РЕШЕНИЕ № 1093/2012/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 21 ноември 2012 година
относно Европейската година на гражданите (2013 г.)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 21, параграф 2 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателен акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Съюзът се основава на неделимите и универсални ценности на човешко достойнство, свобода, равенство и солидарност и на принципите на демокрацията и правовата държава. Тези принципи са основополагащи за държавите членки в общества, чиито основни характеристики са плурализмът, недискриминацията, толерантността, справедливостта, солидарността и равенството между жените и мъжете. Всеки гражданин на Съюза притежава правата, предвидени в Договора за Европейския съюз (ДЕС), Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) и Хартата на основните права на Европейския съюз, и следва да се ползва от тях.
(2)
Договорът от Маастрихт въведе през 1993 г. концепцията за „гражданство на Съюза“. Договорът от Амстердам от 1999 г. и Договорът от Лисабон от 2009 г. допълнително укрепиха правата, свързани с гражданството на Съюза. 2013 г. ще отбележи 20-ата годишнина от учредяването на европейското гражданство. Член 1, точка 12 и член 2, точка 34 от Договора от Лисабон (настоящи член 9 от ДЕС и член 20 от ДФЕС) предвиждат, че всяко лице, което притежава гражданство на държава членка, е гражданин на Съюза и че гражданството на Съюза се добавя към, а не замества националното гражданство, както и че гражданите на Съюза се ползват с правата и имат задълженията, предвидени от Договорите. В член 2, точка 35 от Договора от Лисабон (настоящ член 21 от ДФЕС) е залегнало правото на гражданите на Съюза на свободно движение и пребиваване.
(3)
Стокхолмската програма - Отворена и сигурна Европа в услуга и за защита на гражданите (3) - поставя гражданина в центъра на европейските политики в областта на свободата, сигурността и правосъдието. Тя насочва действията си към „изграждане на Европа на гражданите“, включително чрез насърчаване на правата на гражданите, по-специално правото на свободно движение и правата, които позволяват на гражданите на Съюза да участват активно в демократичния живот на Съюза.
(4)
В своята Резолюция от 15 декември 2010 г. относно състоянието на основните права в Европейския съюз (2009 г.) - действително прилагане след влизането в сила на Договора от Лисабон (4) Европейският парламент призова Комисията да обяви 2013 г. за Европейска година на гражданите с цел да се активизира дебатът по европейското гражданство, включително неговата терминология, съдържание и обхват, и да бъдат информирани гражданите на ЕС за техните права, и по-специално за новите права в резултат на влизането в сила на Договора от Лисабон, както и за съществуващите средства за упражняване на тези права.
(5)
2013 г. следва да бъде определена за Европейска година на гражданите. Европейската година на гражданите ще предостави своевременна възможност за повишаване на осведомеността на широката общественост относно правата и отговорностите, свързани с гражданството на Съюза. Европейската година на гражданите следва също така да има за цел повишаване на осведомеността на гражданите относно техните права, произтичащи от гражданството на Съюза, когато упражняват правото си на свободно движение и установяване в друга държава членка, например като студенти, работници, лица, търсещи работа, доброволци, потребители, предприемачи, млади хора или пенсионери. В този контекст географският, демографският и социалният аспект следва да бъдат интегрирани в повишаването на осведомеността, която следва също така да се фокусира върху отстраняването на все още съществуващите пречки пред упражняването на правата, произтичащи от гражданството на Съюза. Следва да се отправи посланието, че самите граждани на Съюза също трябва да играят ключова роля в засилването на тези права чрез своето участие в гражданското общество и демократичния живот.
(6)
За да могат гражданите на Съюза да вземат информирани решения за това, дали да упражнят правото си на свободно движение, не е достатъчно да се повиши осведомеността им относно самото право на свободно движение. От съществено значение е гражданите на Съюза да са подходящо информирани и за другите права, които те притежават в трансгранична ситуация съгласно правото на Съюза. Тази информация също така ще им даде възможност да се ползват изцяло от тези права, ако решат да упражнят правото си на свободно движение.
(7)
След като беше въведено в Римския договор от 1958 г. като една от четирите основни свободи, правото на свободно движение и пребиваване доказа своята ценност като един от стълбовете за създаването на вътрешния пазар за благото на икономиките на държавите членки и на отделните граждани на Съюза.
(8)
Правото на свободно движение и пребиваване на територията на се цени високо от гражданите на Съюза като ключово индивидуално право, свързано с гражданството на Съюза. В това си качество то показва и утвърждава по-добро разбиране за стойността на европейската интеграция, както и за участието на гражданите в оформянето на Съюза.
(9)
Въпреки факта, че правото на свободно движение и пребиваване е твърдо укрепено в първичното право на Съюза и значително развито във вторичното право, между приложимите правни норми и реалността, с която се сблъскват гражданите, когато искат да упражнят тези права на практика, все още съществува разминаване. Освен че се чувстват несигурни относно предимствата на мобилността, гражданите на Съюза остават и с впечатлението, че има твърде много практически пречки пред живота и работата в друга държава членка.
(10)
В доклада си от 27 октомври 2010 г. за гражданството на ЕС за 2010 г. „Премахване на пречките за упражняване на правата на гражданите на ЕС“ Комисията се спря на основните пречки, които гражданите все още срещат в своето всекидневие, когато се стремят да упражняват правата си като граждани на Съюза, по-специално при трансгранични ситуации, и очерта 25 конкретни действия за премахване на тези пречки. Една от пречките, установени в този контекст, беше недостатъчната информация. В доклада си Комисията заключи, че гражданите са възпрепятствани да упражняват правата си, защото не ги познават добре, и обяви намерението си да увеличи разпространението на информация до гражданите на Съюза за техните права, и по-специално относно правото им на свободно движение.
(11)
ДЕС и ДФЕС предоставят на всеки гражданин на Съюза правото да се движи и пребивава свободно на територията на държавите членки, правото да избира и да бъде избиран в изборите за Европейския парламент и в общинските избори в държавата членка, в която пребивава, при същите условия, както и гражданите на тази държава; правото да се ползва на територията на трети държави, в които държавата членка, на която е гражданин, няма представителство, от закрилата на дипломатическите и консулските органи на всяка държава членка при същите условия, както и гражданите на тази държава членка; правото да отправя петиции до Европейския парламент; правото да сезира Европейския омбудсман; правото да се обръща към институциите на Съюза, както и други права в различни области, като свободното движение на стоки и услуги, защитата на потребителите и общественото здравеопазване, равните възможности и равното третиране, достъпа до заетост и до социална закрила.
(12)
Договорът от Лисабон въведе нови права, по-специално гражданската инициатива, предвидена в член 1, точка 12 и член 2, точка 37 (член 11 от ДЕС и член 24 от ДФЕС), която дава възможност най-малко един милион граждани от значителен брой държави членки да поискат от Комисията да представи предложение във всяка от областите на компетентност на Съюза, като по този начин позволява на гражданите да бъдат активно ангажирани в политическия живот на Съюза и да участват пряко във формирането на развитието на законодателството на Съюза (5).
(13)
След 1979 г., когато се проведоха първите преки избори, Европейският парламент играе ролята на непосредствена допирна точка между гражданите и Съюза. Европейският парламент и неговите членове играят решаваща роля за представянето на правата и ползите от гражданството на Съюза, като при формулирането на политики извеждат на първостепенно място въпросите, вълнуващи гражданите, и като насърчават активното участие на гражданите на Съюза. Повишаването на осведомеността относно правата на гражданите на Съюза, равенството между половете, участието на жените и мъжете в демократичния живот на Съюза, включително избирателните им права като гласоподаватели и кандидати в изборите, в държавата членка на местопребиваването им, както и относно обхвата на правомощията на Европейския парламент в законодателния процес е също така важно с оглед на изборите за Европейски парламент през 2014 г. Въздействието на подобни действия за повишаване на осведомеността следва да бъде мултиплицирано чрез тясно сътрудничество и използване на полезното взаимодействие със съответните действия, предприети от други институции на Съюза при подготовката на тези избори, по-специално от Европейския парламент, европейските политически партии и фондации и от държавите членки.
(14)
Гражданите на Съюза, които обмислят дали да се възползват от правото си на свободно движение и пребиваване, следва освен това да бъдат информирани относно правата си да придобият или да запазят социалноосигурителни права, включително по отношение на трансграничното здравеопазване, по силата на правилата на Съюза относно координацията на системите за социална сигурност. Тези правила гарантират, че те няма да загубят от социалноосигурителните си права, когато решат да се придвижват в рамките на Съюза. Освен това те трябва да бъдат информирани относно признаването на техните образователни, академични и професионални квалификации и относно социалните и гражданските умения, които са част от европейската рамка „Ключови умения за обучение през целия живот“ (6) и които могат да им позволят да участват пълноценно в гражданския живот и да упражняват правата си съгласно правото на Съюза.
(15)
Гражданите на Съюза следва да бъдат по-добре информирани и за правата си като пътници, използващи какъвто и да е вид транспорт на територията на Съюза, както и за трансграничните си потребителски права. Ако гражданите на Съюза имат увереността, че правата им като потребители са добре защитени, те ще имат възможността да дадат своя принос за развитието на пазара на стоки и услуги на Съюза, който по този начин ще достигне по-ефективно своя пълен потенциал в полза на гражданите. Също така гражданите трябва да бъдат по-добре информирани за правилата за общата безопасност на продуктите и надзора на пазара, за да са наясно как здравето и правата им са защитени в целия Съюз, по-специално в случай на заплахи или рискове, с които те не могат да се справят самостоятелно. Освен това е важно да се повиши осведомеността на гражданите на Съюза относно правата им на трансгранични здравни грижи и съпътстващите ги мерки, като електронното здравеопазване и телемедицината, за да могат те да се ползват пълноценно от сигурни и с добро качество здравни грижи през границите на държавите членки.
(16)
Настоящото решение има за цел да допринесе за осъществяването на целите на стратегията „Европа 2020“, доколкото улесняването на свободното движение на хората и нарастването на мобилността на работниците са важни средства за справяне с последиците от демографските промени за пазара на труда и за увеличаване на пригодността за заетост на хората и конкурентоспособността на европейската промишленост. Настоящото решение има също така дългосрочна цел за подкрепа на научните изследвания и иновациите в Съюза на фона на настоящите застрашително високи нива на безработица в определени държави членки.
(17)
Кампаниите за информиране, образование и повишаване на осведомеността, организирани в рамките на Европейската година на гражданите, следва също така да вземат предвид потребностите на по-специфични групи и уязвими лица. Информацията следва да бъде безплатна и достъпна и да се предоставя на всички официални езици на Съюза. Тя следва да бъде предоставяна на разбираем език, в сътрудничество с местните, регионалните и националните органи, медиите, гражданското общество и неправителствените организации. Всички тези различни заинтересовани лица биха могли да разгледат други инициативи, като конкурси за есе, разработване на планове за действие и насоки, онлайн форуми или кампании в училищата и университетите.
(18)
Активната роля на гражданите на Съюза и сдруженията, които ги представляват, е от ключово значение за функционирането на Съюза. Членове 10 и 11 от ДЕС подчертават важността на демокрацията на участието във всичките ѝ аспекти и ролята на гражданите и организациите, които ги представляват, за публично изразяване и обмен на техните мнения във всички области на дейност на Съюза. Институциите на Съюза следва да насърчават активното демократично участие в процеса на вземане на решения посредством открит, прозрачен и редовен диалог с гражданското общество с цел да се гарантират последователността и прозрачността на действията на Съюза. Активното участие на гражданите на Съюза следва също така да бъде улеснявано чрез достъп до документи и информация, добро управление и администрация.
(19)
Политиката в областта на образованието играе важна роля за информирането на гражданите, по-специално на младите хора, относно концепцията на гражданството на Съюза и правата, свързани с него. Тя също така спомага за насърчаването на многоезичието, мобилността на студентите, учителите, лицата, преминаващи професионално обучение, и техните преподаватели и за подобряването на социалните и гражданските умения в съответствие с рамката на Европейския парламент и Съвета „Ключови умения за учене през целия живот“, които могат да ги подготвят за пълноценно участие в гражданския живот и да им дадат възможността да упражняват цялостно своите права съгласно правото на Съюза. Следва да е възможно изпълнението на конкретни действия, повишаване на осведомеността за възможностите за доброволческа дейност, за обучение в чужбина, за стажове в друга държава членка или за участие в образователни обменни програми на Съюза.
(20)
Европейската година на гражданите ще бъде отбелязана с доклада на Комисията за гражданството на ЕС за 2013 г., който ще информира относно напредъка, постигнат след нейния доклад за гражданството на ЕС за 2010 г., и ще предложи по-нататъшни действия за премахване на оставащите пречки пред упражняването от гражданите на Съюза на техните права. Въз основа на този доклад Съветът може да приеме разпоредби за укрепване или разширяване на правата, свързани с гражданството на Съюза.
(21)
Гражданите на Съюза следва също така да бъдат осведомени за многоезичния уебпортал „Вашата Европа“, който представлява „единно гише“ за информация относно правата на гражданите и предприятията в Съюза.
(22)
Информационните центрове „Europe Direct“, като място за контакт между Съюза и неговите граждани, следва да бъдат близки партньори на Европейския парламент в кампаниите за повишаване на осведомеността чрез улесняване на местния и регионалния дебат относно Съюза, предаване и разпространение на информационни материали сред обществеността и предоставяне на възможност за обратна връзка с институциите на Съюза.
(23)
Всички инициативи, стартирани за целите и в рамките на Европейската година на гражданите, следва да бъдат насочени към взаимното разбирателство между гражданите на Съюза, институциите на Съюза и държавите членки. Това включва повишаване на осведомеността относно правата на гражданите сред служителите на публичните органи както на равнището на Съюза, така и на национално, регионално или местно равнище.
(24)
От основаването си през 1949 г. Съветът на Европа играе водеща роля в областта на образованието и културата чрез насърчаване и създаване на европейски културни мрежи и чрез междукултурния диалог и насърчаването на езиковото многообразие. Ето защо Съюзът следва да развива взаимодействието с работата на Съвета на Европа в тази област във връзка с Европейската година на гражданите.
(25)
Основната отговорност за повишаване на осведомеността на гражданите относно правата им като граждани на Съюза е на държавите членки. Това включва предоставянето на информация относно Съюза и целенасочено докладване относно дейностите на всички институции на Съюза. Действията на равнището на Съюза са допълнение и добавка към действията, предприети на национално, регионално или местно равнище, както се подчертава в политическата декларация „Да общуваме на тема Европа в партньорство“, подписана на 22 октомври 2008 г. от Европейския парламент, Съвета и Комисията (7). Институциите на Съюза и държавите членки следва да засилят сътрудничеството си с медиите и да се стремят да им предоставят висококачествена информация относно Съюза.
(26)
За оптимална ефективност и ефикасност на дейностите, предвидени за Европейската година на гражданите, е важно да се изпълни набор от подготвителни действия през 2012 г. в съответствие с член 49, параграф 6 от Регламент (ЕО, Евратом) № 1605/2002 на Съвета от 25 юни 2002 г. относно Финансовия регламент, приложим за общия бюджет на Европейските общности (Финансов регламент) (8).
(27)
Следва да се вземат подходящи мерки за предотвратяване на нередности и измами, както и необходимите мерки за възстановяване на изгубени, неправомерно изплатени или нецелесъобразно използвани средства в съответствие с Регламент (ЕО, Евратом) № 2988/95 на Съвета от 18 декември 1995 г. относно защитата на финансовите интереси на Европейските общности (9), Регламент (Евратом, ЕО) № 2185/96 на Съвета от 11 ноември 1996 г. относно контрола и проверките на място, извършвани от Комисията за защита на финансовите интереси на Европейските общности срещу измами и други нередности (10) и Регламент (ЕО) № 1073/1999 на Европейския парламент и на Съвета от 25 май 1999 г. относно разследванията, провеждани от Европейската служба за борба с измамите (OLAF) (11).
(28)
Финансиране от Съюза за дейности, различни от финансираните по бюджета на Европейската година на гражданите, може да бъде предоставено чрез съществуващи програми на Съюза или от структурните фондове, по-специално по програма „Европа за гражданите“ за 2007 - 2013 г. и специфичната програма за 2007 - 2013 г. „Основни права и гражданство“ като част от общата програма „Основни права и правосъдие“, програмата „Обучение през целия живот“, включително програмата „Еразъм“, инициативата „Младежта в движение“ и програмата „МЕДИА“.
(29)
За да се постигне полза за бъдещите европейски години, следва да бъде изготвена подробна оценка на мерките, предприети като част от Европейската година на гражданите. Този доклад следва да включва идеи и най-добри практики за бъдещи действия с цел най-ефективно насочване към гражданите и включването им въз основа - където е възможно, на сравнителни количествени данни, получени от Европейската година на гражданите.
(30)
Тъй като целите на Европейската година на гражданите, а именно повишаване на осведомеността и познаването на правата и отговорностите, свързани с гражданството на Съюза, за да се насърчат гражданите да използват пълноценно тяхното право на свободно движение и пребиваване в рамките на територията на държавите членки, както и в този контекст поощряването упражняването от гражданите на Съюза на другите права, свързани с гражданството на Съюза, не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите членки поради необходимостта от многостранни партньорства, транснационален обмен на информация и повишаване на осведомеността и разпространение на добри практики в целия Съюз, и следователно поради мащаба на Европейската година на гражданите те могат да бъдат по-добре постигнати на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, установен в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, посочен в същия член, настоящото решение не надхвърля необходимото за постигането на тези цели,
ПРИЕХА НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Предмет
2013 г. се определя за „Европейска година на гражданите“.
Член 2
Цели
1. Общата цел на Европейската година на гражданите е да повиши осведомеността и познанията за правата и отговорностите, свързани с гражданството на Съюза, за да даде възможност на гражданите да използват изцяло своето право на свободно движение и пребиваване в рамките на територията на държавите членки. В този контекст Европейската година на гражданите насърчава също така ползването от страна на гражданите на Съюза на други права, свързани с гражданството на Съюза.
2. Въз основа на параграф 1 специфичните цели на Европейската година на гражданите са:
а)
да повиши осведомеността на гражданите на Съюза за правото им на свободно движение и пребиваване в рамките на Съюза и в този контекст за всички други права, гарантирани на гражданите на Съюза, без дискриминация, включително правото да гласуват в местните и европейските избори във всяка държава членка, в която пребивават;
б)
да повиши осведомеността сред гражданите на Съюза, включително младите хора, за това, как реално могат да се възползват от правата на Съюза, както и за съществуващите политики и програми, подкрепящи упражняването на тези права;
в)
да насърчи дебат за въздействието и потенциала на правото на свободно движение и пребиваване като неотменен аспект на гражданството на Съюза с оглед на стимулирането и засилването на гражданското и демократичното участие на гражданите на Съюза, по-специално на гражданските форуми относно политиките на Съюза и изборите за Европейски парламент, като по този начин се укрепват общественото сближаване, културното разнообразие, солидарността, равенството между жените и мъжете, взаимното зачитане и чувството на обща европейска идентичност сред гражданите на Съюза на базата на основните ценности на Съюза, залегнали в ДЕС, ДФЕС и Хартата за основните права на Европейския съюз.
Член 3
Включени инициативи
1. Мерките, които трябва да бъдат предприети, за да се постигнат целите, установени в член 2, могат да включват следните инициативи, организирани на съюзно, национално, регионално или местно равнище:
а)
иницииране на кампании за информация, медийно отразяване, обучение и повишаване на осведомеността, насочени към широката общественост и по-конкретно дефинирани групи;
б)
обмен на информация и споделяне на опит и добри практики между съюзните, националните, регионалните и местните органи и други публични организации и организации на гражданското общество;
в)
организиране на конференции, изслушвания, включително по Интернет, и други прояви за насърчаване на дебата и повишаване на осведомеността за значението и ползите от правото на свободно движение и пребиваване, и в по-общ план относно концепцията за гражданството на Съюза и правата, свързани с него;
г)
използване на съществуващите многоезични инструменти за широко участие с оглед на това да бъде стимулирано активното участие на организациите на гражданското общество и на гражданите в Европейската година на гражданите, включително такива инструменти на пряката демокрация, като гражданската инициатива и обществените консултации;
д)
укрепване на ролята и популярността на съществуващите инструменти за информиране на гражданите, включително съвременните информационни и комуникационни технологии, като например многоезичните информационни центрове „Europe Direct“ и на уебпортала „Вашата Европа“ като ключови елементи на една комплексна информационна система за правата на гражданите на Съюза;
е)
засилване на ролята и популярността на инструментите за разрешаване на проблеми, като SOLVIT, с цел да се даде възможност на гражданите на Съюза да използват по-добре и да защитават своите права съгласно законодателството на Съюза;
ж)
предоставяне на информация на гражданите на Съюза относно комисията по петиции на Европейския парламент и Европейския омбудсман с цел да се позволи на гражданите на Съюза да използват по-добре и да защитават своите права съгласно законодателството на Съюза; и
з)
насърчаване на доклада за гражданството на ЕС, който ще се основава на задълбочен дебат и активен принос от страна на гражданите и заинтересованите лица и който ще идентифицира по-нататъшните пречки, възпрепятстващи гражданите на Съюза да упражняват пълноценно правата, свързани с гражданството, и ще насърчава подходящи стратегии за премахването на посочените пречки.
2. По-подробна информация за инициативите по параграф 1 е дадена в приложението.
3. Комисията и държавите членки могат да определят други дейности, които биха могли да допринесат за целите на Европейската година на гражданите, определени в член 2, и да позволят наименованието на Европейската година на гражданите да се използва за тяхното популяризиране, доколкото те допринасят за постигане на тези цели.
4. В контекста на инициативите, организирани в рамките на Европейската година на гражданите, се разглежда идентифицирането на пречките пред упражняването на правата от гражданите на Съюза и насърчаването на подходящи начини и стратегии за премахване на тези пречки, както и за насърчаване на междукултурното разбиране за дискриминацията и на борбата с нея. Поради това следва да се търсят взаимодействия между тези инициативи и съществуващите инструменти и програми в областта на основните права, правата на гражданите, заетостта и социалните въпроси, образованието и културата.
Член 4
Координация и изпълнение на равнището на Съюза
1. Комисията си сътрудничи тясно с държавите членки, Европейския парламент, Европейския икономически и социален комитет и Комитета на регионите, както и с местните и регионалните органи и с органите и сдруженията, представляващи местните и регионалните интереси.
2. Комисията свиква работни срещи на представители на европейски организации или организации на гражданското общество или органи, които работят в областта на гражданството и които защитават правата на гражданите или насърчават образованието и културата, и на други заинтересовани страни с цел да подпомагат Комисията при реализирането на Европейската година на гражданите на равнището на Съюза.
3. Комисията се стреми да използва възможните взаимодействия между различните тематични европейски години, като прави оценка на постиженията, наблюдава повтарящите се пропуски, предоставя по целесъобразност статистически данни, гарантирайки по този начин ефективното постигане на целите на европейските години.
4. Комисията прилага настоящото решение на равнището на Съюза.
Член 5
Финансови разпоредби
1. Мерките, които обхващат целия Съюз и са посочени в част А от приложението, са основание за сключване на договор за обществена поръчка или отпускане на безвъзмездни средства за сметка на общия бюджет на Съюза.
2. Мерките, които обхващат целия Съюз и са посочени в част Б от приложението, могат да се субсидират от общия бюджет на Съюза.
Член 6
Международно сътрудничество
За целите на Европейската година на гражданите Комисията може да си сътрудничи с подходящи международни организации, по-специално със Съвета на Европа.
Член 7
Защита на финансовите интереси на Съюза
1. Комисията гарантира, че когато се изпълняват действия, финансирани съгласно настоящото решение, финансовите интереси на Съюза са защитени чрез прилагането на мерки за предотвратяване на измами, корупция и всякакви други незаконни действия чрез ефикасен контрол и чрез възстановяване на неправомерно изплатените суми, а при откриване на нередности - посредством ефикасни, пропорционални и възпиращи санкции. Комисията може да извършва контрол и проверки на място съгласно настоящото решение в съответствие с Регламент (Евратом, ЕО) № 2185/96. Ако е необходимо, се извършват разследвания от Европейската служба за борба с измамите в съответствие с Регламент (ЕО) № 1073/1999.
2. За дейностите на Съюза, финансирани съгласно настоящото решение, понятието „нередност“, посочено в член 1, параграф 2 от Регламент (ЕО, Евратом) № 2988/95, означава всяко нарушение на разпоредба на правото на Съюза или всяко нарушение на договорно задължение в резултат на действие или бездействие на икономически оператор, което има или би имало за резултат нарушаването на общия бюджет на Съюза посредством извършването на неоправдан разход.
3. Комисията намалява, преустановява или си връща обратно финансовата помощ, отпусната за дадена дейност, ако открие нередности, и по-специално несъответствие с разпоредбите на настоящото решение или с отделното решение или договор за отпускане на въпросната финансова помощ, или ако се установи, че без да е искано одобрението на Комисията, дейността е претърпяла значително изменение, което е в противоречие с нейното естество или с условията за изпълнението ѝ.
4. Ако не са спазени срокове или напредъкът в изпълнението на дадена дейност оправдава само част от отпуснатата финансова помощ, Комисията изисква от бенефициера да представи обяснения в определен срок. Ако бенефициерът не предостави задоволителен отговор, Комисията може да преустанови оставащата финансова помощ и да поиска възстановяване на изплатените вече суми.
5. Всяка неправомерно изплатена сума се възстановява на Комисията. Върху невъзстановените в дължимия срок суми се начисляват лихви според условията, определени във Финансовия регламент.
Член 8
Мониторинг и оценка
До 31 декември 2014 г. Комисията представя доклад до Европейския парламент, Съвета, Европейския икономически и социален комитет и Комитета на регионите относно изпълнението, резултатите и общата оценка на инициативите, предвидени в настоящото решение. Този доклад служи като основа за бъдещи политики, мерки и действия на Съюза в тази област. В съответствие с опита от Европейската година на гражданите докладът представя също идеи и най-добри практики относно това, как по-добре да бъдат информирани гражданите за техните права, дори и след края на Европейската година на гражданите.
Член 9
Влизане в сила
Настоящото решение влиза в сила на третия ден след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 10
Адресати
Адресати на настоящото решение са държавите членки.
Съставено в Страсбург на 21 ноември 2012 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 1093/2012/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 21ης Νοεμβρίου 2012
για το Ευρωπαϊκό έτος των πολιτών (2013)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 21 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Ένωση εδράζεται στις απαράγραπτες και οικουμενικές αξίες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της ισότητας και αλληλεγγύης και βασίζεται στις αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Οι αρχές αυτές είναι θεμελιώδεις για τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο κοινωνιών στις οποίες επικρατούν η πολυφωνία, η απουσία διακρίσεων, η ανεκτικότητα, η δικαιοσύνη, η αλληλεγγύη και η ισότητα ανδρών και γυναικών. Κάθε πολίτης της Ένωσης κατέχει και θα πρέπει να απολαμβάνει τα δικαιώματα που προβλέπονται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(2)
Η συνθήκη του Μάαστριχτ του 1993 εισήγαγε το θεσμό της «ιθαγένειας της Ένωσης»: Η συνθήκη του Άμστερνταμ του 1999 και η συνθήκη της Λισαβόνας του 2009 ενίσχυσαν περαιτέρω τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης. Το έτος 2013 συμπίπτει με την εικοστή επέτειο της καθιέρωσης της ιθαγένειας της Ένωσης. Το σημείο 12 του άρθρου 1 και το σημείο 34 του άρθρου 2 της Συνθήκης της Λισαβόνας (νυν άρθρο 9 ΣΕΕ και άρθρο 20 ΣΛΕΕ) ορίζουν ότι κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα κράτους μέλους είναι πολίτης της Ένωσης, ότι η ιθαγένεια της Ένωσης είναι πρόσθετη και δεν υποκαθιστά την εθνική ιθαγένεια των οικείων κρατών μελών και ότι οι πολίτες της Ένωσης έχουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στις συνθήκες. Το σημείο 35 του άρθρου 2 της Συνθήκης της Λισαβόνας (νυν άρθρο 21 ΣΛΕΕ) κατοχυρώνει το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών.
(3)
Το πρόγραμμα της Στοκχόλμης - Μια ανοικτή και ασφαλής Ευρώπη που εξυπηρετεί και προστατεύει τους πολίτες (3) τοποθετεί τον πολίτη στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών πολιτικών στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. Εστιάζει τις δράσεις τους στην «οικοδόμηση της Ευρώπης των πολιτών», περιλαμβανομένης της προώθησης των δικαιωμάτων των πολιτών και ιδίως του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας καθώς και των δικαιωμάτων που επιτρέπουν στους πολίτες της Ένωσης να συμμετέχουν ενεργά στο δημοκρατικό βίο της Ένωσης.
(4)
Στο ψήφισμά του της 15 Δεκεμβρίου 2010 σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2009) - θεσμικές πτυχές μετά τη συνθήκη της Λισσαβόνας (4), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να ανακηρύξει το 2013 σε ευρωπαϊκό έτος των πολιτών ώστε να προωθηθεί ο διάλογος σχετικά με την ιθαγένεια της Ένωσης, περιλαμβανομένης της ορολογίας, του περιεχομένου και του πεδίου εφαρμογής της, και να ενημερωθούν οι ευρωπαίοι πολίτες για τα δικαιώματά τους, και ειδικότερα για τα νέα δικαιώματα που απορρέουν από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισσαβόνας, καθώς και για τα υφιστάμενα μέσα για την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών.
(5)
Το 2013 θα πρέπει να ανακηρυχθεί ως το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών. Ένα ευρωπαϊκό έτος των πολιτών θα προσφέρει μία κατάλληλη από άποψη χρόνου δυνατότητα για την ευαισθητοποίηση του ευρύτερου κοινού σχετικά με τα δικαιώματα και τις ευθύνες που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης. Το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών θα πρέπει να αποσκοπεί επίσης να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση των πολιτών για τα δικαιώματά τους που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης όταν αυτοί ασκούν το δικαίωμά τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα σε ένα άλλο κράτος μέλος, για παράδειγμα ως σπουδαστές, εργαζόμενοι, αναζητούντες εργασία, εθελοντές, καταναλωτές, επιχειρηματίες, νέοι ή συνταξιούχοι. Στο πλαίσιο αυτό η ευαισθητοποίηση θα πρέπει να αναπτυχθεί σε γεωγραφικό, δημογραφικό και κοινωνικό επίπεδο και επίσης να εστιαστεί στην άρση των υπολειπόμενων εμποδίων στην άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης. Γενικώς, θα πρέπει να μεταδοθεί το μήνυμα ότι οι πολίτες της Ένωσης καθεαυτοί οφείλουν να διαδραματίσουν ένα καθοριστικής σημασίας ρόλο στην ενίσχυση των εν λόγω δικαιωμάτων μέσω της συμμετοχής τους στην κοινωνία των πολιτών και στο δημοκρατικό βίο.
(6)
Για να είναι σε θέση οι πολίτες της Ένωσης να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, δεν επαρκεί η ενίσχυση της ευαισθητοποίησης σχετικά με το δικαίωμα αυτό. Είναι σημαντικό για τους πολίτες της Ένωσης να είναι επίσης κατάλληλα ενημερωμένοι για άλλα δικαιώματα που τους παρέχονται βάσει του δικαίου της Ένωσης σε διασυνοριακές καταστάσεις. Οι πληροφορίες αυτές θα τους επέτρεπαν επίσης να απολαύσουν πλήρως τα άλλα αυτά δικαιώματα, εάν αποφασίσουν να κάνουν χρήση του δικαιώματός τους ελεύθερης κυκλοφορίας.
(7)
Από την εισαγωγή του το 1958 στη συνθήκη της Ρώμης ως μια από τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες, το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής απέδειξε την αξία του ως ένας από τους πυλώνες δημιουργίας της εσωτερικής αγοράς προς όφελος των οικονομιών των κρατών μελών και των μεμονωμένων πολιτών της Ένωσης.
(8)
Το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών εκτιμάται ιδιαίτερα από τους πολίτες της Ένωσης ως βασικό ατομικό δικαίωμα που απορρέει από την ιθαγένεια της Ένωσης. Ως τέτοιο δικαίωμα, αποδεικνύει και προωθεί μια καλύτερη κατανόηση της αξίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, καθώς και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση της Ένωσης.
(9)
Παρά το γεγονός ότι το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εδραιώνεται στο πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης και αναπτύσσεται ουσιαστικά στο παράγωγο δίκαιο της Ένωσης, υφίσταται ακόμη ένα χάσμα μεταξύ των εφαρμοστέων νομικών διατάξεων και της πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν οι πολίτες κατά την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών στην πράξη. Εκτός από την αβεβαιότητα που ενδεχομένως αισθάνονται όσον αφορά τα πλεονεκτήματα της κινητικότητας, οι πολίτες της Ένωσης αντιμετωπίζουν πάρα πολλά πρακτικά εμπόδια όσον αφορά τη ζωή και εργασία τους σε ένα άλλο κράτος μέλος.
(10)
Στην έκθεση του 2010 [της 27ης Οκτωβρίου 2010] για την ιθαγένεια της ΕΕ με τίτλο «Άρση των εμποδίων στα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ», η Επιτροπή εξέτασε τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στην καθημερινή τους ζωή κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους ως πολιτών της ένωσης, ιδίως σε διασυνοριακές καταστάσεις και περιέγραψε 25 συγκεκριμένες δράσεις για την άρση των εμποδίων αυτών. Ένα από τα εντοπισθέντα εμπόδια στο πλαίσιο αυτό ήταν η έλλειψη ενημέρωσης. Η Επιτροπή στην έκθεσή της κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πολίτες της Ένωσης δεν ασκούν τα δικαιώματά τους διότι δεν τα γνωρίζουν και ανήγγειλε την πρόθεσή της να ενισχύσει τη διάδοση πληροφοριών στους πολίτες της Ένωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους και ιδίως σχετικά με το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας.
(11)
Η ΣΕΕ και η ΣΛΕΕ παρέχουν σε κάθε πολίτη της Ένωσης το δικαίωμα να κυκλοφορεί και να διαμένει ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές του κράτους μέλους της διαμονής του, υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του εν λόγω κράτους, το δικαίωμα να τυγχάνει προστασίας από τις διπλωματικές ή προξενικές αρχές κάθε κράτους μέλους σε τρίτη χώρα στην οποία το κράτος μέλος του οποίου είναι υπήκοος δεν εκπροσωπείται υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του κράτους μέλους αυτού, το δικαίωμα να υποβάλλει αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το δικαίωμα να προσφεύγει στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή και το δικαίωμα να απευθύνεται στα θεσμικά όργανα της Ένωσης καθώς και άλλα δικαιώματα σε διάφορους τομείς όπως η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών, η προστασία των καταναλωτών και η δημόσια υγεία, η ισότητα ευκαιριών και η ισότιμη μεταχείριση, η πρόσβαση στην απασχόληση και στην κοινωνική προστασία.
(12)
Η Συνθήκη της Λισαβόνας εισήγαγε νέα δικαιώματα και ιδίως την πρωτοβουλία πολιτών, η οποία προβλέπεται στο οικείο σημείο 12 του άρθρου 1 και στο σημείο 37 του άρθρου 2 (άρθρο 11 ΣΕΕ και άρθρο 24 ΣΛΕΕ), με την οποία επιτρέπεται σε τουλάχιστο ένα εκατομμύριο πολίτες, από ένα σημαντικό αριθμό κρατών μελών, να ζητήσουν από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση σε οποιονδήποτε από τους τομείς δραστηριότητας της Ένωσης, προωθώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στην πολιτική ζωή της Ένωσης και καθιστώντας δυνατή την άμεση συμμετοχή τους στη διαμόρφωση του δικαίου της Ένωσης (5).
(13)
Από το 1979, όταν πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες άμεσες εκλογές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λειτούργησε ως φορέας άμεσης επαφής μεταξύ πολιτών και Ένωσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα μέλη του διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διάδοση των δικαιωμάτων και των πλεονεκτημάτων της ιθαγένειας της Ένωσης, στην ανάδειξη των προβληματισμών των πολιτών της Ένωσης κατά το σχεδιασμό των πολιτικών και στην προώθηση της ενεργού συμμετοχής των πολιτών της Ένωσης. Η ενημέρωση για τα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης, την ισότητα των φύλων, τη συμμετοχή των γυναικών και των ανδρών στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης, περιλαμβανομένων των εκλογικών τους δικαιωμάτων, ως εκλογέων και ως υποψηφίων, στο κράτος μέλος της διαμονής τους και για το εύρος των εξουσιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη νομοθετική διαδικασία είναι επίσης σημαντική ενόψει των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2014. Οι επιπτώσεις δράσεων ευαισθητοποίησης θα έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, με στενή συνεργασία και αξιοποίηση συνεργειών με συναφείς δράσεις που εφαρμόζονται από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, ιδίως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και ιδρύματα και τα κράτη μέλη, με την προοπτική των εκλογών αυτών.
(14)
Επιπλέον, οι πολίτες της Ένωσης που αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο να κάνουν χρήση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής, θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τα δικαιώματα που θα αποκτήσουν ή θα διατηρήσουν στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, περιλαμβανομένων των δικαιωμάτων σχετικά με τη διασυνοριακή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, μέσω των κανόνων της Ένωσης για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Οι κανόνες αυτοί εξασφαλίζουν ότι δεν θα απολέσουν δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης εάν επιλέξουν να αλλάξουν τόπο διαμονής μέσα στην Ένωση. Επιπλέον θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με την αναγνώριση των εκπαιδευτικών, επιστημονικών και επαγγελματικών τους προσόντων και σχετικά με τις κοινωνικές και πολιτικές τους ικανότητες που αποτελούν τμήμα του ευρωπαϊκού πλαισίου των «βασικών ικανοτήτων της δια βίου μάθησης» (6) και που θα τους επιτρέψουν να συμμετέχουν πλήρως στην πολιτική ζωή και θα τους προσφέρουν τη δυνατότητα να ασκήσουν τα δικαιώματά τους βάσει του δικαίου της Ένωσης.
(15)
Οι πολίτες της Ένωσης θα πρέπει επίσης να ενημερώνονται καλύτερα για τα δικαιώματά τους ως επιβάτες που ταξιδεύουν με οποιοδήποτε μεταφορικό μέσο σε ολόκληρη την Ένωση, καθώς και για τα δικαιώματα του καταναλωτή σε διασυνοριακό επίπεδο. Εάν οι πολίτες της Ένωσης έχουν εμπιστοσύνη ότι προστατεύονται αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους ως καταναλωτών, θα μπορέσουν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής αγοράς αγαθών και υπηρεσιών, η οποία θα αναπτύξει κατ' αυτόν τον τρόπο αποτελεσματικότερα το πλήρες δυναμικό της προς όφελος των πολιτών. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι πολίτες θα ενημερώνονται καλύτερα σχετικά με τους κανόνες για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων και την επιτήρηση της αγοράς, κατά τρόπο ώστε να είναι ενήμεροι για τους τρόπους προστασίας της υγείας και των δικαιωμάτων τους σε ολόκληρη την Ένωση, ιδίως σε περίπτωση απειλών ή κινδύνων που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν ως άτομα. Εξάλλου, είναι σημαντικό να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους στη διασυνοριακή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στα συνοδευτικά μέτρα, όπως η ηλεκτρονική υγεία και η τηλεϊατρική, κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να επωφελούνται πλήρως από ασφαλή και άρτια ποιότητα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, σε όλα τα κράτη μέλη.
(16)
Η απόφαση αυτή αποσκοπεί να συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», στο βαθμό που η διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων και η ενίσχυση της κινητικότητας των εργαζομένων αποτελούν σημαντικό μέσο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της δημογραφικής αλλαγής στην αγορά εργασίας και για την ενίσχυση της απασχολησιμότητας των πολιτών και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Μακροπρόθεσμα η απόφαση αποσκοπεί να υποστηρίξει την έρευνα και την καινοτομία στην Ένωση στο πλαίσιο των σημερινών συνθηκών με τα ανησυχητικά υψηλά ποσοστά ανεργίας σε ορισμένα κράτη μέλη.
(17)
Οι εκστρατείες ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης που οργανώνονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων και ευάλωτων πολιτών. Η ενημέρωση θα πρέπει να είναι δωρεάν και να παρέχεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Ένωσης. Θα πρέπει να προσφέρεται σε απλή γλώσσα και σε συνεργασία με τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές, τα μέσα ενημέρωσης, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς. Όλοι οι ποικίλοι αυτοί φορείς θα μπορούσαν να εξετάσουν πρωτοβουλίες όπως διαγωνισμούς έκθεσης, και την ανάπτυξη σχεδίων και οδηγών δράσης, επιγραμμικά φόρα και εκστρατείες σε σχολεία και πανεπιστήμια.
(18)
Ο ενεργός ρόλος των πολιτών της Ένωσης και των ενώσεων που τους εκπροσωπούν είναι κομβικής σημασίας για τη λειτουργία της Ένωσης. Τα άρθρα 10 και 11 ΣΕΕ υπογραμμίζουν τη σημασία της συμμετοχικής δημοκρατίας σε όλες της τις πτυχές και το ρόλο που διαδραματίζουν οι πολίτες και οι αντιπροσωπευτικές τους ενώσεις όσον αφορά τη γνωστοποίηση και την ανταλλαγή των απόψεών τους σε όλους τους τομείς δράσης της Ένωσης. Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης θα πρέπει να προωθούν την ενεργό δημοκρατική συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων μέσω ενός ανοικτού, διαφανούς και τακτικού διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών προκειμένου να διασφαλίζεται η συνεκτικότητα και η διαφάνεια των δράσεων της Ένωσης. Η ενεργός συμμετοχή των πολιτών της Ένωσης θα πρέπει επίσης να διευκολύνεται με την πρόσβαση σε έγγραφα και πληροφορίες, τη χρηστή διακυβέρνηση και διοίκηση.
(19)
Η εκπαιδευτική πολιτική διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση των πολιτών, ιδίως των νέων, όσον αφορά το θεσμό της ιθαγένειας της Ένωσης και τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτήν. Μπορεί επίσης να συμβάλλει στην προώθηση της πολυγλωσσίας, της κινητικότητας των σπουδαστών, των καθηγητών, των προσώπων που τυγχάνουν επαγγελματικής επιμόρφωσης και των εκπαιδευτών τους καθώς και στην ενίσχυση των κοινωνικών και πολιτικών ικανοτήτων σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο «βασικές ικανότητες της διά βίου μάθησης», οι οποίες θα τους επιτρέψουν να συμμετάσχουν πλήρως στον πολιτικό βίο και θα τους δώσουν τη δυνατότητα να ασκήσουν αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης. Θα πρέπει να μπορούν να αναληφθούν συγκεκριμένες δράσεις, να παρασχεθεί ενημέρωση σχετικά με δυνατότητες εθελοντισμού, σπουδών στο εξωτερικό, πραγματοποίησης πρακτικής άσκησης σε άλλο κράτος μέλος ή συμμετοχής σε εκπαιδευτικά προγράμματα ανταλλαγών στην Ένωση.
(20)
Το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών θα συνοδεύεται από την έκθεση της Επιτροπής του 2013 για την ιθαγένεια της ΕΕ, η οποία θα εκθέτει λεπτομερώς την πρόοδο που σημειώθηκε μετά την έκθεσή της του 2010 για την ιθαγένεια της ΕΕ και θα προτείνει περαιτέρω δράσεις για την άρση των υπόλοιπων φραγμών που εμποδίζουν τους πολίτες της Ένωσης να ασκούν τα δικαιώματά τους. Με βάση την έκθεση αυτή το Συμβούλιο δύναται να θεσπίσει ρυθμίσεις για την ενίσχυση ή τη συμπλήρωση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης.
(21)
Οι πολίτες της Ένωσης θα πρέπει επίσης να γνωρίζουν την πολύγλωσση πύλη «Your Europe», η οποία αποτελεί ένα σημείο ενημέρωσης μιας στάσης σχετικά με τα δικαιώματα των πολιτών και των επιχειρήσεων στην Ένωση.
(22)
Τα κέντρα ενημέρωσης «Europe Direct» που αποτελούν ένα τοπικό μέσο διασύνδεσης μεταξύ Ένωσης και των πολιτών της θα πρέπει να συνεργάζονται στενά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο των εκστρατειών ευαισθητοποίησης, με την προώθηση του τοπικού και περιφερειακού διαλόγου σχετικά με την Ένωση, τη διαβίβαση και διάδοση ενημερωτικού υλικού στο κοινό και την παροχή της δυνατότητας ανάδρασης με τα θεσμικά όργανα της Ένωσης.
(23)
Όλες οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται για τους σκοπούς και στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών θα πρέπει να επιδιώκουν την ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των πολιτών της Ένωσης, των θεσμικών οργάνων της Ένωσης και των κρατών μελών. Αυτό προϋποθέτει ενημέρωση του προσωπικού των δημόσιων αρχών για τα δικαιώματα των πολιτών σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο.
(24)
Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει από την ίδρυσή του το 1949 διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στον εκπαιδευτικό και πολιτιστικό τομέα με την προώθηση και ίδρυση ευρωπαϊκών πολιτιστικών δικτύων καθώς και μέσω του πολιτιστικού διαλόγου και της προώθησης της γλωσσικής ποικιλομορφίας. Η Ένωση θα πρέπει συνεπώς να αναπτύξει συνέργειες με το Συμβούλιο της Ευρώπης στο πεδίο αυτό σε συνάρτηση με το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών.
(25)
Την βασική ευθύνη για την ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τα δικαιώματά τους ως πολιτών της Ένωσης έχουν τα κράτη μέλη. Αυτή περιλαμβάνει την παροχή πληροφοριών για την Ένωση και στοχευμένη υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις δραστηριότητες όλων των θεσμικών οργάνων της Ένωσης. Η δράση σε επίπεδο της Ένωσης συμπληρώνει τις εθνικές περιφερειακές ή τοπικές δράσεις, όπως υπογραμμίστηκε στην πολιτική δήλωση «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» που υπογράφηκε στις 22 Οκτωβρίου 2008 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή (7). Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης και τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν τη συνεργασία με τα μέσα ενημέρωσης και να δεσμευθούν ότι θα τους παρέχουν υψηλής ποιότητας πληροφορίες για την Ένωση.
(26)
Προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων που προβλέπονται για το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών, είναι σημαντικό να πραγματοποιηθεί μία δέσμη προπαρασκευαστικών δράσεων κατά τη διάρκεια του 2012, σύμφωνα με το άρθρο 49 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25 Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (8) (δημοσιονομικός κανονισμός).
(27)
Είναι σκόπιμο να λαμβάνονται ενδεδειγμένα μέτρα για την πρόληψη παρατυπιών και περιπτώσεων απάτης, καθώς και να κινούνται οι αναγκαίες διαδικασίες για την ανάκτηση απολεσθέντων κεφαλαίων, ή άλλων που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως ή που δεν χρησιμοποιήθηκαν σωστά σύμφωνα με τους κανονισμούς (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1995 σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (9) και (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 της 11ης Νοεμβρίου 1996 σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από απάτες και λοιπές παρατυπίες (10) και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 1999, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) (11).
(28)
Μπορεί να δοθεί ενωσιακή χρηματοδότηση για δραστηριότητες εκτός από εκείνες που χρηματοδοτούνται βάσει του προϋπολογισμού του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, μέσω υπαρχόντων προγραμμάτων της Ένωσης ή των διαρθρωτικών ταμείων, ιδίως το πρόγραμμα «Ευρώπη των πολιτών» 2007-2013 και το ειδικό πρόγραμμα «Θεμελιώδη δικαιώματα και ιθαγένεια» 2007-2013 ως μέρος του γενικού προγράμματος «θεμελιώδη δικαιώματα και δικαιοσύνη», του προγράμματος «διά βίου μάθηση», περιλαμβανομένων του προγράμματος Erasmus, της πρωτοβουλίας «Νεολαία σε κίνηση» και του προγράμματος «MEDIA».
(29)
Προς όφελος των μελλοντικών ευρωπαϊκών ετών θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μία λεπτομερής αποτίμηση των μέτρων που ελήφθησαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών. Η σχετική έκθεση θα πρέπει να περιλαμβάνει ιδέες και βέλτιστες πρακτικές για μελλοντική δράση όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα απευθυνθεί κανείς αποτελεσματικότερα προς τους πολίτες και θα εξασφαλίσει τη συμμετοχή τους με βάση, ενδεχομένως, συγκριτικά ποσοτικά στοιχεία που θα προκύψουν από το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών.
(30)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, τουτέστιν η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης, ώστε να βοηθηθούν οι πολίτες να κάνουν πλήρη χρήση των δικαιωμάτων τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός του εδάφους των κρατών μελών και, στο πλαίσιο αυτό, η προώθηση επίσης της άσκησης από τους πολίτες της Ένωσης και των υπολοίπων δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη καθόσον απαιτούνται πολυμερείς εταιρικές σχέσεις, ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών, ευαισθητοποίηση σε επίπεδο Ένωσης και διάδοση βέλτιστων πρακτικών, και οι οποίοι συνεπώς, λόγω των απαιτήσεων του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας που θεσπίζεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα απαιτούμενα για την επίτευξη των στόχων αυτών,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Το έτος 2013 ανακηρύσσεται «Ευρωπαϊκό έτος των πολιτών».
Άρθρο 2
Στόχοι
1. Ο γενικός στόχος του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών είναι η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης, ώστε να βοηθηθούν οι πολίτες να κάνουν πλήρη χρήση των δικαιωμάτων τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός του εδάφους των κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό, το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών θα προωθήσει επίσης την άσκηση από τους πολίτες της Ένωσης και των υπολοίπων δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης.
2. Με βάση την παράγραφο 1, οι ειδικοί στόχοι του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών είναι:
α)
Η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης ως προς τα δικαιώματά τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός της Ένωσης και στο πλαίσιο αυτό ως προς όλα τα άλλα κατοχυρωμένα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης χωρίς διακρίσεις, περιλαμβανομένου του δικαιώματος συμμετοχής στις τοπικές και ευρωπαϊκές εκλογές στο κράτος μέλος της διαμονής τους·
β)
η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης, περιλαμβανομένων των νέων, για το πώς μπορούν να έχουν απτά οφέλη από τα δικαιώματα και τις πολιτικές της Ένωσης, καθώς και από υφιστάμενα προγράμματα για την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών·
γ)
η ενθάρρυνση συζήτησης σχετικά με τον αντίκτυπο και τις δυνατότητες του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής, ως αναπόσπαστης πτυχής της ιθαγένειας της Ένωσης, με στόχο την προώθηση και την ενίσχυση της ενεργού πολιτικής και δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών της Ένωσης, ιδίως σε πολιτικά βήματα για τις πολιτικές της Ένωσης και τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενισχύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την κοινωνική συνοχή, την πολιτιστική ποικιλομορφία, την αλληλεγγύη, την ισότητα ανδρών και γυναικών, τον αμοιβαίο σεβασμό και ένα αίσθημα μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών, με βάση τις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης που είναι κατοχυρωμένες στη ΣΕΕ και στη ΣΛΕΕ καθώς και στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 3
Σχετικές πρωτοβουλίες
1. Τα μέτρα που λαμβάνονται για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 2 περιλαμβάνουν τις ακόλουθες πρωτοβουλίες σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο:
α)
πραγματοποίηση εκστρατειών ενημέρωσης, κάλυψης από τα μέσα ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης που στοχεύουν στο ευρύ κοινό και σε συγκεκριμένες ομάδες·
β)
ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειρίας και ορθών πρακτικών μεταξύ ενωσιακών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών και άλλων δημόσιων οργανισμών και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών·
γ)
διοργάνωση συνεδρίων, ακροάσεων - και μέσω Διαδικτύου - και άλλων εκδηλώσεων για την προώθηση του διαλόγου, την ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη σημασία και τα οφέλη που απορρέουν από το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής και γενικότερα από το θεσμό της ιθαγένειας της Ένωσης και τα εξ αυτής απορρέοντα δικαιώματα·
δ)
χρήση των υπαρχόντων πολυγλωσσικών συμμετοχικών μέσων για την ενθάρρυνση της ενεργού συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των πολιτών στο ευρωπαϊκό έτος των πολιτών, περιλαμβανομένων και τέτοιων μέσων άμεσης δημοκρατίας όπως η πρωτοβουλία πολιτών και οι δημόσιες διαβουλεύσεις·
ε)
ενίσχυση του ρόλου και της προβολής των υπαρχόντων μέσω ενημέρωσης των πολιτών, περιλαμβανομένων των μέσων της σύγχρονης τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών, όπως τα πολύγλωσσα ενημερωτικά κέντρα Europe Direct και η δικτυακή πύλη Your Europe ως βασικών στοιχείων ενός «ενιαίου» συστήματος ενημέρωσης για τα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης·
στ)
ενίσχυση του ρόλου και της προβολής των μέσων επίλυσης προβλημάτων, όπως το SOLVIT, ώστε να επιτραπεί στους πολίτες της Ένωσης να ασκούν καλύτερα και να υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης·
ζ)
παροχή πληροφοριών στους πολίτες της Ένωσης σχετικά με την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, ώστε να τους επιτραπεί να ασκούν καλύτερα και να υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης· και
η)
εκπόνηση της έκθεσης για την ιθαγένεια της ΕΕ η οποία θα βασίζεται σε ενδελεχή διάλογο και ενεργό συνεισφορά των πολιτών και των ενδιαφερομένων μερών και η οποία θα εντοπίζει περαιτέρω εμπόδια που παρακωλύουν τους πολίτες της Ένωσης να ασκούν πλήρως τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης και θα προωθεί κατάλληλες στρατηγικές για την άρση των εμποδίων αυτών.
2. Οι πρωτοβουλίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 περιγράφονται λεπτομερώς στο παράρτημα.
3. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη μπορούν να προσδιορίσουν άλλες δραστηριότητες που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στους στόχους του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών που προβλέπονται στο άρθρο 2 και να επιτρέψουν τη χρησιμοποίηση της ονομασίας του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών για την προώθηση των δραστηριοτήτων αυτών, στο μέτρο που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων αυτών.
4. Σε συνάρτηση με τις πρωτοβουλίες που οργανώνονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, θα υπάρξει μέριμνα για τον προσδιορισμό των εμποδίων στην εκ μέρους των πολιτών της Ένωσης άσκηση των δικαιωμάτων τους και για την προώθηση κατάλληλων μέτρων και στρατηγικών για την άρση των εμποδίων αυτών καθώς και για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης και της καταπολέμησης των διακρίσεων. Συνεπώς, θα αναζητηθούν συνέργειες μεταξύ των πρωτοβουλιών αυτών και των υπαρχόντων μέσων και προγραμμάτων στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, των δικαιωμάτων των πολιτών, των εργασιακών και κοινωνικών υποθέσεων, της εκπαίδευσης και του πολιτισμού.
Άρθρο 4
Συντονισμός και εφαρμογή σε επίπεδο Ένωσης
1. Η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, καθώς και με τοπικές και περιφερειακές αρχές και με φορείς και ενώσεις που αντιπροσωπεύουν τοπικά και περιφερειακά συμφέροντα.
2. Η Επιτροπή συγκαλεί συνεδριάσεις με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών οργανώσεων ή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ή φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ιθαγένειας και υπερασπίζονται τα δικαιώματα των πολιτών, ή προάγουν την εκπαίδευση και τον πολιτισμό και με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη για να βοηθήσουν την Επιτροπή κατά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών σε επίπεδο Ένωσης.
3. Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες για να αναζητήσει δυνατότητες συνέργειας μεταξύ διαφόρων θεματικών ευρωπαϊκών ετών, αποτιμώντας επιτεύγματα, παρακολουθώντας υφιστάμενα κενά και παρέχοντας στατιστικά στοιχεία, εφόσον απαιτείται, διασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αποτελεσματική εφαρμογή των στόχων των ευρωπαϊκών ετών.
4. Η Επιτροπή εφαρμόζει την παρούσα απόφαση σε επίπεδο Ένωσης.
Άρθρο 5
Δημοσιονομικές διατάξεις
1. Για τα μέτρα ενωσιακού χαρακτήρα που προβλέπονται στο μέρος Α του παραρτήματος διεξάγεται δημόσιος διαγωνισμός ή χορηγούνται επιδοτήσεις χρηματοδοτούμενες από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.
2. Τα μέτρα ενωσιακού χαρακτήρα που προβλέπονται στο μέρος Β του παραρτήματος μπορούν να επιδοτηθούν από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.
Άρθρο 6
Διεθνής συνεργασία
Για την επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, η Επιτροπή μπορεί να συνεργαστεί με τις κατάλληλες διεθνείς οργανώσεις, και ιδίως με το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Άρθρο 7
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή εξασφαλίζει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και με την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, καθώς επίσης, σε περίπτωση που διαπιστωθούν παρατυπίες, με την επιβολή αποτελεσματικών, ανάλογων και αποτρεπτικών κυρώσεων. Η Επιτροπή δύναται να διενεργεί ελέγχους και επαληθεύσεις επιτόπου, βάσει της παρούσας απόφασης και σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96. Εφόσον χρειαστεί, διεξάγονται έρευνες από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1073/1999.
2. Για τις δράσεις της Ένωσης που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης, ως «παρατυπία» βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 νοείται κάθε παράβαση διάταξης του δικαίου της Ένωσης ή κάθε παράβαση συμβατικής υποχρέωσης που προκύπτει από πράξη ή παράλειψη ενός οικονομικού φορέα, η οποία έχει ως πραγματικό ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο γενικός προϋπολογισμός της Ένωσης, με αδικαιολόγητη δαπάνη.
3. Η Επιτροπή μειώνει, αναστέλλει ή ανακτά το ποσό της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει χορηγηθεί για μία δράση, εάν διαπιστώσει παρατυπίες και ιδίως μη τήρηση των διατάξεων της παρούσας απόφασης ή της επιμέρους απόφασης ή της σύμβασης για τη χορήγηση της δεδομένης χρηματοδοτικής στήριξης, ή εάν αποκαλυφθεί ότι, χωρίς να έχει ζητηθεί προηγουμένως η έγκριση της Επιτροπής, η δράση έχει υποστεί σημαντική μεταβολή, ασυμβίβαστη με τη φύση ή τους όρους εκτέλεσης της.
4. Εάν δεν έχουν τηρηθεί οι προθεσμίες ή εάν η πρόοδος στην εκτέλεση της δράσης επιτρέπει να δικαιολογηθεί μέρος μόνον της χρηματοδοτικής στήριξης που χορηγήθηκε, η Επιτροπή ζητά από τον δικαιούχο να της υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός καθορισμένης προθεσμίας. Εάν ο δικαιούχος δεν δώσει ικανοποιητική απάντηση, η Επιτροπή μπορεί να ακυρώσει το υπόλοιπο της χρηματοδοτικής συνδρομής και να απαιτήσει την επιστροφή των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί.
5. Οποιοδήποτε αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό επιστρέφεται στην Επιτροπή. Τόκος προστίθεται σε οποιαδήποτε μη εγκαίρως επιστραφέντα ποσά υπό τους όρους που καθορίζονται στον δημοσιονομικό κανονισμό.
Άρθρο 8
Παρακολούθηση και αξιολόγηση
Έως στις 31 Δεκεμβρίου 2014, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την εφαρμογή, τα αποτελέσματα και τη γενική αξιολόγηση των δράσεων που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση. Η έκθεση αυτή θα αποτελέσει τη βάση των μελλοντικών πολιτικών, μέτρων και δράσεων της Ένωσης στον τομέα αυτό. Με βάση την κτηθείσα εμπειρία από το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών, η έκθεση αυτή θα προτείνει επίσης ιδέες και βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τον αποτελεσματικότερο τρόπο ενημέρωσης των πολιτών για τα δικαιώματά τους, ακόμη και μετά τη λήξη του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών.
Άρθρο 9
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 10
Αποδέκτες
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 21 Νοεμβρίου 2012.