РЕШЕНИЕ № 445/2014/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 16 април 2014 година
за установяване на действие на Съюза „Европейски столици на културата“ за годините 2020 - 2033 и за отмяна на Решение № 1622/2006/ЕО
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 167, параграф 5, първо тире от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становищата на Комитета на регионите (1),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Договорът за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) има за цел постигането на все по-тесен съюз между народите на Европа и поставя на Съюза задачата, inter alia, да допринася за разцвета на културите на държавите членки, като зачита тяхното национално и регионално многообразие и същевременно поставя на преден план общото културно наследство. Във връзка с това при необходимост Съюзът подкрепя и допълва действията на държавите членки за по-добро опознаване и разпространение на културата и историята на европейските народи.
(2)
В съобщението на Комисията от 10 май 2007 г. относно Европейска програма за култура в глобализиращия се свят, одобрено от Съвета с резолюция от 16 ноември 2007 г. (3) и от Европейския парламент с неговата резолюция от 10 април 2008 г. (4), се определят целите за бъдещите дейности на Съюза в областта на културата. Тези дейности следва да насърчават културното многообразие и междукултурния диалог. Те следва също и да стимулират развитието на културата като катализатор на творческото начало в рамките на стратегията за растеж и работни места и като съществен елемент от международните отношения на Съюза.
(3)
Конвенцията на ЮНЕСКО за опазване и насърчаване на многообразието от форми на културно изразяване, влязла в сила на 18 март 2007 г. и по която Съюзът е страна, има за цел опазването и популяризирането на културното многообразие, насърчаването на взаимодействието между културите и повишаването на осведомеността за стойността на културното многообразие на местно, национално и международно равнище.
(4)
С Решение № 1622/2006/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (5) се установява действиe за проявата „Европейска столица на културата“ за годините 2007 - 2019.
(5)
Оценките на европейските столици на културата, както и консултациите с обществеността за бъдещето на посоченото действие след 2019 г. показват, че то постепенно се е превърнало в една от най-амбициозните и най-високо ценени от европейските граждани културни инициативи в Европа. Следователно следва да бъде въведено ново действие за периода 2020 - 2033 година.
(6)
Освен първоначалните цели на „Европейски столици на културата“ - изтъкване на богатството и многообразието на европейските култури и общите им черти, както и стимулиране на по-голямо взаимно разбирателство между европейските граждани - градовете, които са били носители на званието „Европейска столица на културата“ („званието“), постепенно са открили допълнителни ползи от него, използвайки подсилващия му ефект за стимулиране на развитието им в по-общ план според съответните стратегии и приоритети.
(7)
Целите на действието, установено с настоящото решение следва да съответстват напълно на целите на програмата „Творческа Европа“, създадена с Регламент (ЕС) № 1295/2013 на Европейския парламент и на Съвета (6) - опазване, развитие и насърчаване на европейското културно и езиково многообразие, популяризиране на европейското културно наследство и засилване на конкурентоспособността на секторите на културата и творчеството в Европа, и по-специално на аудио-визуалния сектор, с оглед на подпомагането на интелигентния, устойчив и приобщаващ растеж. Постигането на тези цели следва също така да спомага за засилване на чувството за принадлежност към едно общо културно пространство и да стимулира междукултурния диалог и взаимното разбирателство.
(8)
За постигането на тези цели е важно градовете, носители на званието, да се стремят да развиват връзки между техните сектори на културата и творчеството, от една страна, и сектори като образование, научноизследователска дейност, околна среда, градско развитие или културен туризъм, от друга страна. По-специално предишни доказателства посочват потенциала на „Европейски столици на културата“ като катализатор за местното развитие и културния туризъм, както се подчертава в съобщението на Комисията от 30 юни 2010 г., озаглавено „Европа - водеща световна туристическа дестинация - нова политическа рамка за европейския туризъм“, приветствано от Съвета в неговите заключения от 12 октомври 2010 г. и утвърдено от Европейския парламент в неговата резолюция от 27 септември 2011 г. (7)
(9)
Важно е също градовете, носители на званието, да се стремят да насърчават социалното приобщаване и равните възможности и да полагат всички усилия, за да гарантират възможно най-широко участие на всички елементи на гражданското общество в подготовката и осъществяването на културната програма, като специално внимание се обърне на младите хора, на маргинализираните групи и на групите в неравностойно положение.
(10)
Оценките и консултациите с обществеността убедително показаха също, че за европейските столици на културата има много потенциални ползи, ако проявите бъдат старателно планирани. Тези прояви са преди всичко и най-вече част от инициатива в областта на културата, но могат да носят значителни ползи в социален и икономически план, особено когато са заложени в дългосрочна стратегия за развитие на града, в чиято основа е културата.
(11)
Действието „Европейски столици на културата“ освен това е голямо предизвикателство. Провеждането на продължаваща цяла година програма за културни дейности изисква големи усилия и някои градове, носители на званието, са постигнали по-големи успехи от други в използването на потенциала на инициативата. Поради това, посоченото действие следва да бъде подсилено, за да могат всички градове да извлекат максимална полза от званието.
(12)
Званието следва все така да се присъжда на градове независимо от големината им, но за да се достигне до по-широка публика и за да се увеличи въздействието, следва да бъде възможно, както преди, съответните градове да включват заобикалящите ги райони.
(13)
Присъждането на званието следва да продължи да се извършва въз основа на специално създадена културна програма за „Европейска столица на културата“ със силно изразено европейско измерение. Тази културна програма следва да бъде част от дългосрочна стратегия с устойчиво въздействие върху местното икономическо, културно и социално развитие.
(14)
Двустепенният процес на подбор, извършван съгласно хронологичен списък на държавите членки от екип от независими експерти, е доказал своята справедливост и прозрачност. Той позволява на градовете да подобрят заявленията си за участие между фазите на предварителния и окончателния подбор въз основа на експертните съвети, дадени от посочения екип, и осигурява справедливо разпределение на званието сред всички държави членки. Освен това, за да се гарантира последователността на действието „Европейски столици на културата“ и да се избегне загубата на опит и ноу-хау, което би се случило, ако всички експерти бъдат заместени едновременно, тяхното заместване следва да става поетапно.
(15)
Националният експертен опит следва да продължи да се осигурява чрез предоставянето на възможност на държавите членки да определят до двама експерти в екипа, който извършва процедурите по подбор и мониторинг на градовете.
(16)
Критериите за подбор следва да станат по-ясни, за да се дадат по-добри указания на кандидатстващите градове по отношение на целите и изискванията, които те трябва да спазват, за да получат званието. Посочените критерии следва да бъдат и по-лесно измерими, за да се помогне на екипа при подбора и мониторинга на градовете. В това отношение следва да се постави специален акцент върху плановете на градовете кандидати за последващи дейности, заложени в дългосрочна стратегия за културната политика, способни да генерират устойчиво културно, икономическо и социално въздействие.
(17)
Градовете кандидати следва да проучат възможността, когато е целесъобразно, за търсене на финансова подкрепа от програми и фондове на Съюза.
(18)
Подготвителната фаза между определянето на града и годината на проявата е от изключителна важност за успеха на действието „Европейска столица на културата“. Сред заинтересованите страни е налице широк консенсус, че придружаващите мерки, въведени с Решение № 1622/2006/ЕО, са били изключително полезни за съответните градове. Посочените мерки следва да бъдат допълнително развити, по-специално чрез по-чести заседания за мониторинг и посещения на градовете от експертите на екипа, както и чрез още по-интензивна обмяна на опит между досегашните, настоящите и бъдещите градове, носители на званието и между градовете кандидати. Определените градове могат също да развиват допълнителни връзки с други градове, носители на званието.
(19)
Наградата „Мелина Меркури“, създадена с Решение № 1622/2006/ЕО, е придобила силно символично значение, далеч по-важно от реалната сума, присъдена от Комисията. За да се гарантира обаче, че определените градове изпълняват ангажиментите си, условията за изплащане на паричната награда следва да се направят по-стриктни и ясни.
(20)
Важно е в своите информационни материали съответните градове ясно да посочват, че действието, установено в настоящото решение, е действие на Съюза.
(21)
Оценките на Комисията на досегашните европейски столици на културата, които се основават на данни, събрани на местно равнище, не могат да осигурят непосредствени данни за въздействието на званието. Ето защо най-активни в оценката следва да бъдат самите градове.
(22)
Опитът от миналото показва, че участието на страни кандидатки може да подпомогне тяхното сближаване със Съюза чрез подчертаване на общите аспекти на европейските култури. Поради това след 2019 г. в действието, установено в настоящото решение, следва да могат да участват страни кандидатки и потенциални кандидати.
(23)
Въпреки това, през периода 2020-2033 г., обхванат от настоящото решение, от съображения за равнопоставеност с градовете от държавите членки, на градовете от страните кандидатки и потенциални кандидати е позволено да участват само в едно съревнование за званието. Освен това, също от съображения за равенство с държавите членки, всяка страна кандидатка или потенциален кандидат може да бъде домакин на проявата само веднъж.
(24)
Решение № 1622/2006/ЕО следва да се отмени. Неговите разпоредби обаче следва да продължат да се прилагат във връзка с всички градове, които вече са определени или за които процедурата по определяне още не е приключила до 2019 година.
(25)
Доколкото целта на настоящото решение, а именно да се запази и насърчи многообразието на културите в Европа, да се подчертаят общите им черти, както и да се стимулира приносът на културата в дългосрочното развитие на градовете, не може да бъде постигната в достатъчна степен от държавите членки предвид необходимостта по-специално от общи, ясни и прозрачни критерии и процедури за подбор и мониторинг, както и от силна координация между държавите членки, а поради обхвата и очакваните резултати от действието може да бъде по-добре постигната на равнището на Съюза, ЕС може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. Съгласно принципа на пропорционалност, определен в същия член, обхватът на настоящото решение не надхвърля необходимото за постигането на тези цели,
ПРИЕХА НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Установяване на действието
Установява се действие на Съюза, наречено „Европейски столици на културата“, за годините 2020 - 2033 („действието“).
Член 2
Цели
1. Общите цели на действието са:
а)
да се запази и насърчи многообразието на културите в Европа и да се изтъкнат общите им черти, както и да се увеличи чувството за принадлежност на гражданите към едно общо културно пространство;
б)
да се стимулира приносът на културата в дългосрочното развитие на градовете съгласно съответните им стратегии и приоритети.
2. Специфичните цели на действието са:
а)
да се увеличат обхватът, многообразието и европейското измерение на предлаганите културни прояви в градовете, в т.ч. и чрез транснационално сътрудничество;
б)
да се разшири достъпът до култура и да се улесни участието в културни дейности;
в)
да се укрепи капацитетът на културния сектор и връзките му с други сектори;
г)
да се изтъкне международният образ на градовете чрез културата.
Член 3
Достъп до действието
1. Съревнованието за званието е открито за градове, които могат да ангажират за участие заобикалящите ги райони.
2. Броят на градовете, носители на званието за дадена година („годината на проявата“) не трябва да надвишава три.
Званието се присъжда най-много на един град във всяка от двете държави членки, посочени в графика, поместен в приложението („графикът“), и през съответните години - на един град от страната кандидатка или потенциален кандидат или на един град от страна, присъединяваща се към Съюза при посочените в параграф 5 обстоятелства.
3. Градовете в държавите членки могат да бъдат определени да носят званието за една година в съответствие с последователността на държавите членки, посочена в графика.
4. Градовете в страните кандидатки и потенциалните кандидати, участващи в програмата „Творческа Европа“ или в последващите програми на Съюза в подкрепа на културата на датата на публикуване на поканата за подаване на заявления, посочена в член 10, параграф 2, могат да кандидатстват за званието за една година в рамките на открито съревнование, провеждащо се на всеки три години в съответствие с графика.
Градовете в страните кандидатки и потенциалните кандидати могат да участват само в едно съревнование за периода 2020-2033 г.
Всяка страна кандидатка или потенциален кандидат може да бъде домакин на проявата само веднъж през периода 2020-2033 г.
5. Когато страна се присъедини към Съюза след 4 май 2014 т., но преди 1 януари 2027 г., тя може да бъде домакин на проявата седем години след присъединяването ѝ в съответствие с правилата и процедурите, приложими за държавите членки. Графикът съответно се актуализира. Когато страна се присъедини към Съюза на или след 1 януари 2027 г., тя не може да участва в рамките на настоящото действие като държава членка.
Обаче през годините, през които в съответствие с графика вече има три града, носители на званието, градовете в страните, посочени в първа алинея, имат право да носят званието само през следващата възможна година в графика по реда на присъединяването на тези страни.
Ако град от страна, посочена в първа алинея, вече е участвал в съревнование за страни кандидатки и потенциални кандидати, той не може да участва в никакви последващи съревнования за държави членки. Ако град от такава страна е бил определен да бъде домакин на проявата през периода 2020-2033 г. в съответствие с параграф 4, тази страна след присъединяването си не може да организира състезание като държава членка в рамките на същия период.
Ако няколко страни се присъединят към Съюза на една и съща дата и ако между тези страни няма съгласие за реда на участие в действието, Съветът организира теглене на жребий.
Член 4
Прилагане
1. Комисията изготвя общ формуляр за кандидатстване въз основа на посочените в член 5 критерии, който се използва от всички градове кандидати.
Когато даден град кандидат включва за участие заобикалящия го район, заявлението се подава от името на града.
2. Всяко заявление се подава въз основа на културна програма със силно европейско измерение.
Културната програма обхваща годината на проявата и е създадена конкретно с оглед на званието в съответствие с критериите, установени в член 5.
Член 5
Критерии
Критериите за оценка на заявленията („критериите“) са разделени на категории: „принос към дългосрочната стратегия“, „европейско измерение“, „културно и творческо съдържание“, „способност за изпълнение“, „обхват“ и „управление“, както следва:
1.
По отношение на категорията „принос към дългосрочната стратегия“ се отчитат следните фактори:
а)
съществуването на културна стратегия за града кандидат към момента на подаване на заявлението, която включва действието и планове за продължаване на културните дейности след годината на проявата;
б)
плановете за укрепване на капацитета на секторите на културата и творчеството, в т.ч. изграждането на дългосрочни връзки между културния, икономическия и социалния сектор в града кандидат;
в)
очакваното дългосрочно културно, социално и икономическо въздействие, включително градско развитие, които присъждането на званието може да окаже върху града кандидат;
г)
плановете за мониторинга и оценката на въздействието върху града кандидат от присъждането на званието, както и плановете за разпространяване на резултатите от оценката.
2.
По отношение на категорията „европейско измерение“ се оценяват следните фактори:
а)
обхватът и качеството на дейностите за насърчаване на културното многообразие в Европа, междукултурния диалог и по-голямото взаимно разбирателство между европейските граждани;
б)
обхватът и качеството на дейностите за изтъкване на общите черти на европейските култури, на културното и историческото наследство, както и на европейската интеграция и съвременните европейски теми;
в)
обхватът и качеството на дейностите, в които са представени европейски творци, сътрудничество с участници или градове от различни държави, включително, когато е целесъобразно, градове, носители на званието, и транснационални партньорства;
г)
стратегията за привличане на интереса на широката публика в Европа и на международно равнище.
3.
По отношение на категорията „културно и творческо съдържание“ се оценяват следните фактори:
а)
ясно и последователно творческо виждане и стратегия за културната програма;
б)
участието на местни творци и културни организации в разработването и изпълнението на културната програма;
в)
обхватът и многообразието на предложените дейности и общото им художествено качество;
г)
способността за съчетаване на местното културно наследство и традиционните художествени форми с нови, иновативни и експериментални форми на творческа изява.
4.
По отношение на категорията „способност за изпълнение“ градовете кандидати следва да докажат, че:
а)
заявлението се ползва от широка и силна политическа подкрепа и от траен ангажимент от страна на местните, регионалните и националните органи;
б)
градът кандидат има или ще има подходяща и жизнеспособна инфраструктура, позволяваща му да бъде домакин на проявата.
5.
По отношение на категорията „обхват“ се оценяват следните фактори:
а)
участието на местното население и гражданското общество в подготовката на заявлението и изпълнението на действието;
б)
създаването на нови и устойчиви възможности за широк кръг граждани да присъстват или да участват в културните дейности, по-специално млади хора, доброволци, маргинализирани лица и лица в неравностойно положение, включително такива от малцинствата, като следва да се обръща специално внимание и на достъпността на тези прояви за хората с увреждания и за възрастните граждани;
в)
общата стратегия за привличане на публика, и по-специално връзката с образованието и участието на училищата.
6.
По отношение на категорията „управление“ се оценяват следните фактори:
а)
реалистичният характер на стратегията за привличане на финансови средства и на предложения бюджет, което включва, когато е целесъобразно, плановете за търсене на финансова подкрепа от програми и фондове на Съюза и обхваща подготвителната фаза, самата година на проявата, оценката и средства за последващите дейности и планирането на действия при извънредни ситуации;
б)
предвижданата структура за управление и изпълнение на действието, която включва, inter alia, подходящо сътрудничество между местните власти и структурата за изпълнение, включително творческия екип;
в)
процедурите за назначаване на генерален директор и на художествен директор и обхватът на дейността им;
г)
маркетинговата и информационната стратегия, която е изчерпателна и подчертава, че действието е действие на Съюза;
д)
структурата за изпълнение разполага с персонал с подходящи умения и опит за планиране, управление и реализиране на културната програма през годината на проявата.
Член 6
Експертен екип
1. Създава се екип от независими експерти („екипът“) за осъществяване на процедурите по подбора и мониторинга.
2. Екипът се състои от10 експерти, назначени от институциите и органите на Съюза („европейски експерти“) в съответствие с параграф 3.
3. След организирането на открита процедура с покана за изразяване на интерес Комисията предлага група от подбрани потенциални европейски експерти.
След това всяка от институциите - Европейският парламент, Съветът и Комисията - избира по трима експерти от тази група и ги назначава в съответствие със своите процедури.
Комитетът на регионите избира един експерт от групата на предварително подбраните членове и го назначава в съответствие със своите процедури.
При подбора на европейски експерти всяка от тези институции и всеки от тези органи на Съюза се стреми да осигури взаимно допълване на компетентностите, балансирано географско разпределение и равностойно участие на двата пола в цялостния състав на екипа.
4. В допълнение към европейските експерти, за целите на подбора и мониторинга на града от дадена държава членка съответната държава членка назначава до двама експерти в екипа в съответствие със своите собствени процедури и след консултации с Комисията.
5. Всички експерти са:
а)
граждани на Съюза;
б)
независими;
в)
със значителен опит и компетентност във:
i)
културния сектор;
ii)
културното развитие на градовете; или
iii)
организирането на проявата „Европейска столица на културата“ или на международна културна проява с подобен обхват и мащаб;
г)
в състояние да посветят необходимия брой работни дни годишно на работата на екипа.
6. Екипът определя свой председател.
7. Европейските експерти се назначават за период от три години.
Независимо от разпоредбите на първа алинея, що се отнася до първоначалното създаване на екипа, Европейският парламент назначава своите експерти за три години, Комисията - за две години, а Съветът и Комитетът на регионите - за една година.
8. Всички експерти декларират всеки настоящ или потенциален конфликт на интереси по отношение на конкретен кандидатстващ град. В случай на подобна декларация или ако се установи такъв конфликт на интереси, съответният експерт подава оставка, а съответната институция или орган на Съюза или държава членка го заменя за остатъка от мандата съгласно съответната процедура.
Член 7
Подаване на заявления в държавите членки
1. Всяка държава членка е отговорна за организирането на съревнованието между своите градове в съответствие с графика.
2. Съответните държави членки публикуват покана за подаване на заявления за кандидатстване поне шест години преди годината на проявата.
Чрез дерогация от първа алинея държавите членки, които имат право да определят град, който да бъде домакин на проявата за 2020 г., публикуват такава покана възможно най-бързо след 4 май 2014 г.
Всяка покана за подаване на заявления съдържа формуляра за кандидатстване, посочен в член 4, параграф 1.
Крайният срок за подаване на заявления от градовете кандидати за званието по всяка покана за кандидатстване се определя на най-малко 10 месеца след публикуването на поканата.
3. Съответните държави членки уведомяват Комисията за подадените заявления.
Член 8
Предварителен подбор в държавите членки
1. Всяка от съответните държави членки свиква екипа и представители на градовете кандидати на заседание за първоначален подбор не по-късно от пет години преди годината на проявата.
Чрез дерогация от първа алинея държавите членки, които имат право да определят градовете, които да бъдат домакин на проявата, могат да удължат този срок с най-много една година.
2. След като направи оценка на заявленията в съответствие с критериите, екипът постига съгласие по списък с първоначално одобрени градове кандидати и изготвя доклад за предварителен подбор във връзка с всички заявления, в който, inter alia, отправя препоръки към първоначално одобрените градове кандидати.
3. Екипът изпраща доклада за предварителен подбор до съответните държави членки и до Комисията.
4. На основание на доклада на екипа всяка от съответните държави членки официално одобрява списъка с първоначално одобрените кандидати.
Член 9
Подбор в държавите членки
1. Първоначално одобрените градове кандидати допълват и преработват заявленията си с цел да отговорят на критериите, както и да отразят препоръките от доклада за предварителен подбор, и представят заявленията на съответната държава членка, която на свой ред ги изпраща на Комисията.
2. Най-късно девет месеца след заседанието за първоначален подбор всяка от съответните държави членки свиква екипа на заседание за подбор, на което присъстват представители на първоначално одобрените градове.
Ако е необходимо, съответната държава членка може след консултация с Комисията да приеме разумно удължаване на този деветмесечен срок.
3. Екипът прави оценка на допълнените и преработени заявления.
4. Екипът изготвя доклад за подбор във връзка със заявленията на първоначално одобрените градове, като отправя препоръка за определяне най-много на един град от съответната държава членка.
Докладът съдържа също и препоръки към съответния град във връзка с напредъка, който трябва да бъде постигнат до годината на проявата.
Екипът изпраща доклада за подбор до съответните държави членки и до Комисията.
5. Независимо от параграф 4, ако нито един от градовете кандидати не отговаря на всички критерии, екипът може да препоръча званието да не се присъжда за съответната година.
Член 10
Предварителен подбор и подбор в страните кандидатки и потенциалните кандидати
1. Комисията носи отговорност за организирането на съревнованието между градовете от страните кандидатки и потенциалните кандидати.
2. Комисията публикува в Официален вестник на Европейския съюз покана за подаване на заявления за кандидатстване поне шест години преди годината на проявата.
Всяка покана за подаване на заявления съдържа формуляра за кандидатстване, посочен в член 4, параграф 1.
Крайният срок за подаване на заявления по всяка покана за кандидатстване се определя най-рано 10 месеца след публикуването на поканата.
3. Предварителният подбор на градовете се извършва от екипа поне пет години преди годината на проявата въз основа на техните заявления за кандидатстване. Не се организират заседания с градовете кандидати.
След като направи оценка на заявленията в съответствие с критериите, екипът постига съгласие по списък с първоначално одобрени градове кандидати и изготвя доклад за предварителен подбор във връзка с всички заявления, в който, inter alia, отправя препоръки към първоначално одобрените градове кандидати.
Екипът представя на Комисията доклада за предварителен подбор.
4. Първоначално одобрените градове кандидати допълват и преработват заявленията си с цел да отговарят на критериите, както и да отразят препоръките от доклада за предварителен подбор, и представят заявленията на Комисията.
Най-късно девет месеца след заседанието за първоначален подбор Комисията свиква екипа на заседание за окончателен подбор, на което присъстват представители на първоначално одобрените градове.
Ако е необходимо, Комисията може да приеме разумно удължаване на този деветмесечен срок.
5. Екипът прави оценка на допълнените и преработени заявления.
6. Екипът изготвя доклад за подбор във връзка със заявленията на първоначално одобрените градове кандидати заедно с препоръка за определянето на най-много един град от страна кандидатка или потенциален кандидат.
Докладът за подбор съдържа също и препоръки към съответния град във връзка с напредъка, който трябва да бъде постигнат до годината на проявата.
Екипът представя на Комисията доклада за подбор.
7. Независимо от параграф 6, ако нито един от градовете кандидати не отговаря на всички критерии, екипът може да препоръча званието да не се присъжда за тази година.
Член 11
Определяне
1. Всяка от съответните държави членки определя един град, който да бъде домакин на проявата въз основа на препоръките, съдържащи се в доклада за подбор на екипа, и уведомява Европейския парламент, Съвета, Комисията и Комитета на регионите за това решение не по-късно от четири години преди годината на проявата.
Чрез дерогация от първа алинея държавите членки, които имат право да определят градовете, които да бъдат домакини на проявата за 2020 г., могат да удължат този срок с най-много една година.
2. В случая със страните кандидатки и потенциалните кандидати Комисията определя един град, който да носи званието през съответните години въз основа на препоръките, съдържащи се в доклада за подбор на екипа, и уведомява Европейския парламент, Съвета и Комитета на регионите за това решение не по-късно от четири години преди годината на проявата.
3. Решенията, посочени в параграфи 1 и 2, се придружават от обосновка, основана на докладите на екипа.
4. Когато даден град е привлякъл за участие заобикалящия го район, решението се прилага за града.
5. В срок два месеца от уведомленията за определяне Комисията публикува в серия С на Официален вестник на Европейския съюз списък на градовете, определени за европейски столици на културата.
Член 12
Сътрудничество между определените градове
Градовете, определени за една и съща година, се стремят да развият връзки между културните си програми и такова сътрудничество може да се вземе предвид в рамките на процедурата на мониторинг, посочена в член 13.
Член 13
Мониторинг
1. Екипът осъществява мониторинг върху подготовката на определените градове за годината на проявата и им осигурява подкрепа и насоки от момента на определянето им до началото на годината на проявата.
2. За тази цел Комисията свиква три заседания за мониторинг, на които присъстват екипът и определените градове, както следва:
а)
три години преди годината на проявата;
б)
18 месеца преди годината на проявата;
в)
два месеца преди годината на проявата.
Съответната държава членка или страна кандидатка или потенциален кандидат може да номинира наблюдател, който да присъства на тези заседания.
Определените градове изпращат на Комисията доклади за напредъка шест седмици преди всяко заседание за мониторинг.
На заседанията за мониторинг екипът извършва преглед на подготовката и дава насоки с цел да подпомогне определените градове да разработят висококачествена културна програма и ефикасна стратегия. Екипът обръща специално внимание на препоръките, отправени в доклада за подбор и в предходните доклади за мониторинг, посочени в параграф 3.
3. След всяко заседание за мониторинг екипът изготвя доклад за мониторинг относно състоянието на подготовката и всички стъпки, които трябва да бъдат предприети.
Екипът представя докладите си за мониторинг на Комисията, както и на съответните определени градове, държави членки или страни кандидатки или потенциални кандидати.
4. Освен заседанията за мониторинг, при необходимост Комисията може да организира посещения на екипа в определените градове.
Член 14
Награда
1. Комисията може да присъди на някой от определените градове парична награда в памет на Мелина Меркури („наградата“), при условие че съответната многогодишна финансова рамка предоставя средства за тази цел.
Правните и финансовите аспекти на наградата се разглеждат в рамките на съответните програми на Съюза за подкрепа на културата.
2. Паричната награда се изплаща най-късно в края на март през годината на проявата, при условие че определеният град продължава да изпълнява ангажиментите, които е поел на етапа на подаване на заявлението, отговаря на критериите и взема предвид препоръките, съдържащи се в докладите за подбор и за мониторинг.
Поетите на етапа на подаване на заявлението ангажименти се смятат за изпълнени от определения град, ако между етапа на подаване на заявления и годината на проявата в програмата и в стратегията не са правени съществени промени, по-специално ако:
а)
бюджетът е запазен на равнище, при което е възможно реализирането на висококачествена културна програма в съответствие със заявлението за кандидатстване и с критериите;
б)
е зачетена подобаващо независимостта на творческия екип;
в)
европейското измерение е останало достатъчно силно в окончателния вариант на културната програма;
г)
в маркетинговата и информационната стратегия и в информационните материали, използвани от определения град, ясно се посочва фактът, че действието е действие на Съюза;
д)
са налице планове за мониторинг и оценка на въздействието върху определения град от участието му в проявата.
Член 15
Практически договорености
Комисията по-специално:
а)
осигурява цялостната съгласуваност на действието;
б)
осигурява координацията между държавите членки и екипа;
в)
с оглед на целите, посочени в член 2, и на критериите и в тясно сътрудничество с екипа изготвя указания в подкрепа на процедурите по подбор и мониторинг;
г)
осигурява техническа подкрепа за екипа;
д)
публикува на своя интернет сайт всички доклади на екипа;
е)
публикува всяка важна информация и спомага за популяризиране на действието на европейско и международно равнище;
ж)
стимулира обмена на опит и на добри практики между предишни, настоящи и бъдещи градове, носители на званието, както и между градовете кандидати, и насърчава разпространението в широк мащаб на докладите за оценка на градовете и на извлечените поуки.
Член 16
Оценка
1. Оценката на резултатите, постигнати от всяка европейска столица на културата през годината, е отговорност на съответния град.
Комисията изготвя общи указания и показатели за съответните градове въз основа на целите, посочени в член 2, и на критериите, за да осигури последователен подход към процедурата за оценка.
Съответните градове изготвят своите доклади за оценка и ги предават на Комисията до 31 декември през годината, следваща годината на проявата.
Комисията публикува докладите за оценка на своята интернет страница.
2. Освен оценките на градовете Комисията осигурява редовното провеждане на външна и независима оценка на резултатите от действието.
Тази външна и независима оценка е насочена към поставянето на всички предишни европейски столици на културата в европейски контекст, който дава възможност да се правят сравнения и да се извличат полезни поуки за бъдещите европейски столици на културата, както и за всички европейски градове. Посочените оценки обхващат оценка на действието като цяло, включително на ефективността на процесите, участващи в провеждането му, неговото въздействие и начините за усъвършенстването му.
Комисията представя на Европейския парламент, Съвета и Комитета на регионите следните доклади въз основа на тези оценки, придружени, ако това е целесъобразно, от съответни предложения:
а)
първоначален междинен доклад - до 31 декември 2024 г.;
б)
втори междинен доклад - до 31 декември 2029 г.;
в)
последващ доклад - до 31 декември 2034 г.
Член 17
Отмяна и преходни разпоредби
Отменя се Решение № 1622/2006/ЕО. Посоченото решение обаче продължава да се прилага по отношение на градовете, които са определени или са в процес на определяне за европейски столици на културата за годините 2013 - 2019.
Член 18
Влизане в сила
Настоящото решение влиза в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Съставено в Страсбург на 16 април 2014 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 445/2014/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 16ης Απριλίου 2014
για τη θέσπιση δράσης της Ένωσης όσον αφορά τις πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης για τα έτη 2020 έως 2033 και για την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1622/2006/ΕΚ
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 167 παράγραφος 5 πρώτη περίπτωση,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τις γνώμες της Επιτροπής των Περιφερειών (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αποσκοπεί στην όλο και στενότερη συνένωση των λαών της Ευρώπης και αναθέτει στην Ένωση το καθήκον, μεταξύ άλλων, να συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών, σεβόμενη την εθνική και περιφερειακή πολυμορφία τους και ταυτόχρονα προβάλλοντας την κοινή πολιτιστική κληρονομιά. Στο πλαίσιο αυτό, όπου είναι απαραίτητο, η Ένωση στηρίζει και συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών για τη βελτίωση της γνώσης και της διάδοσης του πολιτισμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών.
(2)
Η ανακοίνωση της Επιτροπής της 10ης Μαΐου 2007 σχετικά με μια ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό σ' έναν κόσμο παγκοσμιοποίησης, που ενέκρινε το Συμβούλιο με το ψήφισμά του της 16ης Νοεμβρίου 2007 (3) και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με το ψήφισμά του της 10ης Απριλίου 2008 (4), καθορίζει τους στόχους για τις μελλοντικές δραστηριότητες της Ένωσης στον τομέα του πολιτισμού. Οι εν λόγω δραστηριότητες θα πρέπει να προωθούν την πολιτισμική πολυμορφία και τον διαπολιτισμικό διάλογο, τον πολιτισμό ως καταλύτη δημιουργικότητας στο πλαίσιο για την ανάπτυξη και την απασχόληση, καθώς και τον πολιτισμό ως ζωτικό στοιχείο στις διεθνείς σχέσεις της Ένωσης.
(3)
Η σύμβαση της Unesco για την προστασία και την προώθηση της πολυμορφίας της πολιτιστικής έκφρασης, που τέθηκε σε ισχύ στις 18 Μαρτίου 2007 και στην οποία η Ένωση είναι συμβαλλόμενο μέρος, αποσκοπεί στην προστασία και την προαγωγή της πολιτισμικής πολυμορφίας, στην ενίσχυση της διαπολιτισμικότητας και στην αύξηση της ευαισθητοποίησης ως προς την αξία της πολιτισμικής πολυμορφίας σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο.
(4)
Η απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), θέσπισε δράση όσον αφορά την εκδήλωση «πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης» για τα έτη 2007 έως 2019.
(5)
Από τις αξιολογήσεις των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης, καθώς και τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με το μέλλον της εν λόγω δράσης μετά το 2019, προκύπτει ότι αυτή έχει σταδιακά καταστεί μία από τις πλέον φιλόδοξες πολιτιστικές πρωτοβουλίες στην Ευρώπη και συγκαταλέγεται μεταξύ αυτών που εκτιμούν περισσότερο οι ευρωπαίοι πολίτες. Μία νέα δράση θα πρέπει επομένως να θεσπισθεί για να καλύψει τα έτη 2020-2033.
(6)
Εκτός από τους αρχικούς στόχους των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης, που ήταν να αναδείξουν τον πλούτο και την πολυμορφία των ευρωπαϊκών πολιτισμών και τις κοινές πτυχές των εν λόγω πολιτισμών, καθώς και να προαγάγουν τη βαθύτερη αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών, οι πόλεις που φέρουν τον τίτλο της πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης («ο τίτλος») προσέθεσαν σταδιακά και μια νέα διάσταση, αξιοποιώντας τον αντίκτυπο μόχλευσης που έχει ο τίτλος για να προωθήσουν τη γενικότερη ανάπτυξή τους βάσει των στρατηγικών και προτεραιοτήτων τους.
(7)
Οι στόχοι της δράσης που θεσπίζεται με την παρούσα απόφαση θα πρέπει να είναι πλήρως ευθυγραμμισμένοι με τους στόχους του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη», το οποίο θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1295/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), το οποίο επιδιώκει την προστασία, ανάπτυξη και προώθηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής και της γλωσσικής πολυμορφίας, την προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων, ιδίως του οπτικοακουστικού τομέα, με σκοπό την υποστήριξη της έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Η επίτευξη των εν λόγω στόχων θα πρέπει να συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση του αισθήματος του ανήκειν σε έναν κοινό πολιτισμικό χώρο και στην τόνωση του διαπολιτισμικού διαλόγου και της αλληλοκατανόησης.
(8)
Για την επίτευξη των εν λόγω στόχων, είναι σημαντικό για τις πόλεις που φέρουν τον τίτλο να επιδιώξουν την ανάπτυξη δεσμών μεταξύ, αφενός, του πολιτιστικού και του δημιουργικού τους τομέα, και, αφετέρου, τομέων όπως η εκπαίδευση, η έρευνα, το περιβάλλον, η αστική ανάπτυξη ή ο πολιτιστικός τουρισμός. Ειδικότερα, προηγούμενα στοιχεία καταδεικνύουν το δυναμικό των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης στον ρόλο τους ως καταλύτη για την τοπική ανάπτυξη και τον πολιτιστικό τουρισμό, όπως τονίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 30ής Ιουνίου 2010 με τίτλο «Η Ευρώπη, ο υπ' αριθμόν 1 τουριστικός προορισμός στον κόσμο - ένα νέο πλαίσιο πολιτικής για τον ευρωπαϊκό τουρισμό», η οποία έγινε ευνοϊκά δεκτή από το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του της 12ης Οκτωβρίου 2010 και υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 27ης Σεπτεμβρίου 2011 (7).
(9)
Επίσης σημαντικό για τις πόλεις που φέρουν τον τίτλο είναι να επιδιώξουν να προωθήσουν την κοινωνική ένταξη και τις ίσες ευκαιρίες και να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για να διασφαλίσουν την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή όλων των συνιστωσών της κοινωνίας των πολιτών στην προετοιμασία και την εκτέλεση του πολιτιστικού προγράμματος, με ιδιαίτερη μέριμνα για τους νέους και τις περιθωριοποιημένες και μειονεκτούσες ομάδες.
(10)
Οι αξιολογήσεις και η δημόσια διαβούλευση έχουν επίσης καταδείξει με πειστικό τρόπο ότι οι πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης παρέχουν πολλά πιθανά οφέλη, εφόσον σχεδιάζονται προσεκτικά. Εξακολουθούν να είναι κατά πρώτο και κύριο λόγο μια πολιτιστική πρωτοβουλία, αλλά μπορούν επίσης να προσκομίσουν σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, ιδίως όταν ενσωματώνονται σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική με γνώμονα τον πολιτισμό για την ανάπτυξη της οικείας πόλης.
(11)
Η δράση για τις πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης συνιστά επίσης πολύ μεγάλη πρόκληση. Η διοργάνωση ενός ετήσιου προγράμματος πολιτιστικών εκδηλώσεων είναι δύσκολη και ορισμένες πρωτεύουσες που έχουν τον τίτλο κατόρθωσαν να αξιοποιήσουν το δυναμικό του θεσμού επιτυχέστερα από άλλες. Ως εκ τούτου, η δράση αυτή θα πρέπει να ενισχυθεί, προκειμένου να βοηθήσει όλες τις πόλεις να αποκομίσουν απ' αυτή τα μέγιστα δυνατά οφέλη.
(12)
Ο τίτλος θα πρέπει να εξακολουθήσει να απονέμεται αποκλειστικά σε πόλεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, αλλά για να απευθύνεται σε ένα ευρύ κοινό και να διευρυνθεί ο αντίκτυπος που έχει, θα πρέπει επίσης οι σχετικές πόλεις να έχουν, όπως και πριν, τη δυνατότητα να συνοδεύονται και από τη γύρω περιοχή τους.
(13)
Η απονομή του τίτλου θα πρέπει να εξακολουθήσει να γίνεται με βάση ένα ειδικά σχεδιασμένο πολιτιστικό πρόγραμμα που θα πρέπει να έχει ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση. Το εν λόγω πολιτιστικό πρόγραμμα θα πρέπει επίσης να εντάσσεται σε μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική που θα έχει διαρκή αποτελέσματα στην τοπική οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική ανάπτυξη.
(14)
Η διαδικασία επιλογής σε δύο στάδια που βασίζεται σε χρονολογικό κατάλογο των κρατών μελών και πραγματοποιείται από ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, έχει αποδειχθεί δίκαιη και διαφανής. Έδωσε στις πόλεις τη δυνατότητα να βελτιώσουν τις αιτήσεις τους μεταξύ του σταδίου προεπιλογής και της φάσης επιλογής με βάση τις συμβουλές από τους εμπειρογνώμονες που παρέχει η ομάδα αυτή και εξασφάλισε την ισόρροπη κατανομή του τίτλου μεταξύ όλων των κρατών μελών. Επιπλέον, για να διασφαλιστεί η συνέχεια της δράσης των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης και να αποφευχθεί η απώλεια εμπειρίας και τεχνογνωσίας, πράγμα που θα συνέβαινε σε περίπτωση ταυτόχρονης αντικατάστασης όλων των εμπειρογνωμόνων, θα πρέπει να καταστεί δυνατή η σταδιακή αντικατάσταση των εμπειρογνωμόνων.
(15)
Θα πρέπει να συνεχισθεί η διασφάλιση εμπειρογνωσίας σε εθνικό επίπεδο με την παροχή στα κράτη μέλη της δυνατότητας να διορίζουν έως δύο εμπειρογνώμονες στην ομάδα που είναι υπεύθυνη για τις διαδικασίες επιλογής και παρακολούθησης.
(16)
Τα κριτήρια επιλογής θα πρέπει να καταστούν σαφέστερα για να παρέχεται καλύτερη καθοδήγηση στις υποψήφιες πόλεις όσον αφορά τους στόχους και τις απαιτήσεις που πρέπει να πληρούν προκειμένου να αποκτήσουν τον τίτλο. Θα πρέπει επίσης να είναι ευκολότερη η μέτρηση των εν λόγω κριτηρίων για να διευκολύνεται η ομάδα στην επιλογή και την παρακολούθηση των πόλεων. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στα σχέδια των υποψήφιων πόλεων για δραστηριότητες κληρονομιάς ενσωματωμένες σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική πολιτικής για τον πολιτισμό, που μπορεί να έχουν διαρκή πολιτιστικά, οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα.
(17)
Οι υποψήφιες πόλεις θα πρέπει να διερευνήσουν τη δυνατότητα, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, να επιδιώξουν χρηματοδοτική στήριξη από προγράμματα και ταμεία της Ένωσης.
(18)
Η φάση της προετοιμασίας μεταξύ της επιλογής της πόλης και του έτους εορτασμού είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της δράσης των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης. Υπάρχει ευρεία συναίνεση μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών ότι τα συνοδευτικά μέτρα που εισήχθησαν με την απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ ήταν πολύ χρήσιμα για τις οικείες πόλεις. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω, ιδίως με την πραγματοποίηση συχνότερων συνεδριάσεων παρακολούθησης και επισκέψεων στις πόλεις από τους εμπειρογνώμονες της ομάδας, καθώς με τη μεγαλύτερη ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των πρώην, των νυν, των μελλοντικών και των υποψήφιων πόλεων που φέρουν τον τίτλο. Οι ανακηρυχθείσες πόλεις θα μπορούσαν επίσης να αναπτύξουν περαιτέρω δεσμούς με άλλες πόλεις που φέρουν τον τίτλο.
(19)
Το βραβείο «Μελίνα Μερκούρη», το οποίο θεσπίστηκε με την απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ έχει αποκτήσει ισχυρή συμβολική αξία που υπερβαίνει το πραγματικό χρηματικό ποσό που χορηγείται από την Επιτροπή. Ωστόσο, για να διασφαλιστεί ότι οι επιλεγείσες πόλεις εκπληρώνουν τις δεσμεύσεις τους, οι όροι για την παροχή του χρηματικού βραβείου αυτού θα πρέπει να γίνουν πιο αυστηροί και σαφείς.
(20)
Είναι σημαντικό οι οικείες πόλεις να καθιστούν σαφές σε όλο το υλικό επικοινωνίας τους ότι η δράση που θεσπίζεται με την παρούσα απόφαση αποτελεί ενωσιακή δράση.
(21)
Οι αξιολογήσεις των αποτελεσμάτων από την Επιτροπή, οι οποίες βασίζονται σε στοιχεία που συλλέγονται σε τοπικό επίπεδο, όσον αφορά τις πρώην πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης δεν έχουν μπορέσει να παράσχουν πρωτογενή στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο του θεσμού. Ως εκ τούτου, οι πόλεις θα πρέπει να αποτελούν οι ίδιες τον καθοριστικό παράγοντα για τη διαδικασία αξιολόγησης.
(22)
Η κτηθείσα εμπειρία έδειξε ότι, η συμμετοχή πόλεων από υποψήφιες χώρες μπορεί να συμβάλει στο να προσεγγίσουν περισσότερο την Ένωση, προβάλλοντας τις κοινές πτυχές των ευρωπαϊκών πολιτισμών. Η δράση που θεσπίζεται από την παρούσα απόφαση θα πρέπει, ως εκ τούτου, να επιτρέψει τη συμμετοχή των υποψήφιων χωρών και των δυνάμει υποψήφιων μετά το 2019.
(23)
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτεται από την παρούσα απόφαση, ήτοι από το 2020 έως το 2033, για λόγους ίσης μεταχείρισης των πόλεων των κρατών μελών, κάθε πόλη υποψήφιων χωρών και δυνάμει υποψήφιων θα πρέπει να επιτρέπεται να συμμετάσχει σε έναν μόνο διαγωνισμό για τον τίτλο. Επιπλέον, παρομοίως για λόγους ίσης μεταχείρισης των κρατών μελών, κάθε υποψήφια χώρα ή δυνάμει υποψήφιος θα πρέπει να επιτρέπεται να φιλοξενήσει την πρωτοβουλία μόνο μία φορά κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής.
(24)
Η απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ θα πρέπει να καταργηθεί. Ωστόσο, οι διατάξεις της θα πρέπει να εξακολουθήσουν να ισχύουν σε σχέση με όλες τις πόλεις που έχουν ήδη οριστεί ή πρόκειται να οριστούν για τα χρόνια έως το 2019.
(25)
Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας απόφασης, συγκεκριμένα η προστασία και η προώθηση της πολυμορφίας των πολιτισμών στην Ευρώπη και η ανάδειξη των κοινών τους χαρακτηριστικών και η ενίσχυση της συμβολής του πολιτισμού στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των πόλεων, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη δεδομένου ότι απαιτούνται, ιδίως, κοινά, σαφή και διαφανή κριτήρια και διαδικασίες για την επιλογή και την παρακολούθηση, όπως και για λόγους καλύτερου συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αναμενόμενων αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε συμφωνία με την αρχή της αναλογικότητας, όπως προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη αυτών των στόχων,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Θέσπιση της δράσης
Με την παρούσα απόφαση θεσπίζεται δράση της Ένωσης με τίτλο «πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης» για τα έτη 2020 έως 2033 («η δράση»).
Άρθρο 2
Στόχοι
1. Οι γενικοί στόχοι της δράσης είναι:
α)
να διασφαλισθεί και να προωθηθεί η πολυμορφία των πολιτισμών στην Ευρώπη και να επισημανθούν τα κοινά στοιχεία τους, καθώς και να τονωθεί το αίσθημα των πολιτών ότι ανήκουν σε έναν κοινό πολιτισμικό χώρο·
β)
να ενταθεί η συμβολή του πολιτισμού στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των πόλεων σύμφωνα με τις αντίστοιχες στρατηγικές και προτεραιότητές τους.
2. Οι ειδικοί στόχοι της δράσης είναι:
α)
να ενισχυθεί το εύρος, η πολυμορφία και η ευρωπαϊκή διάσταση της πολιτιστικής προσφοράς στις πόλεις, μεταξύ άλλων, μέσω της διακρατικής συνεργασίας·
β)
να διευρυνθεί η πρόσβαση και η συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες·
γ)
να ενισχυθούν οι δυνατότητες του πολιτιστικού τομέα και οι δεσμοί του με άλλους τομείς·
δ)
να αναβαθμισθεί η διεθνής εικόνα των πόλεων μέσω του πολιτισμού.
Άρθρο 3
Πρόσβαση στη δράση
1. Στον διαγωνισμό για τον τίτλο συμμετέχουν πόλεις, στις οποίες μπορούν να περιλαμβάνονται και οι γύρω περιοχές.
2. Ο αριθμός των πόλεων που φέρουν τον τίτλο για κάθε έτος («έτος εορτασμού») δεν υπερβαίνει τις τρεις.
Κάθε χρόνο τον τίτλο λαμβάνει μία πόλη κατ' ανώτατο όριο από καθένα εκ των δύο κρατών μελών που εμφαίνονται στο χρονοδιάγραμμα του παραρτήματος («χρονοδιάγραμμα») και, στα έτη όπου προβλέπεται, μία πόλη από υποψήφια χώρα ή από δυνάμει υποψήφιο ή μία πόλη από χώρα που προσχωρεί στην Ένωση σύμφωνα με τους όρους της παραγράφου 5.
3. Οι πόλεις των κρατών μελών δικαιούνται να φέρουν τον τίτλο για ένα έτος σύμφωνα με τη σειρά των κρατών μελών στο χρονοδιάγραμμα.
4. Μπορούν να υποβάλουν αίτηση υποψηφιότητας για τον τίτλο για ένα έτος, στο πλαίσιο ανοικτού διαγωνισμού που διοργανώνεται ανά τριετία βάσει του χρονοδιαγράμματος, πόλεις από υποψήφιες χώρες ή δυνάμει υποψήφιους, οι οποίες, κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων που αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2, συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» ή στα επόμενα προγράμματα της Ένωσης για τη στήριξη του πολιτισμού.
Οι πόλεις υποψηφίων χωρών και δυνάμει υποψηφίων επιτρέπεται να συμμετάσχουν μόνο σε ένα διαγωνισμό κατά την περίοδο 2020-2033.
Επιπλέον, κάθε υποψήφια χώρα ή δυνάμει υποψήφιος επιτρέπεται να φιλοξενήσει την πολιτιστική πρωτεύουσα μόνο μία φορά κατά την περίοδο 2020-2033.
5. Οι χώρες που προσχωρούν στην Ένωση μετά τις 4 Μαΐου 2014 αλλά πριν από την 1η Ιανουαρίου 2027, δικαιούνται να φιλοξενήσουν τον τίτλο επτά έτη μετά την προσχώρησή τους βάσει των κανόνων και των διαδικασιών που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη. Το χρονοδιάγραμμα επικαιροποιείται αναλόγως. Οι χώρες που προσχωρούν στην Ένωση την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν δικαιούνται να συμμετάσχουν στην παρούσα δράση ως κράτη μέλη.
Ωστόσο, τα έτη κατά τα οποία υπάρχουν ήδη τρεις πόλεις που φέρουν τον τίτλο βάσει του χρονοδιαγράμματος, οι πόλεις των χωρών που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο μπορούν να κατέχουν τον τίτλο μόνο κατά το επόμενο διαθέσιμο έτος του χρονοδιαγράμματος, κατά τη σειρά προσχώρησης των εν λόγω χωρών.
Εάν μια πόλη χώρας που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο έχει συμμετάσχει προηγουμένως σε διαγωνισμό για υποψήφιες χώρες ή δυνάμει υποψήφιους, δεν μπορεί να συμμετάσχει σε επόμενο διαγωνισμό για κράτη μέλη. Όταν, κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2033, μια πόλη από τέτοια χώρα έχει ανακηρυχθεί ότι φέρει τον τίτλο σύμφωνα με την παράγραφο 4, η χώρα αυτή δεν δικαιούται μετά την προσχώρηση να οργανώσει διαγωνισμό ως κράτος μέλος κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου.
Εφόσον προσχωρήσουν στην Ένωση περισσότερες από μία χώρες την ίδια ημερομηνία και δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ των χωρών αυτών ως προς τη σειρά συμμετοχής στη δράση, το Συμβούλιο διοργανώνει κλήρωση.
Άρθρο 4
Εφαρμογή
1. Η Επιτροπή καταρτίζει κοινό έντυπο αίτησης βάσει των κριτηρίων επιλογής του άρθρου 5, το οποίο χρησιμοποιείται από όλες τις υποψήφιες πόλεις.
Όταν μία υποψήφια πόλη περιλαμβάνει και τη γύρω περιοχή, η αίτηση κατατίθεται στο όνομα της πόλης αυτής.
2. Κάθε αίτηση βασίζεται σε πολιτιστικό πρόγραμμα με ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση.
Το πολιτιστικό πρόγραμμα καλύπτει το έτος εορτασμού και καταρτίζεται ειδικά για τον τίτλο, σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο 5.
Άρθρο 5
Κριτήρια
Τα κριτήρια για την αξιολόγηση των αιτήσεων («κριτήρια») χωρίζονται στις κατηγορίες «συμβολή στη μακροπρόθεσμη στρατηγική», «ευρωπαϊκή διάσταση», «πολιτιστικό και καλλιτεχνικό περιεχόμενο», «ικανότητα υλοποίησης», «προσέγγιση», «διαχείριση» ως εξής:
1)
όσον αφορά την κατηγορία «συμβολή στη μακροπρόθεσμη στρατηγική», λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθοι τομείς:
α)
ότι κατά τη στιγμή υποβολής της αίτησης έχει θεσπιστεί πολιτιστική στρατηγική της υποψήφιας πόλης η οποία καλύπτει τη δράση και συμπεριλαμβάνει σχέδια στήριξης των πολιτιστικών δραστηριοτήτων μετά το έτος εορτασμού,
β)
τα σχέδια για την ενίσχυση της ικανότητας των τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας, περιλαμβανομένης και της ανάπτυξης μακροπρόθεσμων δεσμών μεταξύ του πολιτιστικού, του οικονομικού και του κοινωνικού τομέα της υποψήφιας πόλης,
γ)
ο προβλεπόμενος μακροπρόθεσμος πολιτιστικός, κοινωνικός και οικονομικός αντίκτυπος που αναμένεται να έχει ο θεσμός στην υποψήφια πόλη, περιλαμβανομένης της αστικής ανάπτυξης,
δ)
τα σχέδια για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του αντίκτυπου του τίτλου στην υποψήφια πόλη και για τη διάδοση των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης·
2)
όσον αφορά την κατηγορία «ευρωπαϊκή διάσταση» αξιολογούνται οι ακόλουθοι τομείς:
α)
το εύρος και η ποιότητα των δραστηριοτήτων για την προώθηση της πολιτιστικής πολυμορφίας της Ευρώπης, του διαπολιτισμικού διαλόγου και της μεγαλύτερης αλληλοκατανόησης μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών,
β)
το πεδίο και η ποιότητα των δραστηριοτήτων που αναδεικνύουν τις κοινές πτυχές του πολιτισμού, της κληρονομιάς και της ιστορίας της Ευρώπης, καθώς και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τρέχοντα ευρωπαϊκά θέματα,
γ)
το πεδίο και η ποιότητα των δραστηριοτήτων με ευρωπαίους καλλιτέχνες, της συνεργασίας με επιχειρηματίες ή με πόλεις, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, πόλεων που φέρουν τον τίτλο, καθώς και των διακρατικών εταιρικών συμπράξεων,
δ)
η στρατηγική για να προσελκυστεί το ενδιαφέρον ενός ευρέος ευρωπαϊκού και διεθνούς κοινού·
3)
όσον αφορά την κατηγορία «πολιτιστικό και καλλιτεχνικό περιεχόμενο» αξιολογούνται οι ακόλουθοι τομείς:
α)
η ύπαρξη σαφούς και συνεκτικού καλλιτεχνικού οράματος και στρατηγικής για το πολιτιστικό πρόγραμμα,
β)
η συμμετοχή τοπικών καλλιτεχνών και πολιτιστικών οργανώσεων στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του πολιτιστικού προγράμματος,
γ)
το εύρος και η πολυμορφία των προτεινόμενων δραστηριοτήτων και η συνολική καλλιτεχνική τους ποιότητα,
δ)
η ικανότητα συνδυασμού της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς και των παραδοσιακών μορφών τέχνης με νέες, καινοτόμες και πειραματικές μορφές πολιτιστικής έκφρασης·
4)
όσον αφορά την κατηγορία «ικανότητα υλοποίησης», οι υποψήφιες πόλεις αποδεικνύουν ότι:
α)
η αίτηση διαθέτει ευρεία και ισχυρή πολιτική υποστήριξη και έχει αναληφθεί βιώσιμη δέσμευση από τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές,
β)
η υποψήφια πόλη έχει ή θα έχει επαρκείς και βιώσιμες υποδομές προκειμένου να φέρει τον τίτλο·
5)
όσον αφορά την κατηγορία «προσέγγιση», αξιολογούνται οι ακόλουθοι τομείς:
α)
η συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού και της κοινωνίας των πολιτών στην προετοιμασία της αίτησης και στην υλοποίηση της δράσης,
β)
η δημιουργία νέων και βιώσιμων ευκαιριών προκειμένου να παραστεί ή να συμμετάσχει στις πολιτιστικές δραστηριότητες ευρύ φάσμα πολιτών, ιδίως νέοι, εθελοντές και περιθωριοποιημένα και μειονεκτούντα άτομα, περιλαμβανομένων των μειονοτήτων με ιδιαίτερη προσοχή στα άτομα με αναπηρία και τους ηλικιωμένους όσον αφορά την προσβασιμότητα των εν λόγω δραστηριοτήτων,
γ)
η συνολική στρατηγική για τη διαμόρφωση ενός κοινού, και ιδίως η διασύνδεση με την εκπαίδευση και η συμμετοχή σχολείων·
6)
όσον αφορά την κατηγορία «διαχείριση», αξιολογούνται οι ακόλουθοι τομείς:
α)
η σκοπιμότητα της στρατηγικής για τη συγκέντρωση πόρων και του προτεινόμενου προϋπολογισμού, που περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, σχέδια για την επιδίωξη δημοσιονομικής στήριξης από ενωσιακά προγράμματα και ταμεία και καλύπτει τη φάση της προετοιμασίας, το έτος εορτασμού, την αξιολόγηση και τα κονδύλια για δραστηριότητες κληρονομιάς, και τον σχεδιασμό για την αντιμετώπιση απρόοπτων καταστάσεων,
β)
η προβλεπόμενη διοικητική και οργανωτική δομή για την υλοποίηση δράσης, η οποία προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δέουσα συνεργασία μεταξύ της τοπικής αρχής και της οργανωτικής δομής, συμπεριλαμβανομένης της καλλιτεχνικής ομάδας,
γ)
οι διαδικασίες διορισμού του γενικού και του καλλιτεχνικού διευθυντή και τα πεδία δράσης τους,
δ)
ότι η εμπορική και η επικοινωνιακή στρατηγική είναι ολοκληρωμένη και τονίζει ότι η δράση είναι δράση της Ένωσης,
ε)
ότι η οργανωτική δομή είναι στελεχωμένη με άτομα που διαθέτουν τις απαραίτητες δεξιότητες και πείρα στον σχεδιασμό, τη διαχείριση και την εκτέλεση του πολιτιστικού προγράμματος για το έτος εορτασμού.
Άρθρο 6
Ομάδα εμπειρογνωμόνων
1. Συγκροτείται ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων (η «ομάδα»), στην οποία ανατίθενται η επιλογή και η παρακολούθηση σε ενωσιακό επίπεδο.
2. Η ομάδα απαρτίζεται από 10 εμπειρογνώμονες που διορίζονται από τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης («ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες»), σύμφωνα με την παράγραφο 3.
3. Κατόπιν ανοικτής πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, η Επιτροπή προτείνει ένα σύνολο πιθανών ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή επιλέγουν από το σύνολο αυτό τρεις εμπειρογνώμονες, το κάθε όργανο, και τους διορίζουν σύμφωνα με τις αντίστοιχες διαδικασίες.
Η Επιτροπή των Περιφερειών επιλέγει έναν εμπειρογνώμονα από το σύνολο αυτό και τον διορίζει σύμφωνα με τις διαδικασίες της.
Κατά την επιλογή των ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων, καθένα από τα εν λόγω θεσμικά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης επιδιώκει να διασφαλίσει τη συμπληρωματικότητα των δεξιοτήτων, την ισορροπημένη γεωγραφική κατανομή και την ίση εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών στη συνολική σύνθεση της ομάδας.
4. Πέρα από τους ευρωπαίους εμπειρογνώμονες, για την επιλογή και την παρακολούθηση της πόλης ενός κράτους μέλους, το οικείο κράτος μέλος δικαιούται να διορίζει έως δύο εμπειρογνώμονες στην ομάδα σύμφωνα με τις δικές του διαδικασίες και σε διαβούλευση με την Επιτροπή.
5. Όλοι οι εμπειρογνώμονες της ομάδας:
α)
έχουν την ιθαγένεια της Ένωσης·
β)
είναι ανεξάρτητοι·
γ)
έχουν ουσιαστική εμπειρία και επαγγελματική πείρα:
i)
στον πολιτιστικό τομέα,
ii)
στην πολιτιστική ανάπτυξη πόλεων, ή
iii)
στη διοργάνωση εκδήλωσης πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης ή σε διεθνή πολιτιστική εκδήλωση παρόμοιας εμβέλειας και κλίμακας·
δ)
είναι επίσης σε θέση να αφιερώνουν στην ομάδα επαρκή αριθμό εργάσιμων ημερών ανά έτος.
6. Η ομάδα ορίζει τον πρόεδρό της.
7. Ο ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες διορίζονται για περίοδο τριών ετών.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, την πρώτη φορά που συγκροτείται η ομάδα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διορίζει τους εμπειρογνώμονές του για τριετή θητεία, η Επιτροπή για διετή θητεία και το Συμβούλιο και η Επιτροπή των Περιφερειών για μονοετή θητεία.
8. Όλοι οι εμπειρογνώμονες της ομάδας δηλώνουν κάθε υφιστάμενη ή δυνητική σύγκρουση συμφερόντων σε σχέση με μια συγκεκριμένη υποψήφια πόλη. Σε περίπτωση σχετικής δήλωσης από έναν εμπειρογνώμονα ή σε περίπτωση που προκύψει σύγκρουση συμφερόντων, ο εν λόγω εμπειρογνώμονας παραιτείται και το αρμόδιο θεσμικό όργανο ή οργανισμός της Ένωσης ή το κράτος μέλος αντικαθιστούν τον εμπειρογνώμονα για το υπόλοιπο της θητείας, σύμφωνα με την οικεία διαδικασία.
Άρθρο 7
Υποβολή των αιτήσεων στα κράτη μέλη
1. Κάθε κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για τη διοργάνωση του διαγωνισμού μεταξύ των πόλεών του σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα.
2. Τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη δημοσιεύουν πρόσκληση υποβολής υποψηφιότητας τουλάχιστον έξι έτη πριν από το έτος εορτασμού.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, τα κράτη μέλη που δικαιούνται να προτείνουν μια πόλη για να φέρει τον τίτλο το 2020 δημοσιεύουν την πρόσκληση το συντομότερο δυνατό μετά τις 4 Μαΐου 2014.
Κάθε πρόσκληση υποβολής αιτήσεων, περιλαμβάνει το έντυπο αίτησης που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1.
Ως προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων από υποψήφιες πόλεις στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας ορίζεται χρονικό σημείο που απέχει τουλάχιστον 10 μήνες από την ημερομηνία δημοσίευσης της πρόσκλησης.
3. Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος κοινοποιεί τις αιτήσεις στην Επιτροπή.
Άρθρο 8
Προεπιλογή από τα κράτη μέλη
1. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος συγκαλεί την ομάδα σε συνεδρίαση προεπιλογής μαζί με τις υποψήφιες πόλεις το αργότερο έως πέντε έτη πριν από το έτος εορτασμού.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, τα κράτη μέλη με δικαίωμα καθορισμού των πόλεων που θα φέρουν τον τίτλο για το 2020 μπορούν να παρατείνουν την εν λόγω προθεσμία κατά ένα έτος το πολύ.
2. Η ομάδα, μετά την αξιολόγηση των αιτήσεων βάσει των κριτηρίων, καταλήγει σε κατάλογο προεπιλογής με τις επικρατέστερες υποψήφιες πόλεις και καταρτίζει έκθεση προεπιλογής για όλες τις αιτήσεις, απευθύνοντας, μεταξύ άλλων, συστάσεις προς τις προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις.
3. Η ομάδα υποβάλλει την έκθεση προεπιλογής στα οικεία κράτη μέλη και στην Επιτροπή.
4. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος εγκρίνει επισήμως τον συνοπτικό κατάλογο βάσει της έκθεσης της ομάδας.
Άρθρο 9
Επιλογή στα κράτη μέλη
1. Οι προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις συμπληρώνουν και αναθεωρούν τις αιτήσεις τους, ώστε να είναι σύμφωνες προς τα κριτήρια και να λαμβάνουν υπόψη τις συστάσεις που περιέχονται στην έκθεση προεπιλογής, και τις υποβάλλουν στο οικείο κράτος μέλος, το οποίο τις διαβιβάζει στην Επιτροπή.
2. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, το αργότερο εννέα μήνες μετά τη συνεδρίαση προεπιλογής, συγκαλεί την ομάδα σε συνεδρίαση για την επιλογή μαζί με τις προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις.
Κατά περίπτωση, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη μπορούν, μετά από διαβούλευση με την Επιτροπή, να παρατείνουν την εν λόγω εννεάμηνη προθεσμία για εύλογο χρονικό διάστημα.
3. Η ομάδα αξιολογεί τις συμπληρωμένες και αναθεωρημένες αιτήσεις.
4. Η ομάδα συντάσσει έκθεση επιλογής για τις αιτήσεις των υποψηφίων χωρών που είναι στον κατάλογο προεπιλογής, εισηγούμενη την υποψηφιότητα μιας το πολύ πόλης στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.
Η έκθεση επιλογής περιλαμβάνει επίσης συστάσεις προς την ενδιαφερόμενη πόλη σχετικά με την πρόοδο που πρέπει να συντελεστεί μέχρι το έτος εορτασμού.
Η ομάδα υποβάλλει την έκθεση επιλογής στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος και στην Επιτροπή.
5. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 4, εάν καμία από τις υποψήφιες πόλεις δεν πληροί το σύνολο των κριτηρίων, η ομάδα μπορεί να εισηγηθεί να μην απονεμηθεί ο τίτλος για το οικείο έτος.
Άρθρο 10
Προεπιλογή και επιλογή στις υποψήφιες χώρες και τους δυνάμει υποψηφίους
1. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη διοργάνωση του διαγωνισμού μεταξύ των πόλεων στις υποψήφιες χώρες και δυνάμει υποψηφίους.
2. Η Επιτροπή δημοσιεύει στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρόσκληση υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας τουλάχιστον έξι έτη πριν από το έτος εορτασμού.
Κάθε πρόσκληση υποβολής αιτήσεων περιλαμβάνει το έντυπο αίτησης που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1.
Ως προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας ορίζεται χρονικό σημείο που απέχει τουλάχιστον 10 μήνες από την ημερομηνία δημοσίευσης της πρόσκλησης.
3. Η προεπιλογή των πόλεων πραγματοποιείται από την ομάδα τουλάχιστον πέντε έτη πριν από το έτος εορτασμού, βάσει των αντίστοιχων αιτήσεών τους. Δεν διοργανώνονται συνεδριάσεις με τις υποψήφιες πόλεις.
Η ομάδα, μετά την αξιολόγηση των αιτήσεων βάσει των κριτηρίων, καταλήγει σε κατάλογο προεπιλογής με τις επικρατέστερες υποψήφιες πόλεις και καταρτίζει έκθεση προεπιλογής για όλες τις αιτήσεις, απευθύνοντας, μεταξύ άλλων, συστάσεις προς τις προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις.
Η ομάδα υποβάλλει την έκθεση προεπιλογής στην Επιτροπή.
4. Οι υποψήφιες προεπιλεγείσες πόλεις συμπληρώνουν και αναθεωρούν τις αιτήσεις τους, ώστε να είναι σύμφωνες προς τα κριτήρια και να λαμβάνουν υπόψη τις συστάσεις της έκθεσης προεπιλογής, και τις υποβάλλουν στην Επιτροπή.
Η Επιτροπή, το αργότερο εννέα μήνες μετά τη συνεδρίαση προεπιλογής, συγκαλεί την ομάδα σε συνεδρίαση για την επιλογή μαζί με τις προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις.
Εάν χρειαστεί, η Επιτροπή μπορεί να παρατείνει την εν λόγω εννεάμηνη προθεσμία για εύλογο χρονικό διάστημα.
5. Η ομάδα αξιολογεί τις συμπληρωμένες και αναθεωρημένες αιτήσεις.
6. Η ομάδα συντάσσει έκθεση επιλογής για τις αιτήσεις των προεπιλεγεισών υποψήφιων πόλεων, εισηγούμενη την πρόταση μιας το πολύ πόλης σε μία υποψήφια χώρα ή σε δυνάμει υποψήφιο.
Η έκθεση επιλογής περιλαμβάνει επίσης συστάσεις προς την ενδιαφερόμενη πόλη σχετικά με την πρόοδο που πρέπει να συντελεστεί μέχρι το έτος εορτασμού.
Η ομάδα υποβάλλει την έκθεση επιλογής στην Επιτροπή.
7. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 6, εάν καμία από τις υποψήφιες πόλεις δεν πληροί το σύνολο των κριτηρίων, η ομάδα μπορεί να εισηγηθεί να μην απονεμηθεί ο τίτλος για το οικείο έτος.
Άρθρο 11
Ανακήρυξη
1. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος προτείνει την ανακήρυξη μιας πόλης να φέρει τον τίτλο, βάσει των συστάσεων που περιέχονται στην έκθεση επιλογής της ομάδας, και, το αργότερο τέσσερα έτη πριν από το έτος εορτασμού, κοινοποιεί την πρότασή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, τα κράτη μέλη με δικαίωμα καθορισμού των πόλεων που θα φέρουν τον τίτλο για το 2020 μπορούν να παρατείνουν την εν λόγω προθεσμία κατά ένα έτος το πολύ.
2. Στην περίπτωση των υποψήφιων χωρών και δυνάμει υποψήφιων, η Επιτροπή προτείνει την ανακήρυξη μιας πόλης ως φέρουσας τον τίτλο για τα οικεία έτη, βάσει των συστάσεων που περιέχονται στην έκθεση επιλογής της ομάδας, και κοινοποιεί, το αργότερο τέσσερα έτη πριν από το έτος εορτασμού, την πρότασή της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών.
3. Η κοινοποίηση που αναφέρεται στις παραγράφους 1 και 2 συνοδεύεται από αιτιολόγηση βασιζόμενη στις εκθέσεις της ομάδας.
4. Όταν μια πόλη περιλαμβάνει και τη γύρω περιοχή, η ανακήρυξη αφορά την πόλη.
5. Εντός δύο μηνών από τις κοινοποιήσεις της ανακήρυξης, η Επιτροπή δημοσιεύει τον κατάλογο των πόλεων που ανακηρύχθηκαν πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης στη σειρά C της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 12
Συνεργασία μεταξύ των πόλεων που έχουν οριστεί πολιτιστικές πρωτεύουσες
Οι πόλεις που έχουν ορισθεί για το ίδιο έτος επιδιώκουν την ανάπτυξη δεσμών μεταξύ των πολιτιστικών τους προγραμμάτων και η συνεργασία αυτή μπορεί να εξεταστεί στο πλαίσιο της διαδικασίας παρακολούθησης που ορίζεται στο άρθρο 13.
Άρθρο 13
Παρακολούθηση
1. Η ομάδα παρακολουθεί την προετοιμασία των ορισθεισών πόλεων για το έτος εορτασμού και τους παρέχει στήριξη και καθοδήγηση από τη στιγμή της ανακήρυξής τους έως την έναρξη του έτους εορτασμού.
2. Προς τούτο, η Επιτροπή οργανώνει τρεις διασκέψεις παρακολούθησης με την ομάδα και τους εκπροσώπους των πόλεων που έχουν ανακηρυχθεί, ως εξής:
α)
τρία έτη πριν από το έτος εορτασμού του τίτλου·
β)
18 μήνες πριν από το έτος εορτασμού του τίτλου·
γ)
δύο μήνες πριν από το έτος εορτασμού του τίτλου.
Το κράτος μέλος ή η υποψήφια χώρα ή δυνάμει υποψήφιος μπορεί να διορίσει παρατηρητή στις εν λόγω συνεδριάσεις.
Οι πόλεις που έχουν ανακηρυχθεί υποβάλλουν στην Επιτροπή εκθέσεις προόδου έξι εβδομάδες πριν από κάθε διάσκεψη παρακολούθησης.
Κατά τις διασκέψεις παρακολούθησης, η ομάδα προβαίνει σε επισκόπηση των προετοιμασιών και παρέχει συμβουλές, με σκοπό να βοηθήσει τις ορισθείσες πόλεις να καταρτίσουν ένα πολιτιστικό πρόγραμμα υψηλής ποιότητας και μια αποτελεσματική στρατηγική. Η ομάδα δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις συστάσεις που ορίζονται στην έκθεση επιλογής και στις προηγούμενες εκθέσεις παρακολούθησης σύμφωνα με την παράγραφο 3.
3. Έπειτα από κάθε διάσκεψη παρακολούθησης, η ομάδα συντάσσει έκθεση παρακολούθησης σχετικά με την πορεία των προετοιμασιών και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.
Η ομάδα διαβιβάζει τις εκθέσεις της στην Επιτροπή, καθώς και στις πόλεις που φέρουν τον τίτλο και στο οικείο κράτος μέλος ή το οικείο υποψήφιο κράτος ή τον οικείο δυνάμει υποψήφιο.
4. Εκτός από τις συνεδριάσεις παρακολούθησης, η Επιτροπή δύναται να διοργανώνει επισκέψεις της ομάδας στις ορισθείσες πόλεις, οποτεδήποτε κρίνεται αναγκαίο.
Άρθρο 14
Βραβείο
1. Η Επιτροπή μπορεί να απονείμει χρηματικό βραβείο προς τιμήν της Μελίνας Μερκούρη («το βραβείο») σε μια ορισθείσα πόλη, ανάλογα με τα κονδύλια που διατίθενται στο πλαίσιο του σχετικού πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Οι νομικές και οικονομικές πτυχές του βραβείου αυτού ρυθμίζονται στο πλαίσιο των αντίστοιχων προγραμμάτων της Ένωσης για τη στήριξη του πολιτισμού.
2. Το χρηματικό βραβείο καταβάλλεται έως τα τέλη Μαρτίου του έτους εορτασμού, υπό τον όρο ότι η πόλη που έχει ορισθεί πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης εξακολουθεί να τηρεί τις δεσμεύσεις που ανέλαβε κατά το στάδιο της υποβολής της αίτησης, συμμορφώνεται προς τα κριτήρια και λαμβάνει υπόψη τις συστάσεις που περιέχονται στις εκθέσεις επιλογής και παρακολούθησης.
Θεωρείται ότι η ορισθείσα πόλη έχει τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε κατά το στάδιο υποβολής της αίτησης, εάν δεν έχει προβεί σε ουσιαστική τροποποίηση του προγράμματος και της στρατηγικής της μεταξύ του σταδίου υποβολής των αιτήσεων και του έτους εορτασμού και, ειδικότερα, εάν:
α)
ο προϋπολογισμός έχει διατηρηθεί σε επίπεδο ικανό να προσφέρει ένα πολιτιστικό πρόγραμμα υψηλής ποιότητας σύμφωνα με την αίτηση και τα κριτήρια·
β)
έχει προστατευθεί δεόντως η ανεξαρτησία της καλλιτεχνικής ομάδας·
γ)
η ευρωπαϊκή διάσταση παρέμεινε επαρκώς ισχυρή στην τελική μορφή του πολιτιστικού προγράμματος·
δ)
στην εμπορική και επικοινωνιακή στρατηγική και στο υλικό επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από την ορισθείσα πόλη αποτυπώνεται σαφώς το γεγονός ότι η δράση είναι δράση της Ένωσης·
ε)
έχουν καταρτιστεί σχέδια για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του αντίκτυπου του τίτλου στην ορισθείσα πόλη.
Άρθρο 15
Πρακτικές ρυθμίσεις
Ειδικότερα, η Επιτροπή:
α)
εξασφαλίζει τη γενικότερη συνοχή της δράσης·
β)
εξασφαλίζει τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών και της ομάδας·
γ)
υπό το πρίσμα των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 2 και των κριτηρίων, καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τις διαδικασίες επιλογής και παρακολούθησης, σε στενή συνεργασία με την ομάδα·
δ)
παρέχει τεχνική υποστήριξη στην ομάδα·
ε)
δημοσιεύει στην ιστοσελίδα της όλες τις εκθέσεις της ομάδας·
στ)
δημοσιοποιεί όλες τις σχετικές πληροφορίες και συμβάλλει στην προβολή της δράσης σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο·
ζ)
ενθαρρύνει την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών μεταξύ των πρώην, των νυν, των μελλοντικών καθώς και των υποψήφιων πόλεων που φέρουν τον τίτλο, και προάγει την ευρύτερη διάδοση των εκθέσεων αξιολόγησης των πόλεων και των αντλούμενων διδαγμάτων.
Άρθρο 16
Αξιολόγηση
1. Κάθε ενδιαφερόμενη πόλη είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του έτους της ως πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης.
Η Επιτροπή θεσπίζει κοινές κατευθυντήριες γραμμές και δείκτες για τις ενδιαφερόμενες πόλεις βάσει των στόχων και των κριτηρίων που αναφέρονται στο άρθρο 2, ώστε να διασφαλιστεί συνεκτική προσέγγιση της διαδικασίας αξιολόγησης.
Οι ενδιαφερόμενες πόλεις εκπονούν τις εκθέσεις αξιολόγησης και τις διαβιβάζουν στην Επιτροπή το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου του έτους που ακολουθεί το έτος εορτασμού.
Η Επιτροπή δημοσιοποιεί τις εκθέσεις αξιολόγησης στον δικτυακό τόπο της.
2. Πέρα από τις αξιολογήσεις των πόλεων, η Επιτροπή μεριμνά για τη διενέργεια εξωτερικών και ανεξάρτητων αξιολογήσεων των αποτελεσμάτων της δράσης σε τακτική βάση.
Οι εξωτερικές και ανεξάρτητες αξιολογήσεις επικεντρώνονται στη θεώρηση όλων των προηγούμενων πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης μέσα σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο, ούτως ώστε να είναι δυνατές οι συγκρίσεις και η άντληση χρήσιμων διδαγμάτων για τις μελλοντικές πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης, καθώς και για όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις. Οι εν λόγω αξιολογήσεις περιλαμβάνουν αξιολόγηση της δράσης στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένης, μεταξύ άλλων, της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών που αφορούν την εκτέλεσή της, τον αντίκτυπό της και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να βελτιωθεί.
Η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών τις ακόλουθες εκθέσεις που βασίζονται στις αξιολογήσεις αυτές, συνοδευόμενες, κατά περίπτωση, από σχετικές προτάσεις:
α)
μια αρχική ενδιάμεση έκθεση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024·
β)
μια δεύτερη ενδιάμεση έκθεση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029·
γ)
μια εκ των υστέρων έκθεση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2034.
Άρθρο 17
Κατάργηση και μεταβατική διάταξη
Η απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ καταργείται. Εξακολουθεί ωστόσο να εφαρμόζεται στις περιπτώσεις των πόλεων που έχουν οριστεί ή που συμμετέχουν σε διαδικασία επιλογής ως πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης για τα έτη 2013 έως 2019.
Άρθρο 18
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στρασβούργο, 16 Απριλίου 2014.