ДИРЕКТИВА 2014/50/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 16 април 2014 година
относно минималните изисквания за повишаване на мобилността на работниците между държавите-членки чрез подобряване на придобиването и запазването на допълнителни пенсионни права
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 46 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Свободното движение на хора е една от основните свободи на Съюза. Член 46 от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) предвижда, че Европейският парламент и Съветът, като действат в съответствие с обикновената законодателна процедура и след консултация с Икономическия и социален комитет, приемат с директиви необходимите мерки с оглед осъществяването на свободното движение на работниците, така както е определено в член 45 от ДФЕС. Член 45 от ДФЕС предвижда, че свободното движение на работници предполага, наред с другото, правото работникът да приема предложения за наемане на работа и да „се придвижва свободно на територията на държавите-членки за тази цел“. Целта на настоящата директива е да насърчи мобилността на работниците чрез намаляване на пречките пред тази мобилност, създадени от някои правила относно схеми за допълнително пенсионно осигуряване, свързани с трудово правоотношение.
(2)
Социалната защита на работниците във връзка с пенсиите е гарантирана посредством законоустановени схеми за социална сигурност, както и схеми за допълнително пенсионно осигуряване, обвързани с трудовия договор, които стават все по-разпространени в държавите-членки.
(3)
Европейският парламент и Съветът имат широки дискреционни правомощия по отношение на избора на мерки, които са най-подходящи за постигане целта на член 46 от ДФЕС. Системата за координация, предвидена в Регламент (ЕИО) № 1408/71 на Съвета (3), и Регламент (ЕО) № 883/2004 на Европейския парламент и на Съвета (4), и по-специално разпоредбите, които се прилагат относно сумирането, не са свързани със схемите за допълнително пенсионно осигуряване, с изключение на схемите определени като „законодателство“ в тези регламенти, или които са предмет на декларация за тази цел от държава-членка, съгласно тези регламенти.
(4)
Директива 98/49/ЕО на Съвета (5), представлява начална специфична мярка, насочена към подобрено упражняване на правото на свободно движение на работниците по отношение на схемите за допълнително пенсионно осигуряване.
(5)
Целта на настоящата директива е да бъде допълнително улеснена мобилността на работниците между държавите-членки чрез подобряване на придобиването и запазването на допълнителни пенсионни права от членовете на тези схеми за допълнително пенсионно осигуряване.
(6)
Настоящата директива не се прилага за придобиването и запазването на допълнителни пенсионни права на работниците, движещи се в рамките на една държава членка. Държавите-членки могат да разгледат възможността за използване на своите национални компетентности с цел разширяване на обхвата на приложимите разпоредби съгласно настоящата директива, така че да обхванат членовете на дадена схема, които сменят трудовата си заетост в рамките на една държава-членка.
(7)
Държавите-членки могат да поискат от напускащите работници, които се преместват в друга държава-членка, да уведомяват съответно схемите за допълнително пенсионно осигуряване, на които са членове.
(8)
Следва да се отчетат устройството и особеният характер на схемите за допълнително пенсионно осигуряване и различията помежду им в рамките на отделните държави-членки и между тях. Въвеждането на нови схеми, устойчивостта на съществуващите схеми и очакванията и правата на членовете по настоящите схеми за пенсионно осигуряване следва да бъдат защитени по подходящ начин. Настоящата директива следва също да обърне специално внимание на ролята на социалните партньори при организирането и прилагането на схемите за допълнително пенсионно осигуряване.
(9)
Настоящата директива не поставя под въпрос правото на държавите-членки да организират свои собствени пенсионни системи. Държавите-членки запазват цялата отговорност за организирането на такива системи и когато транспонират настоящата директива в националното право, те не са длъжни да въвеждат законодателство, предвиждащо създаването на схеми за допълнително пенсионно осигуряване.
(10)
Настоящата директива не ограничава автономността на социалните партньори, когато са отговорни за създаването и управлението на пенсионни схеми, стига да могат да гарантират предвидените в настоящата директива резултати.
(11)
Настоящата директива следва да се прилага по отношение на всички създадени в съответствие с националното право и практика схеми за допълнително пенсионно осигуряване, които предлагат допълнителни пенсии за работници - например договори за колективно осигуряване или схеми по разходно-покривен модел, договорени от бранш или отрасъл, финансирани схеми или перспективи за пенсия, гарантирани със счетоводни резерви на предприятията или всякакви колективни трудови договори или други подобни споразумения.
(12)
Настоящата директива не следва да се прилага спрямо схеми за допълнително пенсионно осигуряване или, където е приложимо, спрямо подсекции на такива схеми, които са били закрити, така че да не могат да се приемат нови членове, понеже въвеждането на нови разпоредби би могло да доведе до неоправдано натоварване на тези схеми.
(13)
Настоящата директива следва да не засяга гаранционни мерки срещу несъстоятелност или компенсаторни мерки, които не са част от обвързани с трудово правоотношение схеми за допълнително пенсионно осигуряване и чиято цел е да защитят пенсионните права на работниците при несъстоятелност на предприятието или на схемата за пенсионно осигуряване. Аналогично, настоящата директива не следва да касае националните пенсионни резервни фондове.
(14)
Настоящата директива следва да се прилага само по отношение на схемите за допълнително пенсионно осигуряване, когато правото възниква в резултат на трудово правоотношение и е свързано с достигане на пенсионна възраст или на изпълнението на други изисквания, определени от схемата или от националното законодателство. Настоящата директива не се прилага по отношение на индивидуални планове за пенсионно осигуряване, ако не са сключени посредством трудово правоотношение. В случай на обезщетения за инвалидност или за преживяло лице, свързани със схеми за допълнително пенсионно осигуряване, правото на подобни обезщетения може да бъде уредено чрез специални разпоредби. Настоящата директива не засяга съществуващото национално право и правилата на схемите за допълнително пенсионно осигуряване по отношение на такива специални разпоредби.
(15)
Еднократно изплащане на средства, което не е свързано с вноските за допълнително пенсионно осигуряване, изплаща се пряко или непряко в края на трудово правоотношение и се финансира единствено от работодателя, не следва да се счита за допълнителна пенсия по смисъла на настоящата директива.
(16)
Тъй като допълнителното пенсионно осигуряване придобива все по-голямо значение като средство за осигуряването на жизнен стандарт на възрастните в много държави-членки, следва да се подобрят условията за придобиване и запазване на пенсионни права с цел намаляване на пречките пред свободното движение на работниците между държавите-членки.
(17)
Фактът, че в някои схеми за допълнително пенсионно осигуряване пенсионните права могат да бъдат изгубени, ако трудовото правоотношение на дадения работник приключи, преди да е изтекъл минималният срок за членство в пенсионната схема („правопораждащ срок“) или преди работникът да е достигнал минималната възраст („правопораждаща възраст“), може да попречи на работниците, които се движат между държавите-членки, да придобият подходящи пенсионни права. Изискването за дълъг срок на изчакване, необходим за придобиване на членство в схема за пенсионно осигуряване, също може да има подобен ефект. Ето защо подобни условия представляват пречки пред свободното движение на работниците. За разлика от тях изискванията за минимална възраст за членство не представляват пречка пред свободното движение и поради това не са предмет на настоящата директива.
(18)
Изискванията за придобиване на права не следва да са непременно сходни с други условия, определени за придобиването на право на анюитет и свързани с етапа на изплащането му съгласно националното право или правилата на някои схеми за допълнително пенсионно осигуряване, по-специално при схеми с определени вноски. Така например срокът на активно членство в схемата, който членът е длъжен да завърши, след като получи правото на допълнителна пенсия, за да може да поиска тази си пенсия под формата на анюитет или капиталова сума, не представлява правопораждащ срок.
(19)
Ако трудово правоотношение прекратено преди напускащият работник да е придобил пенсионни права и когато схемата или работодателят носят инвестиционния риск, по-специално в схемите с определени обезщетения, схемата във всички случаи следва да възстанови пенсионните вноски на този напускащ работник. Ако трудово правоотношение е прекратено преди напускащият работник да е натрупал пенсионни права, и когато напускащият работник носи инвестиционния риск, по-специално в схемите с определени вноски, схемата може да възстанови стойността на инвестициите, придобити от направените вноски. Стойността може да бъде по-голяма или по-малка от вноските, направени от напускащия работник. Като алтернатива, схемата може да възстанови сумата на тези вноски.
(20)
Напускащите работници следва да имат правото да запазят придобитите вече пенсионни права като пасивни пенсионни права в схемата за допълнително пенсионно осигуряване, в която са установени. Равнището на защита във връзка със запазването на пасивни пенсионни права може да се счита за равностойно тогава, когато по-специално в контекста на схема с определени вноски на напускащия работник се предлага възможността стойността на придобитите му пенсионни права да бъде прехвърлена към схема за допълнително пенсионно осигуряване, която отговаря на условията, посочени в настоящата директива.
(21)
В съответствие с националното право и практика следва да се вземат мерки, за да се осигури запазването на пасивните пенсионни права или на тяхната стойност. Стойността на тези права по време на напускане на схемата от неин член следва да се определи в съответствие с националното право и практика. При актуализирането на стойността на тези права следва да се отчитат особеностите на схемата, интересите на бъдещите бенефициери, интересите на останалите активни членове на схемата и интересите на пенсионираните бенефициери.
(22)
Настоящата директива не поражда задължение за установяване на по-благоприятни условия за пасивните пенсионни права в сравнение с правата на активните членове, участващи в дадена схема.
(23)
Ако придобитите от напускащ работник пенсионни права или тяхната стойност не надвишават приложим, установен от съответната държава-членка, праг, и за да се избегнат прекомерни административни разходи, произтичащи от управлението на голям брой пасивни пенсионни права с ниска стойност, на схемите за пенсионно осигуряване може да се даде възможност да не запазват тези придобити права, а вместо това да изплатят на напускащия работник капиталова сума, равностойна на придобитите пенсионни права. Където е приложимо, преносимата стойност или капиталовата сума за изплащане следва да се установи в съответствие с националното право и практика. Когато е приложимо, държавите-членки следва да установят праг за подобни плащания, като вземат предвид адекватността на бъдещите доходи от пенсия на работниците.
(24)
Настоящата директива не включва разпоредби за прехвърляне на придобити пенсионни права. При все това, за да се улесни професионалната мобилност между държавите-членки, същите следва да се стремят, доколкото е възможно и в частност при въвеждането на нови схеми за допълнително пенсионно осигуряване, да подобряват възможността за прехвърляне на придобитите пенсионни права.
(25)
Без да се засяга Директива 2003/41/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (6), активните членове, участващи в дадена схема, и бъдещите бенефициери, които упражняват или възнамеряват да упражнят своето право на свободно движение, следва при поискване да бъдат надлежно информирани за допълнителните си пенсионни права. В случай на обезщетения за преживяло лице, свързани със схеми, и преживелите бенефициери следва да имат същото право на информация като бъдещи бенефициери. Държавите-членки следва да могат да постановят такава информация да не се предоставя по-често от веднъж годишно.
(26)
Поради разнообразното естество на схемите за допълнително пенсионно осигуряване Съюзът следва да се придържа към установяването на цели, които да бъдат постигнати като цяло, което означава, че подходящият правен инструмент е директива.
(27)
Доколкото целта на настоящата директива, а именно улесняване упражняването на правото на работниците на свободно движение между държавите-членки, не може да бъде постигната в достатъчна степен от държавите-членки, а по-скоро поради своя мащаб и въздействие може да бъде по-добре постигната на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящата директива не надхвърля необходимото за постигането на тази цел.
(28)
Настоящата директива установява минимални изисквания, като така предоставя възможност на държавите-членки да приемат или запазят по-благоприятни разпоредби. Прилагането на настоящата директива не може да бъде използвано като оправдание за влошаване на съществуващото положение в отделните държави-членки.
(29)
Най-късно шест години след датата на влизането в сила на директивата Комисията следва да изготви доклад за нейното прилагане.
(30)
В съответствие с националните разпоредби за уреждане на организацията на схемите за допълнително пенсионно осигуряване държавите-членки могат да възлагат на социалните партньори, по тяхно съвместно искане, отговорност за изпълнение на настоящата директива по отношение на разпоредбите, свързани с колективните споразумения, при условие че държавите-членки предприемат всички необходими стъпки, за да гарантират, че по всяко време могат да обезпечат постигането на резултатите, предвидени в настоящата директива,
ПРИЕХА НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
Член 1
Предмет
Настоящата директива установява правила, чиято цел е да улеснено упражняването на правото на работниците на свободно движение между държавите-членки чрез намаляване на пречките, създадени от някои разпоредби, отнасящи се до схемите за допълнително пенсионно осигуряване, свързани с трудово правоотношение.
Член 2
Обхват
1. Настоящата директива се прилага за схемите за допълнително пенсионно осигуряване, с изключение на схемите, които попадат в обхвата на Регламент (ЕО) № 883/2004.
2. Настоящата директива не се прилага в следните случаи:
а)
схеми за допълнително пенсионно осигуряване, които към момента на влизане в сила на настоящата директива са приключили приема на нови активни членове и остават затворени за тях;
б)
допълнителни пенсионни схеми, които са обект на мерки, включващи намесата на административни органи, установени от националното законодателство или съдебната власт, и предназначени да запазят или възстановят финансовото им състояние, включително и да осъществят процедура по ликвидация. Настоящото изключение не продължава действието си след края на тази намеса;
в)
гаранционни мерки срещу несъстоятелност, компенсаторни мерки и национални пенсионни резервни фондове; както и
г)
еднократно изплащане на средства, извършено от работодател на служител при прекратяване на трудовото правоотношение на този служител, което не е свързано с пенсионно осигуряване.
3. Настоящата директива не се прилага за обезщетения за инвалидност и/или за преживяло лице, свързани със схеми за допълнително пенсионно осигуряване, с изключение на специфичните разпоредби на членове 5 и 6, отнасящи се до обезщетенията за преживяло лице.
4. Настоящата директива се прилага само за периоди на заетост след нейното транспониране в съответствие с член 8.
5. Настоящата директива не се прилага за придобиването и запазването на допълнителни пенсионни права на работниците, движещи се в рамките на една държава-членка.
Член 3
Определения
За целите на настоящата директива се прилагат следните определения:
а)
„допълнителна пенсия“ означава пенсия за старост, предоставена съгласно правилата на схема за допълнително пенсионно осигуряване, установена в съответствие с националното право и практика;
б)
„схема за допълнително пенсионно осигуряване“ означава всяка една пенсионна схема за старост, установена в съответствие с националното право и практика и свързана с трудово правоотношение, с цел осигуряване на допълнителна пенсия на заетите лица;
в)
„активни членове в схема“ означава работници, чиито настоящи трудови правоотношения им дават право или е вероятно да им дадат право на допълнителна пенсия след изпълнението на условията за придобиването ѝ, в съответствие с разпоредбите на схема за допълнително пенсионно осигуряване;
г)
„срок на изчакване“ означава период на заетост, който е необходим съобразно националното право или правилата на дадена схема за допълнително пенсионно осигуряване или се изисква от работодателя, преди работникът да изпълни условията за членство в схема;
д)
„правопораждащ срок“ означава период на активно членство в схема, който е необходим съобразно националното право или правилата на дадена схема за допълнително пенсионно осигуряване, с оглед на установяването на право на натрупани допълнителни пенсионни права.
е)
„придобити пенсионни права“ означава всяко право на натрупаните допълнителни пенсионни права, получено след изпълнението на което и да било от условията за придобиване, съгласно правилата на схемата за допълнително пенсионно осигуряване и, където е приложимо, съгласно националното право;
ж)
„напускащ работник“ означава активен член на схема, чието настоящо трудово правоотношение се прекратява по други причини, а не поради факта, че въпросният работник е изпълнил условията за допълнителна пенсия, и който се придвижва между държави-членки;
з)
„бъдещ бенефициер“ означава бивш активен член на схема, който е придобил права в схема за допълнително пенсионно осигуряване, и все още не получава допълнителна пенсия от нея;
и)
„пасивни пенсионни права“ означава придобити пенсионни права, запазени в схемата, в която са натрупани от бъдещ бенефициер;
й)
„стойност на пасивните пенсионни права“ означава капиталовата стойност на пенсионните права, изчислена в съответствие с националното право и практика.
Член 4
Условия за придобиване на права по схеми за допълнително пенсионно осигуряване
1. Държавите-членки предприемат всички необходими стъпки, за да гарантират, че:
а)
когато се прилага правопораждащ срок или срок на изчакване, или и двата, продължителността на общия комбиниран срок в никакъв случай не надхвърля три години за напускащите работници;
б)
когато за придобиването на пенсионни права е предвидена минимална възраст, тя не надхвърля 21 години за напускащите работници;
в)
ако напускащ работник все още няма придобити пенсионни права към момента на прекратяване на трудовото си правоотношение, схемата за допълнително пенсионно осигуряване изплаща вече направените от напускащия работник или направените в полза на работника вноски в съответствие с националното право или съгласно колективни споразумения или договори, или, ако напускащият работник носи инвестиционния риск - съвкупността от направените вноски или произлизащата от тези вноски инвестиционна стойност.
2. Държавите-членки имат възможност да позволят на социалните партньори да установят различни разпоредби посредством колективно споразумение до степен, в която тези разпоредби осигуряват поне равностойна защита и не създават пречки пред свободното движение на работниците.
Член 5
Запазване на пасивни пенсионни права
1. При спазване на разпоредбите на параграфи 3 и 4 държавите-членки приемат необходимите мерки, за да гарантират, че придобитите пенсионни права на напускащите работници могат да останат в схемата за допълнително пенсионно осигуряване, в която са придобити. За целите на параграф 2 първоначалната стойност на тези права се изчислява в момента, в който се преустановява текущото трудово правоотношение на напускащия работник.
2. Държавите-членки, с оглед естеството на правилата на пенсионната схема и на практиката, приемат необходимите мерки, за да гарантират, че такова третиране на пасивните пенсионни права на напускащите работници или на преживелите ги лица, или на стойността им, което да е в съответствие със стойността на правата на активните членове на схемата или с развитието на пенсионните обезщетения, изплащани понастоящем, или такова третиране чрез други средства, което да се счита за справедливо като например:
а)
когато пенсионните права в схемата за допълнително пенсионно осигуряване са придобити като право на номинална сума чрез запазване на номиналната сума на пасивните пенсионни права,
б)
когато стойността на натрупаните пенсионни права се променя с времето чрез коригиране на стойността на пасивните пенсионни права чрез прилагане на:
i)
лихвен процент, установен в схемата за допълнително пенсионно осигуряване, или
ii)
възвръщаемостта на инвестициите от схемата за допълнително пенсионно осигуряване,
или
в)
когато стойността на придобитите пенсионни права се актуализира, напр. в съответствие с процента на инфлацията или равнището на заплатите чрез коригиране на стойността на пасивните пенсионни права в зависимост от всякакви пропорционални ограничения, наложени от националното право или вследствие на договореност между социалните партньори.
3. Държавите-членки могат да позволят схемите за допълнително пенсионно осигуряване да не пазят придобитите права на напускащ работник, а да му платят, с информираното съгласие на работника, включително по отношение на приложимите такси, капиталова сума, равна на стойността на придобитите пенсионни права на напускащия работник, доколкото стойността на придобитите пенсионни права не надхвърля установения от съответната държава-членка праг. Държавата-членка информира Комисията за прилагания праг.
4. Държавите-членки имат възможност да позволят на социалните партньори да установят различни разпоредби посредством колективно споразумение до степен, в която тези разпоредби осигуряват поне равностойна защита и не създават пречки пред свободното движение на работниците.
Член 6
Информиране
1. Държавите-членки гарантират, че активните членове на дадена схема при поискване могат да получат информация относно влиянието, което прекратяването на трудовото правоотношение би оказало върху допълнителните им пенсионни права.
По-специално, предоставя се информация, свързана със следните въпроси:
а)
условията за придобиване на права за допълнително пенсионно осигуряване и последствията от прилагането им при прекратяване на трудовото правоотношение;
б)
стойността на придобитите пенсионни права или оценка на придобитите пенсионни права, направена не повече от 12 месеца преди датата на поискване; както и
в)
условията, определящи бъдещото третиране на пасивните пенсионни права.
В случай че схемата позволява ранен достъп до придобитите пенсионни права посредством плащане на капиталова сума, предоставената информация включва също писмена клауза, че членът на съответната схема следва да разгледа възможността да потърси консултация относно инвестирането на тази капиталова сума за пенсионно осигуряване.
2. Държавите-членки гарантират, че бъдещите бенефициери при поискване получават информация за следното:
а)
стойността на пасивните им пенсионни права или оценка на пасивните пенсионни права, направена не повече от 12 месеца преди датата на искането, и
б)
условията, определящи третирането на пасивните пенсионни права.
3. За обезщетения за преживяло лице, свързани със схеми за допълнително пенсионно осигуряване, параграф 2 се прилага за преживелите бенефициери по отношение на плащането на обезщетения на преживели лица.
4. Информацията се предоставя ясно, в писмен вид и в разумни срокове. Държавите-членки могат да предвидят такава информация да не се предоставя по-често от веднъж годишно.
5. Задълженията по настоящия член не засягат и са в допълнение на задълженията на институциите за професионално пенсионно осигуряване по член 11 от Директива 2003/41/ЕО.
Член 7
Минимални изисквания и недопускане на влошаване
1. Държавите-членки могат да приемат или запазят разпоредби относно придобиването на допълнителни пенсионни права за работници, запазването на допълнителни пенсионни права на напускащите работници и правото на информиране на активните членове на схеми и на бъдещите бенефициери, които са по-благоприятни от разпоредбите на настоящата директива.
2. Транспонирането на настоящата директива в никакъв случай не се използва като основание за намаляване на съществуващите права на придобиване и запазване на допълнителни пенсионни права или на правото на информиране на активните членове на схеми или на бенефициерите в държавите-членки.
Член 8
Транспониране
1. Държавите-членки приемат необходимите законови, подзаконови и административни разпоредби, за да се съобразят с настоящата директива, до 21 май 2018 г. или гарантират, че социалните партньори са въвели необходимите разпоредби със споразумение към съответния момент. Държавите-членки предприемат необходимите стъпки, които им дават възможност по всяко време да гарантират резултатите, наложени от настоящата директива. Те незабавно информират Комисията за това.
2. Когато държавите-членки приемат разпоредбите, посочени в параграф 1, в тях се съдържа позоваване на настоящата директива или то се извършва при официалното им публикуване. Условията и редът за извършване на подобно позоваване се определят от държавите-членки.
Член 9
Доклад
1. Държавите-членки съобщават на Комисията цялата налична информация, свързана с прилагането на настоящата директива, до 21 май 2019 г.
2. До 21 май 2020 г. Комисията изготвя и представя на Европейския парламент, на Съвета и на Европейския икономически и социален комитет доклад относно прилагането на настоящата директива.
Член 10
Влизане в сила
Настоящата директива влиза в сила на двадесетия ден след публикуването ѝ в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 11
Адресати
Адресати на настоящата директива са държавите-членки.
Съставено в Страсбург на 16 април 2014 година.
ΟΔΗΓΊΑ 2014/50/EE ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 16ης Απριλίου 2014
σχετικά με τις ελάχιστες προϋποθέσεις για την προαγωγή της κινητικότητας των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών με τη βελτίωση της απόκτησης και της διατήρησης δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 46,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις ελευθερίες της Ένωσης. Στο άρθρο 46 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), ορίζεται ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία και μετά από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, λαμβάνουν, με οδηγίες, τα αναγκαία μέτρα για να πραγματοποιηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, όπως ορίζεται στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ. Στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ, ορίζεται ότι η ελευθερία μετακίνησης των εργαζομένων εμπεριέχει, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα να αποδέχονται προσφορές εργασίας και να διακινούνται ελεύθερα για τον σκοπό αυτόν εντός της επικρατείας των κρατών μελών. Η παρούσα οδηγία προάγει την κινητικότητα των εργαζομένων με τη μείωση των εμποδίων της κινητικότητας που οφείλονται σε ορισμένους κανόνες σχετικά με τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που συνδέονται με σχέση εργασίας.
(2)
Η κοινωνική προστασία των εργαζομένων σε θέματα συνταξιοδότησης εξασφαλίζεται από τα εκ του νόμου συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, τα οποία συμπληρώνονται από τα συμπληρωματικά συστήματα συνταξιοδότησης που συνδέονται με τη σύμβαση εργασίας και γίνονται όλο και πιο συνήθη στα κράτη μέλη.
(3)
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο διαθέτουν ευρεία διακριτική ευχέρεια όσον αφορά την επιλογή των καταλληλότερων μέτρων για την επίτευξη του στόχου του άρθρου 46 ΣΛΕΕ. Το σύστημα συντονισμού που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), και, ειδικότερα, οι κανόνες που ισχύουν σε θέματα συνυπολογισμού των περιόδων ασφάλισης δεν αφορούν τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, με εξαίρεση τα συστήματα που ορίζονται ως νομοθεσία στους κανονισμούς αυτούς ή που έχουν αποτελέσει αντικείμενο σχετικής δήλωσης από ένα κράτος μέλος δυνάμει των κανονισμών αυτών.
(4)
Η οδηγία 98/49/ΕΚ του Συμβουλίου (5) αποτελεί ένα πρώτο ειδικό μέτρο που έχει σκοπό να βελτιώσει την άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων σε σχέση με τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.
(5)
Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η περαιτέρω διευκόλυνση της κινητικότητας των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών με τη βελτίωση της απόκτησης και της διατήρησης δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των μελών των εν λόγω συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.
(6)
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στην απόκτηση και διατήρηση δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης εργαζομένων που κυκλοφορούν εντός ενός και μόνου κράτους μέλους. Τα κράτη μέλη μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο να αξιοποιήσουν τις εθνικές τους αρμοδιότητες για να επεκτείνουν τους εφαρμοστέους, δυνάμει της παρούσας οδηγίας, κανόνες σε μέλη του συστήματος που αλλάζουν απασχόληση εντός ενός και μόνου κράτους μέλους.
(7)
Ένα κράτος μέλος μπορεί να ζητά από τους αποχωρούντες εργαζομένους που μετακινούνται σε άλλο κράτος μέλος να ενημερώνουν αναλόγως τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησής τους.
(8)
Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και η ειδική φύση των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, καθώς και οι διαφορές τους εντός και μεταξύ των κρατών μελών. Η δημιουργία νέων συστημάτων, η βιωσιμότητα των υφιστάμενων συστημάτων καθώς και οι προσδοκίες και τα δικαιώματα των σημερινών μελών του συνταξιοδοτικού συστήματος θα πρέπει να προστατευθούν επαρκώς. Επιπλέον, στην παρούσα οδηγία θα πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερα υπόψη ο ρόλος που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στη διαμόρφωση και εφαρμογή των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.
(9)
Η παρούσα οδηγία δεν αμφισβητεί το δικαίωμα των κρατών μελών να οργανώνουν τα συνταξιοδοτικά τους συστήματα. Τα κράτη μέλη παραμένουν εξ ολοκλήρου αρμόδια για την οργάνωση αυτών των συστημάτων και, κατά τη μεταφορά της παρούσας οδηγίας στην εθνική νομοθεσία, δεν υποχρεούνται να θεσπίσουν νομοθεσία που να προβλέπει τη δημιουργία συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.
(10)
Η παρούσα οδηγία δεν περιορίζει την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων όταν είναι υπεύθυνοι για τη δημιουργία και τη διαχείριση συνταξιοδοτικών συστημάτων, με την προϋπόθεση ότι μπορούν να εξασφαλίσουν τα αποτελέσματα που καθορίζονται από την παρούσα οδηγία.
(11)
Η παρούσα οδηγία αφορά όλα τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που έχουν συσταθεί σύμφωνα με τις εθνικές νομοθετικές διατάξεις και πρακτικές και προσφέρουν συμπληρωματικές συνταξιοδοτικές παροχές για τους εργαζομένους, όπως οι ομαδικές ασφαλιστικές συμβάσεις ή τα συστήματα που λειτουργούν σε διανεμητική βάση και έχουν συμφωνηθεί με έναν ή περισσότερους κλάδους ή τομείς, τα κεφαλαιοποιητικά συστήματα ή οι υποσχέσεις συνταξιοδότησης που υποστηρίζονται από λογιστικά αποθέματα ή οποιεσδήποτε συλλογικές ή άλλες συγκρίσιμες συμφωνίες.
(12)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται σε συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης ή, κατά περίπτωση, σε υποτομείς αυτών των συστημάτων που έχουν κλείσει με αποτέλεσμα να μην είναι πλέον δυνατή η εγγραφή νέων μελών, διότι η θέσπιση νέων κανόνων θα μπορούσε να σημαίνει αδικαιολόγητη επιβάρυνση αυτών των συστημάτων.
(13)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να επηρεάζει οιεσδήποτε ρυθμίσεις για την εγγύηση από την αφερεγγυότητα ή για την παροχή αποζημιώσεων οι οποίες δεν αποτελούν μέρος συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης συνδεόμενου με σχέση εργασίας και οι οποίες αποσκοπούν στην προστασία των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας της επιχείρησης ή του συστήματος συνταξιοδότησης. Κατά τον ίδιο τρόπο, η παρούσα οδηγία δεν πρέπει να επηρεάζει τα εθνικά αποθεματικά συνταξιοδοτικά ταμεία.
(14)
Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζεται μόνο στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης όπου το δικαίωμα υφίσταται δυνάμει σχέσης εργασίας και συνδέεται με τη συμπλήρωση ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης ή την εκπλήρωση άλλων προϋποθέσεων, όπως ορίζονται από το σύστημα ή την εθνική νομοθεσία. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε ατομικές συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις, εκτός αυτών που συνάπτονται μέσω σχέσης εργασίας. Όταν οι παροχές αναπηρίας ή επιζώντων συνδέονται με συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, το δικαίωμα σε αυτές τις παροχές μπορεί να διέπεται από ειδικούς κανόνες. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει την υφιστάμενη εθνική νομοθεσία και τους κανόνες των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που αφορούν αυτούς τους ειδικούς κανόνες.
(15)
Κατ' αποκοπή πληρωμή που δεν συνδέεται με εισφορές για συμπληρωματική παροχή συντάξεων, η οποία πραγματοποιείται άμεσα ή έμμεσα στο τέλος της εργασιακής σχέσης και χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τον εργοδότη, δεν θα πρέπει να θεωρείται συμπληρωματική σύνταξη κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας.
(16)
Δεδομένου ότι η συμπληρωματική παροχή συντάξεων αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία σε πολλά κράτη μέλη ως μέσο διασφάλισης του βιοτικού επιπέδου στη διάρκεια του γήρατος, θα πρέπει να βελτιωθούν οι όροι απόκτησης και διατήρησης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, ώστε να μειωθούν τα εμπόδια για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών.
(17)
Το γεγονός ότι, σε ορισμένα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά συστήματα, τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα μπορούν να χαθούν εάν η εργασιακή σχέση του εργαζομένου λήξει προτού συμπληρώσει έναν ελάχιστο χρόνο υπαγωγής στο σύστημα («περίοδος θεμελίωσης δικαιώματος») ή προτού συμπληρώσει την ελάχιστη ηλικία («ηλικία θεμελίωσης δικαιώματος») μπορεί να εμποδίσει τους εργαζομένους που μετακινούνται μεταξύ κρατών μελών να αποκτήσουν επαρκή συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Η μακρά περίοδος αναμονής που απαιτείται για τη συμμετοχή σε συνταξιοδοτικό σύστημα δύναται να έχει παρόμοιο αποτέλεσμα. Οι συνθήκες αυτές συνιστούν επομένως εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Αντιθέτως, οι απαιτήσεις ελάχιστης ηλικίας για την υπαγωγή στο σύστημα δεν αποτελούν εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία και, επομένως, δεν ρυθμίζονται από την παρούσα οδηγία.
(18)
Οι προϋποθέσεις θεμελίωσης δεν θα πρέπει να εξομοιώνονται προς άλλους όρους που τίθενται για την απόκτηση δικαιώματος προσόδου όσον αφορά το στάδιο της πληρωμής σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή βάσει των κανόνων ορισμένων συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, ιδίως των συστημάτων καθορισμένων εισφορών. Παραδείγματος χάριν, η περίοδος ενεργού συμμετοχής σε συνταξιοδοτικό σύστημα, την οποία ο ασφαλισμένος θα πρέπει να συμπληρώσει αφού καταστεί δικαιούχος συμπληρωματικής σύνταξης ώστε να ζητήσει σύνταξη υπό μορφή ετήσιας προσόδου ή κεφαλαίου, δεν συνιστά περίοδο θεμελίωσης.
(19)
Όταν μία σχέση εργασίας λήγει πριν ο αποχωρών εργαζόμενος σωρεύσει θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα και εφόσον το σύστημα ή ο εργοδότης επωμίζεται τον επενδυτικό κίνδυνο, ιδίως σε συστήματα καθορισμένων παροχών, το σύστημα θα πρέπει πάντοτε να προβλέπει την επιστροφή των συνταξιοδοτικών εισφορών του αποχωρούντος εργαζομένου. Όταν η σχέση εργασίας λήγει πριν ο αποχωρών εργαζόμενος σωρεύσει θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα και εφόσον ο αποχωρών εργαζόμενος επωμίζεται τον επενδυτικό κίνδυνο, ιδίως σε συστήματα καθορισμένων εισφορών, το σύστημα μπορεί να προβλέπει την επιστροφή της αξίας των επενδύσεων που προέκυψε από αυτές τις εισφορές. Η επενδυτική αξία μπορεί να είναι είτε υψηλότερη είτε χαμηλότερη από τις εισφορές που έχει καταβάλει ο αποχωρών εργαζόμενος. Εναλλακτικά, το σύστημα επιστρέφει το ποσό των εισφορών.
(20)
Οι αποχωρούντες εργαζόμενοι θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να διατηρούν τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματά τους ως αδρανοποιημένα δικαιώματα στο σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στο οποίο θεμελιώθηκε το δικαίωμά τους. Όσον αφορά τη διατήρηση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, το επίπεδο προστασίας μπορεί να θεωρείται ισοδύναμο όταν, ιδίως στα πλαίσια συστήματος καθορισμένων εισφορών, παρέχεται στους αποχωρούντες εργαζομένους η δυνατότητα αποδέσμευσης της αξίας των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους σε σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης το οποίο πληροί τους όρους της παρούσας οδηγίας.
(21)
Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε να εξασφαλισθεί η διατήρηση των αδρανοποιημένων δικαιωμάτων ή της αξίας τους. Η αξία των δικαιωμάτων κατά την αποχώρηση του ασφαλισμένου από το σύστημα θα πρέπει να καθορίζεται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική. Κατά την αναπροσαρμογή της αξίας των εν λόγω δικαιωμάτων, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η ιδιαίτερη φύση του συστήματος, τα συμφέροντα των εν αναμονή δικαιούχων, τα συμφέροντα των λοιπών ενεργών μελών του συστήματος και τα συμφέροντα των συνταξιοδοτημένων δικαιούχων.
(22)
Η παρούσα οδηγία δεν δημιουργεί την υποχρέωση θέσπισης ευνοϊκότερων όρων για τα αδρανοποιημένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα απ' ό,τι για τα δικαιώματα των ενεργών ασφαλισμένων του συστήματος.
(23)
Εάν τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα ή η αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων ενός αποχωρούντος εργαζομένου δεν υπερβαίνουν ένα εφαρμοστέο όριο που καθορίζεται από το εκάστοτε κράτος μέλος και, προκειμένου να αποφευχθούν οι ιδιαίτερα υψηλές διοικητικές δαπάνες που απορρέουν από τη διαχείριση σημαντικού αριθμού αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων μικρής αξίας, είναι δυνατόν να δοθεί η δυνατότητα στα συνταξιοδοτικά συστήματα να μη διατηρούν αυτά τα θεμελιωμένα δικαιώματα, αλλά, αντ' αυτού, να καταβάλλουν στον αποχωρούντα εργαζόμενο κεφάλαιο ανάλογο με την αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Η αξία μεταφοράς ή η καταβολή κεφαλαίου θα πρέπει να καθορίζονται, ενδεχομένως, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, ενδεχομένως, να καθορίζουν κατώτατο όριο για τις πληρωμές αυτές, λαμβανομένης υπόψη της επάρκειας του μελλοντικού συνταξιοδοτικού εισοδήματος των εργαζομένων.
(24)
Η παρούσα οδηγία δεν προβλέπει τη μεταφορά θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Ωστόσο, προκειμένου να διευκολυνθεί η κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ κρατών μελών, τα κράτη μέλη πρέπει να επιδιώκουν, στο μέτρο του δυνατού και ιδίως σε περίπτωση σύστασης νέων συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.
(25)
Με την επιφύλαξη της οδηγίας 2003/41/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), οι ενεργοί ασφαλισμένοι του συστήματος και οι εν αναμονή δικαιούχοι που ασκούν ή που προτίθενται να ασκήσουν το δικαίωμά τους για ελεύθερη κυκλοφορία πρέπει να ενημερώνονται κατάλληλα, κατόπιν αίτησής τους, όσον αφορά τα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα. Όταν οι παροχές επιζώντων συνδέονται με συστήματα, οι επιζώντες δικαιούχοι θα πρέπει επίσης να έχουν το ίδιο δικαίωμα στην ενημέρωση όπως οι εν αναμονή δικαιούχοι. Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να ορίζουν ότι οι σχετικές πληροφορίες δεν είναι απαραίτητο να παρέχονται συχνότερα από μία φορά τον χρόνο.
(26)
Λόγω της πολυμορφίας των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, η Ένωση οφείλει να περιοριστεί στον καθορισμό των στόχων προς επίτευξη σε ένα γενικό πλαίσιο και ως, εκ τούτου, η οδηγία αποτελεί το κατάλληλο νομοθετικό μέσο.
(27)
Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, ήτοι να διευκολυνθεί η άσκηση του δικαιώματος των εργαζομένων για ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ των κρατών μελών, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη μπορεί όμως, λόγω του εύρους και των αποτελεσμάτων της, να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας που προβλέπεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία περιορίζεται στο ελάχιστο που απαιτείται για την επίτευξη του στόχου της.
(28)
Η παρούσα οδηγία καθορίζει τις ελάχιστες προϋποθέσεις, αφήνοντας στα κράτη μέλη τη δυνατότητα θέσπισης ή διατήρησης ευνοϊκότερων διατάξεων. Η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για ενδεχόμενη οπισθοδρόμηση σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί ήδη σε κάθε κράτος μέλος.
(29)
Η Επιτροπή συντάσσει έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας εντός έξι το πολύ ετών μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της.
(30)
Σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις που διέπουν την οργάνωση των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέσουν στους κοινωνικούς εταίρους, εφόσον αυτοί το ζητήσουν από κοινού, την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας όσον αφορά τις διατάξεις που αναφέρονται σε συλλογικές συμβάσεις, με την προϋπόθεση ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν κάθε αναγκαίο μέτρο ώστε να εξασφαλίζουν ότι είναι ανά πάσα στιγμή σε θέση να εγγυηθούν τα αποτελέσματα που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Η παρούσα οδηγία καθορίζει κανόνες για τη διευκόλυνση της άσκησης του δικαιώματος των εργαζομένων για ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ των κρατών μελών, μειώνοντας τα εμπόδια που δημιουργούνται από ορισμένους κανόνες που αφορούν τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που συνδέονται με σχέση εργασίας.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, εξαιρουμένων των συστημάτων που καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004.
2. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στα ακόλουθα συστήματα:
α)
συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης τα οποία έχουν παύσει να δέχονται νέα ενεργά μέλη κατά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας και τα οποία παραμένουν κλειστά σε νέα μέλη·
β)
στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης τα οποία υπόκεινται σε μέτρα που συνεπάγονται την παρέμβαση διοικητικών φορέων που έχουν συσταθεί βάσει εθνικής νομοθεσίας ή δικαστικών αρχών και τα οποία στόχο έχουν να διαφυλάξουν ή να αποκαταστήσουν την οικονομική τους κατάσταση, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών εκκαθάρισης. Η εξαίρεση αυτή δεν παρατείνεται πέραν του τέλους της παρέμβασης·
γ)
στα συστήματα εγγυήσεων σε περιπτώσεις αφερεγγυότητας, στα συστήματα αποζημιώσεων και στα εθνικά συνταξιοδοτικά αποθεματικά· και
δ)
σε κατ' αποκοπή πληρωμή του εργοδότη προς τον εργαζόμενο κατά το πέρας της εργασιακής σχέσης του, η οποία είναι άσχετη προς τη σύνταξη.
3. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις παροχές αναπηρίας και/ή επιζώντων που συνδέονται με τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, εξαιρουμένων των ειδικών διατάξεων των άρθρων 5 και 6 που αφορούν τις παροχές επιζώντων.
4. H παρούσα οδηγία εφαρμόζεται μόνον στις περιόδους απασχόλησης που πραγματοποιούνται μετά τη μεταφορά της σύμφωνα με το άρθρο 8.
5. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται όσον αφορά την απόκτηση και τη διατήρηση δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης εργαζομένων που κυκλοφορούν εντός ενός και μόνου κράτους μέλους.
Άρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α)
ως «συμπληρωματική σύνταξη» νοείται η σύνταξη λόγω αποχώρησης που προβλέπεται από τους κανόνες των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που έχουν συσταθεί σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική·
β)
ως «σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης» νοείται κάθε επαγγελματικό σύστημα συντάξεων λόγω αποχώρησης, το οποίο έχει συσταθεί σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική και συνδέεται με σχέση εργασίας, και το οποίο προορίζεται για τη χορήγηση συμπληρωματικής σύνταξης σε μισθωτούς·
γ)
ως «ενεργά μέλη συστήματος» νοούνται οι εργαζόμενοι οι οποίοι, βάσει της τρέχουσας σχέσης εργασίας, έχουν ή πρόκειται να έχουν, αφού εκπληρώσουν τους όρους απόκτησης, δικαίωμα για συμπληρωματική σύνταξη σύμφωνα με τις διατάξεις κάποιου συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης·
δ)
ως «περίοδος αναμονής», το χρονικό διάστημα της απασχόλησης, που απαιτείται είτε βάσει της εθνικής νομοθεσίας είτε βάσει των κανόνων ενός συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης είτε από τον εργοδότη, προκειμένου να έχει ο εργαζόμενος τις προϋποθέσεις για να υπαχθεί σε σύστημα·
ε)
ως «περίοδος θεμελίωσης», το χρονικό διάστημα της ενεργού συμμετοχής σε ένα σύστημα, που απαιτείται είτε βάσει της εθνικής νομοθεσίας είτε βάσει των κανόνων ενός συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, για τη θεμελίωση σωρευμένων δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης·
στ)
ως «θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα» νοούνται όλα τα σωρευμένα δικαιώματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που έχουν αποκτηθεί μετά την εκπλήρωση των εκάστοτε όρων απόκτησης, βάσει των κανόνων ενός συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και, όπου αυτό ισχύει, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία·
ζ)
ως «αποχωρών εργαζόμενος» νοείται το ενεργό μέλος συστήματος, του οποίου η τρέχουσα σχέση εργασίας τερματίζεται για λόγους ανεξάρτητους από τη συμπλήρωση προϋποθέσεων λήψης συμπληρωματικής σύνταξης και το οποίο μετακινείται μεταξύ κρατών μελών·
η)
ως «εν αναμονή δικαιούχος» νοείται το πρώην ενεργό μέλος συστήματος που έχει θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα σε σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και δεν του έχει καταβληθεί ακόμη συμπληρωματική σύνταξη από το εν λόγω σύστημα·
θ)
ως «αδρανοποιημένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα» νοούνται τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που διατηρούνται στο σύστημα στο οποίο σωρεύθηκαν από έναν εν αναμονή δικαιούχο·
ι)
ως «αξία των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων» νοείται η κεφαλαιουχική αξία των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που υπολογίζεται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική.
Άρθρο 4
Όροι απόκτησης δικαιωμάτων βάσει συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται ότι:
α)
όταν ορίζεται περίοδος θεμελίωσης ή περίοδος αναμονής ή αμφότερα, η συνδυασμένη συνολική περίοδος δεν υπερβαίνει επ' ουδενί τα τρία έτη για τους αποχωρούντες εργαζομένους·
β)
όταν απαιτείται ελάχιστο όριο ηλικίας για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, το εν λόγω όριο δεν υπερβαίνει τα 21 έτη για τους αποχωρούντες εργαζομένους·
γ)
όταν ο αποχωρών εργαζόμενος δεν έχει ακόμη θεμελιώσει συνταξιοδοτικά δικαιώματα κατά τη λήξη της εργασιακής σχέσης, το σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης επιστρέφει τις εισφορές που κατεβλήθησαν από τον αποχωρούντα εργαζόμενο ή για λογαριασμό του, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή με συλλογικές συμβάσεις ή συμβόλαια, ή, σε περίπτωση που ο αποχωρών εργαζόμενος φέρει τον επενδυτικό κίνδυνο, είτε το σύνολο των καταβληθεισών εισφορών είτε την επενδυτική αξία που απέδωσαν οι εν λόγω εισφορές.
2. Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν στους κοινωνικούς εταίρους να θεσπίζουν με συλλογική σύμβαση διαφορετικές διατάξεις, στον βαθμό που οι εν λόγω διατάξεις παρέχουν τουλάχιστον ισοδύναμη προστασία και δεν δημιουργούν εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Άρθρο 5
Διατήρηση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων
1. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 3 και 4, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι αποχωρούντες εργαζόμενοι μπορούν να διατηρούν τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματά τους στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στα οποία αποκτήθηκαν. Για τους σκοπούς της παραγράφου 2, η αρχική αξία αυτών των δικαιωμάτων υπολογίζεται στο χρονικό σημείο λήξης της τρέχουσας σχέσης εργασίας του αποχωρούντος εργαζομένου.
2. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των κανόνων και της πρακτικής του συστήματος συνταξιοδότησης, ώστε να εξασφαλίζεται ότι η μεταχείριση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των αποχωρούντων εργαζομένων και των επιζώντων τους ή των αξιών τους είναι σύμφωνη με την αξία των δικαιωμάτων των ενεργών ασφαλισμένων ή την εξέλιξη των καταβαλλόμενων συνταξιοδοτικών παροχών ή γίνεται με άλλα μέσα που θεωρούνται δίκαια, όπως:
α)
όταν τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα στο σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης αποκτώνται ως δικαίωμα σε ονομαστικό ποσό, διασφαλίζοντας την ονομαστική αξία των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων· ή
β)
όταν η αξία των σωρευμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων αλλάζει στον χρόνο, με προσαρμογή της αξίας των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων εφαρμόζοντας:
i)
επιτόκιο ενσωματωμένο στο συμπληρωματικό συνταξιοδοτικό σύστημα, ή
ii)
αποδόσεις επενδύσεων προερχόμενες από το καθεστώς συμπληρωματικής σύνταξης·
ή
γ)
όταν η αξία των σωρευμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων προσαρμόζεται, για παράδειγμα, σύμφωνα με το ποσοστό του πληθωρισμού ή τα επίπεδα αμοιβών, προσαρμόζοντας την αξία των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων με έναν αναλογικό περιορισμό που καθορίζεται από την εθνική νομοθεσία ή έχει συμφωνηθεί από τους κοινωνικούς εταίρους.
3. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης να μη διατηρήσουν τα θεμελιωμένα δικαιώματα αποχωρούντος εργαζομένου αλλά να προβούν, με τη συγκατάθεση του εργαζόμενου κατόπιν ενημέρωσής του, μεταξύ άλλων και για οφειλόμενες επιβαρύνσεις, σε καταβολή στον αποχωρούντα εργαζόμενο εφάπαξ ποσού ισοδύναμου με την αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, στον βαθμό που η αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων δεν υπερβαίνει ένα όριο καθοριζόμενο από το εκάστοτε κράτος μέλος. Το εν λόγω κράτος μέλος ενημερώνει την Επιτροπή για το όριο το οποίο εφαρμόζει.
4. Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν στους κοινωνικούς εταίρους να θεσπίζουν με συλλογική σύμβαση διαφορετικές διατάξεις, στον βαθμό που οι εν λόγω διατάξεις παρέχουν τουλάχιστον ισοδύναμη προστασία και δεν δημιουργούν εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Άρθρο 6
Ενημέρωση
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι τα ενεργά μέλη συνταξιοδοτικού συστήματος μπορούν, μετά από αίτησή τους, να ενημερώνονται σχετικά με τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης λήξης της απασχόλησής τους στα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά δικαιώματά τους.
Συγκεκριμένα, παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τα εξής:
α)
τους όρους απόκτησης δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και τις συνέπειες της εφαρμογής τους σε περίπτωση λήξης της σχέσης εργασίας·
β)
την αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους ή εκτίμηση των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που έχει διενεργηθεί το πολύ 12 μήνες πριν από την ημερομηνία της αίτησης· και
γ)
τους όρους της μελλοντικής μεταχείρισης των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.
Όταν το σύστημα επιτρέπει νωρίτερα την πρόσβαση σε θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα μέσω της καταβολής εφάπαξ ποσού, οι παρεχόμενες πληροφορίες περιλαμβάνουν επίσης γραπτή δήλωση ότι το μέλος θα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα να λάβει συμβουλές για να επενδύσει το εφάπαξ ποσό για συνταξιοδοτικές παροχές.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εν αναμονή δικαιούχοι μπορούν, μετά από αίτησή τους, να ενημερώνονται σχετικά με τα εξής:
α)
την αξία των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους ή εκτίμηση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους που έχει διενεργηθεί το πολύ 12 μήνες πριν από την ημερομηνία της αίτησης· και
β)
τους όρους που διέπουν τη μεταχείριση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.
3. Όσον αφορά παροχές επιζώντων που συνδέονται με τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, η παράγραφος 2 εφαρμόζεται για επιζώντες δικαιούχους όσον αφορά την καταβολή των παροχών επιζώντων.
4. Η ενημέρωση παρέχεται με σαφή τρόπο, γραπτώς, και εντός εύλογης χρονικής περιόδου. Τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν ότι η ενημέρωση αυτή δεν παρέχεται περισσότερες από μία φορά ετησίως.
5. Οι υποχρεώσεις δυνάμει του παρόντος άρθρου καθορίζονται με την επιφύλαξη και επιπροσθέτως των υποχρεώσεων των ιδρυμάτων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών σύμφωνα με το άρθρο 11 της οδηγίας 2003/41/ΕΚ.
Άρθρο 7
Ελάχιστες προϋποθέσεις και κατοχύρωση του επιπέδου προστασίας
1. Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν ή να διατηρήσουν ευνοϊκότερες διατάξεις όσον αφορά την απόκτηση των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των εργαζομένων, τη διατήρηση των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των αποχωρούντων εργαζομένων και τα δικαιώματα ενημέρωσης των ενεργών μελών του συστήματος και των εν αναμονή δικαιούχων απ' ό,τι εκείνες που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.
2. Η μεταφορά της παρούσας οδηγίας δεν αποτελεί με κανέναν τρόπο λόγο μείωσης των υφιστάμενων δικαιωμάτων για την απόκτηση και τη διατήρηση δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης ή των δικαιωμάτων ενημέρωσης των μελών του συστήματος ή των δικαιούχων στα κράτη μέλη.
Άρθρο 8
Μεταφορά
1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωση προς την παρούσα οδηγία το αργότερο έως τις 21 Μαΐου 2018 ή εξασφαλίζουν τη θέσπιση, από τους κοινωνικούς εταίρους, των απαιτούμενων διατάξεων με τη μορφή συμφωνίας, έως την εν λόγω ημερομηνία. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα που τους επιτρέπουν να εγγυώνται τα αποτελέσματα που επιβάλλονται από την παρούσα οδηγία. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.
2. Τα μέτρα που προβλέπονται στην παράγραφο 1, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, περιέχουν αναφορά στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της αναφοράς καθορίζεται από τα κράτη μέλη.
Άρθρο 9
Έκθεση
1. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας το αργότερο έως τις 21 Μαΐου 2019.
2. Το αργότερο έως τις 21 Μαΐου 2020, η Επιτροπή εκπονεί έκθεση για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και την υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.
Άρθρο 10
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 11
Αποδέκτες
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 16 Απριλίου 2014.