РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 236/2014 НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 11 март 2014 година
за определяне на общи правила и процедури за изпълнението на инструментите на Съюза за финансиране на външната дейност
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 209, параграф 1 и член 212, параграф 2 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Комитета на регионите (1),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Европейският съюз следва да приеме цялостен набор от инструменти за финансиране на външната дейност, обхващащ редица свързани с тази дейност политики, което изисква специфични общи правила и процедури за тяхното изпълнение. Тези инструменти за финансиране на външната дейност за периода 2014 - 2020 г. са: Инструментът за сътрудничество за развитие (ИСР), създаден с Регламент (ЕС) № 233/2014 на Европейския парламент и на Съвета (3), Европейският инструмент за демокрация и права на човека за периода 2014-2020 г.(ЕИДПЧ), създаден с Регламент (ЕС) № 235/2014 на Европейския парламент и на Съвета (4), Европейският инструмент за съседство (ЕИС), създаден с Регламент (ЕС) № 232/2014 на Европейския парламент и на Съвета (5), Инструментът, допринасящ за стабилността и мира, създаден с Регламент (ЕС) № 230/2014 на Европейския парламент и на Съвета (6), Инструментът за предприсъединителна помощ (ИПП II), създаден с Регламент (ЕС) № 231/2014 на Европейския парламент и на Съвета (7) и Инструментът за партньорство за сътрудничество с трети държави, създаден с Регламент (ЕС) № 234/2014 на Европейския парламент и на Съвета (8), (наричани по-нататък заедно„Инструментите“, а поотделно - „Инструментът“).
(2)
Общите правила и процедури следва да бъдат в съответствие с финансовите правила, приложими за общия бюджет на Съюза, заложени в Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 на Европейския парламент и на Съвета (9), включително съответните правила, приети от Комисията (10) за прилагането на посочения регламент.
(3)
В Инструментите като цяло се предвижда действията, които трябва да бъдат финансирани въз основа на тях, да бъдат предмет на многогодишно индикативно програмиране, като се предоставя рамка, в която решенията за финансиране следва да бъдат приети в съответствие с Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012 и с процедурите, предвидени в Регламент (ЕС) № 182/2011 на Европейския парламент и на Съвета (11).
(4)
Решенията за финансиране следва да бъдат под формата на годишни или многогодишни програми за действие и индивидуални мерки, когато се следва планирането, предвидено в многогодишното индикативно програмиране, под формата на специални мерки, когато това се налага поради непредвидени и надлежно обосновани нужди или обстоятелства, както и под формата на мерки за подпомагане. Мерките за подпомагане могат да бъдат приети като част от годишна или многогодишна програма за действие или извън обхвата на документите за индикативно програмиране.
(5)
Решенията за финансиране следва да включват в приложение описание на всяко действие, като се посочват неговите цели, основните дейности, очакваните резултати, начините на изпълнение, бюджетът и приблизителният график, евентуалните свързани мерки за подпомагане и механизмите за мониторинг на изпълнението, и следва да бъдат одобрени в съответствие с процедурите, предвидени в Регламент (ЕС) № 182/2011.
(6)
Предвид естеството на тези актове за изпълнение, които са свързани с планирането на политиката или с финансовото изпълнение, и по-специално тяхното отражение върху бюджета, за приемането им следва да бъде използвана процедурата по разглеждане, с изключение на индивидуалните и специалните мерки под предварително определени прагове. Въпреки това Комисията следва да приема актове за изпълнение с незабавно приложение, когато това се налага поради наложителни съображения за неотложност в надлежно обосновани случаи, свързани с необходимост от бърза реакция на Съюза. Европейският парламент следва да бъде надлежно информиран за това в съответствие с приложимите разпоредби на Регламент (ЕС) № 182/2011.
(7)
За изпълнението на Инструментите, когато управлението на операциите е възложено на финансов посредник, решението на Комисията следва да обхваща по-специално разпоредбите, отнасящи се до споделянето на риска, прозрачността, възнаграждението на посредника, отговорен за изпълнението, използването и повторното използване на средствата, възможните печалби, както и задълженията за докладване и механизмите за контрол, при отчитане на съответните разпоредби на Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012.
(8)
Съюзът следва да се стреми към най-ефективно използване на наличните ресурси с оглед оптимизирането на въздействието на външната му дейност. Това следва да се постигне чрез съгласуваност и допълняемост между Инструментите на Съюза за външна дейност, както и чрез създаване на взаимодействие между Инструментите и други политики на Съюза. Това следва допълнително да доведе до взаимното укрепване на програмите, разработени в рамките на Инструментите, и където е целесъобразно, до използването на финансови инструменти, които имат ефекта на лоста.
(9)
Съгласно член 21 от Договора за Европейския съюз (ДЕС), дейността на Съюза на международната сцена следва да се ръководи от основополагащите принципи за неговото създаване, развитие и разширяване,и които той цели да насърчава в останалата част от света, а именно демокрацията, правовата държава, универсалността и неделимостта на правата на човека и на основните свободи, зачитането на човешкото достойнство, принципите на равенството и солидарността и зачитането на принципите на Устава на Организацията на обединените нации и на международното право.
(10)
В съответствие с ангажиментите на Съюза от третия и четвъртия форум на високо равнище, посветени на ефективността на помощта (Акра, 2008 г. и Пусан, 2011 г.), и препоръката на Комитета за подпомагане на развитието към Организацията за икономическо сътрудничество и развитие (ОИСР - КПР) относно необвързаното предоставяне на официалната помощ за развитие (ОПР) на най-слабо развитите държави и на тежко задлъжнелите бедни държави, Комисията следва да отпуска помощ от Съюза в максимално необвързана степен, включително за иновативни механизми за финансиране, както и да насърчава участието на образувания от партньорските държави в процедури по възлагане на обществени поръчки.
(11)
С цел да се осигури видимостта на помощта на Съюза за гражданите на държавите бенефициери и гражданите на Съюза, по целесъобразност следва да има целенасочена комуникация и предоставяне на информация чрез подходящи средства.
(12)
Външната дейност на Съюза съгласно инструментите, следва да допринася за постигането на ясни резултати (включително постижения, крайни резултати, и въздействие) в държавите - бенефициери на външната финансова помощ на Съюза. Когато е възможно и целесъобразно, резултатите от външната дейност на Съюза и ефикасността на даден инструмент следва да бъдат проследявани и оценявани на базата на показатели, които са предварително установени, ясни, прозрачни и по целесъобразност измерими и специфични за отделните държави, и адаптирани към особеностите и целите на съответния инструмент.
(13)
През целия цикъл на разходите финансовите интереси на Съюза следва да бъдат защитавани с пропорционални мерки, включително посредством предотвратяване, установяване и разследване на нередности, възстановяване на изгубени, недължимо платени или неправомерно използвани средства и, когато е уместно, чрез санкции. Тези мерки следва да бъдат осъществявани в съответствие с приложимите споразумения, сключени с международни организации и трети държави.
(14)
Следва да бъдат изготвени разпоредби за методите на финансиране, защитата на финансовите интереси на Съюза, правилата за националност и произход, оценката на действията, докладването и прегледа, както и за оценката на Инструментите.
(15)
Без да се засягат механизмите за сътрудничество, разработени с организациите на гражданското общество на всички равнища в съответствие с член 11 от ДЕС, заинтересованите страни в държавите бенефициери, включително организациите на гражданското общество и местните власти, имат важна роля по отношение на външната политика на Съюза. По време на процеса на изпълнение, по-специално подготовката, прилагането, мониторинга и оценката на мерките, предприемани съгласно настоящия регламент, е важно с тях да се извършват надлежни консултации, за да се гарантира, че те играят значима роля в този процес, и да се вземат предвид по подобаващ начин специфичните им особености.
(16)
В съответствие с член 208, член 209, параграф 3 и член 212 от Договора за функционирането на Европейския съюз и съгласно условията, залегнали в устава на Европейската инвестиционна банка (ЕИБ) и в Решение № 1080/2011 на Европейския парламент и на Съвета (12), ЕИБ допринася за изпълнението на мерките, необходими за постигането на целите на политиките на Съюза за развитие и на други политики на Съюза в областта на външната дейност, и участва като допълващ фактор към инструментите за външна дейност на Съюза. Следва да се използват възможностите за комбиниране на финансирането от страна на ЕИБ с това от бюджетните ресурси на Съюза. В процеса на програмиране от страна на Съюза по целесъобразност се извършват консултации с ЕИБ.
(17)
Международните организации и агенциите за развитие постоянно работят с организации с нестопанска цел като партньори по изпълнението и в надлежно обосновани случаи могат да им възлагат задачи, свързани с изпълнението на бюджета. Чрез дерогация от член 58, параграф 1, буква в) от Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012 в настоящия регламент следва да се предвиди такива задачи да бъдат възлагани на организации с нестопанска цел при условия, равностойни с условията, прилагани спрямо Комисията.
(18)
С цел укрепване на поетата отговорност от партньорските държави за техните процеси на развитие и подобряване на устойчивостта на външната помощ, като се спазват международните ангажименти за ефективност на помощта, поети от Съюза и партньорските държави, Съюзът следва да насърчава по целесъобразност и с оглед на естеството на съответното действие използването на собствените институции, системи и процедури на партньорските държави.
(19)
В съответствие с Европейския консенсус за развитие и програмата за ефективност на международната помощ и съгласно посоченото в резолюцията на Европейския парламент от 5 юли 2011 г. относно бъдещето на бюджетната подкрепа на ЕС за развиващите се страни, съобщението на Комисията от 13 октомври 2011 г., озаглавено „Повишаване на въздействието на политиката на ЕС за развитие: програма за промяна“, и заключенията на Съвета „Бъдещият подход към бюджетната подкрепа от ЕС за трети държави“ от 14 май 2012 г., бюджетната подкрепа следва да се използва ефективно с цел да се подпомогне намаляването на бедността и използването на системите на държавите, да се постигне по-голяма предвидимост на помощта и да се укрепи поетата от партньорските държави отговорност за политиките за развитие и реформите. Отпускането на предвидените бюджетни средства следва да е обусловено от напредъка, осъществен с оглед на договорените с партньорските държави цели. В държавите, които получават този вид финансова помощ от Съюза, Съюзът подкрепя развитието на парламентарния контрол, капацитета за одит, прозрачността и публичния достъп до информация.
(20)
Дейността на Съюза, насочена към развитие на принципите на демокрацията и укрепване на демократизацията, може да се осъществява, наред с другото, чрез оказване на подкрепа на организации на гражданското общество и независими институции, работещи в тази област, като Европейския фонд за демокрация.
(21)
Доколкото целите на настоящия регламент не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите-членки, а поради мащаба и последиците на действието могат да бъдат по-добре постигнати на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящият регламент не надхвърля необходимото за постигане на тези цели.
(22)
Уместно е срокът на прилагане на настоящия регламент да се съобрази с този на Регламент (ЕС, Евратом) № 1311/2013 на Съвета (13). Поради това настоящият регламент следва да се прилага от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2020 г.,
ПРИЕХА НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
ДЯЛ I
ИЗПЪЛНЕНИЕ
Член 1
Предмет и принципи
1. Настоящият регламент установява правилата и условията за предоставяне на финансова помощ на Съюза за действия, включително програми за действие и други мерки, в рамките на следните инструменти за финансиране на външната дейност за периода от 2014 г. до 2020 г.: Инструмента за сътрудничество за развитие (ИСР), Европейския инструмент за демокрация и права на човека по света (ЕИДПЧ), Европейския инструмент за съседство (ЕИС), Инструмента, допринасящ за стабилността и мира, Инструмента за предприсъединителна помощ (ИПП II) и Инструмента за партньорство за сътрудничество с трети държави, (наричани по-нататък заедно „Инструментите“, а поотделно - „Инструментът“).
За целите на настоящия регламент под понятието „държави“ се разбира и територии и региони, според случая.
2. Настоящият регламент не се прилага за изпълнението на действията за финансиране на програмата „Еразъм+“ по Регламент (ЕС) № 233/2014, Регламент (ЕС) № 232/2014, Регламент (ЕС) № 231/2014, и Регламент (ЕС) № 234/2014. Тези действия се изпълняват в съответствие с Регламент (ЕС) № 1288/2013 на Европейския парламент и на Съвета (14) въз основа на документите за индикативно програмиране, посочени в приложимия инструмент, като едновременно се осигурява съответствие с въпросните регламенти.
3. Комисията гарантира, че действията се изпълняват в съответствие с целите на приложимия инструмент, като се защитават ефективно финансовите интереси на Съюза. Финансовата помощ, предоставяна въз основа на Инструментите, съответства на правилата и процедурите, предвидени в Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012, който представлява основната финансова и правна рамка за тяхното изпълнение.
4. При прилагането на настоящия регламент Комисията използва най-ефективните и ефикасни методи за изпълнение. Когато това е възможно и подходящо в зависимост от естеството на действието, Комисията отдава също предпочитание на използването на най-простите процедури.
5. Като взема предвид параграф 4, при прилагането на настоящия регламент Комисията отдава предпочитание на използването на системите на партньорските държави, когато е възможно и подходящо, с оглед на естеството на действието.
6. Съюзът се стреми да насърчава, развива и консолидира принципите на демокрацията, правовата държава и зачитането на правата на човека и основните свободи, върху които е основан, въз основа на диалога и сътрудничеството с партньорските държави и региони, когато това е целесъобразно. Съюзът интегрира тези принципи при прилагането на Инструментите.
Член 2
Приемане на програми за действие, индивидуални мерки и специални мерки
1. Комисията приема годишни програми за действие въз основа на документите за индикативно програмиране, посочени в съответния инструмент, където е приложимо. Комисията може също да приема многогодишни програми за действие в съответствие с член 6, параграф 3.
За всяко действие в програмите за действие се посочват неговите цели, очакваните резултати и основните дейности, начините на изпълнение, бюджетът и приблизителен график, евентуалните свързани мерки за подкрепа и механизмите за мониторинг на изпълнението.
При необходимост дадено действие може да бъде прието като индивидуална мярка преди или след приемането на годишните или многогодишните програми за действие.
В случай на непредвидени и надлежно обосновани потребности или обстоятелства, при които не е възможно да се осигури финансиране от по-подходящи източници, Комисията може да приеме специални мерки, които не са предвидени в документите за индикативно програмиране, включително мерки за облекчаване на прехода от спешна помощ към дългосрочни операции, свързани с развитието, или мерки, които да подготвят по-добре населението да се справи с повтарящи се кризи.
2. Програмите за действие, както и индивидуалните мерки и специалните мерки, предвидени в параграф 1 от настоящия член, се приемат в съответствие с процедурата по разглеждане, посочена в член 16, параграф 3.
3. Процедурата, посочена в параграф 2, не се изисква по отношение на:
а)
индивидуалните мерки, за които финансовата помощ на Съюза не надхвърля 5 милиона евро;
б)
специалните мерки, за които финансовата помощ на Съюза не надхвърля 10 милиона евро;
в)
техническите изменения в програмите за действие, индивидуалните мерки и специалните мерки.Техническите изменения са корекции като:
i)
удължаване на срока на изпълнение;
ii)
преразпределяне на средствата между действията, съдържащи се в дадена годишна или многогодишна програма за действие; или
iii)
увеличаване или намаляване на бюджета на годишните или многогодишните програми за действие, или на индивидуалните или специалните мерки с не повече от 20 % от първоначалния бюджет и без да се надхвърлят 10 милиона евро,
при условие че тези изменения не засягат съществено целите на съответната мярка.
За мерките, приети по настоящия параграф, се съобщава на Европейския парламент и на държавите членки посредством съответния комитет, посочен в член 17 в рамките на един месец от приемането им.
4. Параграфи 1, 2 и 3 по отношение на програмите за действие и индивидуалните мерки не се прилагат към трансграничното сътрудничество по EИС.
5. При надлежно обоснована необходимост от спешни действия, като например при кризисни ситуации или непосредствени заплахи за демокрацията, принципите на правовата държава, правата на човека или основните свободи, Комисията може да приеме индивидуални или специални мерки или изменения на съществуващите програми за действие и мерки в съответствие с процедурата, предвидена в член 16, параграф 4.
6. На ниво проект се предприема подходящ екологичен преглед, включително относно изменението на климата и въздействието върху биоразнообразието, в съответствие с приложимите законодателни актове на Съюза, включително Директива 2011/92/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (15) и Директива 85/337/ЕИО на Съвета (16), който включва когато е приложимо, оценка на въздействието върху околната среда (ОВОС) за екологично чувствителни проекти, и по-специално за мащабни нови инфраструктури. Когато е целесъобразно, в изпълнението на браншовите програми се използват стратегически екологични оценки. Гарантира се участието на заинтересовани страни в екологичните оценки и публичният достъп до резултатите от тези оценки.
7. Критериите за достъпност за хората с увреждания се вземат надлежно предвид при разработването и изпълнението на програмите и проектите.
Член 3
Мерки за подкрепа
1. Финансирането на Съюза може да покрие разходите за изпълнението на Инструментите и за постигането на техните цели, включително за административна подкрепа, свързана с подготовката, последващите действия, мониторинга, одита и оценката, които са пряко необходими за такова изпълнение, както и разходите на делегациите на Съюза за административна подкрепа, необходима за управление на операциите, финансирани в рамките на Инструментите.
2. При условие че дейностите, изброени в букви а), б) и в), са свързани с общите цели на приложимия инструмент, изпълняван посредством действията, финансирането на Съюза може да обхваща:
а)
проучвания, срещи, информиране, повишаване на осведомеността, обучение, подготовка и обмен на извлечени поуки и на най-добри практики, дейности, свързани с публикуването, и всякакви други административни разходи или разходи за техническа помощ, необходими за управление на действията;
б)
научноизследователски дейности и проучвания по съответните въпроси и разпространение на информацията за тях;
в)
разходи, свързани с предоставянето на информационни и комуникационни дейности, включително разработването на комуникационни стратегии и корпоративна комуникация на политическите приоритети на Съюза.
3. Мерките за подкрепа могат да бъдат финансирани извън обхвата на документите за индикативно програмиране. Когато това е приложимо, Комисията приема мерки за подкрепа съгласно процедурата по разглеждане, посочена в член 16, параграф 3.
Процедурата по разглеждане не се прилага за приемането на мерки за подкрепа, за които финансовата помощ от Съюза не надхвърля 10 милиона евро.
За мерките за подкрепа, за които финансовата помощ от Съюза не надхвърля 10 милиона евро, се съобщава на Европейския парламент и на държавите членки посредством съответния комитет по член 16 в рамките на един месец от приемането им.
ДЯЛ II
Разпоредби относно методите на финансиране
Член 4
Общи финансови разпоредби
1. Финансова помощ от Съюза може да бъде предоставена чрез видовете финансиране, предвидени в Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012, и по-специално:
а)
безвъзмездни средства;
б)
договори за възлагане на обществени поръчки за услуги, доставки или строителни работи;
в)
обща или секторна бюджетна подкрепа;
г)
вноски в доверителните фондове, създадени от Комисията, в съответствие с член 187 от Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012;
д)
финансови инструменти, като например заеми, гаранции, собствен капитал или частично собствен капитал, инвестиции или участия, както и инструменти за споделяне на риска, по възможност под ръководството на ЕИБ при спазване на нейния външен мандат съгласно Решение № 1080/2011/ЕС, многостранна европейска финансова институция като Европейската банка за възстановяване и развитие, или на двустранна европейска финансова институция, например двустранните банки за развитие, евентуално в комбинация с допълнителни безвъзмездни средства от други източници.
2. Общата или секторна бюджетна подкрепа, съгласно посоченото в буква в) на параграф 1, се основава на взаимна отчетност и споделени ангажименти за спазване на универсалните ценности и има за цел да укрепи договорните партньорства между Съюза и партньорските държави с оглед на насърчаване на демокрацията, правата на човека и принципите на правовата държава, оказване на подкрепа за устойчивия и приобщаващ икономически растеж и изкореняване на бедността.
Всяко решение за предоставяне на общата или секторна бюджетна подкрепа, се основава на политиките по отношение на бюджетната подкрепа, договорени от Съюза, на ясен набор от критерии за допустимост и на внимателна оценка на рисковете и ползите.
Един от определящите фактори за това решение е оценката на ангажимента, на регистрираните резултати и на напредъка на партньорските държави по отношение на демокрацията, правата на човека и принципите на правовата държава. Общата или секторна бюджетна подкрепа е диференцирана така, че да отговаря по-добре на политическите, икономическите и социалните условия в партньорската държава, като се вземат предвид ситуациите на нестабилност.
Когато предоставя общата или секторна бюджетна подкрепа в съответствие с член 186 от Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012, Комисията определя ясно нейните условия и следи за спазването им, и подкрепя развитието на парламентарния контрол и капацитета за одит и подобрява прозрачността и публичния достъп до информация. Отпускането на общата или секторна бюджетна подкрепа е обусловено от осъществяването на задоволителен напредък при постигането на договорените с партньорската държава цели.
3. Всяко образувание, натоварено с изпълнението на финансовите инструменти, съгласно посоченото в параграф 1, буква д) изпълнява изискванията на Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012 и работи в съответствие с целите, стандартите и политиките на Съюза, както и с най-добрите практики по отношение на използването и отчитането на средствата на Съюза.
Тези финансови инструменти могат да бъдат разделени на механизми за изпълнение и механизми, създадени за целите на отчитането.
Финансовата помощ на Съюза може също да бъде предоставена в съответствие с Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012 чрез вноски към международни, регионални или национални фондове, като тези, създадени или управлявани от ЕИБ, от държавите членки, от партньорските държави и региони, или от международни организации с цел привличане на съвместно финансиране от редица донори или към фондове, създадени от един или повече донори за целите на съвместното изпълнение на проекти.
4. По целесъобразност се насърчава реципрочният достъп на финансовите институции на Съюза до финансовите инструменти, създадени от други организации.
5. Когато предоставя финансовата помощ на Съюза по параграф 1, Комисията по целесъобразност предприема всички необходими мерки, за да се осигури видимостта на финансовата подкрепа на Съюза. Това включва мерки, налагащи на получателите на средства на Съюза да спазват на изисквания за видимост, освен в надлежно обосновани случаи. Комисията носи отговорност за осъществяването на мониторинг за спазването от получателите на тези изисквания.
6. Всички приходи, генерирани от финансов инструмент, се прехвърлят към съответстващия Инструмент като вътрешни целеви приходи. На всеки пет години Комисията разглежда осъществения принос към постигането на целите на Съюза, както и ефективността на съществуващите финансови инструменти.
7. Финансовата помощ на Съюза се изпълнява от Комисията съгласно Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012, пряко от службите на Комисията, от делегациите на Съюза и от изпълнителните агенции при споделено управление с държавите членки или косвено чрез възлагане на задачи по изпълнението на бюджета на субектите, посочени в Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012. Тези субекти гарантират съответствието с външната политика на Съюза и могат да поверяват задачите по изпълнение на бюджета на други субекти при условия, равностойни с условията, прилагани спрямо Комисията.
Те изпълняват задължението си по член 60, параграф 5 от Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012 ежегодно. Становището от одита, когато се изисква, се представя в срок от един месец от доклада и декларацията за управление, които трябва да бъдат взети предвид в уверението на Комисията.
Международните организации, както е посочено в член 58, параграф 1, буква в), подточка ii) от Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012, и органите на държавите членки, както е посочено в член 58, параграф 1, буква в), подточки v) и vi) от посочения регламент, на които са били възложени задачи от Комисията, могат също да възлагат задачи за изпълнение на бюджета на организации с нестопанска цел, които притежават необходимия оперативен и финансов капацитет, при условия, равностойни с условията, прилагани спрямо Комисията.
Счита се, че субектите, които отговарят на критериите, предвидени в член 60, параграф 2 от Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012, отговарят на критериите за подбор, посочени в член 139 от същия регламент.
8. Видовете финансиране, посочени в параграф 1 от настоящия член и в член 6, параграф 1, както и методите за изпълнение, посочени в параграф 3 от настоящия член, се избират въз основа на способността им за постигане на конкретните цели на действията и за постигане на резултати, като се вземат предвид по-специално разходите за проверките, административната тежест и очакваният риск от неспазване. По отношение на безвъзмездните средства това включва разглеждане на възможността за използване на еднократни суми, единни ставки и скали за разходи за единица.
9. Действията, финансирани по силата на Инструментите, могат да бъдат изпълнени посредством паралелно или съвместно съфинансиране.
При паралелно съфинансиране действието се разделя на редица ясно определими компоненти, като всеки от тях се финансира от различни партньори, които предоставят съфинансиране по такъв начин, че крайното използване на финансирането да може винаги да се идентифицира.
При съвместно финансиране общата стойност на действието се разделя между партньорите, които предоставят съфинансирането, и ресурсите се обединяват по начин, по който вече не е възможно да се идентифицира източникът на финансиране за дадена дейност, предприета като част от действието. В тези случаи последващото обявяване на договори за безвъзмездни средства или за обществени поръчки, както е предвидено в член 35 от Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012, се извършва в съответствие с правилата, ако има такива, уреждащи натоварения с изпълнението субект.
10. Когато се прибягва до вид финансиране, посочено в параграф 1 от настоящия член или в член 6, параграф 1, сътрудничеството между Съюза и неговите партньори може, наред с другото, да бъде под формата на:
а)
тристранни договорености, чрез които Съюзът координира с трети държави помощта си за партньорска държава или регион;
б)
административни мерки за сътрудничество, като например туининг между държавни институции, местни органи, национални държавни органи или частноправни образувания, натоварени със задачи за обществени услуги в държава-членка и такива в партньорска държава или регион, както и мерки за сътрудничество с участието на експерти от публичния сектор, изпратени от държавите членки и техните регионални и местни власти;
в)
вноски към разходите, необходими за създаването и управлението на публично-частно партньорство;
г)
програми в подкрепа на секторните политики, с които Съюзът предоставя подкрепа за секторните програми на партньорската държава;
д)
при ЕИС и ИПП II - средства за разноските за участието на държавите в програми и агенции на Съюза;
е)
лихвени субсидии;
ж)
финансиране чрез безвъзмездни средства за агенции на Съюза.
11. При работата си със заинтересовани страни в държавите бенефициери Комисията взема под внимание техните специфични особености, включително потребностите им и контекста, когато определя условията на финансирането, вида на финансовото участие, условията за отпускане на безвъзмездните средства и административните разпоредби за тяхното управление, с цел да се достигне до възможно най-широкия кръг от такива заинтересовани страни и да се отговори по най-добрия начин на техните потребности. Специфичните условия се насърчават в съответствие с Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012, като те могат да бъдат например във вид на споразумения за партньорство, разрешения за вторично отпускане на безвъзмездни средства, директно предоставяне или покани за предложения с ограничения по отношение на допустимостта, или еднократни суми.
12. При предоставянето на подкрепата си за прехода и реформите в партньорските държави Съюзът се основава по целесъобразност на опита на държавите членки и извлечените поуки и ги споделя.
Член 5
Данъци, мита и такси
Помощта на Съюза нито създава, нито активира събирането на специфични данъци, мита или такси.
Когато това е приложимо, съответните разпоредби се договорят с трети държави, за да се освободят от данъци, мита и други фискални такси действията, с които се предоставя финансовата помощ на Съюза. В противен случай такива данъци, мита и такси са допустими съгласно условията, предвидени в Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012.
Член 6
Особени финансови разпоредби
1. В допълнение към видовете финансиране, посочени в член 4, параграф 1 от настоящия Регламент, финансовата помощ на Съюза в рамките на следните инструменти може да бъде предоставена в съответствие с Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012 и посредством следните видове финансиране:
а)
по ИСР и на ЕИС - облекчаване на дългове в контекста на международно съгласувани програми за облекчаване на дългове;
б)
по ИСР и Инструмент, допринасящ за стабилността и мира - в изключителни случаи, секторни и общи програми за внос, които могат да приемат формата на:
i)
браншови програми за внос в натура;
ii)
браншови програми за внос, които предвиждат чужда валута за финансиране на вноса за въпросния сектор; или
iii)
общи програми за внос, които предвиждат чужда валута за финансиране на общия внос на широк спектър от продукти;
в)
в рамките на ЕИДПЧ пряко възлагане на:
i)
безвъзмездни средства с ниска стойност за защитници на правата на човека, за да се финансират спешни действия за защита, където е целесъобразно без нужда от съфинансиране;
ii)
безвъзмездни средства, където е целесъобразно без нужда от съфинансиране, за финансиране на действия при най-трудни условия или в ситуациите, посочени в член 2, параграф 4 от Регламент (ЕС) № 235/2014, когато публикуването на покана за представяне на предложения би било неуместно. Такива безвъзмездни средства не надхвърлят 1 000 000 EUR и са с продължителност до 18 месеца, която може да бъде удължена с още 12 месеца в случаите на обективни и непредвидени пречки за тяхното изпълнение;
iii)
безвъзмездни средства за Службата на върховния комисар на ООН за правата на човека; както и за Европейския междууниверситетски център за правата на човека и демократизацията, който предоставя европейска магистърска степен по права на човека и демократизация, както и за стипендиантска програма на ЕС-ООН и свързаната с тях мрежа на университетите, които предоставят дипломи за следдипломна квалификация в областта на правата на човека, включително стипендиите за студенти и защитници на правата на човека от трети държави.
2. В рамките на ЕИС и ИПП II програмите за трансгранично сътрудничество се изпълняват по-специално при споделено управление с държавите членки или при непряко управление с трети държави или с международни организации. Подробните правила се уреждат в актове за изпълнение, приети въз основа на Регламент (ЕС) № 232/2014 и Регламент (ЕС) № 231/2014.
3. Комисията може да приема многогодишни програми за действие:
а)
за период до три години в случай на повтарящи се действия;
б)
за период до седем години по ИПП II.
Когато се поемат задължения за няколко години, се предвиждат разпоредби, според които за годините след първоначалната година, за която са поети задълженията, те са индикативни и зависят от бъдещите годишни бюджети на Съюза.
4. Поетите бюджетни задължения, свързани с действията по ЕИС и ИПП II, които надхвърлят една финансова година, могат да се разпределят за няколко години по годишни траншове.
В тези случаи, освен ако приложимите правила предвиждат друго, Комисията автоматично отменя тази част от бюджетното задължение за дадена програма, която до 31 декември на петата година след годината на поетото бюджетно задължение не е била използвана за предварително финансиране или извършване на междинни плащания, или за която натовареното с изпълнението образувание не е представило заверен отчет за извършени разходи или искане за плащане.
5. Правилата, с които се урежда трансграничното сътрудничество по линия на ИПП II, осъществявано при споделено управление с държавите членки, са съвместими с правилата в Регламент (ЕС) № 1303/2013 на Европейския парламент и на Съвета (17) и Регламент (ЕС) № 1299/2013 на Европейския парламент и на Съвета (18).
Член 7
Защита на финансовите интереси на Съюза
1. Комисията взема подходящи мерки, за да гарантира, че когато се изпълняват действия, финансирани съгласно настоящия регламент, финансовите интереси на Съюза са защитени чрез прилагането на превантивни мерки срещу измами, корупция и всякакви други незаконни действия посредством ефективни проверки, а ако се открият нередности, чрез възстановяване или при целесъобразност чрез събиране на недължимо платените суми и ако е подходящо- посредством ефективни, пропорционални и възпиращи административни и финансови санкции.
2. Комисията или нейни представители и Сметната палата имат правомощия за извършване на одити или когато се отнася за международни организации - на проверки в съответствие с постигнатите с тях споразумения, по документи и на място, на всички бенефициери на безвъзмездни средства, изпълнители и подизпълнители, които са получили средства от Съюза съгласно настоящия регламент.
3. Европейската служба за борба с измамите (OLAF) може да извършва разследвания, включително проверки и инспекции на място, в съответствие с разпоредбите и процедурите, предвидени в Регламент (ЕС, Евратом) № 883/2013 на Европейския парламент и на Съвета (19) и Регламент (Евратом, ЕО) № 2185/96 на Съвета (20), за да установи дали е имало измами, корупция или друга незаконна дейност, засягаща финансовите интереси на Съюза, във връзка със споразумение за отпускане на безвъзмездни средства или решение за отпускане на безвъзмездни средства или договор, финансирани съгласно настоящия регламент.
4. Без да се засягат параграфи 1, 2 и 3, в споразуменията за сътрудничество с трети държави и с международни организации, договорите, споразуменията за отпускане на безвъзмездни средства и решенията за отпускане на безвъзмездни средства, произтичащи от прилагането на настоящия регламент, се предвиждат разпоредби, с които изрично се упълномощават Комисията, Сметната палата и OLAF да провеждат такива одити, проверки на място и инспекции съгласно съответната им компетентност.
ДЯЛ III
ПРАВИЛА ЗА НАЦИОНАЛНОСТ И ПРОИЗХОД ЗА ПРОЦЕДУРИТЕ ЗА ВЪЗЛАГАНЕ НА ОБЩЕСТВЕНИ ПОРЪЧКИ, ОТПУСКАНЕ НА БЕЗВЪЗМЕЗДНИ СРЕДСТВА И ДРУГИ ПРОЦЕДУРИ ПО ВЪЗЛАГАНЕ
Член 8
Общи правила
1. Участието във възлагането на договори за обществени поръчки и в процедурите за отпускане на безвъзмездни средства и други процедури по възлагане за действия, финансирани по настоящия регламент в полза на трети страни, е достъпно за всички физически лица, които са граждани на дадена държава, и юридически лица, които ефективно са установени в държава, отговаряща на условията за допустимост, както са определени за приложимия инструмент по настоящия дял, както и за международни организации.
Юридическите лица могат да включват организации на гражданското общество, като например неправителствени организации с нестопанска цел и независими политически фондации, основани на общността организации и агенции с нестопанска цел в частния сектор, институции и организации и мрежи от тях на местно, национално, регионално и международно равнище.
2. При действия, съвместно съфинансирани с партньор или с друг донор, или изпълнявани чрез държава-членка при споделено управление или чрез доверителен фонд, създаден от Комисията, държавите, които отговарят на условията за допустимост съгласно правилата на този партньор, друг донор или държава-членка, или които са определени в учредителния акт на доверителния фонд, също отговарят на условията за допустимост.
При действия, изпълнявани чрез един от органите, натоварени с изпълнението, при непряко управление в някоя от категориите, изброени в член 58, параграф 1, буква в), подточки ii) - viii) от Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012, държавите, които отговарят на условията за допустимост съгласно правилата на съответния орган, също отговарят на условията за допустимост.
3. При действия, финансирани от един от Инструментите и, в допълнение, от друг инструмент на Съюза за външна дейност, включително Европейския фонд за развитие, набелязаните в който и да е от тези инструменти държави се считат за отговарящи на условията за допустимост за целите на въпросните действия.
При действия от глобално, регионално или трансгранично естество, финансирани от един от Инструментите, държавите, териториите и регионите, попадащи в обхвата на действието, могат да се считат за отговарящи на условията за допустимост за целите на това действие.
4. Всички доставки, направени по силата на договор за възлагане на обществени поръчки или в съответствие със споразумение за отпускане на безвъзмездни средства и финансирани по настоящия регламент, произхождат от държава, отговаряща на условията за допустимост. Въпреки това, те могат да произхождат от всяка държава, когато количеството на доставките, които ще се направят, е под прага за използването на състезателна процедура на договаряне. За целите на настоящия регламент терминът „произход“ е определен в членове 23 и 24 от Регламент (ЕИО) № 2913/92 на Съвета (21) и в други законодателни актове на Съюза, уреждащи непреференциалния произход.
5. Правилата по силата на настоящия дял не се прилагат и не създават национални ограничения за физически лица, които са наети от изпълнител или, когато това е приложимо, от подизпълнител, отговарящ на условията за допустимост, или са сключили договор по друг законен начин с такъв изпълнител или подизпълнител.
6. С цел насърчаване на местните способности, пазари и търговия, се дава приоритет на местните и регионалните изпълнители, когато Регламент (EС, Eвратом) № 966/2012 предвижда възлагане въз основа на една-единствена тръжна процедура. Във всички други случаи участието на местните и регионалните изпълнители се насърчава според съответните разпоредби от този регламент.
7. Допустимостта, както е определена в настоящия дял, може да бъде ограничена по отношение на националността, географското местоположение или характеристиките на кандидатите, когато такива ограничения се изискват поради специфичното естество и целите на действието, и когато те са необходими за неговото ефективно изпълнение. Такива ограничения могат да се прилагат по-специално за участие в процедури по възлагане в случаите на действия в областта на трансграничното сътрудничество.
8. Физическите и юридическите лица, на които са възложени договори, спазват приложимото законодателство в областта на околната среда, включително многостранните споразумения в областта на околната среда, както и международно съгласувани основни трудови стандарти (22).
Член 9
Допустимост за финансиране по ИСР, ЕИС и Инструмента за партньорство за сътрудничество с трети държави
1. Оферентите и кандидатите от следните държави отговарят на изискванията за допустимост за финансиране по ИСР, ЕИС и Инструмента за партньорство за сътрудничество с трети държави:
а)
държавите членки, бенефициерите, изброени в приложение I към Регламент (ЕС) № 231/2014, и договарящите страни по Споразумението за Европейско икономическо пространство;
б)
за ЕИС - партньорските държави, обхванати от ЕИС, и Руската федерация, когато съответната процедура се извършва в контекста на многонационални и трансгранични програми за сътрудничество, в които те участват;
в)
развиващите се страни и територии, включени в списъка на получателите на ОПР, публикуван от ОИСР-КПР („списък на получателите на ОПР“) които не са членове на групата Г-20, и отвъдморските държави и територии, обхванати от Решение 2001/822/ЕО на Съвета (23);
г)
развиващите се страни, включени в списъка на получателите на ОПР, които са членове на групата Г-20, и други страни и територии, когато са бенефициери на действията, финансирани от Съюза в рамките на Инструментите, обхванати от настоящия член;
д)
държави, за които Комисията е установила взаимен достъп до външна помощ. Взаимен достъп за ограничен период от поне една година може да бъде разрешен, когато една държава разреши допустимост при равни условия за образувания от Съюза и от държави, които отговарят на условията за допустимост съгласно Инструментите, обхванати от настоящия член. Комисията взема решение относно взаимния достъп и неговата продължителност в съответствие с процедурата по консултиране, посочена в член 16, параграф 2, и след консултация с държавата получател или със съответните държави; както и
е)
държави-членки на ОИСР, в случай на договори, които се изпълняват в най-слабо развити държави или в тежко задлъжнели бедни държави, включени в списъка на получателите на ОПР.
2. Оферентите и кандидатите от държави, които не отговарят на условията за допустимост, или доставките, чийто произход не отговаря на условията за допустимост, могат да бъдат приети за допустими от Комисията в случаите на:
а)
държави, които имат традиционни икономически, търговски или географски връзки със съседните държави бенефициери, или
б)
спешна нужда, липса на продукти и услуги на пазарите на съответните държави или в други надлежно обосновани случаи, в които прилагането на правилата за допустимост биха направили реализацията на проект, програма или действие невъзможна или изключително трудна.
3. За действията, изпълнявани при споделено управление, съответната държава-членка, на която Комисията е делегирала задачите по изпълнението, има право да приеме като отговарящи на условията за допустимост, от името на Комисията, оферентите и кандидатите от държави, които не отговарят на условията за допустимост, посочени в параграф 2 от настоящия член, или стоките, чийто произход не отговаря на условията за допустимост, посочени в член 8, параграф 4.
Член 10
Допустимост за финансиране по ИПП II
1. Оферентите и кандидатите от следните държави отговарят на условията за допустимост за финансиране по ИПП II:
а)
държавите членки, бенефициерите, посочени в приложение I към Регламент (ЕС) № 231/2014, договарящите страни по Споразумението за Европейско икономическо пространство и партньорските държави, обхванати от ЕИС, и
б)
държавите, които имат реципрочен достъп до външна помощ, установен от Комисията при условията, предвидени в член 9, параграф 1, буква д).
2. Комисията може да приеме като отговарящи на условията за допустимост оферентите и кандидатите от държави, които не отговарят на условията за допустимост, или стоките, чийто произход не отговаря на условията за допустимост, в случаи на спешна нужда или липса на продукти и услуги на пазарите в съответните държави или в други надлежно обосновани случаи, в които прилагането на правилата за допустимост биха направили реализацията на проект, програма или действие невъзможна или изключително трудна.
3. За действията, изпълнявани при споделено управление, съответната държава-членка, на която Комисията е делегирала задачите по изпълнението, има право да приеме като отговарящи на условията за допустимост, от името на Комисията, оферентите и кандидатите от държави, които не отговарят на условията за допустимост, посочени в параграф 2 от настоящия член, или стоките, чийто произход не отговаря на условията за допустимост, посочени в член 8, параграф 4.
Член 11
Допустимост за финансиране по ЕИДПЧ и Инструмента, допринасящ за стабилността и мира
1. Без да се засягат ограниченията, присъщи на естеството и целите на действието, както е предвидено в член 8, параграф 7, участието във възлагането на договори за обществени поръчки или за безвъзмездни средства, както и набирането на експерти, е открито без ограничения в рамките на ЕИДПЧ и Инструмента, допринасящ за стабилността и мира
2. В рамките на ЕИДПЧ следните органи и участници са допустими за финансиране в съответствие с член 4, параграфи 1, 2 и 3 и член 6, параграф 1, буква в):
а)
организации на гражданското общество, включително неправителствени организации с нестопанска цел и независими политически фондации, основани на общността организации и агенции с нестопанска цел в частния сектор, институции и организации и мрежи от тях на местно, национално, регионално и международно равнище;
б)
агенции с нестопанска цел в публичния сектор, институции и организации и мрежи на местно, национално, регионално и международно равнище;
в)
национални, регионални и международни парламентарни органи, когато това е необходимо за постигане на целите на ЕИДПЧ и предложената мярка не може да бъде финансирана по друг инструмент;
г)
международни и регионални междуправителствени организации;
д)
физически лица, образувания без правосубектност и, в изключителни и надлежно обосновани случаи, други органи или участници, които не са определени в настоящия параграф, когато това е необходимо за постигане на целите на ЕИДПЧ.
Член 12
Мониторинг и оценка на действията
1. Комисията осъществява редовен мониторинг на своите действия и прави редовен преглед на постигнатия напредък към очакваните резултати, включително крайните резултати и постиженията. Комисията извършва също оценка на въздействието и ефективността на своите браншови политики и действия, както и на ефективността на изготвянето на програмите, когато е подходящо чрез независимо външно оценяване. Предложенията на Европейския парламент или на Съвета за независими външни оценки се вземат надлежно под внимание. Оценките се основават на принципите от добрата практика на ОИСР-КПР със стремеж да се провери дали са постигнати конкретните цели, като се отчита равенството между половете, доколкото е приложимо, и да се формулират препоръки за подобряване на бъдещите операции. Тези оценки се извършват въз основа на показатели, които са предварително установени, ясни, прозрачни и по целесъобразност измерими и специфични за отделните държави.
2. Комисията изпраща своите доклади за оценка на Европейския парламент, на Съвета и на държавите членки посредством съответния комитет, посочен в член 16. По искане на държавите членки в този комитет могат да се обсъждат конкретни оценки. Резултатите служат за обратна връзка при планиране на програмите и разпределение на ресурсите.
3. Комисията приобщава в подходяща степен всички заинтересовани страни към етапа на оценяването на помощта от Съюза, предоставена по силата на настоящия регламент, и може, когато е подходящо, да направи необходимото да предприеме съвместно оценяване с държавите членки и с партньори в областта на развитието.
4. Посоченият в член 13 доклад отразява основните извлечени поуки и последващите действия във връзка с препоръките от оценките, извършвани през предходните години.
ДЯЛ IV
ДРУГИ ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 13
Годишен доклад
1. Комисията разглежда постигнатия напредък в изпълнението на мерките за външна финансова помощ на Съюза, и считано от 2015 г. представя на Европейския парламент и на Съвета годишен доклад за изпълнението на целите на всеки отделен регламент посредством показатели, измерващи постигнатите резултати и ефикасността на съответния инструмент. Този доклад се представя също на Европейския икономически и социален комитет и на Комитета на регионите.
2. Годишният доклад съдържа информация за предишната година относно финансираните мерки, резултатите от упражнения мониторинг и извършената оценка, участието на съответните партньори, а така също и изпълнението на бюджетните ангажименти и на бюджетните кредити за плащания, разпределени по държави, региони и сектор на сътрудничество. В него се оценяват резултатите от финансовата помощ на Съюза, като се използват, доколкото е възможно, специфични и измерими показатели за нейната роля за постигане на целите на Инструментите. Относно сътрудничеството за развитие в доклада се прави оценка, когато е възможно и подходящо, и на спазването на принципите за ефективност на помощта, включително за иновационните финансови инструменти.
3. Годишният доклад, изготвен през 2021 г., съдържа консолидирана информация от годишните доклади за периода 2014-2020 г. относно цялото финансиране, управлявано съгласно настоящия регламент, като се включват външните целеви приходи и вноските в доверителните фондове и се представя разбивка на разходите по държави бенефициери, използване на финансови инструменти, поети задължения и плащания.
Член 14
Разходи за действия в областта на климата и биологичното разнообразие
Годишната приблизителна оценка на общите разходи, свързани с действията за борба срещу изменението на климата и с биоразнообразието, се извършва въз основа на приетите документи за индикативно програмиране. Финансирането в рамките на Инструментите е предмет на система за годишно проследяване, основана на методологията на ОИСР („маркери от Рио“) - без да се изключва употребата на по-точни методологии, когато съществуват такива - която е интегрирана в съществуващата методология за управлението на изпълнението на програмите на Съюза, с цел количествено определяне на разходите, свързани с действията за борба срещу изменението на климата и с биоразнообразието на нивото на програмите за действие и индивидуалните и специалните мерки, посочени в член 2, параграф 1, и вписани в оценките и годишния доклад.
Член 15
Участие на заинтересовани страни в държавите бенефициери
Комисията гарантира, когато е възможно и целесъобразно, че в процеса на изпълнение се извършва или е извършена надлежна консултация със съответните заинтересовани страни в държавите бенефициери, включително организациите на гражданското общество и местните органи, както и че те имат навременен достъп до съответната информация, позволяваща им да играят значима роля в този процес.
Дял V
ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 16
Процедура на комитет
1. Комисията се подпомага от комитетите, създадени с Инструментите. Тези комитети са комитети по смисъла на Регламент (ЕС) № 182/2011.
2. При позоваване на настоящия параграф се прилага член 4 от Регламент (ЕС) № 182/2011.
Когато становището на комитета трябва да бъде получено чрез писмена процедура, тази процедура се прекратява без резултат, когато в рамките на определения срок за предаване на становището председателят на комитета вземе такова решение или обикновено мнозинство от членовете на комитета поиска това.
3. При позоваване на настоящия параграф се прилага член 5 от Регламент (ЕС) № 182/2011.
Когато становището на комитета трябва да бъде получено чрез писмена процедура, тази процедура се прекратява без резултат, когато в рамките на определения срок за предаване на становището председателят на комитета вземе такова решение или обикновено мнозинство от членовете на комитета поиска това.
4. При позоваване на настоящия параграф се прилага член 8 от Регламент (ЕС) № 182/2011 във връзка с член 5 от същия регламент.
Приетото решение остава в сила за срока на приетия или изменен документ, програма за действие или мярка.
5. В работата на комитетите по въпроси, свързани с ЕИБ, участва наблюдател от тази банка.
Член 17
Междинен преглед и оценка на Инструментите
1. Не по-късно от 31 декември 2017 г. Комисията представя междинен доклад за изпълнението на всеки от Инструментите, както и за прилагането на настоящия регламент. Той обхваща периода от 1 януари 2014 г. до 30 юни 2017 г. и поставя акцент върху осъществяването на целите на всеки Инструмент посредством показатели, измерващи постигнатите резултати и ефикасността на Инструментите.
С оглед на постигането на целите на всеки отделен Инструмент, в този доклад се разглеждат добавената стойност на всеки от тях, възможностите за опростяване и за вътрешна и външна съгласуваност, включително взаимно допълване и полезно взаимодействие между Инструментите, запазването на целесъобразността на всички цели, приносът на мерките към последователността на външната дейност на Съюза и, където е приложимо, техният принос към приоритетите на Съюза за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж. В доклада се вземат предвид констатациите и заключенията относно дългосрочното въздействие на Инструментите. В него се съдържа информация и за стимулиращия ефект, постигнат от фондовете за всеки отделен финансов инструмент.
Докладът се изготвя с конкретната цел да бъде подобрено прилагането на помощта на Съюза. Той съдържа информация относно решения за подновяване, изменение или спиране на видовете действия, изпълнявани в рамките на Инструментите.
Докладът следва да съдържа и консолидирана информация от съответните годишни доклади относно цялото финансиране, управлявано съгласно настоящия регламент, като се включват външните целеви приходи и вноските в доверителните фондове и се представя разбивка на разходите по държави бенефициери, използване на финансови инструменти, поети задължения и плащания.
Окончателен доклад за оценка за периода 2014-2020 г. се изготвя от Комисията в рамките на междинния преглед за следващия финансов период.
2. Междинният доклад, посочен в параграф 1, първа алинея, се представя на Европейския парламент и на Съвета и се придружава, ако е целесъобразно, от законодателни предложения за внасяне на необходимите изменения в Инструментите и настоящия регламент.
3. Като основа за оценка на степента, в която са били постигнати целите, се използват стойностите на показателите на 1 януари 2014 г.
4. Комисията изисква от партньорските държави да предоставят всички необходими данни и информация в съответствие с международните ангажименти по отношение на ефективността на помощта, за да се даде възможност за мониторинг и оценка на съответните мерки.
5. Дългосрочните постижения и въздействието, както и устойчивостта на ефектите от Инструментите се оценяват в съответствие с правилата и процедурите за мониторинг, оценка и докладване, приложими към съответния момент.
Член 18
Влизане в сила
Настоящият регламент влиза в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Прилага се от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2020 г.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки.
Съставено в Страсбург на 11 март 2014 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (EΕ) αριθ. 236/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Μαρτίου 2014
για τον καθορισμό κοινών κανόνων και διαδικασιών για την εφαρμογή των μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης της Ένωσης
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 209 παράγραφος 1 και το άρθρο 212 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβιβάσεως του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα εξής:
(1)
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να υιοθετήσει κοινούς κανόνες και διαδικασίες για την εφαρμογή ενός πλήρους συνόλου μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης που θα καλύπτει ένα φάσμα πολιτικών σχετικά με αυτήν τη δράση. Οι εν λόγω μηχανισμοί χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης για την περίοδο 2014-2020 είναι: ο Μηχανισμός για την αναπτυξιακή συνεργασία (ΜΑΣ), όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (EΕ) αριθ 233/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), το Ευρωπαϊκό Μέσο για τη Δημοκρατία και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΜΔΔΑ), όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 235/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας (ΕΜΓ), όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 232/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), ο Μηχανισμός συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη, όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 230/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙ), όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 231/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7), και το Μέσο Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες, όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 234/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) (εφεξής καλούμενοι από κοινού «Μηχανισμοί» και μεμονωμένα «Μηχανισμός»).
(2)
Οι κοινοί κανόνες και διαδικασίες θα πρέπει να είναι σύμφωνοι με τους δημοσιονομικούς κανόνες που ισχύουν για τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, όπως ορίζεται στον κανονισμό του Ευρωπαϊκού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9), συμπεριλαμβανομένων των αντίστοιχων κανόνων που έχουν υιοθετηθεί από την Επιτροπή (10) για την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού.
(3)
Οι Μηχανισμοί προβλέπουν ότι γενικά οι δράσεις που θα χρηματοδοτούνται βάσει αυτών θα πρέπει να αποτελούν το αντικείμενο πολυετούς ενδεικτικού προγραμματισμού, με πρόβλεψη του πλαισίου εντός του οποίου θα πρέπει να εκδίδονται οι χρηματοδοτικές αποφάσεις σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και με τις διαδικασίες που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11).
(4)
Οι χρηματοδοτικές αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνουν τη μορφή ετήσιων ή πολυετών προγραμμάτων δράσης και μεμονωμένων μέτρων όταν τηρείται ο σχεδιασμός που προβλέπεται από τον πολυετή ενδεικτικό προγραμματισμό, ειδικών μέτρων, όταν απαιτείται λόγω απρόβλεπτων και δεόντως αιτιολογημένων αναγκών ή περιστάσεων, και μέτρων στήριξης. Μέτρα στήριξης μπορούν να λαμβάνονται είτε στο πλαίσιο ετήσιου ή πολυετούς προγράμματος δράσης ή εκτός του πεδίου εφαρμογής των εγγράφων ενδεικτικού προγραμματισμού.
(5)
Οι χρηματοδοτικές αποφάσεις θα πρέπει να περιλαμβάνουν σε παράρτημα περιγραφή κάθε δράσης, που καθορίζει τους στόχους της, τις κύριες δραστηριότητες, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τις μεθόδους εφαρμογής, τον προϋπολογισμό και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα, τυχόν συνδεόμενα μέτρα στήριξης και ρυθμίσεις για τον έλεγχο των επιδόσεων, και θα πρέπει να εγκρίνονται σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
(6)
Λόγω του προγραμματισμού πολιτικών ή της φύσης της δημοσιονομικής εκτέλεσης των εν λόγω εκτελεστικών πράξεων, ειδικότερα των δημοσιονομικών επιπτώσεών τους, η διαδικασία εξέτασης θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την έγκρισή τους, εκτός των μεμονωμένων και ειδικών μέτρων με προκαθορισμένα κατώτατα όρια. Εντούτοις, η Επιτροπή θα πρέπει να εκδίδει άμεσα εφαρμοστέες εκτελεστικές πράξεις όταν, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις οι οποίες σχετίζονται με την ανάγκη έγκαιρης αντίδρασης εκ μέρους της Ένωσης, το απαιτούν επιτακτικοί λόγοι επείγοντος. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να ενημερώνεται δεόντως εν προκειμένω, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
(7)
Για την εφαρμογή των Μηχανισμών, όταν η διαχείριση της λειτουργίας ανατίθεται σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς, η απόφαση της Επιτροπής θα πρέπει να καλύπτει ειδικότερα διατάξεις για τον καταμερισμό του κινδύνου, τη διαφάνεια, τις αποδοχές του ενδιάμεσου φορέα που είναι αρμόδιος για την εφαρμογή, τη χρήση και επαναχρησιμοποίηση κονδυλίων και των πιθανών κερδών και τις υποχρεώσεις για υποβολή εκθέσεων και τους μηχανισμούς ελέγχου, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών διατάξεων του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
(8)
Η Ένωση θα πρέπει να επιδιώκει την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων προκειμένου να βελτιστοποιήσει τα αποτελέσματα της εξωτερικής δράσης της. Αυτό θα πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω της συνοχής και συμπληρωματικότητας των μηχανισμών εξωτερικής δράσης της Ένωσης, καθώς και με τη δημιουργία συνεργειών μεταξύ των Μηχανισμών και άλλων πολιτικών της Ένωσης. Θα πρέπει δε τούτο περαιτέρω να συνεπάγεται αμοιβαία ενίσχυση των προγραμμάτων που καταρτίζονται στο πλαίσιο των Μηχανισμών και, κατά περίπτωση, τη χρησιμοποίηση χρηματοοικονομικών μηχανισμών με μόχλευση.
(9)
Σύμφωνα με το άρθρο 21 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), η δράση της Ένωσης στη διεθνή σκηνή πρέπει να διέπεται από τις αρχές που ενέπνευσαν τη δημιουργία, την ανάπτυξη και τη διεύρυνσή της και τις οποίες επιδιώκει να προαγάγει στον υπόλοιπο κόσμο, δηλαδή τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τον οικουμενικό και αδιαίρετο χαρακτήρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την αρχή της ισότητας και την αλληλεγγύη και τον σεβασμό των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου.
(10)
Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της Ένωσης στο 3ο και το 4ο Φόρουμ υψηλού επιπέδου για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας (Άκκρα 2008 και Μπουσάν 2011) και με τη σύσταση της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης («ΟΟΣΑ-ΕΑΒ») σχετικά με την αποδέσμευση της παροχής δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας (ΔΑΒ) στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και στις φτωχές υπερχρεωμένες χώρες, η Επιτροπή θα πρέπει να αποδεσμεύσει την παροχή βοήθειας της Ένωσης στον μέγιστο βαθμό, μεταξύ άλλων για καινοτόμους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς, και να προωθήσει τη συμμετοχή οντοτήτων από χώρες εταίρους στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων.
(11)
Προκειμένου να διασφαλισθεί η προβολή στους πολίτες των δικαιούχων χωρών και στους πολίτες της Ένωσης της βοήθειας της Ένωσης, θα πρέπει, όπου αυτό ενδείκνυται, να υπάρχουν στοχευμένη επικοινωνία και ενημέρωση με τα κατάλληλα μέσα.
(12)
Η εξωτερική δράση της Ένωσης στο πλαίσιο των Μηχανισμών θα πρέπει να συμβάλλει στην επίτευξη σαφών αποτελεσμάτων (που καλύπτουν τις αποδόσεις, τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο) σε χώρες που επωφελούνται από την εξωτερική χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης. Όταν ενδείκνυται και είναι δυνατόν, τα αποτελέσματα της εξωτερικής δράσης της Ένωσης και η αποτελεσματικότητα ενός Μηχανισμού θα πρέπει να παρακολουθούνται και να αξιολογούνται βάσει προκαθορισμένων, σαφών, διαφανών και, εάν χρειάζεται, ειδικών ανά χώρα και μετρήσιμων δεικτών, προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες και τους στόχους του οικείου Μηχανισμού.
(13)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης θα πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου δαπανών, συμπεριλαμβανομένων της πρόληψης, του εντοπισμού και της διερεύνησης παρατυπιών, της ανάκτησης διαφυγόντων κονδυλίων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή καταχρηστικώς χρησιμοποιηθέντων κεφαλαίων και, κατά περίπτωση, με την επιβολή χρηματικών ποινών. Τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να εκτελούνται σύμφωνα με τις ισχύουσες συμφωνίες οι οποίες συνάπτονται με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες.
(14)
Θα πρέπει να προβλεφθούν διατάξεις για τις μεθόδους χρηματοδότησης, την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, τους κανόνες ιθαγένειας και καταγωγής, την αξιολόγηση των δράσεων, την υποβολή εκθέσεων και την επανεξέταση και αξιολόγηση των Μηχανισμών.
(15)
Με την επιφύλαξη των μηχανισμών συνεργασίας που αναπτύσσονται με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα επίπεδα, σύμφωνα με το άρθρο 11 ΣΕΕ, οι ενδιαφερόμενοι φορείς δικαιούχων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών αρχών, έχουν εξέχοντα ρόλο όσον αφορά την εξωτερική πολιτική της Ένωσης. Κατά τη διαδικασία εφαρμογής, ιδίως κατά την προετοιμασία, εκτέλεση, παρακολούθηση και αξιολόγηση των μέτρων που λαμβάνονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, είναι σημαντικό να ζητείται δεόντως η γνώμη τους ώστε να διασφαλίζεται ότι έχουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία και να λαμβάνονται δεόντως υπόψη οι ιδιαιτερότητές τους.
(16)
Σύμφωνα με τα άρθρα 208, το άρθρο 209 παράγραφος 3 και το άρθρο 212 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δυνάμει των όρων του καταστατικού της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και της απόφασης αριθ. 1080/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12), η ΕΤΕπ συμβάλλει στην εφαρμογή των μέτρων που είναι αναγκαία για την προώθηση των σκοπών των πολιτικών για την ανάπτυξη και άλλων εξωτερικών πολιτικών της Ένωσης, και παρεμβαίνει συμπληρωματικά προς τους μηχανισμούς εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Θα πρέπει να αξιοποιούνται οι ευκαιρίες να συνδυάζεται η χρηματοδότησή της ΕΤΕπ με δημοσιονομικούς πόρους της Ένωσης. Γίνεται διαβούλευση με την ΕΤΕπ κατά τη διαδικασία προγραμματισμού της Ένωσης, εάν είναι σκόπιμο.
(17)
Οι διεθνείς οργανισμοί και οι οργανισμοί για την ανάπτυξη συνεργάζονται συστηματικά με μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς ως εταίρους υλοποίησης και χρειάζεται ενδεχομένως να τους αναθέτουν καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, θα πρέπει να προβλεφθεί στον παρόντα κανονισμό να επιτραπεί η ανάθεση αυτών των καθηκόντων σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, υπό όρους ισοδύναμους με τους ισχύοντες για την Επιτροπή.
(18)
Προκειμένου να ενισχυθούν η αυτεξούσια χάραξη των αναπτυξιακών διαδικασιών των χωρών εταίρων και η βιωσιμότητα της εξωτερικής βοήθειας και σύμφωνα με τις δεσμεύσεις για την αποτελεσματικότητα της διεθνούς βοήθειας τις οποίες έχουν αναλάβει η Ένωση και οι χώρες εταίροι, η Ένωση θα πρέπει να προωθεί, κατά περίπτωση ανάλογα με τη φύση της εκάστοτε δράσης, την αξιοποίηση των θεσμών, συστημάτων και διαδικασιών των χωρών εταίρων.
(19)
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη και το διεθνές πρόγραμμα για την αποτελεσματικότητα της διεθνούς βοήθειας και όπως υπογραμμίζεται στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 5ης Ιουλίου 2011 σχετικά με το μέλλον της δημοσιονομικής στήριξης της ΕΕ στις αναπτυσσόμενες χώρες, την ανακοίνωση της Επιτροπής της 13ης Οκτωβρίου 2011 με τίτλο «Αύξηση του αντικτύπου της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ: ένα πρόγραμμα δράσης για αλλαγή» και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαΐου 2012 με τίτλο «Η μελλοντική προσέγγιση για τη δημοσιονομική στήριξη της ΕΕ στις τρίτες χώρες», η δημοσιονομική στήριξη οφείλει να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά προκειμένου να προωθήσει τη μείωση της φτώχειας και τη χρήση των συστημάτων των χωρών, να καταστήσει τη βοήθεια περισσότερο προβλέψιμη και να τονώσει την οικειοποίηση των αναπτυξιακών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων. Η εκταμίευση των προβλεπόμενων δημοσιονομικών δόσεων θα πρέπει να εξαρτάται από την ικανοποιητική πρόοδο που σημειώνεται ως προς την επίτευξη των στόχων που έχουν συμφωνηθεί με τις χώρες εταίρους. Στις χώρες που επωφελούνται από το είδος αυτό χρηματοδοτικής βοήθειας της Ένωσης, η Ένωση στηρίζει την ανάπτυξη του κοινοβουλευτικού και λογιστικού ελέγχου, της διαφάνειας και της πρόσβασης του κοινού στις πληροφορίες.
(20)
Η δράση της Ένωσης για την προώθηση των αρχών της δημοκρατίας και την ενίσχυση του εκδημοκρατισμού μπορεί να εφαρμόζεται, μεταξύ άλλων, με την παροχή στήριξης σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ανεξάρτητα όργανα που δρουν στο χώρο αυτό, όπως το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Δημοκρατία.
(21)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων τους, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση δύναται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 5 ΣΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των εν λόγω στόχων αυτών.
(22)
Είναι σκόπιμο να ευθυγραμμισθεί η περίοδος εφαρμογής του παρόντος κανονισμού με εκείνη του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου (13). Κατά συνέπεια, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να εφαρμοσθεί από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΤΙΤΛΟΣ Ι
ΕΦΑΡΜΟΓΗ
Άρθρο 1
Αντικείμενο και αρχές
1. Ο παρών κανονισμός θεσπίζει τους κανόνες και τους όρους παροχής της χρηματοδοτικής βοήθειας της Ένωσης σε δράσεις, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων δράσης και άλλων μέτρων, βάσει των ακόλουθων μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης για την περίοδο 2014-2020: του Μηχανισμού για την αναπτυξιακή συνεργασία (ΜΑΣ), του Ευρωπαϊκού Μέσου για τη Δημοκρατία και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΜΔΔΑ), του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας (ΕΜΓ), του Μηχανισμού συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη, του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙ) και του Μέσου Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες (εφεξής καλούμενοι από κοινού «Μηχανισμοί» και μεμονωμένα «Μηχανισμός»).
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ο όρος «χώρες» περιλαμβάνει εδάφη και περιφέρειες, κατά περίπτωση.
2. Ο παρών κανονισμός δεν ισχύει για την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούν το πρόγραμμα Erasmus+ δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 233/2014, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 232/2014, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 231/2014 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 234/2014. Οι εν λόγω δράσεις αυτές υλοποιούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14), βάσει των εγγράφων ενδεικτικού προγραμματισμού που αναφέρονται στον εφαρμοστέο Μηχανισμό, εξασφαλίζοντας και τη συμμόρφωση με τους εν λόγω κανονισμούς.
3. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι οι δράσεις υλοποιούνται σύμφωνα με τους στόχους του εφαρμοστέου Μηχανισμού και σε συμμόρφωση με αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Η ενωσιακή χρηματοδοτική βοήθεια που παρέχεται βάσει των Μηχανισμών είναι σύμφωνη με τους κανόνες και τις διαδικασίες που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, ο οποίος παρέχει το βασικό δημοσιονομικό και νομικό πλαίσιο για την εφαρμογή τους.
4. Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τις πιο αποτελεσματικές και αποδοτικές μεθόδους εφαρμογής. Όταν είναι εφικτό και ενδεδειγμένο δεδομένης της φύσης της δράσης, η Επιτροπή ευνοεί επίσης τη χρήση των απλούστερων διαδικασιών.
5. Λαμβανομένης υπόψη της παραγράφου 4, κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού η Επιτροπή ευνοεί την αξιοποίηση των συστημάτων των χωρών εταίρων όταν είναι εφικτό και ενδεδειγμένο δεδομένης της φύσης της δράσης.
6. Η Ένωση επιδιώκει την προώθηση, ανάπτυξη και εδραίωση των αρχών της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, που αποτελούν τα θεμέλιά της, με βάση το διάλογο και τη συνεργασία με τις χώρες και περιφέρειες εταίρους, όπου ενδείκνυται. Η Ένωση ενσωματώνει τις εν λόγω αρχές στην εφαρμογή των Μηχανισμών.
Άρθρο 2
Υιοθέτηση προγραμμάτων δράσης, μεμονωμένων μέτρων και ειδικών μέτρων
1. Η Επιτροπή υιοθετεί ετήσια προγράμματα δράσης, βάσει των εγγράφων του ενδεικτικού προγραμματισμού που αναφέρονται στο σχετικό Μηχανισμό, όπου ενδείκνυται. Η Επιτροπή μπορεί να υιοθετεί επίσης πολυετή προγράμματα δράσης σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3.
Στα προγράμματα δράσης προσδιορίζονται για κάθε δράση οι επιδιωκόμενοι στόχοι, τα αναμενόμενα αποτελέσματα και οι κύριες δραστηριότητες, οι μέθοδοι εφαρμογής, ο προϋπολογισμός και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα, τυχόν συνδεόμενα μέτρα στήριξης και ρυθμίσεις για τον έλεγχο των επιδόσεων.
Όταν απαιτείται, μια δράση μπορεί να υιοθετηθεί ως μεμονωμένο μέτρο πριν ή μετά την έγκριση ετήσιων ή πολυετών προγραμμάτων δράσης.
Σε περίπτωση απρόβλεπτων και δεόντως αιτιολογημένων αναγκών ή συνθηκών και όταν δεν είναι δυνατή η χρηματοδότηση από καταλληλότερες πηγές, η Επιτροπή μπορεί να υιοθετεί ειδικά μέτρα τα οποία δεν προβλέπονται στα έγγραφα ενδεικτικού προγραμματισμού, μεταξύ άλλων μέτρα για τη διευκόλυνση της μετάβασης από την επείγουσα βοήθεια σε μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές ενέργειες ή μέτρα για την καλύτερη προετοιμασία των ατόμων που διαχειρίζονται επαναλαμβανόμενες κρίσεις.
2. Τα προγράμματα δράσης, τα μεμονωμένα μέτρα και τα ειδικά μέτρα που προβλέπονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου υιοθετούνται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης, όπως αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3.
3. Η αναφερόμενη στην παράγραφο 2 διαδικασία δεν απαιτείται για:
α)
μεμονωμένα μέτρα για τα οποία η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δεν υπερβαίνει τα 5 εκατομμύρια EUR,
β)
ειδικά μέτρα για τα οποία η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια EUR,
γ)
τεχνικές τροποποιήσεις προγραμμάτων δράσης, μεμονωμένων μέτρων και ειδικών μέτρων. Οι τεχνικές τροποποιήσεις είναι προσαρμογές, όπως:
i)
παρατάσεις της προθεσμίας εφαρμογής,
ii)
επαναδεσμευμένα κεφάλαια μεταξύ δράσεων που περιέχονται σε ετήσιο ή πολυετές πρόγραμμα δράσης ή
iii)
αυξήσεις ή μειώσεις του προϋπολογισμού των ετήσιων ή πολυετών προγραμμάτων δράσης ή των μεμονωμένων ή ειδικών μέτρων, κατά ποσοστό όχι μεγαλύτερο από 20 % του αρχικού προϋπολογισμού και ποσό που δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια EUR,
υπό την προϋπόθεση ότι οι τροποποιήσεις αυτές δεν επηρεάζουν ουσιαστικά τους στόχους του σχετικού μέτρου.
Τα μέτρα που υιοθετούνται δυνάμει της παρούσας παραγράφου κοινοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη μέσω της αρμόδιας επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 16 εντός μηνός από την έγκρισή τους.
4. Οι παράγραφοι 1, 2 και 3 σχετικά με τα προγράμματα δράσης και τα μεμονωμένα μέτρα δεν εφαρμόζονται στη διασυνοριακή συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΜΓ.
5. Για δεόντως αιτιολογημένους επιτακτικούς λόγους επείγοντος, όπως καταστάσεις κρίσεων ή άμεσης απειλής της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των δικαιωμάτων του ανθρώπου ή των θεμελιωδών ελευθεριών, η Επιτροπή δύναται να υιοθετεί μεμονωμένα ή ειδικά μέτρα ή τροποποιήσεις σε υφιστάμενα προγράμματα δράσης και μέτρα, σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 4.
6. Διενεργείται κατάλληλος περιβαλλοντικός έλεγχος, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων στην αλλαγή του κλίματος και τη βιοποικιλότητα, σε επίπεδο σχεδίου, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες νομοθετικές πράξεις της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 2011/92/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15) και της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου (16), και, ενδεχομένως, εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ) για τα περιβαλλοντικώς ευαίσθητα σχέδια, ιδίως όσον αφορά σημαντικές νέες υποδομές. Εφόσον απαιτείται, κατά την εφαρμογή τομεακών προγραμμάτων χρησιμοποιούνται στρατηγικές περιβαλλοντικές εκτιμήσεις. Εξασφαλίζονται η συμμετοχή ενδιαφερόμενων φορέων στις περιβαλλοντικές εκτιμήσεις και η πρόσβαση του κοινού στα αποτελέσματά των εν λόγω εκτιμήσεων.
7. Κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση προγραμμάτων και σχεδίων, λαμβάνονται δεόντως υπόψη τα κριτήρια που αφορούν τη δυνατότητα πρόσβασης για άτομα με αναπηρία.
Άρθρο 3
Μέτρα στήριξης
1. Η χρηματοδότηση της Ένωσης μπορεί να καλύπτει δαπάνες για την εφαρμογή των Μηχανισμών και για την επίτευξη των στόχων τους, συμπεριλαμβανομένης της διοικητικής στήριξης που συνδέεται με τις δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, εποπτείας, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης που είναι άμεσα αναγκαίες για την εφαρμογή αυτή, ενώ καλύπτει επίσης τις δαπάνες των αντιπροσωπειών της Ένωσης για τη διοικητική στήριξη που απαιτείται για τη διαχείριση ενεργειών χρηματοδοτούμενων στο πλαίσιο των Μηχανισμών.
2. Υπό την προϋπόθεση ότι οι δραστηριότητες που αναφέρονται στα στοιχεία α), β) και γ) σχετίζονται με τους γενικούς στόχους του εφαρμοστέου Μηχανισμού που υλοποιείται μέσω δράσεων, η χρηματοδότηση της Ένωσης δύναται να καλύπτει:
α)
μελέτες, συνεδριάσεις, δραστηριότητες πληροφόρησης, ευαισθητοποίησης, κατάρτισης, προετοιμασίας και ανταλλαγής διδαγμάτων και βέλτιστων πρακτικών, δημοσίευσης, καθώς και κάθε άλλη δαπάνη διοικητικής ή τεχνικής βοήθειας που απαιτείται για τη διαχείριση δράσεων,
β)
ερευνητικές δραστηριότητες και μελέτες για σχετικά θέματα και τη διάδοση αυτών,
γ)
δαπάνες που σχετίζονται με την παροχή πληροφοριών και δράσεις επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης επικοινωνιακών στρατηγικών και εταιρικής επικοινωνίας των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης.
3. Τα μέτρα στήριξης δύνανται να χρηματοδοτούνται εκτός του πεδίου των εγγράφων ενδεικτικού προγραμματισμού. Εφόσον συντρέχει περίπτωση, η Επιτροπή υιοθετεί τα μέτρα στήριξης σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3.
Η διαδικασία εξέτασης δεν εφαρμόζεται στην υιοθέτηση μέτρων στήριξης για τα οποία η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια EUR.
Τα μέτρα στήριξης για τα οποία η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια EUR κοινοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη μέσω της αρμόδιας επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 16 εντός μηνός από την υιοθέτησή τους.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
Άρθρο 4
Γενικές διατάξεις χρηματοδότησης
1. Η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δύναται να παρέχεται μέσω των μορφών χρηματοδότησης που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και ειδικότερα:
α)
επιχορηγήσεις,
β)
δημόσιες συμβάσεις για υπηρεσίες, προμήθειες ή εργασίες,
γ)
γενική ή τομεακή δημοσιονομική στήριξη,
δ)
συνεισφορές στα καταπιστευματικά ταμεία που συστήνει η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 187 του κανονισμού (EΕ, Eυρατόμ) αριθ. 966/2012,
ε)
χρηματοοικονομικοί μηχανισμοί όπως δάνεια, εγγυήσεις, μετοχικό ή οιονεί μετοχικό κεφάλαιο, επενδύσεις ή συμμετοχές και μέσα καταμερισμού των κινδύνων, ει δυνατόν υπό την καθοδήγηση της ΕΤΕπ σύμφωνα με την εξωτερική της εντολή δυνάμει της απόφασης αριθ. 1080/2011/ΕΕ, πολυμερούς ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, ή διμερούς ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, όπως οι διμερείς αναπτυξιακές τράπεζες, ενδεχομένως συνδυασμένα με πρόσθετες επιχορηγήσεις από άλλες πηγές.
2. Η γενική ή τομεακή δημοσιονομική στήριξη όπως αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο γ) βασίζεται στην αμοιβαία ευθύνη και την κοινή δέσμευση σε καθολικές αξίες και αποσκοπεί στην ενίσχυση συμβατικών εταιρικών σχέσεων μεταξύ της Ένωσης και χωρών εταίρων, προκειμένου να προαχθούν η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, να στηριχθεί η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη και να εξαλειφθεί η φτώχεια.
Όλες οι αποφάσεις για την παροχή γενικής ή τομεακής δημοσιονομικής στήριξης βασίζονται στις πολιτικές για τη δημοσιονομική στήριξη που έχουν συμφωνηθεί από την Ένωση, σε σαφή δέσμη κριτηρίων επιλεξιμότητας και σε προσεκτική εκτίμηση των κινδύνων και των οφελών.
Ένας από τους κύριους καθοριστικούς παράγοντες για την εν λόγω απόφαση είναι η αξιολόγηση της δέσμευσης, των επιδόσεων και της προόδου των χωρών εταίρων όσον αφορά τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Η γενική ή τομεακή δημοσιονομική στήριξη διαφοροποιείται κατά τρόπον ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στο πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο της εκάστοτε χώρας εταίρου, λαμβανομένων υπόψη καταστάσεων αστάθειας.
Όταν παρέχει τη γενική ή τομεακή δημοσιονομική στήριξη σύμφωνα με το άρθρο 186 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, η Επιτροπή προσδιορίζει σαφώς και παρακολουθεί τις προϋποθέσεις για την παροχή βοήθειας και στηρίζει την ανάπτυξη ικανοτήτων κοινοβουλευτικού και λογιστικού ελέγχου και αυξάνει τη διαφάνεια και την πρόσβαση του κοινού στις πληροφορίες. Η εκταμίευση της γενικής ή τομεακής δημοσιονομικής στήριξης εξαρτάται από την ικανοποιητική πρόοδο που σημειώνεται ως προς την επίτευξη των στόχων που έχουν συμφωνηθεί με τη χώρα εταίρο.
3. Κάθε οντότητα στην οποία ανατίθεται η εφαρμογή των χρηματοοικονομικών μηχανισμών όπως αναφέρονται στην παράγραφο 1 στοιχείο ε) πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και συμμορφώνεται προς τους στόχους, τα πρότυπα και τις πολιτικές της Ένωσης, καθώς και τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τη χρήση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα κονδύλια της Ένωσης.
Οι εν λόγω χρηματοοικονομικοί μηχανισμοί μπορούν να ομαδοποιούνται σε διευκολύνσεις για σκοπούς εφαρμογής και υποβολής εκθέσεων.
Η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δύναται επίσης να παρέχεται, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, μέσω συνεισφορών σε διεθνή, περιφερειακά ή εθνικά ταμεία, όπως αυτά που συστήνουν ή διαχειρίζονται η ΕΤΕπ, τα κράτη μέλη ή χώρες εταίροι και περιφέρειες ή διεθνείς οργανισμοί, με σκοπό την προσέλκυση κοινής χρηματοδότησης από ορισμένους χορηγούς, ή σε ταμεία που συστήνουν ένας ή περισσότεροι χορηγοί με σκοπό την κοινή υλοποίηση σχεδίων.
4. Η αμοιβαία πρόσβαση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Ένωσης σε χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς που συστήνουν άλλοι οργανισμοί προωθείται, όπως αρμόζει.
5. Όταν παρέχει χρηματοδοτική ενωσιακή βοήθεια κατά τα αναφερόμενα στην παράγραφο 1, η Επιτροπή, εάν ενδείκνυται, λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει την προβολή της χρηματοδοτικής στήριξης της Ένωσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται μέτρα που επιβάλλουν απαιτήσεις προβολής σε δικαιούχους κονδυλίων της Ένωσης, εκτός δεόντως αιτιολογημένων περιπτώσεων. Η Επιτροπή έχει την ευθύνη παρακολούθησης της συμμόρφωσης των δικαιούχων προς τις εν λόγω απαιτήσεις.
6. Όλα τα έσοδα που προέρχονται από ένα χρηματοοικονομικό μηχανισμό διατίθενται στον αντίστοιχο Μηχανισμό ως εσωτερικά έσοδα για ειδικό προορισμό. Ανά πενταετία η Επιτροπή εξετάζει τη συμβολή των υφιστάμενων χρηματοοικονομικών μηχανισμών στην επίτευξη των στόχων της Ένωσης καθώς και την αποτελεσματικότητά τους.
7. Η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης εκτελείται από την Επιτροπή, όπως προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, άμεσα από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, τις αντιπροσωπείες της Ένωσης και τους εκτελεστικούς οργανισμούς, με επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη, ή έμμεσα μέσω της ανάθεσης καθηκόντων εκτέλεσης του προϋπολογισμού στις οντότητες που αναφέρονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012. Οι εν λόγω οντότητες διασφαλίζουν τη συνοχή με την εξωτερική πολιτική της Ένωσης και μπορούν να αναθέτουν καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε άλλες οντότητες υπό όρους ισοδύναμους με τους ισχύοντες για την Επιτροπή.
Τηρούν ετησίως την υποχρέωσή τους δυνάμει του άρθρου 60 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012. Η ελεγκτική γνώμη, εφόσον απαιτείται, υποβάλλεται εντός μηνός από την υποβολή της έκθεσης και της διαχειριστικής δήλωσης και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στη δήλωση αξιοπιστίας της Επιτροπής.
Οι διεθνείς οργανισμοί που αναφέρονται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημείο ii) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και οι οργανισμοί των κρατών μελών που αναφέρονται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημεία v) και vi) του εν λόγω κανονισμού στους οποίους αναθέτει καθήκοντα η Επιτροπή δύνανται επίσης να αναθέτουν καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που διαθέτουν την κατάλληλη λειτουργική και χρηματοοικονομική ικανότητα, υπό όρους ισοδύναμους με τους ισχύοντες για την Επιτροπή.
Οι οντότητες που πληρούν τα κριτήρια του άρθρου 60 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 θεωρείται ότι πληρούν τα κριτήρια επιλογής που αναφέρονται στο άρθρο 139 του εν λόγω κανονισμού.
8. Οι μορφές χρηματοδότησης που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου και στο άρθρο 6 παράγραφος 1 και οι μέθοδοι εφαρμογής που αναφέρονται στην παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου, επιλέγονται βάσει της ικανότητάς τους για επίτευξη των ειδικών στόχων των δράσεων και για επίτευξη αποτελεσμάτων, λαμβανομένων υπόψη, ειδικότερα, του κόστους των ελέγχων, του διοικητικού φόρτου και του αναμενόμενου κινδύνου μη συμμόρφωσης. Όσον αφορά τις επιχορηγήσεις, συνυπολογίζεται η χρήση κατ' αποκοπήν ποσών, ενιαίων ποσοστών και κλιμάκων κόστους ανά μονάδα.
9. Οι δράσεις που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των Μηχανισμών δύνανται να υλοποιηθούν με παράλληλη ή από κοινού συγχρηματοδότηση.
Στην περίπτωση παράλληλης συγχρηματοδότησης, μια δράση υποδιαιρείται σε αριθμό σαφώς αναγνωρίσιμων στοιχείων, καθένα από τα οποία χρηματοδοτείται από τους διάφορους εταίρους που εξασφαλίζουν συγχρηματοδότηση κατά τρόπο ώστε να μπορεί να προσδιορίζεται πάντα ο τελικός προορισμός της χρηματοδότησης.
Στην περίπτωση από κοινού συγχρηματοδότησης, το συνολικό κόστος μιας δράσης κατανέμεται μεταξύ των εταίρων που εξασφαλίζουν τη συγχρηματοδότηση και οι πόροι συγκεντρώνονται κατά τρόπο που δεν επιτρέπει πλέον τον προσδιορισμό της πηγής χρηματοδότησης για μια δεδομένη δραστηριότητα που πραγματοποιείται ως μέρος της δράσης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εκ των υστέρων δημοσίευση πληροφοριών σχετικά με επιχορηγήσεις και δημόσιες συμβάσεις, όπως προβλέπεται στο άρθρο 35 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, συμμορφώνεται προς τυχόν κανόνες που διέπουν την επιφορτισμένη οντότητα.
10. Σε περίπτωση προσφυγής σε έναν τύπο χρηματοδότησης από τους αναφερόμενους στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου ή στο άρθρο 6 παράγραφος 1, η συνεργασία μεταξύ της Ένωσης και των εταίρων της μπορεί να συνίσταται, μεταξύ άλλων, στα εξής:
α)
τριγωνική διευθέτηση κατά την οποία η Ένωση συντονίζει με τρίτες χώρες τη βοήθειά της προς μια χώρα εταίρο ή περιφέρεια,
β)
μέτρα διοικητικής συνεργασίας, όπως σύνδεση μεταξύ δημόσιων φορέων, τοπικών αρχών, εθνικών δημόσιων φορέων ή οντοτήτων ιδιωτικού δικαίου, που τους έχουν ανατεθεί καθήκοντα δημόσιας υπηρεσίας ενός κράτους μέλους και μιας χώρας εταίρου ή περιφέρειας, καθώς και μέτρα συνεργασίας όπου μετέχουν εμπειρογνώμονες του δημόσιου τομέα οι οποίοι έχουν αποσταλεί από τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές τους,
γ)
συνεισφορά στις δαπάνες που απαιτούνται για τη σύσταση και διαχείριση μιας σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα,
δ)
προγράμματα στήριξης τομεακών πολιτικών μέσω των οποίων η Ένωση παρέχει στήριξη στο τομεακό πρόγραμμα μιας χώρας εταίρου,
ε)
στην περίπτωση του ΕΜΓ και του ΜΠΒ ΙΙ, συνεισφορές στο κόστος συμμετοχής των χωρών σε προγράμματα και οργανισμούς της Ένωσης,
στ)
επιδοτήσεις επιτοκίου,
ζ)
χρηματοδότηση μέσω επιχορηγήσεων σε οργανισμούς της Ένωσης.
11. Όταν συνεργάζεται με ενδιαφερόμενους φορείς δικαιούχων χωρών, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους, συμπεριλαμβανομένων των αναγκών και του γενικού πλαισίου, όταν καθορίζει τους τρόπους χρηματοδότησης, το είδος της συνεισφοράς, τις ρυθμίσεις ανάθεσης και τις διοικητικές διατάξεις για τη διαχείριση επιχορηγήσεων, με σκοπό να προσεγγίζει και να ανταποκρίνεται με τον καλύτερο τρόπο στο ευρύτερο δυνατό φάσμα αυτών των ενδιαφερομένων φορέων. Ενθαρρύνονται οι ειδικές ρυθμίσεις σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, όπως συμφωνίες εταιρικής σχέσης, εξουσιοδοτήσεις επιχορηγήσεων με παραχώρηση, άμεση ανάθεση ή προσκλήσεις υποβολής προτάσεων με περιορισμένη επιλεξιμότητα ή κατ' αποκοπήν ποσά.
12. Η Ένωση, όταν υλοποιεί την παροχή στήριξης στη μετάβαση και μεταρρύθμιση σε χώρες εταίρους, αντλεί, εφόσον ενδείκνυται, από τις εμπειρίες των κρατών μελών και τα διδάγματα και τα χρησιμοποιεί από κοινού.
Άρθρο 5
Φόροι, δασμοί και επιβαρύνσεις
Η βοήθεια της Ένωσης δεν δημιουργεί ούτε ενεργοποιεί την είσπραξη ειδικών φόρων, δασμών ή επιβαρύνσεων.
Εφόσον συντρέχει περίπτωση, διεξάγεται διαπραγμάτευση με τρίτες χώρες ως προς τις κατάλληλες διατάξεις προκειμένου να εξαιρεθούν οι δράσεις εφαρμογής της χρηματοδοτικής βοήθειας της Ένωσης από τους φόρους, τους δασμούς και άλλες φορολογικές επιβαρύνσεις. Διαφορετικά, αυτοί οι φόροι, οι δασμοί και οι επιβαρύνσεις έχουν επιλέξιμο χαρακτήρα βάσει των όρων του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
Άρθρο 6
Ειδικές διατάξεις χρηματοδότησης
1. Εκτός των μορφών χρηματοδότησης που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 του παρόντος κανονισμού, η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης βάσει των ακόλουθων Μηχανισμών δύναται να παρέχεται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και τις ακόλουθες μορφές χρηματοδότησης:
α)
στο πλαίσιο του ΜΑΣ και του ΕΜΓ, ελάφρυνση του χρέους, στο πλαίσιο διεθνώς συμφωνημένων προγραμμάτων ελάφρυνσης του χρέους,
β)
στο πλαίσιο του ΜΑΣ και του Μηχανισμού συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, τομεακά και γενικά προγράμματα στήριξης των εισαγωγών, τα οποία μπορούν να λάβουν τη μορφή:
i)
τομεακών προγραμμάτων εισαγωγών σε είδος,
ii)
τομεακών προγραμμάτων εισαγωγών προς προσπορισμό συναλλάγματος για τη χρηματοδότηση των εισαγωγών για τον εν λόγω τομέα, ή
iii)
γενικών προγραμμάτων εισαγωγών προς προσπορισμό συναλλάγματος για τη χρηματοδότηση των γενικών εισαγωγών που αφορούν ευρύ φάσμα προϊόντων,
γ)
στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ, με άμεση ανάθεση:
i)
επιχορηγήσεων μικρής αξίας σε υπερασπιστές των δικαιωμάτων του ανθρώπου για τη χρηματοδότηση επειγουσών δράσεων προστασίας, ενδεχομένως χωρίς να απαιτείται συγχρηματοδότηση,
ii)
επιχορηγήσεων, ενδεχομένως χωρίς να απαιτείται συγχρηματοδότηση, για τη χρηματοδότηση δράσεων στις πλέον δύσκολες συνθήκες ή σε καταστάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 235/2014, όπου η δημοσίευση μιας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων δεν θα ήταν ενδεδειγμένη. Οι επιχορηγήσεις αυτές δεν υπερβαίνουν το 1 000 000 EUR και έχουν διάρκεια έως 18 μήνες, η οποία δύναται να παραταθεί κατά 12 μήνες σε περίπτωση αντικειμενικών και απρόβλεπτων εμποδίων κατά την εφαρμογή τους,
iii)
επιχορηγήσεων προς την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, καθώς και προς το Ευρωπαϊκό Διαπανεπιστημιακό Κέντρο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό, παρέχοντας ένα ευρωπαϊκό μεταπτυχιακό δίπλωμα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του εκδημοκρατισμού και ένα πρόγραμμα υποτροφιών ΕΕ-ΗΝ και στο συνδεδεμένο με αυτό δίκτυο πανεπιστημίων που απονέμουν μεταπτυχιακά διπλώματα σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, περιλαμβανομένων των υποτροφιών για σπουδαστές και για υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τρίτες χώρες.
2. Στο πλαίσιο του ΕΜΓ και του ΜΠΒ ΙΙ, τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας υλοποιούνται, ειδικότερα, με επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη ή με έμμεση διαχείριση με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς. Οι λεπτομερείς κανόνες καθορίζονται σε εκτελεστικές πράξεις που θεσπίζονται βάσει του κανονισμού (EΕ) αριθ. 232/2014 και του κανονισμού (EΕ) αριθ. 231/2014.
3. Η Επιτροπή μπορεί να υιοθετεί πολυετή προγράμματα δράσης:
α)
για περίοδο έως και τριών ετών όταν πρόκειται για επαναλαμβανόμενες δράσεις,
β)
για περίοδο έως και επτά ετών στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ.
Όταν αναλαμβάνονται πολυετείς δεσμεύσεις, προβλέπονται διατάξεις που ορίζουν ότι, για τα έτη πέραν του αρχικού έτους ανάληψης υποχρεώσεων, οι δεσμεύσεις είναι ενδεικτικές και εξαρτώνται από τους μελλοντικούς ετήσιους προϋπολογισμούς της Ένωσης.
4. Για δράσεις στο πλαίσιο του ΕΜΓ και του ΜΠΒ ΙΙ οι οποίες εκτείνονται πέραν του ενός έτους, οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις δύνανται να κατανέμονται σε πολλά έτη σε ετήσιες δόσεις.
Στις περιπτώσεις αυτές, εάν δεν προβλέπεται διαφορετικά από τους εφαρμοστέους κανόνες, η Επιτροπή αποδεσμεύει αυτομάτως κάθε τμήμα των αναλήψεων υποχρεώσεων του προϋπολογισμού για πρόγραμμα το οποίο, έως τις 31 Δεκεμβρίου του πέμπτου έτους μετά το έτος της ανάληψης υποχρεώσεων του προϋπολογισμού, δεν χρησιμοποιήθηκε για την καταβολή των πληρωμών προχρηματοδότησης ή των ενδιάμεσων πληρωμών ή για το οποίο η επιφορτισμένη οντότητα δεν υπέβαλε καμία πιστοποιημένη δήλωση δαπανών ή αίτηση πληρωμής.
5. Οι κανόνες για τη διασυνοριακή συνεργασία στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ η οποία πραγματοποιείται με επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη είναι σύμφωνοι με τους κανόνες του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (17) και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (18).
Άρθρο 7
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Η Επιτροπή λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίζει ότι, κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης προστατεύονται με προληπτικά μέτρα κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και, σε περίπτωση που εντοπίζονται παρατυπίες, με την ανάκτηση, εάν είναι σκόπιμο, την επιστροφή των ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως και, ανάλογα με την περίπτωση, με αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές διοικητικές και οικονομικές κυρώσεις.
2. Η Επιτροπή ή οι εκπρόσωποί της, καθώς και το Ελεγκτικό Συνέδριο, έχουν την εξουσία να διενεργούν ελέγχους ή, στην περίπτωση διεθνών οργανισμών, την εξουσία να διενεργούν επαλήθευση σύμφωνα με συμφωνίες που έχουν συνάψει με αυτούς, βάσει εγγράφων αλλά και επιτόπου, σε όλους τους δικαιούχους επιχορηγήσεων, τους αναδόχους και τους υπεργολάβους που έχουν λάβει ενωσιακά κονδύλια δυνάμει του παρόντος κανονισμού.
3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) δύναται να διεξάγει έρευνες, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και επιθεωρήσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις και διαδικασίες που θεσπίστηκαν με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19) και τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου (20), με σκοπό τη διαπίστωση της ύπαρξης απάτης, διαφθοράς ή άλλης παράνομης δραστηριότητας που επηρεάζει τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή σύμβαση χρηματοδοτούμενη δυνάμει του παρόντος κανονισμού.
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και με διεθνείς οργανισμούς, οι συμβάσεις, οι συμφωνίες και αποφάσεις επιχορήγησης, που προκύπτουν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού περιέχουν διατάξεις που αναθέτουν ρητώς στην Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF την εξουσία διενέργειας αυτών των λογιστικών ελέγχων, των επιτόπιων ελέγχων και των επιθεωρήσεων, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
ΤΙΤΛΟΣ III
ΚΑΝΟΝΕΣ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ, ΤΙΣ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΝΑΘΕΣΗΣ
Άρθρο 8
Κοινοί κανόνες
1. Η συμμετοχή στην ανάθεση δημόσιων συμβάσεων και σε επιχορηγήσεις και άλλες διαδικασίες ανάθεσης για δράσεις που χρηματοδοτούνται βάσει του παρόντος κανονισμού προς όφελος τρίτων χωρών είναι ανοικτή σε όλα τα φυσικά πρόσωπα που είναι υπήκοοι επιλέξιμης χώρας και τα νομικά πρόσωπα που έχουν την έδρα τους σε αυτήν, όπως ορίζεται για τον εφαρμοστέο Μηχανισμό στα πλαίσια του παρόντος τίτλου, καθώς και σε διεθνείς οργανισμούς.
Στα νομικά πρόσωπα μπορεί να περιλαμβάνονται οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μη κυβερνητικές μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και ανεξάρτητα πολιτικά ιδρύματα, οργανώσεις που εκπροσωπούν τοπικές κοινότητες και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, ιδρύματα και οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα και δίκτυα αυτών σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.
2. Στην περίπτωση δράσεων που συγχρηματοδοτούνται από κοινού με εταίρο ή άλλο δωρητή ή υλοποιούνται μέσω κράτους μέλους με επιμερισμένη διαχείριση, ή μέσω καταπιστευματικού ταμείου το οποίο έχει συστήσει η ΕΕ, οι χώρες που είναι επιλέξιμες βάσει των κανόνων αυτού του εταίρου, άλλου δωρητή ή κράτους μέλους ή που καθορίζονται στην ιδρυτική πράξη του καταπιστευματικού ταμείουτης Ένωσης είναι επίσης επιλέξιμες.
Στην περίπτωση δράσεων που υλοποιούνται μέσω ενός εκ των επιφορτισμένων οργάνων με έμμεση διαχείριση εντός κατηγορίας που αναφέρεται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημεία ii) έως viii) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, είναι επίσης επιλέξιμες οι χώρες που είναι επιλέξιμες βάσει των κανόνων του οικείου οργάνου.
3. Στην περίπτωση δράσεων που χρηματοδοτούνται από έναν από τους Μηχανισμούς και, επιπροσθέτως, από άλλο μηχανισμό εξωτερικής δράσης της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης, οι χώρες που προσδιορίζονται βάσει ενός από τους μηχανισμούς αυτούς θεωρούνται επιλέξιμες για το σκοπό των δράσεων αυτών.
Στην περίπτωση δράσεων παγκόσμιου, περιφερειακού ή διασυνοριακού χαρακτήρα που χρηματοδοτούνται από έναν από τους Μηχανισμούς, οι χώρες, τα εδάφη και οι περιφέρειες που καλύπτονται από τη δράση μπορούν να θεωρούνται επιλέξιμες για το σκοπό της εκάστοτε δράσης.
4. Όλες οι προμήθειες και τα αγαθά που αγοράζονται βάσει δημόσιας σύμβασης, ή σύμφωνα με συμφωνία επιχορήγησης, με χρηματοδότηση στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, προέρχονται από επιλέξιμη χώρα. Εντούτοις, δύνανται να προέρχονται από οποιαδήποτε χώρα όταν το ποσό των προμηθειών που πρέπει να αγοραστούν είναι μικρότερο από το κατώτατο όριο για τη χρήση της διαδικασίας με διαπραγμάτευση ανταγωνιστικού χαρακτήρα. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ο όρος «καταγωγή» ορίζεται στα άρθρα 23 και 24 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου (21) και σε άλλες νομοθετικές πράξεις της Ένωσης που διέπουν τη μη προτιμησιακή καταγωγή.
5. Οι κανόνες του τίτλου αυτού δεν ισχύουν και δεν δημιουργούν περιορισμούς ως προς την ιθαγένεια για φυσικά πρόσωπα που απασχολούνται ή έχουν συνάψει νόμιμη σύμβαση με επιλέξιμο ανάδοχο, ή εφόσον συντρέχει περίπτωση, υπεργολάβο.
6. Για να ενισχυθούν οι τοπικές ικανότητες, αγορές και αγοραστικές δραστηριότητες, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε τοπικούς και περιφερειακούς αναδόχους όταν από το κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 προβλέπεται η ανάθεση βάσει μιας μόνο προσφοράς. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, η συμμετοχή τοπικών και περιφερειακών αναδόχων προωθείται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του εν λόγω κανονισμού.
7. Η επιλεξιμότητα, όπως καθορίζεται στον παρόντα τίτλο, μπορεί να περιορίζεται ως προς την ιθαγένεια, τον τόπο εγκατάστασης ή τη φύση των αιτούντων, όπου απαιτούνται τέτοιοι περιορισμοί από τη συγκεκριμένη φύση και τους στόχους της δράσης και, εφόσον είναι αναγκαίοι για την αποτελεσματική εφαρμογή της. Οι περιορισμοί αυτοί δύνανται να ισχύουν ειδικότερα όσον αφορά τη συμμετοχή σε διαδικασίες ανάθεσης στην περίπτωση δράσεων διασυνοριακής συνεργασίας.
8. Τα φυσικά και νομικά πρόσωπα στα οποία έχουν ανατεθεί συμβάσεις τηρούν την εφαρμοστέα νομοθεσία στον τομέα του περιβάλλοντος, περιλαμβανομένων των πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών, καθώς και των διεθνώς συμφωνηθέντων θεμελιωδών κανόνων εργασίας (22).
Άρθρο 9
Επιλεξιμότητα στο πλαίσιο του ΜΑΣ, του ΕΜΓ και του Μέσου Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες
1. Είναι επιλέξιμοι για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του ΜΑΣ, του ΕΜΓ και του Μέσου Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες υποβάλλοντες προσφορά, αιτούντες και υποψήφιοι από τις ακόλουθες χώρες:
α)
κράτη μέλη, δικαιούχους που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 231/2014 και τα συμβαλλόμενα μέρη στη Συμφωνία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου,
β)
όσον αφορά τον ΕΜΓ, χώρες εταίρους που καλύπτονται από τον ΕΜΓ και τη Ρωσική Ομοσπονδία, όταν η σχετική διαδικασία πραγματοποιείται στο πλαίσιο των προγραμμάτων που αφορούν πολλά κράτη και των διασυνοριακών προγραμμάτων συνεργασίας στα οποία συμμετέχουν,
γ)
αναπτυσσόμενες χώρες και εδάφη, όπως περιλαμβάνονται στον κατάλογο δικαιούχων ΔΑΒ που δημοσιεύεται από την ΟΟΣΑ-ΕΑΒ («κατάλογος δικαιούχων ΔΑΒ»), οι οποίες δεν είναι μέλη της ομάδας G-20, καθώς και υπερπόντιες χώρες και εδάφη που καλύπτονται από την απόφαση 2001/822/ΕΚ του Συμβουλίου (23),
δ)
αναπτυσσόμενες χώρες, όπως περιλαμβάνονται στον κατάλογο δικαιούχων ΔΑΒ, οι οποίες είναι μέλη της ομάδας των G-20, καθώς και άλλες χώρες και εδάφη, όταν είναι δικαιούχοι της δράσης που χρηματοδοτείται από την Ένωση βάσει των Μηχανισμών που καλύπτονται από το παρόν άρθρο,
ε)
χώρες για τις οποίες καθιερώνεται από την Επιτροπή αμοιβαία πρόσβαση στην εξωτερική βοήθεια. Η αμοιβαία πρόσβαση μπορεί να χορηγηθεί, για περιορισμένη περίοδο τουλάχιστον ενός έτους, όταν η χώρα παρέχει επιλεξιμότητα με ίσους όρους σε οντότητες από την Ένωση και από χώρες επιλέξιμες στο πλαίσιο των Μηχανισμών που καλύπτονται από το παρόν άρθρο. Η Επιτροπή αποφασίζει σχετικά με την αμοιβαία πρόσβαση και τη διάρκειά της σύμφωνα με τη συμβουλευτική διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 2 και κατόπιν διαβούλευσης με τη δικαιούχο χώρα ή τις εν λόγω χώρες, και
στ)
κράτη μέλη του ΟΟΣΑ, στην περίπτωση συμβάσεων που υλοποιούνται σε λιγότερο ανεπτυγμένη χώρα ή σε φτωχή υπερχρεωμένη χώρα, η οποία περιλαμβάνεται στον κατάλογο δικαιούχων ΔΑΒ.
2. Υποβάλλοντες προσφορά, αιτούντες και υποψήφιοι από μη επιλέξιμες χώρες ή προμήθειες μη επιλέξιμης καταγωγής δύνανται να γίνονται αποδεκτοί ως επιλέξιμοι από την Επιτροπή στις εξής περιπτώσεις:
α)
χώρες με παραδοσιακούς οικονομικούς, εμπορικούς ή γεωγραφικούς δεσμούς με γειτονικές χώρες δικαιούχους ή
β)
επείγουσα ανάγκη ή μη διαθεσιμότητα προϊόντων και υπηρεσιών στις αγορές των εν λόγω χωρών ή σε άλλες δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις όπου η εφαρμογή των κανόνων επιλεξιμότητας θα καθιστούσε την πραγματοποίηση ενός σχεδίου, προγράμματος ή δράσης αδύνατη ή εξαιρετικά δύσκολη.
3. Όσον αφορά δράσεις που υλοποιούνται με επιμερισμένη διαχείριση, το κράτος μέλος στο οποίο έχει αναθέσει η Επιτροπή εκτελεστικά καθήκοντα έχει το δικαίωμα να αποδέχεται ως επιλέξιμους, εκ μέρους της Επιτροπής, τους υποβάλλοντες προσφορές, τους αιτούντες και τους υποψήφιους από μη επιλέξιμες χώρες κατά τα αναφερόμενα στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου, ή αγαθά μη επιλέξιμης καταγωγής κατά τα αναφερόμενα στο άρθρο 8 παράγραφος 4.
Άρθρο 10
Επιλεξιμότητα στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ
1. Είναι επιλέξιμοι για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του MΠΒ ΙΙ υποβάλλοντες προσφορά, αιτούντες και υποψήφιοι από τις ακόλουθες χώρες:
α)
κράτη μέλη, δικαιούχους που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 231/2014, τα συμβαλλόμενα μέρη της Συμφωνίας του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και χώρες εταίρους που καλύπτονται από τον ΕΜΓ και
β)
χώρες για τις οποίες καθιερώνεται από την Επιτροπή αμοιβαία πρόσβαση στην εξωτερική βοήθεια βάσει των όρων του άρθρου 9 παράγραφος 1 στοιχείο ε).
2. Υποβάλλοντες προσφορά, αιτούντες και υποψήφιοι από μη επιλέξιμες χώρες ή αγαθά μη επιλέξιμης καταγωγής δύνανται να γίνονται αποδεκτοί ως επιλέξιμοι από την Επιτροπή σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης ή μη διαθεσιμότητας προϊόντων και υπηρεσιών στις αγορές των εν λόγω χωρών ή άλλες δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις όπου η εφαρμογή των κανόνων επιλεξιμότητας θα καθιστούσε την πραγματοποίηση ενός σχεδίου, προγράμματος ή δράσης αδύνατη ή εξαιρετικά δύσκολη.
3. Όσον αφορά δράσεις που υλοποιούνται με επιμερισμένη διαχείριση, το κράτος μέλος στο οποίο έχει αναθέσει η Επιτροπή εκτελεστικά καθήκοντα έχει το δικαίωμα να αποδέχεται ως επιλέξιμους, εκ μέρους της Επιτροπής, τους υποβάλλοντες προσφορές, τους αιτούντες και τους υποψήφιους από μη επιλέξιμες χώρες κατά τα αναφερόμενα στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου, ή αγαθά μη επιλέξιμης καταγωγής κατά τα αναφερόμενα στο άρθρο 8 παράγραφος 4.
Άρθρο 11
Επιλεξιμότητα στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ και του Μηχανισμού συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη
1. Με την επιφύλαξη των περιορισμών που είναι εγγενείς προς τον χαρακτήρα και τους στόχους της δράσης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 7, η συμμετοχή στην ανάθεση δημοσίων συμβάσεων ή επιχορηγήσεων καθώς και η πρόσληψη εμπειρογνωμόνων είναι ανοικτές χωρίς περιορισμούς στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ και του Μηχανισμού συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη.
2. Στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ, είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφοι 1, 2 και 3 και το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) τα ακόλουθα όργανα και φορείς:
α)
οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ άλλων μη κυβερνητικές μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και ανεξάρτητα πολιτικά ιδρύματα, οργανώσεις που εκπροσωπούν τοπικές κοινότητες και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, ιδρύματα και οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα και δίκτυα αυτών σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο,
β)
μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, ιδρύματα και οργανώσεις του δημόσιου τομέα και δίκτυα αυτών σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο,
γ)
εθνικά, περιφερειακά και διεθνή κοινοβουλευτικά σώματα, όταν αυτό είναι απαραίτητο για την επίτευξη των στόχων του ΕΜΔΔΑ και το προτεινόμενο μέτρο δεν δύναται να χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο άλλου Μηχανισμού,
δ)
διεθνείς και περιφερειακές διακυβερνητικές οργανώσεις,
ε)
φυσικά πρόσωπα, οντότητες χωρίς νομική προσωπικότητα και, σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, άλλα όργανα ή φορείς που δεν προσδιορίζονται στην παρούσα παράγραφο, όταν αυτό είναι απαραίτητο για την επίτευξη των στόχων του ΕΜΔΔΑ.
Άρθρο 12
Παρακολούθηση και αξιολόγηση δράσεων
1. Η Επιτροπή παρακολουθεί τακτικά τις δράσεις της και εξετάζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την επίτευξη των αναμενόμενων αποτελεσμάτων, καλύπτοντας τις αποδόσεις και τα αποτελέσματα. Η Επιτροπή διενεργεί επίσης αξιολόγηση του αντικτύπου και της αποτελεσματικότητας των τομεακών πολιτικών και δράσεών της και της αποτελεσματικότητας του προγραμματισμού, εφόσον συντρέχει περίπτωση μέσω ανεξάρτητων εξωτερικών αξιολογήσεων. Οι προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου για τη διενέργεια ανεξάρτητων εξωτερικών αξιολογήσεων λαμβάνονται δεόντως υπόψη. Οι αξιολογήσεις πρέπει να βασίζονται στις αρχές ορθής πρακτικής της ΟΟΣΑ-ΕΑΒ, προκειμένου να ελέγχεται η επίτευξη των συγκεκριμένων στόχων, λαμβανομένης υπόψη της ισότητας των φύλων εάν είναι σκόπιμο, και να διατυπώνονται συστάσεις με στόχο τη βελτίωση των μελλοντικών ενεργειών. Οι αξιολογήσεις αυτές διεξάγονται βάσει προκαθορισμένων, σαφών, διαφανών και, εάν χρειάζεται, ειδικών ανά χώρα και μετρήσιμων δεικτών.
2. Η Επιτροπή αποστέλλει τις εκθέσεις αξιολόγησής της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη μέσω της αρμόδιας επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 16. Κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών μπορούν να συζητηθούν συγκεκριμένες αξιολογήσεις στην εν λόγω επιτροπή. Τα αποτελέσματα ανατροφοδοτούν τον σχεδιασμό προγραμμάτων και τη διάθεση πόρων.
3. Η Επιτροπή μεριμνά, σε κατάλληλο βαθμό, ώστε να συμμετέχουν όλα τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη στη φάση της αξιολόγησης της βοήθειας που παρέχει η Ένωση δυνάμει του παρόντος κανονισμού και δύναται, εάν είναι σκόπιμο, να επιδιώκει τη διενέργεια κοινών αξιολογήσεων με τα κράτη μέλη και τους αναπτυξιακούς εταίρους.
4. Η αναφερόμενη στο άρθρο 13 έκθεση αποτυπώνει τα κύρια διδάγματα και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις των αξιολογήσεων που διενεργήθηκαν τα προηγούμενα έτη.
ΤΙΤΛΟΣ IV
ΛΟΙΠΕΣ ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 13
Ετήσια έκθεση
1. Η Επιτροπή εξετάζει την πρόοδο που συντελείται κατά την υλοποίηση των μέτρων της ενωσιακής εξωτερικής χρηματοδοτικής βοήθειας και, αρχής γενομένης από το 2015, υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ετήσια έκθεση σχετικά με την επίτευξη των στόχων καθενός από τους κανονισμούς με τη βοήθεια δεικτών, για τη μέτρηση των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων και της αποτελεσματικότητας του σχετικού Μηχανισμού. Η εν λόγω έκθεση υποβάλλεται επίσης στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών.
2. Η ετήσια έκθεση περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με το προηγούμενο έτος για τα χρηματοδοτούμενα μέτρα, τα αποτελέσματα της παρακολούθησης και της αξιολόγησης, τη συμμετοχή των σχετικών εταίρων και την εκτέλεση των δημοσιονομικών δεσμεύσεων και των πιστώσεων πληρωμών κατανεμημένων ανά χώρα, περιφέρεια και τομέα συνεργασίας. Αξιολογεί τα αποτελέσματα της χρηματοδοτικής βοήθειας της Ένωσης, χρησιμοποιώντας, κατά το δυνατόν, συγκεκριμένους και μετρήσιμους δείκτες του ρόλου της στην επίτευξη των στόχων των Μηχανισμών. Όταν πρόκειται για συνεργασία για την ανάπτυξη, στην έκθεση αξιολογείται επίσης, εάν είναι εφικτό και ενδεδειγμένο, η τήρηση των αρχών της αποτελεσματικότητας της βοήθειας, μεταξύ άλλων για καινοτόμους χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς.
3. Η ετήσια έκθεση που εκπονείται το 2021 περιέχει ενοποιημένες πληροφορίες από τις ετήσιες εκθέσεις για την περίοδο 2014-2020 για κάθε χρηματοδότηση που διέπεται από τον παρόντα κανονισμό, συμπεριλαμβανομένων των εσόδων από εξωτερικές πηγές για ειδικό προορισμό και των συνεισφορών στα καταπιστευματικά ταμεία, με ανάλυση των δαπανών κατά δικαιούχο χώρα, χρήση χρηματοοικονομικών μηχανισμών, αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές.
Άρθρο 14
Δαπάνες της δράσης για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα
Βάσει των εγκεκριμένων εγγράφων του ενδεικτικού προγραμματισμού πραγματοποιείται ετήσια εκτίμηση των συνολικών δαπανών που σχετίζονται με τη δράση για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα. Η χρηματοδότηση που διατίθεται στο πλαίσιο των Μηχανισμών υπόκειται σε σύστημα ετήσιας παρακολούθησης το οποίο βασίζεται στη μεθοδολογία του ΟΟΣΑ («δείκτες του Ρίο»), χωρίς να αποκλείεται η αξιοποίηση ακριβέστερων μεθοδολογιών εφόσον υπάρχουν, εντάσσεται στην υπάρχουσα μεθοδολογία για τη διαχείριση των επιδόσεων των προγραμμάτων της Ένωσης, με σκοπό την ποσοτικοποίηση των δαπανών που σχετίζονται με τη δράση για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα στο επίπεδο των προγραμμάτων δράσης και των μεμονωμένων και ειδικών μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 1, και καταγράφεται στις αξιολογήσεις και την ετήσια έκθεση.
Άρθρο 15
Συμμετοχή ενδιαφερόμενων φορέων των δικαιούχων χωρών
Η Επιτροπή, όποτε είναι δυνατόν και ενδεδειγμένο, διασφαλίζει ότι, κατά τη διαδικασία εφαρμογής, ζητείται ή έχει ζητηθεί με προσήκοντα τρόπο η γνώμη των ενδιαφερόμενων φορέων δικαιούχων χωρών, συμπεριλαμβανομένων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και τοπικών αρχών, και ότι αυτοί έχουν εγκαίρως πρόσβαση σε σχετικές πληροφορίες που τους επιτρέπουν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας.
TΙΤΛΟΣ V
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 16
Διαδικασία επιτροπής
1. Η Επιτροπή επικουρείται από τις επιτροπές οι οποίες συστήνονται από τους Μηχανισμούς. Πρόκειται για επιτροπές κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2. Στις περιπτώσεις που γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζεται το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Σε περίπτωση που η γνωμοδότηση της επιτροπής πρέπει να ληφθεί μέσω γραπτής διαδικασίας, η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται χωρίς αποτέλεσμα, όταν, εντός της προθεσμίας έκδοσης της γνωμοδότησης, το αποφασίσει ο πρόεδρος της επιτροπής ή το ζητήσουν τα μέλη της επιτροπής με απλή πλειοψηφία.
3. Στις περιπτώσεις που γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Σε περίπτωση που η γνωμοδότηση της επιτροπής πρέπει να ληφθεί μέσω γραπτής διαδικασίας, η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται χωρίς αποτέλεσμα, όταν, εντός της προθεσμίας έκδοσης της γνωμοδότησης, το αποφασίσει ο πρόεδρος της επιτροπής ή το ζητήσουν τα μέλη της επιτροπής με απλή πλειοψηφία.
4. Στις περιπτώσεις που γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζεται το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011, σε συνδυασμό με το άρθρο 5.
Η εγκεκριμένη απόφαση παραμένει σε ισχύ κατά τη διάρκεια του εγκεκριμένου ή τροποποιημένου εγγράφου, προγράμματος δράσης ή μέτρου.
5. Στις διαδικασίες της επιτροπής για θέματα που αφορούν την ΕΤΕπ συμμετέχει παρατηρητής της ΕΤΕπ.
Άρθρο 17
Ενδιάμεση επανεξέταση και αξιολόγηση των Μηχανισμών
1. Το αργότερο ως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 υποβάλλεται έκθεση ενδιάμεσης επανεξέτασης από την Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή καθενός από τους Μηχανισμούς και του παρόντος κανονισμού. Καλύπτει την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 ως τις 30 Ιουνίου 2017 και εστιάζει στην επίτευξη των στόχων καθενός από τους Μηχανισμούς με τη βοήθεια δεικτών για τη μέτρηση των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων και της αποτελεσματικότητας των Μηχανισμών.
Ενόψει της επίτευξης των στόχων καθενός από τους Μηχανισμούς, στην εν λόγω έκθεση εξετάζεται, επιπλέον, η προστιθέμενη αξία κάθε Μηχανισμού, το περιθώριο απλούστευσης, η εσωτερική και εξωτερική συνοχή, συμπεριλαμβανομένων της συμπληρωματικότητας και των συνεργειών μεταξύ των Μηχανισμών, η συνεχής συνάφεια όλων των στόχων, και η συνεισφορά των μέτρων σε μια συνεκτική εξωτερική δράση της Ένωσης και, όπου ενδείκνυται, στις προτεραιότητες της Ένωσης για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Η έκθεση λαμβάνει υπόψη τυχόν πορίσματα και συμπεράσματα σχετικά με τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των Μηχανισμών. Περιλαμβάνει επίσης πληροφορίες σχετικά με τη μόχλευση που επιτυγχάνεται από τα ταμεία κάθε χρηματοοικονομικού μηχανισμού.
Η έκθεση πραγματοποιείται με τον συγκεκριμένο σκοπό να βελτιωθεί η υλοποίηση της ενωσιακής βοήθειας. Έχει αντίκτυπο σε αποφάσεις σχετικά με την ανανέωση, την τροποποίηση ή την κατάργηση των μορφών δράσεων που υλοποιούνται στο πλαίσιο των Μηχανισμών.
Η έκθεση επίσης περιέχει ενοποιημένες πληροφορίες από τις σχετικές ετήσιες εκθέσεις για κάθε χρηματοδότηση που διέπεται από τον παρόντα κανονισμό, συμπεριλαμβανομένων των εξωτερικών εσόδων για ειδικό προορισμό και των συνεισφορών στα καταπιστευματικά ταμεία, με ανάλυση των δαπανών κατά δικαιούχο χώρα, χρήση χρηματοοικονομικών μηχανισμών, αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές.
Τελική έκθεση αξιολόγησης για την περίοδο 2014-2020 καταρτίζεται από την Επιτροπή στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης της επόμενης δημοσιονομικής περιόδου.
2. Η έκθεση ενδιάμεσης επανεξέτασης που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και συνοδεύεται, εφόσον ενδείκνυται, από νομοθετικές προτάσεις που εισάγουν τις αναγκαίες τροποποιήσεις στους Μηχανισμούς και στον παρόντα κανονισμό.
3. Οι τιμές των δεικτών την 1η Ιανουαρίου 2014 χρησιμοποιούνται ως βάση για την αξιολόγηση του βαθμού επίτευξης των στόχων.
4. Η Επιτροπή απαιτεί από τις χώρες εταίρους να παρέχουν όλα τα αναγκαία δεδομένα και πληροφορίες, σύμφωνα με τις διεθνείς δεσμεύσεις για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, για τη διευκόλυνση της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των σχετικών μέτρων.
5. Τα πιο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα και ο αντίκτυπος και η βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων των Μηχανισμών αξιολογούνται σύμφωνα με τους κανόνες και τις διαδικασίες για την παρακολούθηση, αξιολόγηση και υποβολή εκθέσεων που ισχύουν κατά τη δεδομένη χρονική στιγμή.
Άρθρο 18
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και εφαρμόζεται άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11 Μαρτίου 2014.