РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 282/2014 НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 11 март 2014 година
за създаване на Трета програма за действие на Съюза в областта на здравето (2014-2020 г.) и за отмяна на Решение № 1350/2007/ЕО
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 168, параграф 5 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
като взеха предвид становището на Комитета на регионите (2),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (3),
като имат предвид, че:
(1)
В съответствие с член 168 от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) при определянето и изпълнението на всички политики и дейности на Съюза трябва да се осигурява високо равнище на закрила на човешкото здраве. Съюзът трябва да допълва и подкрепя националните здравни политики, да насърчава сътрудничеството между държавите членки и координирането на техните програми, като се съобразява изцяло с отговорностите на държавите членки за определянето на техните здравни политики и организирането и предоставянето на здравни услуги и медицински грижи.
(2)
Необходими са непрестанни усилия, за да се изпълнят изискванията, определени в член 168 ДФЕС. Подкрепата за постигане на добро здраве на равнището на Съюза е също така неразделна част от „Европа 2020: стратегия за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж“ („стратегията „Европа 2020“). Запазването на здравето и активността на хората за по-дълго време и предоставянето на възможност да участват активно в полагането на грижи за собственото си здраве ще имат цялостен положителен ефект върху здравето, включително намаляване на неравенството по отношение на здравето, и ще се отразят благоприятно на качеството на живот, производителността и конкурентоспособността, като едновременно с това ще намалят натиска върху националните бюджети. Подкрепата и отчитането на иновациите, които оказват въздействие върху здравния сектор, спомагат за посрещане на предизвикателството за постигане на устойчивост в този сектор в контекста на демографските промени, като за да се постигнат целите за „приобщаващ растеж“, е важно да се работи за намаляване на неравенството по отношение на здравето. В този контекст е целесъобразно да се създаде Третата програма за действие на Съюза в областта на здравето (2014-2020 г.) („Програмата“).
(3)
Съгласно определението на Световната здравна организация (СЗО) „здравето е състояние на пълно физическо, психическо и социално благополучие, а не само отсъствие на заболяване или недъг“. С цел да се подобри здравето на населението в Съюза и да се намали неравенството по отношение на здравето, е особено важно да се обръща внимание не само на физическото здраве. Според СЗО проблемите, свързани с психичното здраве, съставляват почти 40 % от годините на живот, прекарани с увреждане. Проблемите, свързани с психичното здраве, са също така разнообразни, дълготрайни и водещи до дискриминация, като допринасят значително за неравенството по отношение на здравето. Освен това икономическата криза засяга факторите, определящи психичното здраве, тъй като защитните фактори са отслабени, а рисковите фактори се засилват.
(4)
Предходните програми за действие на Общността в областта на общественото здраве (2003-2008 г.) и в областта на здравето (2008-2013 г.), приети съответно с решения № 1786/2002/ЕО (4) и № 1350/2007/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (5) („предходните програми за здравето“), получиха положителна оценка като довели до редица значими резултати и подобрения. Новата програма следва да се основава на постиженията на предходните програми за здравето. В нея следва също да се вземат предвид препоръките от извършените външни одити и оценки, по-специално препоръките на Сметната палата в специалния ѝ доклад № 2/2009, съгласно които за периода след 2013 г. Европейският парламент, Съветът и Комисията следва да преразгледат обхвата на дейностите на Съюза в областта на общественото здраве, както и подхода към предоставянето на финансиране от Съюза в тази област. Това следва да бъде направено, като се вземат предвид наличните бюджетни средства и съществуването на други механизми за сътрудничество като начин за улесняване на сътрудничеството и обмена на информация между заинтересованите страни в цяла Европа.
(5)
В съответствие с целите на стратегията „Европа 2020“ Програмата следва да се насочи към набор от добре определени цели и действия с явна и доказана добавена стойност на Съюза, а подкрепата да се съсредоточи върху по-малък брой дейности в приоритетни области. В съответствие с принципа на субсидиарност особено внимание следва да бъде отделено на области, в които явно има въпроси от трансгранично естество или въпроси, свързани с вътрешния пазар, или в които сътрудничеството на равнището на Съюза води до значителни предимства и до повишаване на ефективността.
(6)
Програмата следва да е средство за насърчаване на дейности в областите, в които има добавена стойност за Съюза, която е видна от: обмен на добри практики между държавите членки; оказване на подкрепа на мрежи за обмен на знания или взаимно обучаване; търсене на решения на трансграничните заплахи с цел намаляване на рисковете и ограничаване на последиците от тях; разрешаване на определени въпроси във връзка с вътрешния пазар, по отношение на които Съюзът разполага с необходимата легитимност, за да осигури висококачествени решения във всички държави членки; отключване на потенциала за иновации в здравния сектор; действия, които могат да доведат до създаване на система от целеви показатели, която да позволи информирано вземане на решения на равнището на Съюза; повишаване на ефикасността, като се избегне пилеене на ресурси поради дублиране и се оптимизира използването на финансовите ресурси.
(7)
Изпълнението на Програмата следва да бъде изцяло съобразено с отговорностите на държавите членки по определянето на тяхната здравна политика, както и по организирането и предоставянето на здравни услуги и медицински грижи.
(8)
В Европейския здравен доклад за 2009 г. на СЗО се констатира наличието на възможности за увеличаване на инвестициите в общественото здравеопазване и системите за здравеопазване. В това отношение държавите членки се насърчават да отредят приоритетно място в националните си програми на подобряването на здравето и да се ползват от по-добра осведоменост за възможностите за финансиране от Съюза в областта на здравето. Затова с Програмата следва да се улеснява възприемането на резултатите от нея в националните здравни политики.
(9)
Иновациите в здравния сектор следва да се разглеждат като стратегия в областта на общественото здравеопазване, която не се ограничава до технологичен напредък по отношение на продукти и услуги. Насърчаването на иновациите във връзка с мерките в сферата на общественото здравеопазване, стратегиите за профилактика, управлението на системите за здравеопазване и организацията и предоставянето на здравни услуги и медицински грижи, включително мерките за промоция на здравето и профилактика на болестите, може да подобри резултатите в общественото здравеопазване, да повиши качеството на грижите за пациентите и да отговори на незадоволени потребности, като същевременно насърчи конкурентоспособността на заинтересованите страни, както и да подобри икономическата ефективност и устойчивостта на здравните услуги и медицинските грижи. Поради това Програмата следва да улеснява възприемането на доброволна основа на иновации в здравния сектор, като се вземат предвид общите ценности и принципи на системите за здравеопазване в Европейския съюз, както е изложено в заключенията на Съвета от 2 юни 2006 г. (6).
(10)
Особено в условията на икономическа криза Програмата следва да допринася за преодоляване на неравенството по отношение на здравето и утвърждаването на справедливост и солидарност чрез действия по различните цели и чрез насърчаване и улесняване на обмена на добри практики.
(11)
Съгласно членове 8 и 10 ДФЕС Съюзът трябва да насърчава равенството между мъжете и жените и да се стреми към борба с дискриминацията. Съответно Програмата следва да насърчава отразяване на целите за равенство между половете и за недопускане на дискриминация във всички действия по нея.
(12)
Необходимо е пациентите да получат възможност, наред с другото и чрез повишаване на здравната грамотност, за по-активно отношение към своето здраве и грижите за него, за предотвратяване на лошото здравословно състояние и за информиран избор. Следва да се подобри прозрачността на здравните дейности и системите за здравеопазване, както и наличието на надеждна, независима и лесна за ползване информация, предназначена за пациентите. Здравните специалисти следва да бъдат информирани чрез обратна връзка от пациентите и комуникация с тях. От първостепенно значение е да се оказва подкрепа за държавите членки, организациите на пациенти и заинтересованите страни, която да се координира на равнището на Съюза, за да се помогне по ефективен начин на пациентите, по-специално на страдащите от редки заболявания, да се възползват от възможностите за трансгранично здравно обслужване.
(13)
От основно значение за ефикасността на системите за здравеопазване и за безопасността на пациентите е да се намали тежестта, породена от устойчиви на лекарства инфекции и инфекции, свързани със здравното обслужване, и да се осигурят ефективни антимикробни средства. Програмата следва да подпомага постоянните усилия за подобряване на методите на анализ за откриване и предотвратяване на антимикробната резистентност и за усъвършенстване на съвместната работа между всички участници в здравното обслужване, включително ветеринарния сектор, във връзка с действията по отношение на антимикробната резистентност.
(14)
В контекста на застаряването на населението правилно насочените инвестиции за промоция на здравето и профилактика на болестите могат да увеличат продължителността на живота в добро здраве и по този начин да дадат възможност на по-възрастните хора да се радват на здраве и активен живот с напредване на възрастта. Над 80 % от случаите на преждевременна смърт в Съюза се дължат на хронични заболявания. Програмата следва да открива, разпространява и насърчава възприемането на основани на доказателства и добри практики за прилагане на икономически ефективни мерки за промоция на здравето и профилактика на болестите, съсредоточени по-специално върху основни рискови фактори, като тютюнопушенето, приемането на наркотици, вредната употреба на алкохол и нездравословните хранителни навици, затлъстяването и липсата на физическа активност, както и върху ХИВ/СПИН, туберкулозата и хепатита. Ефективната профилактика би допринесла за повишаването на финансовата устойчивост на системите за здравеопазване. Като действа в отчитаща особеностите на половете рамка, Програмата следва да допринася за профилактиката на болестите във всичките ѝ аспекти (първична, вторична и третична профилактика) и през целия живот на гражданите на Съюза, за промоцията на здравето и за създаването на среда, благоприятстваща здравословен начин на живот, като се отчитат действащите социални и свързаните със заобикалящата среда фактори, както и въздействието на някои увреждания върху здравето.
(15)
С цел да се сведат до минимум последиците за общественото здравеопазване от трансгранични заплахи за здравето, посочени в Решение № 1082/2013/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (7), които могат да варират от масовo замърсяване, причинено от инциденти с химични вещества, до пандемии, като например причинените неотдавна от E. Coli, грипния щам H1N1 или ТОРС (тежък остър респираторен синдром), или ефектите върху здравето от нарастващото движение на населението, Програмата следва да подпомага създаването и поддържането на стабилни механизми и инструменти за откриване, оценка и овладяване на сериозни трансгранични заплахи за здравето. Поради естеството на тези заплахи Програмата следва да подкрепя координираните мерки в областта на общественото здравеопазване на равнището на Съюза за справяне с различни аспекти на трансграничните заплахи за здравето въз основа на подготвеност и планиране на ответни действия, на обстойна и достоверна оценка на риска и стабилна рамка за управление на риска и на кризи. В този контекст е важно Програмата да се ползва от предимствата на взаимното допълване с работната програма на Европейския център за профилактика и контрол върху заболяванията, създаден с Регламент (ЕО) № 851/2004 на Европейския парламент и на Съвета (8), в борбата със заразните болести и взаимното допълване с дейностите, подпомагани от програмите на Съюза в областта на научните изследвания и иновациите. Следва да бъдат положени специални усилия за осигуряване на съгласуваност и полезно взаимодействие между Програмата и работата в световен мащаб в сферата на здравеопазването, извършвана в рамките на други програми и инструменти на Съюза, насочени по-специално към борбата с грипа, ХИВ/СПИН, туберкулозата и други трансгранични заплахи за здравето в трети държави.
(16)
Следва да е възможно действията по Програмата да могат обхванат и трансгранични заплахи за здравето, причинени от биологични и химични инциденти и от изменението на околната среда и климата. Както се посочва в съобщението на Комисията „Бюджет за стратегията „Европа 2020“, Комисията поема ангажимент да отрази въпросите, свързани с изменението на климата, в общите програми за разходи на Съюза и да насочи най-малко 20 % от бюджета на Съюза за цели, свързани с климата. Изразходваните средства по специфичната цел, свързана със сериозни трансгранични заплахи за здравето, следва да допринесат като цяло за постигане на тези цели чрез мерки за преодоляване на заплахите за здравето, свързани с изменението на климата. Комисията следва да предоставя информация за изразходваните в рамките на Програмата средства във връзка с изменението на климата.
(17)
В съответствие с член 114 ДФЕС в законодателството, прието от Съюза за създаването и функционирането на вътрешния пазар, следва да се осигури високо равнище на защита на здравето. В съответствие с тази цел в рамките на Програмата следва да бъдат положени специални усилия в подкрепа на действия, изисквани от законодателството на Съюза и допринасящи за постигането на неговите цели, в областта на заразните болести и други заплахи за здравето, човешките тъкани и клетки, кръвта, човешките органи, медицинските изделия, лекарствените продукти, правата на пациентите при трансгранично здравно обслужване, както и тютюневите изделия и тяхната реклама.
(18)
Програмата следва да допринася за вземане на основани на доказателства решения чрез изграждане на система за здравна информация и знания, като се отчитат съответните дейности, извършвани от международни организации като СЗО и Организацията за икономическо сътрудничество и развитие (ОИСР). Тази система следва да се състои, наред с другото, от използване на съществуващите инструменти и, когато е целесъобразно, от по-нататъшно разработване на стандартизирана здравна информация и инструменти за наблюдение на здравето, събиране и анализиране на здравни данни, подкрепа за научните комитети, създадени в съответствие с Решение 2008/721/ЕО на Комисията (9) и широкото разпространение на резултатите от Програмата.
(19)
Политиката на Съюза в областта на здравето има за цел да допълва и подпомага националните здравни политики, да насърчава сътрудничеството между държавите членки и да поощрява координацията между програмите им. Обменът на добри практики е основен инструмент на тази политика. Този обмен следва да даде възможност на националните органи да използват ефикасни решения, разработени в други държави членки, да намалят дублирането на усилията и да увеличат рентабилността, като насърчават иновативни решения в областта на здравеопазването. Ето защо Програмата следва да бъде насочена основно към сътрудничеството с компетентните органи, които отговорят за здравеопазването в държавите членки, като с нея се предоставят стимули за по-широко участие на всички държави членки, както се препоръчва в оценките на предходните програми в областта на здравеопазването. По-специално държави членки с брутен национален доход (БНД) на глава от населението по-нисък от 90 % от средното ниво за Съюза следва активно да се насърчават да участват в действия, съфинансирани от компетентните органи, които отговарят за здравеопазването в държавите членки, или от структури, оправомощени от тези компетентни органи. Такива действия следва да се считат за действия от изключителна полза, като отговарят по-специално на целта за улесняване участието на държавите членки, чийто БНД на глава от населението е по-нисък от 90 % от средното ниво за Съюза, и разширяват това участие. Следва да се обмислят и допълнителни подходящи форми на нефинансова подкрепа за участието на тези държави членки в подобни действия, например по отношение на процедурата на подаване на заявления, трансфера на знания и възприемането на експертен опит.
(20)
Неправителствените структури и заинтересованите страни в сферата на здравеопазването, по-специално организациите на пациенти и асоциациите на здравни специалисти, играят важна роля, като предоставят на Комисията информация и съвети, необходими за изпълнението на Програмата. В тази си дейност е възможно те да се нуждаят от подпомагане по Програмата, което да им даде възможност да функционират. Ето защо Програмата следва да бъде достъпна за неправителствени структури и организации на пациенти, работещи в областта на общественото здравеопазване, които играят реална роля в процесите на граждански диалог на равнището на Съюза, чрез участие в консултативни групи, и по този начин допринасят за постигане на специфичните цели на Програмата.
(21)
Програмата следва да насърчава полезното взаимодействие, като при това избягва дублирането с програми и действия на Съюза в същата област, чрез насърчаване на възприемането в здравния сектор на иновативни научни открития, когато това е целесъобразно. Следва да бъдат използвани по подходящ начин и другите фондове и програми на Съюза, и по-специално Рамковата програма за научни изследвания и иновации („Хоризонт 2020“), създадена с Регламент (ЕС) № 1291/2013 на Европейския парламент и на Съвета (10), и резултатите от нея, структурните фондове, Програмата за заетост и социални иновации, създадена с Регламент (ЕС) № 1296/2013 на Европейския парламент и на Съвета (11), фонд „Солидарност“ на Европейския съюз, създаден с Регламент (ЕО) № 2012/2002 (12),
Стратегията на Съюза за здравословни и безопасни условия на труд (2007-2012 г.), Програмата за конкурентоспособност на предприятията и за малките и средните предприятия (COSME), създадена с Регламент (ЕС) № 1287/2013 на Европейския парламент и на Съвета (13), Програмата за околната среда и действията по климата (LIFE), създадена с Регламент (ЕС) № 1293/2013 на Европейския парламент и на Съвета (14), Програмата за защита на потребителите, програма „Правосъдие“, създадена с Регламент (ЕС) № 1382/2013 на Европейския парламент и на Съвета (15), съвместната програма „Интелигентна заобикаляща среда“, програмата за образование, обучение, младеж и спорт (Еразъм+), създадена с Регламент (ЕС) № 1288/2013 на Европейския парламент и на Съвета (16), Европейската статистическа програма, създадена с Регламент (ЕС) № 99/2013 на Европейския парламент и на Съвета (17) и Европейското партньорство за иновации в областта на активния живот на възрастните хора и остаряването в добро здраве, в рамките на съответните дейности по тях.
(22)
В съответствие с член 168, параграф 3 ДФЕС Съюзът и държавите членки трябва да насърчават сътрудничеството с трети държави и с компетентните международни организации в областта на общественото здраве. Затова Програмата следва да бъде отворена за участието на трети държави, по-специално на присъединяващите се страни, страните кандидатки и потенциални кандидатки, ползващи се от предприсъединителна стратегия, страните от Европейската асоциация за свободна търговия (ЕАСТ)/Европейското икономическо пространство (ЕИП), съседните на Съюза държави и държавите, по отношение на които се прилага европейската политика за съседство (ЕПС), както и други държави в съответствие с условията, установени в съответните двустранни или многостранни споразумения.
(23)
Следва да се улесняват подходящи отношения с трети държави, които не участват в Програмата, с цел да се подпомогне постигането на целите на Програмата, като се вземат предвид всички имащи отношение споразумения между тези държави и Съюза. Това може да включва организиране от Съюза на събития на здравна тема или предприемане на дейности от трети държави в допълнение към дейностите, финансирани по Програмата, в области от взаимен интерес, но следва да не включва финансов принос от Програмата.
(24)
С цел постигане на максимална ефективност и ефикасност на действията на равнището на Съюза и в международен мащаб и с цел изпълнение на Програмата следва да се развива сътрудничеството със съответните международни организации, като Организацията на обединените нации и нейните специализирани агенции, и по-специално СЗО, както и със Съвета на Европа и ОИСР.
(25)
Програмата следва да се изпълнява за период от седем години, така че нейният срок на действие да съответства на този на многогодишната финансова рамка, определен в Регламент (ЕС, Евратом) № 1311/2013 на Съвета (18). В настоящия регламент се определя финансов пакет за целия срок на действие на Програмата, който ще представлява основната референтна сума по смисъла на точка 17 от Междуинституционалното споразумение от 2 декември 2013 г. между Европейския парламент, Съвета и Комисията относно бюджетната дисциплина, сътрудничеството по бюджетни въпроси и доброто финансово управление (19) за Европейския парламент и за Съвета при годишната бюджетна процедура.
(26)
В съответствие с член 54 от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 на Европейския парламент и на Съвета (20) настоящият регламент осигурява правното основание за действието и изпълнението на Програмата.
(27)
С цел да се осигури непрекъснатост на финансовата подкрепа, предоставяна по Програмата за функционирането на структури, Комисията следва да може в годишната работна програма за 2014 г. да приеме разходите, пряко свързани с изпълнението на подкрепяните действия, за отговарящи на условията за финансиране, дори и да са били направени от бенефициера преди подаването на заявлението за финансиране.
(28)
С цел да се гарантират еднакви условия за изпълнение на настоящия регламент посредством годишни работни програми на Комисията следва да бъдат предоставени изпълнителни правомощия. Тези правомощия следва да бъдат упражнявани в съответствие с Регламент (ЕС) № 182/2011 на Европейския парламент и на Съвета (21).
(29)
Програмата следва да бъде изпълнявана при пълно зачитане на принципа за прозрачност. Бюджетните ресурси следва да бъдат разпределени между различните цели на Програмата по балансиран начин през целия срок на действие на Програмата, като се отчитат вероятните ползи за промоцията на здравето. По Програмата следва да се подбират и финансират подходящи действия, попадащи в обхвата на специфичните ѝ цели и носещи явна добавена стойност на Съюза. В годишните работни програми следва по-специално да бъдат посочени основните критерии за подбор, приложими по отношение на потенциалните бенефициери в съответствие с Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012, за да се гарантира, че те разполагат с финансов и оперативен капацитет да извършват действия, финансирани по Програмата, като в съответните случаи те следва да предоставят необходимите доказателства за своята независимост.
(30)
Ползата от Програмата и нейното въздействие следва да бъдат подложени на редовно наблюдение и оценка. При оценката следва да се отчита фактът, че постигането на целите на Програмата би могло да изисква период, по-дълъг от нейния срок на действие. След като мине половината от срока на действие на Програмата, но не по-късно от 30 юни 2017 г., следва да се изготви междинен доклад за оценка, за да се оцени напредъкът в изпълнението на тематичните приоритети на Програмата.
(31)
С цел Програмата да извлече максимална полза от констатациите на междинния доклад за оценка на нейното изпълнение и да се осигури възможност за евентуални адаптации, необходими за постигането на целите ѝ, на Комисията следва да се делегира правомощието да приема актове в съответствие с член 290 ДФЕС, за да заличава някои от тематичните приоритети, предвидени в настоящия регламент или да включва в него нови тематични приоритети. От особена важност е по време на подготвителната си работа Комисията да проведе подходящи консултации, включително на експертно равнище. При подготовката и изготвянето на делегирания акт Комисията следва да осигури едновременното и своевременно предаване на необходимите документи по подходящ начин на Европейския парламент и на Съвета.
(32)
Сътрудничеството между националните органи е от първостепенно значение за предоставяне на информация на потенциалните кандидати, така че да се даде възможност за равностойно участие в Програмата, и за разпространение на знанията, създадени в рамките на Програмата, до различните заинтересовани страни от здравния сектор на национално равнище. Ето защо в подкрепа на тези дейности държавите членки следва да определят национални фокусни центрове.
(33)
При прилагането на настоящия регламент Комисията следва да се консултира със съответните експерти, включително националните фокусни центрове.
(34)
През целия цикъл на разходите финансовите интереси на Съюза следва да бъдат защитавани с пропорционални мерки, включително посредством предотвратяване, разкриване и разследване на нередности, възстановяване на изгубени, недължимо платени или неправилно използвани средства и когато е целесъобразно - със санкции.
(35)
Следва да се осигури преход между Програмата и предходната програма, която тя заменя, по-специално по отношение на продължаването на многогодишните механизми във връзка с управлението на последната, като например финансирането на техническата и административната помощ. Считано от 1 януари 2021 г. бюджетните кредити за техническа и административна помощ следва да покриват, ако е необходимо, разходите, свързани с управлението на действия, които към края на 2020 г. още не са завършени.
(36)
Доколкото общите цели на настоящия регламент, а именно да допълва, подкрепя и внася добавена стойност към политиките на държавите членки, подобряване на здравето на населението в Съюза и намаляване неравенството по отношение на здравето чрез промоция на здравето, насърчаване на иновациите в здравния сектор, повишаване на устойчивостта на системите за здравеопазване и защита на гражданите на Съюза от сериозни трансгранични заплахи за здравето, не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите членки, а поради обхвата и последиците на настоящия регламент могат да бъдат по-добре постигнати на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящият регламент не надхвърля необходимото за постигане на тези цели.
(37)
Настоящият регламент заменя Решение № 1350/2007/ЕО. Поради това посоченото решение следва да бъде отменено.
(38)
Целесъобразно е да се осигури плавен преход без прекъсване между предходната програма в областта на здравето (2008-2013 г.) и Програмата, а срокът на действие на Програмата да се съобрази с Регламент на Съвета (ЕС, Евратом) № 1311/2013. Поради това Програмата следва да се прилага, считано от 1 януари 2014 г.,
ПРИЕХА НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
ГЛАВА I
ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 1
Създаване на Програмата
С настоящия регламент се създава третата многогодишна програма за действие на Съюза в областта на здравето за периода 1 януари 2014 г.-31 декември 2020 г. („Програмата“).
Член 2
Общи цели
Общите цели на Програмата са да допълва, подкрепя и внася добавена стойност към политиките на държавите членки с цел подобряване на здравето на гражданите на Съюза и намаляване на неравенството по отношение на здравето чрез промоция на здравето, насърчаване на иновациите в здравния сектор, повишаване на устойчивостта на системите за здравеопазване и защита на гражданите на Съюза от сериозни трансгранични заплахи за здравето.
ГЛАВА II
ЦЕЛИ И ДЕЙСТВИЯ
Член 3
Специфични цели и показатели
Общите цели, посочени в член 2, се осъществяват посредством следните специфични цели:
1)
С цел промоция на здравето, профилактика на болестите и създаване на среда, благоприятстваща здравословен начин на живот: да се откриват и разпространяват и да се насърчава възприемането на основани на доказателства практики и на добри практики за прилагане на икономически ефективни мерки за промоция на здравето и профилактика на болестите чрез справяне по-специално с основните рискови фактори, свързани с начина на живот, като се обръща особено внимание на добавената стойност на Съюза.
Постигането на тази цел се измерва по-конкретно чрез увеличението на броя на държавите членки, участващи в промоция на здравето и профилактика на болестите, които прилагат основани на доказателства и добри практики чрез мерки и действия, предприети на подходящото равнище в държавите членки.
2)
С цел защита на гражданите на Съюза от сериозни трансгранични заплахи за здравето: да се определят и разработят последователни подходи и да се насърчава прилагането им с оглед по-добра подготвеност и координация при извънредни ситуации, свързани със здравето.
Постигането на тази цел се измерва по-конкретно чрез увеличението на броя на държавите членки, прилагащи последователни подходи при разработване на плановете си за готовност.
3)
С цел подкрепа за изграждането на капацитет в общественото здравеопазване и принос за новаторски, ефикасни и устойчиви системи за здравеопазване: да се определят и разработят инструменти и механизми на равнището на Съюза за справяне с недостига на ресурси - както човешки, така и финансови - и за улесняване възприемането на доброволна основа на иновации по отношение на мерките в сферата на общественото здравеопазване и стратегиите за профилактика.
Постигането на тази цел се измерва по-конкретно чрез увеличението при предоставените консултации и на броя на държавите членки, които използват определените инструменти и механизми за повишаване на ефективността на своите системи за здравеопазване.
4)
С цел улесняване на достъпа на гражданите на Съюза до по-добро и по-безопасно здравно обслужване: да се подобри достъпът до медицински експертни познания и информация за конкретните условия извън националните граници, да се улесни прилагането на резултати от научни изследвания и да се разработят инструменти за повишаване на качеството на здравното обслужване и безопасността на пациентите, наред с другото - чрез действия, които допринасят за повишаването на здравната грамотност.
Постигането на тази цел се измерва по-конкретно чрез увеличението на броя на европейските референтни мрежи, създадени съгласно Директива 2011/24/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (22) („европейските референтни мрежи“); увеличението на броя на доставчиците на здравно обслужване и експертните центрове, присъединяващи се към европейските референтни мрежи; както и увеличението на броя на държавите членки, които използват разработените инструменти.
Член 4
Допустими действия
Специфичните цели на Програмата се осъществяват посредством действия, съобразени с тематичните приоритети, изброени в приложение I, и изпълнявани чрез годишните работни програми, посочени в член 11.
ГЛАВА III
ФИНАНСОВИ РАЗПОРЕДБИ
Член 5
Финансиране
Финансовият пакет за изпълнението на Програмата за периода 1 януари 2014 г.-31 декември 2020 г. е 449 394 000 EUR по текущи цени.
Годишните бюджетни кредити се отпускат от Европейския парламент и от Съвета в рамките на многогодишната финансова рамка.
Член 6
Участие на трети държави
Програмата е отворена, на разходна основа, за участие на трети държави, по-специално:
a)
присъединяващи се държави, страни кандидатки и потенциални кандидатки, ползващи се от предприсъединителна стратегия, в съответствие с общите принципи и общите правила и условия за участието им в програми на Съюза, определени в съответните рамкови споразумения, решенията на Съвета за асоцииране или подобни споразумения;
б)
държави от ЕАСТ/ЕИП в съответствие с условията, определени в Споразумението за ЕИП;
в)
съседни на Съюза държави и държави, по отношение на които се прилага ЕПС в съответствие с условията, определени в съответното двустранно или многостранно споразумение;
г)
други държави в съответствие с условията, определени в съответното двустранно или многостранно споразумение.
Член 7
Форми на финансово участие
1. В съответствие с Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 финансовото участие на Съюза е под формата на безвъзмездни средства, обществени поръчки, или всякаква друга форма на намеса, необходима за постигане на целите на Програмата.
2. Безвъзмездни средства могат да се отпускат за финансиране на:
a)
действия, носещи явна добавена стойност на Съюза и съфинансирани от компетентните органи, които отговарят за здравеопазването в държавите членки или в трети държави, участващи в Програмата съгласно член 6, или от структури в публичния и неправителствения сектор по член 8, параграф 1, действащи самостоятелно или като мрежа, оправомощени от тези компетентни органи;
б)
действия, носещи явна добавена стойност на Съюза, изрично предвидени и надлежно обосновани в годишните работни програми, съфинансирани от други публични, неправителствени или частни структури по член 8, параграф 1, включително международни организации, извършващи дейност в областта на здравеопазването, като в последния случай, когато е целесъобразно, не се изисква предварителна покана за представяне на предложения;
в)
функционирането на неправителствени структури по член 8, параграф 2, ако финансовата подкрепа е необходима за постигане на една или няколко от специфичните цели на Програмата.
3. Безвъзмездните средства, изплащани от Съюза, не може да надхвърлят 60 % от допустимите разходи за действия, свързани с дадена цел на Програмата или за функционирането на дадена неправителствена структура. В случай на действия от особена полза финансовото участие на Съюза може да достигне 80 % от допустимите разходи.
Счита, че е постигната особена полза при действията, посочени в параграф 2, буква а), наред с другото, когато:
а)
най-малко 30 % от бюджета на предложеното действие се разпределят на държави членки, чийто БНД на глава от населението е под 90 % от средното ниво за Съюза; и
б)
в действието участват структури от най-малко 14 участващи държави, от които най-малко четири са държави, чийто БНД на глава от населението е под 90 % от средното ниво за Съюза.
4. Чрез дерогация от член 130, параграф 2 от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 и в надлежно обосновани случаи Комисията може в годишната работна програма за 2014 г. да приеме разходите, пряко свързани с изпълнението на подкрепяните действия, за отговарящи на условията за финансиране от 1 януари 2014 г., дори и да са били направени от бенефициера преди подаването на заявлението за получаване на безвъзмездни средства.
Член 8
Бенефициери, отговарящи на условията за получаване на безвъзмездни средства
1. Безвъзмездни средства за действията по член 7, параграф 2, букви a) и б) могат да бъдат отпускани на организации, учредени в съответствие с приложимото право, публични органи, структури от публичния сектор, по-специално научноизследователски и здравни институции, университети и висши училища.
2. Безвъзмездни средства за функционирането на структурите по член 7, параграф 2, буква в), могат да бъдат отпускани на структури, които отговарят на всички посочени по-долу критерии:
a)
да са неправителствени организации, с нестопанска цел и независими от промишлени, търговски, стопански или други конфликтни интереси;
б)
да извършват дейност в областта на общественото здравеопазване, да играят реална роля в процесите на граждански диалог на равнището на Съюза и да се стремят към постигане на най-малко една от специфичните цели на Програмата;
в)
да действат на равнището на Съюза и в най-малко половината от държавите членки, както и да имат балансирано географско представяне в Съюза.
Член 9
Административна и техническа помощ
С финансовия пакет за Програмата може също така да се покриват разходи, свързани с дейностите за подготовка, наблюдение, контрол, одит и оценяване, които са непосредствено необходими за управлението на Програмата и осъществяването на нейните цели, по-специално проучвания, срещи, информационни и комуникационни дейности, включително институционална комуникация по политическите приоритети на Съюза, доколкото те са свързани с общите цели на Програмата, разходи, свързани с мрежи в областта на информационните технологии, насочени към обмен на информация, както и всякакви други разходи за техническа и административна помощ, направени от Комисията във връзка с управлението на Програмата.
ГЛАВА IV
ИЗПЪЛНЕНИЕ
Член 10
Методи на изпълнение
Комисията отговаря за изпълнението на Програмата в съответствие с режимите на управление, предвидени в Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012.
Член 11
Годишни работни програми
1. Комисията изпълнява Програмата чрез съставяне на годишни работни програми в съответствие с Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 и критериите, определени в приложение II към настоящия регламент.
2. Комисията приема чрез актове за изпълнение годишни работни програми, в които по-специално се определят действията, които да бъдат предприети, включително индикативното разпределение на финансовите ресурси. Тези актове за изпълнение се приемат в съответствие с процедурата по разглеждане, посочена в член 17, параграф 2.
3. При изпълнението на Програмата Комисията, заедно с държавите членки, гарантира спазването на всички приложими правни разпоредби за защита на личните данни и когато е необходимо - въвеждането на механизми за осигуряване на поверителността и сигурността на тези данни.
Член 12
Съгласуваност и взаимно допълване с други политики
Комисията, в сътрудничество с държавите членки, осигурява общата съгласуваност и взаимно допълване между Програмата и другите политики, инструменти и действия на Съюза, включително политиките, инструментите и действията на съответните агенции на Съюза.
Член 13
Наблюдение, оценка и разпространение на резултатите
1. Комисията, в тясно сътрудничество с държавите членки, наблюдава изпълнението на действията по Програмата в контекста на нейните цели и показатели, включително наличната информация за размера на разходите във връзка с климата. Тя докладва по въпроса на комитета, посочен в член 17, параграф 1, и информира Европейския парламент и Съвета.
2. По искане на Комисията държавите членки ѝ предоставят наличната информация за изпълнението и въздействието на Програмата. Тези искания за информация трябва да са пропорционални, като трябва да се избягва излишното увеличаване на административната тежест за държавите членки.
3. След изтичане на половината от срока на действие на Програмата, но не по-късно от 30 юни 2017 г., Комисията изготвя и представя на Европейския парламент и на Съвета междинен доклад за оценка относно изпълнението на целите на Програмата, актуалното състояние от гледна точка на изпълнението на тематичните приоритети, изложени в приложение I, и ефикасността при използването на ресурсите и съответната добавена стойност на Съюза за Програмата, с цел да се вземе решение за подновяване, изменение или спиране на прилагането на нейните тематични приоритети. В междинния доклад за оценка се разглеждат също така възможностите за опростяване, вътрешната и външната съгласуваност на Програмата, доколко всички цели запазват своята значимост, както и приносът на действията за постигането на целите, посочени в член 168 ДФЕС. Вземат се под внимание и резултатите от оценката на дългосрочното въздействие на предходната програма.
В междинния доклад за оценка Комисията посочва по-конкретно следното:
a)
случаите, при които един или няколко от тематичните приоритета, изброени в приложение I, не могат да бъдат изпълнени и постигнати в съответствие с целите на Програмата и в рамките на оставащия срок на действие на Програмата;
б)
дали при оценката са набелязани един или няколко конкретни, значими тематични приоритети, които не са изброени в приложение I, но които са станали необходими за постигането на общите и специфични цели на Програмата;
в)
основанията за заключенията, посочени в букви а) и б).
Оценката на въздействието в дългосрочен план и на устойчивостта на въздействието на Програмата се прави по такъв начин, че да послужи за основа на решение за евентуалното подновяване, изменение или спиране на евентуална последваща програма.
4. Комисията прави обществено достояние резултатите от действията, предприети в съответствие с настоящия регламент, и гарантира, че те са широко разпространявани, за да се допринесе за подобряването на здравето в Съюза.
Член 14
Последващи действия в резултат на междинния доклад за оценка
1. Ако в междинния доклад за оценка се констатира, че един или няколко тематични приоритети не могат да бъдат изпълнени и постигнати в съответствие с целите на Програмата и в рамките на срока на действие на Програмата, на Комисията се предоставя правомощието да приеме до 31 август 2017 г. делегирани актове в съответствие с член 18, за да заличи съответния тематичен приоритет или приоритети от приложение I. За целия срок на действие на Програмата само един делегиран акт за заличаване на такъв тематичен приоритет или приоритети може да влезе в сила съгласно член 18.
2. Ако в междинния доклад за оценка са набелязани един или няколко конкретни, значими тематични приоритети, които не са изброени в приложение I, но са станали необходими за постигането на общите и специфичните цели на Програмата, на Комисията се предоставя правомощието да приеме до 31 август 2017 г. делегирани актове в съответствие с член 18, за да добави съответния тематичен приоритет или приоритети към приложение I. Даден тематичен приоритет трябва да може да бъде постигнат в рамките на срока на действие на Програмата. За целия срок на действие на Програмата само един делегиран акт за добавяне на такъв тематичен приоритет или приоритети може да влезе в сила съгласно член 18.
3. Всяко заличаване или добавяне на тематични приоритети трябва да е съобразено с общите цели и със съответните специфични цели на Програмата.
Член 15
Национални фокусни центрове
Държавите членки определят национални фокусни центрове, които да съдействат на Комисията за популяризиране на Програмата и, когато е целесъобразно - за разпространение на резултатите от нея и на наличната информация за нейното въздействие, както е посочено в член 13, параграф 2.
Член 16
Защита на финансовите интереси на Съюза
1. Комисията предприема необходимите мерки, за да гарантира, че при изпълнението на действията, финансирани съгласно настоящия регламент, финансовите интереси на Съюза се защитават чрез прилагане на превантивни мерки срещу измама, корупция и всякакви други незаконни дейности, чрез ефективни проверки и - при установяване на нередности - чрез възпиращи административни и финансови санкции.
2. Комисията или нейни представители и Сметната палата имат правомощия за извършване на одити по документи и на място на всички бенефициери на безвъзмездни средства, изпълнители и подизпълнители, които са получили средства от Съюза съгласно настоящия регламент.
3. Европейската служба за борба с измамите (OLAF) може да провежда разследвания, включително. контрол и проверки на място в съответствие с разпоредбите и процедурите, установени в Регламент (ЕС, Евратом) № 883/2013 на Европейския парламент и на Съвета (23) и Регламент (Евратом, ЕО) № 2185/96 на Съвета (24), за да установи дали са налице измама, корупция или всякакви други незаконни действия, засягащи финансовите интереси на Съюза, във връзка със споразумение или решение за предоставяне на безвъзмездни средства или договор, финансиран съгласно настоящия регламент.
4. Без да се засягат параграфи 1, 2 и 3, споразуменията за сътрудничество с трети държави и с международни организации, договорите, споразуменията и решенията за предоставяне на безвъзмездни средства, произтичащи от изпълнението на настоящия регламент, трябва да съдържат разпоредби, с които Комисията, Сметната палата и OLAF се оправомощават изрично да провеждат такива одити и разследвания в съответствие със своята компетентност.
ГЛАВА V
ПРОЦЕДУРНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 17
Процедура на комитет
1. Комисията се подпомага от комитет. Този комитет е комитет по смисъла на Регламент (ЕС) № 182/2011.
2. При позоваване на настоящия параграф се прилага член 5 от Регламент (ЕС) № 182/2011.
3. Когато комитетът не даде становище, Комисията не приема проекта на акт за изпълнение и се прилага член 5, параграф 4, трета алинея от Регламент (ЕС) № 182/2011.
Член 18
Упражняване на делегирането
1. Правомощието да приема делегирани актове се предоставя на Комисията при спазване на предвидените в настоящия член условия.
2. Правомощието да приема делегирани актове, посочено в член 14, параграфи 1 и 2, се предоставя на Комисията за срока на действие на Програмата.
3. Делегирането на правомощия, посочено в член 14, параграфи 1 и 2, може да бъде оттеглено по всяко време от Европейския парламент или от Съвета. С решението за оттегляне се прекратява посоченото в него делегиране на правомощия. То поражда действие в деня след публикуването на решението в Официален вестник на Европейския съюз или на по-късна, посочена в решението дата. То не засяга действителността на делегираните актове, които вече са в сила.
4. Веднага след като приеме делегиран акт, Комисията нотифицира акта едновременно на Европейския парламент и Съвета.
5. Делегиран акт, приет съгласно член 14, параграфи 1 и 2, влиза в сила единствено ако нито Европейският парламент, нито Съветът не са представили възражения в срок от два месеца след нотифицирането на акта на Европейския парламент и Съвета или ако преди изтичането на този срок и Европейският парламент, и Съветът са уведомили Комисията, че няма да представят възражения. Този срок се удължава с два месеца по инициатива на Европейския парламент или на Съвета.
ГЛАВА VI
ПРЕХОДНИ И ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 19
Преходни разпоредби
1. С финансовия пакет за Програмата могат да се покриват и разходите за техническа и административна помощ, необходими за осигуряване на прехода между Програмата и мерките, приети съгласно Решение № 1350/2007/ЕО.
2. При необходимост в бюджета за периода след 2020 г. могат да се впишат бюджетни кредити за покриване на предвидените в член 9 разходи, така че да бъде възможно управлението на действията, които не са приключили към 31 декември 2020 г.
Член 20
Отмяна
Решение № 1350/2007/ЕО се отменя, считано от 1 януари 2014 г.
Член 21
Влизане в сила
Настоящият регламент влиза в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Прилага се от 1 януари 2014 г.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави членки.
Съставено в Страсбург на 11 март 2014 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 282/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Μαρτίου 2014
σχετικά με τη θέσπιση τρίτου Προγράμματος για τη δράση της Ένωσης στον τομέα της υγείας (2014-2020) και την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1350/2007/ΕΚ
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 168 παράγραφος 5,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Σύμφωνα με το άρθρο 168 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), πρέπει να εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης. Η Ένωση οφείλει να συμπληρώνει και να υποστηρίζει τις εθνικές πολιτικές υγείας, να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και να προωθεί τον συντονισμό μεταξύ των προγραμμάτων τους, με πλήρη σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών να καθορίζουν τις πολιτικές τους στον τομέα της υγείας και να οργανώνουν και να παρέχουν υπηρεσίες υγείας και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
(2)
Απαιτείται συνεχής προσπάθεια για την τήρηση των διατάξεων του άρθρου 168 ΣΛΕΕ. Η προαγωγή της καλής υγείας, σε επίπεδο Ένωσης, αποτελεί επίσης αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020: Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (η «στρατηγική Ευρώπη 2020»). Εάν οι άνθρωποι παραμένουν υγιείς και ενεργοί για μεγαλύτερο διάστημα και εάν τους παρέχονται οι δυνατότητες να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στη διαχείριση της υγείας τους, το γεγονός αυτό θα έχει συνολικά θετικές συνέπειες στην υγεία, μεταξύ των οποίων μείωση των ανισοτήτων σε θέματα υγείας, και θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής, στην παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα, ενώ συγχρόνως θα μειωθούν οι πιέσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Η στήριξη και η αναγνώριση της καινοτομίας έχει αντίκτυπο στην υγεία και συμβάλλει στην αντιμετώπιση της πρόκλησης της βιωσιμότητας του τομέα της υγείας στο πλαίσιο της δημογραφικής αλλαγής, ενώ η ανάληψη δράσης για τη μείωση των ανισοτήτων στην υγεία είναι σημαντική για τους σκοπούς της επίτευξης της «χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης». Σε αυτό το πλαίσιο, ενδείκνυται η κατάρτιση του τρίτου Προγράμματος για τη δράση της Ένωσης στον τομέα της υγείας (2014-2020) («το Πρόγραμμα»).
(3)
Σύμφωνα με τον ορισμό της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ), «υγεία είναι η κατάσταση πλήρους σωματικής, πνευματικής και κοινωνικής ευημερίας και όχι απλώς η απουσία ασθενειών ή αναπηρίας.» Για τη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού της Ένωσης και τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, είναι σημαντικό η εστίαση να μην γίνεται μόνον στη σωματική υγεία. Κατά την ΠΟΥ, τα προβλήματα ψυχικής υγείας αντιστοιχούν στο 40 % περίπου των ετών ζωής με αναπηρία. Τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι επί πλέον ευρέος φάσματος, μακράς διάρκειας και αποτελούν πηγή διακρίσεων, συμβάλλοντας σημαντικά στην ανισότητα στο χώρο της υγείας. Συν τοις άλλοις, η οικονομική κρίση επηρεάζει τους παράγοντες που καθορίζουν την ψυχική υγεία καθώς οι προστατευτικοί παράγοντες εξασθενούν ενώ αυξάνονται οι παράγοντες κινδύνου.
(4)
Τα προηγούμενα προγράμματα κοινοτικής δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας (2003-2008) και στον τομέα της υγείας (2008-2013), που θεσπίστηκαν αντίστοιχα με τις αποφάσεις αριθ. 1786/2002/ΕΚ (4) και 1350/2007/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («τα προηγούμενα προγράμματα υγείας»), αξιολογήθηκαν θετικά, διότι κατέληξαν σε ορισμένες σημαντικές εξελίξεις και βελτιώσεις. Το Πρόγραμμα θα πρέπει να βασίζεται στα επιτεύγματα των προηγούμενων προγραμμάτων υγείας. Θα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη τις συστάσεις των εξωτερικών λογιστικών ελέγχων και των αξιολογήσεων που έχουν πραγματοποιηθεί, και ιδίως τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στην Ειδική Έκθεση αριθ. 2/2009, σύμφωνα με την οποία, για την περίοδο μετά το 2013, το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάσουν το πεδίο των δραστηριοτήτων της Ένωσης στον τομέα της δημόσιας υγείας και τη χρηματοδοτική προσέγγιση της Ένωσης στον τομέα αυτό. Αυτό θα πρέπει να γίνει έχοντας κατά νου τα διαθέσιμα δημοσιονομικά μέσα και την ύπαρξη άλλων μηχανισμών συνεργασίας ως μέσων διευκόλυνσης της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ ενδιαφερομένων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
(5)
Σύμφωνα με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», το Πρόγραμμα θα πρέπει να εστιάζεται σε ένα σύνολο σαφώς προσδιορισμένων στόχων και δράσεων με σαφή, αποδεδειγμένη προστιθέμενη αξία για την Ένωση και να επικεντρώνει τη στήριξη που παρέχει σε μικρότερο αριθμό δραστηριοτήτων σε τομείς προτεραιότητας. Θα πρέπει να αποδίδεται έμφαση, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, σε τομείς όπου διακυβεύονται σαφώς διασυνοριακά ζητήματα ή θέματα της εσωτερικής αγοράς ή η συνεργασία σε επίπεδο Ένωσης μπορεί να αποφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα και οφέλη από πλευράς αποτελεσματικότητας.
(6)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει να προτείνει δράσεις σε τομείς στους οποίους υπάρχει προστιθέμενη αξία για την Ένωση που θα μπορούσε να αποδειχθεί με βάση τα ακόλουθα: ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ κρατών μελών· στήριξη δικτύων ανταλλαγής γνώσεων ή αμοιβαίας μάθησης· αντιμετώπιση των διασυνοριακών απειλών για την υγεία με στόχο να μειωθούν οι κίνδυνοι και να μετριαστούν οι επιπτώσεις τους· αντιμετώπιση συγκεκριμένων ζητημάτων που συνδέονται με την εσωτερική αγορά, όπου η Ένωση διαθέτει ουσιαστική νομιμοποίηση να διασφαλίσει λύσεις υψηλής ποιότητας σε όλα τα κράτη μέλη και αποδέσμευση του δυναμικού καινοτομίας στην υγεία· δράσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα σύστημα συγκριτικής αξιολόγησης, ώστε να καταστεί δυνατή η λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων σε επίπεδο Ένωσης και βελτίωση της αποτελεσματικότητας με την αποφυγή της σπατάλης πόρων λόγω αλληλεπικαλύψεων και τη βέλτιστη χρήση των δημοσιονομικών πόρων.
(7)
Η εφαρμογή του Προγράμματος θα πρέπει να πραγματοποιηθεί έτσι ώστε να γίνονται σεβαστές οι αρμοδιότητες των κρατών μελών όσον αφορά τη διαμόρφωση της πολιτικής τους στον τομέα της υγείας, καθώς και την οργάνωση και την παροχή υγειονομικών υπηρεσιών και ιατρικής περίθαλψης.
(8)
Η έκθεση της ΠΟΥ του 2009 για την υγεία στην Ευρώπη επισημαίνει δυνατότητες για αύξηση των επενδύσεων στη δημόσια υγεία και τα συστήματα υγείας. Από την άποψη αυτή, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ορίσουν τη βελτίωση της υγείας ως προτεραιότητα στα εθνικά τους προγράμματα και να επωφελούνται από την καλύτερη γνώση των δυνατοτήτων χρηματοδότησης για την υγεία από την Ένωση. Συνεπώς, το Πρόγραμμα θα πρέπει να διευκολύνει την ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων του στις εθνικές πολιτικές υγείας.
(9)
Η καινοτομία στην υγεία θα πρέπει να εννοείται ως στρατηγική δημόσιας υγείας που δεν περιορίζεται σε τεχνολογικές προόδους από πλευράς προϊόντων και υπηρεσιών. Η ενίσχυση της καινοτομίας στον τομέα των παρεμβάσεων στη δημόσια υγεία, των στρατηγικών πρόληψης, της διαχείρισης των συστημάτων υγείας και στην οργάνωση και την παροχή υπηρεσιών υγείας και ιατρικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων των παρεμβάσεων προώθησης της υγείας και πρόληψης των ασθενειών, έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει τα αποτελέσματα στον χώρο της δημόσιας υγείας, να ενισχύσει την ποιότητα της φροντίδας που παρέχεται στους ασθενείς και να καλύψει ανάγκες που δεν έχουν ικανοποιηθεί, αλλά και να προωθήσει την ανταγωνιστικότητα των φορέων και να βελτιώσει τη σχέση κόστους - αποτελεσματικότητας και τη βιωσιμότητα των υπηρεσιών υγείας και της ιατρικής περίθαλψης. Επομένως, το Πρόγραμμα θα πρέπει να διευκολύνει την εθελοντική επιδίωξη καινοτομιών στην υγεία, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινές αξίες και αρχές των συστημάτων υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 2ας Ιουνίου 2006 (6).
(10)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει, ιδίως στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης, να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων που υπάρχουν στον τομέα της υγείας και στην προώθηση της ισότητας και της αλληλεγγύης μέσω δράσεων στο πλαίσιο των διαφόρων στόχων, καθώς επίσης ενθαρρύνοντας και διευκολύνοντας την ανταλλαγή καλών πρακτικών.
(11)
Δυνάμει των άρθρων 8 και 10 ΣΛΕΕ, η Ένωση οφείλει να προωθεί την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών και να στοχεύει στην καταπολέμηση των διακρίσεων. Ως εκ τούτου, το Πρόγραμμα θα πρέπει να στηρίζει την ενσωμάτωση των στόχων της ισότητας των φύλων και της απαγόρευσης των διακρίσεων σε όλες τις δράσεις του.
(12)
Χρειάζεται να δίδεται στους ασθενείς η δυνατότητα, μεταξύ άλλων με την αύξηση των γνώσεών τους σε θέματα υγείας, να διαχειρίζονται με πιο ενεργητικό τρόπο την υγεία τους και τη υγειονομική τους περίθαλψη, να αποτρέπουν την υποβάθμιση της υγείας και να κάνουν επιλογές που βασίζονται στη γνώση. Η διαφάνεια των δραστηριοτήτων και των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και η διαθεσιμότητα αξιόπιστων, ανεξάρτητων και φιλικών προς τον χρήστη πληροφοριών στους ασθενείς θα πρέπει να βελτιωθούν. Οι πρακτικές υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει να υποστηρίζονται στα στοιχεία που παρέχουν οι ασθενείς και στην επικοινωνία με τους ασθενείς. Η παροχή στήριξης στα κράτη μέλη, στις οργανώσεις ασθενών και στους αρμόδιους φορείς έχει καθοριστική σημασία και θα πρέπει να συντονίζεται σε επίπεδο Ένωσης, με στόχο τη βοήθεια των ασθενών αποτελεσματικά, ιδίως όσων πάσχουν από σπάνια νοσήματα, προκειμένου να επωφελούνται από τις δυνατότητες της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης.
(13)
Η μείωση του βάρους των ανθεκτικών λοιμώξεων και των ιατρογενών λοιμώξεων και η διασφάλιση της διαθεσιμότητας αποτελεσματικών αντιβιοτικών έχει ουσιαστική σημασία για την αποτελεσματικότητα των συστημάτων υγείας και την ασφάλεια των ασθενών. Το Πρόγραμμα θα πρέπει να στηρίζει συνεχείς προσπάθειες για τη βελτίωση των μεθόδων ανάλυσης για τον εντοπισμό και την πρόληψη της μικροβιακής αντοχής και τη βελτίωση της δικτύωσης μεταξύ όλων των φορέων υγειονομικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένου του κτηνιατρικού τομέα, σε σχέση με την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής.
(14)
Στα πλαίσια μιας γηράσκουσας κοινωνίας, καλά στοχευμένες επενδύσεις για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη των νόσων μπορούν να αυξήσουν τον αριθμό των «ετών υγιούς ζωής» και, έτσι, να δίδουν στους ηλικιωμένους τη δυνατότητα να απολαμβάνουν μεγαλώνοντας μια υγιή και δραστήρια ζωή. Τα χρόνια νοσήματα ευθύνονται για ποσοστό άνω του 80% των πρόωρων θανάτων στην Ένωση. Το Πρόγραμμα θα πρέπει να προσδιορίζει, να διαδίδει και να προωθεί τεκμηριωμένες και καλές πρακτικές για οικονομικώς αποδοτικά μέτρα πρόληψης νόσων και προαγωγής της υγείας, επικεντρωμένα κυρίως στους κύριους παράγοντες κινδύνου, και συγκεκριμένα τη χρήση καπνού, τη χρήση ναρκωτικών, την επιβλαβή χρήση αλκοόλ και τις ανθυγιεινές διαιτητικές συνήθειες, το πάχος και την έλλειψη σωματικής άσκησης, καθώς και στο HIV/AIDS, τη φυματίωση και την ηπατίτιδα. Η αποτελεσματική πρόληψη θα συμβάλλει στην αύξηση της οικονομικής βιωσιμότητας των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης. Το Πρόγραμμα, λειτουργώντας σε ένα πλαίσιο ευαισθητοποιημένο ως προς τη διάσταση του φύλου, θα πρέπει να συμβάλλει στην πρόληψη των νόσων σε όλες τους τις μορφές (πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή πρόληψη) και καθ’ όλο τον κύκλο ζωής των πολιτών της Ένωσης, στην προαγωγή της καλής υγείας και προωθώντας υποστηρικτικά περιβάλλοντα για υγιείς τρόπους ζωής, λαμβάνοντας υπόψη τους υποκείμενους παράγοντες κοινωνικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα καθώς και τον αντίκτυπο ορισμένων αναπηριών στην υγεία.
(15)
Προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι συνέπειες που έχουν στη δημόσια υγεία διάφορες διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, όπως εκτίθεται στην απόφαση αριθ. 1082/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7), που μπορούν να κυμαίνονται από τη μαζική μόλυνση λόγω χημικών συμβάντων έως τις πανδημίες, όπως αυτές που εκδηλώθηκαν πρόσφατα με το E. coli, τον ιό H1N1 ή το SARS (σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο) ή οι επιπτώσεις στην υγεία ως αποτέλεσμα αυξημένης μετακίνησης πληθυσμών, το Πρόγραμμα θα πρέπει να συμβάλλει στη δημιουργία και τη διατήρηση ισχυρών μηχανισμών και εργαλείων για την ανίχνευση, την εκτίμηση και τη διαχείριση σοβαρών διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας. Λόγω της φύσης αυτών των απειλών, το Πρόγραμμα θα πρέπει να υποστηρίζει τη λήψη συντονισμένων μέτρων δημόσιας υγείας σε επίπεδο Ένωσης για την αντιμετώπιση διαφόρων ζητημάτων διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας, με βάση σχέδια ετοιμότητας και αντιμετώπισης, σοβαρές και αξιόπιστες εκτιμήσεις επικινδυνότητας και ένα ισχυρό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων και κρίσεων. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό το Πρόγραμμα να επωφελείται από τη συμπληρωματικότητα με το πρόγραμμα εργασίας του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων, το οποίο έχει θεσπισθεί με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 851/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) όσον αφορά την καταπολέμηση των μεταδοτικών νόσων και τις δραστηριότητες που υποστηρίζονται στο πλαίσιο των προγραμμάτων έρευνας και καινοτομίας της Ένωσης. Ειδικές προσπάθειες θα πρέπει να καταβάλλονται προκειμένου να εξασφαλισθούν η συνοχή και οι συνέργειες μεταξύ του Προγράμματος και των εργασιών για την υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο οι οποίες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο άλλων προγραμμάτων και εργαλείων της Ένωσης τα οποία αφορούν ειδικότερα τους τομείς της γρίπης, του HIV/AIDS, της φυματίωσης και άλλων διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας σε τρίτες χώρες.
(16)
Θα πρέπει επίσης να είναι δυνατόν η δράση στο πλαίσιο του προγράμματος να καλύπτει διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας που προκαλούνται από βιολογικά και χημικά συμβάντα και από την περιβαλλοντική και κλιματική αλλαγή. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Προϋπολογισμός για την Ευρώπη του 2020», η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να ενσωματώσει την κλιματική αλλαγή στα γενικά προγράμματα της Ένωσης που χρηματοδοτούνται και να διοχετεύσει τουλάχιστον το 20% του προϋπολογισμού της Ένωσης σε στόχους σχετικούς με το κλίμα. Οι δαπάνες στο πλαίσιο του Προγράμματος βάσει του ειδικού στόχου σχετικά με τις σοβαρές διασυνοριακές απειλές για την υγεία θα πρέπει να συμβάλλουν κατά τρόπο γενικό στους στόχους αυτούς, αντιμετωπίζοντας τις απειλές κατά της υγείας που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή. Η Επιτροπή θα πρέπει να παρέχει πληροφορίες για τις σχετικές με την κλιματική αλλαγή δαπάνες στο πλαίσιο του Προγράμματος.
(17)
Σύμφωνα με το άρθρο 114 ΣΛΕΕ, η νομοθεσία την οποία εκδίδει η Ένωση για τη δημιουργία και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς θα πρέπει να εξασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, το Πρόγραμμα θα πρέπει να καταβάλει ιδιαίτερες προσπάθειες για τη στήριξη των δράσεων που είναι απαραίτητες και συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της νομοθεσίας της Ένωσης στους τομείς των μεταδοτικών νόσων και άλλων απειλών κατά της υγείας, των ανθρώπινων ιστών και κυττάρων, του αίματος, των ανθρώπινων οργάνων, των φαρμάκων, των ιατροτεχνολογικών προϊόντων, των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη και των προϊόντων καπνού και της διαφήμισής τους.
(18)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει να συμβάλλει στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων προωθώντας τη δημιουργία ενός συστήματος πληροφοριών και γνώσεων για την υγεία, λαμβάνοντας υπόψη σχετικές δραστηριότητες που ασκούν διεθνείς οργανισμοί, όπως η ΠΟΥ και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Το σύστημα αυτό θα πρέπει να συνίσταται, μεταξύ άλλων, στη χρήση υφιστάμενων εργαλείων και, κατά περίπτωση, στην περαιτέρω ανάπτυξη τυποποιημένης ενημέρωσης για θέματα υγείας και εργαλείων παρακολούθησης της υγείας, συλλογής και ανάλυσης στοιχείων για την υγεία, υποστηρίζοντας τις επιστημονικές επιτροπές, που έχουν συσταθεί σύμφωνα με την απόφαση 2008/721/ΕΚ της Επιτροπής (9) και την ευρεία διάδοση των αποτελεσμάτων του Προγράμματος.
(19)
Η πολιτική της Ένωσης στον τομέα της υγείας έχει ως σκοπό να συμπληρώνει και να υποστηρίζει τις εθνικές πολιτικές υγείας, να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και να προωθεί τον συντονισμό μεταξύ των προγραμμάτων τους. Η ανταλλαγή καλών πρακτικών αποτελεί βασικό μέσο της εν λόγω πολιτικής. Η ανταλλαγή αυτή θα πρέπει να δίδει στις εθνικές αρχές τη δυνατότητα να επωφελούνται από αποτελεσματικές λύσεις που έχουν αναπτυχθεί σε άλλα κράτη μέλη, να μειώσει τις επικαλύψεις προσπαθειών και να αυξάνει την οικονομική απόδοση με την προώθηση καινοτόμων λύσεων στον τομέα της υγείας. Συνεπώς, το Πρόγραμμα θα πρέπει να επικεντρωθεί κυρίως στη συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την υγεία στα κράτη μέλη και να παράσχει κίνητρα για την ευρύτερη συμμετοχή όλων των κρατών μελών, όπως προτείνεται στις αξιολογήσεις των προηγούμενων προγραμμάτων υγείας. Ειδικότερα, κράτη μέλη των οποίων το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ) ανά κάτοικο είναι κατώτερο του 90% του μέσου όρου της Ένωσης θα πρέπει να ενθαρρύνονται ενεργητικά να μετάσχουν σε δράσεις που συγχρηματοδοτούνται από τις αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την υγεία στα κράτη μέλη ή από όργανα που έχουν εξουσιοδοτηθεί από αυτές τις αρμόδιες αρχές. Οι δράσεις αυτές θα πρέπει να θεωρούνται εξαιρετικής χρησιμότητας, και ιδίως να ανταποκρίνονται στον στόχο να της διευκόλυνσης της συμμετοχής κρατών μελών των οποίων το ΑΕΠ ανά κάτοικο είναι κατώτερο του 90% του μέσου όρου της Ένωσης και της διεύρυνσης της συμμετοχής αυτής. Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί πρόσθετη και κατάλληλη μη οικονομική στήριξη για τη συμμετοχή αυτών των κρατών μελών σε τέτοιες δράσεις, παραδείγματος χάριν σε σχέση με τη διαδικασία αίτησης, με τη μεταφορά γνώσεων και την υιοθέτηση τεχνογνωσίας.
(20)
Μη κυβερνητικοί οργανισμοί και ενδιαφερόμενοι φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υγείας, και ιδίως οργανώσεις ασθενών και ενώσεις επαγγελματιών του τομέα της υγείας, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, παρέχοντας στην Επιτροπή πληροφορίες και συμβουλές που είναι απαραίτητες για την εκτέλεση του Προγράμματος. Προς τούτο, είναι πιθανόν ότι θα χρειάζονται ενίσχυση από το Πρόγραμμα για να μπορέσουν να λειτουργήσουν. Για τον λόγο αυτό, στο Πρόγραμμα θα πρέπει να έχουν πρόσβαση αντιπροσωπευτικοί μη κυβερνητικοί οργανισμοί και οργανώσεις ασθενών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της δημόσιας υγείας και που διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στις διαδικασίες κοινωνικού διαλόγου σε επίπεδο Ένωσης, παραδείγματος χάριν με τη συμμετοχή τους σε συμβουλευτικές ομάδες, συμβάλλοντας, με τον τρόπο αυτόν, στην επίτευξη των ειδικών στόχων του Προγράμματος.
(21)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει να προωθεί τις συνέργειες με συναφή προγράμματα και δράσεις της Ένωσης, αποφεύγοντας τις αλληλοεπικαλύψεις, με την προώθηση, κατά περίπτωση, της αξιοποίησης των καινοτομιών που προκύπτουν από την έρευνα στον τομέα της υγείας. Θα πρέπει να γίνεται κατάλληλη χρήση άλλων κεφαλαίων και προγραμμάτων της Ένωσης, και ιδίως του προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία 2014-2020 (Ορίζων 2020), που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) και των αποτελεσμάτων του, των διαρθρωτικών ταμείων, του προγράμματος για την απασχόληση και την κοινωνική καινοτομία, που θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1296/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11), του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2012/2002 του Συμβουλίου (12),
της στρατηγικής της Ένωσης για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία (2007-2012), του προγράμματος ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (COSME), που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1287/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13), του προγράμματος για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα (LIFE), που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14), του προγράμματος καταναλωτών, του προγράμματος «Δικαιοσύνη», που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1382/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15), του κοινού προγράμματος «Αυτόνομη διαβίωση υποβοηθούμενη από το περιβάλλον», του προγράμματος για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, την νεολαία και τον αθλητισμό (Erasmus +), που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (16), του ευρωπαϊκού στατιστικού προγράμματος, που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 99/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17), καθώς και της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για την ενεργό και υγιή γήρανση, στο πλαίσιο των αντίστοιχων δραστηριοτήτων τους.
(22)
Σύμφωνα με το άρθρο 168 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ, η Ένωση και τα κράτη μέλη ευνοούν τη συνεργασία με τρίτες χώρες και τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς σε θέματα δημόσιας υγείας. Συνεπώς, στο Πρόγραμμα θα πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν και τρίτες χώρες, και ιδίως οι προσχωρούσες χώρες, οι υποψήφιες χώρες και οι δυνάμει υποψήφιοι που επωφελούνται από προενταξιακή στρατηγική, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) /Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), οι γειτονικές χώρες και οι χώρες στις οποίες εφαρμόζεται η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας (ΕΠΓ), καθώς και άλλες χώρες σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται με σχετική διμερή ή πολυμερή συμφωνία.
(23)
Θα πρέπει να διευκολυνθεί η ανάπτυξη των κατάλληλων σχέσεων με τρίτες χώρες που δεν συμμετέχουν στο Πρόγραμμα, ώστε να υποστηριχθεί η επίτευξη των στόχων του Προγράμματος, λαμβανομένων υπόψη ενδεχόμενων σχετικών συμφωνιών μεταξύ αυτών των χωρών και της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση θα μπορούσε να οργανώνει εκδηλώσεις για θέματα υγείας ή οι τρίτες χώρες να αναλαμβάνουν δραστηριότητες συμπληρωματικές προς τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται μέσω του Προγράμματος σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, χωρίς όμως να υπάρχει χρηματοδοτική συνεισφορά βάσει του Προγράμματος.
(24)
Για να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα των δράσεων που αναλαμβάνονται στην Ένωση και σε διεθνές επίπεδο και προκειμένου να εφαρμοσθεί το Πρόγραμμα, θα πρέπει να αναπτυχθεί συνεργασία με αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς, όπως τα Ηνωμένα Έθνη και οι εξειδικευμένες οργανώσεις τους, και ιδίως η ΠΟΥ, καθώς και με το Συμβούλιο της Ευρώπης και τον ΟΟΣΑ.
(25)
Το πρόγραμμα θα πρέπει να διαρκέσει επτά έτη, ούτως ώστε η διάρκειά του να ευθυγραμμιστεί με τη διάρκεια του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, όπως καθορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου (18). Ο παρών κανονισμός καθορίζει χρηματοδοτικό κονδύλιο για ολόκληρη τη διάρκεια του πολυετούς Προγράμματος, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει την προνομιακή αναφορά κατά την έννοια του σημείου 17 της Διοργανικής Συμφωνίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, για δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (19), για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, κατά τη διάρκεια της ετήσιας διαδικασίας του προϋπολογισμού.
(26)
Σύμφωνα με το άρθρο 54 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20), ο παρών κανονισμός παρέχει τη νομική βάση για τη λήψη μέτρων και την εφαρμογή του Προγράμματος.
(27)
Προκειμένου να εξασφαλισθεί συνέχεια της οικονομικής στήριξης που παρέχεται δυνάμει του Προγράμματος για τη λειτουργία των φορέων, η Επιτροπή θα πρέπει να είναι σε θέση στα ετήσια προγράμματα εργασίας για το 2014, να εξετάσει τις δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την υλοποίηση των υποστηριζόμενων δραστηριοτήτων ως επιλέξιμες για χρηματοδότηση, ακόμα και αν είχαν καταβληθεί από τον δικαιούχο πριν από την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης,
(28)
Για να εξασφαλισθούν ενιαίες προϋποθέσεις για την εκτέλεση του παρόντος κανονισμού μέσω ετήσιων προγραμμάτων εργασίας, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες. Οι αρμοδιότητες αυτές θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (21).
(29)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει να εκτελεσθεί με πλήρη τήρηση της αρχής της διαφάνειας. Οι πόροι του προϋπολογισμού θα πρέπει να κατανεμηθούν μεταξύ των διάφορων στόχων του Προγράμματος καθ’ όλη τη διάρκεια του Προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη τα οφέλη που αναμένονται για την προαγωγή της υγείας. Θα πρέπει να επιλεγούν και να χρηματοδοτηθούν από το Πρόγραμμα κατάλληλες δράσεις που καλύπτονται από τους ειδικούς στόχους του Προγράμματος και με σαφή προστιθέμενη αξία για την Ένωση. Τα ετήσια προγράμματα εργασίας θα πρέπει να καθορίζουν, ιδίως, τα βασικά κριτήρια επιλογής των πιθανών δικαιούχων, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι δικαιούχοι έχουν την οικονομική και επιχειρησιακή ικανότητα να υλοποιήσουν τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του Προγράμματος, και ότι, όπου απαιτείται, μπορούν να προσκομίζουν τα στοιχεία που απαιτούνται για να αποδείξουν την ανεξαρτησία τους.
(30)
Η αξία και ο αντίκτυπος του Προγράμματος θα πρέπει να παρακολουθούνται και να αξιολογούνται τακτικά. Η αξιολόγηση του Προγράμματος θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι, για την επίτευξη των στόχων του Προγράμματος, θα μπορούσε να απαιτηθεί χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από τη διάρκειά του. Όταν συμπληρωθεί η μισή διάρκεια του Προγράμματος, όχι όμως αργότερα από τις 30 Ιουνίου 2017, θα πρέπει να συνταχθεί η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης προκειμένου να αξιολογηθεί η πορεία της υλοποίησης θεματικών προτεραιοτήτων του Προγράμματος.
(31)
Προκειμένου το Πρόγραμμα να αξιοποιήσει πλήρως τα πορίσματα της ενδιάμεσης έκθεσης αξιολόγησης σχετικά με την εφαρμογή του και να επιτρέψει πιθανές προσαρμογές που είναι αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων του, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ, προκειμένου να αφαιρέσει οιαδήποτε από τις θεματικές προτεραιότητες που εκτίθενται στον παρόντα κανονισμό ή να συμπεριλάβει νέες θεματικές προτεραιότητες στον παρόντα κανονισμό. Έχει ιδιαίτερη σημασία να προβαίνει η Επιτροπή σε κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της, μεταξύ άλλων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή, κατά την προετοιμασία και σύνταξη κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, θα πρέπει να διασφαλίζει την ταυτόχρονη, έγκαιρη και κατάλληλη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
(32)
Η συνεργασία των εθνικών αρχών έχει ουσιαστική σημασία, αφενός, για την ανταλλαγή πληροφοριών με τους πιθανούς υποψηφίους, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ισότιμη συμμετοχή τους στο Πρόγραμμα, και, αφετέρου, για τη διάδοση των γνώσεων που παράγονται από το Πρόγραμμα στους διάφορους εθνικούς παράγοντες του τομέα της υγείας. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίσουν Εθνικά Σημεία Επαφής που θα υποστηρίζουν τις δραστηριότητες αυτές.
(33)
Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να διαβουλεύεται με τους σχετικούς εμπειρογνώμονες, συμπεριλαμβανομένων των Εθνικών Σημείων Επαφής.
(34)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης θα πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, της ανίχνευσης και της διερεύνησης παρατυπιών, της ανάκτησης απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων χρημάτων και, εφόσον χρειάζεται, με την επιβολή κυρώσεων.
(35)
Θα πρέπει να εξασφαλιστεί η μετάβαση στο Πρόγραμμα από το προηγούμενο πρόγραμμα το οποίο αντικαθιστά, ιδίως όσον αφορά τη συνέχεια των πολυετών ρυθμίσεων που προβλέπονται για τη διαχείρισή του, όπως η χρηματοδότηση της τεχνικής και διοικητικής βοήθειας. Από την 1η Ιανουαρίου 2021, οι πιστώσεις για την τεχνική και διοικητική βοήθεια θα πρέπει να καλύπτουν, αν είναι απαραίτητο, τις δαπάνες που συνδέονται με τη διαχείριση δράσεων οι οποίες δεν θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του 2020.
(36)
Δεδομένου ότι οι γενικοί στόχοι του παρόντος κανονισμού, και συγκεκριμένα η συμπλήρωση, στήριξη και προσθήκη αξίας στις πολιτικές των κρατών μελών για τη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού της Ένωσης και για τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, προάγοντας την καλή υγεία, ενθαρρύνοντας την καινοτομία στον τομέα της υγείας, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και προστατεύοντας τους πολίτες της Ένωσης από σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, δεν είναι δυνατό να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων του παρόντος κανονισμού, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.
(37)
Ο παρών κανονισμός αντικαθιστά την απόφαση αριθ. 1350/2007/ΕΚ. Ως εκ τούτου, η εν λόγω απόφαση θα πρέπει να καταργηθεί.
(38)
Είναι σκόπιμο να εξασφαλιστεί ομαλή, αδιάλειπτη μετάβαση ανάμεσα στο προηγούμενο πρόγραμμα στον τομέα της υγείας (2008-2013) και το Πρόγραμμα, και να ευθυγραμμισθεί η διάρκεια του Προγράμματος με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου. Κατά συνέπεια, το Πρόγραμμα θα πρέπει να εφαρμοσθεί από την 1η Ιανουαρίου 2014,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 1
Θέσπιση του Προγράμματος
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει το τρίτο πολυετές πρόγραμμα δράσης της Ένωσης στον τομέα της υγείας, για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 («το Πρόγραμμα»).
Άρθρο 2
Γενικοί στόχοι
Οι γενικοί στόχοι του Προγράμματος είναι να συμπληρώσει, να στηρίξει και να προσθέσει αξία στις πολιτικές των κρατών μελών που έχουν ως στόχο να βελτιώσουν την υγεία των πολιτών της Ένωσης και να μειώσουν τις ανισότητες στον τομέα της υγείας, προάγοντας την καλή υγεία, ενθαρρύνοντας την καινοτομία στην υγεία, αυξάνοντας τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και προστατεύοντας τους πολίτες της Ένωσης από σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
ΣΤΌΧΟΙ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ
Άρθρο 3
Ειδικοί στόχοι και δείκτες
Η επίτευξη των γενικών στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 2 επιδιώκεται μέσω των ακόλουθων ειδικών στόχων:
1)
Προκειμένου να προάγει την υγεία, να προλαμβάνει τις νόσους και να προωθεί υποστηρικτικά περιβάλλοντα για υγιείς τρόπους ζωής, το Πρόγραμμα: προσδιορίζει, διαδίδει και προωθεί την υιοθέτηση τεκμηριωμένων και καλών πρακτικών για οικονομικώς αποδοτικά μέτρα προαγωγής της υγείας και πρόληψης των νόσων, επικεντρωμένα, ιδίως, στους κρίσιμους παράγοντες κινδύνου που έχουν να κάνουν με τον τρόπο ζωής, με έμφαση στην προστιθέμενη αξία για την Ένωση.
Ο στόχος αυτός μετράται, ιδίως με γνώμονα την αύξηση του αριθμού των κρατών μελών που συμμετέχουν στην προαγωγή της υγείας και πρόληψη των νόσων, χρησιμοποιώντας τεκμηριωμένες και καλές πρακτικές με μέτρα και δράσεις που λαμβάνονται στο κατάλληλο επίπεδο των κρατών μελών.
2)
Προκειμένου να προστατεύσει τους πολίτες της Ένωσης από σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, το Πρόγραμμα: προσδιορίζει και αναπτύσσει συνεκτικές προσεγγίσεις και προωθεί την εφαρμογή τους για τη βελτίωση της ετοιμότητας και του συντονισμού σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας.
Ο στόχος αυτός μετράται ιδίως με γνώμονα την αύξηση του αριθμού των κρατών μελών που ενσωματώνουν τις συνεκτικές προσεγγίσεις στην κατάρτιση των εθνικών τους σχεδίων ετοιμότητας.
3)
Προκειμένου να στηρίζει την ανάπτυξη ικανοτήτων στον τομέα της δημόσιας υγείας και να προωθεί καινοτόμα, αποδοτικά και βιώσιμα συστήματα υγείας, το Πρόγραμμα: προσδιορίζει και αναπτύσσει κοινά εργαλεία και μηχανισμούς σε επίπεδο Ένωσης, για να αντιμετωπίσει ελλείψεις πόρων, τόσο ανθρώπινων όσο και οικονομικών, και να διευκολύνει την εθελοντική υιοθέτηση της καινοτομίας στις στρατηγικές παρέμβασης και πρόληψης στον τομέα της δημόσιας υγείας.
Ο στόχος αυτός μετράται ιδίως με γνώμονα την αύξηση των συμβουλών που παρέχονται και του αριθμού των κρατών μελών που χρησιμοποιούν τα εργαλεία και τους μηχανισμούς που έχουν καθοριστεί με σκοπό να συμβάλλουν στην επίτευξη χειροπιαστών αποτελεσμάτων στα συστήματα υγείας τους.
4)
Για να διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών της Ένωσης σε καλύτερη και ασφαλέστερη υγειονομική περίθαλψη, το Πρόγραμμα: αυξάνει την πρόσβαση στην ιατρική εμπειρογνωμοσύνη και ενημέρωση για ειδικά θέματα και πέρα από τα εθνικά σύνορα, διευκολύνει την εφαρμογή των αποτελεσμάτων της έρευνας και αναπτύσσει εργαλεία για τη βελτίωση της ποιότητας της υγειονομικής περίθαλψης και της ασφάλειας των ασθενών μέσω, μεταξύ άλλων, δράσεων που συμβάλλουν στη βελτίωση των γνώσεων σε θέματα υγείας.
Ο στόχος αυτός μετράται ιδίως με γνώμονα την αύξηση των του αριθμού των ευρωπαϊκών δικτύων αναφοράς που έχουν συσταθεί βάσει της οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (22) («ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς»), την αύξηση του αριθμού των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης και των κέντρων εμπειρογνωμοσύνης στα ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς και την αύξηση του αριθμού των κρατών μελών που χρησιμοποιούν τα αναπτυχθέντα εργαλεία.
Άρθρο 4
Επιλέξιμες δράσεις
Οι ειδικοί στόχοι του Προγράμματος επιτυγχάνονται μέσω των δράσεων σύμφωνα με τις θεματικές προτεραιότητες που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι και υλοποιούνται μέσω των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας που αναφέρονται στο άρθρο 11.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 5
Χρηματοδότηση
Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εκτέλεση του Προγράμματος, για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020, ορίζεται σε 449 394 000 EUR, σε τρέχουσες τιμές.
Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 6
Συμμετοχή τρίτων χωρών
Στο Πρόγραμμα μπορούν να συμμετέχουν, σε βάση κόστους, τρίτες χώρες και ιδίως:
α)
οι προσχωρούσες χώρες, οι υποψήφιες χώρες και οι δυνάμει υποψήφιοι που επωφελούνται από προενταξιακή στρατηγική, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους που προβλέπονται για τη συμμετοχή τους σε προγράμματα της Ένωσης στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια, αποφάσεις του Συμβουλίου Σύνδεσης ή παρόμοιες συμφωνίες,
β)
οι χώρες ΕΖΕΣ/ΕΟΧ σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ,
γ)
οι γειτονικές χώρες και οι χώρες στις οποίες εφαρμόζεται η ΕΠΓ σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται με σχετική διμερή ή πολυμερή συμφωνία,
δ)
άλλες χώρες σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται με σχετική διμερή ή πολυμερή συμφωνία.
Άρθρο 7
Τύποι παρέμβασης
1. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, οι χρηματοδοτικές συνεισφορές της Ένωσης έχουν τη μορφή επιχορηγήσεων ή δημόσιων συμβάσεων ή κάθε άλλης μορφής παρέμβασης που είναι αναγκαία για την επίτευξη των στόχων του Προγράμματος.
2. Επιχορηγήσεις μπορούν να χορηγούνται για να χρηματοδοτηθούν:
α)
δράσεις με σαφή προστιθέμενη αξία για την Ένωση που συγχρηματοδοτούνται από τις αρμόδιες αρχές οι οποίες είναι υπεύθυνες για την υγεία στα κράτη μέλη ή από τρίτες χώρες που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα σύμφωνα με το άρθρο 6 ή από δημόσιους οργανισμούς και μη κυβερνητικούς φορείς, όπως αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1, εντεταλμένους από τις εν λόγω αρμόδιες αρχές, που δρουν αυτόνομα ή ως δίκτυο,
β)
δράσεις με σαφή προστιθέμενη αξία για την Ένωση που προβλέπονται ρητώς και δικαιολογούνται δεόντως στα ετήσια προγράμματα εργασίας, συγχρηματοδοτούνται από άλλους δημόσιους, μη κυβερνητικούς ή ιδιωτικούς φορείς, που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1, συμπεριλαμβανομένων διεθνών οργανισμών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υγείας και, στην τελευταία περίπτωση, αν είναι απαραίτητο χωρίς προηγούμενη πρόσκληση υποβολής προτάσεων,
γ)
η λειτουργία των μη κυβερνητικών φορέων που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 2, όταν απαιτείται οικονομική υποστήριξη για την επίτευξη ενός ή περισσότερων από τους ειδικούς στόχους του Προγράμματος.
3. Οι επιχορηγήσεις που καταβάλλει η Ένωση δεν υπερβαίνουν το 60% των επιλέξιμων δαπανών για δράσεις σχετικές με στόχο του Προγράμματος ή για τη λειτουργία μη κυβερνητικών φορέων. Σε περιπτώσεις εξαιρετικής χρησιμότητας, η συνεισφορά της Ένωσης μπορεί να ανέλθει έως το 80% των επιλέξιμων δαπανών.
Για τις δράσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 2 στοιχείο α), θεωρείται ότι επιτυγχάνεται εξαιρετική χρησιμότητα, μεταξύ άλλων, όταν:
α)
τουλάχιστον 30 % του προϋπολογισμού της προτεινόμενης δράσης κατανέμεται σε κράτη μέλη με κατά κεφαλήν ΑΕΕ κατώτερο από το 90% του μέσου όρου της Ένωσης, και
β)
στη δράση συμμετέχουν φορείς από τουλάχιστον 14 χώρες, εκ των οποίων τουλάχιστον τέσσερις είναι χώρες με κατά κεφαλήν ΑΕΕ κατώτερο από το 90% του μέσου όρου της Ένωσης.
4. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 130 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, και σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, η Επιτροπή μπορεί, στα ετήσια προγράμματα εργασίας για το 2014, να θεωρεί τις δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την υλοποίηση των υποστηριζόμενων δραστηριοτήτων ως επιλέξιμες για χρηματοδότηση από 1ης Ιανουαρίου 2014, ακόμη και αν είχαν πραγματοποιηθεί από τον δικαιούχο πριν από την υποβολή της αίτησης επιχορήγησης.
Άρθρο 8
Δικαιούχοι επιλέξιμοι για επιδοτήσεις
1. Οι επιχορηγήσεις για τις δράσεις που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 στοιχεία α) και β) μπορούν να χορηγηθούν σε φορείς που έχουν συσταθεί νόμιμα, σε δημόσιες αρχές, σε οργανισμούς του δημόσιου τομέα, και ιδίως σε ερευνητικά και υγειονομικά ιδρύματα, σε πανεπιστήμια και ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
2. Οι επιχορηγήσεις για τη λειτουργία των φορέων που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 στοιχείο γ) μπορούν να χορηγηθούν σε φορείς που πληρούν όλα τα ακόλουθα κριτήρια:
α)
είναι μη κυβερνητικοί, μη κερδοσκοπικοί και ανεξάρτητοι από βιομηχανικά, εμπορικά, επιχειρηματικά ή άλλα συγκρουόμενα συμφέροντα,
β)
λειτουργούν στον τομέα της δημόσιας υγείας, διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στις διαδικασίες κοινωνικού διαλόγου σε επίπεδο Ένωσης και επιδιώκουν τουλάχιστον έναν από τους ειδικούς στόχους του Προγράμματος,
γ)
δραστηριοποιούνται στο επίπεδο της Ένωσης και τουλάχιστον στα μισά κράτη μέλη και εξασφαλίζουν ισορροπημένη γεωγραφική κάλυψη της Ένωσης.
Άρθρο 9
Διοικητική και τεχνική υποστήριξη
Το χρηματοδοτικό κονδύλιο του Προγράμματος μπορεί επίσης να καλύψει δαπάνες που αφορούν δράσεις προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης, οι οποίες είναι αναγκαίες για τη διαχείριση του Προγράμματος και για την επίτευξη των στόχων του, και συγκεκριμένα μελέτες, συνεδριάσεις, δράσεις ενημέρωσης και επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της εταιρικής επικοινωνιακής προβολής των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης, στο βαθμό που αφορούν τους γενικούς στόχους του Προγράμματος, δαπάνες που σχετίζονται με τα δίκτυα πληροφορικής που εστιάζονται στην ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς επίσης και κάθε άλλη δαπάνη τεχνικής και διοικητικής υποστήριξης που μπορεί να πραγματοποιήσει η Επιτροπή για τη διαχείριση του Προγράμματος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
Άρθρο 10
Μέθοδοι υλοποίησης
Η Επιτροπή έχει την ευθύνη για την υλοποίηση του Προγράμματος σύμφωνα με τις μεθόδους διαχείρισης που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
Άρθρο 11
Ετήσια προγράμματα εργασίας
1. Η Επιτροπή υλοποιεί το Πρόγραμμα, θεσπίζοντας ετήσια προγράμματα εργασίας σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και τα κριτήρια αξιολόγησης που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙ του παρόντος κανονισμού.
2. Η Επιτροπή εκπονεί, με εκτελεστικές πράξεις, τα ετήσια προγράμματα εργασίας, στα οποία εκτίθενται, ιδίως, οι δράσεις οι οποίες θα αναληφθούν,, συμπεριλαμβανομένης της κατανομής των χρηματοδοτικών πόρων. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης στην οποία παραπέμπει το άρθρο 17 παράγραφος 2.
3. Κατά την υλοποίηση του Προγράμματος, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, εξασφαλίζει την τήρηση όλων των σχετικών νομικών διατάξεων περί προστασίας των προσωπικών δεδομένων και, όπου απαιτείται, την καθιέρωση μηχανισμών για την διασφάλιση της εμπιστευτικότητας και της ασφάλειας αυτών των δεδομένων.
Άρθρο 12
Συνοχή και συμπληρωματικότητα με άλλες πολιτικές
Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, εξασφαλίζει την εν γένει συνοχή και συμπληρωματικότητα μεταξύ του Προγράμματος και των άλλων πολιτικών, μέσων και δράσεων της Ένωσης, καθώς και των σχετικών οργανισμών της Ένωσης.
Άρθρο 13
Παρακολούθηση, αξιολόγηση και διάδοση των αποτελεσμάτων
1. Η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, παρακολουθεί την εφαρμογή των δράσεων του Προγράμματος, με γνώμονα τους στόχους και τους δείκτες του, συμπεριλαμβανομένης της παροχής των διαθέσιμων πληροφοριών για το ύψος των σχετικών με το κλίμα δαπανών. Υποβάλλει σχετική έκθεση στην επιτροπή του άρθρου 17 παράγραφος 1 και ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
2. Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, τα κράτη μέλη παρέχουν τις διαθέσιμες πληροφορίες για την υλοποίηση και τον αντίκτυπο του Προγράμματος. Τέτοιου είδους αιτήματα για πληροφορίες είναι αναλογικά και δεν πρέπει να αυξάνουν αδικαιολόγητα τον διοικητικό φόρτο εργασίας στα κράτη μέλη.
3. Όταν συμπληρωθεί η μισή διάρκεια του Προγράμματος, όμως όχι αργότερα από τις 30 Ιουνίου 2017, η Επιτροπή συντάσσει και υποβάλλει, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης σχετικά με την επίτευξη των στόχων του Προγράμματος, την πορεία υλοποίησης των θεματικών προτεραιοτήτων που ορίζονται στο παράρτημα Ι και την αποδοτικότητα της χρήσης των πόρων και την προστιθέμενη αξία του Προγράμματος για την Ένωση, με σκοπό τη λήψη απόφασης σχετικά με την ανανέωση, την τροποποίηση ή την αναστολή των θεματικών του προτεραιοτήτων. Η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης απαντά επίσης στην έκταση της απλούστευσης, την εσωτερική και εξωτερική συνοχή του Προγράμματος, τη διατήρηση της συνάφειας όλων των στόχων, καθώς και τη συμβολή των δράσεων στην επίτευξη των στόχων που ορίζονται στο άρθρο 168 ΣΛΕΕ. Λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης για τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο του προηγούμενου προγράμματος.
Στην ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης, η Επιτροπή αναφέρει ειδικότερα τα εξής:
α)
αν δεν είναι δυνατή η υλοποίηση και η επίτευξη μίας ή περισσοτέρων από τις θεματικές προτεραιότητες που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι σύμφωνα με τους στόχους του Προγράμματος και εντός της εναπομένουσας διάρκειας του Προγράμματος,
β)
αν η αξιολόγηση εντόπισε μία ή περισσότερες ειδικές, σημαντικές θεματικές προτεραιότητες που δεν απαριθμούνται στο παράρτημα Ι, οι οποίες όμως έχουν καταστεί αναγκαίες για την επίτευξη των γενικών και ειδικών στόχων του Προγράμματος,
γ)
τους λόγους για τα συμπεράσματα που αναφέρονται στα στοιχεία α) και β).
Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις και η βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων του Προγράμματος αξιολογούνται έτσι ώστε να τροφοδοτούν την απόφαση για την ενδεχόμενη ανανέωση, τροποποίηση ή αναστολή του επακόλουθου προγράμματος.
4. Η Επιτροπή δημοσιοποιεί τα αποτελέσματα των δράσεων που υλοποιούνται σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό και εξασφαλίζει την ευρεία διάδοσή τους με σκοπό να συμβάλει στη βελτίωση της υγείας στην Ένωση.
Άρθρο 14
Παρακολούθηση έως την ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης
1. Όταν η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης εντοπίζει ότι μία ή περισσότερες από τις θεματικές προτεραιότητες δεν μπορούν να υλοποιηθούν και να επιτευχθούν σύμφωνα με τους στόχους του Προγράμματος και κατά τη διάρκεια του Προγράμματος, ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδώσει, το αργότερο μέχρι τις 31 Αυγούστου 2017, κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σύμφωνα με το άρθρο 18, ώστε να διαγράψει τη σχετική θεματική προτεραιότητα ή τις σχετικές θεματικές προτεραιότητες από το παράρτημα I. Μία μόνο κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για τη διαγραφή μίας ή περισσοτέρων θεματικών προτεραιοτήτων μπορεί να τεθεί σε ισχύ σύμφωνα με το άρθρο 18 καθ’ όλη τη διάρκεια του Προγράμματος.
2. Όταν η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης εντοπίζει μία ή περισσότερες ειδικές, σημαντικές θεματικές προτεραιότητες οι οποίες δεν απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι και οι οποίες έχουν καταστεί αναγκαίες για την επίτευξη των γενικών και ειδικών στόχων του Προγράμματος, ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδώσει, το αργότερο μέχρι τις 31 Αυγούστου 2017, κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σύμφωνα με το άρθρο 18, ώστε να προσθέσει τη σχετική θεματική προτεραιότητα ή τις σχετικές θεματικές προτεραιότητες στο παράρτημα I. Μια θεματική προτεραιότητα πρέπει να είναι δυνατό να επιτευχθεί κατά τη διάρκεια του Προγράμματος. Μία μόνο κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για την προσθήκη μίας ή περισσοτέρων θεματικών προτεραιοτήτων μπορεί να τεθεί σε ισχύ σύμφωνα με το άρθρο 18 καθ’ όλη τη διάρκεια του Προγράμματος.
3. Κάθε τέτοια αφαίρεση ή προσθήκη θεματικών προτεραιοτήτων είναι σύμφωνη με τους γενικούς στόχους και με τους σχετικούς ειδικούς στόχους του Προγράμματος.
Άρθρο 15
Εθνικά σημεία επαφής
Τα κράτη μέλη ορίζουν εθνικά σημεία επαφής τα οποία επικουρούν την Επιτροπή στην προώθηση του Προγράμματος, και, ενδεχομένως, στη διάδοση των αποτελεσμάτων του Προγράμματος και των διαθέσιμων πληροφοριών για τον αντίκτυπο του Προγράμματος, όπως αναφέρεται στο άρθρο 13 παράγραφος 2.
Άρθρο 16
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Κατά την υλοποίηση δράσεων χρηματοδοτούμενων βάσει του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή λαμβάνει κατάλληλα μέτρα που εξασφαλίζουν την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας με την επιβολή αποτρεπτικών διοικητικών και οικονομικών κυρώσεων.
2. Η Επιτροπή, ή οι εκπρόσωποί της, και το Ελεγκτικό Συνέδριο ασκούν την εξουσία λογιστικού ελέγχου που διαθέτουν, βάσει εγγράφων και επιτόπου, προς όλους τους δικαιούχους επιδοτήσεων, τα συμβαλλόμενα μέρη και τους υπεργολάβους που έλαβαν χρηματοδότηση από την Ένωση βάσει του παρόντος κανονισμού.
3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) μπορεί να διενεργεί έρευνες, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και επιθεωρήσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις και τις διαδικασίες του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (23) και του κανονισμού (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου (24), για τη διαπίστωση απάτης, διαφθοράς ή άλλης παράνομης δραστηριότητας κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή σύμβαση που χρηματοδοτείται δυνάμει του παρόντος κανονισμού.
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, οι συμβάσεις, οι συμφωνίες επιχορήγησης και οι αποφάσεις και συμβάσεις επιχορήγησης, καθώς και οι συμβάσεις που προκύπτουν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, περιέχουν διατάξεις οι οποίες εξουσιοδοτούν ρητά την Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF να διεξάγουν τους εν λόγω λογιστικούς ελέγχους και επιθεωρήσεις, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V
ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 17
Διαδικασία επιτροπής
1. Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή. Πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2. Όποτε γίνεται παραπομπή στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
3. Εάν η επιτροπή δεν εκδώσει γνώμη, η Επιτροπή δεν εκδίδει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης και εφαρμόζεται το άρθρο 5 παράγραφος 4 τρίτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 18
Άσκηση της εξουσιοδότησης
1. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων σύμφωνα τους όρους του παρόντος άρθρου.
2. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 14 παράγραφοι 1 και 2 εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή για τη διάρκεια του Προγράμματος.
3. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 14 παράγραφοι 1 και 2 εξουσιοδότηση μπορεί να ανακληθεί, ανά πάσα στιγμή, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την ανάθεση αρμοδιότητας που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Τίθεται σε ισχύ την επόμενη ημέρα της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που ορίζεται σε αυτήν. Δεν επηρεάζει την εγκυρότητα τυχόν κατ’ εξουσιοδότηση πράξης που ισχύει ήδη.
4. Η Επιτροπή, μόλις εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, την κοινοποιεί συγχρόνως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εκδίδεται σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφοι 1 και 2 τίθεται σε ισχύ μόνον εάν δεν έχουν διατυπωθεί αντιρρήσεις από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή από το Συμβούλιο εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, ή εάν, πριν από τη λήξη της προθεσμίας αυτής, τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και το Συμβούλιο ενημερώσει την Επιτροπή ότι δεν θα διατυπώσει αντιρρήσεις. Η εν λόγω προθεσμία παρατείνεται κατά δύο μήνες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 19
Μεταβατικές διατάξεις
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο του Προγράμματος μπορεί επίσης να καλύψει τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής υποστήριξης που απαιτούνται για την εξασφάλιση της μετάβασης ανάμεσα στο Πρόγραμμα και στα μέτρα που θεσπίστηκαν με την απόφαση αριθ. 1350/2007/ΕΚ.
2. Αν είναι απαραίτητο, μπορούν να εγγραφούν στον προϋπολογισμό πιστώσεις πέραν του 2020, με σκοπό την κάλυψη των δαπανών που προβλέπονται στο άρθρο 9, ώστε να καταστεί εφικτή η διαχείριση δράσεων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Άρθρο 20
Κατάργηση
Η απόφαση αριθ. 1350/2007/ΕΚ καταργείται με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2014.
Άρθρο 21
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11 Μαρτίου 2014.