РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 1301/2013 НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 17 декември 2013 година
относно Европейския фонд за регионално развитие и специални разпоредби по отношение на целта „Инвестиции за растеж и работни места“, и за отмяна на Регламент (ЕО) № 1080/2006
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз и по-специално членове 178 и 349 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
като взеха предвид становището на Комитета на регионите (2),
в съответствие с обикновената законодателна процедура,
като имат предвид, че:
(1)
В член 176 от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) се предвижда, че Европейският фонд за регионално развитие (ЕФРР) е предназначен да подпомага преодоляването на основните различия между регионите в Съюза. В съответствие с посочения член и с член 174, втора и трета алинея от ДФЕС, ЕФРР трябва да допринася за намаляването на неравенството между нивата на развитие на различните региони и за намаляването на изостаналостта на най-необлагодетелстваните региони, като измежду тези региони специално внимание трябва да се обръща на регионите, засегнати от сериозни и постоянни неблагоприятни природни или демографски условия, като например най-северните региони с много ниска гъстота на населението и островните, трансграничните и планинските региони.
(2)
Регламент (ЕС) № 1303/2013 на Европейския парламент и на Съвета (3) установява общоприложимите разпоредби за ЕФРР, Европейския социален фонд (ЕСФ), за Кохезионния фонд, за Европейския земеделски фонд за развитие на селските райони и за Европейския фонд за морско дело и рибарство.
(3)
Необходимо е да бъдат определени специални разпоредби по отношение на видовете дейности, на които може да бъде предоставена подкрепа от ЕФРР с цел да се допринася за инвестиционните приоритети в рамките на тематичните цели, определени в Регламент (ЕС) № 1303/2013. Същевременно е необходимо да се определят и уточнят дейностите, които са извън обхвата на ЕФРР, включително инвестициите за постигане на намаляването на емисиите на парникови газове от дейностите, изброени в приложение I към Директива 2003/87/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (4). За да се избегне прекомерно финансиране, тези инвестиции следва да не са допустими за подкрепа от ЕФРР, тъй като вече се възползват във финансово отношение от прилагането на Директива 2003/87/ЕО. Това изключение следва да не ограничава възможността ЕФРР да се използва за подкрепа на дейности, които не са изброени в приложение I към Директива 2003/87/ЕО, дори ако те се изпълняват от едни и същи икономически оператори, като например инвестиции в енергийната ефективност на районните топлофикационни мрежи, разработване на интелигентни системи за разпределение, съхранение и пренос на енергия и мерки за намаляване на замърсяването на въздуха, дори ако едно от непреките им въздействия е намаляването на емисиите на парникови газове или ако те са изброени в националния план, посочен в Директива 2003/87/ЕО.
(4)
Необходимо е да се уточни какви допълнителни дейности ЕФРР може да подкрепи в рамките на целта за европейско териториално сътрудничество.
(5)
ЕФРР следва да допринася за изпълнението на стратегията на Съюза за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж, като по този начин гарантира, че предоставяната по линия на ЕФРР подкрепа ще бъде концентрирана в по-голяма степен върху приоритетите на Съюза. В зависимост от категорията на регионите, за които се осигурява подкрепа, предоставяната по линия на ЕФРР подкрепа за целта „Инвестиции за растеж и работни места“ следва да се отпуска предимно за научни изследвания и иновации, за информационни и комуникационни технологии (ИКТ), за малките и средните предприятия (МСП), както и за насърчаването на нисковъглеродна икономика. Тази тематична концентрация следва да бъде постигната на национално равнище, като се дава възможност за гъвкавост на равнището на оперативните програми и при различните категории региони. Тематичната концентрация следва да бъде коригирана по целесъобразност, за да се вземат предвид средствата от Кохезионния фонд, отпуснати в подкрепа на инвестиционните приоритети, свързани с преминаването към нисковъглеродна икономика и посочени в Регламент (ЕС) № 1300/2013 на Европейския парламент и на Съвета (5). Степента на тематична концентрация следва да е съобразена с нивото на развитие на региона, приноса от средствата на Кохезионния фонд, когато е приложимо, както и със специфичните нужди на регионите, чийто БВП на глава от населението, използван като критерий за допустимост за програмния период 2007-2013 г. е бил под 75 % от средния БВП за ЕС-25 за референтния период, регионите, които постепенно се изключват от финансиране през програмния период 2007-13 г. и определени региони от ниво 2 от NUTS, състоящи се единствено от островни държави-членки или от острови.
(6)
Следва да е възможно подкрепата от ЕФВР по инвестиционен приоритет „водено от общностите местно развитие“ да допринесе за всички тематични цели, посочени в настоящия регламент.
(7)
В отговор на специфичните нужди на ЕФРР и в съответствие със стратегията на Съюза за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж, е необходимо да бъдат определени - в рамките на всяка тематична цел, посочена в Регламент (ЕС) № 1303/2013 - специфичните за ЕФРР действия, които представляват „инвестиционни приоритети“. Тези инвестиционни приоритети следва да съдържат подробни цели, които не се изключват взаимно и към които ЕФРР допринася. Тези инвестиционни приоритети следва да служат за основа при определянето на конкретните цели в рамките на програмите, които са съобразени с нуждите и характеристиките на програмния район.
(8)
Необходимо е да се насърчават иновациите и развитието на МСП в нововъзникващи области, свързани с европейските и регионалните предизвикателства, като например творческия и културния сектор и иновационни услуги, отразяващи нови обществени изисквания, или с продукти и услуги, свързани със застаряването на населението, полагане на грижи и здравеопазване, иновации в областта на околната среда, нисковъглеродната икономика и ефективността на ресурсите.
(9)
В съответствие с Регламент (ЕС) № 1303/2013 с цел извличане на оптимална добавена стойност от инвестициите, финансирани изцяло или частично от бюджета на Съюза в областта на научните изследвания и иновациите, ще се търсят полезни взаимодействия най-вече по линия на ЕФРР и програма „Хоризонт 2020“- Рамковата програма за научни изследвания и иновации, като същевременно се зачитат техните различни цели.
(10)
Важно е да се гарантира, че при насърчаване на инвестиции в управлението на риска следва да бъдат взети под внимание специфичните рискове на регионално, трансгранично и транснационално равнище.
(11)
С цел постигането на максимален принос за целта да бъде подпомаган благоприятстващият заетостта растеж, дейностите в подкрепа на устойчивия туризъм, културата и националното наследство следва да бъдат част от териториална стратегия за конкретни зони, включително преобразуването на западащи промишлени райони. Подкрепата за тези дейности следва да допринася и за укрепването на иновациите и използването на ИКТ, за МСП, за екологичната и ресурсната ефективност или за насърчаването на социално приобщаване.
(12)
С цел насърчаване на устойчива регионална или местна мобилност или намаляване на замърсяването на въздуха и шума е необходимо да се насърчават здравословни, устойчиви и безопасни видове транспорт. Инвестициите в летищна инфраструктура, подкрепяни от ЕФРР, следва да насърчават устойчив от екологична гледна точка въздушен транспорт, inter alia, чрез подобряване на регионалната мобилност посредством свързването на второстепенни и третостепенни възли с инфраструктурата на трансевропейската транспортна мрежа (TEN-T), включително чрез мултимодални възли.
(13)
За да насърчава постигането на енергийните и климатичните цели, определени от Съюза като част от стратегията на Съюза за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж, ЕФРР следва да подкрепя инвестиции за насърчаване на енергийната ефективност и сигурността на доставките в държавите-членки, inter alia, чрез разработване на интелигентни системи за разпределение, съхранение и пренос на енергия, включително чрез интегриране на разпределеното енергопроизводство от възобновяеми източници. За да се изпълнят техните изисквания към сигурността на доставките по начин, който отговаря на техните национални цели по стратегията на Съюза за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж, държавите-членки следва да могат да инвестират в енергийна инфраструктура, която е съвместима с избрания от тях енергиен микс. “.
(14)
МСП, които могат да включват социално-икономически предприятия, следва да бъдат разглеждани съгласно определението по Регламент (ЕС) № 1303/2013, а именно да се разбират като обхващащи микро-, малките и средните предприятия по смисъла на Препоръка 2003/361/ЕО на Комисията (6).
(15)
С цел насърчаване на социалното приобщаване и борба с бедността, особено сред маргинализираните общности, е необходимо да се подобри достъпът до обществени, културни и развлекателни услуги, чрез предоставяне на дребномащабна инфраструктура, като се вземат предвид специфичните нужди на хората с увреждания и хората в напреднала възраст.
(16)
Услугите, предлагани в общностите, следва да обхващат всички форми на услуги, предоставяни по домовете, в семейството, жилищни и други общностни услуги, които подкрепят правото на всички хора да живеят в общността, с равноправие при избора, и които се стремят да предотвратят изолация или сегрегация от общността.
(17)
Инвестиционните приоритети на ЕФРР и на Кохезионния фонд в рамките на съответните тематични цели следва да бъдат приведени в съответствие с цел повишаване на гъвкавостта и намаляване на административната тежест чрез съвместно изпълнение.
(18)
За да бъде оценен съвкупният напредък при изпълнението на програмите на равнището на Съюза, в приложението към настоящия регламент следва да се установи общ набор от показатели за изпълнението. Тези показатели следва да съответстват на инвестиционния приоритет и вида на действието, подкрепяно съгласно настоящия регламент и съответните разпоредби на Регламент (ЕС) № 1303/2013. Общият набор от показатели следва да бъде допълнен от специфични за всяка програма показатели за резултатите и където е уместно - от специфични за програмата показатели за изпълнението.
(19)
В рамките на устойчивото градско развитие се счита за необходимо да се окаже подкрепа на интегрирани действия за справяне с икономическите, екологичните, климатичните, демографските и социалните предизвикателства в градските райони, включително функционалните градски райони, като се отчете необходимостта от насърчаване на връзките между градските и селските райони. Принципите за избор на градски райони, където трябва да бъдат изпълнени интегрирани действия за устойчиво градско развитие, както и ориентировъчните суми за тези действия, следва да бъдат определени в споразумението за партньорство, с разпределени на национално равнище за тази цел най-малко 5 % от средствата на ЕФРР. Управляващият орган, след консултация с градските органи, следва да вземе решение относно обхвата на всяко делегиране на задачи на градските органи.
(20)
За да може да намира или изпробва нови решения на въпроси, свързани с устойчивото градско развитие, които са от значение на равнището на Съюза, ЕФРР следва да предоставя подкрепа за иновативни действия в областта на устойчивото градско развитие.
(21)
За да се засили изграждането на капацитет, работата в мрежа и обменът на опит между програми и органи, отговорни за прилагане на стратегии за устойчиво градско развитие и иновативни действия в областта на устойчивото градско развитие и за допълване на съществуващите програми и органи, е необходимо да се създаде мрежа за градско развитие на равнището на Съюза.
(22)
ЕФРР следва да се заеме с проблемите, свързани с достъпа до големите пазари и отдалечеността от тях - проблеми, пред които са изправени районите с изключително ниска гъстота на населението, посочени в протокол № 6 към Акта за присъединяване от 1994 г. относно специалните разпоредби по отношение на цел № 6 в рамките на структурните фондове за Финландия и Швеция. ЕФРР следва да включва мерки и по отношение на специфичните трудности, с които се сблъскват някои острови, погранични региони, планински региони и слабонаселени райони, чието географско положение забавя тяхното развитие, с цел поощряване на тяхното устойчиво развитие.
(23)
Специално внимание следва да се отдели на най-отдалечените региони, а именно чрез приемането на мерки съгласно член 349 от ДФЕС за разширяване - в изключителни случаи - на обхвата на подкрепата от ЕФРР, така че да включва финансирането на функционални помощи, свързани с компенсирането на допълнителните разходи, произтичащи от специфичното икономическо и социално състояние на тези региони, което е утежнено поради неблагоприятните условия, произтичащи от факторите, изброени в член 349 от ДФЕС, а именно отдалечеността, островния характер, малката площ, трудните релеф и климат, икономическата зависимост от малък брой производства - фактори, чиято дълготрайност и съчетаване се отразяват тежко на тяхното развитие. Оперативната помощ, предоставяна от държавите-членки в този контекст, е освободена от задължението за уведомяване, предвидено в член 108, параграф 3 от ДФЕС, ако в момента на отпускането й тя отговаря на условията, определени с регламент, обявяващ някои категории помощи за съвместими с вътрешния пазар в приложение на членове 107 и 108 от ДФЕС, приет съгласно Регламент (ЕО) № 994/98 на Съвета (7).
(24)
В съответствие със заключенията на Европейския съвет от 7 и 8 февруари 2013 г., и като се вземат предвид специфичните цели, определени в ДФЕС по отношение на най-отдалечените региони, посочени в член 349 от ДФЕС, статутът на Майот беше променен с Решение на Европейския съвет 2012/419/ЕС (8) и той става нов най-отдалечен регион, считано от 1 януари 2014 г. За да се улесни и да се насърчи целенасочено и бързо развитие на инфраструктурата на Майот, следва да бъде възможно по изключение поне 50 % от частта по ЕФРР от пакета за Майот да се разпределят за петте тематични цели, определени в Регламент (ЕС) № 1303/ 2013.
(25)
С цел допълване на настоящия регламент с някои несъществени елементи, правомощието да приема актове в съответствие с член 290 от ДФЕС следва да бъде делегирано на Комисията във връзка с подробните правила за определяне на критериите за подбора и управлението на иновативни дейности. Такова правомощие следва също така да бъде делегирано на Комисията във връзка с изменения на приложение I към настоящия регламент, когато това е оправдано, с цел да се гарантира ефективна оценка на напредъка в изпълнението на оперативните програми. От особена важност е по време на подготвителната си работа Комисията да проведе подходящи консултации, включително на експертно равнище. При подготовката и изготвянето на делегираните актове Комисията следва да осигури едновременното и своевременно предаване на съответните документи по подходящ начин на Европейския парламент и на Съвета.
(26)
Тъй като целта на настоящия регламент, а именно икономическото, социалното и териториалното сближаване посредством преодоляването на основните различия между регионите в Съюза, не може да бъде постигната в достатъчна степен от държавите-членки, апоради степента на неравенство между равнищата на развитие на различните региони и изостаналостта на най-необлагодетелстваните региони, както и ограниченията на финансовите ресурси на държавите-членки и регионите, може да бъде по-добре постигната на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, установен в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, установен в същия член, настоящият регламент не надхвърля необходимото за постигането на тази цел.
(27)
С настоящия регламент се заменя Регламент (ЕО) № 1080/2006 на Европейския парламент и на Съвета (9). От съображения за яснота Регламент (ЕО) № 1080/2006 следва да бъде отменен. Въпреки това настоящият регламент следва да не засяга продължаването или промяната на помощта, одобрена от Комисията въз основа на Регламент (ЕО) № 1080/2006 или на друг законодателен акт, приложим за тази помощ към 31 декември 2013 г. Този регламент или друг такъв законодателен акт следва да продължи да се прилага и след 31 декември 2013 г. по отношение на тази помощ или съответните операции до тяхното приключване. Ето защо заявленията за получаване на помощ, представени в рамките на Регламент (ЕО) № 1080/2006, следва да продължат да бъдат валидни.
(28)
За да бъде възможно бързото прилагане на мерките, предвидени в настоящия регламент, настоящият регламент следва да влезе в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз,
ПРИЕХА НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
ГЛАВА I
Общи правила
Член 1
Предмет
Настоящият регламент определя задачите на Европейския фонд за регионално развитие (ЕФРР), обхвата на неговата подкрепа с оглед на целта „Инвестиции за растеж и работни места“ и на целта „Европейско териториално сътрудничество“, както и специалните разпоредби по отношение на предоставяната по линия на ЕФРР подкрепа за целта „Инвестиции за растеж и работни места“.
Член 2
Задачи на ЕФРР
ЕФРР участва във финансирането на подкрепа, целяща засилването на икономическото, социалното и териториалното сближаване посредством преодоляването на основните различия между регионите в Съюза, чрез подкрепа за устойчивото развитие и структурното приспособяване на регионалните икономики, включително преструктурирането на регионите със западаща индустрия и на регионите, чието развитие изостава.
Член 3
Обхват на подкрепата от ЕФРР
1. ЕФРР предоставя подкрепа за следните дейности с цел принос към инвестиционните приоритети, посочени в член 5:
а)
производствени инвестиции, които допринасят за създаването и запазването на устойчиви работни места, чрез преки помощи за инвестиции в МСП;
б)
производствени инвестиции, независимо от мащаба на съответното предприятие, които допринасят за постигането на инвестиционните приоритети, посочени в член 5, точки 1 и 4, и когато тези инвестиции включват сътрудничество между големи предприятия и МСП - в член 5, точка 2;
в)
инвестиции в инфраструктура, която предоставя основни услуги на гражданите в областта на енергетиката, околната среда, транспорта и ИКТ;
г)
инвестиции в социална, здравна, научноизследователска, иновационна, стопанска и образователна инфраструктура;
д)
инвестиции за развиване на вътрешния потенциал посредством инвестиции в дълготрайни материални активи за оборудване и маломащабна инфраструктура, включително маломащабна инфраструктура за културен и устойчив туризъм, обслужващи дейности за предприятията, подкрепа за органите за научни изследвания и иновации и инвестиции в технологии и приложни изследвания в предприятията;
е)
изграждане на мрежи, сътрудничество и обмяна на опит между компетентните регионални, местни, градски и други публични органи, икономическите и социалните партньори и съответните организации, представляващи гражданското общество, посочени в член 5, параграф 1 от Регламент (ЕС) № 1303 /2013, проучвания, подготвителни действия и изграждане на капацитет.
2. По целта „Европейско териториално сътрудничество“ ЕФРР може също така да предоставя подкрепа за общото използване на съоръжения и човешки ресурси и за всички видове трансгранична инфраструктура във всички региони.
3. ЕФРР не предоставя подкрепа за:
а)
извеждането от експлоатация или изграждането на атомни електроцентрали;
б)
инвестиции за постигане на намаляване на емисиите на парникови газове от дейности, изброени в приложение I към Директива 2003/87/ЕО;
в)
производството, обработката и продажбата на тютюн и тютюневи изделия;
г)
предприятия в затруднение, така както са определени в правилата на Съюза за държавните помощи;
д)
инвестиции в летищна инфраструктура, освен ако не са свързани с опазването на околната среда или са придружени от инвестиции, необходими за смекчаване или намаляване на отрицателното й въздействие върху околната среда.
Член 4
Тематична концентрация
1. Тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея от Регламент (ЕС) № 1303/2013, и съответните инвестиционни приоритети, посочени в член 5 от настоящия регламент, за които ЕФРР може да допринесе по цел „Инвестиции за растеж и работни места“, се концентрират по следния начин:
а)
в по-силно развитите региони:
i)
поне 80 % от общия размер на средствата, отпускани от ЕФРР на национално равнище, се заделят за две или повече от тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея, точки 1, 2, 3 и 4 от Регламент (ЕС) № 1303/2013; и
ii)
поне 20 % от общия размер на средствата, отпускани от ЕФРР на национално равнище, се заделят за тематичната цел, посочена в на член 9, първа алинея, точка 4 от Регламент (ЕС) № 1303/2013.
б)
в регионите в преход:
i)
поне 60 % от общия размер на средствата, отпускани от ЕФРР на национално равнище, се заделят за две или повече от тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея, точки 1, 2, 3 и 4 от Регламент (ЕС) № 1303/2013; и
ii)
поне 15 % от общия размер на средствата, отпускани от ЕФРР на национално равнище, се заделят за тематичната цел, посочена в член 9, първа алинея, точка 4 от Регламент (ЕС) № 1303/2013;
в)
в по-слабо развитите региони:
i)
поне 50 % от общия размер на средствата, отпускани от ЕФРР на национално равнище, се заделят за две или повече от тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея, точки 1, 2, 3 и 4 от Регламент (ЕС) № 1303/2013; и
ii)
поне 12 % от общия размер на средствата, отпускани от ЕФРР на национално равнище, се заделят за тематичната цел, посочена в член 9, първа алинея, точка 4 от Регламент (ЕС) № 1303/2013.
За целите на настоящия член регионите, чийто БВП на глава от населението, използван като критерий за допустимост, за програмния период 2007-2013 г., е бил под 75 % от средния БВП за ЕС-25 за референтния период, както и регионите, които постепенно се изключват от финансиране през програмния период 2007-13 г., но които са допустими по категория по-силно развити региони, така както са определени в член 90, параграф 2, първа алинея, буква в) от Регламент (ЕС) № 1303/2013 за програмния период 2014-2020 г., се считат за региони в преход.
За целите на настоящия член всички региони от ниво 2 от NUTS, състоящи се единствено от островни държави-членки или от острови, които са част от държави-членки, получаващи подкрепа от Кохезионния фонд, и всички най-отдалечени региони, се считат за по-слабо развити региони.
2. Чрез дерогация от параграф 1 от настоящия член минималният процент средства, разпределени от ЕФРР за дадена категория региони, може да бъде по-малък от посочения в параграф 1, при положение че това намаление е компенсирано с увеличение на разпределените средства за други категории региони. Следователно общата сума на национално равнище, получена като сбор от сумите за всички категории региони, съответно за тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея, точки 1, 2, 3 и 4 от Регламент (ЕС) № 1300/2013, и за тези, посочени в член 9, първа алинея, точка 4 от Регламент (ЕС) № 1303 /2013 е съответно не по-малка от сумата на национално равнище, получена в резултат на прилагането на минималните проценти средства, ралпределени от ЕФРР, посочени в параграф 1 от настоящия член.
3. Чрез дерогация от параграф 1 от настоящия член средствата от Кохезионния фонд, разпределени за подкрепа на инвестиционните приоритети, посочени в член 4, буква а) от Регламент (ЕС) № 1300/2013, могат да бъдат приспадани с цел достигане на минималните проценти, предвидени в параграф 1, първа алинея, буква а), подточка ii), буква б), подточка ii) и буква в), подточка ii) от настоящия член. В такъв случай процентът, посочен в параграф 1, първа алинея, буква в), подточка ii) от настоящия член, се увеличава на 15 %. Когато е приложимо, тези средства се разпределят пропорционално за различните категории региони въз основа на техния относителен дял от общото население на съответната държава-членка.
Член 5
Инвестиционни приоритети
ЕФРР предоставя подкрепа за следните инвестиционни приоритети в рамките на тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея от Регламент (ЕС) № 1303/2013, в съответствие с нуждите от развитие и възможностите за растеж, посочени в член 15, параграф 1, буква а), подточка i) от посочения регламент и описани в Споразумението за партньорство:
1)
засилване на научноизследователската дейност, технологичното развитие и иновациите посредством:
а)
укрепване на инфраструктурата, необходима за научноизследователска и иновационна дейност (НИД) и на капацитета за реализиране на достижения в областта на научноизследователската и иновационната дейност и насърчаване на центрове на компетентност, по-специално центрове, които са от интерес за Европа;
б)
насърчаване на инвестициите на предприятията в НИД, разработване на връзки и взаимодействие между предприятията, центровете за научноизследователска и развойна дейност и сектора на висшите учебни заведения, по-специално поощряване на инвестициите в разработването на продукти и услуги, на трансфера на технологии, на социалната иновация, екоиновациите и приложенията за публични услуги, на стимулирането на търсенето, на изграждането на мрежи, на клъстерите и на отворените иновации посредством интелигентна специализация и подпомагане на технологичните и приложните научни изследвания, пилотни линии, действия за одобрение на продуктите на начален етап, усъвършенствани производствени възможности и пилотно производство, по-специално в ключови базови технологии, както и разпространението на технологии с общо предназначение;
2)
подобряване на достъпа до ИКТ и на тяхното използване и качество посредством:
а)
разгръщане на широколентовия достъп и въвеждане на високоскоростни мрежи, както и подкрепа за внедряването на нововъзникващи технологии и мрежи за цифровата икономика;
б)
разработване на продукти и услуги в сферата на ИКТ, на електронната търговия и насърчаване на търсенето на ИКТ;
в)
засилено използване на основаващи се на ИКТ приложения за електронно правителство, електронно обучение, електронно приобщаване, електронна култура и електронно здравеопазване;
3)
повишаване на конкурентоспособността на МСП посредством:
а)
поощряване на предприемаческия дух, по-специално чрез улесняване на икономическото оползотворяване на нови идеи и стимулиране на създаването на нови предприятия, включително чрез бизнес инкубатори;
б)
разработване и прилагане на нови бизнес модели за МСП, по-специално за насърчаване на тяхната интернационализация;
в)
подкрепа за създаването и увеличаването на усъвършенстваните възможности за разработване на продукти и услуги;
г)
подкрепа за капацитета на МСП за растеж в рамките на регионалните, националните и международните пазари и участие в процеса на иновации;
4)
подкрепа на преминаването към нисковъглеродна икономика във всички сектори чрез:
а)
насърчаване на производството и разпространението на енергия, добивана от възобновяеми източници;
б)
насърчаване на енергийната ефективност и на използването на възобновяема енергия в предприятията;
в)
предоставяне на подкрепа за енергийната ефективност, за интелигентното енергийно управление и за използването на възобновяема енергия в публичната инфраструктура, включително в обществените сгради, и в жилищния сектор;
г)
разработване и внедряване на интелигентни разпределителни мрежи, които функционират за ниско и средно напрежение;
д)
насърчаване на стратегии за нисковъглеродно развитие във всички видове територии, по-специално градските райони, включително насърчаването на устойчива мултимодална градска мобилност и мерки за приспособяване и смекчаване, свързани с изменението на климата;
е)
насърчаване на научните изследвания и иновациите и внедряване на нисковъглеродни технологии;
ж)
насърчаване на използването на високоефективното комбинирано производство на топлина и енергия, основано на търсенето на полезна топлоенергия;
5)
насърчаване на приспособяването към изменението на климата чрез:
а)
предоставяне на подкрепа за инвестиции за приспособяването към изменението на климата, включително основани на екосистеми подходи;
б)
насърчаване на инвестиции, предназначени за справяне със специфични рискове, осигуряване на устойчивост при бедствия и разработване на системи за управление на бедствия;
6)
съхраняване и опазване на околната среда и насърчаване на ефективното използване на ресурсите чрез:
а)
инвестиране в сектора на отпадъците за съобразяване с изискванията на достиженията на правото на Съюза в областта на околната среда и удовлетворяване на нуждите, идентифицирани от държавите-членки за инвестиции отвъд тези изисквания;
б)
инвестиране във водния сектор на отпадъците за съобразяване с изискванията на достиженията на правото на Съюза в областта на околната среда и удовлетворяване на нуждите, идентифицирани от държавите-членки за инвестиции отвъд тези изисквания;
в)
съхраняване, опазване, популяризиране и развитие на природното и културното наследство;
г)
опазване и възстановяване на биологичното разнообразие и почвите и насърчаване на екосистемните услуги, включително чрез "Натура 2000" и екологосъобразните инфраструктури;
д)
предприемане на действия за подобряване на градската околна среда, за съживяване на градовете, за възобновяване и обеззаразяване на терените за вторично застрояване (включително преструктурираните зони), намаляване на замърсяването на въздуха и насърчаване на мерките за намаляване на шума;
е)
насърчаване на иновативни технологии с цел подобряване на защитата на околната среда и ефективното използване на ресурсите в сферата на отпадъците, водите и по отношение на почвата или за намаляване на замърсяването на въздуха;
ж)
подкрепа за промишленото преминаване към икономика с ефективно използване на ресурсите, чрез насърчаване на зеления растеж, екологичните иновации и управлението на екологичните показатели в публичния и частния сектор;
7)
насърчаване на устойчивия транспорт и отстраняване на тесните места в ключовите мрежови инфраструктури чрез:
а)
предоставяне на подкрепа за мултимодално Единно европейско транспортно пространство с помощта на инвестиции в трансевропейската транспортна мрежа (TEN-T);
б)
подобряване на мобилността на регионално равнище посредством свързването на второстепенни и третостепенни възли с инфраструктурата на TEN-T, включително мултимодални възли;
в)
разработване и подобряване на екологосъобразни, включително с ниски емисии на шум, и нисковъглеродни транспортни системи, включително вътрешни водни пътища и морски транспорт, пристанища, мултимодални връзки и летищна инфраструктура с цел насърчаване на устойчиво развита регионална и местна мобилност;
г)
изграждане и възстановяване на всеобхватна, висококачествена и оперативно съвместима железопътна и пристанищна система и насърчаване на мерки за намаляване на шума;
д)
подобряване на енергийната ефективност и сигурността на доставките чрез разработване на интелигентни системи за разпределение, съхранение и пренос на енергия и чрез интегрирането на разпределеното производство от възобновяеми източници;
8)
насърчаване на устойчивата и качествена заетост и подкрепа за мобилността на работната сила чрез:
а)
подпомагане на изграждането на бизнес инкубатори и инвестиционна подкрепа за самостоятелно заетите лица и микропредприятията, както и за създаването на собствен бизнес;
б)
подкрепа за благоприятстващия заетостта растеж чрез развитие на вътрешния потенциал като част от териториална стратегия за конкретни райони, включително преобразуването на западащи промишлени райони и укрепването на достъпа до и разработването на специфични природни и културни ресурси;
в)
подпомагане на инициативи за местно развитие и помощ за структури, предоставящи услуги по места за създаването на работни места, когато тези действия са извън обхвата на Регламент (ЕС) № 1304/2013 на Европейския парламент и на Съвета (10);
г)
инвестиране в инфраструктура за служби по заетостта;
9)
насърчаване на социалното приобщаване, борба с бедността и с всяка форма на дискриминацията чрез:
а)
инвестиране в здравна и социална инфраструктура, която допринася за националното, регионалното и местното развитие, понижаване на неравнопоставеността по отношение на здравния статус, насърчаване на социалното приобщаване чрез подобряване на достъпа до обществени, културни и развлекателни услуги и преминаването от служби на институционално равнище към служби на местно равнище;
б)
предоставяне на подкрепа за материалното, икономическото и социалното възстановяване на изостаналите общности в градските и селските райони;
в)
предоставяне на подкрепа за социалните предприятия;
г)
осъществяване на инвестиции в контекста на стратегии за водено от общностите местно развитие;
10)
инвестиции в образованието, обучението, включително професионалното обучение за придобиване на умения и ученето през целия живот посредством изграждането на образователна инфраструктура и на инфраструктура за обучение;
11)
повишаване на институционалния капацитет на публичните органи и заинтересовани страни и ефективна публична администрация посредством действия за укрепване на институционалния капацитет и на ефективната публична администрация и обществените услуги, свързани с изпълнението на ЕФРР, и в подкрепа на действията по ЕСФ за укрепване на институционалния капацитет и на ефективната публична администрация.
Член 6
Показатели за целта „Инвестиции за растеж и работни места“
1. Общите показатели за изпълнение, установени в приложение I към настоящия регламент, показателите за резултатите по отделните програми, както и, когато е уместно, показателите за изпълнение по отделните програми, се използват в съответствие с член 27, параграф 4, и член 96, параграф 2, буква б), подточки ii) и iv) и буква в), подточки ii) и iv) от Регламент (ЕС) № 1303/2013.
2. По отношение на общите показатели за изпълнение и на показателите за изпълнение по отделните програми за базовите стойности се задава нула. Кумулативните количествено определени целеви стойности за тези показатели се определят за 2023 г.
3. По отношение на показателите за резултатите по отделните програми, които са свързани с инвестиционните приоритети, за базовите стойности се използват последните налични данни и се определят цели за 2023 г. Целите могат да имат количествено или качествено изражение.
4. На Комисията се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 14, за да измени списъка на общите показатели за изпълнение, установени в приложение I с цел да извърши корекции, когато е обосновано, за осигуряване на ефективната оценка на напредъка при изпълнението на оперативните програми.
ГЛАВА II
Специални разпоредби относно разглеждането на териториалните особености
Член 7
Устойчивото градско развитие
1. ЕФРР подкрепя - в рамките на оперативните програми - устойчивото градско развитие посредством стратегии, с които се определят интегрирани действия за справяне с икономическите, екологичните, климатичните, демографските и социалните предизвикателства в градските райони, като се отчита необходимостта от насърчаване на нови връзки между градските и селските райони.
2. Устойчиво развитие на градовете се извършва посредством интегрираните териториални инвестиции, посочени в член 36 от Регламент (ЕС) № 1303/2013 или чрез специална оперативна програма, или определена приоритетна ос в съответствие с член 96, параграф 1, първа алинея, буква в) от Регламент (ЕС) № 1303/2013.
3. Като взема под внимание своето специфично териториално положение, всяка държава-членка определя в своето споразумение за партньорство принципите за подбор на градски райони, в които е необходимо да бъдат приложени интегрирани действия за устойчиво градско развитие, и посочва приблизителния размер на средствата, заделяни годишно за тези действия на национално равнище.
4. Поне 5 % от средствата, отпускани от ЕФРР на национално равнище по целта „Инвестиции за растеж и работни места“, се заделят за интегрирани действия за устойчиво градско развитие, като градовете, подрегионалните или местните органи, отговорни за изпълнението на стратегиите за устойчиво градско развитие („градски органи”), отговарят за задачи, свързани поне с подбора на операциите в съответствие с член 123, параграф 6 от Регламент (ЕС) № 1303/2013, или, когато е уместно, в съответствие с член 123, параграф 7 от посочения регламент. Приблизителният размер на средствата, които трябва да бъдат заделени за целите на параграф 2 от настоящия член, се определя в съответната оперативна програма или оперативни програми.
5. Управляващият орган определя, като провежда консултации с градския орган, обхвата на задачите, които се предприемат от градските органи относно управлението на интегрираните действия за устойчиво развитие на градската среда. Решението на управляващия орган се изготвя официално в писмена форма. Управляващият орган може да си запази правото да извършва последна проверка на допустимостта на дейностите, преди да бъдат одобрени.
Член 8
Иновативни действия в сферата на устойчивото градско развитие
1. По инициатива на Комисията ЕФРР може да предостави подкрепа за иновативни действия в сферата на устойчивото градско развитие в съответствие с член 92, параграф 8 от Регламент (ЕС) № 1303 /2013. Тези действия включват изследвания и пилотни проекти, целящи намирането или изпробването на нови решения за справяне с проблеми, свързани с устойчивото градско развитие, и които са от значение на равнището на Съюза. Комисията насърчава тясната ангажираност на съответните партньори, посочени в член 5, параграф 1 от Регламент (ЕС) № 1303/2013 в подготовката и осъществяването на иновативните действия.
2. Чрез дерогация от член 4 от настоящия регламент иновативните действия могат да подпомагат всички дейности, необходими за постигането на тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея от Регламент (ЕС) № 1303/2013 и съответните инвестиционни приоритети, посочени в член 5 от настоящия регламент.
3. На Комисията се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 14 за определяне на подробни правила относно принципите за подбор и управление на иновативните действия, които ще бъдат подкрепени от ЕФРР в съответствие с настоящия регламент.
Член 9
Мрежа за градско развитие
1. Комисията създава - в съответствие с член 58 от Регламент (ЕС) № 1303/2013 - мрежа за градско развитие, за да насърчава изграждането на капацитет, на мрежи и обмяната на опит на равнището на Съюза между градските органи, отговорни за изпълнението на стратегиите за устойчиво градско развитие в съответствие с член 7, параграфи 4 и 5 от настоящия регламент, и органи, отговорни за иновативните действия в областта на устойчивото градско развитие в съответствие с член 8 от настоящия регламент.
2. Дейностите на мрежата за градско развитие допълват действията, предприети по линия на междурегионалното сътрудничество съгласно член 2, точка 3, буква б) от Регламент (ЕС) № 1299/2013 на Европейския парламент и на Съвета (11).
Член 10
Региони с неблагоприятни природни или демографски условия
В оперативните програми, съфинасирани от ЕФРР, които обхващат области със сериозни и постоянни неблагоприятни природни или демографски условия, посочени в член 121, точка 4 от Регламент (ЕС) № 1303/2013, се отделя специално внимание на разглеждането на специфичните за тези области затруднения.
Член 11
Северни региони с много ниска гъстота на населението
Член 4 не се прилага за специалните допълнителни средства за северните региони с много ниска гъстота на населението. Тези средства се отпускат за тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея, точки 1, 2, 3, 4 и 7 от Регламент (ЕС) № 1303/2013.
Член 12
Най-отдалечени региони
1. Член 4 не се прилага за допълнителните средства, отпускани специално за най-отдалечените региони. Тези средства се използват за компенсиране на допълнителните разходи, свързани с особените характеристики и ограниченията, посочени в член 349 от ДФЕС, извършени в най-отдалечените региони в подкрепа за:
а)
тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея от Регламент (ЕС) № 1303/2013;
б)
транспортирането на стоки и помощ за откриването на предприятие за транспортни услуги;
в)
операциите, продиктувани от задълженията за складиране, от прекаления обем и поддръжката на производствените средства, както и от недостига на човешки капитал на местния пазар.
2. Допълнителните специално отпуснати средства, посочени в параграф 1, могат също така да се използват, за да се подпомогне финансирането на оперативни помощи и разходи, покриващи задължения и договори за обществени услуги в най-отдалечените региони.
3. Сумата, за която се прилага процентният дял на съфинансиране, е пропорционална на допълнителните разходи, посочени в параграф 1, направени от бенефициера, единствено за оперативни помощи и разходи, покриващи задължения и договори за обществени услуги, като тя може да покрие общия размер на допустимите разходи в случаите на разходи за инвестиции.
4. Специалните допълнителни средства, посочени в параграф 1 от настоящия член, не се използват за предоставянето на подкрепа за:
а)
операции, отнасящи се до продукти, посочени в приложение I към ДФЕС;
б)
помощи за транспорт на лица, разрешени съгласно член 107, параграф 2, буква а) от ДФЕС;
в)
освобождаване от данъци и социални разходи.
5. Чрез дерогация от член 3, параграф 1, букви а) и б), ЕФРР може да предоставя подкрепа за производствени инвестиции в предприятия в най-отдалечените региони, независимо от размера на тези предприятия.
6. Член 4 не се прилага за частта на ЕФРР от средства за Майот като най- отдалечен регион по смисъла на член 349 от ДФЕС и най-малко 50 % от тази част на ЕФРР се отпускат за тематичните цели, посочени в член 9, първа алинея, точки 1, 2, 3, 4 и 6 от Регламент (ЕС) № 1303 /2013.
ГЛАВА III
Заключителни разпоредби
Член 13
Преходни разпоредби
1. Настоящият регламент не засяга нито продължаването, нито промяната, включително цялостната или частична отмяна на помощта, одобрена от Комисията, на базата на Регламент (ЕО) № 1080/2006 или на друг законодателен акт, приложим за тази помощ към 31 декември 2013 г. Посоченият регламент или друго приложимо законодателство продължава да се прилага след 31 декември 2013 г. за тази помощ или съответните операции до приключването им. За целите на настоящия параграф помощта обхваща оперативни програми и големи проекти.
2. Заявленията за получаване на помощ, представени или одобрени съгласно Регламент (ЕО) № 1080/2006, остават в сила.
Член 14
Упражняване на делегираните правомощия
1. Правомощието да приема делегирани актове се предоставя на Комисията при спазване на предвидените в настоящия член условия.
2. Правомощието да приема делегирани актове, посочено в член 6, параграф 4 и в член 8, параграф 3, се предоставя на Комисията от 21 декември 2013 г. до 31 декември 2020 г.
3. Делегирането на правомощия, посочено в член 6, параграф 4 и в член 8, параграф 3, може да бъде оттеглено по всяко време от Европейския парламент или от Съвета. С решението за оттегляне се прекратява посоченото в него делегиране на правомощия. То поражда действие в деня след публикуването на решението в Официален вестник на Европейския съюз или на по-късна, посочена в решението дата. То не засяга действителността на делегираните актове, които вече са в сила.
4. Веднага след като приеме делегиран акт, Комисията нотифицира акта едновременно на Европейския парламент и Съвета.
5. Делегиран акт, приет съгласно член 6, параграф 4 и член 8, параграф 3, влиза в сила единствено ако нито Европейският парламент, нито Съветът не са представили възражения в срок от два месеца след нотифицирането на акта на Европейския парламент и Съвета или ако преди изтичането на този срок и Европейският парламент, и Съветът са уведомили Комисията, че няма да представят възражения. Този срок се удължава с два месеца по инициатива на Европейския парламент или на Съвета.
Член 15
Отмяна
Без да се засяга член 13 от настоящия регламент, Регламент (ЕО) № 1080/2006 се отменя, считано от 1 януари 2014 г.
Позоваванията на отменения регламент се считат за позовавания на настоящия регламент и се четат съобразно таблицата на съответствията, изложена в приложение II.
Член 16
Преглед
Европейският парламент и Съветът преразглеждат настоящия регламент не по-късно от 31 декември 2020 г. в съответствие с член 177 от ДФЕС.
Член 17
Влизане в сила
Настоящият регламент влиза в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 12, параграф 6 се прилага, считано от 1 януари 2014 г.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки.
Съставено в Брюксел на 17 декември 2013 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 17ης Δεκεμβρίου 2013
σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και για τη θέσπιση ειδικών διατάξεων σχετικά με τον στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκεκριμένα τα άρθρα 178 και 349,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Μετά τη διαβίβαση του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το άρθρο 176 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει ότι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) συμβάλλει στη διόρθωση των κυριότερων περιφερειακών ανισοτήτων στην Ένωση. Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο και το άρθρο 174 δεύτερο και τρίτο εδάφιο ΣΛΕΕ, το ΕΤΠΑ πρέπει να συμβάλλει στη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διάφορων περιφερειών και της καθυστέρησης που εμφανίζουν οι πλέον μειονεκτούσες περιφέρειες, μεταξύ των οποίων χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής οι περιφέρειες που πάσχουν από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα, όπως οι υπερβόρειες αραιοκατοικημένες περιφέρειες, καθώς και οι νησιωτικές, διασυνοριακές και ορεινές περιοχές.
(2)
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) θεσπίζει τις διατάξεις που είναι κοινές για το ΕΤΠΑ, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας.
(3)
Είναι σκόπιμο να καθοριστούν ειδικές διατάξεις σχετικά με το είδος των δραστηριοτήτων που είναι δυνατόν να στηριχθούν από το ΕΤΠΑ προκειμένου να συμβάλλουν στις επενδυτικές προτεραιότητες στο πλαίσιο των θεματικών στόχων που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να οριστούν και να αποσαφηνιστούν οι δράσεις εκτός του πεδίου εφαρμογής του ΕΤΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων για την επίτευξη μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τις δραστηριότητες που παρατίθενται στο Παράρτημα Ι της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4). Προς αποφυγή υπέρμετρης χρηματοδότησης, οι εν λόγω επενδύσεις δεν θα πρέπει να είναι επιλέξιμες για στήριξη από το ΕΤΠΑ, καθώς ήδη επωφελούνται οικονομικά από την εφαρμογή της οδηγίας 2003/87/ΕΚ. Η εν λόγω εξαίρεση δεν θα πρέπει να περιορίζει τη δυνατότητα αξιοποίησης του ΕΤΠΑ για την στήριξη δραστηριοτήτων που δεν αναφέρονται στο Παράρτημα I της οδηγίας 2003/87/ΕΚ, ακόμη και αν οι δράσεις αυτές υλοποιούνται από τους ίδιους οικονομικούς φορείς, και περιλαμβάνουν δράσεις όπως οι επενδύσεις ενεργειακής απόδοσης στα δίκτυα τηλεθέρμανσης, τα έξυπνα συστήματα διανομής, αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας και μέτρα μείωσης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ακόμη και αν στις έμμεσες επιπτώσεις των δραστηριοτήτων αυτών συμπεριλαμβάνεται και η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ή αν παρατίθενται στο εθνικό σχέδιο που στην οδηγία 2003/87/ΕΚ.
(4)
Είναι απαραίτητο να διευκρινισθεί ποιες επιπρόσθετες δραστηριότητες μπορεί να στηρίξει το ΕΤΠΑ στο πλαίσιο του στόχου της Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας (ΕΕΣ).
(5)
Το ΕΤΠΑ θα πρέπει να συνεισφέρει στη στρατηγική της Ένωσης για μια έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη εξασφαλίζοντας έτσι μεγαλύτερη συγκέντρωση της στήριξης από το ΕΤΠΑ στις προτεραιότητες της Ένωσης. Ανάλογα με την κατηγορία των περιφερειών που στηρίζονται, η συνδρομή του ΕΤΠΑ βάσει του στόχου «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» θα πρέπει να συγκεντρώνεται στην έρευνα και καινοτομία, στις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), στις μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και στην προώθηση μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η εν λόγω θεματική συγκέντρωση θα πρέπει να επιτυγχάνεται σε εθνικό επίπεδο αλλά και να παρέχει παράλληλα ευελιξία σε επίπεδο επιχειρησιακού προγράμματος και μεταξύ των διαφορετικών κατηγοριών περιφερειών. Η θεματική συγκέντρωση θα πρέπει, κατά το δέον, να αναπροσαρμόζεται προκειμένου να συνυπολογίζονται οι πόροι του Ταμείου Συνοχής που διατίθενται για τη στήριξη των επενδυτικών προτεραιοτήτων που σχετίζονται με τη στροφή προς μία οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 3 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1300/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5). Ο βαθμός θεματικής συγκέντρωσης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το επίπεδο ανάπτυξης κάθε περιφέρειας, τη συνεισφορά των πόρων του Ταμείου Συνοχής κατά περίπτωση, καθώς και τις ιδιαίτερες ανάγκες των περιφερειών των οποίων το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ως κριτήριο επιλεξιμότητας για την προγραμματική περίοδο 2007-2013 ήταν λιγότερο από το 75 % του μέσου όρου του ΑΕΠ της ΕΕ-25 για την περίοδο αναφοράς, των περιφερειών που έχουν χαρακτηρισθεί περιφέρειες σταδιακής εξόδου κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013 και ορισμένων περιφερειών επιπέδου NUTS 2 που αποτελούνται αποκλειστικά από νησιωτικά κράτη μέλη ή από νησιά.
(6)
Η στήριξη από το ΕΤΠΑ θα πρέπει να δύναται να συμβάλλει, στο πλαίσιο της επενδυτικής προτεραιότητας «τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων», στην επίτευξη όλων των θεματικών στόχων που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό.
(7)
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ειδικές ανάγκες του ΕΤΠΑ και σε συμφωνία με τη στρατηγική της Ένωσης για μία έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, είναι αναγκαίο να οριστούν, στο πλαίσιο κάθε θεματικού στόχου σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του ΕΤΠΑ ειδικές δράσεις ως «επενδυτικές προτεραιότητες». Οι εν λόγω επενδυτικές προτεραιότητες θα πρέπει να καθορίζουν λεπτομερείς μη αλληλοαποκλειόμενους στόχους, στους οποίους πρέπει να συμβάλλει το ΕΤΠΑ. Αυτές οι επενδυτικές προτεραιότητες θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για τον ορισμό ειδικών στόχων στο πλαίσιο των προγραμμάτων που θα λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά της περιοχής του προγράμματος.
(8)
Είναι ανάγκη να προαχθεί η καινοτομία και η ανάπτυξη των ΜΜΕ σε αναδυόμενους τομείς που συνδέονται με ευρωπαϊκές και περιφερειακές προκλήσεις, όπως οι δημιουργικοί κλάδοι και ο πολιτιστικός τομέας και οι καινοτόμες υπηρεσίες που αντικατοπτρίζουν τις νέες κοινωνικές απαιτήσεις, ή σε προϊόντα και υπηρεσίες που συνδέονται με τον γηράσκοντα πληθυσμό, την υγεία και περίθαλψη, την οικολογική καινοτομία, την οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και την αποδοτική χρήση των πόρων.
(9)
Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η προστιθέμενη αξία από τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από τον προϋπολογισμό της Ένωσης στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, πρόκειται να επιδιωχθούν συνέργειες ιδίως μεταξύ του ΕΤΠΑ και του Ορίζοντα 2020 - το Πρόγραμμα Πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία- με παράλληλο σεβασμό των διακριτών τους στόχων.
(10)
Είναι σημαντικό να διασφαλίζεται ότι, κατά την προώθηση των επενδύσεων στον τομέα της διαχείρισης κινδύνων, θα λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένοι κίνδυνοι σε περιφερειακό, διασυνοριακό και διακρατικό επίπεδο.
(11)
Προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η συμβολή τους στην επίτευξη του στόχου στήριξης της φιλικής προς την απασχόληση ανάπτυξης, δραστηριότητες που στηρίζουν τον βιώσιμο τουρισμό, τον πολιτισμό και τη φυσική κληρονομιά θα πρέπει να αποτελούν μέρος μιας χωρικής στρατηγικής για συγκεκριμένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής των βιομηχανικών περιφερειών που παρακμάζουν. Η στήριξη τέτοιων δραστηριοτήτων θα πρέπει επίσης να συμβάλλει στην ενίσχυση της καινοτομίας και της αξιοποίησης των ΤΠΕ, των ΜΜΕ, του περιβάλλοντος, της αποδοτικότητας των πόρων ή της προαγωγής της κοινωνικής ένταξης.
(12)
Προκειμένου να προαχθεί η βιώσιμη περιφερειακή ή τοπική κινητικότητα ή να μειωθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση και η ηχορρύπανση, είναι ανάγκη να προαχθούν υγιεινοί, βιώσιμοι και ασφαλείς τρόποι μεταφορών. Επενδύσεις σε υποδομές αερολιμένων που λαμβάνουν στήριξη από το ΕΤΠΑ, θα πρέπει να προωθούν περιβαλλοντικά βιώσιμες αεροπορικές μεταφορές, μεταξύ άλλων όταν στοχεύουν στην ενίσχυση της περιφερειακής κινητικότητας με τη σύνδεση δευτερευόντων και τριτευόντων κόμβων σε υποδομές των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ), και διαμέσου πολυτροπικών κόμβων.
(13)
Προκειμένου να προαχθεί η επίτευξη των στόχων για την ενέργεια και το κλίμα που έχουν τεθεί από την Ένωση στο πλαίσιο της στρατηγικής της για μία έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, το ΕΤΠΑ θα πρέπει να στηρίξει επενδύσεις για την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και της ασφάλειας εφοδιασμού στα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης έξυπνων συστημάτων διανομής, αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας, και μέσω της ενσωμάτωσης της διανομής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Προκειμένου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις τους όσον αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού κατά τρόπο συμβατό με τους στόχους που απορρέουν από τη στρατηγική της Ένωσης για μία έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να επενδύουν σε ενεργειακές υποδομές συμβατές με το ενεργειακό μίγμα που έχουν επιλέξει.
(14)
Οι ΜΜΕ, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, θα πρέπει να νοούνται, σύμφωνα με τον ορισμό που παρατίθεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, ότι περιλαμβάνουν τις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις υπό την έννοια της σύστασης 2003/361/ΕΚ (6) της Επιτροπής.
(15)
Προκειμένου να προωθηθεί η κοινωνική ένταξη και να καταπολεμηθεί η φτώχεια, ιδίως μεταξύ των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων, είναι ανάγκη να βελτιωθεί η πρόσβαση σε κοινωνικές και πολιτιστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες αναψυχής, μέσω της παροχής υποδομών μικρής κλίμακας, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων.
(16)
Οι υπηρεσίες σε επίπεδο κοινότητας θα πρέπει να καλύπτουν κάθε μορφή οικιακής υπηρεσίας, υπηρεσίας σε επίπεδο οικογένειας, υπηρεσίας στέγασης και κάθε άλλη κοινοτική υπηρεσία που στηρίζει το δικαίωμα όλων των ατόμων να ζουν στην κοινότητα, απολαμβάνοντας ίσες ευκαιρίες και που αποτρέπει την απομόνωση ή τον διαχωρισμό από την κοινότητα.
(17)
Προκειμένου να υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία και να μειωθεί ο διαχειριστικός φόρτος διαμέσου της από κοινού υλοποίησης, θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν οι επενδυτικές προτεραιότητες του ΕΤΠΑ και του Ταμείου Συνοχής που υπάγονται στους αντίστοιχους θεματικούς στόχους.
(18)
Θα πρέπει να οριστεί σε Παράρτημα στον παρόντα κανονισμό ένα σύνολο κοινών δεικτών εκροών για την αξιολόγηση της σωρευτικής προόδου σε επίπεδο Ένωσης της υλοποίησης των προγραμμάτων. Οι εν λόγω δείκτες θα πρέπει να ανταποκρίνονται στην επενδυτική προτεραιότητα και στο είδος της δράσης που λαμβάνει στήριξη σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό και τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Οι κοινοί δείκτες εκροών θα πρέπει να συμπληρωθούν με ειδικούς δείκτες αποτελέσματος των προγραμμάτων και, κατά περίπτωση, με ειδικούς δείκτες εκροών των προγραμμάτων.
(19)
Στο πλαίσιο της αειφόρου αστικής ανάπτυξης, θεωρείται αναγκαία η στήριξη ολοκληρωμένων δράσεων για την αντιμετώπιση των οικονομικών, περιβαλλοντικών, κλιματικών, δημογραφικών και κοινωνικών προκλήσεων που επηρεάζουν τις αστικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των λειτουργικών αστικών περιοχών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη και την αναγκαιότητα προώθησης των διασυνδέσεων μεταξύ αστικών περιοχών και περιοχών της υπαίθρου. Οι αρχές για την επιλογή των αστικών περιοχών όπου θα υλοποιηθούν ολοκληρωμένες δράσεις αειφόρου αστικής ανάπτυξης και τα ενδεικτικά ποσά για τις εν λόγω δράσεις θα πρέπει να οριστούν στο Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης, με τουλάχιστον 5 % των πόρων του ΕΤΠΑ να διατίθενται σε εθνικό επίπεδο για το σκοπό αυτό. Το πεδίο εφαρμογής κάθε μεταβίβασης αρμοδιοτήτων σε αστικές αρχές θα πρέπει να αποφασίζεται από τη διαχειριστική αρχή κατόπιν διαβούλευσης με την αστική αρχή.
(20)
Προκειμένου να εντοπιστούν ή να ελεγχθούν νέες λύσεις για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που συνδέονται με την αειφόρο αστική ανάπτυξη, τα οποία είναι σημαντικά σε επίπεδο Ένωσης, το ΕΤΠΑ θα πρέπει να στηρίξει καινοτόμες δράσεις στον τομέα της αειφόρου αστικής ανάπτυξης
(21)
Προκειμένου να ενισχυθεί η δημιουργία ικανοτήτων, η δικτύωση και η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ προγραμμάτων και φορέων που είναι αρμόδιοι για την υλοποίηση στρατηγικών αειφόρου αστικής ανάπτυξης και καινοτόμων δράσεων στον τομέα της αειφόρου αστικής ανάπτυξη, και για τη συμπλήρωση των υφιστάμενων προγραμμάτων και φορέων, είναι αναγκαίο να θεσπιστεί ένα δίκτυο αστικής ανάπτυξης σε επίπεδο Ένωσης.
(22)
Το ΕΤΠΑ θα πρέπει να ασχοληθεί με τα προβλήματα της πρόσβασης στις μεγάλες αγορές και της απόστασης από αυτές, τα οποία αντιμετωπίζουν οι ιδιαίτερα αραιοκατοικημένες περιοχές, όπως ορίζεται στο πρωτόκολλο αριθ. 6 για τις ειδικές διατάξεις του στόχου 6 στα πλαίσια των δραστηριοτήτων των διαρθρωτικών ταμείων στη Φινλανδία και τη Σουηδία της πράξης προσχώρησης του 1994. Το ΕΤΠΑ θα πρέπει επίσης να ασχοληθεί με τις συγκεκριμένες δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν ορισμένα νησιά, οι παραμεθόριες περιοχές, οι ορεινές περιοχές και οι αραιοκατοικημένες περιοχές, η γεωγραφική θέση των οποίων επιβραδύνει την ανάπτυξή τους, προκειμένου να στηριχθεί η αειφόρος ανάπτυξή τους.
(23)
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, ιδίως με την έγκριση μέτρων, σύμφωνα με το άρθρο 349 ΣΛΕΕ, τα οποία επεκτείνουν, κατ’ εξαίρεση, το πεδίο εφαρμογής του ΕΤΠΑ στη χρηματοδότηση της λειτουργικής ενίσχυσης που συνδέεται με την αντιστάθμιση του επιπλέον κόστους που προκύπτει από την ειδική οικονομική και κοινωνική κατάσταση των περιφερειών αυτών, η οποία επιτείνεται από τα μειονεκτήματα που προκύπτουν από τους παράγοντες που αναφέρονται στο άρθρο 349 ΣΛΕΕ, δηλαδή από τη γεωγραφικώς απόκεντρη θέση, τον νησιωτικό χαρακτήρα, το μικρό μέγεθος, τη δυσμενή μορφολογία και κλίμα και την οικονομική εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό προϊόντων, τα μόνιμα και σωρευτικά προβλήματα τα οποία παρεμποδίζουν σημαντικά την ανάπτυξη των εν λόγω περιφερειών. Οι λειτουργικές ενισχύσεις που χορηγούνται από τα κράτη μέλη εν προκειμένω εξαιρούνται από την υποχρέωση γνωστοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ, αν, κατά την περίοδο χορήγησής τους, πληρούν τους όρους του κανονισμού που κηρύσσει ορισμένες κατηγορίες ενισχύσεων συμβατές με την εσωτερική αγορά κατ’ εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 ΣΛΕΕ, και σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 του Συμβουλίου (7).
(24)
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 7-8 Φεβρουαρίου 2013 και λαμβάνοντας υπόψη τους ειδικούς στόχους που αναφέρονται στη ΣΛΕΕ όσον αφορά τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες που αναφέρονται στο άρθρο 349 ΣΛΕΕ, το καθεστώς της Μαγιότ τροποποιήθηκε με την απόφαση 2012/419/ΕΕ (8) του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προκειμένου να καταστεί νέα εξόχως απόκεντρη περιφέρεια από την 1η Ιανουαρίου 2014. Προκειμένου να διευκολυνθεί και να προωθηθεί η εστιασμένη και ταχεία ανάπτυξη των υποδομών στη Μαγιότ, θα πρέπει να είναι κατ' εξαίρεση δυνατόν να καταβληθεί τουλάχιστον 50 % του μεριδίου που αντιστοιχεί στο ΕΤΠΑ από το συνολικό κονδύλιο που αναλογεί στη Μαγιότ σε πέντε από τους θεματικούς στόχους του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
(25)
Προκειμένου να συμπληρωθούν ορισμένα μη ουσιώδη στοιχεία στον παρόντα κανονισμό, πρέπει να εξουσιοδοτηθεί η Επιτροπή να εκδίδει πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ,βάσει λεπτομερών κανόνων για τα κριτήρια επιλογής και διαχείρισης καινοτόμων δράσεων. Θα πρέπει επίσης να ανατεθεί στην Επιτροπή τέτοιου είδους αρμοδιότητα ώστε να μπορεί να τροποποιεί το Παράρτημα Ι στον παρόντα κανονισμό προκειμένου να επιφέρει προσαρμογές, όπου αυτό δικαιολογείται, για να εξασφαλίζει την αποτελεσματική αξιολόγηση της προόδου κατά την υλοποίηση των επιχειρησιακών προγραμμάτων. Έχει ιδιαίτερη σημασία η Επιτροπή να πραγματοποιήσει τις κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της, και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή οφείλει, κατά την προετοιμασία και σύνταξη των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, να διασφαλίζει την ταυτόχρονη, έγκαιρη και απαραίτητη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
(26)
Καθώς ο στόχος του παρόντος κανονισμού, δηλαδή η ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και χωρικής συνοχής για τη μείωση των κύριων περιφερειακών ανισορροπιών στην Ένωση, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη ενώ αντίθετα μπορεί, λόγω της έκτασης των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διάφορων περιφερειών, της καθυστέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών και των περιορισμένων οικονομικών πόρων των κρατών μελών και των περιφερειών, να επιτευχθεί καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει το μέτρο που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του εν λόγω στόχου.
(27)
Ο παρών κανονισμός αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9). Για λόγους σαφήνειας, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 θα πρέπει, συνεπώς, να καταργηθεί. Εντούτοις, ο παρών κανονισμός δεν θα πρέπει να επηρεάζει ούτε τη συνέχιση ούτε την τροποποίηση της συνδρομής την οποία έχει εγκρίνει η Επιτροπή βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 ή κάθε άλλης νομοθετικής πράξης που διέπει τη συνδρομή αυτή την 31η Δεκεμβρίου 2013. Ο εν λόγω κανονισμός ή η εν λόγω άλλη νομοθετική πράξη θα πρέπει κατά συνέπεια να εξακολουθεί να διέπει μετά την 31η Δεκεμβρίου 2013 τη συνδρομή αυτή ή τις σχετικές πράξεις έως την ολοκλήρωσή τους. Οι αιτήσεις για τη λήψη συνδρομής που υποβλήθηκαν ή εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 θα πρέπει να εξακολουθούν να είναι έγκυρες.
(28)
Προκειμένου να καταστεί δυνατή η άμεση εφαρμογή των προβλεπόμενων σε αυτόν μέτρων, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΚΕΦΆΛΑΙΟ I
Κοινές διατάξεις
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Ο παρών κανονισμός καθορίζει το αντικείμενο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το πεδίο εφαρμογής της συνδρομής που αυτό παρέχει όσον αφορά τον στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» και τον στόχο της Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας καθώς και τις ειδικές διατάξεις σχετικά με τη στήριξη του ΕΤΠΑ για το στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση».
Άρθρο 2
Αρμοδιότητα του ΕΤΠΑ
Το ΕΤΠΑ συνεισφέρει στη χρηματοδότηση της στήριξης που στοχεύει στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και χωρικής συνοχής με τη μείωση των κύριων περιφερειακών ανισορροπιών στην Ένωση μέσω της στήριξης της βιώσιμης αναπτυξιακής και διαρθρωτικής προσαρμογής των περιφερειακών οικονομιών, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής των βιομηχανικών περιφερειών που βρίσκονται σε παρακμή και των περιφερειών των οποίων η ανάπτυξη καθυστερεί.
Άρθρο 3
Πεδίο εφαρμογής της συνδρομής του ΕΤΠΑ
1. Το ΕΤΠΑ στηρίζει τις ακόλουθες δραστηριότητες ώστε να συμβάλλει στις επενδυτικές προτεραιότητες που ορίζονται στο άρθρο 5:
α)
παραγωγικές επενδύσεις που συμβάλλουν στη δημιουργία και τη διατήρηση βιώσιμων θέσεων απασχόλησης μέσω άμεσης ενίσχυσης επενδύσεων σε ΜΜΕ·
β)
παραγωγικές επενδύσεις, ανεξαρτήτως του μεγέθους της επιχείρησης, που συμβάλλουν στις επενδυτικές προτεραιότητες που προβλέπονται στο άρθρο 5 σημεία 1 και 4, και, του εάν αυτές περιλαμβάνουν συνεργασία μεταξύ μεγάλων επιχειρήσεων και ΜΜΕ, στο άρθρο 5 σημείο 2·
γ)
επενδύσεις σε υποδομές που παρέχουν βασικές υπηρεσίες σε πολίτες στους τομείς της ενέργειας, του περιβάλλοντος, των μεταφορών και των ΤΠΕ·
δ)
επενδύσεις στις κοινωνικές υποδομές, τις υποδομές υγείας, έρευνας και καινοτομίας, τις επιχειρηματικές και τις εκπαιδευτικές υποδομές·
ε)
επενδύσεις στην ανάπτυξη ενδογενούς δυναμικού μέσω επενδύσεων πάγιου κεφαλαίου σε εξοπλισμό και υποδομές μικρής κλίμακας, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών πολιτιστικού και βιώσιμου τουρισμού μικρής κλίμακας, αλλά και των υπηρεσιών που παρέχονται σε επιχειρήσεις, τη στήριξη σε οργανισμούς έρευνας και καινοτομίας και τις επενδύσεις σε τεχνολογία και στην εφαρμοσμένη έρευνα σε επιχειρήσεις·
στ)
δικτύωση, συνεργασία και ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ αρμόδιων περιφερειακών, τοπικών, αστικών και άλλων δημόσιων αρχών, οικονομικών και κοινωνικών εταίρων και σχετικών φορέων που εκπροσωπούν την κοινωνία των πολιτών όπως αναφέρονται στο άρθρο 5 σημείο 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, μελέτες, προπαρασκευαστικές ενέργειες και ανάπτυξη ικανοτήτων.
2. Βάσει του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, το ΕΤΠΑ μπορεί επίσης να στηρίζει διασυνοριακά την από κοινού χρήση των ανθρώπινων πόρων, των εγκαταστάσεων και των υποδομών όλων των τύπων σε όλες τις περιφέρειες.
3. Το ΕΤΠΑ δεν στηρίζει:
α)
τον παροπλισμό ή την κατασκευή πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής·
β)
επενδύσεις για την επίτευξη της μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από δραστηριότητες που παρατίθενται στο πεδίο εφαρμογής του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2003/87/ΕΚ·
γ)
την παρασκευή, επεξεργασία και εμπορία καπνού και προϊόντων καπνού·
δ)
επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες, κατά την έννοια των ενωσιακών κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις.
ε)
επενδύσεις σε υποδομές αερολιμένων, εκτός και εάν συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος ή συνοδεύονται από επενδύσεις που είναι αναγκαίες για τον περιορισμό ή τη μείωση των αρνητικών περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων.
Άρθρο 4
Θεματική συγκέντρωση
1. Οι θεματικοί στόχοι που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και οι αντίστοιχες επενδυτικές προτεραιότητες που ορίζονται στο άρθρο 5 του παρόντος κανονισμού στους οποίους μπορεί να συμβάλει το ΕΤΠΑ στο πλαίσιο του στόχου «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» συγκεντρώνονται ως εξής:
α)
σε πιο αναπτυγμένες περιφέρειες:
i)
τουλάχιστον 80 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται σε δύο ή περισσότερους από τους θεματικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3 και 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, και
ii)
τουλάχιστον 20 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται αντίστοιχα στον θεματικό στόχο που ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημείο 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013·
β)
στις περιφέρειες μετάβασης:
i)
τουλάχιστον 60 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται σε δύο ή περισσότερους από τους θεματικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3 και 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013· και
ii)
τουλάχιστον 15 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται στον θεματικό στόχο που ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημείο 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013·
γ)
σε λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες:
i)
τουλάχιστον 50 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται σε δύο ή περισσότερους από τους θεματικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3 και 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013· και
ii)
τουλάχιστον 12 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται στον θεματικό στόχο που ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημείο 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, οι περιφέρειες των οποίων το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ως κριτήριο επιλεξιμότητας για την προγραμματική περίοδο 2007-2013 ήταν λιγότερο από το 75 % του μέσου όρου του ΑΕΠ της ΕΕ-25 για την περίοδο αναφοράς και οι περιφέρειες που χαρακτηρίσθηκαν περιφέρειες σταδιακής εξόδου κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013, οι οποίες όμως είναι επιλέξιμες βάσει της κατηγορίας των πιο αναπτυγμένων περιφερειών, όπως αναφέρεται στο άρθρο 90 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 την προγραμματική περίοδο 2014-2020, θεωρούνται περιφέρειες του στόχου μετάβασης.
Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, όλες οι περιφέρειες επιπέδου NUTS 2 που αποτελούνται αποκλειστικά από νησιωτικά κράτη μέλη ή από νησιά που ανήκουν σε κράτη μέλη τα οποία λαμβάνουν στήριξη από το Ταμείο Συνοχής και όλες οι εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, θεωρούνται ως λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες.
2. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, το ελάχιστο ποσοστό του ΕΤΠΑ που διατίθεται για μια κατηγορία περιφερειών μπορεί να είναι μικρότερο από αυτό που αναφέρεται στην εν λόγω παράγραφο, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή η μείωση αντισταθμίζεται από μία αύξηση στο ποσοστό που διατίθεται σε άλλες κατηγορίες περιφερειών. Το σύνολο που προκύπτει σε εθνικό επίπεδο για όλες τις κατηγορίες περιφερειών αντίστοιχα για τους θεματικούς στόχους που ορίζονται στα σημεία 1, 2, 3 και 4 παράγραφος 1 άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1300/2013 και εκείνων που ορίζονται στο σημείο 4 παράγραφος 1 του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013·δεν θα είναι συνεπώς μικρότερο από το σύνολο που προκύπτει σε εθνικό επίπεδο από την εφαρμογή των ελάχιστων ποσοστών του ΕΤΠΑ που ορίζονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου.
3. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, οι πόροι του Ταμείου Συνοχής που διατίθενται για την στήριξη των επενδυτικών προτεραιοτήτων που αναφέρονται στο άρθρο 4 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1300/2013 μπορούν να συνυπολογίζονται για την επίτευξη των ελάχιστων ποσοστών που παρατίθεται στο παρόν άρθρο παράγραφος 1 υποπαράγραφος 1 στοιχείο α) σημείο ii), στοιχείο β) σημείο ii) και στοιχείο γ) σημείο ii). Στην περίπτωση αυτή, το ποσοστό που αναφέρεται στο παρόν άρθρο παράγραφος 1 υποπαράγραφος 1 στοιχείο γ) σημείο ii) αυξάνεται σε 15 %. Ανάλογα με την περίπτωση, οι πόροι αυτοί κατανέμονται κατ’ αναλογία στις διάφορες κατηγορίες περιφερειών βάσει του σχετικού ποσοστού τους επί του συνολικού πληθυσμού του κάθε κράτους μέλους.
Άρθρο 5
Επενδυτικές προτεραιότητες
Το ΕΤΠΑ στηρίζει τις ακόλουθες επενδυτικές προτεραιότητες στο πλαίσιο των θεματικών στόχων που ορίζονται στο άρθρο 9 πρώτη παράγραφος του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 σύμφωνα με τις αναπτυξιακές ανάγκες και τις δυνατότητες ανάπτυξης που περιγράφονται στο Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης και που αναφέρονται στο άρθρο 15 παράγραφος 1 στοιχείο α) σημείο i) του εν λόγω κανονισμού:
1)
ενίσχυση έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας μέσω:
α)
ενίσχυσης των υποδομών έρευνας και καινοτομίας (Ε&Κ) και των ικανοτήτων ανάπτυξης αριστείας στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας και της προαγωγής των κέντρων ικανότητας, ιδίως των κέντρων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος·
β)
προαγωγής επιχειρηματικών επενδύσεων στην Ε&Κ, ανάπτυξης δεσμών και συνεργειών μεταξύ επιχειρήσεων, κέντρων έρευνας και ανάπτυξης και του τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης, ιδίως μέσω της προαγωγής επενδύσεων για την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών, στη μεταφορά τεχνολογίας, στην κοινωνική καινοτομία, στην οικολογική καινοτομία, στις εφαρμογές παροχής δημόσιων υπηρεσιών, στην ενθάρρυνση της ζήτησης, στη δικτύωση, στα συμπλέγματα φορέων και στην ανοιχτή καινοτομία μέσω ευφυούς εξειδίκευσης, καθώς και στήριξης της τεχνολογικής και εφαρμοσμένης έρευνας, πιλοτικών γραμμών, ενεργειών έγκαιρης επικύρωσης προϊόντων, προηγμένων ικανοτήτων παραγωγής και πρώτης παραγωγής ειδικά σε βασικές τεχνολογίες γενικής εφαρμογής και διάδοση των τεχνολογιών γενικής εφαρμογής·
2)
ενίσχυση της πρόσβασης σε ΤΠΕ και της χρήσης και ποιότητάς τους μέσω:
α)
επέκτασης της ανάπτυξης των ευρυζωνικών υπηρεσιών και των δικτύων υψηλών ταχυτήτων και στήριξης της υιοθέτησης των αναδυόμενων τεχνολογιών και δικτύων στον χώρο της ψηφιακής οικονομίας·
β)
ανάπτυξης προϊόντων και υπηρεσιών ΤΠΕ και του ηλεκτρονικού εμπορίου και της ενίσχυσης της ζήτησης για ΤΠΕ·
γ)
ενίσχυσης των εφαρμογών ΤΠΕ για ηλεκτρονική κυβέρνηση, ηλεκτρονική μάθηση, ηλεκτρονική ένταξη, ηλεκτρονικό πολιτισμό και ηλεκτρονική υγεία·
3)
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ μέσω:
α)
προαγωγής της επιχειρηματικότητας, ιδίως με τη διευκόλυνση της οικονομικής αξιοποίησης νέων ιδεών και ενίσχυσης της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων και μέσω θερμοκοιτίδων επιχειρήσεων·
β)
ανάπτυξης και εφαρμογής νέων επιχειρηματικών μοντέλων για ΜΜΕ, ιδίως σε σχέση με τη διεθνοποίηση·
γ)
στήριξης της δημιουργίας και της επέκτασης προηγμένων ικανοτήτων για την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών·
δ)
στήριξης της ικανότητας των ΜΜΕ να αναπτύσσονται σε περιφερειακές, εθνικές και διεθνείς αγορές, και να συμμετέχουν σε διαδικασίες καινοτομίας·
4)
στήριξη της μετάβασης προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε όλους τους τομείς μέσω:
α)
προαγωγής της παραγωγής και της διανομής ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας·
β)
προαγωγής της ενεργειακής απόδοσης και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις επιχειρήσεις·
γ)
στήριξης της ενεργειακής απόδοσης, της έξυπνης διαχείρισης της ενέργειας και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις δημόσιες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων κτηρίων, και στον τομέα της στέγασης·
δ)
της ανάπτυξης και της εφαρμογής έξυπνων συστημάτων διανομής ηλεκτρικού ρεύματος που λειτουργούν σε χαμηλά και μεσαία επίπεδα τάσης·
ε)
προαγωγής στρατηγικών χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για όλους τους τύπους περιοχών, ιδιαίτερα για τις αστικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της αειφόρου πολυτροπικής αστικής κινητικότητας και των μέτρων προσαρμογής σχετικά με τον περιορισμό των επιπτώσεων·
στ)
προώθησης της έρευνας και της καινοτομίας στις τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, καθώς και της υιοθέτησης αυτών·
ζ)
προώθησης της χρήσης συμπαραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού με υψηλή απόδοση βάσει της ζήτησης για χρήσιμη θερμότητα·
5)
προαγωγή της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, της πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων μέσω:
α)
στήριξης επενδύσεων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένων των βασιζόμενων στο οικοσύστημα προσεγγίσεων·
β)
προαγωγής επενδύσεων για την αντιμετώπιση ειδικών κινδύνων, εξασφαλίζοντας την ανθεκτικότητα σε καταστροφές και αναπτύσσοντας συστήματα διαχείρισης καταστροφών·
6)
διατήρηση και προστασία του περιβάλλοντος και προαγωγή της αποδοτικής χρήσης των πόρων μέσω:
α)
επενδύσεων στον τομέα των αποβλήτων για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του κεκτημένου της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος και για την αντιμετώπιση των αναγκών που έχουν προσδιορισθεί από τα κράτη μέλη για επενδύσεις που υπερβαίνουν τις εν λόγω απαιτήσεις·
β)
επενδύσεων στον τομέα των υδάτων για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του κεκτημένου της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος και για την αντιμετώπιση των αναγκών που έχουν προσδιορισθεί από τα κράτη μέλη για επενδύσεις που υπερβαίνουν τις εν λόγω απαιτήσεις·
γ)
διατήρησης, προστασίας, προαγωγής και ανάπτυξης της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς·
δ)
προστασίας και αποκατάστασης της βιοποικιλότητας και του εδάφους και προαγωγής των υπηρεσιών των οικοσυστημάτων μέσω και του δικτύου NATURA 2000 και των «πράσινων» υποδομών·
ε)
ανάληψης δράσης για τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος, για την ανάπλαση των πόλεων, αναζωογόνησης και απολύμανσης των υποβαθμισμένων περιβαλλοντικά εκτάσεων (συμπεριλαμβανομένων των προς ανασυγκρότηση περιοχών), τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και την προώθηση μέτρων για τον περιορισμό του θορύβου·
στ)
προώθησης καινοτόμων τεχνολογιών για τη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος και της αποδοτικότερης χρήσης των πόρων στον τομέα των αποβλήτων, των υδάτων, και σε σχέση με το έδαφος, ή για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης·
ζ)
στήριξης της βιομηχανικής μετάβασης προς μια οικονομία με αποδοτική χρήση των πόρων, προώθησης της πράσινης ανάπτυξης, της οικολογικής καινοτομίας και της διαχείρισης περιβαλλοντικών επιδόσεων στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα·
7)
προαγωγή των βιώσιμων μεταφορών και εξάλειψη των σημείων συμφόρησης σε υποδομές βασικών δικτύων μέσω:
α)
στήριξης ενός πολυτροπικού ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μεταφορών μέσω επενδύσεων στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ·
β)
ενίσχυσης της περιφερειακής κινητικότητας μέσω της σύνδεσης δευτερευόντων και τριτευόντων κόμβων στην υποδομή ΔΕΔ-Μ, συμπεριλαμβανομένων των πολυτροπικών κόμβων·
γ)
ανάπτυξης και βελτίωσης συστημάτων μεταφοράς φιλικών προς το περιβάλλον(συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων χαμηλού θορύβου) και των συστημάτων χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, συμπεριλαμβανομένων και των οδών εσωτερικής ναυσιπλοΐας και των θαλάσσιων μεταφορών, των λιμένων, των πολυτροπικών συνδέσεων και των υποδομών αερολιμένων, με σκοπό την προαγωγή μίας βιώσιμης περιφερειακής και τοπικής κινητικότητας·
δ)
ανάπτυξης και αποκατάστασης συνεκτικών και διαλειτουργικών συστημάτων σιδηροδρόμων υψηλής ποιότητας, και προώθησης μέτρων για τη μείωση του θορύβου·
ε)
βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και της ασφάλειας του εφοδιασμού μέσω της ανάπτυξης έξυπνων συστημάτων διανομής, αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας και μέσω της ενσωμάτωσης σε αυτά της διανεμόμενης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές·
8)
προαγωγή βιώσιμης και ποιοτικής απασχόλησης και στήριξη της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού μέσω:
α)
στήριξης της ανάπτυξης θερμοκοιτίδων επιχειρήσεων και επενδυτικής στήριξης της αυτοαπασχόλησης, των πολύ μικρών επιχειρήσεων και της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων·
β)
στήριξης της φιλικής προς την απασχόληση ανάπτυξης μέσω της ανάπτυξης του ενδογενούς δυναμικού ως μέρους μιας χωρικής στρατηγικής για συγκεκριμένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής βιομηχανικών περιφερειών που βρίσκονται σε παρακμή και της βελτίωσης της προσβασιμότητας σε ειδικούς φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους και της ανάπτυξής τους·
γ)
στήριξης πρωτοβουλιών τοπικής ανάπτυξης και ενίσχυσης για μηχανισμούς που παροχής υπηρεσιών σε επίπεδο γειτονιάς για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, όταν οι δράσεις αυτές δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1304/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10)·
δ)
επενδύσεων σε υποδομές για παροχή υπηρεσιών απασχόλησης·
9)
προώθηση της κοινωνικής ένταξης και καταπολέμηση της φτώχειας και οποιωνδήποτε διακρίσεων, μέσω:
α)
επενδύσεων στις υποδομές υγείας και στις κοινωνικές υποδομές που συμβάλλουν στην εθνική, περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη, μείωσης των ανισοτήτων όσον αφορά την κατάσταση στον τομέα της υγείας, και προώθησης της κοινωνικής ένταξης με τη βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες κοινωνικού, πολιτιστικού και ψυχαγωγικού χαρακτήρα και με τη μετάβαση από θεσμικές υπηρεσίες σε υπηρεσίες σε επίπεδο κοινότητας·
β)
παροχής στήριξης για φυσική, οικονομική και κοινωνική αναζωογόνηση υποβαθμισμένων κοινοτήτων εντός αστικών και αγροτικών περιοχών·
γ)
παροχής στήριξης για κοινωνικές επιχειρήσεις·
δ)
επενδύσεων που θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων·
10)
επενδύσεις στην εκπαίδευση την κατάρτιση, και την επαγγελματική κατάρτιση για την απόκτηση δεξιοτήτων και διά βίου μάθηση με την ανάπτυξη υποδομών, κατάρτισης και εκπαίδευσης·
11)
ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας των δημόσιων αρχών και όλων των ενδιαφερομένων και αποδοτική δημόσια διοίκηση μέσω δράσεων ενίσχυσης της θεσμικής ικανότητας και της αποδοτικότητας των δημόσιων διοικήσεων και των δημόσιων υπηρεσιών που συνδέονται με την υλοποίηση του ΕΤΠΑ και για τη στήριξη δράσεων που στηρίζονται από το ΕΚΤ για την ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας και για την αποδοτικότητα της δημόσιας διοίκησης που στηρίζονται από το ΕΚΤ.
Άρθρο 6
Δείκτες για τον στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση»
1. Οι κοινοί δείκτες εκροών, όπως ορίζονται στο Παράρτημα I του παρόντος κανονισμού, οι ειδικοί δείκτες αποτελέσματος των προγραμμάτων και, κατά περίπτωση, οι ειδικοί δείκτες εκροών των προγραμμάτων χρησιμοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 27 παράγραφος 4, το άρθρο 96 παράγραφος 2 στοιχείο β) σημεία ii) και iv) και στοιχείο γ) σημεία i) και iv) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
2. Για τους κοινούς δείκτες εκροών και τους ειδικούς δείκτες αποτελέσματος των προγραμμάτων, οι τιμές βάσης ορίζονται σε μηδέν. Οι σωρευτικές ποσοτικοποιημένες τιμές-στόχοι των δεικτών αυτών τίθενται για το 2023.
3. Για τους ειδικούς δείκτες αποτελέσματος των προγραμμάτων, οι οποίοι συνδέονται με τις επενδυτικές προτεραιότητες, οι τιμές βάσης χρησιμοποιούν τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία και οι στόχοι τίθενται για το 2023. Οι στόχοι μπορούν να εκφράζονται με ποσοτικούς ή ποιοτικούς όρους.
4. Ανατίθεται στην Επιτροπή η αρμοδιότητα να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, σύμφωνα με το άρθρο 14 για την τροποποίηση του καταλόγου των κοινών δεικτών εκροών στο Παράρτημα του παρόντος κανονισμού προκειμένου να κάνει προσαρμογές, όπου δικαιολογείται, με σκοπό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική αξιολόγηση της προόδου κατά την υλοποίηση των επιχειρησιακών προγραμμάτων.
ΚΕΦΆΛΑΙΟ III
Ειδικές διατάξεις για την αντιμετώπιση ιδιαίτερων χωρικών χαρακτηριστικών
Άρθρο 7
Βιώσιμη αστική ανάπτυξη
1. Το ΕΤΠΑ στηρίζει, στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προγραμμάτων, την βιώσιμη αστική ανάπτυξη μέσω στρατηγικών που καθορίζουν ολοκληρωμένες δράσεις για την αντιμετώπιση των οικονομικών, περιβαλλοντικών, κλιματικών, δημογραφικών και κοινωνικών προκλήσεων που θίγουν τις αστικές περιοχές, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ανάγκη προώθησης των διασυνδέσεων μεταξύ αστικών περιοχών και περιοχών της υπαίθρου.
2. Η βιώσιμη αστική ανάπτυξη διενεργείται μέσω των Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων όπως αναφέρεται στο άρθρο 36 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 ή μέσω ενός ειδικού επιχειρησιακού προγράμματος, ή μέσω ενός ειδικού άξονα προτεραιότητας, σύμφωνα με το άρθρο 96 εδάφιο 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
3. Λαμβάνοντας υπόψη τη συγκεκριμένη χωρική κατάστασή του, κάθε κράτος μέλος ορίζει, στο Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης του, τις βασικές αρχές για την επιλογή των αστικών περιοχών στις οποίες πρόκειται να εφαρμοστούν ολοκληρωμένες δράσεις βιώσιμης αστικής ανάπτυξης και την ενδεικτική κατανομή για τις εν λόγω δράσεις σε εθνικό επίπεδο.
4. Τουλάχιστον το 5 % των πόρων του ΕΤΠΑ που χορηγήθηκαν σε εθνικό επίπεδο βάσει του στόχου «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» κατανέμονται σε ολοκληρωμένες δράσεις βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, στο πλαίσιο των οποίων πόλεις, υποπεριφερειακοί ή τοπικοί φορείς αρμόδιοι για την υλοποίηση βιώσιμων αστικών στρατηγικών («αστικές αρχές») θα επιφορτιστούν με καθήκοντα που συνδέονται τουλάχιστον με την επιλογή πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 123 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, ή, κατά περίπτωση, σύμφωνα με το άρθρο 123 παράγραφος 7 του ίδιου κανονισμού. Το ενδεικτικό ποσό που θα δοθεί για τους σκοπούς της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου ορίζεται στο οικείο επιχειρησιακό πρόγραμμα ή προγράμματα.
5. Η διαχειριστική αρχή καθορίζει, κατόπιν διαβούλευσης με την αστική αρχή, το πεδίο εφαρμογής των καθηκόντων τα οποία πρέπει να αναλάβουν οι αστικές αρχές σχετικά με τη διαχείριση των ολοκληρωμένων δράσεων για την βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Η διαχειριστική αρχή καταγράφει επίσημα την απόφασή της. Η διαχειριστική αρχή μπορεί να διατηρεί το δικαίωμα του τελικού ελέγχου της επιλεξιμότητας των πράξεων πριν από την έγκριση.
Άρθρο 8
Καινοτόμες δράσεις στον τομέα της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης
1. Με πρωτοβουλία της Επιτροπής, το ΕΤΠΑ μπορεί να στηρίξει καινοτόμες δράσεις βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Οι δράσεις αυτές περιλαμβάνουν μελέτες και πιλοτικά έργα για τον προσδιορισμό ή την εξέταση νέων λύσεων σε ζητήματα που συνδέονται με την βιώσιμη αστική ανάπτυξη και είναι σημαντικά σε επίπεδο Ένωσης. Η Επιτροπή ενθαρρύνει τη συμμετοχή των συναφών εταίρων που αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 κατά την προετοιμασία και την υλοποίηση καινοτόμων δράσεων.
2. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 4 του παρόντος κανονισμού, οι καινοτόμες δράσεις μπορεί να στηρίξουν όλες τις αναγκαίες δραστηριότητες για την επίτευξη των θεματικών στόχων που ορίζονται στο άρθρο 9 πρώτη παράγραφος του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και αντίστοιχες προτεραιότητες επενδύσεων των αντίστοιχων επενδυτικών προτεραιοτήτων που ορίζονται στο άρθρο 5 του παρόντος κανονισμού.
3. Ανατίθεται στην Επιτροπή η αρμοδιότητα να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 14 που καθορίζει τους λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τις αρχές επιλογής και διαχείρισης των καινοτόμων δράσεων που θα στηριχθούν από το ΕΤΠΑ σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό.
Άρθρο 9
Δίκτυο αστικής ανάπτυξης
1. Η Επιτροπή εγκαθιδρύει, σύμφωνα με το άρθρο 58 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, δίκτυο αστικής ανάπτυξης για να προάγει τη δημιουργία ικανοτήτων, τη δικτύωση και την ανταλλαγή εμπειριών σε επίπεδο Ένωσης μεταξύ των αστικών αρχών που είναι αρμόδιες για την υλοποίηση στρατηγικών βιώσιμης αστικής ανάπτυξης σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφοι 4 και 5 του παρόντος κανονισμού και αρχών που είναι αρμόδιες για καινοτόμες δράσεις βιώσιμης αστικής ανάπτυξης σύμφωνα με το άρθρο 8 του παρόντος κανονισμού.
2. Οι δραστηριότητες του δικτύου αστικής ανάπτυξης είναι συμπληρωματικές προς εκείνες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο διαπεριφερειακής συνεργασίας σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11).
Άρθρο 10
Περιοχές με φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα
Στα επιχειρησιακά προγράμματα που συγχρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ και καλύπτουν περιοχές με σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 121 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 καταβάλλεται ιδιαίτερη προσοχή για να αντιμετωπιστούν οι ιδιαίτερες δυσκολίες των εν λόγω περιοχών.
Άρθρο 11
Υπερβόρειες αραιοκατοικημένες περιφέρειες
Το άρθρο 4 δεν εφαρμόζεται στην ειδική πρόσθετη ενίσχυση για τις υπερβόρειες αραιοκατοικημένες περιφέρειες. Η ενίσχυση αυτή χορηγείται στους θεματικούς στόχους που παρατίθενται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3, 4 και 7 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
Άρθρο 12
Εξόχως απόκεντρες περιφέρειες
1. Το άρθρο 4 δεν εφαρμόζεται στην ειδική συμπληρωματική ενίσχυση για τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες. Η εν λόγω ενίσχυση χρησιμοποιείται για την αντιστάθμιση των πρόσθετων δαπανών που συνδέονται με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τους περιορισμούς που αναφέρονται στο άρθρο 349 ΣΛΕΕ και βαρύνουν τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, για τη στήριξη:
α)
των θεματικών στόχων που ορίζονται στο άρθρο 9 πρώτη παράγραφος του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013·
β)
των υπηρεσιών μεταφοράς εμπορευμάτων και την ενίσχυση νέων επιχειρήσεων στις υπηρεσίες μεταφορών·
γ)
πράξεων συνδεόμενων με προβλήματα αποθήκευσης, το υπερβολικό μέγεθος και τη συντήρηση των εργαλείων παραγωγής και την έλλειψη ανθρώπινου κεφαλαίου στην τοπική αγορά.
2. Η ειδική συμπληρωματική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 μπορεί επίσης να συμβάλλει στη χρηματοδότηση λειτουργικών ενισχύσεων και δαπανών που καλύπτουν υποχρεώσεις και συμβάσεις δημόσιων υπηρεσιών στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες.
3. Το ποσό στο οποίο εφαρμόζεται το ποσοστό συγχρηματοδότησης είναι αναλογικό με τις πρόσθετες δαπάνες της παραγράφου 1 που βαρύνουν τον δικαιούχο, μόνο στην περίπτωση λειτουργικής ενίσχυσης και δαπανών που καλύπτουν μόνον υποχρεώσεις και συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας, μπορεί δε να καλύπτει τα συνολικά επιλέξιμα κόστη σε περίπτωση επενδυτικών δαπανών.
4. Η ειδική συμπληρωματική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου δεν χρησιμοποιείται για τη στήριξη:
α)
πράξεων που αφορούν προϊόντα που απαριθμούνται του Παραρτήματος Ι της ΣΛΕΕ·
β)
ενισχύσεων για τη μεταφορά προσώπων εξουσιοδοτημένων δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο α) ΣΛΕΕ·
γ)
φοροαπαλλαγών και απαλλαγών από κοινωνικές επιβαρύνσεις.
5. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχεία α) και β), το ΕΤΠΑ μπορεί να στηρίζει παραγωγικές επενδύσεις σε επιχειρήσεις των εξόχως απόκεντρων περιφερειών, ανεξάρτητα από το μέγεθος των εν λόγω επιχειρήσεων.
6. Το άρθρο 4 δεν εφαρμόζεται στο μερίδιο που αντιστοιχεί στο ΕΤΠΑ από το ειδικό κονδύλιο που διατίθεται για την Μαγιότ ως εξόχως απόκεντρη περιφέρεια κατά την έννοια του άρθρου 349 ΣΛΕΕ και τουλάχιστον 50 % αυτού του μεριδίου του ΕΤΠΑ κατανέμεται στους θεματικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3, 4 και 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ 1303/2013.
ΚΕΦΆΛΑΙΟ III
Τελικές διατάξεις
Άρθρο 13
Μεταβατικές διατάξεις
1. Ο παρών κανονισμός δεν επηρεάζει ούτε τη συνέχιση ούτε την τροποποίηση, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους ή της μερικής ακύρωσης, της συνδρομής την οποία έχει εγκρίνει η Επιτροπή βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 ή οποιασδήποτε άλλης νομοθετικής πράξης που διέπει τη συνδρομή αυτή στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Ο εν λόγω κανονισμός ή η εν λόγω άλλη νομοθετική πράξη εξακολουθεί κατά συνέπεια, να διέπει μετά την 31η Δεκεμβρίου 2013 τη συνδρομή αυτή ή τις πράξεις αυτές μέχρι την ολοκλήρωσή τους. Για την επίτευξη των σκοπών της παρούσας παραγράφου η εν λόγω συνδρομή θα καλύπτει τα επιχειρησιακά προγράμματα και τα μεγάλα έργα.
2. Οι αιτήσεις για τη λήψη ενίσχυσης που υποβλήθηκαν ή εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 εξακολουθούν να ισχύουν.
Άρθρο 14
Άσκηση της εξουσιοδότησης
1. Η αρμοδιότητα έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή σύμφωνα με τους όρους του παρόντος άρθρου.
2. Οι αρμοδιότητες για την έκδοση των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 4 και στο άρθρο 8 παράγραφος 3 ανατίθενται στην Επιτροπή επ’ αόριστον από την 21 Δεκεμβρίου 2013 μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2020.
3. Η εξουσιοδότηση που αναφέρεται στο άρθρο 6 παράγραφος 4 και στο άρθρο 8 παράγραφος 3 μπορεί να ανακληθεί οποιαδήποτε στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την εξουσιοδότηση που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που καθορίζεται στην απόφαση. Δεν επηρεάζει την εγκυρότητα καμίας από τις ισχύουσες κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις.
4. Η Επιτροπή, μόλις εκδώσει μία κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, την κοινοποιεί συγχρόνως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Κάθε κατ’ εξουσιοδότηση πράξη η οποία εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 6 παράγραφος 4 και του άρθρου 8 παράγραφος 3 τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο δεν διατύπωσαν αντιρρήσεις έναντι της κατ’ εξουσιοδότηση πράξης εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εφόσον, πριν από τη λήξη αυτής της προθεσμίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημέρωσαν αμφότερα την Επιτροπή ότι αποφάσισαν να μην εγείρουν αντιρρήσεις. Η ανωτέρω προθεσμία παρατείνεται κατά δύο μήνες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 15
Καταργούμενες διατάξεις
Με την επιφύλαξη του άρθρου 13 του παρόντος κανονισμού, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 καταργείται από την 1η Ιανουαρίου 2014.
Οι παραπομπές στον καταργηθέντα κανονισμό θεωρούνται ως παραπομπές στον παρόντα κανονισμό και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας που περιέχεται στο Παράρτημα ΙΙ.
Άρθρο 16
Ρήτρα επανεξέτασης
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα επανεξετάσουν τον παρόντα κανονισμό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 σύμφωνα με το άρθρο 177 ΣΛΕΕ.
Άρθρο 17
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επομένη ημέρα από την δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το άρθρο 12 παράγραφος 6 εφαρμόζεται με ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2014.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες, 17 Δεκεμβρίου 2013.