РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 1291/2013 НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 11 декември 2013 година
за установяване на „Хоризонт 2020“ - рамкова програма за научни изследвания и иновации (2014-2020 г.) и за отмяна на Решение № 1982/2006/EO
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 173, параграф 3 и член 182, параграф 1 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската Комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
като взеха предвид становището на Комитета на регионите (2),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (3),
като имат предвид, че:
(1)
Съюзът има за цел да укрепва своята научна и технологична база чрез създаване на европейско научноизследователско пространство (ЕНП), в което свободно да се движат изследователите и да се разпространяват научни познания и технологии, както и да насърчава напредъка на Съюза към общество, основано на знанието, и постигането на по-конкурентоспособна и устойчива икономика по отношение на своята промишленост. За постигане на посочената цел Съюзът следва да извършва научноизследователски, технологично-развойни, демонстрационни и иновационни дейности, да насърчава международното сътрудничество, да разпространява и оптимизира резултатите и да стимулира обучението и мобилността.
(2)
Съюзът има за цел и да гарантира наличието на условията, необходими за конкурентоспособността на промишлеността на Съюза. За постигането на тази цел действията следва да бъдат насочени към подпомагане на по-доброто използване на промишления потенциал на политиката на иновации, научни изследвания и технологично развитие.
(3)
Съюзът е решен да постигне целите на стратегията „Европа 2020“, с която се преследва интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж, като се изтъква ролята на научните изследвания и иновациите като ключови фактори за социален и икономически просперитет, както и за устойчивост на околната среда, и се поставя целта разходите за научноизследователска и развойна дейност да се увеличат с цел да се привлекат частни инвестиции в размер, който може да достигне две трети от общите инвестиции, като с това бъдат достигнати 3 % от брутния вътрешен продукт (БВП) до 2020 г., като същевременно се разработи и показател за интензивността на иновациите. Общият бюджет на Съюза следва да отразява тази амбициозна цел чрез преминаване към финансиране на ориентирани към бъдещето инвестиции, например научноизследователска и развойна дейност и иновации. В този контекст, водещата инициатива по стратегия „Европа 2020“ - „Съюз за иновации“ задава стратегически и интегриран подход към научните изследвания и иновациите, като определя рамката и целите, за чието постигане следва да допринесе бъдещото финансиране от Съюза на научните изследвания и иновациите. Научните изследвания и иновациите са ключови фактори и за други водещи инициативи по стратегия „Европа 2020“, а именно „Европа за ефективно използване на ресурсите“, „Индустриална политика за ерата на глобализацията“, „Програма в областта на цифровите технологии за Европа“, както и други цели на политиката, например в областта на енергетиката и климата. Ключова роля за постигането на целите на стратегия „Европа 2020“ по отношение на научните изследвания и иновациите играе и политиката на сближаване чрез изграждане на необходимия капацитет и осигуряване на „стълбище“ към високи постижения.
(4)
В съобщението от Комисията от 19 октомври 2010 г., озаглавено „Преглед на бюджета на ЕС“ се посочват основните принципи, които следва да се спазват за бъдещия бюджет на Съюза, а именно съсредоточаване върху инструменти с доказана добавена стойност за Съюза, насочване в по-голяма степен към постигането на резултати и привличане на други публични и частни източници на финансиране. В него също се предлага пълната гама от съюзни инструменти за научни изследвания и иновации да бъдат обединени в обща стратегическа рамка.
(5)
Европейският парламент в своята резолюция от 11 ноември 2010 г. (4) призова за радикално опростяване на финансирането на научните изследвания и иновациите от Съюза, в резолюцията си от 12 май 2011 г. (5) изтъкна значението на „Съюз за иновации“ за преобразяването на Европа съобразно следкризисния свят, в резолюцията си от 8 юни 2011 г. (6) привлече вниманието към важни поуки от междинната оценка на Седмата рамкова програма, а в резолюцията си от 27 септември 2011 г. (7) подкрепи концепцията за обща стратегическа рамка за финансиране на научните изследвания и иновациите.
(6)
Ha 26 ноември Съветът настоя в бъдещите съюзни програми за финансиране да се наблегне повече върху приоритетите по „Европа 2020“, те да са насочени към обществените предизвикателства и ключовите технологии, да улесняват съвместните научни изследвания с водеща роля на промишлеността, да се оптимизират инструментите, съществено да се опрости достъпът, да се съкрати необходимото време за пазарна реализация и да се повдигне още равнището на високите постижения.
(7)
На заседанието си, проведено на 4 февруари 2011 г., Европейският съвет подкрепи концепцията за обща стратегическа рамка за финансиране от Съюза на научните изследвания и иновациите, за да се повиши ефективността на това финансиране на национално и съюзно равнище, и призова Съюза бързо да се отстранят оставащите пречки за привличане на таланти и инвестиции с оглед до 2014 г. да се завърши изграждането на ЕНП и да се постигне действителен единен пазар за знания, научни изследвания и иновации.
(8)
Със Зелената книга от 9 февруари 2011 г., озаглавена „От предизвикателствата към възможностите - изграждане на обща стратегическа рамка за финансиране от ЕС на научните изследвания и иновациите“ Комисията установи ключовите въпроси във връзка с постигането на амбициозните цели посочени в Съобщение на Комисията от 19 октомври 2010 г. и постави началото на широка консултация, по време на която заинтересовани страни и съюзни институции изразиха съгласие до голяма степен с представените в нея идеи.
(9)
Значението на съгласувания стратегически подход беше подчертано и в становищата, представени от Комитета за европейското научноизследователско пространство и иновации (КЕНПИ) на 3 юни 2011 г., от Комитета на регионите - на 30 юни 2011 г. (8), и от Европейския икономически и социален комитет - на 13 юли 2011 г. (9)
(10)
В съобщението си от 29 юни 2011 г., озаглавено „Бюджет за стратегията „Европа 2020“ Комисията предложи областите, покривани от Седмата рамкова програма на Европейската общност за научни изследвания, технологично развитие и демонстрационни дейности (2007-2013 г.), приета с Решение № 1982/2006/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (10), от отнасящата се до иновациите част от Рамковата програма за конкурентоспособност и иновации (2007-2013 г.), създадена с Решение № 1639/2006/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (11), и от Европейския институт за иновации и технологии (EIT), създаден с Регламент (ЕО) № 294/2008 на Европейския парламент и на Съвета (12), да бъдат обхванати от единна обща стратегическа рамка за научни изследвания и иновации, за да продължи постигането на целта на стратегията „Европа 2020“ разходите за научни изследвания и развойна дейност да нараснат на 3 % от БВП до 2020 г. В същото съобщение Комисията пое и ангажимента да включи изменението на климата като тема в разходните програми на Съюза и да насочи поне 20 % от общия бюджет на Съюза за постигането на цели, свързани с климата.
Действията във връзка с климата и ресурсната ефективност са взаимно допълващи се цели за постигането на устойчиво развитие. Конкретните цели, отнасящи се до двете, следва да бъдат допълнени чрез другите конкретни цели на „Хоризонт 2020“ - рамкова програма за научни изследвания и иновации (2014-2020 г.) („Хоризонт 2020“), установена с настоящия регламент. В резултат на това се очаква поне 60 % от общия бюджет на „Хоризонт 2020“ да бъдат свързани с устойчивото развитие. Очаква се също така разходите във връзка с климата да превишат 35 % от общия бюджет на „Хоризонт 2020“, включително взаимно съвместими мерки за подобряване на ресурсната ефективност. Комисията следва да предоставя информация относно мащаба на подкрепата за цели във връзка с климата и резултатите от нея. Разходите във връзка с климата по „Хоризонт 2020“ следва да се следят в съответствие с методиката, посочена в горното съобщение.
(11)
„Хоризонт 2020“ е съсредоточена по три приоритета, а именно: да се създаде отлична наука с оглед да се укрепят високите научни постижения на Съюза на световно равнище; да се спомогне за водещите позиции на промишлеността в подкрепа на предприятията, включително микро-, малките и средните предприятия (МСП), и иновациите; да се овладеят обществените предизвикателства в пряк отговор на предизвикателствата, установени в стратегията „Европа 2020“, чрез подкрепа за дейности, обхващащи цялостния процес от научните изследвания до пазара. Чрез „Хоризонт 2020“ следва да се подпомагат всички етапи в научноизследователската и иновационната верига, включително нетехнологични и социални иновации, както и по-тясно свързани с пазарната реализация дейности, като иновационните и научноизследователските действия се ползват от различни ставки за финансиране на принципа, че колкото по-тясно свързана с пазарната реализация е подпомаганата дейност, толкова по-голямо следва да бъде допълнителното финансиране от други източници. Дейностите, които са по-тясно свързани с пазарната реализация, включват иновативни финансови инструменти и имат за цел задоволяване на нуждите на широка гама политики на Съюза, като се набляга върху максималното оползотворяване на получените от подпомаганите дейности знания чак до търговското използване на тези знания. Приоритетите на „Хоризонт 2020“ следва да се поддържат и чрез програма за ядрени изследвания и дейности по обучение създадена с Регламент (Евратом) № 1314/2013 (13) на Съвета.
(12)
Програма „Хоризонт 2020“ следва да е отворена за нови участници, за да се осигури широко и отлично функциониращо сътрудничество с партньори в целия Съюз, както и да се осигури интегрирано ЕНП.
(13)
Съвместният изследователски център (СИЦ) следва да предоставя определяна от потребителите научна и техническа подкрепа за политиките на Съюза, като същевременно гъвкаво откликва на изискванията за нови политики.
(14)
В контекста на триъгълника на знанието - научни изследвания, иновации и образование, общностите за знания и иновации (ОЗИ) по линия на EIT следва значително да допринесат за постигане целите на „Хоризонт 2020“, включително по отношение на обществените предизвикателства, а именно чрез интегрирането на научните изследвания, иновациите и образованието. EIT следва да насърчава предприемачеството в своите дейности в областта на висшето образование, научните изследвания, и иновациите. По-специално EIT следва да насърчава отлично предприемаческо образование и да подпомага създаването на нови и съпътстващи предприятия.
(15)
В съответствие с член 182, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз „Хоризонт 2020“ определя максималния общ размер и установява подробните правила за финансовото участие на Съюза в нея и съответното дялово участие във всяка от предвидените дейности.
(16)
С настоящия регламент се определя финансов пакет за цялото времетраене на „Хоризонт 2020“, който при годишната бюджетна процедура следва да бъде за Европейския парламент и за Съвета основна референтна сума по смисъла на точка 17 от Междуинституционалното споразумение от 2 декември 2013 г.между Европейския парламент, Съвета и Комисията относно бюджетната дисциплина, сътрудничеството по бюджетните въпроси и доброто финансово управление (14).
(17)
Подходяща част от бюджета за научноизследователските инфраструктури следва да бъде разпределена за електронни инфраструктури.
(18)
Дейностите по конкретната цел „Бъдещи и нововъзникващи технологии (БНТ“) следва да допълват дейностите в другите части на „Хоризонт 2020“, а където е възможно, следва да се търси единодействие.
(19)
Целесъобразно е да се осигури надлежно приключване на „Хоризонт 2020“ и на предшестващите я програми особено по отношение на продължаването на многогодишните механизми за тяхното управление, като например финансирането на техническата и административната помощ.
(20)
Опростяването е основна цел на „Хоризонт 2020“, като това следва надлежно да бъде отразено в нейната структура, правила, финансово управление и изпълнение. „Хоризонт 2020“ следва да е насочена към привличането на широкото участие на университети, научноизследователски центрове, промишлеността и особено на МСП, а също така да е отворена за нови участници, тъй като тя обединява в обща стратегическа рамка пълната гама от мерки за подпомагане на научните изследвания и иновациите, включително оптимизиран набор от форми за подкрепа, и използва правила за участие с принципи, които са приложими за всички действия по „Хоризонт 2020“. Опростените правила за финансиране следва да понижат административните разходи и да допринесат за предотвратяване и намаление на грешките от финансов характер.
(21)
„Хоризонт 2020“ следва да допринесе за постигането на целите на европейските партньорства за иновации в съответствие с водещата инициатива „Съюз за иновации“, като обедини всички значими участници по цялата верига на научните изследвания и иновациите с оглед да се рационализират, опростят и по-добре координират инструментите и инициативите.
(22)
С цел да се задълбочават връзките между науката и обществото, както и да се укрепва общественото доверие в науката, „Хоризонт 2020“ следва да насърчава гражданите и обществото да поемат информиран ангажимент по въпроси на научните изследвания и иновациите, като се повишава достъпността на научните знания, разработват се сериозни програми за научни изследвания и иновации съобразно безпокойствата и очакванията на гражданите и обществото, и се улеснява участието им в дейности по „Хоризонт 2020“. Участието на гражданите и гражданското общество следва да бъде съчетано с дейности за популяризиране, за да се генерира и поддържа обществена подкрепа за „Хоризонт 2020“.
(23)
Следва да се поддържа подходящ баланс между малките и големите проекти в рамките на приоритета „Обществени предизвикателства“ и на конкретната цел „Водещи позиции при базовите и промишлените технологии“.
(24)
Изпълнението на „Хоризонт 2020“ следва да отговаря на променящите се възможности и нужди на науката и технологиите, промишлеността, политиките и обществото. По същество програмите следва да се изготвят в тясна връзка със заинтересованите страни от всички засегнати сектори и следва да се предвиди достатъчна гъвкавост за реагиране на нови тенденции на развитие. За срока на „Хоризонт 2020“ непрекъснато следва да се ползват външни експерти за консултации, като се използват и съответните структури, например европейските технологични платформи, инициативите за съвместно планиране, европейските партньорства за иновации, както и консултации с групи от научни експерти, например групата от научни експерти по здравни въпроси.
(25)
При дейностите, развивани по линия на „Хоризонт 2020“, следва да се утвърждава равенството между жените и мъжете в научните изследвания и иновациите, като се обърне особено внимание на коренните причини за неравновесието между половете, използва се целият потенциал както на жените, така и на мъжете изследователи, и измерението на пола се включи в съдържанието на научните изследвания и иновациите, както и като се отделя специално внимание на постигането на равновесие между половете (предвид положението в областта на научните изследвания и иновациите) в комисиите за оценяване и в други съответни консултативни и експертни групи, с цел да се подобри качеството на научноизследователската работа и да се стимулират иновациите. Дейностите следва да са насочени и към прилагането на принципите за равенство между мъжете и жените съгласно членове 2 и 3 от Договора за Европейския съюз и член 8 от ДФЕС.
(26)
„Хоризонт 2020“ следва да допринесе за привлекателността на научноизследователската професия в Съюза. Следва да се обърне внимание на Европейската харта на научните работници и Етичния кодекс за наемане на научни работници, установен в препоръката на Комисията от 11 март 2005 г. (15), както и на други референтни рамки, определени в контекста на ЕНП, като същевременно се зачита техният доброволен характер.
(27)
За да бъде конкурентоспособен в световен мащаб, за да отговори ефективно на големите обществени предизвикателства и за да постигне целите на стратегията си „Европа 2020“, Съюзът следва да използва пълноценно човешките си ресурси. Във връзка с това „Хоризонт 2020“ следва да допринесе за постигане на ЕНП, като насърчава развитието на рамкови условия, които да спомогнат за оставането или завръщането на европейските изследователи в Европа и за привличането на изследователи от целия свят в Европа, както и да я направят по-привлекателна дестинация за най-добрите изследователи.
(28)
За да се увеличи разпространението и използването на знания, следва да се осигури отворен достъп до научни публикации. Освен това следва да се насърчава отвореният достъп до научноизследователски данни, получени в резултат на научни изследвания, публично финансирани в рамките на „Хоризонт 2020“, като се отчитат ограниченията, свързани с неприкосновеността на личния живот, националната сигурност и правата върху интелектуална собственост.
(29)
При научноизследователските и иновационните дейности, подпомагани по линия на „Хоризонт 2020“, следва да се зачитат основните етични принципи. Следва да се вземат под внимание становищата на европейската група за етика в науката и новите технологии. При научноизследователските дейности следва да се спазва също така член 13 от ДФЕС и следва да се намали използването на животни в научните изследвания и тестовете, като крайната цел е намирането на техен заместител за лабораторни цели. Всички дейности следва да се извършват при гарантирано високо равнище на защита на човешкото здраве в съответствие с член 168 от ДФЕС.
(30)
На всички етапи от научноизследователския цикъл по „Хоризонт 2020“ следва да се взема надлежно предвид принципът на равно третиране и недискриминация в съдържанието на научните изследвания и иновациите.
(31)
Комисията не настоява изрично за използването на човешки ембрионални стволови клетки. Използването на човешки стволови клетки, били те от възрастни или от ембриони, става по преценка на учените с оглед на целите, които желаят да постигнат, и подлежи на контрол за стриктно спазване на съответните етични стандарти. Не следва да се финансират включващи използването на човешки ембрионални стволови клетки проекти, които не са получили необходимите одобрения от държавите-членки. Не следва да се финансират дейности, които са забранени във всички държави-членки. Не следва да се финансира дейност в държава-членка, в която тази дейност е забранена.
(32)
За постигане на максимално въздействие следва да се развиват тесни полезни взаимодействия на „Хоризонт 2020“ с други програми на Съюза в различни области, например образованието, космическите изследвания, околната среда, енергетиката, селското стопанство и рибното стопанство, конкурентоспособността и МСП, вътрешната сигурност, културата и медиите.
(33)
И „Хоризонт 2020“, и политиката на сближаване се стремят към по-цялостно съответствие с целите на стратегията „Европа 2020“. Този подход изисква по-голямо единодействие между „Хоризонт 2020“ и политиката на сближаване. Поради това „Хоризонт 2020“ следва да развие тесни взаимодействия с Европейските структурни и инвестиционни фондове, които конкретно могат да спомогнат за укрепване на местните, регионалните и националните способности за научни изследвания и иновации, особено в контекста на стратегии за интелигентна специализация.
(34)
МСП представляват важен източник на иновации и растеж и на работни места в Европа. Ето защо е необходимо широко участие в „Хоризонт 2020“ на МСП, така както са определени в Препоръка 2003/361/ЕО на Комисията (16). Това следва да е в подкрепа на целите на „Small Business Act“, така както са установени в съобщението на Комисията от 25 юни 2008 г., озаглавено „Мисли първо за малките!“ - „Small Business Act“ за Европа“. В „Хоризонт 2020“ са предвидени различни средства в подкрепа на дейностите и капацитета на МСП в областта на научните изследвания и иновациите в различните етапи от цикъла на иновации.
(35)
Комисията следва да извършва оценки и да отчита степента на участие на МСП в „Хоризонт 2020“. В случай че не бъде постигната целта от 20 % от общия комбиниран бюджет за конкретна цел „Водещи позиции при базовите и промишлените технологии“ и на приоритета „Обществени предизвикателства“ да бъде предназначен за МСП, Комисията следва да проучи причините за това и да предложи незабавно подходящи нови мерки, които да осигурят на МСП възможности да увеличат участието си.
(36)
Изпълнението на „Хоризонт 2020“ може да доведе до допълнителни програми с участието само на определени държави-членки, участието на Съюза в програми, предприети от няколко държави-членки, или създаването на съвместни предприятия или други договорености по смисъла на членове 184, 185 и 187 от ДФЕС. Тези допълнителни програми следва да бъдат идентифицирани и изпълнявани по открит, прозрачен и ефикасен начин.
(37)
За да се съкрати времето от идеята до пускането на пазара посредством „възходящ“ подход и за да се увеличи участието на промишлеността, на МСП и на участващи за пръв път кандидати в „Хоризонт 2020“, пилотният проект „Бърз път към иновации“ следва да бъде изпълнен в рамките на конкретната цел „Водещи позиции при базовите и промишлените технологии“ и на приоритета „Обществени предизвикателства“. Той следва да стимулира инвестиции от частния сектор в научни изследвания и иновации, да насърчава научните изследвания и иновациите с акцент върху създаването на стойност и да ускорява трансформирането на технологиите в иновативни продукти, процеси и услуги.
(38)
Изпълнението на „Хоризонт 2020“ следва да отчете съществената роля, която университетите играят в рамките на научната и технологична база на Съюза в качеството си на институции за високи постижения в областта на висшето образование, научните изследвания и иновациите, тъй като са от съществено значение за свързване на Европейското пространство за висше образование и ЕНП.
(39)
С цел да се постигне максимално въздействие на финансирането от страна на Съюза, при изпълнението на „Хоризонт 2020“ следва да се развиват по-тесни връзки на единодействие, включително под формата на публично-частни партньорства, с международни, национални и регионални програми за подпомагане на научните изследвания и иновациите. Във връзка с това при изпълнението на „Хоризонт 2020“ следва да се насърчава оптималното използване на ресурсите и да се избягва ненужно дублиране.
(40)
По-голямо въздействие следва да се постигне и чрез съчетаването на „Хоризонт 2020“ със средства от частния сектор в рамките на публично-частни партньорства в ключови области, в които научните изследвания и иновациите могат да допринесат за по-широки цели за конкурентоспособността на Европа и за привличане на частни инвестиции, както и да спомогнат за справяне с обществени предизвикателства. Тези партньорства следва да се основават на дългосрочни ангажименти, включително балансиран принос от всички партньори, да се отчитат за постигането на целите си и да бъдат съобразени със стратегическите цели на Съюза по отношение на научните изследвания, развойната дейности и иновациите. Управлението и функционирането на тези партньорства следва да бъде открито, прозрачно, ефективно и ефикасно и да дава възможност за участие на широк кръг заинтересовани лица, осъществяващи дейност в конкретните си области. Публично-частните партньорства под формата на съвместни технологични инициативи, стартирани съгласно Седмата рамкова програма, могат да бъдат продължени с използването на по-подходящи за тяхната цел структури.
(41)
Чрез „Хоризонт 2020“ следва да се насърчава сътрудничеството с трети държави въз основа на общ интерес и взаимна полза. Международното сътрудничество в областта на науката, технологиите и иновациите следва да бъде насочено към постигане на целите на стратегията „Европа 2020“ за укрепване на конкурентоспособността и за справяне с обществените предизвикателства, както и да подкрепя външната политика на Съюза и неговата политика за развитие, включително като се развиват полезни взаимодействия с външни програми и се допринася за изпълнението от Съюза на неговите международни ангажименти, като например постигане на Целите на хилядолетието за развитие, приети от ООН. Дейностите за международно сътрудничество следва да се поддържат най-малкото на равнището на Седмата рамкова програма.
(42)
С оглед запазване на равнопоставеността за всички предприятия с дейност на вътрешния пазар, финансирането по „Хоризонт 2020“ следва да бъде съобразено с правилата за държавните помощи, за да се осигури ефективно разходване на публичните средства и да се избегне нарушаването на пазарните условия, като например отблъскването на частното финансиране, създаването на неефективни пазарни структури или протекционизма за неефективни предприятия.
(43)
По време на Европейския съвет от 4 февруари 2011 г. беше отчетена необходимостта от нов подход за контрол и управление на риска при финансирането на научни изследвания от Съюза и се настоя за нов баланс между доверието и контрола, както и между поемането и избягването на риск. Европейският парламент, в своята резолюция от 11 ноември 2010 г. за опростяване на изпълнението на рамковите програми за научни изследвания, призова за прагматична промяна към административно и финансово опростяване и заяви, че управлението на европейското финансиране на научни изследвания следва да се основава в по-голяма степен на доверие към участниците и толерантност към риска. В междинния доклад за оценка на Седмата рамкова програма се заключава, че е необходим по-радикален подход, за да се постигне качествен скок в опростяването, и че трябва да се възстанови баланса между риска и доверието.
(44)
През целия цикъл на разходите финансовите интереси на Съюза следва да бъдат защитавани с пропорционални мерки, включително посредством предотвратяване, откриване и разследване на нередности, възстановяване на изгубени, погрешно изплатени или неправомерно използвани средства и при необходимост - с налагане на санкции. Преработена стратегия за контрол, при която ударението се премества от свеждането до минимум на процента на грешките към основан на риска контрол и откриване на измамите, следва да намали тежестта на контрола за участниците.
(45)
Важно е също да се осигури надеждно финансово управление на „Хоризонт 2020“ и нейното изпълнение по възможно най-ефективния и удобен за потребителите начин, като същевременно се осигури правна сигурност и достъпност на „Хоризонт 2020“ за всички участници. Необходимо е да се осигури съответствие с Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 г. на Европейския парламент и на Съвета (17) и с изискванията за опростяване и по-добро регулиране.
(46)
Ефективното управление на работата, включващо оценяване и наблюдение, изисква да бъдат разработени специфични показатели за изпълнението, които са измерими в хода на времето, които са реалистични и същевременно отразяват логиката на интервенцията и които съответстват на подходящата йерархия от цели и дейности. Следва да бъдат въведени подходящи механизми за координация между изпълнението и наблюдението на „Хоризонт 2020“, от една страна, и наблюдението на напредъка, постиженията и функционирането на ЕНП- от друга страна.
(47)
До края на 2017 г., като част от междинната оценка на „Хоризонт 2020“ следва да се направи задълбочена оценка както на съществуващите, така и на новите публично-частни партньорства, в т.ч. съвместните технологични инициативи, която следва да включва inter alia анализ на тяхната откритост, прозрачност и ефективност. При тази оценка следва да се вземе предвид оценката на EIT, предвидена в Регламент (ЕО) № 294/2008, така че да се даде възможност за оценка на основата на общи принципи.
(48)
Тъй като целите на настоящия регламент, а именно укрепване на общата рамка за научни изследвания и иновации и координиране на усилията в рамките на Съюза не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите-членки, а с оглед да се избегне дублиране, да се запази критичната маса в ключовите области и да се гарантира оптималното използване, могат да бъдат постигнати по-добре на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, установен в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в посочения член, настоящият регламент не надхвърля необходимото за постигане на тези цели.
(49)
От съображения за правна сигурност и яснота следва да бъде отменено Решение № 1982/2006/ЕО,
ПРИЕХА НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
ДЯЛ I
ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 1
Предмет
С настоящия регламент се установява рамковата програма за научни изследвания и иновации „Хоризонт 2020“ (2014-2020 г.) („Хоризонт 2020“) и се определя рамката, уреждаща подпомагането от Съюза на научноизследователските и иновационните дейности, като по този начин се укрепва европейската научна и технологична база и се увеличават ползите за обществото, както и по-добре се оползотворява икономическия и промишления потенциал на политиките в областта на иновациите, научните изследвания и технологичното развитие.
Член 2
Определения
За целите на настоящия регламент се прилагат следните определения:
1)
„научноизследователски и иновационни дейности“ означава целия спектър от дейности за научни изследвания, технологично развитие, демонстрации и иновации, включително насърчаване на сътрудничеството с трети държави и международни организации; разпространяване и оптимизиране на резултатите и стимулиране на висококачествено обучение и мобилност на научните работници в Съюза;
2)
„преки действия“ означава научноизследователски и иновационни дейности, предприемани от Комисията посредством подчинения ѝ Съвместен изследователски център (СИЦ);
3)
„непреки действия“ означава научноизследователски и иновационни дейности, за които Съюзът осигурява финансова подкрепа и които се предприемат от участниците;
4)
„публично-частно партньорство“ означава партньорство, при което партньори от частния сектор, Съюза и, когато е целесъобразно, други партньори, като например органи от публичния сектор, се ангажират съвместно да подкрепят разработването и изпълнението на програма или дейности за научни изследвания и иновации;
5)
„партньорство в рамките на публичния сектор“ означава партньорство, при което органи от публичния сектор или организации с мисия за обществена услуга на местно, регионално, национално или международно равнище се ангажират със Съюза съвместно да подкрепят разработването и изпълнението на програма или дейности за научни изследвания и иновации;
6)
„научноизследователски инфраструктури“ означава структури, ресурси и услуги, които се използват от научноизследователските среди за осъществяване на научни изследвания и за стимулиране на иновациите в съответните области. Където е уместно, могат да се използват и за други цели освен за научни изследвания, например с образователна цел или за обществени услуги. Тези инфраструктури включват: значително научно оборудване (или набор от инструменти); основани на знанието ресурси като колекции, архиви или научни данни; електронни инфраструктури като данни и компютърни системи и комуникационни мрежи; и всяка друга уникална по естеството си инфраструктура, която е от основно значение за постигане на високи постижения в областта на научните изследвания и иновациите. Тези инфраструктури могат да бъдат „еднообектни“, „виртуални“ или “разпределени“.
7)
„стратегия за интелигентно специализиране“ означава стратегия за интелигентно специализиране по смисъла на определението в член 2, буква 3) от Регламент (ЕС) № 1303/2013 на Европейския парламент и на Съвета (18).
Член 3
Установяване на „Хоризонт 2020“
С настоящото се установява „Хоризонт 2020“ за периода от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2020 г.
Член 4
Добавена стойност за Съюза
„Хоризонт 2020“ постига максимална добавена стойност и въздействие за Съюза, като набляга върху цели и дейности, които не могат да бъдат ефикасно осъществени, ако държавите-членки действат сами. „Хоризонт 2020“ играе централна роля за изпълнението на стратегията „Европа 2020“ за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж (стратегия „Европа 2020“), като предоставя обща стратегическа рамка за финансирането от Съюза на научни изследвания и иновации на световно ниво и по този начин действа като инструмент за привличане на частни и публични инвестиции, създаване на възможности за нови работни места и гарантиране в дългосрочна перспектива на устойчивостта, растежа, икономическото развитие, социалното приобщаване и индустриалната конкурентоспособност, както и за решаване на обществените предизвикателства в рамките на Съюза.
Член 5
Обща цел, приоритети и конкретни цели
1. Общата цел на „Хоризонт 2020“ е да допринесе за изграждане на общество и икономика, основани на знанието и иновациите в Съюза чрез привличане на допълнителни средства за финансиране на научноизследователска, развойна и иновационна дейност и принос за постигане на целите за научноизследователската и развойна дейност, включително целта от 3 % от БВП за научни изследвания и развитие в целия Съюз до 2020 г. С това „Хоризонт 2020“ подкрепя прилагането на стратегията „Европа 2020“ и на други политики на Съюза, както и изграждането и функционирането на европейското научноизследователско пространство (ЕНП). Първият набор от съответни показатели за изпълнението за оценка на напредъка в постигането на тази обща цел са посочени във въведението на приложение I.
2. Общата цел, посочена в параграф 1, се преследва по три взаимно подсилващи се приоритета, отнасящи се до:
а)
високи постижения в научната област;
б)
водещи позиции в промишлеността;
в)
обществени предизвикателства.
Конкретните цели по всеки от посочените три приоритета са зададени в части I-III от приложение I заедно с общи насоки за дейностите.
3. Общата цел, зададена в параграф 1, се постига и чрез конкретните цели „Разпространяване на високи научни постижения и разширяване на участието“ и „Наука със и за обществото“, зададени съответно в приложение I, части IV и V, съответно заедно с общите насоки за дейностите.
4. Съвместният изследователски център допринася за общата цел и приоритетите, посочени съответно в параграфи 1 и 2, като оказва научна и техническа подкрепа за политиките на Съюза в сътрудничество, където е целесъобразно, със съответните национални и регионални заинтересовани участници в научноизследователската област, например относно развитието на стратегии за интелигентно специализиране. Конкретната цел и общите насоки за дейностите се дават в приложение I, част VI.
5. Европейският институт за иновации и технологии (EIT) допринася за общата цел и приоритетите, посочени съответно в параграфи 1 и 2, с конкретната цел да се изгради триъгълника на знанието, интегриращ научните изследвания, иновациите и висшето образование. Съответните показатели за изпълнението от страна на EIT са посочени във въведението на приложение I, а конкретните цели и общите насоки за дейностите - в част VII от приложение I.
6. В рамките на приоритетите конкретните цели и общите насоки, посочени в параграфи 2 и 3, могат да бъдат взети предвид нови и непредвидени потребности, възникващи в периода на изпълнение на „Хоризонт 2020“. Когато е надлежно обосновано, това може да включва реагиране на нововъзникващи възможности, кризи и заплахи, както и на потребности във връзка с разработването на нови политики на Съюза.
Член 6
Бюджет
1. Финансовият пакет за изпълнение на „Хоризонт 2020“ е определен на 770 283 милиона евро по текущи цени, от които максимум 743 169 милиона евро се разпределят за дейности по дял ХIХ от ДФЕС.
Годишните бюджетни кредити се разрешават от Европейския парламент и от Съвета, в рамките на многогодишната финансова рамка.
2. Сумата за дейности по дял ХIХ от ДФЕС се разпределя по приоритетите, посочени в член 5, параграф 2 от настоящия регламент, както следва:
а)
високи постижения в научната област - 244 411 милиона евро по текущи цени;
б)
водещи позиции в промишлеността - 170 155 милиона евро по текущи цени;
в)
обществени предизвикателства - 29 679 милиона евро по текущи цени.
Максималният общ размер на финансовото участие на Съюза по линия на „Хоризонт 2020“ за конкретните цели посочени в член 5, параграф 3 и за неядрените преки действия на СИЦ са както следва:
i)
„Разпространяване на високи научни постижения и разширяване на участието“, 8 165 милиона евро по текущи цени.
ii)
„Наука със и за обществото“, 4 622 милиона евро по текущи цени.
iii)
Неядрени преки действия на СИЦ, 19 026 милиона евро по текущи цени.
Ориентировъчната разбивка за приоритетите и конкретните цели посочени в член 5, параграфи 2 и 3, са дадени в приложение II.
3. Европейският институт за иновации и технологии се финансира по линия на „Хоризонт 2020“ с максимум 27 114 милиона евро по текущи цени съгласно посоченото в приложение II.
4. Финансовият пакет за „Хоризонт 2020“ може да покрива разходи по дейности за подготовка, наблюдение, контрол, одит и оценяване, които са необходими за управлението на „Хоризонт 2020“ и постигане на целите ѝ, в частност проучвания и срещи на експерти, доколкото те са свързани с целите на „Хоризонт 2020“, разходи по информационни мрежи във връзка главно с обработката на информация и нейния обмен, както и всякакви други разходи за техническа и административна помощ, направени от Комисията за управлението на „Хоризонт 2020“.
При необходимост и когато е надлежно обосновано, бюджетни кредити могат да бъдат вписани в бюджета на „Хоризонт 2020“ след 2020 г., за да покрият разходи за техническа и административна помощ, което да позволи управлението на дейности, които не са завършени до 31 декември 2020 г.„Хоризонт 2020“ не урежда нито финансирането на изграждането, нито функционирането на програмата „Галилео“, програмата „Коперник“ или Европейското съвместно предприятие за ITER.
5. С оглед да се реагира на непредвидени ситуации или на нови развития или нужди Комисията може, след междинната оценка на „Хоризонт 2020“ съгласно посоченото в член 32, параграф 3 и резултатите от прегледа на EIT, посочен в член 32, параграф 2, в рамките на годишната бюджетна процедура да преразгледа определените суми по предвидените в параграф 2 от настоящия член приоритети и конкретни цели „Разпространяване на високи научни постижения и разширяване на участието“ и „Наука със и за обществото“ и дадената в приложение II ориентировъчна разбивка по конкретни цели в рамките на тези приоритети, както и приносът към EIT, предвиден в параграф 3 от настоящия член. Комисията може при същите условия и да прехвърли бюджетни кредити между приоритетите и конкретните цели, както и EIT в размер на максимум 7,5 % от общото първоначално разпределение за всеки приоритет и конкретните цели „Разпространяване на високи научни постижения и разширяване на участието“ и „Наука със и за обществото“ и в размер на максимум 7,5 % от първоначалната ориентировъчна разбивка за всяка конкретна цел и в размер на максимум 7,5 % от приноса за EIT. Това не се позволява за сумата, предвидена за преки действия на СИЦ по параграф 2 от настоящия член.
Член 7
Участие на трети държави
1. „Хоризонт 2020“ е отворена за асоцииране на:
а)
присъединяващите се държави, държавите кандидатки и потенциални кандидатки, в съответствие с общите принципи и общите условия за участие на тези държави в програми на Съюза, установени в съответното рамково споразумение и решенията на съвети за асоцииране или подобни споразумения;
б)
членки на Европейската асоциация за свободна търговия (ЕАСТ) или държави или територии, обхванати от Европейската политика за съседство, които отговарят на следните критерии:
i)
да разполагат с добър капацитет в областта на науката, технологиите и иновациите;
ii)
да са показали добри резултати от участието си в програми на Съюза за научни изследвания и иновации;
iii)
да съблюдават честно и справедливо правата върху интелектуалната собственост.
в)
държави и територии, асоциирани към Седмата рамкова програма.
2. Специфичните принципи и условия за участието на асоциираните държави в „Хоризонт 2020“, включително финансовото участие съобразно брутния вътрешен продукт на съответната асоциирана държава, се определят с международни споразумения между Съюза и асоциираните държави.
Редът и условията за асоциирането на държавите - членки на ЕАСТ, които са страни по Споразумението за Европейското икономическо пространство (ЕИП), са в съответствие с разпоредбите на това споразумение.
ДЯЛ II
ИЗПЪЛНЕНИЕ
ГЛАВА I
Изпълнение, управление и форми на подпомагане
Член 8
Изпълнение чрез конкретна програма и финансиране на EIT
„Хоризонт 2020“ се изпълнява посредством консолидирана конкретна програма, създадена с Решение на Съвета 2013/743/ЕС (19), в която са посочени целите и подробните правила за изпълнението и чрез финансовия принос за EIT.
Конкретната програма съдържа по една част за всеки от трите приоритета, посочени в член 5, параграф 2, една част за всяка от конкретните цели, посочени в член 5, параграф 3 и една част за преките действия на Съвместния изследователски център извън ядрената област.
Необходима е ефективна координация между трите приоритета на „Хоризонт 2020“.
Член 9
Управление
1. „Хоризонт 2020“ се изпълнява от Комисията в съответствие с Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012.
2. Комисията може да възложи част от изпълнението на „Хоризонт 2020“ на финансиращите органи, посочени в член 58, параграф 1, буква в) от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012.
Член 10
Форми на подкрепа от Съюза
1. „Хоризонт 2020“ подпомага непреки действия чрез една или няколко форми на финансиране, предвидени с Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012, по-конкретно чрез безвъзмездни средства, награди, обществени поръчки и финансови инструменти. Финансовите инструменти са основната форма на финансиране на близки до пазара дейности, които се подкрепят по „Хоризонт 2020“.
2. „Хоризонт 2020“ подпомага и преки действия, предприети от Съвместния изследователски център.
3. Когато преките действия, предприети от Съвместния изследователски център допринасят за инициативи съгласно член 185 или член 187 от ДФЕС, този принос не се счита за част от финансовите средства, отпуснати за тези инициативи.
Член 11
Правила за участие и разпространение на резултатите
Правилата за участие и разпространение на резултатите, формулирани в Регламент (ЕС) № 1290/2013 на Европейския парламент и на Съвета (20), се прилагат за непреки действия.
ГЛАВА II
Програмиране
Раздел I
Общи принципи
Член 12
Консултации с външни експерти и участие на обществото
1. За изпълнението на „Хоризонт 2020“ се вземат предвид съветите и данните, получени от: създадени от Комисията независими консултативни групи,съставени от водещи експерти, подбрани сред широка база от заинтересовани страни, включително от сферата на научните изследвания, промишлеността и гражданското общество, които да внесат необходимите интердисциплинарни и междусекторни гледни точки, като се отчитат съществуващите инициативи на равнището на Съюза и на национално и регионално равнище. Друг вид принос ще бъде предоставен от структури за водене на диалог, създадени по силата на международни споразумения в областта на науката и технологиите; дейности с перспективна насоченост; целеви публични консултации, включително когато е подходящо консултации с национални и регионални органи или заинтересовани страни; и прозрачни и интерактивни процеси, които гарантират, че се подпомагат сериозни научни изследвания и иновации.
Когато е целесъобразно, се вземат предвид и препоръките относно определянето и разработването на стратегическите приоритети от Комитета за европейското научноизследователско пространство и иновации (КЕНПИ), други, свързани с ЕНП групи и Групата за политика на предприятията (ГПП).
2. В пълна степен се вземат под внимание и съответни аспекти на научноизследователските и иновационни програми, създадени наред с други от EIT, европейски технологични платформи, европейски партньорства за иновации, както и експертни становища на групи от научни експерти като групата от научни експерти по здравни въпроси.
Член 13
Единодействие с национални програми и съвместно планиране
1. С оглед изпълнението на „Хоризонт 2020“ се взема предвид необходимостта от изграждане на подходящо единодействие и взаимно допълване между националните и европейските научноизследователски и иновационни програми, особено в областите, в които се полагат усилия за координация посредством инициативите за съвместно планиране.
2. Може да се предостави подпомагане от Съюза, включително подкрепа от различно естество, на инициативи за съвместно планиране посредством инструментите, посочени в член 26, съгласно условията и критериите, предвидени за тези инструменти.
Член 14
Хоризонтални въпроси
1. В рамките на приоритетите по „Хоризонт 2020“ и между тях се осъществяват връзки и интерфейси. В това отношение особено внимание се обръща на:
а)
разработването и прилагането на базови и промишлени технологии от ключово значение, както и на бъдещи и нововъзникващи технологии;
б)
областите, свързани с довеждането на откритията до пазарна реализация;
в)
интердисциплинарните и междусекторните изследвания и иновации;
г)
социалните, икономическите и хуманитарните науки;
д)
изменението на климата и устойчивото развитие;
е)
стимулирането на функционирането и завършването на ЕНП и на водещата инициатива „Съюза за иновации“;
ж)
рамковите условия в подкрепа на водещата инициатива „Съюза за иновации“;
з)
приносът за всички съответни водещи инициативи по линия на „Европа 2020“, (включително Програмата в областта на цифровите технологии за Европа);
и)
разширяването на участието в научни изследвания и иновации в целия Съюз и съдействието за преодоляване на разделението в Европа в областта на научните изследвания и иновациите;
й)
международните мрежи за научни изследователи и иноватори на световно равнище като Европейското сътрудничество в областта на науките и технологиите (COST);
к)
сътрудничеството с трети държави;
л)
сериозните научни изследвания и иновации, включително равенството между половете;
м)
участието на МСП в научните изследвания и иновации и по-широкото участие на частния сектор;
н)
повишаването на привлекателността на изследователската професия; и
о)
улесняването на трансграничната и междусекторната мобилност на учените.
2. Когато се подкрепя непряко действие, което е от голямо значение за няколко от приоритетите или конкретните цели, посочени в член 5, параграфи 2 и 3, сумата за финансиране на това действие може да се състои от сумите, разпределени за всеки приоритет или конкретна цел.
Член 15
Развитие на науката, технологиите, иновациите, икономиките и обществото
„Хоризонт 2020“ се изпълнява по начин, който да гарантира, че приоритетите и подпомаганите дейности отговарят на променящите се нужди и са съобразени с развитието на науката, технологиите, иновациите, икономиките и обществото в един глобализиран свят, като иновациите обхващат стопански, организационни, технологични, обществени и екологични аспекти. Предложението за промени в приоритетите и действията по линия на „Хоризонт 2020“ се съобразява със становищата на външните експерти, посочени в член 12, както и с препоръките от междинната оценка, посочена в член 32, параграф 3.
Член 16
Равенство между половете
При „Хоризонт 2020“ се гарантира ефективното поощряване на равенството между половете и измерението на пола в съдържанието на научните изследвания и иновациите. Обръща се особено внимание на гарантирането на баланса между половете, в зависимост от конкретните условия на съответните научни дейности и иновации, в групите за оценка и в органи като консултативни групи и експертни групи.
Измерението на пола се интегрира по подходящ начин в научноизследователското и иновационното съдържание в стратегии, програми и проекти и за него се следи на всички етапи от научноизследователския цикъл.
Член 17
Професионално развитие на изследователите
„Хоризонт 2020“ се изпълнява в съответствие с Регламент (ЕС) № 1290/2013, като по този начин допринася за укрепването на единния пазар на изследователи и засилването на привлекателността на изследователската професия в рамките на Съюза в контекста на ЕНП, като се има предвид транснационалният характер на повечето от подпомаганите съгласно него дейности.
Член 18
Свободен достъп
1. Гарантира се свободен достъп до научни публикации, изготвени в резултат от научни изследвания, финансирани с публични средства по линия на „Хоризонт 2020“. Този достъп се прилага в съответствие с Регламент (ЕС) № 1290/2013.
2. Насърчава се свободен достъп до научни данни, събрани в резултат от научни изследвания, финансирани с публични средства по линия на „Хоризонт 2020“. Този достъп се прилага в съответствие с Регламент (ЕС) № 1290/2013.
Член 19
Етични принципи
1. Всички изследователски и иновационни дейности по „Хоризонт 2020“ се извършват в съответствие с етичните принципи и съответното национално, съюзно и международно законодателство, включително Хартата на основните права на Европейския съюз и Европейската конвенция за защита на правата на човека и допълнителните протоколи към нея.
Особено внимание се обръща на принципа на пропорционалност, правото на личен живот, правото на защита на личните данни, правото на физическа и психическа неприкосновеност на личността, правото на недискриминация и необходимостта да се гарантира високо равнище на защита на човешкото здраве.
2. Научноизследователските и иновационните дейности, извършвани в рамките на „Хоризонт 2020“, са насочени изключително към граждански приложения.
3. Не се финансират научни изследвания в следните области:
а)
клониране на човека с цел възпроизводство;
б)
промяна на генното наследство на човека, в резултат на която промените могат да станат унаследими (21);
в)
създаването на човешки ембриони единствено с цел научни изследвания или за набавяне на стволови клетки, включително посредством трансфер на ядра от соматични клетки.
4. Могат да бъдат финансирани научни изследвания относно човешки стволови клетки, както на възрастни, така и на ембриони, в зависимост както от съдържанието на научното предложение, така и от правната рамка на съответните държави-членки. Не се предоставя финансиране за научноизследователски дейности, които са забранени във всички държави-членки. Не се финансира определена дейност в държава-членка, в която тази дейност е забранена.
5. Областите на научни изследвания, посочени в параграф 3 от настоящия член, могат да бъдат преразгледани в контекста на междинната оценка съгласно член 32, параграф 3 с оглед на напредъка на науката.
Член 20
Допълване с други програми на Съюза
„Хоризонт 2020“ се изпълнява по начин, който допълва други програми и политики за финансиране от Съюза, включително европейските структурни и инвестиционни фондове (ЕСИ фондове), Общата селскостопанска политика, Програмата за конкурентоспособност на предприятията и на малките и средни предприятия (COSME) (2014-2020г.), програмата Еразъм+ и програмата „Life“.
Член 21
Единодействие с ЕСИ фондовете
Наред със съюзните, националните и регионалните структурни политики, „Хоризонт 2020“ допринася и за преодоляването на разликите в областта на научните изследвания и иновациите в рамките на Съюза като насърчава единодействието с ЕСИ фондовете. Когато това е възможно, може да се използва и кумулативно финансиране, както е предвидено в Регламент (ЕС) № 1290/2013.
Раздел II
Конкретни области на действие
Член 22
Микро-, малки и средни предприятия
1. Особено важно е да се гарантира подходящото участие на микро-, малките и средните предприятия (МСП) през целия процес на изпълнение на „Хоризонт 2020“ и научноизследователското и иновационното въздействие върху тях. Предприема се количествено и качествено оценяване на участието на МСП като част от механизмите за оценяване и наблюдение.
2. В допълнение на подобряването на условията за участие на МСП във всички съответни възможности по линия на „Хоризонт 2020“ се предприемат конкретни действия. По-специално създава се и специален инструмент за МСП, насочен към всички видове МСП с потенциал за иновации в широк смисъл, в рамките на единна централизирана система за управление, който се прилага главно на принципа „отдолу нагоре“ посредством постоянна покана за представяне на предложения, съобразена с потребностите на МСП, както е предвидено в конкретната цел „Иновации в малките и средни предприятия“ в точка 3.3.(a) от приложение I, част II. Този инструмент отчита приоритетите по конкретната цел „Водещи позиции при базовите и промишлените технологии“, посочена в приложение I, част II, точка 1 и всички конкретни цели по приоритет „Обществени предизвикателства“, посочени в приложение I, част III, точки 1-7 и се прилага съгласувано.
3. Зададеният в параграфи 1 и 2 интегриран подход и опростяването на процедурите следва да доведат до предоставяне на МСП на минимум 20 % от общия сумарен бюджет за конкретната цел „Водещи позиции при базовите и промишлените технологии“ и по приоритета „Обществени предизвикателства“.
4. Следва да се обърне особено внимание на подходящото представителство на МСП в публично-частните партньорства, както е посочено в член 25.
Член 23
Съвместни проекти и партньорски програми
„Хоризонт 2020“ следва да се изпълнява предимно чрез транснационални съвместни проекти, възлагани чрез покани за представяне на предложения в рамките на работните програми по „Хоризонт 2020“, предвидени в Решение 2013/743/EC. Тези проекти ще се допълват чрез публично-частни партньорства и партньорства в рамките на публичния сектор. Партньорствата се изграждат с участието на държавите-членки и разработват принципи за вътрешното си управление.
Член 24
Бърз път към иновации
Инструментът „Бърз път към иновации“ се прилага под формата на пилотен проект в пълен мащаб в съответствие с член 54 от Регламент (ЕС) № 1290/2013, с който се създава инструментът „Бърз път към иновации“, считано от началото на 2015 г.
Член 25
Публично-частни партньорства
1. „Хоризонт 2020“ може да бъде изпълнявана чрез публично-частни партньорства, при които всички партньори поемат ангажимент да подпомагат разработването и изпълнението на пред-конкурентни научни изследвания и на иновационни дейности от стратегическо значение за конкурентоспособността на Съюза и за неговите водещи позиции в промишлеността или да преодоляват специфични обществени предизвикателства. Публично-частните партньорства се осъществяват по такъв начин, че да не възпрепятстват пълноценното участие на най-изявените европейски фактори.
2. При участието на Съюза в публично-частни партньорства се използват вече съществуващи и олекотени структури за управление и то може до се осъществява под една от следните форми:
а)
финансов принос на Съюза за съвместни предприятия, създадени съгласно член 187от ДФЕС по силата на Седма рамкова програма, при условие, че бъдат изменени техните базисни актове; за нови публично-частни партньорства, създадени съгласно член 187 от ДФЕС; и за други финансиращи органи, посочени в член 58, параграф1, буква в), подточка iv) и vii) от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012. Тази форма на партньорства се прилага само когато обхватът на преследваните цели и обемът на необходимите ресурси оправдават това, като се отчитат в пълна степен съответните оценки на въздействието и когато други форми на партньорство не биха изпълнили целите или не биха привлекли необходимите средства;
б)
договорни споразумения между партньорите, посочени в параграф 1, в които се уточняват целите на партньорството, съответните ангажименти на партньорите, основните показатели за тяхното изпълнение и изискваните резултати, включително конкретните научноизследователски и иновационни дейности, за които е необходима подкрепа по линия на „Хоризонт 2020“.
С оглед на участието на заинтересовани партньори, включително когато е подходящо, на крайни потребители, университети, МСП и научноизследователски институти, публично-частните партньорства осигуряват достъп до публични средства чрез прозрачни процедури и най-вече чрез конкурентни покани, съобразени с правила за участие, изготвени от своя страна в съответствие с правилата на „Хоризонт 2020“. Изключенията при използването на конкурентни покани следва да бъдат надлежно обосновани.
3. Публично-частните партньорства се идентифицират и изпълняват по открит, прозрачен и ефикасен начин. Идентификацията им се основава на един от следните критерии:
а)
доказване на добавената стойност на действието на равнище Съюз и избора на инструмент, който да се използва;
б)
мащаб на въздействието върху промишлената конкурентоспособност, създаването на работни места, устойчивия растеж и социално-икономическите въпроси, включително предизвикателствата пред обществото, оценени спрямо ясно очертани и измерими цели;
в)
дългосрочен ангажимент, включително балансиран принос от всички партньори, въз основа на споделена визия и ясно определени цели;
г)
размер на необходимите ресурси и способност за привличане на допълнителни инвестиции в научни изследвания и иновации;
д)
ясно определяне на ролята на всеки партньор и договорени основни показатели за изпълнението през избрания период.
е)
взаимно допълване с други части на „Хоризонт 2020“ и съответствие със стратегическите приоритети на Съюза в областта на научните изследвания и иновациите, по-конкретно приоритетите по линия на стратегията „Европа 2020“;
При необходимост в публично-частните партньорства се осигурява взаимно допълване между приоритетите и дейностите и участието на държавите-членки.
4. Когато е подходящо приоритетите в областта на научните изследвания, обхванати от публично-частни партньорства, могат да бъдат включени в редовни покани за работните програми по „Хоризонт 2020“, с оглед на развиването на нови единодействия с научноизследователски и иновационни действия от стратегическо значение.
Член 26
Партньорства в рамките на публичния сектор
1. „Хоризонт 2020“ допринася за укрепването на партньорствата в рамките на публичния сектор, ако и когато е целесъобразно, при които действия на регионално, национално или международно равнище се осъществяват съвместно в рамките на Съюза.
Особено внимание се обръща на инициативи за съвместно планиране между държавите-членки. Инициативите за съвместно планиране, които се подпомагат по линия на „Хоризонт 2020“ остават открити за участие за всяка държава-членка или асоциирана държава.
2. Партньорствата в рамките на публичния сектор могат да бъдат подпомагани в рамките на посочените в член 5, параграф 2, приоритети или между тях, по-специално чрез:
а)
инструмент ЕНП-NET за подпомагане с безвъзмездни средства на партньорства в рамките на публичния сектор при тяхната подготовка, изграждането на мрежови структури, проектирането, извършването и координацията на съвместни дейности, както и за допълване от Съюза на финансирането на не повече от една съвместна покана годишно и на действия с транснационален характер;
б)
участие на Съюза в програми, предприети от няколко държави-членки в съответствие с член 185 от ДФЕС, когато участието е оправдано от обхвата на преследваните цели и обема на необходимите ресурси.
За целите на първа алинея, буква а) допълващото финансиране зависи от доказването на добавена стойност на действията на равнище Съюз и от предварителните индикативни финансови ангажименти в брой или в натура на образуванията, участващи в съвместните покани и действия. Една от целите на инструмента ЕНП-NET може да бъде, когато е възможно, хармонизиране на правилата и условията за изпълнение за съвместните покани и действия. Той може да бъде използван и за подготовка на инициатива съгласно член 185 от ДФЕС.
За целите на първа алинея, буква б) такива инициативи се предлагат само в случай, че съществува необходимост от специална изпълнителна структура и когато е налице силен ангажимент от страна на участващите държави за интеграция на научно, управленско и финансово равнище. Освен това предложенията за такива инициативи се оценяват въз основа на всички от следните критерии:
а)
ясно определяне на преследваната цел и на нейното значение за целите на „Хоризонт 2020“ и по-общите цели на политиките на Съюза;
б)
индикативни финансови ангажименти в брой или в натура от страна на участващите държави, включително предварителни ангажименти за привеждане в съответствие на националните и/или регионалните инвестиции за транснационални научни изследвания и иновации, и ако е целесъобразно, за обединяване на ресурсите;
в)
добавена стойност на действието на съюзно равнище;
г)
критична маса по отношение на размера и броя на участващите програми, сходство или взаимно допълване на обхванатите от тях дейности и техният дял в съответните научни изследвания;
д)
целесъобразността на член 185 от ДФЕС за постигане на целите.
Член 27
Международно сътрудничество с трети държави и международни организации
1. Правни субекти, съгласно определението в член 2, параграф 1, точка 13 от Регламент (ЕС) № 1290/2013, установени в трети държави, и международни организации имат право да участват в непреки действия по „Хоризонт 2020“ при условията, определени в този Регламент. Международното сътрудничество с трети държави и с международни организации се насърчава и се интергира в рамките на „Хоризонт 2020“ за постигането най-вече на следните цели:
а)
укрепване на високите постижения и привлекателността на Съюза в областта на научните изследвания и иновациите, както и на неговата икономическа и промишлена конкурентоспособност;
б)
ефективно справяне с общите обществени предизвикателства;
в)
подкрепа за целите на външната политика на Съюза и политиката му за развитие, допълвайки външни програми и програми за развитие, включително международните ангажименти и свързаните с тях цели, като например постигането на Целите на хилядолетието за развитие, приети от ООН. Ще се търсят полезни взаимодействия с други политики на Съюза.
2. Целевите действия за насърчаване на сътрудничеството с конкретни трети държави или групи от трети държави, включително стратегически партньори на Съюза, се осъществяват въз основа на стратегически подход, както и на общ интерес, приоритети и взаимна полза, като се вземат предвид техният научен и технологичен капацитет и конкретни нужди,възможностите на пазара и очакваното въздействие от подобни действия.
Следва да се насърчава и когато е подходящо да се наблюдава реципрочният достъп до програмите на трети държави. С оглед да се постигне максимално въздействие на международното сътрудничество се насърчава координирането и единодействието с инициативи на държави-членки и асоциирани държави. Естеството на сътрудничеството може да варира в зависимост от конкретните страни партньори.
При приоритетите за сътрудничество се вземат предвид развитията в политиката на Съюза, възможностите за сътрудничество с трети държави и честното и справедливо третиране на правата върху интелектуалната собственост.
3. Освен това по линия на „Хоризонт 2020“ се осъществяват хоризонтални и междусекторни дейности за стимулиране на стратегическото развитие на международното сътрудничество.
Член 28
Информация, комуникации, използване и разпространение
Комисията осъществява информационни и комуникационни дейности относно „Хоризонт 2020“, включително мерки за оповестяване на подкрепяните проекти и на резултатите от тях. По-специално, тя предоставя навременна и подробна информация на държавите-членки.
Частта от отпуснатият бюджет по „Хоризонт 2020“, предвидена за комуникации служи и за покриване на разходите по институционалната комуникация на политическите приоритети на Съюза, доколкото те са свързани с общата цел на настоящия регламент.
Дейностите за разпространение на информация и за комуникации са неразделна част от всички дейности, подпомагани от „Хоризонт 2020“. Информацията и комуникацията относно „Хоризонт 2020“, включително относно подкрепяните проекти, се предоставя и е достъпна в цифрова форма.
Освен това ще бъдат подпомагани следните конкретни действия:
а)
инициативи, насочени към разширяване на осведомеността и улесняване на достъпа до финансиране по „Хоризонт 2020“, по-специално за онези региони или видове участници с относително ниско равнище на участие;
б)
целева помощ за проекти и консорциуми, за предоставяне на адекватен достъп до необходимите умения за оптимизиране на комуникациите, използването и разпространението на резултатите;
в)
действия, които обединяват и разпространяват резултати от редица проекти, включително такива с евентуално финансиране от други източници, за да предоставят удобни за ползване и достъпни цифрови бази данни и да изготвят доклади, обобщаващи основните констатации, както и по целесъобразност, съобщаване и разпространение сред научната общност, индустрията и широката общественост;
г)
разпространение сред създатели на политики, включително органи по стандартизация, за да се насърчава използването на значимите за политиките резултати от съответните органи на международно, съюзно, национално и регионално равнище;
д)
инициативи за насърчаване на диалога и дискусиите с обществеността по научни, технологични и иновационни въпроси чрез въвличане на научноизследователската и иновационна общност и на организациите на гражданското общество, както и за възползване от социални медии и други иновативни технологии и методики, особено с цел да се спомогне за повишаване на обществената осведоменост относно ползите от научните изследвания и иновациите при посрещане на социалните предизвикателства.
ГЛАВА III
Контрол
Член 29
Контрол и одит
1. Системата за контрол, създадена за изпълнението на настоящия регламент, се проектира така, че да осигури разумна гаранция за постигането на достатъчно намаляване и подходящо управление на рисковете, свързани с ефективността и ефикасността на операциите, както и за законосъобразността и редовността на извършените транзакции, като се отчита многогодишният характер на програмите, а също и естеството на съответните плащания.
2. Системата за контрол гарантира подходящ баланс между доверието и контрола, като се вземат предвид административните и другите разходи за контрол на всички равнища, особено за участниците, така че да могат да бъдат постигнати целите на „Хоризонт 2020“ и да се осигури нейната привлекателност за най-добрите изследователи и най-иновативните предприятия.
3. Като част от системата за контрол, стратегията за одит на разходите за непреки действия по „Хоризонт 2020“ се основава на финансов одит на представителна извадка от разходите за цялата „Хоризонт 2020“. Тази представителна извадка се допълва от подбор въз основа на оценка на рисковете, свързани с разходите.
Одити на разходи за непреки действия по „Хоризонт 2020“ се извършват по последователен начин в съответствие с принципите на икономичност, ефикасност и ефективност с оглед да се сведе до минимум одитната тежест за участниците.
Член 30
Защита на финансовите интереси на Съюза
1. Комисията предприема необходимите мерки, за да гарантира, че при изпълнението на действията, финансирани по силата на настоящия регламент, финансовите интереси на Съюза са защитени чрез прилагането на превантивни мерки срещу измама, корупция и всякакви други незаконни дейности, чрез ефективни проверки и, при установяването на нередности, чрез събирането на недължимо платените суми и, когато е уместно, чрез ефективни, пропорционални и възпиращи административни и финансови санкции.
2. Комисията или нейни представители и Сметната палата имат правомощия за извършване на одити по документи и проверки на място на всички бенефициери на безвъзмездни средства, изпълнители и подизпълнители, които са получили средства от Съюза по линия на „Хоризонт 2020“.
Без да се засягат разпоредбите на параграф 3, Комисията може да извършва одити до две години след окончателното плащане.
3. Европейската служба за борба с измамите (OLAF) може да извършва разследвания, включително проверки и инспекции на място, в съответствие с разпоредбите и процедурите, предвидени в Регламент (ЕС, Евратом) № 883/2013 на Европейския парламент и на Съвета (22) и Регламент (Евратом, ЕО) № 2185/96 на Съвета (23), с цел да се установи дали е налице измама, корупция или друга незаконна дейност, засягаща финансовите интереси на Съюза във връзка с грантово споразумение, решение за предоставяне на безвъзмездна помощ или договор, финансирани по линия на „Хоризонт 2020“.
4. Без да се засягат параграфи 1, 2 и 3, споразуменията за сътрудничество с трети страни и с международни организации, грантовите споразумения, решенията за отпускане на безвъзмездни средства и договорите, произтичащи от прилагането на настоящия регламент, съдържат разпоредби, с които Комисията, Сметната палата и OLAF изрично се упълномощават да провеждат такива одити и разследвания съгласно съответните им компетенции.
ГЛАВА IV
Мониторинг и оценка
Член 31
Мониторинг
1. Комисията ежегодно наблюдава изпълнението на „Хоризонт 2020“ и на нейната конкретна програма, както и дейностите на EIT. Мониторингът, който се основава на количествени и когато е подходящо на качествени данни включва информация по междусекторни теми като социални, икономически и хуманитарни науки, устойчивост и изменение на климата, включително информация за размера на разходите във връзка с климата, участие на МСП, участие на частния сектор, равенство между половете, разширяване на участието и напредък по отношение на показателите за изпълнението. Наблюдението включва и информация за степента на финансиране на публично-частните партньорства и на тези в рамките на публичния сектор, вкл. инициативи за съвместно планиране. При необходимост наблюдението на финансирането на публично-частните партньорства се предприема в тясно сътрудничество с участниците.
2. Комисията докладва и прави публично достояние резултатите от това наблюдение.
Член 32
Оценка
1. Оценките се изготвят на достатъчно ранен етап, за да могат да се използват в процеса на вземане на решения.
2. До 31 декември 2017 г. с помощта на независими експерти, подбрани чрез прозрачен процес, Комисията провежда преглед на EIT, като взема предвид оценката, посочена в член 16 от Регламент (ЕО) №294/2008. Поканата по ОЗИ през 2018 г. се изготвя в случай на положителен резултат от този преглед. Прегледът оценява напредъка на EIT съгласно следните критерии в тяхната цялост:
а)
степента на усвояване и ефективността при използването на разпределението на средствата съгласно член 6, параграф 3 от настоящия регламент, като се прави разлика между сумата, използвана за развитието на ОЗИ от първата вълна и ефекта от първоначалното финансиране за последващи вълни, и способността на EIT да привлича средства от партньорите в ОЗИ, и по-специално от частния сектор съгласно Регламент (ЕО) 294/2008;
б)
приносът на EIT и ОЗИ по приоритета „Обществени предизвикателства“ и за конкретната цел „Водещи позиции при базовите и промишлените технологии“ и изпълнението, оценено въз основа на показателите, определени в приложение I;
в)
приносът на EIT и ОЗИ за интегрирането на висшето образование, научните изследвания и иновациите;
г)
способността на ОЗИ да приобщават съответни нови партньори, когато те могат да осигурят добавена стойност.
3. До 31 декември 2017 г. и като се имат предвид последващата оценка на Седмата рамкова програма, която трябва да приключи до 31 декември 2015 г. и прегледът на EIT, Комисията извършва с помощта на независими експерти, подбрани въз основа на прозрачен процес, междинна оценка на „Хоризонт 2020“, на нейната конкретна програма, включително Европейския научноизследователски съвет (ЕНС), и дейностите на EIT.
При междинната оценка се прави преглед на напредъка по различните части на „Хоризонт 2020“ по всички от следните критерии:
а)
постиженията (на равнище резултати и напредък в реализирането на въздействие, основано, когато е подходящо, на показателите, посочени в приложение II от конкретната програма), на целите на „Хоризонт 2020“ и продължаващата значимост на всички свързани мерки;
б)
ефективността и използването на ресурси, като се обръща особено внимание на междусекторните и междудисциплинарните въпроси и другите елементи, посочени в член 14, параграф 1; и
в)
добавената стойност за Съюза.
Като част от междинната оценка на „Хоризонт 2020“ се прави задълбочена оценка както на съществуващите, така и на новите публично-частни партньорства, в т.ч. съвместните технологични инициативи, която включва, наред с другото, и анализ на тяхната откритост, прозрачност и ефективност. При тази оценка следва да се вземе предвид оценката на EIT, предвидена в член 16 от Регламент (ЕО) № 294/2008, така че да се даде възможност за оценка на основата на общи принципи.
Като част от междинната оценка инструментът „Бърз път към иновации“ е обект на задълбочена оценка, която включва, inter alia, оценка на приноса към иновациите, участието на промишлеността, участието на нови кандидати, оперативната ефективност и финансирането, и мобилизирането на частни инвестиции. По-нататъшното прилагане на „Бърз път към иновации“ се определя въз основа на резултатите от оценката и може да бъде съответно адаптирано или разширявано.
При междинната оценка се вземат предвид аспектите, отнасящи се до разпространението и използването на резултатите от научните изследвания.
При изготвянето на междинната оценка се отчита и полето за по-нататъшно опростяване, както и аспектите, свързани с достъпа до възможности за финансиране на участниците във всички региони, на частния сектор, и най-вече на МСП, както и обхвата за насърчаване на баланса между половете. Освен това при оценяването се отчита приносът на мерките по целите на стратегия „Европа 2020“, резултатите по дългосрочното въздействие на предходните мерки и до каква степен съществуват синергии и взаимодействие с другите програми за финансиране от Съюза, включително европейските структурни и инвестиционни фондове.
Като част от междинната оценка моделът за финансиране на „Хоризонт 2020“ подлежи на задълбочена оценка спрямо всеки от посочените по-долу показатели:
-
привличане на участници, които разполагат с висококачествени научноизследователски инфраструктури или които са използвали система за пълно отчитане на разходите по линия на Седма рамкова програма;
-
опростяване за участници, които разполагат с висококачествени научноизследователски инфраструктури или които са използвали система за пълно отчитане на разходите по линия на Седма рамкова програма;
-
приемане на обичайните счетоводни практики на бенефициерите;
-
степен на използване на допълнително възнаграждение за персонала, както е посочено в член 27 от Регламент (ЕС) № 1290/2013.
В междинната оценка по целесъобразност се съдържа и информация за координацията с научноизследователските и иновационните дейности, провеждани от държавите-членки, включително в областите, в които съществуват инициативи за съвместно планиране.
4. До 31 декември 2023 г. Комисията извършва, с помощта на независими експерти, подбрани въз основа на прозрачен процес, последваща оценка на „Хоризонт 2020“, нейната конкретна програма и дейностите на EIT. Тази оценка обхваща обосновката, изпълнението и постиженията, както и по-дългосрочното въздействие и устойчивост на мерките, за да се подпомогне вземането на решение за евентуално подновяване, изменение или прекратяване на всяка последваща мярка. При оценката се вземат предвид аспектите, отнасящи се до разпространението и използването на резултатите от научните изследвания.
5. Посочените във въведението на приложение I показатели за изпълнението на общата цел на „Хоризонт 2020“ и на EIT, както и за конкретните цели, установени в специфичната програма, образуват заедно със съответното изходно положение минималната основа за оценяване на степента, в която са постигнати целите на „Хоризонт 2020“.
6. При целесъобразност и когато има налични такива, държавите-членки представят на Комисията данни и информация, необходими за наблюдението и оценяването на съответните мерки.
7. Комисията съобщава на Европейския парламент, на Съвета, на Европейския икономически и социален комитет и на Комитета на регионите заключенията от оценките, посочени в настоящия член, придружени от нейните забележки.
ДЯЛ III
ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 33
Отмяна и заключителни разпоредби
1. Решение № 1982/2006/ЕО се отменя, считано от 1 януари 2014 г.
2. Независимо от параграф 1 действията, започнати по силата на Решение № 1982/2006/ЕО, и свързаните с тези действия финансови задължения продължават да се уреждат от разпоредбите на това решение до завършването им.
3. Финансовият пакет, посочен в член 6 от настоящия регламент, може да покрива и разходите за техническа и административна помощ, необходима за осигуряване на прехода между „Хоризонт 2020“ и мерките, приети с Решение № 1982/2006/ЕО.
Член 34
Влизане в сила
Настоящият регламент влиза в сила на третия ден след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки.
Съставено в Страсбург на 11 декември 2013 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Δεκεμβρίου 2013
για τη θέσπιση του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζων 2020) για την έρευνα και την καινοτομία (2014-2020) και την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1982/2006/ΕΚ
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως το άρθρο 173 παράγραφος 3 και το άρθρο 182 παράγραφος 1,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβιβάσεως του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Ένωση έχει στόχο την ενίσχυση της επιστημονικής και τεχνολογικής βάσης της, με την επίτευξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας («ΕΧΕ») εντός του οποίου οι ερευνητές, οι επιστημονικές γνώσεις και η τεχνολογία κυκλοφορούν ελεύθερα, καθώς και την ενθάρρυνση της Ένωσης να προχωρήσει προς την κοινωνία της γνώσης και να καταστεί πιο ανταγωνιστική και βιώσιμη οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας της. Για την επίτευξη στόχου αυτού, η Ένωση θα πρέπει να διεξαγάγει δραστηριότητες για την υλοποίηση της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης, της επίδειξης και της καινοτομίας, να προωθήσει τη διεθνή συνεργασία, να διαδώσει και να βελτιστοποιήσει τα αποτελέσματα και να προωθήσει την κατάρτιση και την κινητικότητα.
(2)
Η Ένωση έχει επίσης στόχο να διασφαλίσει την ύπαρξη των αναγκαίων συνθηκών για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Ένωσης. Για το σκοπό αυτόν, η δράση θα πρέπει να αποσκοπεί στην προώθηση της καλύτερης αξιοποίησης του βιομηχανικού δυναμικού των πολιτικών καινοτομίας, έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης.
(3)
Η Ένωση έχει δεσμευθεί να υλοποιήσει τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», στο πλαίσιο της οποίας έχουν τεθεί ως στόχοι η έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, υπογραμμίζοντας το ρόλο της έρευνας και της καινοτομίας ως κύριων μοχλών της κοινωνικής και οικονομικής ευημερίας και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, και θέτοντας ως στόχο την αύξηση των δημόσιων δαπανών για την έρευνα και την ανάπτυξη με σκοπό την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων που να αναλογούν έως και στα δύο τρίτα των συνολικών επενδύσεων, οι οποίες θα ανέλθουν συνολικά σε ποσοστό 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ) έως το 2020, αναπτύσσοντας παράλληλα ένα δείκτη έντασης καινοτομίας. Ο γενικός προϋπολογισμός της Ένωσης θα πρέπει να αντικατοπτρίζει αυτόν το φιλόδοξο στόχο πραγματοποιώντας μια αλλαγή με τη χρηματοδότηση επενδύσεων που στρέφονται προς το μέλλον, όπως οι τομείς της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η εμβληματική πρωτοβουλία «Ένωση καινοτομίας» της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» προβλέπει μια στρατηγική και ολοκληρωμένη προσέγγιση της έρευνας και της καινοτομίας, θέτοντας το πλαίσιο και τους στόχους στους οποίους θα πρέπει να συμβάλει η μελλοντική χρηματοδότηση της Ένωσης στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας. Η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν επίσης βασικά στοιχεία άλλων εμβληματικών πρωτοβουλιών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», ιδίως των πρωτοβουλιών για μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποδοτικά τους πόρους, για μια βιομηχανική πολιτική στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και για το ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη, καθώς και για άλλους στόχους πολιτικής, όπως η πολιτική για το κλίμα και την ενέργεια. Επιπλέον, για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» σχετικά με την έρευνα και την καινοτομία, η πολιτική συνοχής μπορεί να διαδραματίσει βασικό ρόλο μέσω της δημιουργίας ικανοτήτων και της παροχής μιας «κλίμακας αριστείας».
(4)
Η ανακοίνωση της Επιτροπής της 19ης Οκτωβρίου 2010 με τίτλο «Αναθεώρηση του προϋπολογισμού της Ένωσης» έθεσε τις βασικές αρχές που θα πρέπει να διέπουν το μελλοντικό γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, δίνοντας ιδίως έμφαση στα μέσα αποδεδειγμένης προστιθέμενης αξίας της Ένωσης, με γνώμονα περισσότερο τα αποτελέσματα, και επιδιώκοντας την προσέλκυση άλλων δημόσιων και ιδιωτικών πηγών χρηματοδότησης, ενώ προτάθηκε η συνένωση ολόκληρου του φάσματος των μέσων της Ένωσης για την έρευνα και την καινοτομία σε ένα κοινό στρατηγικό πλαίσιο.
(5)
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε για ριζική απλούστευση της χρηματοδότησης της έρευνας και της καινοτομίας από την Ένωση με το ψήφισμά του της 11ης Νοεμβρίου 2010 (4), υπογράμμισε τη σημασία της «Ένωσης καινοτομίας» προκειμένου η Ευρώπη να μετασχηματιστεί ενόψει ενός κόσμου μεταγενέστερου της κρίσης στο ψήφισμά του της 12ης Μαΐου 2011 (5), επέστησε την προσοχή στα σημαντικά διδάγματα που πρέπει να αντληθούν μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος-πλαισίου στο ψήφισμά του της 8ης Ιουνίου 2011 (6) και υποστήριξε την ιδέα ενός κοινού στρατηγικού πλαισίου για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας στο ψήφισμά του της 27ης Σεπτεμβρίου 2011 (7).
(6)
Στις 26 Νοεμβρίου 2010, το Συμβούλιο ζήτησε τα μελλοντικά προγράμματα χρηματοδότησης της Ένωσης να επικεντρωθούν περισσότερο στις προτεραιότητες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», να ανταποκριθούν στις κοινωνικές προκλήσεις και στις βασικές τεχνολογίες, να διευκολύνουν τη συνεργατική έρευνα και την έρευνα με βιομηχανικό προσανατολισμό, να εξορθολογήσουν τα μέσα, να απλουστεύσουν δραστικά την πρόσβαση, να μειώσουν το χρόνο διάθεσης στην αγορά και να ενισχύσουν περαιτέρω την αριστεία.
(7)
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά τη σύνοδό του της 4ης Φεβρουαρίου 2011, στήριξε την ιδέα ενός κοινού στρατηγικού πλαισίου για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας από την Ένωση με σκοπό τη βελτίωση της αποδοτικότητας της χρηματοδότησης της έρευνας και της καινοτομίας σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, και κάλεσε την Ένωση να αντιμετωπίσει τάχιστα τα εναπομείναντα εμπόδια στην προσέλκυση ταλέντων και επενδύσεων για την ολοκλήρωση του ΕΧΕ έως το 2014 και να επιτύχει μια πραγματική ενιαία αγορά γνώσης, έρευνας και καινοτομίας.
(8)
Στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής της 9ης Φεβρουαρίου 2011 με τίτλο «Από τις προκλήσεις στις ευκαιρίες: Προς ένα κοινό πλαίσιο στρατηγικής για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας στην ΕΕ» τέθηκαν τα κύρια ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα επιτευχθούν οι εν λόγω φιλόδοξοι στόχοι της ανακοίνωσης της Επιτροπής της 19ης Οκτωβρίου 2010 και δρομολογήθηκε ευρεία διαβούλευση, κατά τη διάρκεια της οποίας τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης συμφώνησαν ευρέως με τις ιδέες που εκτίθενται στην Πράσινη Βίβλο.
(9)
Στις γνωμοδοτήσεις που εξέδωσαν η επιτροπή του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και Καινοτομίας (ERAC) στις 3 Ιουνίου 2011, η Επιτροπή των Περιφερειών στις 30 Ιουνίου 2011 (8), και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στις 13 Ιουλίου 2011 (9), υπογραμμίστηκε εξάλλου η σημασία μιας συνεκτικής στρατηγικής προσέγγισης.
(10)
Στην ανακοίνωσή της της 29ης Ιουνίου 2011 με τίτλο «Προϋπολογισμός για την «Ευρώπη 2020», η Επιτροπή πρότεινε να ενταχθούν σε ένα ενιαίο κοινό στρατηγικό πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία οι τομείς που καλύφθηκαν από το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την έρευνα και για τις δραστηριότητες τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013) («έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο») που εγκρίθηκε με την απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) και το σκέλος για την καινοτομία του προγράμματος-πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013), που θεσπίσθηκε με την απόφαση αριθ. 1639/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11) καθώς και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΚΤ), που θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 294/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12) προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την αύξηση των δαπανών στην έρευνα και ανάπτυξη στο 3 % του ΑΕΠ έως το 2020. Στην εν λόγω ανακοίνωση, η Επιτροπή δεσμεύθηκε επίσης να ενσωματώσει την αλλαγή του κλίματος στα προγράμματα δαπανών της Ένωσης και να διαθέσει τουλάχιστον το 20 % του γενικού προϋπολογισμού της Ένωσης σε στόχους που σχετίζονται με το κλίμα.
Η δράση για το κλίμα και η αποδοτικότητα των πόρων είναι αλληλοενισχυόμενοι στόχοι για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης. Οι ειδικοί στόχοι που σχετίζονται με αυτές θα πρέπει να συμπληρωθούν με τους άλλους ειδικούς στόχους του προγράμματος-πλαισίου έρευνας και καινοτομίας «Ορίζων 2020» που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό. Ως αποτέλεσμα, αναμένεται ότι τουλάχιστον το 60 % του συνολικού προϋπολογισμού του «Ορίζων 2020» θα σχετίζεται με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Αναμένεται επίσης οι δαπάνες που αφορούν το κλίμα να υπερβούν το 35 % του προϋπολογισμού του «Ορίζων 2020», συμπεριλαμβανομένων των συμβατών μεταξύ τους μέτρων για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων. Η Επιτροπή θα πρέπει να παρέχει πληροφορίες σχετικά με την κλίμακα και τα αποτελέσματα της στήριξης των στόχων για την αλλαγή του κλίματος. Οι δαπάνες που αφορούν το κλίμα στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020» θα πρέπει να παρακολουθούνται σύμφωνα με τη μεθοδολογία που αναφέρεται στην εν λόγω ανακοίνωση.
(11)
Το πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζων 2020» για την έρευνα και την καινοτομία στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2014-2020) (εφεξής «Ορίζων 2020») επικεντρώνεται σε τρεις προτεραιότητες, ήτοι στην παραγωγή επιστήμης αριστείας προκειμένου να ενισχυθεί η παγκόσμιας κλάσης αριστεία της Ένωσης στην επιστήμη, στην προώθηση της βιομηχανικής υπεροχής για τη στήριξη των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και της καινοτομίας, και στην ανταπόκριση στις κοινωνικές προκλήσεις προκειμένου να αντιμετωπιστούν άμεσα οι προκλήσεις που προσδιορίζονται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» με τη στήριξη δραστηριοτήτων που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα από την έρευνα έως την αγορά. Το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να στηρίζει όλες τις φάσεις της αλυσίδας έρευνας και καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένης της μη τεχνολογικής και κοινωνικής καθώς και των δραστηριοτήτων που βρίσκονται εγγύτερα στην αγορά, με δραστηριότητες καινοτομίας και έρευνας που έχουν διαφορετικό ποσοστό χρηματοδότησης με βάση την αρχή ότι όσο εγγύτερα στην αγορά είναι η ενισχυόμενη δραστηριότητα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η πρόσθετη χρηματοδότηση από άλλες πηγές. Οι δραστηριότητες που βρίσκονται εγγύτερα στην αγορά περιλαμβάνουν τα καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα και έχουν σκοπό να ικανοποιήσουν τις ερευνητικές ανάγκες ενός ευρέος φάσματος πολιτικών της Ένωσης, δίνοντας έμφαση στην όσο το δυνατόν ευρύτερη χρησιμοποίηση των γνώσεων που παράγονται από τις ενισχυόμενες δραστηριότητες έως την εμπορική τους εκμετάλλευση. Οι προτεραιότητες του «Ορίζων 2020» θα πρέπει επίσης να στηρίζονται μέσω ενός προγράμματος πυρηνικής έρευνας και κατάρτισης που θα θεσπισθεί με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1314/2013 του Συμβουλίου (13).
(12)
Το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να είναι ανοικτό σε νέους συμμετέχοντες προκειμένου να εξασφαλιστεί εκτενής και άριστη συνεργασία με εταίρους στο σύνολο της Ένωσης και σε έναν ενοποιημένο ΕΧΕ.
(13)
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) θα πρέπει να παρέχει επιστημονική και τεχνική στήριξη στις πολιτικές της Ένωσης, με γνώμονα τις ανάγκες των πελατών, ενώ θα ανταποκρίνεται ευέλικτα σε νέα ζητούμενα πολιτικής.
(14)
Στο πλαίσιο του τριγώνου της γνώσης που συγκροτούν η έρευνα, η καινοτομία και η ανώτατη εκπαίδευση, οι Κοινότητες Γνώσης και Καινοτομίας (ΚΓΚ) του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας θα πρέπει να συμβάλουν σθεναρά στην αντιμετώπιση των στόχων του «Ορίζων 2020», συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών προκλήσεων, ιδίως με την ενσωμάτωση της έρευνας, της εκπαίδευσης και της καινοτομίας. Το ΕΙΚΤ θα πρέπει να ενισχύσει την επιχειρηματικότητα στο πλαίσιο των οικείων δραστηριοτήτων έρευνας, καινοτομίας και ανώτατης εκπαίδευσης. Ειδικότερα, θα πρέπει να προωθήσει μια εξαιρετική επιχειρηματική παιδεία και να στηρίξει τη σύσταση νεοπαγών και νεοεμφανιζόμενων επιχειρήσεων.
(15)
Σύμφωνα με το άρθρο 182 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), το «Ορίζων 2020» ορίζει το μέγιστο συνολικό ποσό και τους λεπτομερείς κανόνες της δημοσιονομικής συμμετοχής της Ένωσης στο πρόγραμμα-πλαίσιο και τα αντίστοιχα μερίδια σε καθεμία από τις προβλεπόμενες δραστηριότητες.
(16)
Ο παρών κανονισμός καθορίζει ένα χρηματοδοτικό κονδύλιο, για ολόκληρη τη διάρκεια του «Ορίζων 2020», το οποίο αποτελεί το ποσό προνομιακής αναφοράς κατά την έννοια του σημείου 17 της διοργανικής συμφωνίας της 2 Δεκεμβρίου 2013 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (14) για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, κατά την ετήσια διαδικασία προϋπολογισμού.
(17)
Θα πρέπει ανάλογο μερίδιο του προϋπολογισμού για τις υποδομές έρευνας να δεσμευθεί για τις ηλεκτρονικές υποδομές.
(18)
Οι δραστηριότητες στο πλαίσιο του ειδικού στόχου «Μελλοντικές και Αναδυόμενες Τεχνολογίες (ΜΑΤ)» θα πρέπει να είναι συμπληρωματικές με τις δραστηριότητες στο πλαίσιο των προτεραιοτήτων άλλων μερών του «Ορίζοντα 2020» και, ει δυνατόν, θα πρέπει να επιδιώκονται συνέργειες.
(19)
Είναι σκόπιμο να διασφαλιστεί η ορθή ολοκλήρωση του προγράμματος πλαισίου «Ορίζων 2020» και των προηγούμενων προγραμμάτων, ιδίως όσον αφορά τη συνέχιση των πολυετών διακανονισμών για τη διαχείρισή τους, όπως η χρηματοδότηση της τεχνικής και διοικητικής βοήθειας.
(20)
Η απλούστευση αποτελεί κεντρικό στόχο του «Ορίζων 2020» και θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται πλήρως στο σχεδιασμό του, τους κανόνες του, τη δημοσιονομική διαχείρισή του και την υλοποίησή του. Το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να έχει ως στόχο να προσελκύσει νέους συμμετέχοντες, με μεγάλη συμμετοχή από ανώτατα ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα, βιομηχανία και ιδίως ΜΜΕ, και να είναι ανοικτό σε νέους συμμετέχοντες, καθώς συνενώνει ολόκληρο το φάσμα της στήριξης της έρευνας και της καινοτομίας σε ένα κοινό στρατηγικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης μιας εξορθολογισμένης δέσμης μορφών στήριξης, και χρησιμοποιεί κανόνες συμμετοχής με αρχές που ισχύουν για όλες τις δράσεις στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020». Η απλούστευση των κανόνων χρηματοδότησης θα πρέπει να μειώσει το διοικητικό κόστος συμμετοχής και να συμβάλει στην πρόληψη και τη μείωση των δημοσιονομικών σφαλμάτων.
(21)
Το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να συμβάλει στους στόχους των Ευρωπαϊκών Συμπράξεων Καινοτομίας, σύμφωνα με την εμβληματική πρωτοβουλία «Ένωση καινοτομίας», φέρνοντας σε επαφή όλους τους σχετικούς παράγοντες σε όλη την αλυσίδα έρευνας και καινοτομίας, ενόψει του εξορθολογισμού, της απλούστευσης και του καλύτερου συντονισμού μέσων και πρωτοβουλιών.
(22)
Με στόχο την εμβάθυνση της σχέσης επιστήμης και κοινωνίας, και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού στην επιστήμη, το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να ενθαρρύνει τη βάσει αντικειμενικής ενημέρωσης συμμετοχή των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών σε θέματα έρευνας και καινοτομίας, προωθώντας την εκπαίδευση στις επιστήμες, καθιστώντας τις επιστημονικές γνώσεις πιο προσιτές, εκπονώντας υπεύθυνα θεματολόγια έρευνας και καινοτομίας που ανταποκρίνονται στις ανησυχίες και τις προσδοκίες των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών, και διευκολύνοντας τη συμμετοχή τους στις δραστηριότητες του «Ορίζων 2020». Η συμμετοχή των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να συνοδεύεται από δραστηριότητες ευαισθητοποίησης του κοινού ώστε να επιτευχθεί και να διατηρηθεί η υποστήριξη της κοινής γνώμης προς το πρόγραμμα «Ορίζων 2020».
(23)
Θα πρέπει να υπάρχει η δέουσα ισορροπία μεταξύ μικρών και μεγάλων σχεδίων στο πλαίσιο της προτεραιότητας «κοινωνικές προκλήσεις» και του ειδικού στόχου «πρωτοπορία στην εφαρμογή και στις γενικές τεχνολογίες».
(24)
Η υλοποίηση του «Ορίζων 2020» θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις εξελισσόμενες ευκαιρίες και ανάγκες της επιστήμης και της τεχνολογίας, της βιομηχανίας, των πολιτικών και της κοινωνίας. Ως εκ τούτου, τα θεματολόγια θα πρέπει να θεσπιστούν σε στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη από όλους τους σχετικούς τομείς, και να υπάρχει επαρκής ευελιξία για νέες εξελίξεις. Η εξωτερική παροχή συμβουλών θα πρέπει να επιδιώκεται σε συνεχή βάση καθόλη τη διάρκεια του «Ορίζων 2020», χρησιμοποιώντας επίσης τις σχετικές δομές, όπως τις Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες, τις πρωτοβουλίες Κοινού Προγραμματισμού, τις ευρωπαϊκές συμπράξεις καινοτομίας καθώς και συμβουλές από επιστημονικές ομάδες, όπως η Επιστημονική ομάδα για την υγεία.
(25)
Οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020» θα πρέπει να προαγάγουν την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην έρευνα και την καινοτομία, αντιμετωπίζοντας ιδίως τα βαθύτερα αίτια της ανισότητας των δύο φύλων, αξιοποιώντας το πλήρες δυναμικό των ερευνητών και των ερευνητριών, καθώς και ενσωματώνοντας τη διάσταση του φύλου στο περιεχόμενο της έρευνας και καινοτομίας, αναλόγως της κατάστασης στον οικείο τομέα έρευνας και καινοτομίας, στο πλαίσιο ομάδων αξιολόγησης και άλλων συμβουλευτικών και εξειδικευμένων οργανισμών, προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της έρευνας και να τονωθεί η καινοτομία. Οι δραστηριότητες θα πρέπει επίσης να αποσκοπούν στην εφαρμογή των αρχών που αφορούν την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών, όπως προβλέπεται στα άρθρα 2 και 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στο άρθρο 8 ΣΛΕΕ.
(26)
Το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να συμβάλει στην ελκυστικότητα του επαγγέλματος του ερευνητή στην Ένωση. Θα πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στην Ευρωπαϊκή Χάρτα του Ερευνητή και στον Κώδικα Δεοντολογίας για την πρόσληψη ερευνητών, ως περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 11ης Μαρτίου 2005 (15), καθώς και σε άλλα σχετικά πλαίσια αναφοράς που ορίζονται στο πλαίσιο του EXE, με σεβασμό στον προαιρετικό τους χαρακτήρα.
(27)
Προκειμένου να είναι σε θέση να είναι ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο, να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις μεγάλες κοινωνικές προκλήσεις και να επιτυγχάνει τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιεί πλήρως τους ανθρώπινους πόρους της. Στο πλαίσιο αυτό, το Ορίζων 2020 θα πρέπει να συμβάλει στο να ολοκληρωθεί το ΕΧΕ, να προωθηθεί η ανάπτυξη ενός πλαισίου προϋποθέσεων που θα βοηθήσουν τους ευρωπαίους ερευνητές να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στην Ευρώπη, να προσελκυστούν ερευνητές από όλο τον κόσμο και να καταστήσει την Ευρώπη ελκυστικότερο προορισμό για τους καλύτερους ερευνητές.
(28)
Για να ενισχυθεί η κυκλοφορία και αξιοποίηση των γνώσεων, θα πρέπει να διασφαλιστεί ανοικτή πρόσβαση στις επιστημονικές δημοσιεύσεις. Επίσης, θα πρέπει να προωθηθεί η ανοικτή πρόσβαση στα ερευνητικά δεδομένα που προέρχονται από δημόσια χρηματοδοτούμενη έρευνα στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020», με την επιφύλαξη περιορισμών σε σχέση με την ιδιωτικότητα, την εθνική ασφάλεια και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.
(29)
Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που υποστηρίζονται από το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να τηρούν τις θεμελιώδεις αρχές της δεοντολογίας. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι γνωμοδοτήσεις της ευρωπαϊκής ομάδας για τη δεοντολογία στην επιστήμη και τις νέες τεχνολογίες. Κατά τις ερευνητικές δραστηριότητες θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη το άρθρο 13 ΣΛΕΕ και να μειωθεί η χρήση ζώων στην έρευνα και τις δοκιμές, με απώτερο στόχο την αντικατάσταση της χρήσης ζώων. Όλες οι δραστηριότητες θα πρέπει να διεξάγονται διασφαλίζοντας ένα υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας, σύμφωνα με το άρθρο 168 ΣΛΕΕ.
(30)
Το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη την ισότιμη μεταχείριση και τη μη διάκριση του περιεχομένου έρευνας και καινοτομίας σε όλα τα στάδια του ερευνητικού κύκλου.
(31)
Η Επιτροπή δεν ενθαρρύνει ρητώς τη χρήση ανθρώπινων εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων. Η χρήση ανθρώπινων ενηλίκων ή εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων, εάν χρειαστεί, εξαρτάται από την κρίση των επιστημόνων με γνώμονα τους στόχους που θέλουν να επιτύχουν και υπόκειται σε αυστηρό έλεγχο δεοντολογίας. Κανένα έργο που περιλαμβάνει τη χρήση ανθρώπινων εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων δεν χρηματοδοτείται, εάν δεν έχει λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις από τα κράτη μέλη. Καμία δραστηριότητα δεν χρηματοδοτείται εάν απαγορεύεται σε όλα τα κράτη μέλη. Καμία δραστηριότητα δεν χρηματοδοτείται σε ένα κράτος μέλος εάν αυτή απαγορεύεται εκεί.
(32)
Για να επιτευχθεί ο μέγιστος αντίκτυπος, το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να αναπτύξει στενές συνέργειες με άλλα προγράμματα της Ένωσης σε τομείς όπως η εκπαίδευση, το διάστημα, το περιβάλλον, η ενέργεια, η γεωργία και η αλιεία, η ανταγωνιστικότητα και οι ΜΜΕ, η εσωτερική ασφάλεια, ο πολιτισμός και τα μέσα επικοινωνίας.
(33)
Τόσο το «Ορίζων 2020» όσο και η πολιτική συνοχής επιδιώκουν πληρέστερη εναρμόνιση με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η προσέγγιση αυτή απαιτεί αυξημένες συνέργειες μεταξύ του «Ορίζων 2020» και της πολιτικής συνοχής και, κατά συνέπεια, το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να αναπτύξει στενές αλληλεπιδράσεις με τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, τα οποία μπορούν να συμβάλουν ειδικά στην ενίσχυση των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών δυνατοτήτων έρευνας και καινοτομίας, ιδίως στο πλαίσιο έξυπνων στρατηγικών εξειδίκευσης.
(34)
Οι ΜΜΕ αποτελούν σημαντική πηγή καινοτομίας και ανάπτυξης και θέσεων εργασίας στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, η ισχυρή συμμετοχή των ΜΜΕ, όπως ορίζεται στη σύσταση της Επιτροπής 2003/361/EK (16), είναι αναγκαία στο «Ορίζων 2020». Η εν λόγω συμμετοχή θα πρέπει να στηρίζει τους στόχους της «Πράξης για τις μικρές επιχειρήσεις» (Small Business Act) όπως παρατίθεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 25ης Ιουνίου 2008 για τις μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη. Το «Ορίζων 2020» παρέχει ένα φάσμα μέσων προς στήριξη των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας και ικανοτήτων των ΜΜΕ στα διάφορα στάδια του κύκλου καινοτομίας.
(35)
Η Επιτροπή θα πρέπει να διεξαγάγει αξιολογήσεις και να καταγράψει το ποσοστό συμμετοχής των ΜΜΕ στο «Ορίζων 2020». Εάν δεν επιτευχθεί ο στόχος της διάθεσης στις ΜΜΕ του 20 % του συνολικού συνδυασμένου προϋπολογισμού του ειδικού στόχου «Υπεροχή στις γενικής εφαρμογής και βιομηχανικές τεχνολογίες» και της προτεραιότητας «Κοινωνικές προκλήσεις», η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τους λόγους που οδήγησαν στη διαπίστωση αυτή και να προτείνει, χωρίς καθυστέρηση, κατάλληλα νέα μέτρα προκειμένου να αυξηθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ.
(36)
Η υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου «Ορίζων 2020» μπορεί να οδηγήσει σε συμπληρωματικά προγράμματα που θα προβλέπουν τη συμμετοχή ορισμένων μόνο κρατών μελών, τη συμμετοχή της Ένωσης σε προγράμματα που αναλαμβάνονται από ορισμένα κράτη μέλη ή τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων ή άλλους διακανονισμούς κατά την έννοια των άρθρων 184, 185 και 187 ΣΛΕΕ. Αυτά τα συμπληρωματικά προγράμματα θα πρέπει να προσδιοριστούν και να εφαρμοστούν με ανοικτό, διαφανή και αποτελεσματικό τρόπο.
(37)
Για να επισπευσθεί το διάστημα από τη σύλληψη μιας ιδέας έως τη διάθεση στην αγορά, χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση από τη βάση προς τα πάνω και για να αυξηθεί η συμμετοχή της βιομηχανίας, των ΜΜΕ και των αιτούντων για πρώτη φορά στο «Ορίζων 2020», θα πρέπει να εφαρμοστεί το πιλοτικό σχέδιο «Επιτάχυνση της καινοτομίας» στο πλαίσιο του ειδικού στόχου «Υπεροχή στις γενικής εφαρμογής και βιομηχανικές τεχνολογίες» και της προτεραιότητας «Κοινωνικές προκλήσεις». Θα πρέπει να ενθαρρύνει τις ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, να προωθεί την έρευνα και την καινοτομία με εστίαση στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας και να επιταχύνει την ανάπτυξη τεχνολογιών για καινοτόμα προϊόντα, διαδικασίες και υπηρεσίες.
(38)
Η υλοποίηση του «Ορίζων 2020» θα πρέπει να αναγνωρίζει το μοναδικό ρόλο των ανώτατων ιδρυμάτων στο πλαίσιο της επιστημονικής και τεχνολογικής βάσης της Ένωσης ως ιδρυμάτων αριστείας στην ανώτατη εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία, που διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στη διασύνδεση του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και του EXE.
(39)
Με στόχο να επιτευχθεί ο μεγαλύτερος δυνατός αντίκτυπος της χρηματοδότησης της Ένωσης, το «Ορίζων 2020» πρόκειται να αναπτύξει στενότερες συνέργειες με διεθνή, εθνικά και περιφερειακά προγράμματα που στηρίζουν την έρευνα και την καινοτομία, οι οποίες μπορούν επίσης να λάβουν τη μορφή συμπράξεων μεταξύ δημόσιων φορέων. Υπό το πρίσμα αυτό, το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να ενθαρρύνει τη βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων και να αποτρέπει την περιττή επικάλυψη.
(40)
Μεγαλύτερος αντίκτυπος θα πρέπει επίσης να επιτευχθεί συνδυάζοντας το «Ορίζων 2020» με ιδιωτικά κεφάλαια στο πλαίσιο συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε βασικούς τομείς όπου η έρευνα και η καινοτομία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των ευρύτερων στόχων ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, εξασφαλίζοντας ιδιωτικές επενδύσεις, και να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση προκλήσεων κοινωνικού χαρακτήρα. Οι εν λόγω συμπράξεις θα πρέπει να βασίζονται σε μακροχρόνιες δεσμεύσεις, καθώς και σε ισόρροπη συμβολή εκ μέρους όλων των εταίρων, στην εξασφάλιση λογοδοσίας ως προς την επίτευξη των στόχων τους και την ευθυγράμμιση με τους στρατηγικούς στόχους της Ένωσης για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία. Ο τρόπος διακυβέρνησης και διαχείρισής τους θα πρέπει να είναι ανοικτός, διαφανής, αποτελεσματικός και αποδοτικός και να παρέχει την ευκαιρία για συμμετοχή σε ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, ενεργών στα συγκεκριμένα πεδία. Οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα υπό μορφή Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών, οι οποίες δρομολογήθηκαν με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο μπορούν να συνεχιστούν χρησιμοποιώντας καταλληλότερες από πλευράς σκοπού δομές.
(41)
Το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να προωθεί τη συνεργασία με τρίτες χώρες με βάση το κοινό συμφέρον και το αμοιβαίο όφελος. Η διεθνής συνεργασία στην επιστήμη, την τεχνολογία και την καινοτομία θα πρέπει να έχει ως στόχο να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, να συμβάλει στην αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων και να στηρίξει τις εξωτερικές και αναπτυξιακές πολιτικές της Ένωσης, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης συνεργειών με εξωτερικά προγράμματα και συμβάλλοντας στις διεθνείς δεσμεύσεις της Ένωσης, όπως η επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας του ΟΗΕ. Θα πρέπει να διατηρηθούν οι δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας σε επίπεδο τουλάχιστον αντίστοιχο του επιπέδου του έβδομου προγράμματος-πλαισίου.
(42)
Προκειμένου να διατηρηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εσωτερική αγορά, η χρηματοδότηση που παρέχεται από το «Ορίζων 2020» θα πρέπει να σχεδιαστεί σύμφωνα με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών και η αποφυγή στρεβλώσεων στην αγορά, όπως ο παραγκωνισμός της ιδιωτικής χρηματοδότησης, η δημιουργία αναποτελεσματικών δομών αγοράς ή η διατήρηση αναποτελεσματικών επιχειρήσεων.
(43)
Η ανάγκη υιοθέτησης μιας νέας προσέγγισης για τον έλεγχο και τη διαχείριση κινδύνου στη χρηματοδότηση της έρευνας στην Ένωση αναγνωρίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 4 Φεβρουαρίου 2011, το οποίο ζήτησε μια νέα ισορροπία μεταξύ εμπιστοσύνης και ελέγχου, καθώς και μεταξύ της ανάληψης κινδύνων και της αποφυγής κινδύνων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμά του της 11ης Νοεμβρίου 2010, με αντικείμενο την απλούστευση της υλοποίησης των προγραμμάτων-πλαισίων έρευνας, απηύθυνε έκκληση για μια πραγματιστική στροφή προς τη διοικητική και οικονομική απλούστευση και δήλωσε ότι η διαχείριση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης της έρευνας πρέπει να βασίζεται περισσότερο στην εμπιστοσύνη και να είναι ανεκτικότερη στους κινδύνους έναντι των συμμετεχόντων. Η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης του έβδομου προγράμματος-πλαισίου καταλήγει στο συμπέρασμα ότι χρειάζεται μια ριζοσπαστικότερη προσέγγιση προκειμένου να επιτευχθεί ποιοτικό άλμα στην απλούστευση και ότι πρέπει να αποκατασταθεί η ισορροπία μεταξύ κινδύνου και εμπιστοσύνης.
(44)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης θα πρέπει να προστατευτούν με τη λήψη αναλογικών μέτρων καθόλη τη διάρκεια του κύκλου των δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, του εντοπισμού και της διερεύνησης παρατυπιών, της ανάκτησης των απολεσθέντων, των αχρεωστήτως καταβληθέντων ή των κακώς χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων και, όπου ενδείκνυται, με την επιβολή κυρώσεων. Η αναθεωρημένη στρατηγική ελέγχου, η οποία μετατοπίζει το κέντρο βάρους από την ελαχιστοποίηση των ποσοστών σφάλματος στον έλεγχο βάσει κινδύνου και στον εντοπισμό της απάτης, θα πρέπει να μειώσει το βάρος του ελέγχου για τους συμμετέχοντες.
(45)
Είναι σημαντικό να διασφαλιστούν η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση του «Ορίζων 2020» και η όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη και φιλική προς το χρήστη υλοποίησή του, διασφαλίζοντας επίσης παράλληλα την ασφάλεια δικαίου και την προσβασιμότητα του προγράμματος σε όλους τους συμμετέχοντες. Είναι ανάγκη να διασφαλιστεί η συμμόρφωση προς τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17) και προς τις απαιτήσεις απλούστευσης και βελτίωσης των κανονιστικών ρυθμίσεων.
(46)
Η αποτελεσματική διαχείριση των επιδόσεων, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης και της παρακολούθησης, απαιτεί την ανάπτυξη ειδικών δεικτών επιδόσεων που μπορούν να μετρηθούν διαχρονικά, είναι ρεαλιστικοί και αντικατοπτρίζουν τη λογική παρέμβασης, και είναι σχετικοί με τη κατάλληλη ιεράρχηση στόχων και δραστηριοτήτων. Θα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή κατάλληλοι συντονιστικοί μηχανισμοί μεταξύ της υλοποίησης και παρακολούθησης του «Ορίζων 2020» και της παρακολούθησης της προόδου, των επιτευγμάτων και της λειτουργίας του ΕΧΕ.
(47)
Το αργότερο έως τα τέλη του 2017, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης του «Ορίζων 2020», τόσο οι υφιστάμενες όσο και οι νέες συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων των Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών, θα πρέπει να υποβληθούν σε εις βάθος αξιολόγηση που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ανάλυση του ανοικτού χαρακτήρα, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητάς τους. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αξιολόγηση του ΕΙΚΤ όπως περιγράφεται στο άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 294/2008 προκειμένου να μπορεί να βασιστεί σε κοινές αρχές.
(48)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού όσον αφορά την ενίσχυση του συνολικού πλαισίου έρευνας και καινοτομίας και το συντονισμό των προσπαθειών σε ολόκληρη την Ένωση δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, αλλά μπορούν αντιθέτως, λόγω της αποφυγής αλληλεπικάλυψης, της διατήρησης κρίσιμης μάζας σε καίρια πεδία και της διασφάλισης ότι η δημόσια χρηματοδότηση χρησιμοποιείται κατά το βέλτιστο τρόπο, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των εν λόγω στόχων.
(49)
Για λόγους ασφάλειας δικαίου και σαφήνειας, η απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ θα πρέπει να καταργηθεί,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΤΙΤΛΟΣ I
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο1
Αντικείμενο
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζων 2020» (2014-2020) («Ορίζων 2020») και καθορίζει το πλαίσιο που διέπει τη στήριξη της Ένωσης σε δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας, ενισχύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ευρωπαϊκή επιστημονική και τεχνολογική βάση και προωθώντας οφέλη για την κοινωνία, καθώς και καλύτερη αξιοποίηση του οικονομικού και βιομηχανικού δυναμικού των πολιτικών καινοτομίας, έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης.
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1)
ως «δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας» νοείται όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, της διάδοσης και βελτιστοποίησης των αποτελεσμάτων και της προώθησης υψηλού επιπέδου κατάρτισης και κινητικότητας των ερευνητών στην Ένωση,
2)
ως «άμεσες δράσεις» νοούνται οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που ανέλαβε η Επιτροπή μέσω του Κοινού Κέντρου Ερευνών της,
3)
ως «έμμεσες δράσεις» νοούνται οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας στις οποίες η Ένωση παρέχει οικονομική στήριξη και οι οποίες αναλαμβάνονται από συμμετέχοντες,
4)
ως «σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα» νοείται η σύμπραξη όπου εταίροι από τον ιδιωτικό τομέα, η Ένωση και, ενδεχομένως, άλλοι εταίροι, όπως φορείς του δημοσίου, αναλαμβάνουν τη δέσμευση να υποστηρίξουν από κοινού την ανάπτυξη και την υλοποίηση ενός προγράμματος ή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας,
5)
ως «σύμπραξη μεταξύ δημόσιων φορέων» νοείται η σύμπραξη όπου φορείς του δημοσίου ή φορείς με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό ή διεθνές επίπεδο αναλαμβάνουν τη δέσμευση με την Ένωση να υποστηρίξουν από κοινού την ανάπτυξη και την υλοποίηση ενός προγράμματος ή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας,
6)
Οι «ερευνητικές υποδομές» αποτελούν εγκαταστάσεις, πόρους και υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται από τις ερευνητικές κοινότητες για τη διενέργεια έρευνας και την προώθηση της καινοτομίας στο αντίστοιχο πεδίο τους. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρησιμοποιηθούν και πέρα από την έρευνα, π.χ. για την παροχή εκπαιδευτικών και δημόσιων υπηρεσιών. Οι υποδομές έρευνας περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: βασικό επιστημονικό εξοπλισμό (ή σύνολα εργαλείων)· πόρους βασισμένους στη γνώση, όπως συλλογές, αρχεία ή επιστημονικά δεδομένα· ηλεκτρονικές υποδομές, όπως πληροφοριακά και υπολογιστικά συστήματα και επικοινωνιακά δίκτυα, και κάθε άλλη υποδομή μοναδικού χαρακτήρα αναγκαία για την επίτευξη αριστείας στην έρευνα και την καινοτομία. Οι υποδομές αυτές μπορεί να είναι ‘ενιαίας θέσης’, ‘εικονικές’ ή ‘κατανεμημένες’.
7)
Ως «στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης» νοείται η στρατηγική όπως ορίζεται στο άρθρο 2 σημείο 3) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (18).
Άρθρο 3
Θέσπιση του «Ορίζων 2020»
Το «Ορίζων 2020» θεσπίζεται για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Άρθρο 4
Προστιθέμενη αξία της Ένωσης
Το «Ορίζων 2020» έχει ως γενικό στόχο να μεγιστοποιήσει την προστιθέμενη αξία και τον αντίκτυπο της Ένωσης, με επίκεντρο τους στόχους και τις δραστηριότητες που δεν μπορούν να υλοποιηθούν αποτελεσματικά από τα κράτη μέλη μεμονωμένα. Το «Ορίζων 2020» θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη (στρατηγική «Ευρώπη 2020»), παρέχοντας ένα κοινό στρατηγικό πλαίσιο για τη χρηματοδότηση της άριστης έρευνας και καινοτομίας στην Ένωση, λειτουργώντας ως μοχλός για την προσέλκυση ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων, δημιουργώντας ευκαιρίες για νέες θέσεις εργασίας και διασφαλίζοντας τη μακροχρόνια βιωσιμότητα, την οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική ένταξη και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης καθώς και αντιμετωπίζοντας τις κοινωνικές προκλήσεις στο σύνολο της Ένωσης.
Άρθρο 5
Γενικός στόχος, προτεραιότητες και ειδικοί στόχοι
1. Το «Ορίζων 2020» θα συμβάλει κατά γενικό στόχο στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας και μιας οικονομίας που βασίζονται στη γνώση και την καινοτομία σε ολόκληρη την Ένωση, προσελκύοντας πρόσθετη χρηματοδότηση της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας και συμβάλλοντας στην επίτευξη των στόχων της έρευνας και της καινοτομίας περιλαμβανομένου και του στόχου του 3 % της ΑΕγχΠ για την έρευνα και την ανάπτυξη σε ολόκληρη την Ένωση έως το 2020. Με τον τρόπο αυτόν θα στηρίξει την υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και άλλων πολιτικών της Ένωσης, καθώς και την επίτευξη και λειτουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ). Η πρώτη δέσμη σχετικών δεικτών επιδόσεων για την εκτίμηση της προόδου όσον αφορά τον γενικό στόχο παρατίθεται στην εισαγωγή του Παραρτήματος Ι.
2. Ο γενικός στόχος της παραγράφου 1 θα επιδιωχθεί μέσω τριών αλληλοενισχυόμενων προτεραιοτήτων που αφορούν τα ακόλουθα:
α)
επιστήμη αριστείας·
β)
βιομηχανική υπεροχή·
γ)
κοινωνικές προκλήσεις.
Οι ειδικοί στόχοι που αντιστοιχούν σε καθεμία από τις εν λόγω τρεις προτεραιότητες παρατίθενται στα Μέρη I έως III του Παραρτήματος I, μαζί με τις γενικές γραμμές των δραστηριοτήτων.
3. Ο γενικός στόχος της παραγράφου 1 θα επιτευχθεί και μέσω των ειδικών στόχων ‘Εξάπλωση της αριστείας και διεύρυνση της συμμετοχής’ και ‘Η επιστήμη στην κοινωνία και μαζί με την κοινωνία’, ως εκτίθενται στα Μέρη IV και V του Παραρτήματος Ι, αντίστοιχα μαζί με τις γενικές γραμμές των δραστηριοτήτων.
4. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών συμβάλλει στην επίτευξη του γενικού στόχου και των προτεραιοτήτων που παρατίθενται στις παραγράφους 1 και 2 αντιστοίχως παρέχοντας επιστημονική και τεχνική στήριξη στις πολιτικές της Ένωσης σε συνεργασία με τους αρμόδιους εθνικούς και περιφερειακούς φορείς έρευνας, ανάλογα με την περίπτωση, για παράδειγμα στο πλαίσιο της ανάπτυξης στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης. Ο ειδικός στόχος και οι γενικές γραμμές των δραστηριοτήτων παρατίθενται στο Μέρος VI του Παραρτήματος Ι.
5. Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΚΤ) συμβάλλει στην επίτευξη του γενικού στόχου και των προτεραιοτήτων που ορίζονται αντιστοίχως στις παραγράφους 1 και 2, με ειδικό στόχο την ενσωμάτωση του τριγώνου της γνώσης που συγκροτούν η έρευνα, η καινοτομία και η ανώτατη εκπαίδευση. Οι σχετικοί δείκτες επιδόσεων για το ΕΙΚΤ παρατίθενται στην εισαγωγή του Παραρτήματος Ι, και ο ειδικός στόχος μαζί με τις γενικές γραμμές των δραστηριοτήτων παρατίθενται στο Μέρος VII του Παραρτήματος I.
6. Στο πλαίσιο των προτεραιοτήτων, των ειδικών στόχων και των γενικών γραμμών των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και 3, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι νέες και απρόβλεπτες ανάγκες που θα προκύψουν κατά τη διάρκεια της περιόδου υλοποίησης του «Ορίζων 2020». Για παράδειγμα, εάν αιτιολογείται δεόντως, η ανταπόκριση σε νεοεμφανιζόμενες ευκαιρίες, κρίσεις και απειλές και σε ανάγκες που σχετίζονται με την ανάπτυξη νέων πολιτικών της Ένωσης.
Άρθρο 6
Προϋπολογισμός
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την υλοποίηση του «Ορίζων 2020» καθορίζεται σε 77 028,3 εκατομμύρια EUR σε τρέχουσες τιμές, εκ των οποίων 74 316,9 εκατομμύρια EUR κατ’ ανώτατο όριο διατίθενται σε δραστηριότητες στο πλαίσιο του τίτλου ΧΙΧ ΣΛΕΕ.
Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
2. Το ποσό για τις δραστηριότητες στο πλαίσιο του τίτλου ΧΙΧ ΣΛΕΕ κατανέμεται μεταξύ των προτεραιοτήτων που καθορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο του παρόντος κανονισμού ως εξής:
α)
επιστήμη αριστείας, 24 441,1 εκατομμύρια EUR σε τρέχουσες τιμές·
β)
βιομηχανική υπεροχή, 17 015,5 εκατομμύρια EUR σε τρέχουσες τιμές·
γ)
κοινωνικές προκλήσεις, 29 679 εκατομμύρια EUR σε τρέχουσες τιμές.
Το μέγιστο συνολικό ποσό της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Ένωσης δυνάμει του «Ορίζων 2020» υπέρ των ειδικών στόχων του άρθρου 5 παράγραφος 3 και υπέρ των μη πυρηνικών αμέσων δράσεων του Κοινού Κέντρου Ερευνών έχει ως εξής:
i)
εξάπλωση της αριστείας και τη διεύρυνση της συμμετοχής, 816,5 εκατομμύρια EUR σε τρέχουσες τιμές.
ii)
επιστήμη στην κοινωνία και μαζί με την κοινωνία, 462,2 εκατομμύρια EUR σε τρέχουσες τιμές.
iii)
μη πυρηνικές άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών, 1 902,6 εκατομμύρια EUR σε τρέχουσες τιμές.
Η ενδεικτική κατανομή προτεραιοτήτων για τους ειδικούς στόχους του άρθρου 5 παράγραφοι 2 και 3 παρατίθενται στο Παράρτημα II.
3. Το ΕΙΚΤ χρηματοδοτείται μέσω μέγιστης συνεισφοράς από το «Ορίζων 2020» ύψους 2 711,4 εκατομμύρια EUR σε τρέχουσες τιμές, όπως παρατίθεται στο Παράρτημα II.
4. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο του «Ορίζων 2020» μπορεί να καλύψει δαπάνες που αφορούν δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης, οι οποίες απαιτούνται για τη διαχείριση του «Ορίζων 2020» και την επίτευξη των στόχων του, κυρίως μελέτες και συναντήσεις εμπειρογνωμόνων, εφόσον σχετίζονται με τους στόχους του «Ορίζων 2020», δαπάνες που συνδέονται με δίκτυα τεχνολογίας των πληροφοριών με επίκεντρο την επεξεργασία πληροφοριών και την ανταλλαγή, καθώς και όλες τις άλλες δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής στις οποίες υποβάλλεται η Επιτροπή για τη διαχείριση του «Ορίζων 2020».
Εφόσον είναι αναγκαίο και αιτιολογείται δεόντως, μπορούν να εγγράφονται πιστώσεις στον προϋπολογισμό του Ορίζων 2020 μετά το 2020 για την κάλυψη των δαπανών τεχνικής και διοικητικής συνδρομής, προκειμένου να καταστεί εφικτή η διαχείριση δράσεων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020. Το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» δεν χρηματοδοτεί ούτε τη θέσπιση ούτε και την λειτουργία των προγραμμάτων Galileo, Copernicus και του κοινού ευρωπαϊκού σχεδίου για το ITER.
5. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν απρόβλεπτες καταστάσεις ή νέες εξελίξεις και ανάγκες, η Επιτροπή μπορεί, μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση του «Ορίζων 2020» όπως προβλέπεται στο άρθρο 32 παράγραφος 3 και μετά τα πορίσματα της επανεξέτασης του ΕΙΚΤ που προβλέπεται στο άρθρο 32 παράγραφος 2, στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας προϋπολογισμού, να αναθεωρήσει τα ποσά που καθορίζονται για τις προτεραιότητες και τους ειδικούς στόχους ‘Εξάπλωση της αριστείας και διεύρυνση της συμμετοχής’ και ‘Η επιστήμη στην κοινωνία και μαζί με την κοινωνία’ στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου και στην ενδεικτική κατανομή ανά ειδικούς στόχους στο πλαίσιο των εν λόγω προτεραιοτήτων που καθορίζονται στο Παράρτημα ΙΙ και της συνεισφοράς στο ΕΙΚΤ στην παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου. Η Επιτροπή μπορεί επίσης υπό τους ίδιους όρους να μεταφέρει πιστώσεις μεταξύ των προτεραιοτήτων και των ειδικών στόχων καθώς και στο πλαίσιο του ΕΙΚΤ έως και 7,5 % της συνολικής αρχικής χρηματοδότησης κάθε προτεραιότητας και των ειδικών στόχων ‘Εξάπλωση της αριστείας και διεύρυνση της συμμετοχής’ και ‘Η επιστήμη στην κοινωνία και μαζί με την κοινωνία’ και έως και 7,5 % της αρχικής ενδεικτικής κατανομής για κάθε ειδικό στόχο και έως και 7,5 % της συνεισφοράς στο ΕΙΚΤ. Τέτοια μεταφορά δεν επιτρέπεται για το ποσό που καθορίζεται για τις άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 7
Συμμετοχή τρίτων χωρών
1. Το «Ορίζων 2020» είναι ανοικτό στη σύνδεση:
α)
χωρών υπό ένταξη, υποψήφιων χωρών και δυνάμει υποψηφίων, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους για τη συμμετοχή των εν λόγω χωρών σε προγράμματα της Ένωσης που θεσπίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια και στις αποφάσεις των συμβουλίων σύνδεσης ή σε παρόμοιες συμφωνίες
β)
μελών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) ή χωρών ή εδαφών που καλύπτονται από το Ευρωπαϊκό Μέσο Γειτονίας και πληρούν τα ακόλουθα κριτήρια:
i)
έχουν ικανοποιητικές ικανότητες στην επιστήμη, την τεχνολογία και την καινοτομία·
ii)
έχουν καλό ιστορικό συμμετοχής σε προγράμματα έρευνας και καινοτομίας της Ένωσης·
iii)
προβλέπουν δίκαιη και ισότιμη μεταχείριση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
γ)
χωρών ή εδαφών συνδεδεμένων με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο.
2. Οι ειδικοί όροι και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των συνδεδεμένων χωρών στο «Ορίζων 2020», συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδοτικής συνεισφοράς με βάση το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της συνδεδεμένης χώρας, καθορίζονται από διεθνείς συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και των συνδεδεμένων χωρών.
Οι όροι και οι προϋποθέσεις όσον αφορά τη συμμετοχή των χωρών της ΕΖΕΣ που είναι συμβαλλόμενα μέρη στη συμφωνία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) συνάδουν με τις διατάξεις της συμφωνίας.
ΤΙΤΛΟΣ II
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι
Υλοποίηση, διαχείριση και μορφές στήριξης
Άρθρο 8
Υλοποίηση μέσω ειδικού προγράμματος και συμβολή στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας
Το «Ορίζων 2020» θα υλοποιηθεί μέσω του ενοποιημένου ειδικού προγράμματος που ιδρύθηκε με την απόφαση 2013/743/EE του Συμβουλίου (19), το οποίο θα εξειδικεύει τους στόχους και τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής, καθώς και μέσω χρηματοδοτικής συνεισφοράς στο ΕΙΚΤ.
Το ειδικό πρόγραμμα περιλαμβάνει ένα μέρος για καθεμία από τις τρεις προτεραιότητες που ορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο, ένα μέρος για καθένα των ειδικών στόχων του άρθρου 5 παράγραφος 3 και, ένα μέρος για τις μη πυρηνικές άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών.
Θα πρέπει να υπάρξει αποτελεσματικός συντονισμός μεταξύ των τριών βασικών προτεραιοτήτων του «Ορίζων 2020».
Άρθρο 9
Διαχείριση
1. Το «Ορίζων 2020» υλοποιείται από την Επιτροπή σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
2. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να αναθέσει μέρος της υλοποίησης του «Ορίζων 2020» στους φορείς χρηματοδότησης που αναφέρονται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
Άρθρο 10
Μορφές στήριξης της Ένωσης
1. Το «Ορίζων 2020» θα στηρίξει έμμεσες δράσεις μέσω μίας ή περισσότερων μορφών χρηματοδότησης που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, και ιδίως επιχορηγήσεις, βραβεία, δημόσιες συμβάσεις και χρηματοδοτικά μέσα. Τα χρηματοδοτικά μέσα συνιστούν τη βασική μορφή χρηματοδότησης για δραστηριότητες προσανατολισμένες στην αγορά που υποστηρίζονται στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020».
2. Το «Ορίζων 2020» θα στηρίξει επίσης άμεσες δράσεις που αναλαμβάνονται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών.
3. Εάν οι άμεσες δράσεις που αναλαμβάνει το Κοινό Κέντρο Ερευνών συνεισφέρουν σε πρωτοβουλίες που θεσπίζονται δυνάμει του άρθρου 185 ή του άρθρου 187 ΣΛΕΕ, η εν λόγω συνεισφορά δεν μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος της χρηματοδοτικής συνεισφοράς σε αυτές τις πρωτοβουλίες.
Άρθρο 11
Κανόνες συμμετοχής και διάδοσης αποτελεσμάτων
Οι κανόνες συμμετοχής και διάδοσης των αποτελεσμάτων που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20) εφαρμόζονται στις έμμεσες δράσεις.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
Προγραμματισμός
Τμημα Ι
Γενικεσ αρχεσ
Άρθρο 12
Εξωτερικές συμβουλές και κοινωνική συμμετοχή
1. Για την υλοποίηση του «Ορίζων 2020» πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συμβουλές και οι εισηγήσεις που παρέχονται από: ανεξάρτητες συμβουλευτικές ομάδες εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου που συγκροτεί η Επιτροπή, αποτελούμενες από ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων του τομέα της έρευνας, της βιομηχανίας και της κοινωνίας των πολιτών ώστε να παράσχει την απαιτούμενη διατομεακή και διακλαδική προοπτική, λαμβανομένων υπόψη των υφιστάμενων πρωτοβουλιών σε επίπεδο Ένωσης και σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Άλλες εισηγήσεις θα παρασχεθούν από δομές διαλόγου που έχουν συσταθεί βάσει διεθνών επιστημονικών και τεχνολογικών συμφωνιών· μελλοντοστραφείς δραστηριότητες στοχευμένες δημόσιες διαβουλεύσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται, ανάλογα με την περίπτωση, διαβουλεύσεις με εθνικές και περιφερειακές αρχές ή φορείς, και διαφανείς και διαδραστικές διαδικασίες που εξασφαλίζουν τη στήριξη στην υπεύθυνη έρευνα και καινοτομία.
Συμβουλές όσον αφορά τον προσδιορισμό και το σχεδιασμό στρατηγικών προτεραιοτήτων από την Επιτροπή Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και Καινοτομίας (ERAC), άλλες ομάδες σχετιζόμενες με τον ΕΧΕ και η ομάδα «Πολιτική για τις επιχειρήσεις» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής λαμβάνονται επίσης υπόψη, εφόσον κρίνεται σκόπιμο.
2. Επίσης, λαμβάνονται πλήρως υπόψη τα θεματολόγια έρευνας και καινοτομίας που καταρτίστηκαν, μεταξύ άλλων, από το ΕΙΚΤ, τις Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες και τις Ευρωπαϊκές Συμπράξεις Καινοτομίας, καθώς και συμβουλές από επιστημονικές ομάδες, όπως η Επιστημονική ομάδα για την υγεία.
Άρθρο 13
Συνέργειες με εθνικά προγράμματα και κοινός προγραμματισμός
1. Για την υλοποίηση του «Ορίζων 2020» πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη δημιουργίας κατάλληλων συνεργειών και συμπληρωματικότητας μεταξύ των εθνικών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων έρευνας και καινοτομίας, για παράδειγμα σε τομείς όπου καταβάλλονται προσπάθειες συντονισμού μέσω πρωτοβουλιών κοινού προγραμματισμού.
2. Είναι δυνατόν να δοθεί στήριξη της Ένωσης προς Πρωτοβουλίες Κοινού Προγραμματισμού. Κάθε στήριξη δίδεται δια των μέσων που αναφέρονται στο άρθρο 26, υπό την επιφύλαξη των όρων και των κριτηρίων που καθορίζονται για τα εν λόγω μέσα.
Άρθρο 14
Οριζόντια θέματα
1. Διασυνδέσεις και διεπαφές πραγματοποιούνται εντός και μεταξύ των προτεραιοτήτων του «Ορίζων 2020». Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί εν προκειμένω
α)
στην ανάπτυξη και υλοποίηση τεχνολογιών γενικής εφαρμογής και βιομηχανικών τεχνολογιών καθώς και μελλοντικών και αναδυόμενων τεχνολογιών
β)
σε τομείς που αφορούν τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ ανακάλυψης και εφαρμογής στην αγορά,
γ)
στη διατομεακή και διακλαδική έρευνα και καινοτομία·
δ)
στις κοινωνικές, οικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες·
ε)
στην κλιματική αλλαγή και τη βιώσιμη ανάπτυξη·
στ)
στην προώθηση της λειτουργίας και της επίτευξης του ΕΧΕ και της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Ένωση Καινοτομίας»·
ζ)
στο πλαίσιο προϋποθέσεων υπέρ της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Ένωση Καινοτομίας»·
η)
στη συμβολή σε όλες τις εμβληματικές πρωτοβουλίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» (συμπεριλαμβανομένου του ψηφιακού θεματολογίου για την Ευρώπη)·
θ)
στη διεύρυνση της συμμετοχής στους τομείς της έρευνας και καινοτομίας στο σύνολο της Ένωσης και τη συμβολή στην άμβλυνση των σχετικών διαιρέσεων στην Ευρώπη·
ι)
στα διεθνή δίκτυα για άριστους ερευνητές και καινοτόμους όπως η ευρωπαϊκή συνεργασία στην επιστήμη και την τεχνολογία (COST)·
κ)
στη συνεργασία με τρίτες χώρες·
λ)
στην υπεύθυνη έρευνα και καινοτομία, συμπεριλαμβανομένης της ισότητας των δύο φύλων·
μ)
στη συμμετοχή των ΜΜΕ στην έρευνα και την καινοτομία και την ευρύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα·
ν)
στην ενίσχυση της ελκυστικότητας του επαγγέλματος του ερευνητή, και
ξ)
στη διευκόλυνση της διασυνοριακής και διατομεακής κινητικότητας των ερευνητών.
2. Όταν στηρίζεται μια έμμεση δράση η οποία έχει μεγάλη σημασία για ορισμένους των ειδικών στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφοι 2 και 3, το ποσό της χρηματοδότησης για την εν λόγω δράση μπορεί να προκύψει από συνδυασμό των ποσών που διατίθενται αντιστοίχως για καθεμία προτεραιότητα ή ειδικό στόχο.
Άρθρο 15
Εξελισσόμενη φύση της επιστήμης, της τεχνολογίας, της καινοτομίας, των οικονομιών και της κοινωνίας
Το «Ορίζων 2020» θα υλοποιηθεί κατά τρόπο που να διασφαλίζει ότι οι προτεραιότητες και οι δράσεις που λαμβάνουν στήριξη είναι σχετικές με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες και λαμβάνουν υπόψη τον εξελισσόμενο χαρακτήρα της επιστήμης, της τεχνολογίας, της καινοτομίας, των οικονομιών και της κοινωνίας σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, ενώ η καινοτομία περιλαμβάνει επιχειρηματικές, οργανωτικές, τεχνολογικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές. Οι προτάσεις αλλαγών στις προτεραιότητες και δράσεις του «Ορίζων 2020» θα λαμβάνουν υπόψη τις εξωτερικές συμβουλές από ομάδες που αναφέρονται στο άρθρο 12 καθώς και τις συστάσεις από την ενδιάμεση αξιολόγηση που αναφέρονται στο άρθρο 32 παράγραφος 3.
Άρθρο 16
Ισότητα των φύλων
Το «Ορίζων 2020» θα διασφαλίσει την αποτελεσματική προώθηση της ισότητας των δύο φύλων και τη διάσταση των δύο φύλων στο περιεχόμενο της έρευνας και της καινοτομίας. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη διασφάλιση ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων, ανάλογα με την κατάσταση στην σχετική έρευνα και την καινοτομία, σε ομάδες αξιολόγησης και σε φορείς όπως συμβουλευτικές ομάδες και ομάδες εμπειρογνωμόνων.
Η διάσταση των φύλων θα ενσωματωθεί καταλλήλως στο περιεχόμενο της έρευνας και της καινοτομία στο πλαίσιο στρατηγικών, προγραμμάτων και σχεδίων και θα εφαρμοστεί σε όλα τα στάδια του ερευνητικού κύκλου.
Άρθρο 17
Σταδιοδρομίες των ερευνητών
Το «Ορίζων 2020» θα υλοποιηθεί σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013, ο οποίος θα συμβάλει στην ενίσχυση μιας ενιαίας αγοράς για τους ερευνητές και της ελκυστικότητας της ερευνητικής σταδιοδρομίας σε ολόκληρη την Ένωση στο πλαίσιο του ΕΧΕ, λαμβανομένου υπόψη του διακρατικού χαρακτήρα της πλειονότητας των δράσεων που υποστηρίζονται από αυτό.
Άρθρο 18
Ανοικτή πρόσβαση
1. Θα διασφαλιστεί ανοικτή πρόσβαση σε επιστημονικές δημοσιεύσεις που προκύπτουν από δημόσια χρηματοδοτούμενη έρευνα δυνάμει του «Ορίζων 2020». Η πρόσβαση θα υλοποιηθεί σύμφωνα με το τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013.
2. Θα διασφαλιστεί η ανοικτή πρόσβαση σε ερευνητικά δεδομένα που προκύπτουν από δημόσια χρηματοδοτούμενη έρευνα δυνάμει του «Ορίζων 2020». Θα εφαρμοστεί σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013.
Άρθρο 19
Αρχές δεοντολογίας
1. Όλες οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020» συμμορφώνονται με τις αρχές δεοντολογίας και τη σχετική εθνική, ενωσιακή και διεθνή νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και των συμπληρωματικών πρωτοκόλλων της.
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην αρχή της αναλογικότητας, στο δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, στο δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, στο δικαίωμα στη σωματική και διανοητική ακεραιότητα του ατόμου, στο δικαίωμα της μη εισαγωγής διακρίσεων και στην ανάγκη διασφάλισης υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας.
2. Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020» θα έχουν αποκλειστικό επίκεντρο τις εφαρμογές πολιτικού χαρακτήρα.
3. Δεν χρηματοδοτούνται τα ακόλουθα ερευνητικά πεδία:
α)
ερευνητική δραστηριότητα που αποσκοπεί στην κλωνοποίηση του ανθρώπου για αναπαραγωγικούς σκοπούς·
β)
ερευνητικές δραστηριότητες που αποβλέπουν στην τροποποίηση της γενετικής κληρονομιάς των ανθρώπινων όντων, η οποία ενδέχεται να καταστήσει τις εν λόγω τροποποιήσεις κληρονομικές (21).
γ)
ερευνητικές δραστηριότητες που αποβλέπουν στη δημιουργία ανθρώπινων εμβρύων αποκλειστικά για ερευνητικούς σκοπούς ή για το σκοπό της εξασφάλισης βλαστοκυττάρων, μεταξύ άλλων μέσω μεταφοράς πυρήνων σωματικών κυττάρων·
4. Η έρευνα σε ανθρώπινα ενήλικα και εμβρυικά βλαστοκύτταρα μπορεί να χρηματοδοτείται αναλόγως του περιεχομένου της επιστημονικής πρότασης και του νομικού πλαισίου των συμμετεχόντων κρατών μελών. Καμία χρηματοδότηση δεν χορηγείται για ερευνητικές δραστηριότητες που απαγορεύονται σε όλα τα κράτη μέλη. Καμία δραστηριότητα δεν χρηματοδοτείται σε ένα κράτος μέλος εάν αυτή έχει απαγορευθεί.
5. Τα ερευνητικά πεδία που αναφέρονται στην παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου μπορούν να αναθεωρηθούν στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης που προβλέπεται στο άρθρο 32 παράγραφος 3, υπό το πρίσμα της επιστημονικής προόδου.
Άρθρο 20
Συμπληρωματικότητα με άλλα προγράμματα της Ένωσης
Το «Ορίζων 2020» θα υλοποιηθεί κατά τρόπο που να είναι συμπληρωματικό με άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα και πολιτικές της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (πόροι ESI), της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, του προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (COSME) (2014-2020), του προγράμματος Erasmus+ και του προγράμματος LIFE.
Άρθρο 21
Συνέργειες με τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ESI)
Πέραν των ενωσιακών, εθνικών και περιφερειακών διαρθρωτικών πολιτικών, το «Ορίζων 2020» συμβάλλει επίσης στη μείωση του χάσματος στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας στο εσωτερικό της Ένωσης μέσω της προώθησης συνεργειών με τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία. Εφόσον είναι δυνατόν, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η σωρευτική χρηματοδότηση όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013.
Τμημα II
Ειδικα πεδια δρασησ
Άρθρο 22
Μικροεπιχειρήσεις και μικρομεσαίες επιχειρήσεις
1. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην εξασφάλιση της κατάλληλης συμμετοχής των μικροεπιχειρήσεων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) σε όλα τα στάδια της υλοποίησης του «Ορίζων 2020». Η ποσοτική και ποιοτική εκτίμηση της συμμετοχής των ΜΜΕ θα πραγματοποιηθεί ως μέρος της διαδικασίας αξιολόγησης και παρακολούθησης.
2. Πέραν της δημιουργίας καλυτέρων όρων για τη συμμετοχή ΜΜΕ σε όλες τις δυνατότητες του «Ορίζων 2010» θα αναληφθούν και ειδικές δράσεις. Ειδικότερα, θα δημιουργηθεί ειδικό μέσο για τις ΜΜΕ, απευθυνόμενο σε όλους τους τύπους ΜΜΕ με δυναμικό καινοτομίας υπό την ευρεία έννοια, το οποίο θα επιβλέπει ενιαίος φορέας διαχείρισης και θα υλοποιηθεί κυρίως από τη βάση προς τα πάνω, μέσω διαρκώς ανοικτής πρόσκλησης προσαρμοσμένης στις ανάγκες των ΜΜΕ, όπως ορίζεται στον ειδικό στόχο «Καινοτομία στις ΜΜΕ» στο σημείο 3.3. στοιχείο α) του Μέρους ΙΙ του Παραρτήματος I. Το μέσο αυτό λαμβάνει υπόψη τις προτεραιότητες του ειδικού στόχου «Υπεροχή στις γενικής εφαρμογής και βιομηχανικές τεχνολογίες» που προβλέπεται στο σημείο 1 του Μέρους ΙΙ του Παραρτήματος Ι και καθενός εκ των ειδικών στόχων της προτεραιότητας «Κοινωνικές προκλήσεις» που προβλέπονται στα σημεία 1 έως 7 του Μέρους III του Παραρτήματος I και θα υλοποιείται κατά συνεκτικό τρόπο.
3. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση που ορίζεται στις παραγράφους 1 και 2 και η απλούστευση των διαδικασιών θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα να διατεθεί στις ΜΜΕ το 20 % τουλάχιστον του συνολικού συνδυασμένου προϋπολογισμού για τον ειδικό στόχο «Υπεροχή στις γενικής εφαρμογής και βιομηχανικές τεχνολογίες» και την προτεραιότητα «Κοινωνικές προκλήσεις».
4. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην κατάλληλη εκπροσώπηση των ΜΜΕ στο πλαίσιο των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα που αναφέρονται στο άρθρο 25.
Άρθρο 23
Συνεργατικά έργα και προγράμματα συμπράξεων
Το «Ορίζων 2020» θα πρέπει πρωτίστως να εφαρμοστεί μέσω διακρατικών συνεργατικών έργων τα οποία εκτελούνται μέσω προσκλήσεων υποβολής προτάσεων στα προγράμματα εργασιών του «Ορίζοντα 2020» ως προβλέπεται στην απόφαση 2013/743/EE. Τα έργα αυτά θα συμπληρώνονται από συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και μεταξύ δημόσιων φορέων. Οι συμπράξεις θα σχεδιαστούν με τη συμμετοχή των κρατών μελών και θα εκπονήσουν τις αρχές εσωτερικής διαχείρισής τους.
Άρθρο 24
Επιτάχυνση της καινοτομίας
Η επιτάχυνση της καινοτομίας (FTI) θα εφαρμοστεί υπό μορφή πλήρους πιλοτικής δράσης σύμφωνα με το άρθρο 54 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1290/2013 σχετικά με την πρόσκληση υποβολής προτάσεων FTI, αρχής γενομένης από το 2015.
Άρθρο 25
Συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα
1. Το «Ορίζων 2020» μπορεί να υλοποιηθεί μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπου όλοι οι εμπλεκόμενοι εταίροι δεσμεύονται να στηρίξουν την ανάπτυξη και την υλοποίηση προανταγωνιστικών δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας που είναι στρατηγικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και τη βιομηχανική υπεροχή ή να αντιμετωπίσουν συγκεκριμένες κοινωνικές προκλήσεις. Οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα υλοποιηθούν κατά τρόπο ώστε να μην παρεμποδίζουν την πλήρη συμμετοχή των καλύτερων ευρωπαίων παραγόντων.
2. Η συμμετοχή της Ένωσης στις εν λόγω συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα αξιοποιεί τις προϋπάρχουσες και λιτές δομές διακυβέρνησης και μπορεί να λάβει τις ακόλουθες μορφές:
α)
χρηματοδοτική συνεισφορά της Ένωσης σε κοινές επιχειρήσεις που ιδρύονται δυνάμει του άρθρου 187 ΣΛΕΕ δυνάμει του έβδομου προγράμματος-πλαισίου, με την επιφύλαξη τροποποίησης των βασικών πράξεών τους· σε νέες συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που συστήνονται δυνάμει του άρθρου 187 ΣΛΕΕ· και σε άλλους χρηματοδοτικούς φορείς που αναφέρονται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημεία iv) ή vii) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012. Αυτή η μορφή συμπράξεων μπορεί να υλοποιηθεί μόνον εφόσον δικαιολογείται από το πεδίο εφαρμογής των επιδιωκόμενων στόχων και το εύρος των απαιτούμενων πόρων, λαμβανομένων πλήρως υπόψη των σχετικών εκτιμήσεων αντικτύπου και εφόσον άλλες μορφές συμπράξεων δεν πληρούν τους στόχους ή δεν αποφέρουν την απαιτούμενη μόχλευση,
β)
σύμβαση μεταξύ των εταίρων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, η οποία καθορίζει τους στόχους της σύμπραξης, τις αντίστοιχες δεσμεύσεις των εταίρων, τους βασικούς δείκτες απόδοσης και τα αποτελέσματα που πρέπει να παραδοθούν, συμπεριλαμβανομένου του προσδιορισμού των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας που απαιτούν στήριξη από το «Ορίζων 2020».
Αποβλέποντας στη συμμετοχή ενδιαφερόμενων εταίρων, καθώς και, κατά περίπτωση, τελικών χρηστών, ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ΜΜΕ και ερευνητικών ιδρυμάτων, οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα καταστήσουν προσβάσιμους τους δημόσιους πόρους μέσω διαφανών διαδικασιών και κυρίως μέσω ανταγωνιστικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, με κανόνες συμμετοχής σύμφωνους με τους προβλεπόμενους στο «Ορίζων 2020». Τυχόν εξαιρέσεις από το γενικό κανόνα της χρήσης ανταγωνιστικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων θα πρέπει να αιτιολογούνται δεόντως.
3. Αυτά τα συμπληρωματικά προγράμματα θα πρέπει να προσδιοριστούν και να εφαρμοστούν με ανοικτό, διαφανή και αποτελεσματικό τρόπο. Ο προσδιορισμός τους αυτός βασίζεται σε όλα τα ακόλουθα κριτήρια:
α)
την επίδειξη της προστιθέμενης αξίας της δράσης σε επίπεδο Ένωσης και την επιλογή του μέσου που πρέπει να χρησιμοποιηθεί,
β)
το εύρος του αντικτύπου στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τα κοινωνικοοικονομικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών προκλήσεων, που θα αξιολογούνται με βάση σαφώς καθορισμένους και μετρήσιμους στόχους·
γ)
τη μακροχρόνια δέσμευση από όλους τους εταίρους, συμπεριλαμβανομένης της ισόρροπης συνεισφοράς τους, με βάση ένα κοινό όραμα και σαφώς καθορισμένους στόχους·
δ)
την κλίμακα των πόρων που χρησιμοποιούνται και την ικανότητα μόχλευσης πρόσθετων επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία·
ε)
σαφή καθορισμό των ρόλων για καθένα από τους εταίρους και συμφωνημένους βασικούς δείκτες επιδόσεων για την επιλεγείσα περίοδο.
στ)
συμπληρωματικότητα με άλλα μέρη του «Ορίζων 2020» και ευθυγράμμιση με τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ένωσης στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, ιδίως με εκείνες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»,
Εφόσον κρίνεται σκόπιμο, η συμπληρωματικότητα ανάμεσα σε προτεραιότητες, δραστηριότητες και συμμετοχή των κρατών μελών θα διασφαλίζεται στο πλαίσιο συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
4. Οι προτεραιότητες στον τομέα της έρευνας που καλύπτονται από τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα μπορεί, εφόσον χρειαστεί, να περιληφθούν στις τακτικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του «Ορίζων 2020».
Άρθρο 26
Συμπράξεις μεταξύ δημόσιων φορέων
1. Το «Ορίζων 2020» συμβάλλει στην ενίσχυση των συμπράξεων μεταξύ δημόσιων φορέων, ανάλογα με την περίπτωση και όταν είναι δυνατόν, όπου οι δράσεις σε περιφερειακό, εθνικό ή διεθνές επίπεδο υλοποιούνται από κοινού εντός της Ένωσης.
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στις πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού μεταξύ κρατών μελών. Οι πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού που στηρίζονται από το «Ορίζων 2020» παραμένουν ανοικτές στη συμμετοχή των κρατών μελών ή συνδεδεμένης χώρας.
2. Οι συμπράξεις μεταξύ δημόσιων φορέων μπορούν να λαμβάνουν στήριξη είτε εντός, είτε διαμέσου των προτεραιοτήτων που αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο, ιδίως μέσω:
α)
του μέσου ERA-NET (Δίκτυο του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας) χρησιμοποιώντας επιχορηγήσεις για τη στήριξη συμπράξεων μεταξύ δημόσιων φορέων κατά την προετοιμασία τους, τη δημιουργία δομών δικτύωσης, το σχεδιασμό, την υλοποίηση και το συντονισμό κοινών δραστηριοτήτων, καθώς και με συμπληρωματική χρηματοδότηση της Ένωσης το πολύ μιας κοινής πρόσκλησης κατ’ έτος και δράσεων διακρατικού χαρακτήρα.
β)
της συμμετοχής της Ένωσης σε προγράμματα που αναλαμβάνονται από ορισμένα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 185 ΣΛΕΕ, εφόσον αυτό δικαιολογείται από το πεδίο των επιδιωκόμενων στόχων και το εύρος των απαιτούμενων πόρων.
Για τους σκοπούς του στοιχείου α) του πρώτου εδαφίου, η συμπληρωματική χρηματοδότηση εξαρτάται από την επίδειξη της προστιθέμενης αξίας της δράσης σε επίπεδο Ένωσης και από προηγούμενες ενδεικτικές οικονομικές δεσμεύσεις σε χρήμα ή σε είδος των συμμετεχόντων φορέων στις κοινές προσκλήσεις και δράσεις. Ενας εκ των στόχων του ERA-NET μπορεί κατά το δυνατόν να είναι η εναρμόνιση των κανόνων και των όρων υλοποίησης των κοινών προσκλήσεων και δράσεων όταν αυτό είναι εφικτό. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την προετοιμασία πρωτοβουλίας δυνάμει του άρθρου 185 ΣΛΕΕ.
Για τους σκοπούς του στοιχείου β) του πρώτου εδαφίου, τέτοιες πρωτοβουλίες θα προτείνονται μόνο σε περιπτώσεις που υπάρχει ανάγκη για μια ειδική δομή υλοποίησης και όταν υπάρχει υψηλό επίπεδο δέσμευσης των συμμετεχουσών χωρών για ενοποίηση σε επιστημονικό, διαχειριστικό και χρηματοδοτικό επίπεδο. Επιπλέον, οι προτάσεις για τις πρωτοβουλίες που αναφέρονται στο στοιχείο β) εξετάζονται με βάση όλα τα ακόλουθα κριτήρια:
α)
σαφής προσδιορισμός του επιδιωκόμενου στόχου και της συνάφειάς του προς τους στόχους του «Ορίζων 2020» και τους ευρύτερους στόχους πολιτικής της Ένωσης·
β)
ενδεικτικές οικονομικές δεσμεύσεις των συμμετεχουσών χωρών, σε χρήμα ή σε είδος, συμπεριλαμβανομένων των προηγούμενων δεσμεύσεων για την ευθυγράμμιση εθνικών ή/και περιφερειακών επενδύσεων με σκοπό τη διακρατική έρευνα και καινοτομία και, όπου απαιτείται, για τη συνένωση των πόρων·
γ)
προστιθέμενη αξία της δράσης σε επίπεδο Ένωσης·
δ)
κρίσιμη μάζα, από άποψη μεγέθους και αριθμού εμπλεκόμενων προγραμμάτων, ομοιότητα ή συμπληρωματικότητα των δραστηριοτήτων και μερίδιο της σχετικής έρευνας που καλύπτουν·
ε)
καταλληλότης του άρθρου 185 ΣΛΕΕ για την επίτευξη των στόχων.
Άρθρο 27
Συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς
1. Νομικές οντότητες οριζόμενες στο σημείο 13 του άρθρου 2 παράγραφος1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1290/2013 εγκατεστημένες σε τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμοί είναι επιλέξιμοι για συμμετοχή στις έμμεσες δράσεις του «Ορίζων 2020», υπό τους όρους που καθορίζονται στον ανωτέρω κανονισμό. Η διεθνής συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς προωθείται και ενσωματώνεται στο «Ορίζων 2020» για την επίτευξη ιδίως των ακόλουθων στόχων:
α)
ενίσχυση της αριστείας της Ένωσης και της ελκυστικότητάς της όσον αφορά την έρευνα και την καινοτομία, καθώς και της οικονομικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητάς της·
β)
αποτελεσματική αντιμετώπιση των κοινών κοινωνικών προκλήσεων·
γ)
στήριξη των στόχων της εξωτερικής και της αναπτυξιακής πολιτικής της Ένωσης και συμπλήρωση των προγραμμάτων της εξωτερικής και της αναπτυξιακής πολιτικής, καθώς και συμβολή στην εκπλήρωση διεθνών δεσμεύσεων όπως είναι η επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της Χιλιετίας, των Ηνωμένων Εθνών. Θα επιδιώκονται συνέργειες με άλλες πολιτικές της Ένωσης.
2. Οι στοχευμένες δράσεις με στόχο την προώθηση της συνεργασίας με συγκεκριμένες τρίτες χώρες ή ομάδες τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών εταίρων της Ένωσης, θα υλοποιηθούν με βάση τη στρατηγική προσέγγιση καθώς και το κοινό συμφέρον, τις προτεραιότητες και το αμοιβαίο όφελος, λαμβανομένων υπόψη των επιστημονικών και τεχνολογικών ικανοτήτων τους και των ιδιαίτερων αναγκών τους, των ευκαιριών της αγοράς και του αναμενόμενου αντικτύπου των δράσεων.
Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και, κατά περίπτωση, να παρακολουθείται περιοδικά η αμοιβαία πρόσβαση σε προγράμματα τρίτων χωρών ώστε να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος της διεθνούς συνεργασίας, ο συντονισμός και οι συνέργειες με πρωτοβουλίες των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών. Η φύση της συνεργασίας ενδέχεται να ποικίλει ανάλογα με τις συγκεκριμένες χώρες εταίρους.
Στις προτεραιότητες συνεργασίας λαμβάνονται υπόψη οι εξελίξεις των πολιτικών της Ένωσης, οι ευκαιρίες συνεργασίας με τρίτες χώρες, και η δίκαιη και ισότιμη αντιμετώπιση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
3. Επιπλέον θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο του «Ορίζων 2010» οριζόντιες και οι εγκάρσιες δραστηριότητες για την προώθηση της στρατηγικής ανάπτυξης της διεθνούς συνεργασίας.
Άρθρο 28
Ενημέρωση, επικοινωνία, αξιοποίηση και διάδοση
Η Επιτροπή θα υλοποιήσει δράσεις ενημέρωσης και επικοινωνίας σχετικά με το «Ορίζων 2020», συμπεριλαμβανομένων των μέτρων επικοινωνίας που αφορούν τα στηριζόμενα σχέδια και αποτελέσματα. Ειδικότερα, θα παράσχει έγκαιρα και λεπτομερή πληροφοριακά στοιχεία στα κράτη μέλη.
Το κονδύλιο που διατίθεται στην επικοινωνία, στο πλαίσιο του προϋπολογισμού του «Ορίζων 2020», θα καλύψει και την εταιρική επικοινωνία των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης, στο βαθμό που σχετίζονται με το γενικό στόχο του παρόντος κανονισμού.
Οι δραστηριότητες διάδοσης πληροφοριών και η διεξαγωγή δραστηριοτήτων επικοινωνίας θα αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο όλων των δράσεων που στηρίζονται από το «Ορίζων 2020». Η ενημέρωση και επικοινωνία όσον αφορά το «Ορίζων 2020», συμπεριλαμβανομένων των στηριζόμενων σχεδίων θα είναι διαθέσιμες και προσιτές σε ψηφιακή μορφή.
Επιπλέον, θα στηριχθούν οι ακόλουθες ειδικές δράσεις:
α)
πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην καλύτερη ενημέρωση και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση του «Ορίζων 2020», ιδίως για εκείνες τις περιφέρειες ή τύπους συμμετεχόντων που έχουν σχετικά χαμηλή συμμετοχή·
β)
στοχοθετημένη συνδρομή σε έργα και κοινοπραξίες προκειμένου να τους παρασχεθεί κατάλληλη πρόσβαση στις αναγκαίες δεξιότητες με σκοπό τη βελτιστοποίηση της κοινοποίησης, της αξιοποίησης και της διάδοσης αποτελεσμάτων·
γ)
δράσεις οι οποίες συγκεντρώνουν και διαδίδουν τα αποτελέσματα μιας σειράς έργων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από άλλες πηγές, προκειμένου να διατεθούν φιλικές προς το χρήστη βάσεις δεδομένων και εκθέσεις που συνοψίζουν τα κύρια ευρήματα· και, όπου δει, επικοινωνία και διάδοση στην επιστημονική κοινότητα, τη βιομηχανία και το ευρύ κοινό·
δ)
διάδοση σε φορείς χάραξης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών τυποποίησης, προκειμένου να προωθηθεί η χρήση των σχετικών με την πολιτική αποτελεσμάτων από τους κατάλληλους φορείς σε διεθνές, ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο·
ε)
πρωτοβουλίες για την προώθηση του διαλόγου και της διαβούλευσης επί επιστημονικών και τεχνολογικών θεμάτων και θεμάτων καινοτομίας με το ευρύ κοινό με τη συμμετοχή της ακαδημαϊκής κοινότητας, της κοινότητας έρευνας και τεχνολογίας και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, και για την εκμετάλλευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άλλων καινοτόμων τεχνολογιών και μεθοδολογιών, ιδίως για να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού όσον αφορά τα οφέλη της έρευνας και της καινοτομίας στην αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
Έλεγχος
Άρθρο 29
Έλεγχος και λογιστικός έλεγχος
1. Το σύστημα ελέγχου που έχει θεσπιστεί για την υλοποίηση του παρόντος κανονισμού θα σχεδιαστεί έτσι ώστε να παρέχει εύλογη βεβαιότητα για την επίτευξη επαρκούς μείωσης και κατάλληλης διαχείρισης των κινδύνων που σχετίζονται με την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των πράξεων, καθώς και τη νομιμότητα και την κανονικότητα των υποκείμενων συναλλαγών, λαμβανομένου υπόψη του πολυετούς χαρακτήρα των προγραμμάτων καθώς και της φύσης των σχετικών πληρωμών.
2. Το σύστημα ελέγχου διασφαλίζει την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ εμπιστοσύνης και ελέγχου, λαμβανομένων υπόψη των διοικητικών και λοιπών δαπανών των ελέγχων σε όλα τα επίπεδα, ειδικότερα για τους συμμετέχοντες, ώστε να μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι του «Ορίζων 2020» και να καταστεί δυνατόν να προσελκυστούν σε αυτό οι άριστοι ερευνητές και οι πλέον καινοτόμες επιχειρήσεις.
3. Ως μέρος του συστήματος ελέγχου, η στρατηγική λογιστικού ελέγχου των δαπανών των έμμεσων δράσεων του «Ορίζων 2020» θα βασίζεται στον οικονομικολογιστικό έλεγχο αντιπροσωπευτικού δείγματος δαπανών επί του συνόλου του «Ορίζων 2010». Το εν λόγω αντιπροσωπευτικό δείγμα θα συμπληρώνεται από στοιχεία επιλεγόμενα βάσει εκτίμησης των κινδύνων που συνδέονται με τις δαπάνες.
Οι λογιστικοί έλεγχοι των δαπανών των έμμεσων δράσεων του «Ορίζων 2020» θα διεξάγονται με συνεκτικό τρόπο, σύμφωνα με τις αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας, ώστε να ελαχιστοποιηθεί το βάρος του λογιστικού ελέγχου για τους συμμετέχοντες.
Άρθρο 30
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Η Επιτροπή λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίζει ότι, κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης προστατεύονται με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και, σε περίπτωση που εντοπίζονται παρατυπίες, με την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών και, ανάλογα με την περίπτωση, με την επιβολή αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών διοικητικών και οικονομικών κυρώσεων.
2. Η Επιτροπή ή οι εκπρόσωποί της και το Ελεγκτικό Συνέδριο έχουν την εξουσία να διενεργούν οικονομικό έλεγχο, βάσει δικαιολογητικών και επιτόπιων ελέγχων, σε όλους τους δικαιούχους επιχορηγήσεων, τους αντισυμβαλλομένους και τους υπεργολάβους που έχουν λάβει πόρους της Ένωσης δυνάμει του «Ορίζων 2020».
Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3, οι λογιστικοί έλεγχοι από την Επιτροπή μπορούν να πραγματοποιούνται έως και δύο έτη από την πληρωμή του υπολοίπου.
3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) μπορεί να διενεργεί έρευνες, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και επιθεωρήσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις και διαδικασίες που ορίζει ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (22), και ο κανονισμός (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου (23), για τη διαπίστωση ενδεχόμενης απάτης, διαφθοράς ή άλλης παράνομης δραστηριότητας κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή σύμβαση που χρηματοδοτείται δυνάμει του «Ορίζων 2020».
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και με διεθνείς οργανισμούς, οι συμβάσεις, οι συμφωνίες επιχορήγησης και οι αποφάσεις επιχορήγησης, που προκύπτουν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού περιέχουν διατάξεις οι οποίες εξουσιοδοτούν ρητά την Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF να διεξάγουν τους εν λόγω λογιστικούς ελέγχους και έρευνες, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
Παρακολούθηση και αξιολόγηση
Άρθρο 31
Παρακολούθηση
1. Η Επιτροπή παρακολουθεί ετησίως την υλοποίηση του «Ορίζων 2020», του ειδικού του προγράμματος και των δραστηριοτήτων του ΕΙΚΤ. Η εν λόγω παρακολούθηση, η οποία θα πρέπει να βασίζεται σε ποσοτικά και, κατά περίπτωση, σε ποιοτικά στοιχεία, θα περιλαμβάνει πληροφορίες για οριζόντια θέματα, όπως οι κοινωνικές, οικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, η βιωσιμότητα και η αλλαγή του κλίματος καθώς και πληροφορίες για το ύψος των δαπανών που σχετίζονται με το κλίμα, τη συμμετοχή των ΜΜΕ, τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, την ισότητα των φύλων, τη διεύρυνση της συμμετοχής και τη σημειούμενη πρόοδο με βάση τους δείκτες επιδόσεων. Η παρακολούθηση θα περιλαμβάνει επίσης πληροφορίες σχετικά με την έκταση της ενίσχυσης των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και μεταξύ δημόσιων φορέων, περιλαμβανομένων των πρωτοβουλιών κοινού προγραμματισμού. Η παρακολούθηση της χρηματοδότησης των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα αναλαμβάνεται, κατά περίπτωση, σε στενή διαβούλευση με τους συμμετέχοντες.
2. Η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις και δημοσιεύει τα αποτελέσματα της εν λόγω παρακολούθησης.
Άρθρο 32
Αξιολόγηση
1. Οι αξιολογήσεις θα πραγματοποιούνται εγκαίρως ώστε να τροφοδοτούν με στοιχεία τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
2. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2017, η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει, με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων επιλεγμένων βάσει διαφανούς διαδικασίας, επανεξέταση του ΕΙΚΤ, λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγηση που προβλέπεται στο άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 294/2008. Το 2018, θα προκηρυχθεί πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τα ΚΓΚ, υπό την επιφύλαξη της θετικής έκβασης της εν λόγω επανεξέτασης. Κατά την επανεξέταση αξιολογείται η πρόοδος του ΕΙΚΤ με βάση όλα τα ακόλουθα:
α)
το επίπεδο ανάλωσης και την αποτελεσματική χρήση των δοθέντων κονδυλίων βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 3 του παρόντος κανονισμού, με διαφοροποίηση μεταξύ του χρηματικού ποσού που χρησιμοποιήθηκε για την ανάπτυξη του πρώτου κύματος των ΚΓΚ και των αποτελεσμάτων του χρηματικού ποσού προλειτουργικού προορισμού για τα επόμενα κύματα, και την ικανότητα του ΕΙΚΤ να προσελκύσει ποσά από τους εταίρους των ΚΓΚ και ειδικότερα από τον ιδιωτικό τομέα, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 294/2008.
β)
τη συμβολή του ΕΙΚΤ και των ΚΓΚ στην προτεραιότητα «Κοινωνικές προκλήσεις» και στον ειδικό στόχο «Υπεροχή στις γενικής εφαρμογής και βιομηχανικές τεχνολογίες» και την επίδοση που αξιολογείται βάσει των δεικτών που ορίζονται στο Παράρτημα Ι.
γ)
τη συμβολή του ΕΙΚΤ και των ΚΓΚ στην ενσωμάτωση της ανώτατης εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας·
δ)
την ικανότητα των ΚΓΚ να ενσωματώσουν σχετικούς νέους εταίρους εφόσον μπορούν να προσφέρουν προστιθέμενη αξία.
3. Έως την 31η Δεκεμβρίου 2017 η Επιτροπή θα έχει διενεργήσει, αφού λάβει υπόψη την εκ των υστέρων αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος-πλαισίου που πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2015 και την επανεξέταση του ΕΙΚΤ, με τη συνδρομή εξωτερικών εμπειρογνωμόνων επιλεγμένων βάσει διαφανούς διαδικασίας, ενδιάμεση αξιολόγηση του «Ορίζων 2020», του ειδικού του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας, καθώς και των δραστηριοτήτων του ΕΙΚΤ.
Κατά την ενδιάμεση αξιολόγηση αποτιμάται η πρόοδος των διαφόρων σκελών του «Ορίζοντα 2020» με βάση όλα τα ακόλουθα:
α)
την επίτευξη (σε επίπεδο αποτελεσμάτων και προόδου στην επίτευξη αντικτύπου, με βάση, όπου ενδείκνυται, τους δείκτες που περιγράφονται στο Παράρτημα ΙΙ του ειδικού προγράμματος) των στόχων του «Ορίζων 2020» και τη συνεχιζόμενη σημασία του συνόλου των μέτρων·
β)
την αποδοτικότητα και τη χρήση των πόρων, με ιδιαίτερη έμφαση σε εγκάρσια θέματα και τα υπόλοιπα στοιχεία που καθορίζονται στο άρθρο 14 παράγραφος 1· και
γ)
την προστιθέμενη αξία της Ένωσης.
Στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης τόσο οι υφιστάμενες όσο και οι νέες συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων των Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών, θα πρέπει να υποβληθούν σε εις βάθος αξιολόγηση που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων ανάλυση του ανοικτού χαρακτήρα, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητάς τους. Η αξιολόγηση αυτή θα λαμβάνει υπόψη την αξιολόγηση του ΕΙΚΤ όπως περιγράφεται στο άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 294/2008 προκειμένου να μπορεί να βασιστεί σε κοινές αρχές.
Στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης, η επιτάχυνση της καινοτομίας θα υποβληθεί σε εις βάθος αξιολόγηση που θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τη συμβολή στην καινοτομία, τη συμμετοχή της βιομηχανίας, τη συμμετοχή νέων αιτούντων, την επιχειρησιακή αποδοτικότητα και χρηματοδότηση και τη μόχλευση ιδιωτικών επενδύσεων. Η περαιτέρω υλοποίηση της επιτάχυνσης της καινοτομίας θα καθοριστεί με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και μπορεί να αναπροσαρμοστεί ή να διευρυνθεί αναλόγως.
Η ενδιάμεση αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη πτυχές σχετικές με τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας.
Η ενδιάμεση αξιολόγηση λαμβάνει επίσης υπόψη τις δυνατότητες περαιτέρω απλούστευσης και πτυχές σχετικά με την πρόσβαση σε χρηματοδοτικές ευκαιρίες για τους συμμετέχοντες σε όλες τις περιφέρειες, και για τον ιδιωτικό τομέα, ιδίως τις ΜΜΕ και τις δυνατότητες για την προώθηση της ισότιμης εκπροσώπησης των φύλων. Λαμβάνεται επιπλέον υπόψη η συμβολή των μέτρων στις προτεραιότητες της Στρατηγικής 2020 της Ένωσης και τα αποτελέσματά στο μακροχρόνιο αντίκτυπο των προηγούμενων μέτρων, και ο βαθμός συνεργίας και διάδρασης με άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων.
Στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης, θα αποτιμηθεί διεξοδικά το χρηματοδοτικό μοντέλο του «Ορίζων 2020» με βάση, μεταξύ άλλων τους ακόλουθους δείκτες:
-
Αριθμός συμμετεχόντων που διαθέτουν ερευνητικές υποδομές υψηλής απόδοσης ή που έχουν ιστορικό χρήσης πλήρους κοστολόγησης στο πλαίσιο του έβδομου προγράμματος-πλαισίου,
-
Απλούστευση για συμμετέχοντες που διαθέτουν ερευνητικές υποδομές υψηλής απόδοσης ή που έχουν ιστορικό χρήσης πλήρους κοστολόγησης στο πλαίσιο του έβδομου προγράμματος-πλαισίου,
-
Αποδοχή των συνήθων λογιστικών πρακτικών εκ μέρους των δικαιούχων,
-
Έκταση χρήσης της πρόσθετης αμοιβής του προσωπικού κατά το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1290/2013.
Η ενδιάμεση αξιολόγηση θα λαμβάνει επίσης υπόψη, εφόσον χρειαστεί, πληροφορίες περί συντονισμού των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των τομέων όπου υπάρχουν πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού.
4. Έως την 31η Δεκεμβρίου 2023, η Επιτροπή διενεργεί, με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων επιλεγμένων βάσει διαφανούς διαδικασίας, την εκ των υστέρων αξιολόγηση του «Ορίζων 2020», των ειδικών του προγραμμάτων και των δραστηριοτήτων του ΕΙΚΤ. Η εν λόγω αξιολόγηση καλύπτει το σκεπτικό, την υλοποίηση και τα επιτεύγματα, καθώς και το μακροχρόνιο αντίκτυπο και τη βιωσιμότητα των μέτρων, προκειμένου να τροφοδοτήσει με στοιχεία κάθε απόφαση σχετικά με την ενδεχόμενη ανανέωση, τροποποίηση ή αναστολή μεταγενέστερου μέτρου. Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη πτυχές σχετικά με τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας.
5. Οι δείκτες απόδοσης για την εκτίμηση της προόδου όσον αφορά τον γενικό στόχο του «Ορίζων 2020» και για το ΕΙΚΤ, όπως ορίζονται στην εισαγωγή του Παραρτήματος Ι, και για τους ειδικούς στόχους όπως ορίζονται στο ειδικό πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών γραμμών βάσης, παρέχουν την ελάχιστη βάση για την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο έχουν επιτευχθεί οι στόχοι του «Ορίζων 2020».
6. Εφόσον χρειαστεί και είναι διαθέσιμα, τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή τα αναγκαία δεδομένα και πληροφορίες για την παρακολούθηση και αξιολόγηση των σχετικών μέτρων.
7. Η Επιτροπή ανακοινώνει τα συμπεράσματα των κατά το παρόν άρθρο αξιολογήσεων καθώς και τις παρατηρήσεις της, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΙΙ
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 33
Κατάργηση και μεταβατικές διατάξεις
1. Η απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ καταργείται από την 1η Ιανουαρίου 2014.
2. Παρά την παράγραφο 1, οι δράσεις που δρομολογήθηκαν με την απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ και οι οικονομικές υποχρεώσεις που αφορούν τις εν λόγω δράσεις εξακολουθούν να διέπονται από την εν λόγω απόφαση έως την ολοκλήρωσή τους.
3. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο που προβλέπεται στο άρθρο 6 του παρόντος κανονισμού μπορεί επίσης να καλύψει τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που είναι απαραίτητες για να εξασφαλιστεί η μετάβαση από τα μέτρα που θεσπίζονται δυνάμει της απόφασης αριθ. 1982/2006/ΕΚ στο «Ορίζων 2020».
Άρθρο 34
'Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11 Δεκεμβρίου 2013.