РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 27 март 2014 година
относно държавна помощ SA.34572 (13/C) (ex 13/NN) приведена в действие от Гърция за Larco General Mining & Metallurgical Company S.A.
(нотифицирано под номер С(2014) 1818)
(само текстът на английски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2014/539/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като прикани заинтересованите страни да представят мненията си съгласно горепосочените разпоредби (1),
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
В контекста на програмата си за икономическо приспособяване Гърция предприе програма за приватизация (2). Larco General Mining & Metallurgical Company S.A. („Larco“) беше определено като държавно дружество, което да бъде приватизирано.
(2)
През март 2012 г. Hellenic Republic Asset Development Fund („HRADF“) (3) уведоми Комисията за предложената приватизация на Larco. За да се изясни дали в контекста на проекта за приватизация биха могли да възникнат въпроси относно държавна помощ, през април 2012 г. Комисията откри ex officio процедура и предприе извършването на предварителна оценка.
(3)
В контекста на тези обсъждания, от отговора на гръцките органи на въпросник на 16 март 2012 г. стана ясно, че Larco вече се е възползвало от държавни мерки. Комисията поиска допълнителна информация с електронни писма от 18 април 2012 г., 24 април 2012 г., 5 юли 2012 г., 22 август 2012 г. и 7 декември 2012 г. и с писма от 4 май 2012 г. и 14 януари 2013 г., на които гръцките органи отговориха на 20 април 2012 г., 26 април 2012 г., 3 октомври 2012 г., 13 ноември 2012 г., 15 ноември 2012 г., 7 декември 2012 г., 24 декември 2012 г. и 18 януари 2013 г. Срещи между службите на Комисията и представители на гръцките органи се проведоха на 30 април 2012 г. и 11 септември 2012 г. в Атина и на 25 януари 2013 г. в Брюксел.
(4)
С писмо от 6 март 2013 г. („решението от 6 март 2013 г.“) Комисията уведоми Гърция, че е решила да открие процедурата, предвидена в член 108 параграф 2 от Договора, по отношение на някои мерки за помощ, описани в точка 2.2 по-долу („официална процедура по разследване“).
(5)
Решението от 6 март 2013 г. беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (4). Комисията покани гръцките органи и заинтересованите страни да представят мненията си по отношение на мерките за помощ.
(6)
Комисията получи мнението на гръцките органи на 30 април 2013 г. Тя не получи мнения от заинтересовани страни.
(7)
С електронно писмо от 21 януари 2014 г. гръцките органи уведомиха Комисията, че са съгласни решението да бъде прието на английски език.
2. ОПИСАНИЕ НА МЕРКИТЕ ЗА ПОМОЩ
2.1. Получател на помощта
(8)
Дружеството Larco е специализирано в добива и преработването на латеритна руда, добива на лигнитни въглища и производството на фероникел и вторични продукти. Дейностите му включват проучване, разработване, добив и топене на руда и търговия на свои продукти в целия свят. Larco е един от най-големите производители на фероникел в света. През 2012 г. в предприятието работят 960 служители, подари което то се определя като голямо предприятие (5).
(9)
В началото на официалната процедура по разследване 55,2 % от акциите на Larco са собственост на гръцката държава чрез HRADF, 33,4 % на Националната банка на Гърция АД („NBG“, частна финансова институция) и 11,4 % на Public Power Corporation S.A. („PPC“, завареният производител на електроенергия в Гърция, в което държавата е мажоритарен акционер).
(10)
Larco управлява завод за топене в Ларимна, Централна Гърция. Освен това Larco притежава права за добив на различни места в Гърция в четири обекта с концентрация на мини: мините Agios Ioannis (близо до Ларимна), мините Evia, мините Kastoria и мината за лигнитни въглища Servia.
(11)
Larco е учредено през 1989 г. като ново корпоративно дружество след ликвидацията на Hellenic Mining and Metallurgical S.A. в Ларимна („старо дружество Larco“). Старото дружество Larco все още е в процес на ликвидация, но неговите активи бяха прехвърлени на Larco заедно със съответните пасиви през 1989 г. Следователно старото дружество Larco е кредитор на Larco.
2.2. Описание на мерките
2.2.1. Мярка 1: несъбиране на дълг към Министерството на финансите
(12)
През април 1998 г. е постигнато споразумение за уреждане на дълговете между Larco и неговите основни кредитори, а именно старото дружество Larco, PPC и гръцката държава. Съгласно споразумението от 1998 г. задълженията на Larco към тези кредитори е трябвало да се обслужват при годишен лихвен процент от 6 %. Дългът към гръцката държава обаче е останал непроменен или е нараснал слабо поне от 2004 г. насам (6), а дългът към PPC и старото дружество Larco е изплатен или е намалял (7).
(13)
Следователно се оказва, че държавата е третирала кредита си за Larco по различен начин от другите двама кредитори.
2.2.2. Мярка 2: държавна гаранция от 2008 г.
(14)
На 22 декември 2008 г. държавата е предоставила гаранция за заем в размер на 30 млн. EUR от банка ATE за Larco. Гаранцията е покривала 100 % от заема за период до 3 години и е била с годишна гаранционна премия от 1 %.
2.2.3. Мярка 3: увеличение на капитала през 2009 г.
(15)
През 2009 г., предвид отрицателната стойност на собствения капитал, Съветът на директорите на Larco е предложил, а трите акционера са одобрили увеличение на дяловия капитал в размер на 134 млн. EUR. Единствено гръцката държава обаче е упражнила правата си изцяло, докато NBG е упражнила правата си частично, а PPC изобщо не е участвало в увеличението на дяловия капитал. В увеличението на дяловия капитал не са участвали нови акционери.
(16)
Действителното увеличение на дяловия капитал е възлизало едва на 65,5 млн. EUR, като държавата е участвала с приблизително 45 млн. EUR (69 % от цялата сума на капиталовата инжекция), а NBG - с 20,5 млн. EUR (31 %). Въпреки лошото финансово състояние на Larco изглежда увеличението на дяловия капитал не се е основавало на план за преструктуриране, целящ възстановяване на жизнеспособността на дружеството, и се оказва, че NBG е отписала счетоводната стойност на дружеството, „тъй като групата не предвижда възстановяване на счетоводната стойност на инвестицията, като се има предвид, че дружеството изпитва сериозни финансови затруднения“ (8) (вж. съображение 45 от решението от 6 март 2013 г.).
2.2.4. Мярка 4: държавна гаранция от 2010 г.
(17)
На 10 май 2010 г. държавата е предоставила гаранция за покритие на гаранционно писмо, което NBG да предостави на Larco за сума в размер на приблизително 10,8 млн. EUR. Гаранцията е покривала на 100 % гаранционното писмо и е била с неограничен срок и годишна гаранционна премия от 2 %.
2.2.5. Мярка 5: гаранционни писма вместо авансово плащане на данъчна глоба през 2010 г.
(18)
През 2010 г. гръцките данъчни органи са извършили одит на финансовите отчети на Larco и не са приели счетоводното отчитане на някои загуби, свързани с договори за хеджиране за цената на никела. В резултат на неправилното отчитане на загубите е наложена данъчна глоба от 190 млн. EUR (9).
(19)
В последствие Larco е оспорило налагането на данъчната глоба пред гръцките съдилища. Според гръцкото право (10) дружество, което дължи данъчната глоба, следва да извърши авансово плащане в размер на 25 % от въпросната сума, за да има право да оспори налагането на данъчна глоба в съда (в настоящия случай 25 % се равнява на 47 млн. EUR).
(20)
В случая с Larco обаче гръцкият административен съд е взел решение да облекчи дружеството от задължението за авансово плащане на 25 % от данъчната глоба, като го е заместил със задължението да депозира гаранционни писма в размер само на 1,5 млн. EUR.
2.2.6. Мярка 6: държавни гаранции от 2011 г.
(21)
На 30 декември 2011 г. държавата е предоставила две гаранции за два заема в размер на 20 млн. EUR и 30 млн. EUR от банка ATE. Падежът на единия от тях (за 20 млн. EUR) е настъпил към момента на предоставяне на гаранцията. Гаранциите са осигурявали 100 % покритие и са били с годишна премия от 1 %.
2.3. Основания за откриване на официалната процедура по разследване
(22)
В решението от 6 март 2013 г. (съображения 18-25) Комисията достигна до предварителното заключение, че Larco може да се счита за дружество в затруднение по смисъла на Насоките за оздравяване и преструктуриране (11) от 2007 г. насам. При тези обстоятелства Комисията достигна до предварителното заключение, че всичките шест мерки представляват държавна помощ, и изрази съмнения по отношение на тяхната съвместимост с вътрешния пазар.
(23)
Ако установените мерки са представлявали държавна помощ, те може да са били предоставени в нарушение на задълженията за уведомяване и непредприемане на действия, установени в член 108, параграф 3 от Договора.
3. МНЕНИЕ НА ГЪРЦИЯ
3.1. Предприятие в затруднение
(24)
В мнението си в рамките на официалната процедура по разследване гръцките органи заявиха, че Larco не е било предприятие в затруднение през 2008 г. и 2009 г., тъй като отчетените загуби са се дължали на намаление на световните цени на фероникела през тези години. Според гръцките органи Larco е предприятие в затруднение едва от 2010 г. насам.
3.2. Мярка 1: несъбиране на дълг към Министерството на финансите
(25)
Гръцките органи заявиха, че кредитът от държавата за Larco не е свързан с държавни ресурси, тъй като първоначално е бил частен кредит, предоставен от Организацията за преструктуриране на предприятията АД („OER“). Когато OER е ликвидирана, съгласно закон 2741/1999 всички нейни вземания са прехвърлени на държавата.
(26)
Освен това те обясниха, че споразумението за уреждане на дълговете от 1998 г. съдържа специфични правила за третирането и събирането на непогасения дълг, което да се извършва в края на всяка финансова година, както следва:
а)
ако Larco е реализирало печалби през финансовата година, на кредиторите първо ще се изплаща начислената лихва (6 % годишно), преди изплащането на главницата по дълга;
б)
след всяко изплащане на лихви Larco ще задържа известна сума от печалбите за инвестиции;
в)
след прилагането на букви а) и б) всяка оставаща печалба по сметките на Larco ще се разпределя пропорционално за кредиторите на Larco.
(27)
Ако Larco не е реализирало печалби след 1999 г., кредиторите са имали правото да изискат изплащане на техния дълг чрез различни средства, например насрещна престация за дължимото плащане, капитализиране на дълга и т.н. Кредиторите обаче не са имали правото на принудително изпълнение по непогасения дълг, например изземване на активите на дружеството или принудително започване на процедура по несъстоятелност срещу дружеството.
(28)
До 2003 г. кредиторите са получили начислените лихви съгласно договореностите. През периода 2004-2007 г. Larco не е реализирало печалби и поради това не е имало изплащане на начислените лихви. През 2007 г. PPC е сключило с Larco одобрен от всички кредитори договор за суровини, съгласно който Larco осигурява лигнит за PPC, като така дългът е съответно намален. Дългът към PPC е изплатен окончателно през 2011 г.
(29)
Администрацията на старото дружество Larco е полагала усилия за събирането на дълга чрез съдебни средства и изглежда известни суми вече са били платени. До 2011 г. старото дружество Larco е събрало 5 млн. EUR от непогасения дълг съгласно споразумението от 1998 г. Тъй като старото дружество Larco също е имало дългове към гръцката държава, тя е събрала пълния размер на тези 5 млн. EUR.
(30)
Що се отнася до прекия дълг на Larco към гръцката държава, тя редовно е изпращала на Larco фактури за годишния размер на дълга, включително за годишната начислена лихва.
(31)
Във връзка с това гръцките органи заявиха, че дългът, произтичащ от споразумението от 1998 г., не може да бъде свързан с държавни ресурси и че във всеки случай не е налице избирателно предимство в полза на Larco.
3.3. Мярка 2: Държавна гаранция от 2008 г.
(32)
Гръцките органи се позоваха на известието относно гаранциите (12), и по-специално на точка 3.2 от него, съдържаща условията, при които Комисията може да изключи съществуването на държавна помощ при индивидуална гаранция. Според гръцките органи:
а)
Larco не е било дружество в затруднение към момента на предоставяне на гаранцията;
б)
размерът на гаранцията е можело да бъде изчислен правилно при предоставянето ѝ;
в)
гаранцията е предоставена за обезпечение на дълг (облигационен заем) и поради това е можело да надвишава 80 % от неизплатения заем;
г)
премията от 1 %, платена за гаранцията, е била на съобразена с пазара цена, отразяваща финансовото положение на Larco.
(33)
Във връзка с това гръцките органи заявиха, че гаранцията от 2008 г. не представлява държавна помощ.
(34)
Гръцките органи поясниха, че мярка 2 е предоставена по силата на Решение на Министерския съвет YA 2/93378/0025 от 22 декември 2008 г. и е покрила точната сума от 30 000 000 EUR.
3.4. Мярка 3: увеличение на капитала от 2009 г.
(35)
Гръцките органи заявиха, че участието на държавата в увеличението на капитал е имало за цел да се защити стойността на дружеството с оглед на предстоящата му приватизация и с цел да се приложи план за преструктуриране. В решението си държавата е взела предвид потенциалния растеж на Larco, стойността на активите му и общото положение на пазара за фероникел, както и мерките за преструктуриране и съкращаване на разходите.
(36)
Участието на NBG в увеличението на капитала е било в размер на 31 %. За разлика от държавата NBG е решила да упражни правата си само частично. Гръцките органи заявиха, че целта на NBG е била да запази известен контрол над дружеството и поради това действията ѝ не следва да се разглеждат като липса на доверие в бъдещето на Larco. Действително NBG е намалила акционерното си участие в Larco до минималното равнище, изисквано съгласно гръцкото законодателство, за да може да има право на вето над някои важни решения в Съвета на директорите.
(37)
Третият акционер, PPC, е взел категорично решение да не участва в увеличението на капитала, като е преценил, че акционерното му участие ще бъде сведено до незначително. Гръцките органи заявиха, че PPC не е участвало, тъй като намерението му е било да позволи на държавата да притежава по-голям мажоритарен дял с оглед на приватизацията на дружеството.
(38)
В заключение гръцките органи заявиха, че държавата е действала като инвеститор в условията на пазарна икономика и че следователно увеличението на капитала от 2009 г. не е представлявало държавна помощ.
(39)
По отношение на датата на внасяне на капитал гръцките органи не предоставиха окончателна информация. Протоколът от акционер показва, че на 15 април 2009 г. гръцката държава е осигурила 15 000 000 EUR за увеличението на капитала по силата на документ Οικ2/27694/0025 на Министерството на финансите във връзка с общото участие на държавата в увеличението на акционерния капитал, което е възлизало на 44 999 999,40 EUR. Финансовият отчет на Larco от 2009 г. показва, че решението за увеличение на капитал е взето на 14 май 2009 г., но не се изяснява кога е извършено действителното внасяне на новия капитал.
3.5. Мярка 4: държавна гаранция от 2010 г.
(40)
Гръцките органи обясниха, че в контекста на споразумението от 1998 г. старото дружество Larco е започнало съдебни процедури за изплащането на дълга на Larco и са последвали няколко съдебни решения и решения за отмяна, inter alia, по отношение на дълг в размер на приблизително 10,5 млн. EUR (13).
(41)
В контекста на жалба на Larco и поради опасността от невъзстановими щети Върховният съд на Гърция е взел решение за преустановяване на плащането на дълг в размер на приблизително 10,5 млн. EUR до издаването на окончателното решение на съответния съд. Преустановяването е било разрешено, при условие че Larco предостави на старото дружество Larco гаранционно писмо за стойността на преустановеното плащане. NBG предостави на Larco гаранционното писмо за приблизително 10,8 млн. EUR (10,5 млн. EUR от първоначално оспорения дълг + 0,3 млн. EUR за съдебни такси и разходи). Гаранционното писмо от своя страна е било покрито от държавна гаранция за цялата сума с годишна премия от 2 % за неограничен срок.
(42)
Гръцките органи обясниха, че мярката е предоставена от държавата в качеството ѝ на акционер с намерението да изпълни условията за преустановяването и да защити инвестициите си от обявяване на просрочване на плащания по дългове. В противен случай преустановяването не би било приложимо и старото дружество Larco би имало правото да изиска събирането на дълга, евентуално чрез изземване на активи на Larco. След това би могло да се обяви несъстоятелността на Larco. Според гръцките органи NBG не би предоставила гаранционното писмо без държавната гаранция.
(43)
Гръцките органи поясниха, че мярка 4 е била предоставена по силата на решение на Министерския съвет YA 2/923/0025 от 10 май 2010 г. и е покрила точната сума от 10 510 824,95 EUR и 310 000 EUR за съдебни такси и разходи, възлизащи общо на 10 820 824,95 EUR.
3.6. Мярка 5: гаранционни писма вместо авансово плащане на данъчна глоба през 2010 г.
(44)
Гръцките органи разясниха, че въпросната мярка се е отнасяла за допълнителен данък, а не за данъчна глоба. Допълнителният данък е бил наложен, тъй като данъчните органи не са приели, че загубите, произтичащи от договорите за хеджиране, следва да се приспадат от нетните приходи на Larco, както твърди Larco. Гръцките органи изясниха също, че съдът е поискал от Larco да предостави гаранционни писма за общо 4,7 млн. EUR.
(45)
Гръцките органи представиха доказателства, че Larco е било упълномощено да замести авансовото плащане на допълнителния данък чрез гаранционни писма въз основа на обща правна разпоредба. В съдебното решение, позволяващо на Larco да замести авансовото плащане на допълнителния данък чрез гаранционни писма в съответствие с националното законодателство (14), е приложен сравнителен тест, като са взети под внимание ползите за кредитора (държавата) и жизнеспособността на длъжника (Larco) и така е взето решение за временното преустановяване на задължението за авансово плащане на 47 млн. EUR (т. е. 25 % от допълнителния данък), заместено с гаранционни писма за общо 4,7 млн. EUR. Това преустановяване е трябвало да се прилага до издаването на окончателното решение по отношение на възражението, предявено от Larco срещу държавата за налагането на допълнителния данък.
(46)
Освен това гръцките органи заявиха, че решенията на националните съдилища не могат да бъдат приписани на държавата.
(47)
Гръцките органи обясниха също, че въпреки временното преустановяване на практика държавата е обезсмислила финансовото въздействие от това преустановяване чрез компенсиране на допълнителния данък, дължим от Larco, със суми, които държавата дължи на Larco, например подоходен данък или възстановяване на ДДС. Това е било позволено съгласно прието неотдавна законодателство за ускоряване на събирането на данъци в Гърция.
(48)
Следователно изглежда държавата в действителност вече е събрала най-малко 16,1 млн. EUR от дължимата сума във връзка с авансово плащане на допълнителния данък, наложен на Larco.
3.7. Мярка 6: държавни гаранции от 2011 г.
(49)
Гръцките органи поясниха, че не е просрочен нито един от двата заема, за които са предоставени гаранциите. Заемът от 20 млн. EUR е бил предоставен от банка ATE като рефинансиране на по-стар заем от 20 млн. EUR, който е просрочен.
(50)
Гръцките органи заявиха, че за двете държавни гаранции не са използвани държавни ресурси, тъй като държавата е дължала 60 млн. EUR на Larco от възстановяване на ДДС. Следователно в случай на иск за изплащане по гаранциите сумите биха могли да компенсират непогасения дълг от държавата.
(51)
Освен това органите твърдят, че ако мярката действително е представлявала помощ, тя следва да се счита за съвместима с вътрешния пазар, тъй като е отговаряла на условията от Временната рамка (15) и съответната временна схема на Гърция за гарантиране на заеми („временна гаранционна схема“) (16). По-специално органите считат, че освен факта, че Larco е било предприятие в затруднение към момента на предоставяне на мярката, другите условия на схемата са били изпълнени:
а)
Larco е било голямо дружество;
б)
заемът от 30 млн. EUR е бил инвестиционен заем, а заемът от 20 млн. EUR е бил заем за рефинансиране на по-стар заем, отпуснат за инвестиционни цели;
в)
гаранциите са били предоставени преди края на 2011 г.;
г)
общата стойност на двата гарантирани заема е надвишавала годишната стойност на разходите за заплати на Larco само с 3 млн. EUR;
д)
гаранциите са покривали 100 % от заема, но подобна мярка е била единствената възможност за достъп на Larco до финансиране поради специфичното състояние на гръцката икономика;
е)
гаранциите са включвали годишна премия от 1 %, която следва да се счита за пазарна премия.
(52)
И накрая, гръцките органи заявиха, че ако Комисията е достигнала до заключението, че мярката представлява помощ и че не са били изпълнени условията на временната гаранционна схема, мярката е следвало да се счита за помощ за оздравяване. Такава помощ е следвало да се счита за нотифицирана, тъй като Комисията е била уведомена за мярката в отговора на въпросника от 16 март 2012 г., когато тя е била в етапа на ex-officio предварително разследване.
(53)
Според гръцките органи помощта е отговаряла на изискванията на Насоките за оздравяване и преструктуриране, тъй като:
а)
е представлявала помощ за осигуряване на ликвидност под формата на гарантиране на заеми;
б)
е била оправдана въз основа на сериозните социални затруднения и не е имала неблагоприятно въздействие върху други държави членки;
в)
гръцките органи са изготвяли план за преструктуриране в сътрудничество с Комисията;
г)
е била ограничена до размера, необходим за поддържането на стопанската дейност на предприятието за ограничен период от време;
д)
е отговаряла на условието „един път, последен път“, тъй като в миналото на Larco не е предоставяна помощ за оздравяване или преструктуриране;
е)
Larco е представило на държавата бизнес план, в който се обосновава необходимостта от финансирането в размер на 30 млн. EUR за инвестиции.
(54)
Гръцките органи поясниха, че мярка 6 е предоставена по силата на i) решение на Министерския съвет YA 2/95156/0025 от 30 декември 2011 г. по отношение на точната сума от 30 000 000 EUR и ii) решение на Министерския съвет YA 2/95161/0025 от 30 декември 2011 г. за точната сума от 20 000 000 EUR.
4. ОЦЕНКА
(55)
В настоящото решение като предварителен аспект се разглежда въпросът дали Larco е дружество в затруднение по смисъла на Насоките за оздравяване и преструктуриране. Впоследствие в решението ще бъде оценено дали разгледаните мерки представляват държавна помощ за Larco по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора и, накрая, дали тази помощ може да бъде съвместима с вътрешния пазар.
4.1. Затруднения за Larco
(56)
В решението от 6 март 2013 г., и по-специално в съображения 18-25 от него Комисията достигна до предварителното заключение, че Larco е било предприятие в затруднение към момента на предоставяне на разглежданите шест мерки. Основните финансови данни на Larco в периода 2007-2011 г. са представени в таблицата:
Основни финансови данни на Larco за периода 2007 г. - юни 2012 г. (в млн. EUR)
2007 г.
2008 г.
2009 г.
2010 г.
2011 г.
Първо полугодие на 2012 г. (17)
Оборот
549,3
284
98,8
239
311
154,6
Печалба преди данъчно облагане
23
- 116
- 105
6,4
6,5
- 12,2
Регистриран капитал
163,8
163,8
109
109
109
109
Собствен капитал
104
- 0,4
- 35
- 31
- 26
- 39
Обща стойност на дълг
141,2
230,1
233,9
261,8
262,7
326,0
Дълг/собствен капитал (коефициент)
1,3
- 575,0
- 6,6
- 8,3
- 10,1
- 8,4
(57)
Точка 10, буква а) от Насоките за оздравяване и преструктуриране гласи, че дружество с ограничена отговорност се счита за предприятие в затруднение, „когато първоначално регистрираният му капитал е намалял с повече от половината и повече от една четвърт от този капитал е бил загубен през предходните 12 месеца“. Това отразява предположението, че предприятие, което претърпява значителна загуба на своя регистриран капитал, няма да бъде в състояние да се справи със загуби, които почти със сигурност ще го принудят да преустанови дейността си в кратък или дългосрочен период от време (както се посочва в точка 9 от Насоките за оздравяване и преструктуриране).
(58)
Освен това съгласно точка 11 от Насоките за оздравяване и преструктуриране едно предприятие може да бъде считано за намиращо се в затруднение, „когато са налице обичайните признаци за предприятие в затруднение като например - нарастващи загуби, намаляващ оборот, увеличаваща се нереализирана продукция, свръхпроизводство, намаляващ паричен поток, нарастващи дългове, нарастващи лихвени проценти и намаляващи или нулеви нетни стойности на активите.“ Във връзка с това според Общия съд „наличието на отрицателен собствения капитал […] може да се приеме за важен показател, че дадено предприятие е в затруднено финансово положение“ (18).
(59)
Според финансовите отчети на Larco за периода 2007 г. - първо полугодие на 2012 г. регистрираният капитал на дружеството не е намалял с повече от половината. През същия период обаче стойността на собствения капитал на дружеството е станала отрицателна. В предишни случаи Комисията е приемала, че когато стойността на собствения капитал на дадено дружество е отрицателна, това означава, че целият регистриран капитал на това дружество е загубен, и се допуска a priori, че са изпълнени критериите от точка 10, буква а) от Насоките за оздравяване и преструктуриране (19).
(60)
В случая на Larco според Комисията само изглежда, че неговият регистриран капитал не е намалял с повече от половината, тъй като дружеството не е предприело подходящите мерки, както обикновено се предвижда съгласно гръцкото законодателство (20). Целта на тези подходящи мерки е стойността на собствения капитал на дружеството от отрицателна да стане положителна и същевременно да бъде увеличена до адекватно равнище. Такива подходящи мерки могат да бъдат капитализация на загубите или увеличение на капитала, или и двете.
(61)
Във връзка с това Комисията счита, че капитализация на загубите би довела до загуба на целия регистриран капитал на дружеството, тъй като натрупаните загуби са били по-големи от регистрирания капитал. Поради това Комисията счита, че критериите от точка 10, буква а) от Насоките за оздравяване и преструктуриране в случая са били изпълнени от 2008 г. нататък.
(62)
Освен това по отношение на критериите от точка 11 от Насоките за оздравяване и преструктуриране Larco е отбелязало значително намаление на оборота от 2007 г. до 2009 г. и значителни загуби през 2008 г. и 2009 г. на обща стойност 221 млн. EUR (съответно 116 млн. EUR и 105 млн. EUR). През 2010 г. и 2011 г. дружеството е увеличило оборота и приходите, но тези увеличения не са били достатъчни, за да позволят финансовото възстановяване на Larco. През същия период стойността на собствения капитал на дружеството е останала отрицателна, а дългът му е продължил да нараства. Освен това през първото полугодие на 2012 г. дейностите на Larco отново са започнали да носят загуби.
(63)
Комисията не приема твърдението на гръцките органи, че Larco не е било в затруднение през 2008 г. и 2009 г., тъй като загубите са се дължали на намалената цена на фероникела.
(64)
Първо, фактът, че намалението на цената на фероникела е довело до загуби и е допринесло за затрудненията на Larco, сам по себе си не омаловажава констатацията, че Larco е показало обичайните признаци за предприятие в затруднение. Едно предприятие в добро състояние би следвало да приспособи разходите си към подобни промени в цените, за да избегне загуби.
(65)
Второ, през 2008 г. и 2009 г. предприятието е имало отрицателна стойност на собствения капитал и нарастващ дълг (увеличение от 63 % между 2007 г. и 2008 г.). Въпреки че цената на фероникела и оборотът са се увеличили значително след 2010 г., следващите финансови резултати на Larco показват, че дружеството е продължило да изпитва затруднения. Поради това не може да се направи заключението, че загубите от 2008 г. и 2009 г. са били вследствие единствено на ниските цени на фероникела.
(66)
С оглед на горепосоченото се заключава, че Larco е било дружество в затруднение по смисъла на Насоките за оздравяване и преструктуриране към момента на предоставянето на шестте мерки.
4.2. Наличие на държавна помощ
(67)
В член 107, параграф 1 от Договора се предвижда, че всяка помощ, предоставена от държава членка или чрез ресурси на държава членка, под каквато и да била форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите членки, е несъвместима с вътрешния пазар.
(68)
Съгласно установената практика на Комисията и както се потвърждава от съдебната практика, за проверката дали дадена търговска операция между публичен орган и предприятие представлява държавна помощ, следва да се вземе предвид принципът за инвеститор или кредитор в условията на пазарна икономика („ПИПЗ“ или „ПКПИ“) (21). Според този принцип, когато държавата функционира на пазара като стопански оператор, тя трябва да действа като частен участник на пазара. В противен случай може да е налице държавна помощ. Следователно от решаващо значение при оценката за наличие на държавна помощ в дадена търговска операция е дали частен стопански субект би действал по същия начин в подобна ситуация. При прилагането на този принцип неикономическите съображения са неприемливи като обосновка за предоставяне на мерки за помощ.
4.2.1. Мярка 1: несъбиране на дълг към Министерството на финансите
(69)
Въз основа на наличната информация Комисията не може да приеме аргумента на гръцките органи, че кредитът от OER е бил частен кредит. Според гръцкия закон 1386/1983 (член 1) (22) за създаване на OER „OER ще извършва дейност в полза на социалния интерес и под надзора на държавата“. Съгласно член 3 от същия закон държавата е била единственият акционер в OER. Освен това държавата е имала възможността пряко да назначи председателя, както и двама и осемте членове на Съвета на директорите, а непряко още четирима членове. От горепосоченото следва, че ресурсите на OER представляват държавни ресурси и следователно всеки кредит от OER може да бъде приписан на държавата.
(70)
Доказателствата, представени от гръцките органи, показват, че дългът на Larco към OER (впоследствие прехвърлен на държавата) редовно е бил отчитан и фактуриран в съответствие със споразумението за уреждане на дълговете от 1998 г. Част от дълга е събран, когато рентабилността на дружеството е позволявала това. В този период Larco е предприело инвестиции, които са намалили плащанията, но тези инвестиции са били одобрени от всички кредитори. Съгласно споразумението кредиторите са нямали право да изискат принудително изплащане на непогасения дълг.
(71)
С оглед на горепосоченото се заключава, че мярка 1 отговаря на ПКПИ, тъй като държавата като кредитор е действала по начин, сравним с този на частен кредитор, тъй като е използвала всички средства, с които е разполагала, и съобразно договорно одобрената рамка, за да събере своя дълг.
4.2.2. Мярка 2: държавна гаранция от 2008 г.
(72)
Държавните гаранции излагат на риск държавни ресурси, тъй като в случай на иск за изплащане по гаранциите плащането се извършва чрез държавния бюджет. Освен това всяка гаранция, за която не се получава подходящо възнаграждение, води до загуба на финансови средства за държавата. Следователно критерият за държавни ресурси и приписване на държавата е изпълнен за тази мярка и това не се оспорва от гръцките органи.
(73)
Комисията не приема аргумента на гръцките органи, че условията от точка 3.2. от известието относно гаранциите са изпълнени. Комисията е установила, че Larco е било дружество в затруднение през 2008 г. Освен това годишната гаранционна премия от 1 % не може да се счита за отразяваща риска от неизпълнение по гарантираните заеми предвид значителните финансови затруднения на Larco, и по-специално неговия висок коефициент на дълг спрямо собствен капитал.
(74)
Комисията счита, че разумен кредитор в условията на пазарна икономика не би предоставил гаранция на Larco при тези условия. Тъй като мярката е била предоставена избирателно на Larco, Комисията заключава, че държавната гаранция от 2008 г. е предоставила избирателно предимство на получателя.
(75)
Larco извършва дейност в сектор, в който се търгуват продукти между държавите членки, а самото предприятие изнася по-голямата част от продукцията си в други държави членки. Освен това добив, топене и пречистване на никел се извършват в шест държави членки освен в Гърция, а именно в Австрия, Финландия, Франция (Нова Каледония), Испания, Швеция и Обединеното кралство (23). Търговия с никел се осъществява в почти всички държави членки (24).
(76)
Въпросните мерки позволяват на Larco да продължи да функционира, така че за разлика от други конкуренти с финансови затруднения не е принудено да се изправи пред последиците, които обичайно произтичат от неговите неблагоприятни финансови резултати. Това нарушава конкуренцията, тъй като други предприятия, които работят на същите пазари, трябва да извършват дейност без такава държавна помощ.
(77)
Във връзка с това се заключава, че мярка 2 представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Комисията счита, че помощта се равнява на стойността на гарантирания заем, тъй като е под въпрос дали с оглед на неговите икономически затруднения Larco би намерило финансиране на пазара независимо от условията. С други думи Комисията счита, че Larco е получило предимство, равняващо се на стойността на гарантирания заем, тъй като без държавната гаранция дружеството не би било в състояние да получи това финансиране от пазара.
(78)
Комисията не разполага с информация, която да показва, че гаранцията е била задействана.
4.2.3. Мярка 3: увеличение на капитала от 2009 г.
(79)
Участието на държавата в увеличението на капитала на Larco през 2009 г. е свързано с държавни ресурси и се приписва на държавата. Следователно този критерий е изпълнен и не се оспорва от гръцките органи.
(80)
Комисията не е получила убедителни доказателства от гръцките органи, които да обосноват твърдението им, че държавата е действал като разумен инвеститор в условията на пазарна икономика. Действително протоколът от акционерните събрания, предоставен като доказателство, показва, че на акционерите не е представен план за преструктуриране преди увеличението на капитала, въпреки че Larco е било предприятие в затруднение. Освен това окончателният размер на увеличението на капитала в крайна сметка е бил недостатъчен за покриване на отрицателната стойност на капитала на Larco и следователно не може да се разглежда като мярка, защитаваща стойността на дружеството и подпомагаща неговото преструктуриране.
(81)
По отношение на участието на NBG Комисията припомня пояснението на Съда, че „дори при наличие на значителни частни инвестиции само по себе си съвпадането във времето не може да бъде достатъчно, за да се направи извод за липса на помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕС, без да се вземат предвид другите относими фактически или правни обстоятелства.“ (25).
(82)
В действителност частичното участие на NBG не може да се използва като доказателство за едновременно наличие на държавни и частни акционери, тъй като NBG е била изложена на рискове във връзка с Larco не само като акционер, но и като кредитор. Следователно решението ѝ да участва частично в увеличението на капитала е представлявало средство, чрез което не само да защити стойността на своята инвестиция, но и позицията си на кредитор.
(83)
Освен това държавата вече е била предоставила на Larco държавната гаранция от 2008 г. Следователно съгласно установената съдебна практика участието на държавата в увеличението на капитала от 2009 г. не може да се разглежда изолирано, а трябва да се анализира в контекста на други мерки за помощ (26).
(84)
И накрая, протоколът от общото събрание на акционерите не съдържа аргумента на гръцките органи, че намерението на PPC е било да позволи на държавата да притежава голям мажоритарен дял. Вместо това PPC просто е декларирало, че няма да участва в увеличението на капитала.
(85)
Във връзка с това Комисията счита, че разумен инвеститор в условията на пазарна икономика не би участвал в увеличението на капитала на Larco при тези условия. Тъй като мярката е била предоставена на Larco избирателно, Комисията счита, че участието на държавата в увеличението на капитала от 2009 г. е предоставило на получателя избирателно предимство.
(86)
Поради причините, изложени в съображения 75 и 76 по-горе, мярката може потенциално да засегне търговията между държавите членки и да наруши конкуренцията.
(87)
Следователно се заключава, че мярка 3 представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. След като не се оспорва, че държавата е упражнила изцяло правата си за увеличение на дяловия капитал [неясно], стойността на мярка 3 възлиза на 44 999 999,40 EUR.
(88)
Що се отнася до датата на предоставяне, от протокола от общото събрание на акционерите на 14 май 2009 г. става ясно, че гръцката държава е предоставила 15 000 000 EUR за увеличението на капитала на 15 април 2009 г. (27) във връзка с общото участие на държавата в увеличението на дяловия капитал [неясно], което е възлизало на 44 999 999,40 EUR. Комисията не разполага с информация за датата, на която е предоставена останалата сума от участието на държавата в увеличението на дяловия капитал на дружеството.
4.2.4. Мярка 4: държавна гаранция от 2010 г.
(89)
По същите причини като при мярка 2 критерият за държавни ресурси и приписване на държавата е изпълнен за мярка 4 и това не беше оспорено от гръцките органи.
(90)
Комисията приема, че може да бъде общоприета бизнес практика акционерите да предоставят гаранции при обстоятелства, сходни с настоящия случай. Но тъй като NBG също е била акционер в Larco, Комисията счита, че би било нормално акционерите да поделят пропорционално рисковете, произтичащи от въпросната гаранция. Вместо това държавата е поела целия риск, предоставяйки гаранция за дълг, когато Larco е било предприятие в затруднение и вече е имало нарастващ дълг.
(91)
Що се отнася до мярка 2, условията от точка 3.2 от известието относно гаранциите не са изпълнени и по отношение на тази марка, тъй като не може да се счита, че премия от 2 % отразява риска от неизпълнение от страна на Larco.
(92)
Във връзка с това Комисията счита, че разумен инвеститор в условията на пазарна икономика не би предоставил на Larco гаранция при тези условия. Тъй като мярката е била предоставена на Larco избирателно, Комисията заключава, че тя е предоставила избирателно предимство на получателя.
(93)
Поради причините, изложени в съображения 75 и 76 по-горе, мярката съдържа потенциал да засегна търговията между държавите членки и да наруши конкуренцията.
(94)
Следователно се заключава, че мярка 4 представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Комисията счита, че размерът на помощта се равнява на стойността на гарантираната сума, тъй като е ясно, независимо от условията, че никой разумен участник на пазара не би гарантирал тази сума за Larco предвид икономическите затруднения на дружеството. С други думи Комисията счита, че Larco е получило предимство, равняващо се на стойността на гарантираната сума, тъй като без държавната гаранция дружеството не би било в състояние да получи гаранция от пазара.
(95)
Комисията не разполага с информация, която да показва, че гаранцията е била задействана.
4.2.5. Мярка 5: гаранционни писма вместо авансово плащане на допълнителен данък през 2010 г.
(96)
Комисията взема предвид поясненията, предоставени от гръцките органи по отношение на фактическите обстоятелства във връзка с мярка 5.
(97)
С оглед на доказателствата, представени от гръцките органи, Комисията приема, че правото на заместване на авансовото плащане на допълнителния данък с гаранционни писма е предоставено на Larco от съда въз основа на обективни критерии, които биха се прилагали по отношение на всяко дружество в подобно положение. Следователно се заключва, че мярка 5 не е предоставила избирателно предимство на Larco.
4.2.6. Мярка 6: държавни гаранции от 2011 г.
(98)
Комисията взема под внимание поясненията, представени от гръцките органи по отношение на фактическите обстоятелства във връзка с мярка 6.
(99)
Комисията не е съгласна с гръцките органи, че мярка 6 не е свързана с държавни ресурси. Първо, както е обяснено по отношение на мярка 2, държавните гаранции излагат на риск държавни ресурси, тъй като в случай на иск за изплащане по гаранциите то се извършва чрез държавния бюджет. Освен това всяка гаранция, за която не се получава подходящо възнаграждение под формата на пазарна премия, води до загуба на финансови средства за държавата. Също така аргументът за неизплатения дълг в размер на 60 млн. EUR за ДДС изглежда противоречи на мнението, представено по отношение на мярка 5, в което гръцките органи твърдят, че законно и преднамерено не са възстановили дължимия ДДС, за да компенсират преустановяването на авансовото плащане на допълнителния данък.
(100)
Поради това Комисията счита, че критерият за държавни ресурси и приписване на държавата е изпълнен по отношение на настоящата мярка.
(101)
Подобно на мерки 2 и 4, условията от точка 3.2 от известието относно гаранциите не са изпълнени и по отношение на настоящата мярка.
(102)
Във връзка с това Комисията счита, че разумен кредитор в условията на пазарна икономика не би предоставил гаранция на Larco при тези условия. Тъй като мярката е била предоставена на Larco избирателно, Комисията заключава, че тя е предоставила избирателно предимство на получателя.
(103)
Поради причините, изложени в съображения 75 и 76 по-горе, мярката може потенциално да засегне търговията между държавите членки и да наруши конкуренцията.
(104)
Следователно се заключава, че мярка 6 представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Както по отношение на мярка 2, Комисията счита, че размерът на помощта се равнява на стойността на гарантираните заеми, тъй като е под въпрос дали с оглед на неговите икономически затруднения Larco би намерило финансиране на пазара независимо от условията.
(105)
Комисията не разполага с информация, която да показва, че гаранцията е била задействана.
4.2.7. Заключение относно наличието на държавна помощ
(106)
С оглед на горепосоченото Комисията счита, че мерки 1 и 5 не представляват държавна помощ, а мерки 2, 3, 4 и 6 представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора.
(107)
Следователно държавната помощ, съдържаща се в мярка 2, възлиза на 30 000 000 EUR, предоставени на 22 декември 2008 г. Държавната помощ, съдържаща се в мярка 3, възлиза на 44 999 999,40 EUR, но датата(ите) на предоставяне трябва да бъде(ат) изяснена(и) от гръцките органи. Държавната помощ, съдържаща се в мярка 4, възлиза на 10 820 824,95 EUR, предоставени на 10 май 2010 г., а общата стойност на държавната помощ, съдържаща се в мярка 6, възлиза на 50 000 000 EUR (сборът от 30 000 000 EUR и 30 000 000 EUR), предоставени на 30 декември 2011 г.
4.3. Неправомерна помощ
(108)
Мерките 2, 3, 4 и 6 представляват държавна помощ и са предоставени в нарушение на задълженията за уведомяване и непредприемане на действия, установени в член 108, параграф 3 от Договора. Следователно тези мерки представляват неправомерна държавна помощ.
4.4. Съвместимост на мярката
(109)
След като някои мерки представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора, тяхната съвместимост трябва да бъде оценена по отношение на изключенията, предвидени в параграфи 2 и 3 от този член.
(110)
Съгласно съдебната практика на Съда на Европейския съюз държавите членки трябва да се позоват на възможни основания за съвместимост и да докажат, че условията за такава съвместимост са изпълнени (28).
4.4.1. Съвместимост на мерки 2, 4 и 6
(111)
По отношение на мерки 2 и 4 гръцките органи не представиха възможни основания за съвместимост, тъй като според тях мерките не представляват държавна помощ.
(112)
След като мерките представляват държавна помощ, те следва да бъдат оценени по отношение на тяхната съвместимост съгласно член 107, параграф 3, буква в) от Договора, и по-специално съгласно Насоките за оздравяване и преструктуриране, тъй като Larco е било предприятие в затруднение най-малко от 2008 г. насам. Съгласно точка 20 от Насоките за оздравяване и преструктуриране „едно предприятие в затруднение не може да бъде разглеждано като подходящо средство за изпълнение на други обществени цели до момента, до който не бъде осигурена неговата жизнеспособност. Следователно Комисията е на мнение, че помощите за предприятия в затруднение могат да допринесат за развитието на икономическата дейност, без това сериозно да засегне търговията до степен, противоречаща на интересите на Общността, само ако са изпълнени условията на настоящите насоки.“
(113)
В настоящия случай обаче не са изпълнени съответните условия от Насоките за оздравяване и преструктуриране (точка 3.1). Гаранциите не са били прекратени след 6 месеца, а гръцката държава не е оповестила план за преструктуриране, който да възстанови жизнеспособността на предприятието, като същевременно не са приложени компенсаторни мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията. И накрая, няма доказателства, че помощта е била ограничена до необходимия минимум, по-специално чрез значително собствено участие на получателя на помощта. Органите не са представили план за ликвидация.
(114)
По отношение на мярка 6 гръцките органи заявиха, че тя е съвместима с временната рамка и временната гаранционна схема и че във всеки случай е отговаряла на условията за помощ за оздравяване.
(115)
Комисията не приема аргументите на гръцките органи. Тя счита, че условията на временната рамка и временната гаранционна схема не са били изпълнени, тъй като Larco е било предприятие в затруднение. Общата стойност на двете гаранции е била по-висока от годишните разходи на Larco за заплати, гаранцията е надвишавала 90 % от заема, а годишното равнище от 1 % не може да се счита за пазарна премия, отразяваща риска от неизпълнение по гарантираната сума.
(116)
Що се отнася до аргумента, че мярката представлява помощ за оздравяване - въпреки че от 2011 г. Комисията провежда обсъждания с гръцките органи по отношение на Larco, органите никога не са посочвали, че гаранциите от 2011 г. следва да се считат за помощ за оздравяване и никога не са предоставяли каквато и да е информация във връзка с това. Дори в отговора си от 16 март 2012 г. на въпросника гръцките органи изрично завиха, че дружеството не се е възползвало от помощ за оздравяване и/или преструктуриране през последните 10 години.
(117)
Съответните условия от Насоките за оздравяване и преструктуриране в никакъв случай не са изпълнени и в настоящия случай. Гаранциите от 2011 г. не са прекратени след 6 месеца, а гръцките органи не са оповестили план за преструктуриране или план за ликвидация. Бизнес планът, в който се обосновава необходимостта от 30 млн. EUR за инвестиции, не може да представлява основата на съвместим план за преструктуриране от гледна точка на Насоките за оздравяване и преструктуриране. Това е така, защото целта на този план не е била възстановяване на жизнеспособността на предприятието и не са предвидени или приложени компенсаторни мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията. И накрая, няма доказателства, че помощта е била ограничена до необходимия минимум, по-специално чрез значително собствено участие на получателя на помощта. Органите не са представили и план за ликвидация.
(118)
Комисията не установи други възможни основания за съвместимостта на мерки 2, 4 и 6.
(119)
С оглед на горепосоченото Комисията счита, че мерки 2, 4 и 6 са несъвместими с вътрешния пазар.
4.4.2. Съвместимост на мярка 3
(120)
Гръцките органи не представиха възможни основания за съвместимостта на мярка 3, тъй като според тях мярката не представлява държавна помощ.
(121)
При условие че мярката представлява държавна помощ, тя следва да бъде оценена по отношение на нейната съвместимост съгласно Насоките за оздравяване и преструктуриране, поради причините, посочени в съображение 112 по-горе. Съответните условия от Насоките за оздравяване и преструктуриране в никакъв случай не са изпълнени и в настоящия случай. Гръцките органи не са оповестили план за преструктуриране, чрез който да бъде възстановена жизнеспособността на предприятието, и не са приложени компенсаторни мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията. И накрая, няма доказателства, че помощта е била ограничена до необходимия минимум, по-специално чрез значително собствено участие на получателя на помощта.
(122)
Комисията не установи други възможни основания за съвместимостта на настоящата мярка.
(123)
При тези обстоятелства Комисията счита, че мярка 3 е несъвместима с вътрешния пазар.
4.5. Възстановяване
(124)
Съгласно Договора и установената съдебна практика на Съда Комисията е компетентна да реши дали съответната държава членка трябва да отмени или да измени помощта, когато се установи, че тя е несъвместима с вътрешния пазар (29). Съдът също така нееднократно е постановявал, че задължението на дадена държава да отмени помощ, счетена от Комисията за несъвместима с вътрешния пазар, цели да възстанови съществувалата преди това ситуация (30). В този контекст Съдът е постановил, че целта е постигната, когато получателят е изплатил сумите, предоставени чрез неправомерна помощ, като по този начин се е отказал от предимството, което е имал спрямо конкурентите си на пазара, и ситуацията от преди плащането на помощта е възстановена (31).
(125)
В съответствие със съдебната практика член 14, параграф 1 от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета (32) гласи, че „когато са взети отрицателни решения в случаи с неправомерна помощ, Комисията решава съответната държава членка да вземе всички необходими мерки за възстановяване на помощта от получателя […]“.
(126)
Следователно предвид факта, че Комисията не е уведомена за нито една от въпросните мерки в нарушение на член 108 от Договора и поради това те трябва да се считат за неправомерна и несъвместима помощ, помощта трябва да се възстанови с цел възстановяване на ситуацията, която е съществувала на пазара преди нейното предоставяне. Възстановяването следва да обхваща периода от възникването на предимството за получателя, т.е. когато помощта е предоставена на разположение на получателя, до момента на действителното ѝ възстановяване, а в подлежащите на възстановяване суми се включват лихвите, начислени до действителното възстановяване.
5. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(127)
Мерки 1 и 5 не представляват помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора.
(128)
Гърция неправомерно е привела в действие мерки 2, 3, 4 и 6 в нарушение на член 108, параграф 3 от Договора.
(129)
По-специално мерки 2, 4 и 6 (държавните гаранции от 2008 г., 2010 г. и 2011 г.) в полза на Larco са представлявали държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора и са били несъвместими с вътрешния пазар, тъй като не са били спазени съответните условия от Насоките за оздравяване и преструктуриране и не са установени други основания за съвместимост.
(130)
Мярка 3 (участието на държавата в увеличението на капитала на Larco от 2009 г.) също е представлявала държавна помощ и е била несъвместима с Договора, тъй като не са били спазени съответните условия от Насоките за оздравяване и преструктуриране и не са установени други основания за съвместимост.
(131)
Комисията отбелязва, че Гърция се е съгласила настоящото решение да бъде прието на английски език,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Несъбирането на дълг към Министерството на финансите и гаранционните писма вместо авансово плащане на допълнителния данък през 2010 г., който Гърция наложи на Larco, не представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора.
Член 2
Държавната помощ в размер на 135 820 824,35 EUR под формата на държавни гаранции за Larco General Mining & Metallurgical Company S.A. през 2008 г., 2010 г. и 2011 г. и под формата на участие на държавата в увеличението на капитала на дружеството през 2009 г., неправомерно предоставена от Гърция в нарушение на член 108, параграф 3 от Договора, е несъвместима с вътрешния пазар.
Член 3
1. Гърция възстановява несъвместимата помощ, посочена в член 2, от получателя.
2. Върху сумите, подлежащи на възстановяване, се начислява лихва, считано от датата, на която те са предоставени на получателите, до тяхното действително възстановяване.
3. Лихвата се изчислява с натрупване в съответствие с глава V от Регламент (ЕО) № 794/2004 на Комисията (33), както е изменен.
4. По отношение на мярка 3 Гърция следва да предостави точната(ите) дата(и), когато е предоставила своето участие в увеличението на дяловия капитал от 2009 г.
5. Гърция отменя всички неизплатени плащания от помощта, посочена в член 2, считано от датата на приемане на настоящото решение.
Член 4
1. Възстановяването на помощта, посочена в член 2, се извършва незабавно и ефективно.
2. Гърция гарантира изпълнението на настоящото решение в срок от четири месеца от датата, на която е била уведомена за него.
Член 5
1. В срок от два месеца след уведомяването за настоящото решение Гърция предоставя следната информация:
а)
общата сума (главница и лихви по възстановяване), която получателят трябва да възстанови;
б)
подробно описание на вече предприетите и на планираните мерки за изпълнение на настоящото решение;
в)
документи, доказващи, че на получателя е наредено да възстанови помощта.
2. Гърция редовно уведомява Комисията за напредъка по националните мерки, предприети за изпълнение на настоящото решение, до пълното възстановяване на помощта, посочена в член 2. При поискване от страна на Комисията тя незабавно предоставя информация за вече предприетите и планираните мерки за спазване на настоящото решение. Тя предоставя също така подробна информация относно размера на помощта и лихвите по възстановяване, които вече са възстановени от получателя.
Член 6
Адресат на настоящото решение е Република Гърция.
Съставено в Брюксел на 27 март 2014 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 27ης Μαρτίου 2014
σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.34572 (13/C) (ex 13/NN) που χορήγησε η Ελλάδα προς τη ΛΑΡΚΟ Γενική Μεταλλευτική & Μεταλλουργική Εταιρεία ΑΕ
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 1818]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/539/EΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και συγκεκριμένα το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α,
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στο πλαίσιο του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής της, η Ελλάδα θέσπισε ένα πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων (2). Η ΛΑΡΚΟ Γενική Μεταλλευτική & Μεταλλουργική ΑΕ (εφεξής «ΛΑΡΚΟ») έχει χαρακτηριστεί ως κρατική εταιρεία προς ιδιωτικοποίηση.
(2)
Τον Μάρτιο του 2012, το Ταμείο Αξιοποίησης της Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (εφεξής «ΤΑΙΠΕΔ») (3) ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με τη σχεδιαζόμενη ιδιωτικοποίηση της ΛΑΡΚΟ. Προκειμένου να διασαφηνισθεί κατά πόσον θα μπορούσαν να ανακύψουν ζητήματα κρατικών ενισχύσεων στο εν λόγω σχέδιο ιδιωτικοποίησης, η Επιτροπή κίνησε αυτεπαγγέλτως τη διαδικασία στην παρούσα υπόθεση και άρχισε την προκαταρκτική αξιολόγησή της τον Απρίλιο του 2012.
(3)
Στο πλαίσιο αυτών των συζητήσεων, κατέστη εμφανές από την απάντηση των ελληνικών αρχών στο ερωτηματολόγιο της 16ης Μαρτίου 2012 ότι η ΛΑΡΚΟ είχε ήδη επωφεληθεί από κρατικές ενισχύσεις. Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες με ηλεκτρονικά μηνύματα της 18ης Απριλίου 2012, της 24ης Απριλίου 2012, της 5ης Ιουλίου 2012, της 22ας Αυγούστου 2012 και της 7ης Δεκεμβρίου 2012, και με επιστολές της 4ης Μαΐου 2012 και της 14ης Ιανουαρίου 2013, στα οποία οι ελληνικές αρχές απάντησαν στις 20 Απριλίου 2012, στις 26 Απριλίου 2012, στις 3 Οκτωβρίου 2012, στις 13 Νοεμβρίου 2012, στις 15 Νοεμβρίου 2012, στις 7 Δεκεμβρίου 2012, στις 24 Δεκεμβρίου 2012 και στις 18 Ιανουαρίου 2013. Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και εκπροσώπων των ελληνικών αρχών στις 30 Απριλίου 2012 και στις 11 Σεπτεμβρίου 2012 στην Αθήνα, και στις 25 Ιανουαρίου 2013 στις Βρυξέλλες.
(4)
Με επιστολή της 6ης Μαρτίου 2013 («η απόφαση της 6ης Μαρτίου 2013»), η Επιτροπή ενημέρωσε την Ελλάδα ότι αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης σχετικά με ορισμένα μέτρα ενίσχυσης που περιγράφονται στο τμήμα 2.2 παρακάτω («η επίσημη διαδικασία έρευνας»).
(5)
Η απόφαση της 6ης Μαρτίου 2013 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4). Η Επιτροπή κάλεσε τις ελληνικές αρχές και τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τα μέτρα ενίσχυσης.
(6)
Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις των ελληνικών αρχών στις 30 Απριλίου 2013. Δεν έλαβε τις παρατηρήσεις από ενδιαφερόμενα μέρη.
(7)
Με ηλεκτρονικό μήνυμα της 21ης Ιανουαρίου 2014, οι ελληνικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι συμφωνούσαν με την έκδοση της απόφασης στην αγγλική γλώσσα.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
2.1. Ο δικαιούχος
(8)
H ΛΑΡΚΟ ειδικεύεται στην εξόρυξη και επεξεργασία μεταλλεύματος λατερίτη, εξόρυξη λιγνίτη και παραγωγή σιδηρονικελίου και υποπροϊόντων του. Οι δραστηριότητές της περιλαμβάνουν τη διερεύνηση, την ανάπτυξη, την εκμετάλλευση ορυχείων/λατομείων, την τήξη και την εμπορία των προϊόντων της παγκοσμίως. Η ΛΑΡΚΟ είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς σιδηρονικελίου στον κόσμο. Το 2012 απασχολούσε 960 εργαζομένους και συνεπώς χαρακτηρίστηκε ως μεγάλη επιχείρηση (5).
(9)
Την περίοδο της επίσημης διαδικασίας, το 55,2 % των μετοχών της ΛΑΡΚΟ ανήκε στο Ελληνικό Δημόσιο μέσω του ΤΑΙΠΕΔ, το 33,4 % στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας Α.Ε. («ΕΤΕ», ιδιωτικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα) και το 11,4 % στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε. («ΔΕΗ», ο κατεστημένος παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, του οποίου το Δημόσιο είναι μέτοχος πλειοψηφίας).
(10)
Η ΛΑΡΚΟ λειτουργεί εργοστάσιο τήξης στη Λάρυμνα, στην κεντρική Ελλάδα. Η ΛΑΡΚΟ διαθέτει επίσης σημαντικά δικαιώματα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων σε διάφορες τοποθεσίες στην Ελλάδα, σε τέσσερις εγκαταστάσεις: τα ορυχεία του Αγίου Ιωάννη (κοντά στη Λάρυμνα), τα ορυχεία της Εύβοιας, τα ορυχεία της Καστοριάς και το ορυχείο λιγνίτη στα Σέρβια.
(11)
Η ΛΑΡΚΟ ιδρύθηκε το 1989 ως νέα επιχειρηματική οντότητα μετά την εκκαθάριση της Ελληνικής Μεταλλευτικής και Μεταλλουργικής ΑΕ - Λάρυμνα («Παλιά ΛΑΡΚΟ»). Η παλιά ΛΑΡΚΟ είναι ακόμα υπό εκκαθάριση, αλλά τα στοιχεία του ενεργητικού της είχαν μεταβιβαστεί στη ΛΑΡΚΟ μαζί με τις αντίστοιχες υποχρεώσεις το 1989. Η παλιά ΛΑΡΚΟ αποτελεί συνεπώς πιστωτή της ΛΑΡΚΟ.
2.2. Περιγραφή των μέτρων
2.2.1. Μέτρο 1: Μη είσπραξη των οφειλών προς το Υπουργείο Οικονομικών
(12)
Τον Απρίλιο του 1998 συνήφθη συμφωνία διευθέτησης του χρέους μεταξύ της ΛΑΡΚΟ και των βασικών πιστωτών της, συγκεκριμένα της παλιάς ΛΑΡΚΟ, της ΔΕΗ και του Ελληνικού Δημοσίου. Στο πλαίσιο της συμφωνίας του 1998, η οφειλή της ΛΑΡΚΟ προς τους πιστωτές της έπρεπε να εξυπηρετηθεί με ετήσιο επιτόκιο 6 %. Ωστόσο, η οφειλή προς το Ελληνικό Δημόσιο παρέμεινε σταθερή ή αυξήθηκε ελαφρώς τουλάχιστον από το 2004 (6), ενώ οι αντίστοιχες οφειλές προς τη ΔΕΗ και την παλιά ΛΑΡΚΟ έχουν εξαλειφθεί ή μειωθεί (7).
(13)
Κατά συνέπεια, φαίνεται ότι το Δημόσιο αντιμετώπισε την πίστωσή του προς τη ΛΑΡΚΟ με διαφορετικό τρόπο από τους δύο άλλους πιστωτές.
2.2.2. Μέτρο 2: Η κρατική εγγύηση του 2008
(14)
Στις 22 Δεκεμβρίου 2008 το Δημόσιο χορήγησε εγγύηση για δάνειο ύψους 30 εκατ. ευρώ από την Αγροτική Τράπεζα στη ΛΑΡΚΟ. Η εγγύηση κάλυπτε το 100 % του δανείου για τριετή περίοδο και είχε προμήθεια εγγύησης 1 % σε ετήσια βάση.
2.2.3. Μέτρο 3: Η αύξηση του κεφαλαίου του 2009
(15)
Το 2009, υπό το πρίσμα του αρνητικού μετοχικού κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ, το διοικητικό συμβούλιό της πρότεινε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου ύψους 134 εκατ. ευρώ, με την οποία συμφώνησαν οι τρεις μέτοχοί της. Ωστόσο, μόνο το Ελληνικό Δημόσιο άσκησε τα δικαιώματά του στο ακέραιο, ενώ η ΕΤΕ άσκησε τα δικαιώματά της μερικώς και η ΔΕΗ δεν συμμετείχε καθόλου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου. Κανένας νέος μέτοχος δεν συνεισέφερε στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου.
(16)
H πραγματική αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου ανήλθε σε μόλις 65,5 εκατ. ευρώ, με εισφορά του Δημοσίου ύψους περίπου 45 εκατ. ευρώ (το 69 % της συνολικής εισφοράς κεφαλαίου) και με εισφορά της ΕΤΕ ύψους 20,5 εκατ. ευρώ (31 %). Παρά την κακή οικονομική κατάσταση της ΛΑΡΚΟ, φαίνεται ότι η αύξηση του κεφαλαίου δεν βασίστηκε σε σχέδιο αναδιάρθρωσης για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας, ενώ η ΕΤΕ φαίνεται να έχει διαγράψει τη λογιστική αξία της εταιρείας «διότι ο Όμιλος δεν αναμένει να ανακτήσει το λογιστικό υπόλοιπο της επένδυσης, δεδομένου ότι η εταιρεία αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές δυσκολίες» (8) (βλέπε αιτιολογική σκέψη 45 της απόφασης της 6ης Μαρτίου 2013).
2.2.4. Μέτρο 4: Η κρατική εγγύηση του 2010
(17)
Στις 10 Μαΐου 2010 το Δημόσιο χορήγησε εγγύηση που καλύπτει εγγυητική επιστολή που παρέσχε η ΕΤΕ για χρέος ύψους 10,8 εκατ. ευρώ της ΛΑΡΚΟ. Η εγγύηση κάλυπτε το 100 % της εγγυητικής επιστολής και ήταν αορίστου διαρκείας. Η προμήθεια της εγγύησης ήταν 2 % σε ετήσια βάση.
2.2.5. Μέτρο 5: Εγγυητικές επιστολές αντί για εκ των προτέρων καταβολή φορολογικού προστίμου το 2010
(18)
Το 2010, οι ελληνικές φορολογικές αρχές έλεγξαν τις οικονομικές καταστάσεις της ΛΑΡΚΟ και απέρριψαν τη λογιστική εγγραφή ορισμένων ζημιών που προκύπτουν από συμβάσεις αντιστάθμισης (hedging) για την τιμή του νικελίου. Ως αποτέλεσμα της εσφαλμένης λογιστικής εγγραφής ορισμένων ζημιών, επεβλήθη φορολογικό πρόστιμο ύψους 190 εκατ. ευρώ (9).
(19)
Στη συνέχεια, η ΛΑΡΚΟ αμφισβήτησε το φορολογικό πρόστιμο ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (10), η οντότητα που φέρει την ευθύνη για το πρόστιμο πρέπει να προκαταβάλει το 25 % του εν λόγω ποσού προκειμένου να μπορεί να αμφισβητήσει το πρόστιμο ενώπιον δικαστηρίου (στην προκειμένη περίπτωση το 25 % αντιστοιχούσε σε 47 εκατ. ευρώ).
(20)
Ωστόσο, στην περίπτωση της ΛΑΡΚΟ, ένα ελληνικό διοικητικό δικαστήριο αποφάσισε να απαλλάξει την εταιρεία από την υποχρέωση της εκ των προτέρων καταβολής του 25 % του προστίμου, αντικαθιστώντας τη με την υποχρέωση κατάθεσης εγγυητικών επιστολών ύψους μόλις 1,5 εκατ. ευρώ.
2.2.6. Μέτρο 6: Η κρατική εγγύηση του 2011
(21)
Στις 30 Δεκεμβρίου 2011 το Δημόσιο χορήγησε εγγύηση για δύο δάνεια ύψους 30 εκατ. ευρώ και 20 εκατ. ευρώ από την Αγροτική Τράπεζα. Ένα από τα δάνεια (εκείνο των 20 εκατ. ευρώ) ήταν ληξιπρόθεσμο κατά τη στιγμή της χορήγησης της εγγύησης. Οι εγγυήσεις παρείχαν κάλυψη 100 % και η προμήθεια ήταν 1 % σε ετήσια βάση.
2.3. Λόγοι για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας
(22)
Στην απόφαση της 6ης Μαρτίου 2013 (αιτιολογικές σκέψεις 18-25), η Επιτροπή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι η ΛΑΡΚΟ μπορούσε να θεωρηθεί προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση και αναδιάρθρωση (11) από το 2007. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι και τα έξι μέτρα συνιστούσαν κρατική ενίσχυση και εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το συμβατότητά τους με την εσωτερική αγορά.
(23)
Εάν τα μέτρα που εντοπίστηκαν συνιστούν κρατική ενίσχυση, θεωρείται ότι χορηγήθηκαν κατά παράβαση των υποχρεώσεων κοινοποίησης και αναστολής που θεσπίζονται στο άρθρο 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης.
3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
3.1. Προβληματική επιχείρηση
(24)
Στις παρατηρήσεις τους στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η ΛΑΡΚΟ δεν ήταν προβληματική επιχείρηση την περίοδο 2008-2009, διότι οι καταγραφείσες ζημίες οφείλονταν στη μείωση της παγκόσμιας τιμής σιδηρονικελίου τα συγκεκριμένα έτη. Οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση από το 2010.
3.2. Μέτρο 1: Μη είσπραξη των οφειλών προς το Υπουργείο Οικονομικών
(25)
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η πίστωση του Δημοσίου προς τη ΛΑΡΚΟ δεν συνιστούσε κρατικούς πόρους εφόσον αρχικά ήταν ιδιωτική πίστωση χορηγηθείσα από τον Οργανισμό Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων ΑΕ (εφεξής «ΟΑΕ»). Μετά την εκκαθάριση του ΟΑΕ, σύμφωνα με τον νόμο 2741/1999, όλες οι απαιτήσεις του μεταφέρθηκαν στο Δημόσιο.
(26)
Επιπλέον, εξήγησαν ότι η συμφωνία διευθέτησης του χρέους του 1998 περιείχε ειδικούς κανόνες για την εγγραφή και την είσπραξη του οφειλόμενου χρέους που θα ίσχυαν στο τέλος κάθε οικονομικού έτους ως εξής:
α)
εάν η ΛΑΡΚΟ είχε κέρδη στη διάρκεια συγκεκριμένου οικονομικού έτους, οι δεδουλευμένοι τόκοι (6 % σε ετήσια βάση) θα αποπληρώνονταν πρώτα στους πιστωτές, πριν από την αποπληρωμή του αρχικού χρέους·
β)
μετά από κάθε αποπληρωμή τόκων, η ΛΑΡΚΟ θα μπορούσε να κρατήσει ορισμένο ποσό από τα κέρδη για επενδύσεις·
γ)
μετά την εφαρμογή των (α) και (β), τυχόν εναπομείναν κέρδος στους λογαριασμούς της ΛΑΡΚΟ θα διετίθετο αναλογικά στους πιστωτές της.
(27)
Εάν η ΛΑΡΚΟ δεν σημείωνε κέρδη μετά το 1999, οι πιστωτές είχαν το δικαίωμα να επιδιώξουν την αποπληρωμή του χρέους τους με διάφορα μέσα, όπως θεώρηση της πληρωμής ως οφειλόμενης, την κεφαλαιοποίηση του χρέους κ.λπ. Ωστόσο, οι πιστωτές δεν δικαιούνταν να προβούν σε καμία αναγκαστική εκτέλεση του εναπομείναντος χρέους, όπως κατάσχεση των στοιχείων ενεργητικού της εταιρείας ή αναγκαστική κίνηση της πτωχευτικής διαδικασίας κατά της εταιρείας.
(28)
Μέχρι το 2003 οι πιστωτές λάμβαναν τους δεδουλευμένους τόκους, όπως είχε συμφωνηθεί. Κατά την περίοδο 2004-2007, η ΛΑΡΚΟ δεν είχε κέρδη και επομένως δεν υπήρξε αποπληρωμή δεδουλευμένων τόκων. Το 2007 η ΔΕΗ συνήψε συμφωνία διάθεσης πρώτης ύλης με τη ΛΑΡΚΟ, την οποία ενέκριναν όλοι οι πιστωτές, βάσει της οποίας η ΛΑΡΚΟ παρείχε λιγνίτη στη ΔΕΗ, πράγμα που μείωσε τις οφειλές αναλόγως. Οι οφειλές προς τη ΔΕΗ είχαν εξαλειφθεί πλήρως το 2011.
(29)
Ο διαχειριστής της παλιάς ΛΑΡΚΟ επιδίωξε την είσπραξη του χρέους με νομικά μέσα και φαίνεται ότι ορισμένα ποσά έχουν ήδη καταβληθεί. Μέχρι το 2011 η παλιά ΛΑΡΚΟ είχε εισπράξει 5 εκατ. ευρώ από το εναπομείναν χρέος της βάσει της συμφωνίας του 1998. Εφόσον η παλιά ΛΑΡΚΟ έχει επίσης οφειλές έναντι του Ελληνικού Δημοσίου, το τελευταίο εισέπραξε ολόκληρο το ποσό των 5 εκατ. ευρώ.
(30)
Όσον αφορά τις άμεσες οφειλές της ΛΑΡΚΟ προς το Ελληνικό Δημόσιο, το Δημόσιο έστελνε σε τακτική βάση τιμολόγια για το ετήσιο ποσό των οφειλών, συμπεριλαμβανομένων των ετήσιων δεδουλευμένων τόκων, στη ΛΑΡΚΟ.
(31)
Ως εκ τούτου, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι το χρέος που προκύπτει από τη συμφωνία του 1998 δεν μπορεί να συνιστά κρατικούς πόρους και, σε κάθε περίπτωση, δεν υπήρξε επιλεκτικό πλεονέκτημα υπέρ της ΛΑΡΚΟ.
3.3. Μέτρο 2: Η κρατική εγγύηση του 2008
(32)
Οι ελληνικές αρχές επικαλέστηκαν την ανακοίνωση περί εγγυήσεων (12), και ιδίως το τμήμα 3.2 της ανακοίνωσης, το οποίο περιλαμβάνει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η Επιτροπή μπορεί να αποκλείσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης σε δεδομένη εγγύηση. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές:
α)
Η ΛΑΡΚΟ δεν ήταν προβληματική επιχείρηση την εποχή που χορηγήθηκε η εγγύηση·
β)
η εμβέλεια της εγγύησης μπορούσε να μετρηθεί ορθά κατά τον χρόνο χορήγησής της·
γ)
η εγγύηση χορηγήθηκε ως χρεωστικός τίτλος (ομολογιακό δάνειο) και μπορούσε επομένως να υπερβαίνει το 80 % του οφειλόμενου δανείου·
δ)
η προμήθεια της τάξης του 1 % που καταβλήθηκε για την εγγύηση ήταν τιμή που καθορίστηκε βάσει κριτηρίων αγοράς, αντικατοπτρίζοντας τη χρηματοοικονομική ικανότητα της ΛΑΡΚΟ.
(33)
Συνεπώς, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η κρατική εγγύηση του 2008 δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση.
(34)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι το μέτρο 2 χορηγήθηκε δυνάμει της υπουργικής απόφασης YA 2/93378/0025 της 22ας Δεκεμβρίου 2008 και κάλυπτε το ακριβές ποσό των 30 000 000 ευρώ
3.4. Μέτρο 3: Η αύξηση του κεφαλαίου του 2009
(35)
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση κεφαλαίου αποσκοπούσε στο να προστατεύσει την αξία της εταιρείας, ενόψει της επερχόμενης ιδιωτικοποίησής της και προκειμένου να εφαρμοστεί σχέδιο αναδιάρθρωσης. Στην απόφασή του, το Δημόσιο έλαβε υπόψη τη δυνητική οικονομική ανάπτυξη της ΛΑΡΚΟ, την αξία των στοιχείων του ενεργητικού της και τη γενική κατάσταση στην αγορά σιδηρονικελίου, καθώς και τα μέτρα αναδιάρθρωσης και εξοικονόμησης πόρων.
(36)
Η συνεισφορά της ΕΤΕ στην αύξηση του κεφαλαίου ανήλθε σε 31 %. Σε αντίθεση με το Δημόσιο, η ΕΤΕ αποφάσισε να ασκήσει τα δικαιώματά της μόνο εν μέρει. Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι στόχος της ΕΤΕ ήταν να διατηρήσει έναν βαθμό ελέγχου στην εταιρεία και, συνεπώς, οι ενέργειές της δεν θα πρέπει να θεωρηθούν έλλειψη εμπιστοσύνης στο μέλλον της ΛΑΡΚΟ. Πράγματι, η ΕΤΕ μείωσε τη συμμετοχή της στη ΛΑΡΚΟ στο ελάχιστο αναγκαίο βάσει της ελληνικής νομοθεσίας προκειμένου να έχει δικαίωμα αρνησικυρίας επί ορισμένων σημαντικών αποφάσεων στο διοικητικό συμβούλιο.
(37)
Ο τρίτος μέτοχος, η ΔΕΗ, αποφάσισε ρητώς να μη συμμετάσχει στην αύξηση κεφαλαίου, αποδεχόμενη ότι η συμμετοχή της θα μειωνόταν. Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η ΔΕΗ δεν συμμετείχε διότι πρόθεσή της ήταν να επιτρέψει στο Δημόσιο να έχει μεγαλύτερη μετοχική πλειοψηφία ενόψει της ιδιωτικοποίησης της εταιρείας.
(38)
Συνεπώς, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι το Δημόσιο ενήργησε ως επενδυτής σε οικονομία της αγοράς και ότι, επομένως, η αύξηση του κεφαλαίου του 2009 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
(39)
Όσον αφορά την ημερομηνία χορήγησης, οι ελληνικές αρχές δεν παρείχαν πειστικά στοιχεία. Τα πρακτικά της συνεδρίασης των μετόχων δείχνουν ότι το Ελληνικό Δημόσιο χορήγησε 15 000 000 ευρώ για την αύξηση του κεφαλαίου στις 15 Απριλίου 2009, δυνάμει του εγγράφου Οικ2/27694/0025 του Υπουργείου Οικονομικών στο πλαίσιο της συνολικής συνεισφοράς του Δημοσίου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, που ανήλθε σε 44 999 999,40 ευρώ. Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις της ΛΑΡΚΟ για το 2009, η αύξηση του κεφαλαίου αποφασίστηκε στις 14 Μαΐου 2009, αλλά δεν αποσαφηνίζεται πότε έλαβε χώρα η πραγματική εισφορά του νέου κεφαλαίου.
3.5. Μέτρο 4: Η κρατική εγγύηση του 2010
(40)
Οι ελληνικές αρχές εξήγησαν ότι, στο πλαίσιο της συμφωνίας του 1998, η παλιά ΛΑΡΚΟ προσέφυγε στα ελληνικά δικαστήρια για την αποπληρωμή του χρέους της ΛΑΡΚΟ και υπήρξε σειρά δικαστικών αποφάσεων και ακυρώσεων, μεταξύ άλλων σχετικά με χρέος ύψους περίπου 10,5 εκατ. ευρώ (13).
(41)
Στο πλαίσιο προσφυγής εκ μέρους της ΛΑΡΚΟ και λόγω του κινδύνου ανεπανόρθωτης ζημίας, το ελληνικό ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο (Άρειος Πάγος) ανέστειλε την πληρωμή του χρέους ύψους 10,5 εκατ. ευρώ μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης από το αρμόδιο δικαστήριο. Η αναστολή χορηγήθηκε υπό τον όρο ότι η ΛΑΡΚΟ θα παρείχε εγγυητική επιστολή στην παλιά ΛΑΡΚΟ για το ποσό που αφορούσε η αναστολή. Η ΕΤΕ χορήγησε στη ΛΑΡΚΟ εγγυητική επιστολή για ποσό περίπου 10,8 εκατ. ευρώ (10,5 εκατ. ευρώ για το αρχικώς επίμαχο χρέος + 0,3 εκατ. ευρώ για τις αμοιβές δικηγόρων και τα δικαστικά έξοδα). Η εγγυητική επιστολή καλύφθηκε με τη σειρά της με κρατική εγγύηση για ολόκληρο το ποσό με προμήθεια 2 % σε ετήσια βάση για απεριόριστη περίοδο.
(42)
Οι ελληνικές αρχές εξήγησαν ότι το μέτρο χορηγήθηκε από το Δημόσιο με την ιδιότητά του ως μετόχου με πρόθεση την εκπλήρωση των προϋποθέσεων της αναστολής και την προστασία της επένδυσής του από χρέη τα οποία θα μπορούσαν να κηρυχθούν ληξιπρόθεσμα. Άλλως, η αναστολή δεν θα ίσχυε και η παλιά ΛΑΡΚΟ θα είχε το δικαίωμα να επιδιώξει την είσπραξη του χρέους, πιθανόν με κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων της ΛΑΡΚΟ. Η ΛΑΡΚΟ θα μπορούσε έτσι να καταστεί αφερέγγυα. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, η ΕΤΕ δεν θα χορηγούσε την εγγυητική επιστολή χωρίς την κρατική εγγύηση.
(43)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι το μέτρο 4 χορηγήθηκε δυνάμει της υπουργικής απόφασης YA 2/923/0025 της 10ης Μαΐου 2010 και κάλυπτε το ακριβές ποσό των 10 510 824,95 ευρώ και 310 000 ευρώ για τις αμοιβές δικηγόρων και τα δικαστικά έξοδα, συνολικά 10 820 824,95 ευρώ.
3.6. Μέτρο 5: Εγγυητικές επιστολές αντί για εκ των προτέρων καταβολή φορολογικού προστίμου το2010
(44)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι το εν λόγω μέτρο αφορά μάλλον συμπληρωματικό φόρο παρά φορολογικό πρόστιμο. Ο συμπληρωματικός φόρος επιβλήθηκε διότι οι φορολογικές αρχές δεν αποδέχτηκαν οι ζημίες που προκύπτουν από συμβάσεις αντιστάθμισης (hedging) να αφαιρεθούν από τα καθαρά έσοδα, όπως υποστήριζε η ΛΑΡΚΟ. Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν επίσης ότι το δικαστήριο ζήτησε από τη ΛΑΡΚΟ να χορηγήσει εγγυητικές επιστολές συνολικής αξίας 4,7 εκατ. ευρώ.
(45)
Οι ελληνικές αρχές παρείχαν στοιχεία ότι η ΛΑΡΚΟ είχε το δικαίωμα να αντικαταστήσει την εκ των προτέρων καταβολή του συμπληρωματικού φόρου με εγγυητικές επιστολές βάσει γενικής νομικής διάταξης. Στη δικαστική απόφαση που επιτρέπει στη ΛΑΡΚΟ να αντικαταστήσει την εκ των προτέρων καταβολή του συμπληρωματικού φόρου με εγγυητικές επιστολές, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία (14) εφαρμόστηκε στάθμιση στο πλαίσιο της οποίας λήφθηκαν υπόψη τα οφέλη του πιστωτή (Δημοσίου) και η βιωσιμότητα του οφειλέτη (ΛΑΡΚΟ) και αποφασίστηκε η προσωρινή αναστολή της υποχρέωσης για εκ των προτέρων καταβολή ποσού 47 εκατ. ευρώ (δηλαδή, του 25 % του συμπληρωματικού φόρου), και η αντικατάστασή της με εγγυητικές επιστολές συνολικού ύψους 4,7 εκατ. ευρώ. Η εν λόγω αναστολή ίσχυε μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης όσον αφορά την προσφυγή που κατέθεσε η ΛΑΡΚΟ κατά του Δημοσίου για την επιβολή συμπληρωματικού φόρου.
(46)
Επιπλέον, οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι οι αποφάσεις εθνικών δικαστηρίων δεν μπορούν να καταλογιστούν στο Δημόσιο.
(47)
Οι ελληνικές αρχές εξήγησαν επίσης ότι, παρά την προσωρινή αναστολή, το Δημόσιο έχει στην πράξη ακυρώσει το οικονομικό αποτέλεσμα της συγκεκριμένης αναστολής, συμψηφίζοντας τον συμπληρωματικό φόρο που οφείλει η ΛΑΡΚΟ έναντι ποσών που οφείλει το Δημόσιο στη ΛΑΡΚΟ, όπως επιστροφές φόρου εισοδήματος ή ΦΠΑ. Αυτό κατέστη δυνατό βάσει της πρόσφατης νομοθεσίας για την ταχύτερη είσπραξη φόρων στην Ελλάδα.
(48)
Τοιουτοτρόπως, το Δημόσιο φάνηκε όντως να έχει ήδη εισπράξει τουλάχιστον 16,1 εκατ. ευρώ από το οφειλόμενο ποσό όσον αφορά την εκ των προτέρων καταβολή του συμπληρωματικού φόρου της ΛΑΡΚΟ.
3.7. Μέτρο 6: Οι κρατικές εγγυήσεις του 2011
(49)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι κανένα από τα δύο δάνεια για τα οποία χορηγήθηκαν εγγυήσεις δεν ήταν ληξιπρόθεσμο. Το δάνειο των 20 εκατ. ευρώ χορηγήθηκε από την Αγροτική Τράπεζα ως αναχρηματοδότηση παλαιότερου δανείου ύψους 20 εκατ. ευρώ, το οποίο ήταν ληξιπρόθεσμο.
(50)
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι οι δύο κρατικές εγγυήσεις δεν εμπεριείχαν κρατικούς πόρους, καθώς το Δημόσιο όφειλε στη ΛΑΡΚΟ 60 εκατ. ευρώ από επιστροφές ΦΠΑ. Τοιουτοτρόπως, εάν οι εγγυήσεις κατέπιπταν, τα ποσά μπορούσαν να συμψηφίσουν το οφειλόμενο χρέος από το Δημόσιο.
(51)
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν επίσης ότι, εάν το μέτρο δεν συνιστά εγγύηση, θα πρέπει να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά, καθώς συνάδει με το προσωρινό πλαίσιο (15) και το σχετικό προσωρινό ελληνικό καθεστώς για τις εγγυήσεις δανείων («προσωρινό καθεστώς εγγύησης») (16). Ειδικότερα, οι αρχές θεώρησαν ότι, πέραν του γεγονότος ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση την εποχή που χορηγήθηκε το μέτρο, οι λοιπές προϋποθέσεις του καθεστώτος πληρούνταν:
α)
η ΛΑΡΚΟ ήταν μεγάλη εταιρεία·
β)
το δάνειο των 30 εκατ. ευρώ ήταν επενδυτικό δάνειο, ενώ το δάνειο των 20 εκατ. ευρώ ήταν δάνειο αναχρηματοδότησης παλαιότερου δανείου, που χορηγήθηκε για επενδυτικούς σκοπούς·
γ)
οι εγγυήσεις χορηγήθηκαν πριν από το τέλος του 2011·
δ)
το συνολικό ποσό των δύο εγγυημένων δανείων υπερέβαινε το ετήσιο μισθολογικό κόστος της ΛΑΡΚΟ μόλις κατά 3 εκατ. ευρώ·
ε)
οι εγγυήσεις κάλυπταν το 100 % του δανείου, αλλά το εν λόγω μέτρο ήταν η μόνη δυνατότητα για να έχει η ΛΑΡΚΟ πρόσβαση σε χρηματοδότηση, λόγω της ιδιαίτερης κατάστασης της ελληνικής οικονομίας·
στ)
οι εγγυήσεις συμπεριλάμβαναν προμήθεια 1 % σε ετήσια βάση, η οποία θα πρέπει να θεωρηθεί προμήθεια της αγοράς.
(52)
Τέλος, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι, εάν η Επιτροπή κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το μέτρο συνιστούσε ενίσχυση και ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις του προσωρινού καθεστώτος εγγύησης, τα μέτρα θα πρέπει να θεωρηθούν ενίσχυση διάσωσης. Η εν λόγω ενίσχυση θα πρέπει να θεωρηθεί κοινοποιηθείσα, καθώς η Επιτροπή είχε ενημερωθεί για το μέτρο στην απάντηση της 16ης Μαρτίου 2012 στο ερωτηματολόγιο, όταν βρισκόταν στο στάδιο της αυτεπάγγελτης προκαταρκτικής έρευνας.
(53)
Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, η ενίσχυση συνάδει με τις απαιτήσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης εφόσον:
α)
ήταν στήριξη ρευστότητας υπό μορφή εγγυήσεων δανείου·
β)
ήταν επιβεβλημένη λόγω σοβαρών κοινωνικών δυσχερειών και δεν είχε αδικαιολόγητες δυσμενείς δευτερογενείς επιπτώσεις σε άλλα κράτη μέλη·
γ)
οι ελληνικές αρχές έχουν προετοιμάσει σχέδιο αναδιάρθρωσης σε συνεργασία με την Επιτροπή·
δ)
περιορίστηκε στο ποσό που απαιτείτο για τη διατήρηση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης για ορισμένο χρονικό διάστημα·
ε)
τηρούσε τον όρο της «εφάπαξ ενίσχυσης», καθώς η ΛΑΡΚΟ δεν είχε λάβει ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης στο παρελθόν·
στ)
η ΛΑΡΚΟ υπέβαλε επιχειρηματικό σχέδιο στο Δημόσιο, αιτιολογώντας την αναγκαιότητα της χρηματοδότησης ύψους 30 εκατ. ευρώ για επενδύσεις.
(54)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι το μέτρο 6 χορηγήθηκε δυνάμει: i) της υπουργικής απόφασης YA 2/95156/0025 της 30ής Δεκεμβρίου 2011, η οποία καλύπτει το ακριβές το ποσό των 30 000 000 ευρώ, και ii) της υπουργικής απόφασης YA 2/95161/0025 της 30ής Δεκεμβρίου 2011 για το ακριβές ποσό των 20 000 000 ευρώ.
4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
(55)
Η παρούσα απόφαση εξετάζει καταρχάς το ζήτημα του κατά πόσον η ΛΑΡΚΟ είναι προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Ακολούθως, στην απόφαση αξιολογείται κατά πόσον τα υπό εξέταση μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της ΛΑΡΚΟ κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και, τέλος, κατά πόσον μια τέτοια ενίσχυση θα μπορούσε να είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
4.1. Δυσχέρειες της ΛΑΡΚΟ
(56)
Στην απόφαση της 6ης Μαρτίου 2013, και ιδίως στις αιτιολογικές σκέψεις 18-25, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα σε προκαταρκτική βάση ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση την εποχή που χορηγήθηκαν τα εν λόγω 6 μέτρα. Τα βασικά οικονομικά στοιχεία της ΛΑΡΚΟ κατά την περίοδο 2007-2011 παρατίθενται στον πίνακα:
Βασικά οικονομικά στοιχεία της ΛΑΡΚΟ 2007-6/2012 (σε εκατ. ευρώ)
2007
2008
2009
2010
2011
1ο εξάμηνο 2012 (17)
Κύκλος εργασιών
549,3
284
98,8
239
311
154,6
Κέρδη προ φόρων (ΚΠΦ)
23
- 116
- 105
6,4
6,5
- 12,2
Εγγεγραμμένο κεφάλαιο
163,8
163,8
109
109
109
109
Ίδια κεφάλαια
104
- 0,4
- 35
- 31
- 26
- 39
Συνολικό χρέος
141,2
230,1
233,9
261,8
262,7
326,0
Χρέος/Ίδια κεφάλαια (δείκτης δανειακής εξάρτησης)
1,3
- 575,0
- 6,6
- 8,3
- 10,1
- 8,4
(57)
Το σημείο 10α) των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων ορίζει ότι μια επιχείρηση θεωρείται προβληματική στην περίπτωση εταιρείας περιορισμένης ευθύνης εφόσον «έχει απολεσθεί πάνω από το μισό του εγγεγραμμένου της κεφαλαίου και άνω του ενός τετάρτου του κεφαλαίου αυτού έχει απολεσθεί κατά τη διάρκεια των δώδεκα τελευταίων μηνών».Αυτή η διάταξη απηχεί τηνπαραδοχή ότι μια εταιρεία που αντιμετωπίζει σημαντική απώλεια του εγγεγραμμένου της κεφαλαίου δεν θα είναι σε θέση να ανακόψει τη ζημιογόνο πορεία της, η οποία θα την οδηγήσει προς μια σχεδόν βέβαιη οικονομική εξαφάνιση βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα (όπως ορίζει το σημείο 9 των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης).
(58)
Επιπλέον, σύμφωνα με το σημείο 11 των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης, μια εταιρεία μπορεί να θεωρηθεί προβληματική «όταν υπάρχουν οι συνήθεις ενδείξεις μιας προβληματικής επιχείρησης, όπως αύξηση των ζημιών, μείωση του κύκλου εργασιών, διόγκωση των αποθεμάτων, πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, φθίνουσα ταμειακή ροή, αυξανόμενη δανειοληψία, αύξηση των οικονομικών επιβαρύνσεων καθώς και εξασθένηση ή εξαφάνιση της αξίας του καθαρού ενεργητικού». Επ' αυτού,σύμφωνα με το Γενικό Δικαστήριο, «η ύπαρξη αρνητικών ιδίων κεφαλαίων μπορεί να θεωρηθεί σημαντική ένδειξη της προβληματικής καταστάσεως μιας επιχειρήσεως» (18).
(59)
Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις της ΛΑΡΚΟ για την περίοδο 2007 - 1ο εξάμηνο 2012, δεν απωλέσθηκε πάνω από το μισό του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της εταιρείας. Ωστόσο, κατά την ίδια περίοδο τα ίδια κεφάλαια της εταιρείας κατέστησαν αρνητικά. Σε προγενέστερες υποθέσεις, η Επιτροπή έκρινε ότι, όταν μια εταιρεία έχει αρνητικά ίδια κεφάλαια, τούτο συνεπάγεται ουσιαστικά ότι ολόκληρο το εγγεγραμμένο κεφάλαιο αυτής της εταιρείας έχει απολεσθεί και τεκμαίρεται εκ προοιμίου ότι πληρούνται τα κριτήρια του σημείου 10α) των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης (19).
(60)
Στην περίπτωση της ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή θεωρεί ότι φαίνεται να μην έχει απολεσθεί πάνω από το μισό του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ, μόνον διότι η εταιρεία δεν έλαβε τα ενδεικνυόμενα μέτρα που συνήθως προβλέπονται από την ελληνική νομοθεσία (20). Τα εν λόγω ενδεικνυόμενα μέτρα θα είχαν ως στόχο τη μετατροπή των ιδίων κεφαλαίων της εταιρείας από αρνητικά σε θετικά και, ταυτοχρόνως, την αύξηση αυτών σε κατάλληλο επίπεδο. Τα εν λόγω ενδεικνυόμενα μέτρα μπορούν να είναι είτε κεφαλαιοποίηση των ζημιών είτε αύξηση του κεφαλαίου είτε αμφότερα.
(61)
Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κεφαλαιοποίηση των ζημιών θα είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια ολόκληρου του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της εταιρείας, δεδομένου ότι οι συσσωρευμένες ζημίες υπερέβαιναν το εγγεγραμμένο κεφάλαιο. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα κριτήρια του σημείου 10(α) των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης πληρούνται στην προκειμένη περίπτωση από το 2008.
(62)
Επιπλέον, όσον αφορά τα κριτήρια του σημείου 11 των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή σημειώνει ότι η ΛΑΡΚΟ υπέστη σημαντική μείωση του κύκλου εργασιών της από το 2007 έως το 2009 και σημαντικές ζημίες το 2008 και το 2009, για συνολικό ποσό 221 εκατ. ευρώ (116 εκατ. ευρώ και 105 εκατ. ευρώ αντιστοίχως). Το 2010 και το 2011, η εταιρεία είχε αυξήσει τον κύκλο εργασιών και τα κέρδη της, αλλά όμως αυτές οι αυξήσεις δεν ήταν επαρκείς για την οικονομική ανάκαμψη της ΛΑΡΚΟ. Κατά την ίδια περίοδο, τα ίδια κεφάλαιά της παρέμειναν αρνητικά και το χρέος της συνέχισε να αυξάνεται. Επιπλέον, οι δραστηριότητες της ΛΑΡΚΟ κατέστησαν εκ νέου ζημιογόνες κατά το 1ο εξάμηνο του 2012.
(63)
Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με το επιχείρημα των ελληνικών αρχών ότι η ΛΑΡΚΟ δεν ήταν προβληματική την περίοδο 2008-2009 επειδή οι ζημίες οφείλονταν στη μειωμένη τιμή του σιδηρονικελίου.
(64)
Πρώτον, το γεγονός ότι η μείωση της τιμής του σιδηρονικελίου οδήγησε σε ζημίες και συνέβαλε στις δυσχέρειες της ΛΑΡΚΟ δεν αμβλύνει καθαυτό τη διαπίστωση ότι η ΛΑΡΚΟ κατέδειξε τις συνήθεις ενδείξεις προβληματικής επιχείρησης. Μία υγιής επιχείρηση θα πρέπει να προσαρμόσει το κόστος της στις εν λόγω μεταβολές της τιμής για να αποφύγει ζημίες.
(65)
Δεύτερον, την περίοδο 2008-2009 η εταιρεία είχε αρνητικό μετοχικό κεφάλαιο και αυξανόμενο χρέος (αύξηση 63 % το 2007-2008). Αν και η τιμή του σιδηρονικελίου και ο κύκλος εργασιών αυξήθηκαν σημαντικά μετά το 2010, τα επακόλουθα οικονομικά αποτελέσματα της ΛΑΡΚΟ δείχνουν ότι οι δυσχέρειές της παρέμεναν. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι ζημίες των ετών 2008 και 2009 οφείλονταν μόνο στις χαμηλές τιμές του σιδηρονικελίου.
(66)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η ΛΑΡΚΟ μπορεί να θεωρηθεί προβληματική κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης κατά την περίοδο που χορηγήθηκαν τα εν λόγω 6 μέτρα.
4.2. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(67)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από το κράτος μέλος ή με κρατικούς πόρους και που στρεβλώνουν ή απειλούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά.
(68)
Κατά την πάγια πρακτική της Επιτροπής, και όπως επιβεβαιώνεται από τη νομολογία, το κριτήριο της αξιολόγησης του κατά πόσον μία συναλλαγή μεταξύ δημόσιου φορέα και επιχείρησης συνιστά κρατική εγγύηση είναι η αρχή του πιστωτή ή επενδυτή σε οικονομία της αγοράς («ΑΠΟΑ» ή «ΑΕΟΑ») (21). Από την αρχή αυτή προκύπτει ότι, όταν το Δημόσιο ενεργεί ως εμπορικός φορέας, πρέπει να το πράττει κατά τρόπο συγκρίσιμο με ιδιωτικό φορέα. Εάν το Δημόσιο δεν ενεργεί όπως ένας ιδιωτικός φορέας, μπορεί να εμπεριέχεται κρατική ενίσχυση. Με άλλα λόγια, το κριτήριο αναφοράς για να εκτιμηθεί εάν μία συναλλαγή εμπεριέχει κρατική ενίσχυση είναι εάν ιδιωτικός φορέας που βρίσκεται σε παρεμφερή κατάσταση θα συμπεριφερόταν κατά τον ίδιο τρόπο. Εφαρμόζοντας αυτή την αρχή, οι μη οικονομικές εκτιμήσεις δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη ως λόγοι για χορήγηση μέτρων στήριξης.
4.2.1. Μέτρο 1: Μη είσπραξη των οφειλών προς το Υπουργείο Οικονομικών
(69)
Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, η Επιτροπή δεν μπορεί να συμφωνήσει με το επιχείρημα των ελληνικών αρχών ότι η πίστωση από τον Οργανισμό Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων (ΟΑΕ) ήταν ιδιωτική πίστωση. Σύμφωνα με τον ελληνικό νόμο 1386/1983 (άρθρο 1) (22) για την ίδρυση του ΟΑΕ, «ο ΟΑΕ θα λειτουργεί προς όφελος του κοινωνικού συμφέροντος και υπό την εποπτεία του κράτους». Σύμφωνα με το άρθρο 3 του ίδιου νόμου, το Δημόσιο ήταν ο μοναδικός μέτοχος του ΟΑΕ. Επιπλέον, το Δημόσιο είχε τη δυνατότητα να διορίσει άμεσα τον πρόεδρο καθώς και 2 από τα 8 μέλη του διοικητικού συμβουλίου και, έμμεσα, άλλα 4 μέλη. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι πόροι του ΟΑΕ συνιστούν κρατικούς πόρους και τοιουτοτρόπως οποιαδήποτε πίστωση από τον ΟΑΕ φαίνεται καταλογιστέα στο Δημόσιο.
(70)
Τα στοιχεία που παρείχαν οι ελληνικές αρχές δείχνουν ότι το χρέος της ΛΑΡΚΟ προς τον ΟΑΕ (το οποίο στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Δημόσιο) αναφερόταν και εγγραφόταν σε τακτική βάση στο πλαίσιο της συμφωνίας διευθέτησης του χρέους του 1998. Μέρος του χρέους εισπράχθηκε όταν κατέστη δυνατή η κερδοφορία της εταιρείας. Το εν λόγω χρονικό διάστημα, η ΛΑΡΚΟ ανέλαβε επενδύσεις που μείωσαν τις αποπληρωμές, αλλά οι εν λόγω επενδύσεις έτυχαν της έγκρισης όλων των πιστωτών. Κατά τη συμφωνία, οι πιστωτές δεν είχαν δικαίωμα σε οποιαδήποτε αναγκαστική εκτέλεση του οφειλόμενου χρέους.
(71)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 1 συνάδει με την ΑΠΟΑ, εφόσον το Δημόσιο, ως πιστωτής, ενήργησε με τρόπο συγκρίσιμο με αυτόν ενός ιδιώτη πιστωτή, εφόσον χρησιμοποίησε όλα τα μέσα που διέθετε και εντός του συμβατικά συμφωνημένου πλαισίου, προκειμένου να εισπράξει το χρέος του.
4.2.2. Μέτρο 2: Η κρατική εγγύηση του 2008
(72)
Οι κρατικές εγγυήσεις θέτουν σε κίνδυνο κρατικούς πόρους, αφού τυχόν κατάπτωσή τους επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, κάθε εγγύηση που δεν αμείβεται κατάλληλα συνεπάγεται απώλεια οικονομικών πόρων για το Δημόσιο. Συνεπώς, το κριτήριο των κρατικών πόρων και του καταλογισμού στο Δημόσιο πληρούται για το εν λόγω μέτρο και αυτό δεν αμφισβητείται από τις ελληνικές αρχές.
(73)
H Επιτροπή διαφωνεί με το επιχείρημα των ελληνικών αρχών ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του τμήματος 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική εταιρεία το 2008. Επιπλέον, ετήσια προμήθεια εγγύησης της τάξης του 1 % δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αντικατοπτρίζει τον κίνδυνο αθέτησης για τα εγγυημένα δάνεια, δεδομένων των σημαντικών οικονομικών δυσχερειών της ΛΑΡΚΟ και, ιδίως, του υψηλού δείκτη χρέους προς μετοχικό κεφάλαιο.
(74)
H Επιτροπή θεωρεί ότι ένας συνετός πιστωτής της αγοράς δεν θα χορηγούσε στη ΛΑΡΚΟ εγγύηση υπό αυτές τις προϋποθέσεις. Εφόσον το μέτρο χορηγήθηκε επιλεκτικά στη ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κρατική εγγύηση του 2008 παρείχε επιλεκτικό πλεονέκτημα στον δικαιούχο.
(75)
Η ΛΑΡΚΟ δραστηριοποιείται σε έναν τομέα τα προϊόντα του οποίου αποτελούν αντικείμενο εμπορίας μεταξύ κρατών μελών και η ίδια εταιρεία εξάγει το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της σε άλλα κράτη μέλη. Επιπλέον, πραγματοποιείται εξόρυξη, τήξη και εξευγενισμός νικελίου σε 6 κράτη μέλη πέραν της Ελλάδας, συγκεκριμένα στην Αυστρία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία (Νέα Καληδονία), την Ισπανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο (23). Το νικέλιο αποτελεί αντικείμενο εμπορίας σε σχεδόν όλα τα κράτη μέλη (24).
(76)
Τα εν λόγω μέτρα δίνουν τη δυνατότητα στη ΛΑΡΚΟ να συνεχίσει να λειτουργεί έτσι ώστε να μη χρειάζεται να αντιμετωπίσει, όπως άλλοι ανταγωνιστές της, τις συνέπειες που κανονικά απορρέουν από τα προβληματικά οικονομικά αποτελέσματά της. Τούτο στρεβλώνει τον ανταγωνισμό, καθώς άλλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις ίδιες αγορές είναι υποχρεωμένες να λειτουργούν χωρίς δημόσια στήριξη.
(77)
Επομένως, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 2 συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση ισούται με το ποσό του εγγυημένου δανείου, διότι είναι αμφίβολο κατά πόσον η ΛΑΡΚΟ, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών δυσχερειών της, θα έβρισκε χρηματοδότηση στην αγορά ανεξαρτήτως όρων. Με άλλα λόγια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ΛΑΡΚΟ έτυχε πλεονεκτήματος ίσου με το ποσό του εγγυημένου δανείου, διότι χωρίς την κρατική εγγύηση δεν θα ήταν σε θέση να λάβει αυτή τη χρηματοδότηση από την αγορά.
(78)
Η Επιτροπή δεν διαθέτει πληροφορίες που να καταδεικνύουν ότι ζητήθηκε η κατάπτωση της εγγύησης.
4.2.3. Μέτρο 3: Η αύξηση κεφαλαίου του 2009
(79)
Η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ το 2009 εμπεριέχει κρατικούς πόρους και καταλογίζεται στο Δημόσιο. Επομένως, το εν λόγω κριτήριο πληρούται και δεν αμφισβητείται από τις ελληνικές αρχές.
(80)
Η Επιτροπή δεν έχει λάβει πειστικά στοιχεία από τις ελληνικές αρχές τα οποία θα αιτιολογούσαν το επιχείρημά τους ότι το Δημόσιο ενήργησε ως συνετός επενδυτής της αγοράς. Πράγματι, τα πρακτικά των συνεδριάσεων των μετόχων που προσκομίστηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν υποβλήθηκε στους μετόχους πριν από την αύξηση του κεφαλαίου, παρά το γεγονός ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση. Επιπλέον, το τελικό ποσό αύξησης του κεφαλαίου ήταν ενδεχομένως ανεπαρκές για την κάλυψη του αρνητικού μετοχικού κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ και, συνεπώς, δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί μέτρο που προστατεύει την αξία της εταιρείας και υποστηρίζει την αναδιάρθρωσή της.
(81)
Όσον αφορά τη συμμετοχή της ΕΤΕ, η Επιτροπή υπενθυμίζει τη διευκρίνιση του Δικαστηρίου ότι «η χρονική σύμπτωση δεν μπορεί, αυτή και μόνο, ακόμη και αν υπάρχουν σημαντικές ιδιωτικές επενδύσεις, να αποτελέσει στοιχείο εκ του οποίου θα μπορούσε να συναχθεί ότι δεν υπήρξε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 ΕΚ, χωρίς να ληφθούν υπόψη τα λοιπά κρίσιμα πραγματικά ή νομικά στοιχεία» (25).
(82)
Πράγματι, η μερική συμμετοχή της ΕΤΕ δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη συνακόλουθης συμμετοχής Δημοσίου και ιδιωτών μετόχων, διότι η ΕΤΕ εμπλεκόταν όχι μόνον ως μέτοχος, αλλά και ως πιστωτής της ΛΑΡΚΟ. Η απόφασή της να συμμετάσχει εν μέρει στην αύξηση του κεφαλαίου ήταν συνεπώς ένας τρόπος να προστατεύσει όχι μόνο την αξία της επένδυσής της αλλά και τη θέση της ως πιστωτή.
(83)
Επιπλέον, το Δημόσιο είχε ήδη χορηγήσει στη ΛΑΡΚΟ κρατική εγγύηση το 2008. Επομένως, όπως καταδεικνύεται από τη σχετική νομολογία, η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση κεφαλαίου του 2009 δεν μπορεί να θεωρηθεί μεμονωμένα, αλλά πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο άλλων μέτρων ενίσχυσης (26).
(84)
Τέλος, τα πρακτικά της συνεδρίασης των μετόχων δεν στηρίζουν το επιχείρημα των ελληνικών αρχών ότι πρόθεση της ΔΕΗ ήταν να επιτρέψει στο Δημόσιο να αποκτήσει ευρεία πλειοψηφία. Αντ' αυτού, η ΔΕΗ απλώς δήλωσε ότι δεν θα συμμετείχε στην αύξηση του κεφαλαίου.
(85)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας συνετός επενδυτής της αγοράς δεν θα συμμετείχε στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ υπό αυτές τις συνθήκες. Εφόσον το μέτρο χορηγήθηκε επιλεκτικά στη ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση κεφαλαίου του 2009 παρείχε στον δικαιούχο επιλεκτικό πλεονέκτημα.
(86)
Για τους λόγους που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 75 και 76 ανωτέρω, το μέτρο δύναται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό.
(87)
Επομένως, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 3 συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Εφόσον δεν αμφισβητείται ότι το Δημόσιο άσκησε πλήρως τα δικαιώματά του στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου [ασαφές], η αξία του μέτρου 3 ανέρχεται στο ποσό των 44 999 999,40 ευρώ.
(88)
Όσον αφορά την ημερομηνία της χορήγησης, από τα πρακτικά της συνεδρίασης των μετόχων της 14ης Μαΐου 2009 προκύπτει ότι το Ελληνικό Δημόσιο χορήγησε 15 000 000 ευρώ για την αύξηση κεφαλαίου στις 15 Απριλίου 2009 (27), στο πλαίσιο της συνολικής συνεισφοράς του Δημοσίου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου [ασαφές], που ανήλθε σε 44 999 999,40 ευρώ. Η Επιτροπή δεν έχει πληροφορίες σχετικά με την ημερομηνία κατά την οποία χορηγήθηκε το υπόλοιπο ποσό της συνεισφοράς του Δημοσίου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας.
4.2.4. Μέτρο 4: Η κρατική εγγύηση του 2010
(89)
Για τους ίδιους λόγους με το μέτρο 2, το κριτήριο των κρατικών πόρων και του καταλογισμού στο Δημόσιο πληρούται για το μέτρο 4 και αυτό δεν αμφισβητήθηκε από τις ελληνικές αρχές.
(90)
H Επιτροπή αναγνωρίζει ότι μπορεί να αποτελεί κοινή επιχειρηματική πρακτική για τους μετόχους να παρέχουν εγγυήσεις σε περιστάσεις παρεμφερείς με την προκειμένη περίπτωση. Ωστόσο, εφόσον η ΕΤΕ ήταν επίσης μέτοχος της ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα ήταν φυσικό για τους μετόχους να επιμερίσουν αναλογικά την έκθεσή τους στον κίνδυνο που προκύπτει από την εν λόγω εγγύηση. Αντ' αυτού, το Δημόσιο ανέλαβε ολόκληρο τον κίνδυνο, παρέχοντας εγγύηση για ένα χρέος, ενώ η ΛΑΡΚΟ αντιμετώπιζε δυσχέρειες και είχε ήδη αυξανόμενη δανειοληψία.
(91)
Όσον αφορά το μέτρο 2, οι προϋποθέσεις του τμήματος 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων δεν πληρούνται ούτε για το συγκεκριμένο μέτρο εφόσον η προμήθεια 2 % δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αντικατοπτρίζει τον κίνδυνο αθέτησης από μέρους της ΛΑΡΚΟ.
(92)
Επομένως, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας συνετός πιστωτής της αγοράς δεν θα παρείχε στη ΛΑΡΚΟ εγγύηση υπό αυτές τις συνθήκες. Εφόσον το μέτρο παρασχέθηκε επιλεκτικά στη ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι παρείχε επιλεκτικό πλεονέκτημα στον δικαιούχο.
(93)
Για τους λόγους που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 75 και 76 ανωτέρω, το μέτρο δύναται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό.
(94)
Επομένως, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 4 συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση ισούται με το εγγυημένο ποσό, διότι είναι σαφές ότι, ανεξαρτήτως των συνθηκών, κανένας συνετός φορέας της αγοράς δεν θα ήταν σε θέση να εγγυηθεί το συγκεκριμένο ποσό για τη ΛΑΡΚΟ, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών δυσχερειών της. Με άλλα λόγια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ΛΑΡΚΟ έτυχε πλεονεκτήματος ίσου με το εγγυημένο ποσό διότι χωρίς την κρατική εγγύηση δεν θα ήταν σε θέση να λάβει οποιαδήποτε εγγύηση από την αγορά.
(95)
Η Επιτροπή δεν διαθέτει πληροφορίες που να καταδεικνύουν ότι ζητήθηκε η κατάπτωση της εγγύησης.
4.2.5. Μέτρο 5: Εγγυητικές επιστολές αντί για εκ των προτέρων καταβολή φορολογικού προστίμου το 2010
(96)
H Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις διασαφηνίσεις των ελληνικών αρχών όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά του μέτρου 5.
(97)
Υπό το πρίσμα των στοιχείων που προσκόμισαν οι ελληνικές αρχές, η Επιτροπή συμφωνεί ότι το δικαίωμα αντικατάστασης της εκ των προτέρων καταβολής του συμπληρωματικού φόρου με εγγυητικές επιστολές χορηγήθηκε στη ΛΑΡΚΟ από το δικαστήριο βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, τα οποία θα εφαρμόζονταν σε οποιαδήποτε εταιρεία βρισκόταν σε παρεμφερή κατάσταση. Συνεπώς, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 5 δεν εμπεριείχε επιλεκτικό πλεονέκτημα για τη ΛΑΡΚΟ.
4.2.6. Μέτρο 6: Οι κρατικές εγγυήσεις του 2011
(98)
H Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις διασαφηνίσεις των ελληνικών αρχών όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά του μέτρου 6.
(99)
Η Επιτροπή διαφωνεί με τις ελληνικές αρχές ότι το μέτρο 6 δεν εμπεριέχει κρατικούς πόρους. Πρώτον, όπως εξηγήθηκε αναφορικά με το μέτρο 2, οι κρατικές εγγυήσεις θέτουν σε κίνδυνο κρατικούς πόρους, αφού τυχόν κατάπτωσή τους επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, κάθε εγγύηση που δεν αμείβεται με προμήθεια αγοράς συνεπάγεται απώλεια οικονομικών πόρων για το Δημόσιο. Επιπλέον, το επιχείρημα σχετικά με το οφειλόμενο χρέος των 60 εκατ. ευρώ σε ΦΠΑ φαίνεται να αντιβαίνει στις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν αναφορικά με το μέτρο 5, όπου οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι νομίμως και σκοπίμως δεν επέστρεψαν τον οφειλόμενο ΦΠΑ, προκειμένου να συμψηφίσουν την αναστολή της εκ των προτέρων καταβολής του συμπληρωματικού φόρου.
(100)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το κριτήριο των κρατικών πόρων και του καταλογισμού στο Δημόσιο πληρούται για το εν λόγω μέτρο.
(101)
Όπως και για τα μέτρα 2 και 4, οι προϋποθέσεις του τμήματος 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων δεν πληρούνται ούτε για το εν λόγω μέτρο.
(102)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας συνετός πιστωτής της αγοράς δεν θα χορηγούσε, υπό αυτές τις συνθήκες, εγγύηση στη ΛΑΡΚΟ. Εφόσον το μέτρο χορηγήθηκε επιλεκτικά στη ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι χορηγήθηκε επιλεκτικό πλεονέκτημα στον δικαιούχο.
(103)
Για τους λόγους που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 75 και 76 ανωτέρω, το μέτρο δύναται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό.
(104)
Ως εκ τούτου, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 6 συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Αναφορικά με το μέτρο 2, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ποσό της ενίσχυσης ισούται με το ποσό των εγγυημένων δανείων, διότι είναι αμφίβολο κατά πόσο η ΛΑΡΚΟ, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών δυσχερειών της, θα έβρισκε χρηματοδότηση στην αγορά ανεξαρτήτως των όρων.
(105)
Η Επιτροπή δεν διαθέτει πληροφορίες που να καταδεικνύουν ότι ζητήθηκε η κατάπτωση της εγγύησης.
4.2.7. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(106)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα 1 και 5 δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση, ενώ τα μέτρα 2, 3, 4 και 6 συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(107)
Συνεπώς, η κρατική ενίσχυση που περιλαμβάνεται στο μέτρο 2 ανέρχεται σε 30 000 000 ευρώ και χορηγήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2008. Η κρατική ενίσχυση που περιλαμβάνεται στο μέτρο 3 ανέρχεται σε 44 999 999,40 ευρώ, αλλά η (οι) ημερομηνία(-ες) χορήγησης πρέπει να διασαφηνιστούν από τις ελληνικές αρχές. Η κρατική ενίσχυση που περιλαμβάνεται στο μέτρο 4 ανέρχεται σε 10 820 824,95 ευρώ, χορηγήθηκε στις 10 Μαΐου 2010 και η συνολική κρατική ενίσχυση που περιλαμβάνεται στο μέτρο 6 ανέρχεται σε 50 000 000 ευρώ (που προκύπτουν από 30 000 000 ευρώ + 30 000 000 ευρώ) και χορηγήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2011.
4.3. Παράνομη ενίσχυση
(108)
Τα μέτρα 2, 3, 4 και 6 συνιστούν κρατική ενίσχυση και χορηγήθηκαν κατά παράβαση των υποχρεώσεων κοινοποίησης και αναστολής που θεσπίζονται στο άρθρο 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Κατά συνέπεια, τα εν λόγω μέτρα συνιστούν παράνομη κρατική ενίσχυση.
4.4. Συμβατότητα της ενίσχυσης
(109)
Στον βαθμό που τα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η συμβατότητά τους πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα των εξαιρέσεων που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του εν λόγω άρθρου.
(110)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, το κράτος μέλος οφείλει να επικαλεσθεί τους τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας και να αποδείξει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που απαιτεί η συμβατότητα αυτή (28).
4.4.1. Συμβατότητα των μέτρων 2, 4 και 6
(111)
Αναφορικά με τα μέτρα 2 και 4, οι ελληνικές αρχές δεν επικαλέστηκαν τους τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας, διότι υποστήριξαν ότι τα μέτρα δεν συνιστούσαν κρατική ενίσχυση.
(112)
Δεδομένου ότι τα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση, θα πρέπει να αξιολογηθούν όσον αφορά τη συμβατότητά τους βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ της Συνθήκης, και ιδίως βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων, εφόσον η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση τουλάχιστον από το 2008. Σύμφωνα με το σημείο 20 των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης, «μια προβληματική επιχείρηση δεν μπορεί να θεωρείται ως το ενδεδειγμένο μέσο για την προώθηση άλλων πολιτικών στόχων μέχρις ότου εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά της. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ενισχύσεις σε προβληματικές επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων χωρίς να επηρεάζουν τις συναλλαγές σε βάρος του κοινοτικού συμφέροντος μόνον εφόσον τηρούνται οι όροι που παρατίθενται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές».
(113)
Ωστόσο, οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης (τμήμα 3.1) δεν πληρούνται στην προκειμένη περίπτωση. Οι εγγυήσεις δεν έληξαν μετά την παρέλευση 6 μηνών και οι ελληνικές αρχές δεν κοινοποίησαν κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο θα αποκαθιστούσε τη βιωσιμότητα της εταιρείας, ενώ δεν εφαρμόστηκαν αντισταθμιστικά μέτρα προκειμένου να αμβλυνθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Τέλος, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο αναγκαίο, ιδίως μέσω σημαντικής ίδιας συνεισφοράς του δικαιούχου της ενίσχυσης. Οι αρχές δεν παρείχαν σχέδιο εκκαθάρισης.
(114)
Όσον αφορά το μέτρο 6, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι ήταν συμβιβάσιμο με το προσωρινό πλαίσιο και το προσωρινό καθεστώς εγγύησης και, σε κάθε περίπτωση, χαρακτηρίστηκε ως ενίσχυση διάσωσης.
(115)
H Επιτροπή διαφωνεί με τα επιχειρήματα των ελληνικών αρχών. Θεωρεί ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις του προσωρινού πλαισίου και του προσωρινού καθεστώτος εγγύησης, εφόσον η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση. Το συνολικό ποσοστό των δύο εγγυήσεων υπερέβαινε το ετήσιο μισθολογικό κόστος της ΛΑΡΚΟ, η εγγύηση υπερέβαινε το 90 % του δανείου και η προμήθεια ύψους 1 % σε ετήσια βάση δεν μπορούσε να θεωρηθεί προμήθεια της αγοράς, η οποία αντικατοπτρίζει τον κίνδυνο αθέτησης για το εγγυημένο ποσό.
(116)
Όσον αφορά το επιχείρημα ότι το μέτρο συνιστούσε ενίσχυση διάσωσης, αν και η Επιτροπή διεξάγει συνομιλίες με τις ελληνικές αρχές σχετικά με τη ΛΑΡΚΟ από το 2011, οι αρχές ουδέποτε ανέφεραν ότι οι εγγυήσεις του 2011 θα πρέπει να θεωρηθούν ενίσχυση διάσωσης ούτε κοινοποίησαν το μέτρο ως ενίσχυση διάσωσης. Πράγματι, στην απάντηση της 16ης Μαρτίου 2012 στο ερωτηματολόγιο, οι ελληνικές αρχές δήλωσαν ρητώς ότι η εταιρεία δεν επωφελήθηκε από ενίσχυση διάσωσης και/ή αναδιάρθρωσης την τελευταία δεκαετία.
(117)
Ούτε πληρούνται, εξάλλου, οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης στην προκειμένη περίπτωση. Οι εγγυήσεις του 2011 δεν έληξαν μετά την παρέλευση 6 μηνών και οι ελληνικές αρχές δεν κοινοποίησαν σχέδιο αναδιάρθρωσης ή σχέδιο εκκαθάρισης. Το επιχειρηματικό σχέδιο που αιτιολογεί την αναγκαιότητα των 30 εκατ. ευρώ για επενδύσεις δεν μπορεί να αποτελέσει τη βάση για ένα συμβατό σχέδιο αναδιάρθρωσης για τους σκοπούς των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το εν λόγω σχέδιο δεν αποσκοπούσε στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας, και δεν προβλέφθηκαν ούτε εφαρμόστηκαν αντισταθμιστικά μέτρα προκειμένου να αμβλυνθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Τέλος, δεν υπήρξαν στοιχεία ότι η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο αναγκαίο, ιδίως μέσω σημαντικής ίδιας συνεισφοράς του δικαιούχου της ενίσχυσης. Ούτε και οι αρχές παρείχαν σχέδιο εκκαθάρισης.
(118)
Η Επιτροπή δεν εντόπισε τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας των μέτρων 2, 4 και 6.
(119)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί τα μέτρα 2, 4 και 6 ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.
4.4.2. Συμβατότητα του μέτρου 3
(120)
Οι ελληνικές αρχές δεν προσδιόρισαν τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας του μέτρου 3, διότι υποστήριξαν ότι το μέτρο δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση.
(121)
Δεδομένου ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση, θα πρέπει να αξιολογηθεί αναφορικά με τη συμβατότητά του βάσει των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης για τους λόγους που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 112 ανωτέρω. Ωστόσο, ούτε στην προκειμένη περίπτωση πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Οι ελληνικές αρχές ουδέποτε κοινοποίησαν σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο θα αποκαθιστούσε τη βιωσιμότητα της εταιρείας και δεν εφαρμόστηκαν αντισταθμιστικά μέτρα προκειμένου να αμβλυνθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Τέλος, δεν υπήρξαν στοιχεία ότι η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο αναγκαίο, ιδίως μέσω σημαντικής ίδιας συνεισφοράς του δικαιούχου της ενίσχυσης.
(122)
Η Επιτροπή δεν εντόπισε τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας του εν λόγω μέτρου.
(123)
Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θεωρεί το μέτρο 3 ασυμβίβαστο με την εσωτερική αγορά.
4.5. Ανάκτηση
(124)
Σύμφωνα με τη Συνθήκη και την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η Επιτροπή είναι αρμόδια να αποφασίσει κατά πόσον το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος πρέπει να καταργήσει ή να τροποποιήσει ενίσχυση εφόσον διαπιστωθεί ότι είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά (29). Από την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει επίσης ότι η υποχρέωση για το κράτος μέλος να καταργήσει ενίσχυση την οποία η Επιτροπή θεωρεί ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά αποσκοπεί στην επαναφορά στην προτέρα κατάσταση (30). Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο εν λόγω στόχος επιτυγχάνεται εφόσον ο δικαιούχος επιστρέψει τα ποσά που χορηγήθηκαν ως παράνομη ενίσχυση, χάνοντας με τον τρόπο αυτό το πλεονέκτημα που απολάμβανε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του, και επανέρχονται τα πράγματα στην προ της καταβολής της ενίσχυσης κατάσταση (31).
(125)
Σύμφωνα με τη νομολογία, το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου (32) ανέφερε ότι «σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο […]».
(126)
Επομένως, δεδομένου ότι κανένα από τα εν λόγω μέτρα δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή, κατά παράβαση του άρθρου 108 της Συνθήκης και θεωρούνται, συνεπώς, παράνομες και ασυμβίβαστες ενισχύσεις, θα πρέπει να ανακτηθούν προκειμένου να αποκατασταθεί η κατάσταση που υπήρχε στην αγορά πριν από τη χορήγησή τους. Η ανάκτηση θα πρέπει να έχει ως σημείο εκκίνησης τη στιγμή που χορηγήθηκε το πλεονέκτημα στον δικαιούχο, δηλαδή όταν η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεσή του, ο οποίος επιβαρύνεται με τους τόκους ανάκτησης έως την πραγματική ανάκτηση της ενίσχυσης.
5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(127)
Τα μέτρα 1 και 5 δεν συνιστούν ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(128)
Η Ελλάδα εφάρμοσε παρανόμως τα μέτρα 2, 3, 4 και 6 κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης.
(129)
Ειδικότερα, τα μέτρα 2, 4 και 6 (κρατικές εγγυήσεις του 2008, του 2010 και του 2011) υπέρ της ΛΑΡΚΟ συνιστούσαν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και ήταν ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά, διότι δεν πληρούνταν οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης και δεν εντοπίστηκαν άλλοι λόγοι που να συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας.
(130)
Το μέτρο 3 (η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση του κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ το 2009) συνιστούσε επίσης κρατική ενίσχυση και ήταν ασυμβίβαστο με τη Συνθήκη, διότι δεν πληρούνταν οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης και δεν εντοπίστηκε άλλη βάση συμβατότητας.
(131)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι η Ελλάδα συμφώνησε να εκδοθεί η παρούσα απόφαση στην αγγλική γλώσσα,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
H μη είσπραξη των οφειλών προς το Υπουργείο Οικονομικών και οι εγγυητικές επιστολές αντί της εκ των προτέρων καταβολής φορολογικού προστίμου το 2010, που εφάρμοσε η Ελλάδα όσον αφορά τη ΛΑΡΚΟ, δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
Άρθρο 2
Η κρατική ενίσχυση που ανέρχεται σε 135 820 824,35 ευρώ, με τη μορφή κρατικών εγγυήσεων προς τη ΛΑΡΚΟ Γενική Μεταλλευτική & Μεταλλουργική Α.Ε. το 2008, το 2010 και το 2011 και συμμετοχής του Δημοσίου στην αύξηση το κεφαλαίου της εταιρείας το 2009, και που χορηγήθηκε παρανόμως από την Ελλάδα κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 3
1. Η Ελλάδα ανακτά τη μη συμβιβάσιμη ενίσχυση που ορίζεται στο άρθρο 2 από τον δικαιούχο.
2. Τα ανακτώμενα ποσά περιλαμβάνουν τόκους παραγόμενους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων έως την ημερομηνία της πραγματικής τους ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (33), όπως τροποποιήθηκε.
4. Όσον αφορά το μέτρο 3, η Ελλάδα προσδιορίζει τις ακριβείς ημερομηνίες κατά τις οποίες χορήγησε τη συνεισφορά της στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου το 2009.
5. Η Ελλάδα ακυρώνει όλες τις οφειλόμενες καταβολές της ενίσχυσης που ορίζονται στο άρθρο 2 από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 4
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που ορίζεται στο άρθρο 2 είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Η Ελλάδα εξασφαλίζει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 5
1. Εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, η Ελλάδα διαβιβάζει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκους ανάκτησης) που θα πρέπει να ανακτηθεί από τον δικαιούχο·
β)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν για τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση·
γ)
έγγραφα τα οποία να αποδεικνύουν ότι ζητήθηκε από τον δικαιούχο η επιστροφή της ενίσχυσης.
2. Η Ελλάδα τηρεί την Επιτροπή ενήμερη σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης έως ότου ολοκληρωθεί η ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 2. Μετά από απλό αίτημα της Επιτροπής, διαβιβάζει αμέσως πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή σχεδιάζει να λάβει προκειμένου να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση. Διαβιβάζει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά της ενίσχυσης και των τόκων ανάκτησης που έχουν ήδη ανακτηθεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 6
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 27 Μαρτίου 2014.