РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 20 декември 2012 година
за предоставяне на разрешение на Испания да удължи срока на временното спиране на прилагането на членове 1 - 6 от Регламент (ЕС) № 492/2011 на Европейския парламент и на Съвета относно свободното движение на работници в Съюза по отношение на румънските работници
(2012/831/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз,
като взе предвид Акта относно условията за присъединяване на Република България и Румъния и промените в учредителните договори на Европейския съюз (1), и по-специално член 23 и параграф 7, втора алинея от приложение VII, част 1 „Свободно движение на хора“ от него,
като взе предвид искането на Испания от 13 декември 2012 г.,
като има предвид, че:
(1)
Испания прилагаше напълно членове 1 - 6 от Регламент (ЕИО) № 1612/68 на Съвета от 15 октомври 1968 г. относно свободното движение на работници в Общността (2) по отношение на румънските граждани от 1 януари 2009 г., когато тя е уведомила Комисията на 22 юли 2011 г., с оглед на сериозно смущение на испанския пазар на труда, съгласно параграф 7, трета алинея от приложение VII, част 1 от Акта относно условията за присъединяване на Република България и Румъния и промените в учредителните договори на Европейския съюз (наричан по-долу „Акта за присъединяване от 2005 г.“), че е решила в същия ден да въведе отново ограничения върху достъпа до пазара на труда за румънски работници. Регламент (ЕИО) № 1612/68 беше кодифициран и заменен с Регламент (ЕС) № 492/2011 на Европейския парламент и на Съвета от 5 април 2011 г. относно свободното движение на работници в Съюза (3), който влезе в сила на 16 юни 2011 г.
(2)
С писмо от 28 юли 2011 г. съгласно параграф 7, втора алинея от приложение VII, част 1 от Акта за присъединяване от 2005 г. Испания поиска от Комисията да обяви, че се спира изцяло прилагането на членове 1 - 6 от Регламент (ЕС) № 492/2011 по отношение на румънските работници в цяла Испания и във всички сектори на пазара на труда. В отговор с Решение 2011/503/ЕС (4) Комисията разреши на Испания да ограничи свободния достъп на румънски работници до пазара на труда в Испания до 31 декември 2012 г., при спазване на определени условия. Това решение влезе в сила на 12 август 2011 г.
(3)
С писмо от 13 декември 2012 г. Испания поиска от Комисията да удължи срока на временното спиране на прилагането на членове 1 - 6 от Регламент (ЕС) № 492/2011 по отношение на румънски работници до 31 декември 2013 г.
(4)
Испания обосновава искането си с факта, че две причини, залегнали в основата на Решение 2011/503/ЕС, остават в сила: сериозното смущение на испанския пазар на труда, което засяга всички региони и сектори; също така положението на пазара на труда на румънските граждани, пребиваващи в Испания, както и съществуващият риск неограничен приток на румънски работници да увеличи натиска върху испанския пазар на труда.
(5)
Испания предоставя статистически данни, които показват, че икономическата ситуация и положението на пазара на труда са се влошили допълнително от средата на 2011 г., което е довело до небивали нива на безработица и безработица сред младите хора и че икономическите прогнози сочат намаляване на БВП през 2012 и 2013 г. и допълнително увеличаване на безработицата. Испания заявява също така, че смущенията на испанския пазар на труда, които сериозно застрашават нивото на заетост, са от общ характер и не са ограничени в рамките на определен регион или сектор.
(6)
Освен това Испания предоставя статистически данни, които показват, че броят на румънските граждани, пребиваващи в Испания, е продължил да нараства (въпреки ограниченията върху свободния достъп до пазара на труда за румънски работници) и че през септември 2012 г. те са били 913 405; че делът на румънски граждани, които плащат осигурителни вноски в системата за социално осигуряване, намалява; че броят на румънските граждани, регистрирани като търсещи работа, и на тези, които получават обезщетения за безработица, макар и да намалява, е относително висок и че безработицата сред румънските граждани е по-висока от средната. Испания стига до заключението, че настоящото положение на пазара на труда се отразява на капацитета ѝ да поема нови потоци от румънски работници.
(7)
В съответствие с параграф 7, втора алинея от приложение VII, част 1 от Акта за присъединяване от 2005 г. държава членка може да поиска от Комисията да обяви в рамките на две седмици, че се спира изцяло или частично прилагането на членове 1 - 6 от Регламент (ЕС) № 492/2011 в даден регион или професия.
(8)
Анализът през 2011 г. на икономическите данни, залегнали в основата на Решение 2011/503/ЕС, показва, че Испания наистина е била изправена пред сериозни смущения на пазара на труда, характеризиращи се с определено най-високия процент на безработица в ЕС (месечните данни на Евростат за безработицата показват 21,0 % спрямо 9,4 % средно в ЕС и 9,9 % в еврозоната през юни 2011 г.), особено силно изразена безработица сред младежите (45,7 % през юни 2011 г.) и бавно икономическо възстановяване (данните на Евростат сочат, че ръстът на БВП за първото тримесечие на 2011 г. в сравнение с предходното тримесечие е само 0,3 % спрямо 0,8 % за ЕС и еврозоната), допълнително възпрепятствано от международните финансови сътресения, налагащи на Испания да намали допълнително бюджетните разходи с цел фискална консолидация, което би могло да има допълнителни краткосрочни отрицателни последици за нейните възможности за икономически растеж. Въздействието на спада на заетостта е общо и засяга всички региони и всички сектори на производството. Данните от проучването относно работната сила за периода между 2008 и 2010 г. също показват общ спад на нивото на заетост от 9 % (в строителния сектор той достига дори 33 %), който засяга всички региони и варира между 6 % в страната на баските и 13 % в автономната област Валенсия.
(9)
Следователно Комисията смята, че Испания е предоставила доказателства, че изпитва общи по своя характер смущения на пазара на труда, което се отразява сериозно на нивото на заетост във всички региони и всички сектори и е вероятно да продължи в близко бъдеще.
(10)
Освен това анализът през 2011 г. от страна на Комисията установи, че: румънските граждани, живеещи в Испания, са силно засегнати от безработица в размер на повече от 30 % (източник: данни от проучване на работната сила на Евростат, първо тримесечие на 2011 г.). Притокът на румънски граждани, пристигащи в Испания, въпреки известно намаляване вследствие на икономическата рецесия остава значителен независимо от слабото търсене на работна ръка в Испания. Броят на румънските граждани с обичайно местопребиваване в Испания се е увеличил от 388 000 на 1 януари 2006 г. до 823 000 на 1 януари 2010 г. (източник: статистически данни на Евростат за миграцията).
(11)
Анализът на наличните понастоящем икономически данни показва, че пазарът на труда в Испания продължава да изпитва сериозни смущения. Икономическата криза продължава да оказва по-голямо въздействие върху заетостта в Испания, отколкото в другите държави членки и данните сочат, че тенденцията е станала по-силно изразена през цялата 2011 г. и първите тримесечия на 2012 г. През октомври 2012 г. равнището на безработица е било около 26,2 % в сравнение с 21,3 % през юни 2011 г., при равнище от 10,7 % средно за ЕС през октомври 2012 г. (и 9,5 % през юни 2011 г.). Освен това равнището на безработицата сред младите хора е изключително високо - 55,9 % през октомври 2012 г. в сравнение с 23,4 % средно в ЕС (източник: месечни данни на Евростат за безработицата).
(12)
Неблагоприятното икономическо положение и произтичащите от това сътресения на пазара на труда е вероятно да продължат. Според икономическите прогнози на Европейската комисия испанският БВП се очаква да намалее през 2012 и 2013 г. (- 1,4 % за двете години), преди да се увеличи слабо през 2014 г. (+ 0,8 %), а процентът на безработицата се очаква да продължи да нараства и да достигне 26,6 % през 2013 г. (и да намалее до 26,1 % през 2014 г.). Спадът в заетостта е продължил да оказва въздействие върху всички сектори на икономиката. Между второто тримесечие на 2011 г. и третото тримесечие на 2012 г. заетостта в Испания е намаляла с около 980 000 (или - 5,4 %) (източник: проучване на Евростат относно работната сила). Докато в строителния сектор се наблюдава най-големият спад (- 293 000 или - 20,5 %), заетостта в селското стопанство, преработвателната промишленост и сектора на услугите също е намаляла. Освен това всички региони са засегнати от високото ниво на безработицата (от 12,0 % в страната на баските до 30,4 % в Андалусия през 2011 г., източник: проучване на Евростат относно работната сила) и съответно смущенията на пазара на труда не са ограничени в рамките на определен регион.
(13)
Следователно Комисията смята, че Испания е предоставила доказателства, че все още изпитва общи по своя характер смущения на пазара на труд, което се отразява сериозно на нивото на заетост във всички региони и всички сектори и е вероятно да продължи в близко бъдеще.
(14)
Освен това анализът на Комисията показва, че откакто Испания отново въведе ограничения върху достъпа до пазара на труда за румънски работници, броят на румънските граждани в Испания е продължил да нараства, макар и с по-бавно темпо, отколкото преди: съгласно испанската статистика за миграцията той се е увеличил с 11 970 (или + 1,3 %) между 30 септември 2011 г. (901 435) и 30 септември 2012 г. (913 405), като се има предвид, че се е увеличил с 83 975 (или + 10,3 %) между 30 септември 2010 г. (817 460) и 30 септември 2011 г. (901 435). Нивата на безработицата сред румънските граждани в Испания все още са много високи: 36,4 % през третото тримесечие на 2012 г. (източник: проучване на Евростат относно работната сила).
(15)
Следователно е напълно възможно пълното прилагане на законодателството на ЕС за свободно движение на работници да продължи да бъде фактор за нарастване на натиска върху испанския пазар на труда, тъй като то позволява неограничен приток на румънски работници.
(16)
Следователно за да се възстанови нормалното състояние на испанския пазар на труда, е целесъобразно да се разреши на Испания да продължи да прилага мярката за временно ограничаване на свободния достъп на румънски работници до пазара на труда. Тъй като преходните разпоредби, съдържащи се в Акта за присъединяване от 2005 г., които позволяват ограничения на достъпа до пазара на труда на румънски граждани, част от които е предпазната клауза, са с ограничен срок на действие до 31 декември 2013 г., разрешението не може да се простира отвъд тази дата.
(17)
Ограниченията на достъпа до пазара на труда представляват дерогация от основен принцип на Договора за функционирането на Европейския съюз, а именно свободното движение на работници. В съответствие с утвърдената съдебна практика на Съда на Европейския съюз тези мерки следва да се тълкуват и прилагат ограничително.
(18)
С оглед на спецификата на сегашното положение на испанския пазар на труда и предвид преместването и други последици, които се разпространяват между отделните региони и сектори, предизвикани от селективно ограничение, е целесъобразно към настоящия момент ограниченията да се прилагат за дейности като заето лице на цялата територия на Испания и за всички сектори. Въпреки това обхватът на дерогацията може да бъде намален, ако Комисията се увери, че съответните обстоятелства, на които се основава такава дерогация, са се променили или че въздействието на дерогацията се окаже по-ограничаващо от необходимото за постигане на нейната цел, по-специално за дейности като заето лице, изискващи университетска диплома или равностойна квалификация.
(19)
Също така, макар че с цел ограниченията, разрешени с настоящото решение, да предизвикат предвидения ефект върху испанския пазар на труда, към настоящия момент се смята за целесъобразно тези ограничения да останат в сила до края на преходния период, т.е. до 31 декември 2013 г., този срок може да бъде съкратен, ако Комисията прецени, че съответните обстоятелства, които са довели до приемането на настоящото решение, са се променили или че последиците от решението са се оказали по-ограничаващи, отколкото е необходимо за постигане на неговата цел.
(20)
За тази цел Испания трябва да предоставя на Комисията на всяко тримесечие статистическите данни, необходими за преценка на развитието на пазара на труда по сектори на дейност и професии. Първият тримесечен доклад трябва да бъде представен преди 31 март 2013 г.
(21)
Решението да се разреши на Испания да продължи да прилага наложените от нея ограничения по отношение на свободния достъп на румънски граждани до испанския пазар на труда е обвързано с изпълнението на определени условия, за да се гарантира, че въпросните ограничения не надхвърлят необходимото за постигане на целта.
(22)
Следователно не е целесъобразно да се разреши повторното въвеждане на ограничения по отношение на румънските граждани и членовете на техните семейства, които са били вече наети на испанския пазар на труда или които вече са били регистрирани като търсещи работа от обществените служби по заетостта в Испания на 22 юли 2011 г., т.е. на датата на уведомлението от страна на Испания относно мерките, посочени в съображение 1.
(23)
Принципите, уреждащи ограниченията на достъпа до пазара на труда, определени в приложение VII, част 1 от Акта за присъединяване от 2005 г., като например клаузата за запазване на съществуващото положение и принципа за отдаване на предпочитание на граждани на Съюза, посочени в част 1, параграф 14 от посоченото приложение, също следва да се спазват.
(24)
Правото на членове на семействата на румънски работници да постъпват на работа в Испания следва да бъде уредено mutatis mutandis от параграф 8 от приложение VII, част 1 от Акта за присъединяване от 2005 г.
(25)
Ограниченията на правата на румънските граждани и членовете на техните семейства за получаване на достъп до испанския пазар на труда, разрешени по силата на настоящото решение, са строго ограничени в рамките на обхвата на настоящото решение и по никакъв начин не могат да засягат други права, от които румънските граждани и членовете на техните семейства се ползват по силата на правото на Съюза.
(26)
За целите на мониторинга трябва да се предвиди задължение на Испания да предоставя на Комисията подробна информация за мерките, които е предприела въз основа на настоящото решение,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Разрешава се на Испания при условията, посочени в членове 2 - 4 от настоящото решение, да прекрати прилагането на членове 1 - 6 от Регламент (ЕС) № 492/2011 по отношение на румънските граждани до 31 декември 2013 г.
Член 2
Без да се засягат мерките, въведени от Испания на 22 юли 2011 г. съгласно параграф 7, трета алинея от приложение VII, част 1 от Акта за присъединяване от 2005 г., настоящото решение не засяга румънските граждани и членовете на техните семейства:
които са били наети на работа в Испания на 12 август 2011 г., или
които са били регистрирани като търсещи работа от обществените служби по заетостта в Испания на 12 август 2011 г.
Член 3
Прилагането на настоящото решение е предмет mutatis mutandis на условията на преходните договорености, определени в приложение VII, част 1 от Акта за присъединяване от 2005 г.
Член 4
Испания предприема всички необходими мерки, за да продължи да следи отблизо развитието на пазара на труда. Тя предоставя на Комисията тримесечни статистически данни, показателни за развитието на пазара на труда по сектори на дейност и по професии. Първият тримесечен доклад се представя преди 31 март 2013 г.
В случай на значителна промяна на пазара на труда Испания незабавно предоставя на Комисията и държавите членки актуализация на съответните сведения, които е предоставила във връзка с искането си за решение на Комисията и въз основа на които се приема настоящото решение.
Член 5
Настоящото решение може да бъде изменено или отменено, по-специално ако съответните сведения, посочени в член 4 и довели до приемането на настоящото решение, са се променили или неговите последици се окажат по-ограничаващи, отколкото е необходимо за постигането на неговата цел.
Член 6
Испания предоставя на Комисията подробна информация относно мерките, които е предприела въз основа на настоящото решение, в рамките на два месеца от получаването му.
Член 7
Настоящото решение влиза в сила в деня на публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Съставено в Брюксел на 20 декември 2012 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Δεκεμβρίου 2012
που επιτρέπει στην Ισπανία να παρατείνει την προσωρινή αναστολή της εφαρμογής των άρθρων 1 έως 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης, ως προς τους ρουμάνους εργαζομένους
(2012/831/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη την πράξη περί των όρων προσχωρήσεως της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, και των προσαρμογών των Συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση (1), και ιδίως το άρθρο 23 και το σημείο 7 δεύτερο εδάφιο του παραρτήματος VII μέρος 1 «Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων»,
Έχοντας υπόψη το αίτημα που υπέβαλε η Ισπανία στις 13 Δεκεμβρίου 2012,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Από την 1η Ιανουαρίου 2009 η Ισπανία εφάρμοζε πλήρως στους ρουμάνους υπηκόους τα άρθρα 1 έως 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1968, περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας (2), όταν, επικαλούμενη σοβαρή διαταραχή της αγοράς εργασίας της, γνωστοποίησε στην Επιτροπή στις 22 Ιουλίου 2011, σύμφωνα με το σημείο 7 τρίτο εδάφιο του παραρτήματος VII μέρος 1 της πράξης περί των όρων προσχωρήσεως της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, και των προσαρμογών των Συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση (στο εξής «η πράξη προσχώρησης του 2005»), ότι αποφάσισε να επανεισαγάγει, από την εν λόγω ημερομηνία, περιορισμούς στην πρόσβαση των ρουμάνων εργαζομένων στην αγορά εργασίας της. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 κωδικοποιήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης (3), ο οποίος άρχισε να ισχύει στις 16 Ιουνίου 2011.
(2)
Ανταποκρινόμενη στο αίτημα που της υπέβαλε η Ισπανία στις 28 Ιουλίου 2011, σύμφωνα με το σημείο 7 δεύτερο εδάφιο του παραρτήματος VII μέρος 1 της πράξης προσχώρησης του 2005, προκειμένου να δηλώσει ότι τα άρθρα 1 έως 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011 αναστέλλονται πλήρως για τους ρουμάνους υπηκόους σε όλη την Ισπανία και σε όλους τους τομείς, η Επιτροπή επέτρεψε στην Ισπανία, με την απόφαση 2011/503/ΕΕ (4) να περιορίσει την ελεύθερη πρόσβαση των ρουμάνων εργαζομένων στην αγορά εργασίας της Ισπανίας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012, υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Η εν λόγω απόφαση άρχισε να ισχύει στις 12 Αυγούστου 2011.
(3)
Στις 13 Δεκεμβρίου 2012 η Ισπανία απέστειλε επιστολή στην Επιτροπή με την οποία ζητούσε να παραταθεί η αναστολή των άρθρων 1 έως 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011 έως τις 31Δεκεμβρίου 2013 όσον αφορά τους ρουμάνους εργαζομένους.
(4)
Η Ισπανία αιτιολογεί το αίτημά της προβάλλοντας το γεγονός ότι εξακολουθούν να συντρέχουν οι δύο λόγοι που οδήγησαν στην απόφαση 2011/503/ΕΕ: δηλαδή η σοβαρή διαταραχή της αγοράς εργασίας στην Ισπανία, που πλήττει κάθε περιοχή και τομέα· και η εργασιακή κατάσταση των ρουμάνων πολιτών που διαμένουν στην Ισπανία, καθώς και ο κίνδυνος να ενταθούν οι πιέσεις στην αγορά εργασίας της Ισπανίας σε περίπτωση απεριόριστης εισροής ρουμάνων εργαζομένων.
(5)
Η Ισπανία προσκομίζει στατιστικά στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι η κατάσταση της οικονομίας και της αγοράς εργασίας επιδεινώθηκε περαιτέρω από τα μέσα του 2011, γεγονός που οδήγησε σε πρωτόγνωρα επίπεδα ανεργίας και ανεργίας των νέων. Επιπλέον, σύμφωνα με τις οικονομικές προβλέψεις, θα συντελεστεί συρρίκνωση του ΑΕγχΠ το 2012 και το 2013, ενώ η ανεργία θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο. Η Ισπανία δηλώνει επίσης ότι η διαταραχή της αγοράς εργασίας της, η οποία απειλεί σοβαρά τα επίπεδα απασχόλησης, είναι γενικευμένη και δεν περιορίζεται σε μια συγκεκριμένη περιοχή ή τομέα.
(6)
Η Ισπανία προσκομίζει περαιτέρω στατιστικά στοιχεία που επισημαίνουν ότι ο αριθμός των Ρουμάνων που διαμένουν στην Ισπανία εξακολούθησε να αυξάνεται (παρά τους περιορισμούς που ισχύουν για τους ρουμάνους εργαζομένους όσον αφορά την ελεύθερη πρόσβαση στην αγορά εργασίας) και ότι τον Σεπτέμβριο του 2012 ανερχόταν σε 913 405. Από τα εν λόγω στοιχεία προκύπτει ότι το ποσοστό των ρουμάνων υπηκόων που καταβάλλουν εισφορές κοινωνικής ασφάλισης μειώνεται· ότι ο αριθμός των ρουμάνων υπηκόων που έχουν εγγραφεί ως ζητούντες εργασία και εκείνων που λαμβάνουν επιδόματα ανεργίας είναι σχετικά υψηλός, αν και μειώνεται, και ότι το ποσοστό ανεργίας τους υπερβαίνει το μέσο σχετικό ποσοστό. Η Ισπανία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η σημερινή κατάσταση στην αγορά εργασίας επηρεάζει την ικανότητά της να απορροφήσει νέες εισροές ρουμάνων εργαζομένων.
(7)
Σύμφωνα με το σημείο 7 δεύτερο εδάφιο του παραρτήματος VII μέρος 1 της πράξης προσχώρησης του 2005, τα κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν από την Επιτροπή να δηλώσει ότι η εφαρμογή των άρθρων 1 έως 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011 αναστέλλεται, πλήρως ή εν μέρει, για συγκεκριμένη περιοχή ή επάγγελμα.
(8)
Από την ανάλυση των διαθέσιμων οικονομικών στοιχείων προκύπτει ότι η Ισπανία αντιμετωπίζει όντως σοβαρή διαταραχή της αγοράς εργασίας της, η οποία χαρακτηρίζεται από το -με μεγάλη διαφορά- υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ (τα μηνιαία στοιχεία της Eurostat για την ανεργία εμφανίζουν για την Ισπανία ποσοστό 21,0 %, έναντι ποσοστού 9,4 % κατά μέσο όρο στην ΕΕ και 9,9 % στην ευρωζώνη τον Ιούνιο του 2011), από την ιδιαίτερα δραματική αύξηση της ανεργίας των νέων (45,7 % τον Ιούνιο του 2011) και από τη βραδεία ανάκαμψη της οικονομίας (από τα στοιχεία της Eurostat προκύπτει ότι κατά το πρώτο τρίμηνο του 2011 η αύξηση του ΑΕγχΠ σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο ήταν μόνο 0,3 %, έναντι ποσοστού 0,8 % για την ΕΕ και για την ευρωζώνη), κατάσταση η οποία γίνεται ακόμη πιο δύσκολη λόγω της τρέχουσας διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία αναγκάζει την Ισπανία να προβεί σε πρόσθετες δημοσιονομικές περικοπές, με στόχο τη δημοσιονομική εξυγίανση, πράγμα που ενδέχεται να έχει, σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, περαιτέρω αρνητικές συνέπειες στις δυνατότητες ανάπτυξης της ισπανικής οικονομίας. Η πτώση της απασχόλησης ήταν γενική και επηρέασε όλες τις περιοχές και όλους τους τομείς παραγωγής. Στοιχεία που προκύπτουν από έρευνα εργατικού δυναμικού για την περίοδο 2008-2010 δείχνουν επίσης ότι το επίπεδο απασχόλησης υποχώρησε γενικά κατά 9 % (μάλιστα δε στον κατασκευαστικό τομέα κατά 33 %), πράγμα που επηρέασε όλες τις περιοχές σε ποσοστά που κυμαίνονται από 6 % στη χώρα των Βάσκων έως 13 % στην αυτόνομη κοινότητα της Βαλένθιας.
(9)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ισπανία απέδειξε ότι αντιμετωπίζει γενικευμένη διαταραχή της αγοράς εργασίας της, η οποία επηρεάζει σοβαρά το επίπεδο απασχόλησης σε όλες τις περιοχές και σε όλους τους τομείς και είναι πιθανόν να συνεχιστεί και στο εγγύς μέλλον.
(10)
Επιπλέον, από την ανάλυση της Επιτροπής προέκυψε ότι οι ρουμάνοι υπήκοοι που ζουν στην Ισπανία πλήττονται έντονα από την ανεργία σε ποσοστό άνω του 30 % (πηγή: στοιχεία από την έρευνα εργατικού δυναμικού της Eurostat για το πρώτο τρίμηνο του 2011). Οι αφίξεις ρουμάνων υπηκόων στην Ισπανία, παρά μια κάποια μείωση λόγω της οικονομικής ύφεσης, παραμένουν σε σημαντικά επίπεδα, παρά το γεγονός ότι η ζήτηση εργατικού δυναμικού στην Ισπανία είναι χαμηλή. Ο αριθμός των ρουμάνων υπηκόων που έχουν τη συνήθη διαμονή τους στην Ισπανία αυξήθηκε από 388 000 την 1η Ιανουαρίου 2006 σε 823 000 την 1η Ιανουαρίου 2010 (πηγή: στατιστικές της Eurostat για τη μετανάστευση).
(11)
Από την ανάλυση των διαθέσιμων οικονομικών στοιχείων προκύπτει ότι η αγορά εργασίας στην Ισπανία εξακολουθεί να υφίσταται σοβαρή διαταραχή. Η οικονομική ύφεση συνεχίζει να επηρεάζει εντονότερα την απασχόληση στην Ισπανία απ’ ό,τι σε άλλα κράτη μέλη, ενώ τα στοιχεία δείχνουν ότι η τάση έγινε πιο αισθητή όλο το 2011 και κατά τα πρώτα τρίμηνα του 2012. Τον Οκτώβριο του 2012 το ποσοστό ανεργίας ήταν περίπου 26,2 %, σε σύγκριση με 21,3 % τον Ιούνιο του 2011, έναντι 10,7 % κατά μέσο όρο στην ΕΕ τον Οκτώβριο του 2012 (και 9,5 % τον Ιούνιο του 2011). Επιπλέον, το ποσοστό ανεργίας των νέων είναι απελπιστικά υψηλό: 55,9 % τον Οκτώβριο του 2012, έναντι 23,4 % κατά μέσο όρο στην ΕΕ (πηγή: μηνιαία στοιχεία της Eurostat για την ανεργία).
(12)
Οι αντίξοες οικονομικές συνθήκες και οι απορρέουσες διαταραχές της αγοράς εργασίας είναι πιθανό να διατηρηθούν. Σύμφωνα με τις οικονομικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το ισπανικό ΑΕγχΠ αναμένεται να συρρικνωθεί το 2012 και το 2013 (- 1,4 % και για τα δύο έτη) προτού σημειώσει μικρή ανάκαμψη το 2014 (+ 0,8 %), και το ποσοστό ανεργίας προβλέπεται ότι θα συνεχίσει την ανοδική του πορεία φθάνοντας στο 26,6 % το 2013 (ενώ θα μειωθεί στο 26,1 % το 2014). Η μείωση της απασχόλησης εξακολούθησε να επηρεάζει όλους τους τομείς της οικονομίας. Μεταξύ δεύτερου τριμήνου του 2011 και τρίτου τριμήνου του 2012 η απασχόληση στην Ισπανία συρρικνώθηκε κατά περίπου 980 000 (ή - 5,4 %) (πηγή: έρευνα εργατικού δυναμικού της Eurostat). Αν και ο κατασκευαστικός κλάδος κατέγραψε τη δραστικότερη μείωση (- 293 000 ή - 20,5 %), η απασχόληση στον τομέα της γεωργίας, της μεταποίησης και των υπηρεσιών σημείωσε επίσης πτώση. Επιπλέον, όλες οι περιοχές πλήττονται από υψηλά ποσοστά ανεργίας (από 12,0 % στη χώρα των Βάσκων μέχρι 30,4 % στην Ανδαλουσία το 2011 - πηγή: στοιχεία από την έρευνα εργατικού δυναμικού της Eurostat) και, κατά συνέπεια, η διαταραχή της αγοράς εργασίας δεν περιορίζεται σε μια συγκεκριμένη περιοχή.
(13)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ισπανία απέδειξε ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει γενικευμένη διαταραχή της αγοράς εργασίας της, η οποία επηρεάζει σοβαρά το επίπεδο απασχόλησης σε όλες τις περιοχές και σε όλους τους τομείς και είναι πιθανόν να συνεχιστεί και στο εγγύς μέλλον.
(14)
Επιπλέον, από την ανάλυση της Επιτροπής προκύπτει ότι, από τη στιγμή που η Ισπανία επανεισήγαγε περιορισμούς στην πρόσβαση των ρουμάνων εργαζομένων στην αγορά εργασίας, ο αριθμός ρουμάνων υπηκόων στην Ισπανία συνέχισε να αυξάνεται, αν και με βραδύτερο ρυθμό απ’ ό,τι στο παρελθόν: σύμφωνα με στατιστικές της Ισπανίας, η μετανάστευση αυξήθηκε κατά 11 970 (ή + 1,3 %) μεταξύ 30 Σεπτεμβρίου 2011 (901 435) και 30 Σεπτεμβρίου 2012 (913 405), ενώ είχε αυξηθεί κατά 83 975 (ή + 10,3 %) μεταξύ 30 Σεπτεμβρίου 2010 (817 460) και 30 Σεπτεμβρίου 2011 (901 435). Οι ρουμάνοι υπήκοοι στην Ισπανία εξακολουθούν να έχουν υψηλά ποσοστά ανεργίας: 36,4 % κατά το τρίτο τρίμηνο του 2012 (πηγή: στοιχεία από την έρευνα εργατικού δυναμικού της Eurostat).
(15)
Για τον λόγο αυτό, είναι πιθανό η πλήρης εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου περί ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων να εξακολουθήσει να συμβάλλει στην αύξηση της πίεσης στην ισπανική αγορά εργασίας, αφού θα επέτρεπε την απεριόριστη εισροή ρουμάνων εργαζομένων.
(16)
Ως εκ τούτου, για να αποκατασταθεί η φυσιολογική κατάσταση της ισπανικής αγοράς εργασίας, ενδείκνυται να επιτραπεί στην Ισπανία να περιορίσει προσωρινά την ελεύθερη πρόσβαση ρουμάνων εργαζομένων στην αγορά εργασίας της. Δεδομένου ότι οι μεταβατικές ρυθμίσεις που προβλέπονται στην πράξη προσχώρησης του 2005 και επιτρέπουν περιορισμούς ως προς την πρόσβαση στην αγορά εργασίας για τους ρουμάνους εργαζομένους -τμήμα των οποίων ρυθμίσεων αποτελεί η ρήτρα διασφάλισης- ισχύουν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, η εν λόγω δυνατότητα δεν μπορεί να παραταθεί πέρα από τη συγκεκριμένη ημερομηνία.
(17)
Οι περιορισμοί πρόσβασης στην αγορά εργασίας αποτελούν παρέκκλιση από θεμελιώδη αρχή της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και συγκεκριμένα από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα μέτρα αυτού του είδους θα πρέπει να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται συσταλτικά.
(18)
Κρίνεται πλέον σκόπιμο να εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται περιορισμοί για τις μισθωτές δραστηριότητες σε όλη την επικράτεια της Ισπανίας και σε όλους τους τομείς, με δεδομένη την κατάσταση που επικρατεί στην ισπανική αγορά εργασίας, καθώς και τη μετατόπιση και άλλες δυνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις μεταξύ περιοχών και τομέων λόγω επιλεκτικού περιορισμού. Ωστόσο, το εύρος της παρέκκλισης μπορεί να περιοριστεί, αν η Επιτροπή βεβαιώσει ότι τα στοιχεία που συνδέονται με αυτή την παρέκκλιση έχουν αλλάξει ή ότι τα αποτελέσματά της αποδεικνύονται πιο περιοριστικά απ’ όσο επιβάλλει ο σκοπός της, ιδίως για μισθωτές δραστηριότητες που απαιτούν πανεπιστημιακό πτυχίο και ισοδύναμα προσόντα.
(19)
Ομοίως, μολονότι, για να έχουν οι περιορισμοί που προτείνονται με την παρούσα απόφαση το προσδοκώμενο αποτέλεσμα στην ισπανική αγορά εργασίας, κρίνεται τώρα ενδεδειγμένο να παραμείνουν οι περιορισμοί αυτοί σε ισχύ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, το χρονοδιάγραμμα αυτό ενδέχεται να συντομευθεί, αν η Επιτροπή κρίνει ότι τα στοιχεία που οδήγησαν στην έκδοση της παρούσας απόφασης μεταβλήθηκαν ή ότι τα αποτελέσματά της αποδεικνύονται πιο περιοριστικά απ’ όσο επιβάλλει ο σκοπός της.
(20)
Για τον σκοπό αυτό, η Ισπανία θα είναι υποχρεωμένη να παρέχει κάθε τρεις μήνες στην Επιτροπή στατιστικά στοιχεία που να παρουσιάζουν την εξέλιξη της αγοράς εργασίας κατά τομέα δραστηριότητας και κατά επάγγελμα. Η πρώτη τριμηνιαία έκθεση πρέπει να υποβληθεί πριν από τις 31 Μαρτίου 2013.
(21)
Η απόφαση με την οποία επιτρέπεται στην Ισπανία να επανεισαγάγει περιορισμούς στην ελεύθερη πρόσβαση των ρουμάνων υπηκόων στην ισπανική αγορά εργασίας υπόκειται περαιτέρω σε ορισμένους όρους, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι περιορισμοί αυτοί περιορίζονται αυστηρά στο απολύτως αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού.
(22)
Συνεπώς, δεν ενδείκνυται να επιτραπεί η επανεισαγωγή περιορισμών για τους ρουμάνους υπηκόους και τα μέλη των οικογενειών τους που απασχολούνται ήδη στην ισπανική αγορά εργασίας, καθώς και για τους ρουμάνους υπηκόους και τα μέλη των οικογενειών τους που είναι ήδη εγγεγραμμένοι ως αιτούντες εργασία στα μητρώα των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης της Ισπανίας στις 22 Ιουλίου 2011, δηλαδή κατά την ημερομηνία κοινοποίησης των αναφερόμενων στην αιτιολογική σκέψη 1 μέτρων από την Ισπανία.
(23)
Πρέπει επίσης να τηρούνται οι αρχές που διέπουν τους περιορισμούς πρόσβασης στην αγορά εργασίας οι οποίες καθορίζονται στο παράρτημα VII μέρος 1 της πράξης προσχώρησης του 2005, όπως η ρήτρα διατήρησης της ισχύουσας κατάστασης (ρήτρα standstill) και η αρχή της προτίμησης των εργαζομένων που είναι υπήκοοι κρατών μελών της ΕΕ, η οποία θεσπίζεται στο σημείο 14 μέρος 1 του εν λόγω παραρτήματος.
(24)
Το δικαίωμα των μελών των οικογενειών ρουμάνων εργαζομένων να αναλαμβάνουν απασχόληση στην Ισπανία πρέπει να διέπεται mutatis mutandis από το σημείο 8 του παραρτήματος VII μέρος 1 της πράξης προσχώρησης του 2005.
(25)
Οι περιορισμοί τους οποίους επιτρέπει η παρούσα απόφαση όσον αφορά τα δικαιώματα πρόσβασης των ρουμάνων υπηκόων και των μελών των οικογενειών τους στην ισπανική αγορά εργασίας περιορίζονται αυστηρά στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας απόφασης και δεν θίγουν με κανένα τρόπο τυχόν άλλα δικαιώματα που έχουν, βάσει του δικαίου της Ένωσης, οι ρουμάνοι υπήκοοι και τα μέλη των οικογενειών τους.
(26)
Για σκοπούς παρακολούθησης, πρέπει να προβλεφθεί η υποχρέωση να παρέχονται στην Επιτροπή λεπτομερή στοιχεία των μέτρων που λαμβάνει η Ισπανία βάσει της παρούσας απόφασης,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Επιτρέπεται στην Ισπανία, υπό τους όρους που καθορίζονται στα άρθρα 2 έως 4 της παρούσας απόφασης, να αναστείλει την εφαρμογή των άρθρων 1 έως 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011 όσον αφορά τους ρουμάνους υπηκόους έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013.
Άρθρο 2
Με την επιφύλαξη των μέτρων που άρχισε να εφαρμόζει η Ισπανία στις 22 Ιουλίου 2011 σύμφωνα με το σημείο 7 τρίτο εδάφιο του παραρτήματος VII μέρος 1 της πράξης προσχώρησης του 2005, η παρούσα απόφαση δεν επηρεάζει τους ρουμάνους υπηκόους και τα μέλη των οικογενειών τους:
που απασχολούνταν στην Ισπανία στις 12 Αυγούστου 2011, ή
που είχαν εγγραφεί ως ζητούντες εργασία στα μητρώα των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης της Ισπανίας στις 12 Αυγούστου 2011.
Άρθρο 3
Η εφαρμογή της παρούσας απόφασης υπόκειται mutatis mutandis στους όρους περί μεταβατικών ρυθμίσεων που καθορίζονται στο παράρτημα VII μέρος 1 της πράξης προσχώρησης του 2005.
Άρθρο 4
Η Ισπανία λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξακολουθήσει να παρακολουθεί προσεκτικά την εξέλιξη της αγοράς εργασίας. Παρέχει στην Επιτροπή τριμηνιαία στατιστικά στοιχεία που παρουσιάζουν την εξέλιξη της αγοράς εργασίας κατά τομέα δραστηριότητας και κατά επάγγελμα. Η πρώτη τριμηνιαία έκθεση πρέπει να υποβληθεί πριν από τις 31 Μαρτίου 2013.
Σε περίπτωση σημαντικής μεταβολής στην αγορά εργασίας, η Ισπανία παρέχει χωρίς καθυστέρηση στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη επικαιροποιημένη μορφή των στοιχείων που προσκόμισε προς υποστήριξη του αιτήματός της για έκδοση απόφασης από την Επιτροπή και των στοιχείων βάσει των οποίων εκδόθηκε η παρούσα απόφαση.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση μπορεί να τροποποιηθεί ή να καταργηθεί, ιδίως αν τα στοιχεία για τα οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 4 και τα οποία οδήγησαν στην έκδοσή της έχουν μεταβληθεί ή αν τα αποτελέσματά της αποδειχθούν πιο περιοριστικά απ’ όσο επιβάλλει ο σκοπός της.
Άρθρο 6
Η Ισπανία παρέχει στην Επιτροπή λεπτομερή στοιχεία για τα μέτρα που έχει λάβει βάσει της παρούσας απόφασης εντός δύο μηνών από την παραλαβή της.
Άρθρο 7
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Βρυξέλλες, 20 Δεκεμβρίου 2012.