РЕШЕНИЕ (ЕС) 2015/218 НА КОМИСИЯТА
от 7 май 2014 година
относно държавна помощ № SA.29786 (ex N 633/2009), SA.33296 (11/N), SA.31891 (ex N553/10), N 241/09, N 160/10 и SA.30995 (ex C 25/10), приведена в действие от Ирландия за преструктурирането на Allied Irish Banks plc и EBS Building Society
(нотифицирано под номер C(2014) 2638)
(само текстът на английски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените по-горе разпоредби (1),
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
Allied Irish Banks, plc („AIB“) и EBS Building Society („EBS“) са получили държавна помощ поотделно, за която Комисията беше уведомена в отделни процедури. EBS и AIB се сляха на 1 юли 2011 г. („банката“) и Комисията оцени предоставената на банката помощ в отделна процедура. Следователно по отношение на AIB, EBS и слятото дружество има съответно три отделни процедури за държавна помощ.
1.1. AIB
(2)
С решение от 12 май 2009 г. Комисията временно одобри (2) вноска в капитала на AIB в размер на 3,5 млрд. EUR под формата на нови привилегировани акции от основния капитал от първи ред, на основата на някои поети задължения, в това число представянето на план за преструктуриране в рамките на шест месеца след рекапитализацията.
(3)
След тази първоначална вноска в капитала, на 13 ноември 2009 г. ирландските органи представиха първоначален план за преструктуриране на AIB, последван от активна кореспонденция. На 4 май 2010 г. ирландските органи представиха актуализиран план за преструктуриране, който също беше последван от активна кореспонденция между Комисията и Ирландия.
(4)
С решение от 21 декември 2010 г. Комисията временно разреши (3) вноска в капитала с цел оздравяване в размер на 9,8 млрд. EUR под формата на обикновени акции, докато Комисията одобри преразгледания план за преструктуриране, като се вземе предвид допълнителната помощ, предоставена на AIB. Планирано е било вноската в капитала да бъде предоставена на два етапа: i) 3,7 млрд. EUR да бъдат внесени до 31 декември 2010 г.; и ii) 6,1 млрд. EUR да бъдат внесени през месец февруари 2011 г. (4)
(5)
Докато първата вноска от одобрената рекапитализация е била осъществена от ирландската държава в края на месец декември 2010 г., втората вноска, планирана за месец февруари 2011 г., така и не е била извършена (5).
1.2. EBS
(6)
С решение от 2 юни 2010 г. (6) Комисията временно разреши рекапитализация на EBS като спешна помощ, докато Комисията одобри план за преструктуриране. Ирландските органи представиха плана на 31 май 2010 г.
(7)
На 11 октомври 2010 г. Комисията реши да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от Договора за функциониране на Европейския съюз („Договора“) по отношение на представения от ирландските органи план за преструктуриране на EBS („решението за откриване“) (7), тъй като Комисията имаше съмнения по отношение на съвместимостта на въпросния план за преструктуриране и свързаните с него мерки за помощ с вътрешния пазар в светлината на Съобщението на Комисията относно връщане на жизнеспособността и оценка на мерките за преструктуриране във финансовия сектор според правилата за държавна помощ в настоящата криза (8) („Съобщение относно преструктурирането“).
(8)
Комисията получи мнения от EBS и две други заинтересовани страни.
(9)
През месец юли 2011 г. EBS се сля с AIB и стана напълно интегрирано дъщерно предприятие на банката. В резултат на това EBS престана на съществува като самостоятелно предприятие. По тази причина решението за откриване, отнасящо се до EBS в качеството му на самостоятелен субект, стана нищожно и Комисията реши да не продължава процедурата.
1.3. СЪВМЕСТНА ПРОЦЕДУРА
(10)
На 31 март 2011 г. ирландският министър на финансите обяви, че ирландската банкова система ще бъде реорганизирана около две основни банки - Bank of Ireland („BoI“) и AIB (9). Той обяви също така, че в този контекст EBS ще се слее с AIB и да образуват въпросната втора основна институция.
(11)
С решение от 15 юли 2011 г. Комисията одобри (10) комбиниран пакет за оздравяване на банката в размер до 13,1 млрд. EUR, докато бъде одобрен план за преструктуриране на банката, в който трябва да бъде взета предвид допълнителната предоставена помощ.
(12)
На 28 септември 2012 г. ирландските органи представиха план за преструктуриране на банката. (11)
(13)
През периода октомври 2012 г. - март 2014 г. Комисията и ирландските органи редовно обменяха информация. Комисията многократно отправяше искания за информация, а ирландските органи предостави редица допълнителни документи (12).
2. ФАКТИ
2.1. ОПИСАНИЕ НА БЕНЕФИЦИЕРИТЕ
2.1.1. AIB
(14)
Подробно описание на AIB е предоставено в раздел II.1 от решението на Комисията по отношение на първата рекапитализация на банката от 12 май 2009 г. (13) По-долу е представено кратко обобщение.
(15)
През периода преди финансовата криза AIB е била група с разнообразни финансови услуги, предлагаща пълната гама от персонални и корпоративни банкови услуги. През 2008 г. размерът на нейния счетоводен баланс е бил 182 млрд. EUR. Тя е била една от двете най-големи банки в Ирландия, като пазарният ѝ дял е представлявал около 35 % от разплащателните сметки на физически лица, 27 % от ипотеките, 46 % от спестяванията и 41 % от разплащателните сметки на МСП.
(16)
Преди тази криза AIB се е разраствала бързо, като по-специално е била насочена към отпускането на нови кредити на ирландския имотен пазар и сериозно е разчитала на финансиране на едро. При започването на световната финансова криза, която засегна особено тежко ирландската икономика и по-специално ирландския пазар на недвижимо имущество, пролича уязвимостта на бизнес модела на AIB и необходимостта от държавно подпомагане е станала неизбежна.
(17)
През месец юли 2011 г. AIB се сля с EBS.
2.1.2. EBS
(18)
Подробно описание на EBS в представено в раздел 2.1.2 от решението на Комисията по отношение на спешната рекапитализация на EBS/AIB от 15 юли 2011 г. (14) В следващите съображения е представено кратко обобщение.
(19)
В годините преди финансовата криза EBS е било най-голямото дружество за жилищно кредитиране в Ирландия и с общи активи от 21,5 млрд. EUR през 2009 г. е представлявало осмата по големина финансова институция, осъществяваща дейност в тази държава. Дружествата за жилищно кредитиране са взаимни организации, в които няма акционери, а вместо това са собственост на своите членове, които също така са и техни клиенти. Тяхната цел е привличането на депозити и предоставянето на заеми. Печалбите се използват за коригиране на лихвените проценти в интерес на членовете или се натрупват като резерви.
(20)
EBS е предлагало на своите членове традиционни продукти за банкиране на дребно (спестявания и ипотеки) в съответствие с неговата цел като дружество за жилищно кредитиране. Дружеството е имало също така инвестиционен отдел, чрез който е предлагало високоспециализирани услуги за корпоративни клиенти, специализирани предприятия и кредитни съюзи. От 2005 г. нататък EBS е разширило своята дейност в областта на кредитирането на търговски недвижими имоти, като е изградило значителен кредитен портфейл в този сегмент. EBS е пострадало от спада в ирландската икономика като цяло и по-специално от срива в цените на търговските недвижими имоти. Достъпът до финансиране постепенно се е влошил и мащабните обезценки на неговите портфейли с търговски и ипотечни заеми са довели до намаляването на капитала на EBS.
(21)
От 1 юли 2011 г. EBS става дъщерно предприятие, изцяло притежавано от AIB. То предлага главно ипотечни и депозитни услуги на ирландския пазар. EBS продължава да осъществява дейността си със своята търговска марка.
2.1.3. Банката (след сливането на AIB и EBS)
(22)
Според резултатите от ППОК/ППОЛ (15), извършени в рамките на Програмата за икономически реформи на Ирландия („програмата“) (16), обявени на 31 март 2011 г., е била установена капиталова нужда за AIB в размер на 13,3 млрд. EUR, а за EBS - 1,5 млрд. EUR (данните и за двете институции включват базовия собствен капитал (17) и условния капитал (18)).
(23)
Според условията на програмата участващите кредитни институции е трябвало да изготвят планове за рекапитализация, за да отговорят на посочените в ППОК/ППОЛ изисквания за допълнителен капитал, като изискваният размер на капитала е трябвало да бъде налице до края на месец юли 2011 г.
(24)
На 31 март 2011 г. ирландският министър на финансите обяви преструктурирането на целия банков сектор. Взето е било решение за сливането на AIB и EBS. Образуваната по този начин нова банка е трябвало да стане основна банка в реформираната ирландска банкова система.
(25)
На 26 май 2011 г. министърът, AIB и EBS подписаха споразумение за придобиване, уреждащо придобиването от AIB на EBS (след преобразуването му в частно дружество и получаването на всички необходими регулаторни одобрения). Според условията на споразумението EBS е изцяло притежавано дъщерно предприятие, което се ползва с пълната подкрепа на AIB, но продължава да осъществява своята дейност с търговската марка EBS. Сливането на двете дружества е наложило преобразуването на EBS в акционерно дружество и превръщането му в изцяло лицензирана банка, с последващо придобиване от страна на AIB на неговия акционерен капитал по номинална стойност. След предоставянето на разрешение на 27 юни 2011 г. въз основа на процедурите за контрол върху сливанията, сливането беше осъществено на 1 юли 2011 г.
(26)
Считано от 15 юли 2011 г., 99,8 % от акционерния капитал на банката е собственост на ирландската държава.
(27)
Банката се определя като банка с пълен набор услуги, като основно е съсредоточена в Ирландия и предлага широк диапазон от банкови продукти и услуги чрез широка дистрибуторска мрежа. Банката има ограничено чуждестранно присъствие във Великобритания. През втората част на 2012 г. AIB е започнала да организира своята вътрешна структура в посока към модел, при който в центъра се поставя по-скоро клиентът, включващ следните основни сегменти: Domestic Core Bank, AIB UK и Financial Solutions Group („FSG“). Отчитането на тази нова сегментирана основа е започнало през 2013 г.
(28)
Domestic Core Bank осъществява дейността си посредством мрежа от канали за предоставяне на услуги, включваща 274 клона (19). Клоновата мрежа е в процес на преструктуриране и в момента се извършва закриване на редица клонове. Банката предлага банкови услуги също така чрез пощенските офиси на националната пощенска служба. EBS се управлява в рамките на структурата на Domestic Core Bank. Тя запазва своя собствен банков лиценз и функционира като дъщерно предприятие с отделна търговска марка, като запазва своята собствена клонова мрежа. То е съсредоточено върху дейностите по ипотеки и депозити.
(29)
AIB UK осъществява дейност във Великобритания и в Северна Ирландия. Във Великобритания банката функционира под търговското име Allied Irish Bank (GB) и предлага пълен набор банкови услуги чрез 20 клона за пълно обслужване, както и онлайн банкиране. Основните целеви пазари са МСП. Банката предоставя също така депозитни услуги с марката Allied Irish Bank (GB) Savings Direct (20). В Северна Ирландия AIB UK осъществява дейност под търговското име First Trust Bank („FTB“) и чрез 32 клона. Пълен набор банкови услуги се предлага както за предприятия, така и за физически лица.
(30)
Financial Solutions Group е създадена през 2012 г. за подпомагане на МСП и индивидуални клиенти, изправени пред затруднения с изпълнението на техните задължения по заеми, и за изпълнението на плана на банката за намаляване на задлъжнялостта по активите.
(31)
Понастоящем банката е една от трите най-големи местни банки в Ирландия, заедно с BoI и Permanent TSB („PTSB“). Към 31 декември 2013 г. общите активи на банката са били в размер на 118 млрд. EUR, в сравнение с общите активи на BoI в размер на 132 млрд. EUR и общите активи на PTSB в размер на 38 млрд. EUR към 31 декември 2013 г. Банката е група за разнообразни финансови услуги, предлагаща пълната гама от услуги за персонално и корпоративно банкиране с акцент върху ирландския пазар на банкирането на дребно. Банката е особено силно представена в сегмента на МСП.
Таблица 1
Банката - избрани финансови данни за 2013 г.
31.12.2013 г.
Общи активи (EUR)
118 млрд.
Заеми и вземания от клиенти (EUR)
66 млрд.
Печалба от дейността/загуба преди провизии (EUR)
0,445 млрд.
Депозити на клиенти (EUR)
66 млрд.
Отношение кредити/депозити (%)
100 %
Рисково претеглени активи (EUR)
62 млрд.
Съотношение на основния капитал от първи ред (%)
14,3 %
Общ брой на персонала (еквивалент на пълно работно време)
11 431
Източник: План за преструктуриране на банката, септември 2012 г.; Годишен доклад на AIB за 2013 г.
Таблица 2
Позиции на банката на пазарите за банкиране за МСП, персонално, ипотечно и спестовно банкиране
(%)
Пазарни дялове
Основна разплащателна сметка на МСП
40
Основна разплащателна сметка на физически лица
37 %
Ипотечен сектор - остатъчни салда
31 %
Пазар на спестяванията (общо за AIB и EBS)
40
Източник: Документи, предоставени допълнително през месец март 2014 г.; пазарните дялове се отнасят за месец декември 2013 г.
2.2. ЗАТРУДНЕНИЯТА НА AIB И EBS
(32)
AIB е имала нужда от държавна помощ вследствие на световната финансова криза, в съчетание с прекомерния растеж на AIB, голямата зависимост от финансиране на едро, експозицията ѝ на ирландския пазар на недвижимо имущество и неподходящото управление на риска.
(33)
В годините преди финансовата криза AIB е решила да следва безпрецедентния растеж на ирландската икономика и в ирландския сектор за недвижимо имущество. В абсолютно изражение заемите от AIB за недвижимо имущество и строителство са се увеличили с 336 % през периода 2002-2006 г. и експозицията на банката на този сектор се е повишила от 19 % през 2002 г. на 36 % през 2008 г. В преследването на по-високи обеми и в отсъствието на финансови ограничения, банката е поела прекалено големи рискове от гледна точка на експозицията (т.е. концентрация върху сектора на имотите и строителството), но също така от гледна точка на видовете предлагани ипотеки (т.е. ипотеки с лихвен процент, обвързан с основния лихвен процент (21)).
(34)
Влошаването на ирландския пазар на недвижими имоти, последващите спадове в цените на имотите, както и забавянето в развитието на ирландската икономика от 2008 г. са довели до значително понижаване на качеството на активите на AIB и до значителни обезценки на неговия кредитен портфейл, което е намалило капиталовия резерв на банката.
(35)
За да финансира своето бързо разширяване, банката е повишила зависимостта си от финансирането на едро от около 35 % през 2004 г. на 42 % през 2006 г., докато отношението кредити/депозити се е увеличило от 101 % през 2002 г. на 157 % през 2007 г.
(36)
След срива на Lehman Brothers Holdings Inc. през месец септември 2008 г. сътресенията на световните финансови пазари са ограничили достъпа на AIB до финансиране (както и при другите ирландски банки) и са засегнали способността ѝ да продължи да осъществява нормалната си дейност. По тази причина държавата се е намесила, като първо е предоставила гаранции за финансиране. В условията на повишени разходи за финансиране (т.е. високи лихви по депозитите и гаранционни такси) и значително намален базов лихвен процент на Европейската централна банка („ЕЦБ“) (22), ипотеки с лихвен процент, обвързан с основния лихвен процент, на банката (около 45 % от портфейла с ипотечни заеми на AIB за 2011 г.) са довели до значително по-нисък нетен лихвен марж („NIM“) за банката.
(37)
Същественото влошаване на финансовото положение на AIB я е подтикнало да участва във всички мерки за подпомагане, прилагани от ирландската държава за запазването на финансовата стабилност на държавата. Освен държавните гаранции AIB е получила от държавата вноски в капитала и се е възползвала от прехвърляне на активи към Националната агенция за управление на активи - NAMA (23) за прочистване на счетоводния си баланс.
(38)
Аналогично финансовата криза е оказала въздействие върху финансовата позиция на EBS, по-специално поради рязкото понижаване на стойността на имотите в Ирландия. Преди тази криза EBS е притежавало значителен кредитен портфейл в сегмента на кредитирането на търговски недвижими имоти.
(39)
EBS е трябвало да извърши мащабни обезценки на своите търговски и ипотечни кредитни портфейли. Достъпът на EBS до финансиране постепенно се е влошил и в крайна сметка е достигнал пълно преустановяване. Следователно, с оглед на уязвимата му позиция, EBS е било принудено да поиска включване в държавните мерки за подпомагане. EBS е имало нужда от гаранции за финансиране, прехвърляне на активи към NAMA и вноски в капитала.
2.3. МЕРКИТЕ ЗА ПОМОЩ
(40)
Поради трудностите, пред които са били изправени AIB и EBS, държавата е трябвало да предостави значително подпомагане за AIB и EBS поотделно, както и на банката (слятото дружество).
(41)
На AIB и EBS са били предоставени поотделно гаранции за дългови инструменти, съответно по схемата за финансово подпомагане на кредитните институции („CIFS“) (24) и по схемата за гаранции по допустимите задължения(„ELG“) (25). Предоставени са били и мерки за освобождаване от активи, включващи прехвърляне на обезценените активи към NAMA.
(42)
Освен това AIB и EBS нееднократно са получавали капиталова подкрепа (26).
(43)
Наред с това държавата е предоставила гаранции под формата на спешна помощ за осигуряване на ликвидност (СПОЛ), отпусната от Ирландската централна банка.
(44)
Банката е продължила да ползва схемата за СПОЛ и е била рекапитализирана през месец юли 2011 г. (27) чрез пласиране на собствен капитал, вноска в капитала (28) и полици на условния капитал.
(45)
Общо всички мерки за рекапитализация на банката (включително привилегированите акции и инструментите на условния капитал) възлизат на 20,775 млрд. EUR. В резултат на различните вноски в капитала ирландската държава - чрез Комисията на националния пенсионен резервен фонд („NPRFC“) - притежава 99,8 % от обикновените акции в банката.
(46)
NPRFC притежава също така привилегировани акции в размер на 3,5 млрд. EUR, които първоначално са били внесени в AIB през 2009 г. и одобрени с Решение на Комисията по дело N 241/2009. (29) Откупуването/обратното изкупуване на тези акции зависи от банката. От месец май 2014 г. насам (т.е. пет години след вноската) ще се прилага надценка в размер на 25 % по отношение на тези акции и откупуването ще бъде при 125 % от номиналната стойност.
(47)
В Таблица 3 е представено обобщение на всички мерки за помощ, предоставени на AIB, EBS и банката (слятото дружество).
Таблица 3
Обзор на мерките за помощ, предоставени на AIB, EBS и банката (слятото дружество AIB/EBS)
(в някои случаи одобрените и действително предоставените суми се различават)
Вид мярка
Размер
(в млрд. EUR)
Възнаграждение
Мерки в полза на AIB (самостоятелно)
а
Гаранции по схемата CIFS
(размер на гарантираните задължения)
до 133
В съответствие със схемата CIFS
б
Гаранции по схемата ELG
(размер на гарантираните задължения)
до 62,5
В съответствие със схемата ELG
в
Мярка за освобождаване от обезценени активи - прехвърляне към NAMA
20,4
(приблизителен размер на помощта = 1,6) (30)
няма - средната отстъпка е била приблизително 56 %
г
Рекапитализация под формата на привилегировани акции, май 2009 г.
3,5
8 % годишно или обикновени акции вместо тях
д
Рекапитализация под формата на нов собствен капитал, декември 2010 г.
3,7
е
Държавна гаранция по спешната помощ за осигуряване на ликвидност („СПОЛ“) до второто тримесечие на 2011 г.
[5-15] (31)
Мерки в полза на EBS
ж
Гаранции по схемата CIFS
(размер на гарантираните задължения)
до 14,4
В съответствие със схемата CIFS
з
Гаранции по схемата ELG
(размер на гарантираните задължения)
до 8,0
В съответствие със схемата ELG
и
Мярка за освобождаване от обезценени активи - прехвърляне към NAMA
0,9
(приблизителен размер на помощта = 0,1) (30)
няма - средната отстъпка е била приблизително 57 %
й
Рекапитализация под формата на специални инвестиционни акции (SIS), май и декември 2010 г.
0,625
Възнаграждението може да е под формата на изплащане на дивидент, ако има достатъчно резерви за разпределяне
к
Рекапитализация чрез директна безвъзмездна помощ под формата на запис на заповед, декември 2010 г.
0,250
Няма отделно възнаграждение
л
Държавна гаранция по СПОЛ
[0-5]
Мерки в полза на банката (слятото дружество)
м
Рекапитализация под формата на обикновени акции („пласиране“), юли 2011 г.
5,0
н
Рекапитализация под формата на полици на условния капитал, юли 2011 г.
1,6
Фиксиран задължителен лихвен процент 10 % годишно
о
Рекапитализация под формата на вноска в капитала, юли 2011 г.
6,1
Без възнаграждение
Общо всички рекапитализации (г + д + й + к + м + н + о))
20,775
Източник: ирландските органи и плановете за преструктуриране на AIB, EBS и банката
2.4. ИНДИВИДУАЛНИ ПЛАНОВЕ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(48)
През месец ноември 2009 г. ирландските органи представиха първия план за преструктуриране на AIB, в който бяха изложени първите предложения за възстановяването на жизнеспособността на AIB. През месец май 2010 г. ирландските органи представиха актуализирана версия на плана, в която, наред с други неща, бяха предвидени допълнителни продажби (дъщерните предприятия на AIB в Полша, Обединеното кралство и САЩ) за изпълнение на новите изисквания за минимален собствен капитал, обявени от Финансовия регулатор по ППОК през месец март 2010 г.
(49)
В представения на 31 май 2010 г. план за преструктуриране на EBS беше предвидено вътрешно преструктуриране на EBS, за да се осигури жизнеспособност, в съчетание с бърза продажба на трета страна. Според споменатия план EBS е щяло да преустанови дейността си по кредитиране на търговски недвижими имоти и да пренасочи своите дейности към сферите на спестяванията на дребно и ипотеките. EBS е щяло да намали зависимостта си от (краткосрочно) финансиране на едро и вместо това да се съсредоточи върху депозитите на дребно.
2.5. МЕРКИ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ, КОИТО ВЕЧЕ СА ОСЪЩЕСТВЕНИ ОТ БАНКАТА (ДРУЖЕСТВОТО, ОБРАЗУВАНО ПРИ СЛИВАНЕТО НА AIB И EBS)
(50)
Преди да представи окончателния вариант на плана за преструктуриране банката вече е осъществила широк диапазон от мерки за преструктуриране с оглед на постигането на целите за дългосрочна жизнеспособност, собствен принос и споделяне на тежестта. Тези мерки включват продажбата на предприятия, намаляване на задлъжнялостта чрез продажба на активи, операции по управление на пасивите (32) и действия за намаляване на разходите, както следва (33):
-
продажби на предприятия, чрез които е генериран основен капитал от първи ред в размер на 3,3 млрд. EUR:
Септември 2010 г.
Продажба на Goodbody Stockbrokers
Ноември 2010 г.
Продажба на дял в размер на 23,9 % в M&T Corporation
Февруари 2011 г.
Прехвърляне на 9 млрд. EUR депозити от Anglo Irish Banks към AIB
Април 2011 г.
Продажба на дял в размер на 70,36 % в Polish BZWBK
Април 2011 г.
Продажба на дял в размер на 50,00 % в Polish BZWBK Asset Management
Май 2011 г.
Продажба на дял в размер на 49,99 % в Българо-американска кредитна банка
Август 2011 г.
Продажба на AIB International Financial Services
Август 2011 г.
Продажба на AIB Jersey Trust
Януари 2012 г.
AIB обявява решение за приключване на съвместното предприятие с Aviva Life Holdings Ireland Ltd
Април 2012 г.
AIB обявява решение за преустановяване на дейността на остров Ман и в Джърси
Април 2012 г.
Продажба на предприятието AIB Baltics
Юни 2012 г.
Продажба на AIB Investment Managers
Август 2012 г.
Продажба на дялове в полски имотни фондове
-
прехвърляне на активи в размер на 21,3 млрд. EUR към NAMA,
-
намаляване на задлъжнялостта чрез продажба на активи, произтичаща от ППОЛ за 2011 г., в размер на 20,5 млрд. EUR (пълно),
-
операции по управление на пасивите/обратно изкупуване на дълг, извършено съответно през 2009 г., 2010 г. и 2011 г., вследствие на които е генериран основен капитал от първи ред в размер на 5,4 млрд. EUR:
Юни 2009 г.
Обратно изкупуване на хибриден капитал от първи ред + вноска в капитала в размер на 1,1 млрд. EUR
Март 2010 г.
Обратно изкупуване на облигации от втори ред + вноска в капитала в размер на 0,4 млрд. EUR
Януари 2011 г.
Обратно изкупуване на облигации от втори ред + вноска в капитала в размер на 1,5 млрд. EUR
Юли 2011 г.
Обратно изкупуване на облигации от първи и от втори ред + вноска в капитала в размер на 2,1 млрд. EUR
Юни 2010 г. - Февруари 2011 г.
Поредица от обратни изкупувания на облигации от първи и от втори ред на EBS + вноска в капитала в размер на 0,3 млрд. EUR
-
закриване на клонове (68 в Ирландия, закриване на 22 обекта на EBS, 22 клона на AIB в Обединеното кралство),
-
програма за предсрочно пенсиониране и доброволно напускане: намаление от +/- 2 877 FTE (34) към 31 декември 2013 г., като са планирани допълнителни съкращения,
-
пълна смяна на членовете на Управителния съвет и на висшето ръководство (спрямо профила преди месец септември 2008 г.),
-
пренасочване на дейността към Ирландия с предлагане на банкови услуги за корпоративни клиенти и за клиенти на дребно.
2.6. ПЛАН ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ НА БАНКАТА (ДРУЖЕСТВОТО, ОБРАЗУВАНО ПРИ СЛИВАНЕТО НА AIB И EBS)
(51)
На 28 септември 2012 г. ирландските органи представиха план за преструктуриране на банката, обхващащ периода 2012-2015 г. Ирландските органи изменяха и допълваха споменатия план много пъти, като в крайна сметка беше опредено периодът на преструктуриране да включва годините 2014-2017 г.
(52)
Ирландските органи представиха базов сценарий, алтернативен базов сценарий, основан на по-консервативни допускания, и неблагоприятен сценарий, за да покажат способността на банката да постигне дългосрочна жизнеспособност.
(53)
До края на периода на преструктуриране банката планира да се възстанови като солидна, печеливша и добре финансирана институция със стабилни коефициенти на капиталова адекватност и по-традиционен бизнес модел. Според изложената в плана бизнес стратегия банката ще бъде дефинирана като по-малка банка, предлагаща пълен набор услуги, като основно е съсредоточена в Ирландия, за разлика от международната група за разнообразни финансови услуги, каквато е била преди кризата. Оперативната структура на банката е основана на три основни елемента - Domestic Core Bank, AIB UK (предприятието в Обединеното кралство, включващо дейности във Великобритания и Северна Ирландия) и Financial Solutions Group, създадена през 2012 г.
(54)
Основните фактори за възстановяването на жизнеспособността на банката са следните:
а)
преориентиране на банката към по-малка банка с подобрен профил на финансиране, основно съсредоточена в Ирландия;
б)
по-високи равнища на доходност чрез подобряване на NIM, мерки за намаляване на разходите и значително по-ниски разходи от обезценка;
в)
стабилен капиталов буфер.
2.6.1. Базов сценарий
2.6.1.1. Макроикономически допускания и основни финансови прогнози
(55)
В базовия сценарий се допуска, че брутният вътрешен продукт („БВП“) в Ирландия ще се повиши с 2,2 % през 2014 г., а през 2015 г., 2016 г. и 2017 г. ще нараства съответно с 2,8 %, 3,2 % и 3,2 %. Очаква се БВП в Обединеното кралство да се повиши с 1,9 % през 2014 г., с 2,1 % през 2015 г., с 2,5 % през 2016 г. и с 2,5 % през 2017 г.
(56)
Очакванията са за повишаване на трудовата заетост през целия период на преструктуриране, като прогнозният темп на растеж е 0,8 % през 2014 г., 1,5 % през 2015 г., 2 % през 2016 г. и 2 % през 2017 г.
(57)
Очаква се съживяване на жилищния и строителния сектор от силно намалените равнища на активност. Според прогнозите цените на жилищните имоти ще се повишат с 3 % през 2014 г., с 3 % през 2015 г., с 2,5 % през 2016 г. и с 2,5 % през 2017 г.
(58)
Според плана за преструктуриране на банката могат да се направят следните финансови прогнози при базовия сценарий:
Таблица 4
Финансови резултати на банката и финансови прогнози при базовия сценарий
Основни финансови показатели
2012 г.
реални
2013 г.
реални
2014 г.
план
2015 г.
план
2016 г.
план
2017 г.
план
- Капитал и рисково претеглени активи („РПА“)
-
Съотношение на капитала от първи ред („CT1“) или съотношение на базовия собствен капитал от първи ред („CET1“) (%)
15,2 %
14,3 %
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
-
Капиталов буфер (млн. EUR) срещу 8 % CT1/CET1
5 133
3 934
[0-5 000]
[5 000-10 000]
[5 000-10 000]
[5 000-10 000]
-
РПА (млн. EUR)
71 417
62 395
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
- Доходност
-
NIM - без ELG (%)
1,22 %
1,37 %
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
-
Отношение между разходите и приходите
123 %
77 %
[60-70 %]
[50-60 %]
[45-55 %]
[45-55 %]
-
Печалба след облагане с данъци (млн. EUR)
(3 557)
(1 597)
[0-750]
[0-750]
[250-1 250]
[250-1 250]
-
Възвръщаемост на собствения капитал („ROE“) (35)
- 37,0 %
- 21,5 %
[0,5-10 %]
[0,5-10 %]
[5-15 %]
[5-15 %]
- Финансиране
-
отношение кредити/депозити
115 %
100 %
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
-
зависимост от ЕЦБ (% от общите пасиви (36))
20 %
12 %
[10-20 %]
[ 10 %]
[ 10 %]
[ 10 %]
- Други
-
Брутни заеми и аванси за клиенти (млн. EUR)
89 872
82 851
[70 000-80 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
-
Общо активи (млн. EUR)
122 501
117 734
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
-
FTE (брой)
13 429
11 431
[10 000-15 000]
[8 000-13 000]
[8 000-13 000]
[8 000-13 000]
Източник: План за преструктуриране на банката и документи, предоставени допълнително на 10 януари 2014 г., годишен доклад на AIB за 2013 г.
2.6.1.2. Основни фактори за възстановяване на жизнеспособността на банката
i) По-малка банка с национална насоченост и подобрен профил на финансиране
(59)
Посредством значителната продажба на неосновни активи (37) банката се стреми да стане съществено по-малка институция в сравнение с периода преди финансовата криза. Банката вече е осъществила значително намаляване на задлъжнялостта чрез продажбата на няколко от нейните предприятия, продажба на активи и прехвърлянето на активи, свързани с „високорискови имоти“, към NAMA (21,3 млрд. EUR), благодарение на което е успяла да намали значително размера на своя счетоводен баланс. Общите активи на AIB Group са намалели от 136,7 млрд. EUR в края на 2011 г. на 117,7 млрд. EUR към 31 декември 2013 г. (намаление в размер на 14 %) (38).
(60)
Тази важна програма за намаляване на задлъжнялостта/големината, която банката е започнала да осъществява, в съчетание с нарастващата база от депозити на клиенти (считано от 2011 г.), е допринесла за подобряването на профила на финансиране на банката. Делът на депозитите на клиенти над общия източник на средства (т.е. общите пасиви (39)) се е повишил от 49,7 % в края на 2011 г. на 61,2 % в края на 2013 г., докато отношението кредити/депозити е намаляло от 138 % в края на 2011 г. на 100 % към 31 декември 2013 г.
(61)
По време на периода на преструктуриране банката предвижда допълнително увеличение на дела на депозитите на клиенти над общия източник на нейните средства (т.е. общите пасиви), докато делът на финансирането от ЕЦБ се очаква значително да намалее през периода на изпълняване на плана за преструктуриране - от 20 % през 2012 г. на [ 10 %] през 2017 г. (т.е. намаление от 15-25 млрд. EUR) - вследствие на комбинацията от прогнозните по-ниски обеми на заемите (40), обратното изкупуване на облигации на NAMA (41) и по-големите депозити на банки.
(62)
Банката постепенно си връща достъпа до пазара на едро. През януари и септември 2013 г. банката е емитирала две ипотечни банкови облигации всяка от по 500 млн. EUR. През месец октомври 2013 г. банката е емитирала секюритизация на дълг по кредитни карти в размер на 500 млн. EUR - първата подобна емитирана от ирландска банка изобщо. През месец ноември 2013 г. банката е успяла да пласира 500 млн. EUR напълно необезпечен тригодишен дълг. Това е била първата негарантирана дългова сделка на банката след 2009 г. През месец март 2014 г. банката е емитирала 7-годишна обезпечена с активи облигация на стойност 500 млн. EUR. Това е бенчмарк публичната обезпечена с активи облигация на AIB с най-дълъг срок от 2007 г. насам.
(63)
Що се отнася до прогнозните коефициенти на ликвидност, като се има предвид наличната на този етап информация относно състава на коефициента на краткосрочното ликвидно покритие („LCR“), който все още е обект на консултации на равнище Европейски съюз (42), банката предвижда коефициент на LCR през периода на преструктуриране доста над минималните изисквания (вж. Таблица 5).
Таблица 5
Коефициенти на ликвидност на банката
(%)
Коефициенти на ликвидност
2014 г.
план
2015 г.
план
2016 г.
план
2017 г.
план
LCR
[75-150]
[75-170]
[75-170]
[75-170]
Минимален LCR, включен в Регламент (ЕС) № 575/2013
60
70
80
Коефициент на стабилност на нетното финансиране
[70-120]
[70-120]
[70-120]
[70-120]
Източник: План за преструктуриране на банката
ii) По-високо равнище на доходност
(64)
Банката предвижда, че ще възстанови своята доходност през 2014 г., като прогнозната печалба след данъчно облагане е [0-750] млн. EUR, която ще достигне [250-1 250] млн. EUR през 2017 г. Възвръщаемостта на собствения капитал („ROE“) се очаква да бъде [0,5-10 %] през 2014 г. и [5-15 %] през 2017 г. Това ще бъде постигнато по следния начин.
(65)
Първо, в плана за преструктуриране са посочени редица действия, чрез които да бъде постигнато възстановяване на NIM, без разходите по ELG, от 1,22 % през 2012 г. до [1,5-2,25 %] през 2017 г. Тези действия включват новоотпуснати заеми в размер на [20-30] млрд. EUR през периода 2014-2017 г. при по-високи лихвени проценти, допълнително подобрение в цените на заемите в стария портфейл (43) и допълнително намаляване на разходите по депозитните продукти до 2015 г. (вж. Таблица 6). Освен това се предвижда през периода на преструктуриране делът на активите с ниска доходност на банката (т.е. ипотеки с лихвен процент, обвързан с основния лихвен процент, и облигации на NAMA) в общите активи да намалее от [20-30 %] през 2014 г. на [10-20 %] през 2017 г. в резултат на откупуването на облигациите на NAMA и амортизацията на портфейла с ипотеки с лихвен процент, обвързан с основния лихвен процент, за който не се предвижда отпускането на нови заеми.
Таблица 6
Прогнозно изменение на средната доходност по активите и пасивите на банката
(%)
Средна доходност
2013 г.
реална
2014 г.
план
2015 г.
план
2016 г.
план
2017 г.
план
Средна доходност - новоотпуснати кредити
[3-7]
[3-7]
[3-7]
[3-7]
[3-7]
Средна доходност - заеми от стария портфейл
[2-5]
[2-5]
[2-5]
[2-5]
[2-5]
Средна доходност - общи заеми
2,74
[2-6]
[2-6]
[2-6]
[2-6]
Средна доходност - депозити
(включително разплащателни сметки)
- 1,54
[- 0,5 - - 2,5]
[- 0,5 - - 2,5]
[- 0,5 - - 2,5]
[- 0,5 - - 2,5]
Източник: План за преструктуриране на банката и документи, предоставени допълнително на 20 март 2014 г.
(66)
Второ, прекратяването на схемата ELG, считано от 28 март 2013 г., ще осигури повишаване на NIM след приспадане на разходите за ELG, тъй като ще бъдат намалени заплащаните да държавата гаранционни такси. Те са били в размер на 0,4 млрд. EUR през 2012 г. и се предвижда през 2017 г. да са едва 8 млн. EUR.
(67)
Трето, с оглед на постигането на устойчиви печалби от дейността преди провизии, банката планира допълнително съкращаване на своите разходи за дейността от 1,8 млрд. EUR през 2012 г. на [1,0-1,5] млрд. EUR през 2015 г. и на [1,0-1,5] млрд. EUR през 2017 г. Двете основни инициативи, на които се базира това предвидено намаляване, са схемата за пенсиониране и доброволно напускане и прегледът на възнагражденията и придобивките, представен през 2012 г. В това отношение банката предвижда съкращаване на персонала си съответно с [20-40] % към 2015 г. и с [20-40] % към 2017 г. спрямо равнищата от 2012 г., вследствие на което общото намаление на персонала ще е с [2 000-5 000] човека.
(68)
Накрая, що се отнася до печалбата от дейността след провизии и преди извънредни позиции, банката планира рязко намаление на своите разходи от обезценка на заеми - от 2,5 млрд. EUR през 2012 г. на [0-0,5] млрд. EUR през 2014 г. и [0-0,5] млрд. EUR през 2017 г., тъй като планът се базира на допускане за икономическо възстановяване на Ирландия. AIB очаква това възстановяване да доведе до намаляване на новите необслужвани заеми. В плана за провизиите са предвидени също така по-ефективни дейности за управление на кредитите, намерили отражение в създаването на Financial Solution Group, както и въвеждането на стратегията за разрешаване на проблемите с просрочията по ипотеки (44) („MARS“). С тези дейности се цели да се подобри събирането на заемите и ефективността на преструктурирането на банката, като по този начин се повиши броят на уредените заеми.
iii) Поддържане на стабилен капиталов буфер
(69)
Банката очаква, че ще поддържа стабилен капиталов буфер по време на периода на преструктуриране посредством по-голяма неразпределена печалба и по-малко рисково претеглени активи („РПА“). Банката планира да увеличи своята печалба, която възнамерява изцяло да задържи без да я разпределя, посредством действията, описани в съображения 65-68. Очаква се РПА да бъдат намалени приблизително с [5-10] млрд. EUR през периода 2013-2016 г., главно в резултат на непрекъснатото свиване на кредитния портфейл (в това число отписвания, преструктурирани обезценени заеми и амортизация на заеми), ново третиране на активите с отсрочен данък („DTA“) (45), както и планираното от банката използване на а) вътрешнорейтингов („IRB“) подход към кредитния портфейл на EBS; както и б) актуализирани модели по IRB подход за кредитния портфейл на AIB.
(70)
Освен това ирландските органи са предоставили информация, че в краткосрочен план ЦБИ ще намали изискването за минимален собствен капитал (46) от 10,5 % на […] %, вследствие на което, при равни други условия, капиталовият буфер на банката ще бъде увеличен с [0-5] млрд. EUR през 2014 г. Следователно целта в размер на 10,5 %, която ЦБИ определи през месец ноември 2010 г. в контекста на ППОК, вече няма да е приложима.
(71)
С оглед на изискване за минимален собствен капитал в размер на 8 % от базовия собствен капитал от първи ред („CET1“) през целия период, капиталовият буфер на банката се предвижда да бъде [0-5] млрд. EUR през 2014 г. и около [5-10] млрд. EUR през 2017 г. При капиталов праг от 5,5 % (47) капиталовият буфер би бил [5-10] млрд. EUR през 2014 г.
(72)
Освен това банката притежава инструменти на условния капитал (48) („CoCos“) в размер на 1,6 млрд. EUR, които биха могли да бъдат преобразувани в обикновени акции, ако това е необходимо. Като се вземат предвид CoCos, капиталовият буфер през 2014 г. би бил [5-10] млрд. EUR при изискване за минимален собствен капитал в размер на 8 % и [5-10] млрд. EUR при капиталов праг от 5,5 %.
(73)
Посочените числа за CET1 в съображения (71) и (72) включват подходящо постепенно приспадане на DTA (49). Признатите DTA на банката, произтичащи от неизползвани данъчни загуби, са в размер на 3,9 млрд. EUR към 31 декември 2013 г.
2.6.2. Алтернативен базов сценарий
(74)
На 11 февруари 2014 г. банката представи на Комисията алтернативен базов сценарий („алтернативен базов сценарий“), основан на по-консервативни допускания в сравнение с базовия сценарий. По-консервативните допускания се отнасят до изменението на РПА, резултатите от оценката на счетоводния баланс (BSA) (50), обема на новоотпуснатите заеми, различна комбинация от източници на финансиране, по-високи разходи за финансиране и по-високи отчисления за провизии, както е обобщено в таблица 7. Що се отнася до макроикономическите допускания, на които се основава този алтернативен сценарий, те са същите като допусканията, залегнали в основата на базовия сценарий, описан в съображения (55) и (56).
Таблица 7
Алтернативен базов сценарий: основни промени в допусканията в сравнение с базовия сценарий
Променлива
Алтернативен базов сценарий (промяна в сравнение с базовия сценарий)
РПА
Включва резултатите от BSA и, с оглед на благоразумието, не включва въздействието на планираното прилагане на новия и актуализирания модел по IRB подхода, които все още не са одобрени от ЦБИ (51). В резултат на тези две промени РПА са увеличени с [3-8] млрд. EUR, [3-8] млрд. EUR, [3-8] млрд. EUR и [3-8] млрд. EUR в сравнение с базовия сценарий съответно за 2014 г., 2015 г., 2016 г. и 2017 г.
Провизии за обезценяване на заеми
Изцяло включва резултатите от BSA. В BSA е била установена допълнителна нужда от провизии в размер на 1,1 млрд. EUR, от които едва […] млрд. EUR са били отразени в базовия сценарий. Това означава, че провизиите са с […] млрд. EUR по-високи при алтернативния базов сценарий, отколкото при базовия сценарий през 2013 г., и отразява едно по-линейно намаляване в посока на предкризисното равнище. Това предполага допълнително отчисление за провизии в размер на [500-1 000] млн. EUR през 2014 г., [500-1 000] млн. EUR през 2015 г., [0-500] млн. EUR през 2016 г. и [0-500] млн. през 2017 г. в сравнение с базовия сценарий.
Отпускане на нови заеми
Допуска се, че отпускането на нови заеми за търговския, корпоративния и МСП портфейли за всяка прогнозна година е ограничено до прогнозния растеж на БВП. Това предполага, че общо новоотпуснатите заеми през периода на преструктуриране ще бъдат [2-4] млрд. EUR по-малко, отколкото при базовия сценарий. (Допусканията за отпускането на нови заеми оказват въздействие върху РПА в размер на [0-3] млрд. EUR, [0-3] млрд. EUR, [0-3] млрд. EUR и [0-3] млрд. EUR съответно за 2014 г., 2015 г., 2016 г. и 2017 г.).
Комбинация от източници на финансиране
Включва по-висок дял (с 2 % - 3 %) на дългосрочното финансиране до 2016 г. в сравнение с базовия сценарий.
Разходи за финансиране
Допуска се, че изменението на разходите по депозитите за срочните сметки на дребно, МСП и корпоративни депозити следва в по-голяма степен изменението на прогнозния базов лихвен процент на ЕЦБ, отколкото при базовия сценарий.
Източник: План за преструктуриране на банката и документи, предоставени допълнително на 11 февруари и 27 март 2014 г.
(75)
Според тези по-консервативни допускания банката ще възвърне своята доходност едва през 2016 г. с прогнозна печалба след данъчно облагане в размер на [0-750] млн. EUR, която ще достигне [250-1 250] млн. EUR през 2017 г. Очаква се ROE да бъде [0,5-10] % през 2016 г. и [5-15] % през 2017 г.
(76)
Според прогнозите капиталовият буфер на банката ще бъде около [2-6] млрд. EUR през 2014 г. и [2-6] млрд. EUR през 2017 г., като се предвижда 8 % изискване за минимален собствен капитал. Като се вземат предвид CoCos, капиталовият буфер през 2014 г. би бил [3-8] млрд. EUR при 8 % капиталови изисквания (и [3-8] млрд. EUR при 5,5 % капиталов праг).
Таблица 8
Финансови прогнози на банката при алтернативния базов сценарий
Основни финансови показатели
2014 г.
план
2015 г.
план
2016 г.
план
2017 г.
план
- Капитал и РПА
-
Съотношение на CT1 или съотношение на CET1 (%)
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
-
Капиталов буфер (млн. EUR) срещу 8 % CT1/CET1
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
[2 000--6 000]
-
Капиталов буфер (млн. EUR) срещу 8 % CT1/CET, включително преобразуването на CoCos
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
-
РПА (млн. EUR)
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[50 000-60 000]
- Доходност
-
NIM - без разходи за ELG (%)
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
-
Отношение между разходите и приходите
[60-70 %]
[60-70 %]
[50-60 %]
[45-55 %]
-
Печалба след облагане с данъци (млн. EUR)
[0-750 EUR-ve]
[0-750 EUR-ve]
[0-750]
[250-1 250]
-
ROE
[без значение]
[без значение]
[0,5-10 %]
[5-15 %]
- Финансиране
-
отношение кредити/депозити
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
- Други
-
Брутни заеми и аванси за клиенти (млн. EUR)
[70 000-80 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
-
Общо активи (млн. EUR)
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
Източник: План за преструктуриране на банката и документи, представени допълнително на 11 февруари и 27 март 2014 г.
2.6.3. Неблагоприятен сценарий
(77)
В представения от банката неблагоприятен сценарий БВП в Ирландия се очаква да нарасне с 1 % през 2014 г., 1,5 % през 2015 г., 2,2 % през 2016 г. и 2,2 % през 2017 г. Растежът на трудовата заетост е отложен за 2015 г., когато се очаква повишение с 0,5 %, 1 % през 2016 г. и 1 % през 2017 г. Според прогнозите цените на жилищните имоти ще се увеличат с 1,2 % през 2014 г. и с 1,7 % през 2015 г., с 1,9 % през 2016 г. и с 1,9 % през 2017 г. БВП в Обединеното кралство се очаква да се повиши с 0,8 % през 2014 г., с 1 % през 2015 г., с 1,5 % през 2016 г. и с 1,5 % през 2017 г.
(78)
Неблагоприятният сценарий е базиран на по-строги макроикономически допускания в сравнение с базовия сценарий и с алтернативния базов сценарий. Въпреки това алтернативният базов сценарий води до по-ниска доходност и по-малък капиталов буфер в сравнение с неблагоприятния сценарий, защото допусканията, на които се основават финансовите прогнози на банката по отношение на развитието на нейната дейност, са по-строги при алтернативния базов сценарий, отколкото при неблагоприятния сценарий.
(79)
При неблагоприятния сценарий приходите от дейността на банката се предвижда са се увеличат от [1-3] млрд. EUR през 2014 г. на [1-3] млрд. EUR през 2017 г. Предвижда се печалбата от дейността преди провизии да се увеличи от [0-1] млрд. EUR през 2014 г. на [0,75-1,75] млрд. EUR през 2017 г. При неблагоприятния сценарий се очаква банката да възстанови доходността си през [2014-2016] г. с печалба преди облагане с данъци в размер на [0-750] млн. EUR.
(80)
Отношението между разходите и приходите се предвижда да се подобри от [60-70] % през 2014 г. на [45-55] % през 2017 г.
(81)
При неблагоприятния сценарий се предвижда съотношенията на CET1 на банката да бъдат [10-20] % през 2014 г., [10-20] % през 2015 г., [10-20] % през 2016 г. и [10-20] % през 2017 г. Това би означавало капиталов буфер от [3-8] млрд. EUR през 2014 г., [3-8] млрд. EUR през 2015 г., [3-8] млрд. EUR през 2016 г. и [3-8] млрд. EUR през 2017 г., като се вземе предвид изискването за минимален собствен капитал от 8 %.
2.7. ГРАФИК ЗА ПОГАСЯВАНЕ
(82)
Банката ще започне да връща държавната помощ преди края на периода на преструктуриране посредством плащането на дивиденти или други средства, при условие че има най-малко 1-4 % излишък на капитал над съотношението на регулаторния минимален CET1 (на база пълно прилагане на Базел III), както е определен от ЦБИ на 31 декември 2016 г. Върнатата сума ще бъде равна на излишъка над съотношението на регулаторния минимален CET1 плюс 1-4 %.
(83)
С оглед на улесняването на това погасяване банката няма да предприема никакви стъпки, които биха довели до изтичане на капитал преди […], освен ако […].
(84)
Банката си запазва възможността да преобразува, било то частично или напълно, привилегированите акции на NPRFC по номинална стойност до 13 май 2014 г. и след това при 125 % от цената на записване, независимо дали преди или в рамките на оттегляне (или частично оттегляне) на държавата, включващо частния сектор.
(85)
По принцип банката може да се разпорежда с държавните CoCos във всеки един момент. Ирландските органи обаче са поели задължение, че банката няма да откупува CoCos, докато резултатите от извършения от ЕЦБ и Европейския банков орган („ЕБО“) преглед на качеството на активите/стрес-тест („AQR/ST“) (52) не бъдат оповестени и официално одобрени.
2.8. ПРЕДЛОЖЕНИ ОТ ИРЛАНДСКИТЕ ОРГАНИ АНГАЖИМЕНТИ
(86)
Ирландските органи са предложили редица ангажименти, които банката ще спазва по време на периода на преструктуриране. Тези ангажименти се отнасят до:
-
преструктуриране на портфейлите с ипотеки и заеми за МСП:
-
постигане на количествените цели на преструктурирането по отношение на преструктурирането/предлагането на устойчиви решения,
-
оптималният вариант на преструктурирането ще се базира на увеличаване до максимум на нетната настояща стойност,
-
отпускането на нови заеми на […] е ограничено до […] през […] и […]. Новоотпуснатите заеми могат да превишат лимитите, при условие че общото брутно крайно салдо на заемите не надвишава съответно […] в края на […] и […] в края на […],
-
връщане на държавната помощ (чрез дивиденти, ако коефициентът на капиталова адекватност на банката превиши изискването за минимален собствен капитал плюс 1-4 %, считано от 2016 г.),
-
полиците на условия капитал (CoCos, 1,6 млрд. EUR) няма да бъдат откупувани преди да станат известни резултатите от AQR/ST,
-
намаляване на разходите с [200-600] млн. EUR до 2015 г. в сравнение с 2012 г. и отношение между разходите и приходите съответно [45-65] % или [50-70] %, ако растежът на БВП е под 2 %,
-
ограничаване на експозицията на ирландски държавни облигации до [10-20] млрд. EUR,
-
поетите ангажименти по отношение на поведението, свързани с ограничаване на придобиванията, маркетинга, рекламирането и спонсорството в Ирландия, забрана за изплащане на дивиденти, забрана за изплащане на купони по съществуващи инструменти,
-
мерки за повишаване на конкуренцията на ирландския банков пазар („мерки за отваряне на пазара“, включващи пакет от услуги и пакет за мобилност на клиентите),
-
назначаване на контролиращо доверено лице, което да следи за спазването на поетите ангажименти.
(87)
Ирландските органи са поели задължение да гарантират цялостното изпълнение на плана за преструктуриране, предоставен на 28 септември 2012 г., с неговите изменения, в това число подробно изложените в приложението ангажименти.
3. РЕШЕНИЕ ЗА ОТКРИВАНЕ ПО ОТНОШЕНИЕ НА EBS
(88)
На 31 май 2010 г. ирландските органи представиха план за преструктуриране на EBS. Комисията започна задълбочено разследване, защото имаше съмнения относно съвместимостта на този план за преструктуриране с вътрешния пазар. По-специално Комисията изрази съмнения дали:
i)
чрез плана за преструктуриране може да се възстанови дългосрочната жизнеспособност на EBS;
ii)
помощта е ограничена до необходимия минимум;
iii)
са предвидени достатъчно мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията.
(89)
Комисията отбеляза, че финансовите прогнози в плана за преструктуриране са непоследователни и не съдържат достатъчно информация за макроикономическите допускания при неблагоприятния сценарий. Освен това Комисията изрази съмнения по отношение на допусканията, залегнали в основата на изчисленията на EBS, относно развитието на ипотечното кредитиране в Ирландия в средносрочен план. Комисията поиска също така допълнителни разяснения по допусканията на EBS по отношение на пазара на корпоративни депозити. Комисията изрази мнението, че в плана за преструктуриране на EBS е недооценено равнището на обезценката на ипотечните заеми за определения период и че липсва задълбочен анализ на обезценките на търговския кредитен портфейл, който е в процес на ликвидиране. Накрая, Комисията изрази съмнения по отношение на изчислението на отношението между разходите и приходите на EBS и разходите за финансиране на едро в средносрочен план.
(90)
Що се отнася до ограничаването на помощта до необходимия минимум, Комисията отбеляза, че не разполага с достатъчна информация, за да заключи дали изискването би било изпълнено, като се има предвид несъответствието между целта на рекапитализацията и прогнозите от плана за преструктуриране, според които EBS значително ще превиши изискването за минимален собствен капитал.
(91)
Накрая, Комисията изрази съмнения дали са достатъчни включените в плана мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията. По-специално Комисията не одобри предложеното намаление на счетоводния баланс, което е много по-незначително, отколкото обичайно се очаква от банка, която е получила помощ в толкова голям размер както в абсолютно изражение, така и от гледна точка на рисково претеглени активи.
(92)
Комисията получи мнения от EBS, което предостави допълнителни елементи в подкрепа на плана за преструктуриране. Освен това две заинтересовани страни представиха мнения, които до голяма степен потвърдиха съмненията на Комисията по отношение на адекватността на предложените мерки за намаляване на нарушенията на конкуренцията и споделяне на тежестта. Ирландските органи не представиха никакви мнения.
(93)
През месец юли 2011 г. EBS се сля с AIB и стана напълно интегрирано дъщерно предприятие на банката. В резултат на това EBS престана на съществува като самостоятелно предприятие. По тази причина решението за откриване, отнасящо се до EBS в качеството му на самостоятелен субект, стана нищожно и Комисията реши да не продължава процедурата. Освен това, тъй като представените от EBS и двете заинтересовани страни мнения се отнасят до мерки за намаляване на нарушенията на конкуренцията и споделяне на тежестта по план за преструктуриране, представен от EBS, който вече не се изпълнява, тези мнения не засягат представения за банката (дружеството, образувано при сливането на AIB и EBS) план за преструктуриране и затова няма причина Комисията да ги разглежда в настоящото решение. Вместо това в раздел 5.2 от настоящото решение Комисията разглежда съвместимостта на мерките за помощ, които първоначално са предоставени в полза на EBS, заедно с мерките, които първоначално са предоставени на AIB, и предоставените в полза на банката с оглед на плана за преструктуриране, представен от банката, в това число жизнеспособността на банката, ограничаването до минимум на помощта и уместността на мерките за намаляване на нарушенията на конкуренцията.
4. ПОЗИЦИЯ НА ИРЛАНДСКИТЕ ОРГАНИ
(94)
Ирландските органи приемат, че мерките представляват държавна помощ и са на мнение, че те са съвместими с вътрешния пазар въз основа на член 107, параграф 3, буква б) от Договора, тъй като са необходими за преодоляването на сериозни затруднения в ирландската икономика.
(95)
Както е посочено в раздел 2.7 от настоящото решение, ирландските органи са предложили редица ангажименти, които подробно са изложени в приложението.
5. ОЦЕНКА
5.1. НАЛИЧИЕ НА ДЪРЖАВНА ПОМОЩ
(96)
Комисията първо трябва да прецени дали мерките, които са предоставени на получателите на помощта, представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Според споменатата разпоредба държавна помощ е всяка помощ, предоставена от държава членка или чрез ресурси на държава членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия […], доколкото засяга търговията между държавите членки.
(97)
Дадена мярка се определя като държавна помощ, ако са изпълнени следните условия: i) мярката трябва да бъде финансирана чрез държавни ресурси; ii) тя трябва да предоставя предимство на своя получател; iii) въпросното предимство трябва да бъде селективно; както и iv) мярката трябва да нарушава или да заплашва да наруши конкуренцията и да е в състояние да засегне търговията между държавите членки. Тъй като тези условия са кумулативни, всички те трябва да са налице, за да може дадена мярка да бъде определена като държавна помощ.
(98)
В предходни решения (53) Комисията вече е установила, че предвидените в член 107, параграф 1 от Договора условия се считат за изпълнени за всички мерки за помощ за преструктуриране, изброени в таблица 3, и че следователно тези мерки представляват помощ по смисъла на споменатата разпоредба. Комисията поддържа това мнение и отбелязва, че общият размер на помощта за рекапитализация и мерките за обезценени активи е изчислен на 22,475 млрд. EUR. Тази сума включва рекапитализации за AIB и EBS и слятото дружество в размер на 20,775 млрд. EUR и мерки за обезценени активи за AIB и EBS в размер на 1,7 млрд. EUR (приблизителна сума). Освен това Комисията е взела предвид гаранциите в полза на AIB и EBS (54).
(99)
В допълнение Комисията счита, че откупуването на привилегированите акции от 2009 г. (преди или след увеличението) и последващото повторно вливане на същата сума под формата на обикновени акции не представлява нова помощ. Комисията вече е одобрила тази мярка в решенията по дела N 241/09 и SA.32891 (N 553/10).
5.2. СЪВМЕСТИМОСТ
5.2.1. Прилагане на член 107, параграф 3, буква б) от Договора
(100)
В член 107, параграф 3, буква б) от Договора е посочено, че държавната помощ може да се приеме за съвместима с вътрешния пазар, когато е предоставена „за преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава-членка“.
(101)
Въпреки бавното икономическо възстановяване, което се наблюдава от 2013 г., Комисията все още счита, че са изпълнени изискванията за одобряване на държавна помощ в съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от Договора с оглед на постоянното напрежение на финансовите пазари. През месец юли 2013 г. Комисията потвърди това становище, като прие Съобщението относно прилагането от 1 август 2013 г. на правилата за държавните помощи към мерките за подкрепа на банки в контекста на финансовата криза (55).
(102)
ЦБИ вече е потвърждавала по други поводи, че банката е от системно значение за финансовия пазар в Ирландия (56). Без предоставените мерки за помощ за преструктуриране надзорният орган е можел да затвори банката или AIB и EBS преди сливането поради нарушаване на изискванията за минимален собствен капитал.
5.2.2. Оценка на съвместимостта
(103)
Всички мерки, които са определени като държавна помощ, са предоставени в контекста на преструктурирането на банката (слятото дружество). В Съобщението относно преструктурирането са посочени правилата, които се прилагат по отношение на предоставянето на помощ за преструктуриране на финансови институции в условията на настоящата криза. Според Съобщението относно преструктурирането, за да бъде съвместимо с вътрешния пазар съгласно член 107, параграф 3, буква б) от Договора, преструктурирането на дадена финансова институция в контекста на настоящата финансова криза трябва i) да води до възстановяване на жизнеспособността на банката; ii) да включва достатъчен собствен принос от получателя на помощта (споделяне на тежестта) и да гарантира, че помощта е ограничена до необходимия минимум; както и iii) да съдържа достатъчни мерки за ограничаване на нарушаването на конкуренцията.
(104)
За целите на оценката на съвместимостта Комисията използва алтернативния базов сценарий, предложен от банката, който се основава на по-консервативни допускания, отколкото базовия сценарий.
Възстановяване на дългосрочната жизнеспособност
(105)
Както Комисията посочи в Съобщението относно преструктурирането, държавата членка следва да представи комплексен план за преструктуриране, от който да е видно как дружеството ще възстанови своята дългосрочна жизнеспособност без държавна помощ в рамките на разумен период от време, но не повече от пет години. Според точка 13 от Съобщението относно преструктурирането дългосрочната жизнеспособност е постигната, когато банката е в състояние да се конкурира на капиталовия пазар с помощта на собствените си предимства в съответствие с подходящите регулаторни изисквания. С оглед на това банката трябва да е в състояние да покрива всичките си разходи и да осигурява адекватна възвръщаемост на собствения капитал, като се отчита профилът на риск на банката. В точка 14 от Съобщението относно преструктурирането е предвидено, че за постигане на дългосрочна жизнеспособност се изисква всяка получена държавна помощ да се погаси след време или да се изплати в съответствие с нормалните пазарни условия, като по този начин се гарантира, че е приключена всяка форма на допълнителна държавна помощ.
(106)
Ирландските органи представиха план за преструктуриране, в който е изложена стратегията на банката за възстановяване на дългосрочната жизнеспособност без допълнителна държавна помощ, като се съсредоточи върху i) преориентиране на банката към по-малка институция, съсредоточена върху Ирландия, с подобрен профил на финансиране; ii) по-високи равнища на доходност чрез подобряване на NIM, мерки за намаляване на разходите и постепенно понижаване на разходите от обезценка; както и iii) поддържане на стабилен капиталов буфер.
i) По-малка институция, съсредоточена върху Ирландия, с подобрен профил на финансиране
(107)
Банката вече е предприела мащабни мерки за преструктуриране, довели до значително по-малък счетоводен баланс в сравнение с предкризисните равнища, които са били резултат от неконтролиран растеж (118 млрд. EUR през 2013 г. в сравнение с 136,7 млрд. EUR през 2011 г. (57)). Намалението е било постигнато най-вече благодарение на продажбата на дейностите в чужбина, прехвърляне на активи, свързани с „високорискови имоти“, към NAMA и други мерки за намаляване на задлъжнялостта чрез продажба на активи (58). В резултат на това текущата експозиция на банката на имотния и строителния сектор е била намалена и до края на периода на преструктуриране се очаква допълнително да се понижи в относително изражение. Комисията счита, че новата стратегия е благоразумна и подходяща в следкризисните условия. Банката е поела задължение да ограничи отпускането на заеми до […], за да затвърди своята по-благоразумна бизнес стратегия.
(108)
Банката утвърждава така също своето завръщане към един по-консервативен традиционен модел на банкиране, при който в значителна степен ще финансира своя кредитен портфейл чрез депозити на клиенти и прогнозно отношение кредити/депозити под [95-120] % в края на периода на преструктуриране при алтернативния базов сценарий. Тази цел е резултат от амбициозен и надлежно изпълнен план за намаляване на задлъжнялостта и относително благоразумни допускания по отношение на изменението на обема на депозитите. Комисията отбелязва със задоволство, че съгласно алтернативния базов сценарий банката не предвижда да зависи прекалено много от финансиране на едро и институционални източници на финансиране, като например финансиране от ЕЦБ.
ii) По-високи равнища на доходност
(109)
Що се отнася до възстановяването на доходността, в плана е предвидена подходяща комбинация от планирани действия. Нови кредити ще се отпускат при по-високи лихвени проценти. Освен това определянето на цените по (старите) заеми и депозити ще бъде подобрено, където това е възможно. Споменатите мерки, заедно с преустановяването на плащането на гаранционни такси по схема ELG, ще дадат възможност на банката постепенно да възстанови своя NIM.
(110)
Освен това планираните действия на банката, по-специално програмата за съкращаване на персонала (59) и прегледът на възнагражденията и придобивките, с които се цели намаляване на нейните разходи за дейността (с [200-600] млн. EUR до 2015 г. в сравнение с равнищата от 2012 г.), ще ѝ дадат възможност да постигне по-устойчива база на разходите за дейността с оглед на изгледите/способността на банката да генерира приходи. Тези действия, в съчетание с планираното увеличение на приходите, ще помогнат на банката да повиши значително своето отношение между разходите и приходите (по прогнози [45-55] % през 2017 г. в сравнение със 123 % през 2012 г.). В това отношение Комисията приветства поетия от ирландските органи ангажимент за намаляване на разходите за дейността на банката с [200-600] млн. EUR до 2015 г. в сравнение с 2012 г. и ангажимента за отношението между разходите и приходите, което да не превишава [45-65] % (освен ако растежът на БВП е под 2 %, като в такъв случай това отношение между разходите и приходите няма да надвишава [50-70] %).
(111)
При алтернативния базов сценарий банката прогнозира постепенно понижение на разходите от обезценка през периода на преструктуриране. Тази тенденция на понижение се счита за уместна, като се има предвид, че i) очакваното икономическо възстановяване в Ирландия би трябвало да забави бързината на възникване на нови необслужвани заеми; ii) предвиденото увеличение на цените на жилищните имоти би трябвало да ограничи мащаба на загубите по ипотечни заеми; както и iii) по-стриктните дейности на банката във връзка с управлението на кредитите (60) би трябвало да ускорят/подобрят събирането на задължения по заеми и преструктурирането на заеми. В това отношение Комисията приветства поетия от страна на ирландските органи ангажимент във връзка с качествените и количествените цели за преструктуриране на банката, свързани с МСП и портфейла с ипотечни заеми.
(112)
При алтернативния базов сценарий банката ще възстанови своята доходност едва през 2016 г. Въпреки въздействието на разходите от обезценка доходността на банката е слаба в структурно отношение поради големия заварен портфейл с активи с ниска доходност (ипотеки с лихвен процент, обвързан с основния лихвен процент, и облигации на NAMA). В резултат на това ROE ще се запази ниска до края на периода на преструктуриране, като ще достигне едва [5-15] % през 2017 г. Въпреки това Комисията счита, че банката е на верния път към постигането на по-конкурентни равнища на ROE/доходност в бъдеще, тъй като новоотпуснатите заеми с по-големи маржове и преоценените (стари) заеми постепенно ще компенсират аспектите на забавяне в увеличаването на доходността, които произтичат от споменатите заварени активи с ниска доходност. Следователно се очаква доходността постепенно да се повишава.
iii) Стабилен капиталов буфер
(113)
Накрая, Комисията отбелязва със задоволство, че банката е добре капитализирана институция, която разполага с достатъчен капитал буфер до края на периода на преструктуриране. При алтернативния базов сценарий банката ще поддържа капиталов буфер в размер на [2-6] млрд. EUR през 2017 г. с изискване за минимален собствен капитал от 8 % (и [3-8] млрд. EUR с праг от 5,5 %), което би дало възможност на банката да поеме допълнителни загуби, ако икономическото възстановяване на Ирландия е по-малко от предвиденото. Освен това банката разполага с 1,6 млрд. EUR CoCos, за да укрепи своята капиталова база, ако това е необходимо. В това отношение ирландските органи са предложили ангажимент банката да не откупува CoCos до оповестяването на резултатите от AQR/ST.
(114)
Комисията отбелязва, че банката планира да откупи привилегированите акции от 2009 г. (61) преди края на периода на преструктуриране. До 13 май 2014 г. откупуването е по номинална стойност, а след тази дата ще се прилага надценка в размер на 25 %. Предвижда се, че сумата на привилегированите акции ще бъде откупена от държавата, която веднага ще я реинвестира под формата на собствен капитал (обикновени акции) в банката. В резултат на това няма да има промяна в размера на счетоводния баланс на банката. Капиталовата структура на банката обаче ще бъде подобрена с оглед на новите правила Базел III (62). Освен това делът на държавата в банката ще се увеличи съвсем малко от настоящото си равнище от 99,8 % вследствие на тази операция.
iv) Заключение
(115)
Инициативите, които вече са били предприети от AIB (т.е. намаляване на задлъжнялостта, намаления на разходите, подобрен профил на финансиране), в съчетание с планираните през периода на преструктуриране с оглед на възстановяване на нейната доходност (т.е. отпускане на нови заеми на по-високи цени/преоценяване на стари заеми и депозити, допълнителни намаления на разходите, свързани с персонала, както и по-стриктни дейности по управление на кредитите (63)), са подходящи с оглед на характера на финансовите затруднения на банката (64).
(116)
Съответно в плана за преструктуриране по убедителен начин е изложена правилната стратегия за възстановяване на дългосрочната жизнеспособност на банката. Комбинацията от гореописаните дейности изглежда подходяща, за да се гарантира бъдещата жизнеспособност на банката без допълнителна помощ от държавата.
(117)
Възстановяването на доходността на банката обаче би могло да се забави до края на периода на преструктуриране поради заварените активи на банката с ниска доходност. Следователно ROE на банката при алтернативния базов сценарий остава на относително ниско равнище дори в края на периода на преструктуриране, но все пак показва умерена тенденция на повишаване.
(118)
С оглед на горните елементи Комисията стига като цяло до заключението, че в плана за преструктуриране на банката по убедителен начин е изложен пътят за възстановяване на нейната дългосрочна жизнеспособност.
Ограничаване на помощта до минимум: собствен принос и споделяне на тежестта
(119)
В раздел 3 от Съобщението относно преструктурирането е посочено, че за ограничаването на помощта до минимум и за намаляването на нарушенията на конкуренцията и моралния риск е необходимо получателят на помощта да осигури адекватен принос. За тази цел в него е предвидено, че i) размерът на помощта следва да бъде ограничен и ii) е необходим значителен собствен принос.
(120)
В Съобщението относно преструктурирането е предвидено също така, че, за да бъде ограничена помощта до минимум, банката следва първо да използва собствените си ресурси за финансиране на преструктурирането. Разходите, свързани с преструктурирането, се поемат не само от държавата, но и от тези, които са инвестирали в банката. Тази цел се постига по-специално чрез абсорбиране на загубите с наличния капитал.
(121)
Постигнато е било почти пълно споделяне на тежестта от предишните собственици на AIB. Дяловите участия на акционерите са били ликвидирани и понастоящем държавата притежава 99,8 % от банката. Следователно Комисията счита, че степента на споделяне на риска от бившите собственици е значителна и адекватна.
(122)
Що се отнася до притежателите на подчинен дълг, през периода 2009-2011 г. са били извършени редица операции за управление на пасивите/обратно изкупуване на дълг, вследствие на които са осигурени 5,4 млрд. EUR основен капитал от първи ред (обратно изкупуване на инструменти от първи и от втори ред). Понастоящем в банката е останала само малка част от подчинения дълг (т.е. около 34 млн. EUR към 31 декември 2012 г.) […]. Следователно кредиторите с по-нисък ранг са участвали по адекватен начин в поемането на разходите за преструктурирането.
(123)
Освен това банката е поела значителна част от разходите за преструктурирането чрез продажбата на дъщерни предприятия и участия (65). По този начин банката е осигурила основен капитал от първи ред в размер на 3,3 млрд. EUR за ограничаване на помощта до необходимия минимум.
(124)
Банката плаща фиксирано възнаграждение от 10 % по CoCos и 8 % по привилегированите акции (в парични средства или вместо това чрез емитирането на нови обикновени акции). Освен това се прилага надценка от 25 % върху привилегированите акции, ако банката не ги изкупи обратно до 13 май 2014 г. Комисията счете възнаграждението за подходящо, макар и на ниско равнище, с оглед на затрудненото положение на AIB/банката (66).
(125)
С оглед на горното Комисията стига до заключението, че в плана за преструктуриране на банката са предвидени подходящ собствен принос и споделяне на тежестта.
Мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията
(126)
В раздел 4 от Съобщението относно преструктурирането се изисква планът за преструктуриране да съдържа мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията. Тези мерки следва да бъдат насочени към отстраняването на нарушенията на пазарите, на които получателят на помощта осъществява своята дейност след преструктурирането. В настоящия случай трябва да се гарантира, че потенциалните нови участници ще могат лесно да навлязат на концентрирания ирландски банков пазар за засилване на конкуренцията.
(127)
Банката поема ангажимент през периода юли 2014 г. - юни 2017 г. да осъществява някои мерки за защита на конкуренцията, а именно предоставяне на съответните конкуренти (67) на пакет с услуги и пакет за мобилност на клиентите.
(128)
Целта на пакета с услуги е да бъдат намалени разходите, свързани с навлизането на пазара, или разходите за разширяването на даден конкурент. По-специално бенефициерът на пакета с услуги ще получи подпомагане от банката за няколко съпровождащи функции (като уравняване на сметки, обработка на операции на хартиен носител) при допълнителни разходи (разходи, направени директно при предоставянето на тази услуга), като може след това да реши да инвестира в своя собствена инфраструктура едва на по-късен етап, когато базата му от клиенти е достатъчно голяма, за да поеме фиксираните разходи. Въпросният бенефициер ще има достъп така също до мрежата от ATM терминални устройства на банката при допълнителни разходи, като по този начин незабавно ще предложи на своите клиенти национално покритие.
(129)
Бенефициерите на пакета за мобилност на клиентите ще се ползват от възможността за по-ниски разходи за привличане на клиенти. Бенефициерите ще се свързват с клиентите на банката - чрез самата банката - и ще им представят алтернативни продукти за техните разплащателни сметки, продукти за персонални кредитни карти, фирмени разплащателни сметки, корпоративни кредитни карти, ипотеки и заеми за МСП и фирми. Макар да е трудно да се предвиди колко от клиентите на банката ще решат да сменят своите банкови продукти и да преминат към бенефициерите на мярката, този подход към клиентите е по-целенасочен и е по-евтин от обичайните мерки за реклама.
(130)
Описаните по-горе мерки осигуряват рамка за стимулиране на навлизането на нови участници на ирландския банков пазар и следователно ограничават нарушенията на конкуренцията, предизвикани от помощта, която е предоставена на банката.
(131)
Освен това Комисията със задоволство отчита поетите от ирландските органи ангажименти, свързани с определени търговски ограничения през периода на преструктуриране, по-специално тавана за отпускане на заеми до […] през […] и […]. Забраната за придобивания ще гарантира също така, че държавната помощ няма да се използва за поглъщането на конкуренти, а по предвиденото предназначение, именно за финансиране на процеса на преструктуриране. Освен това банката ще спазва някои задължения по отношение на поведението, свързани със забрана за рекламиране и спонсорство (68).
Изпълнение и мониторинг
(132)
Накрая, според раздел 5 от Съобщението относно преструктурирането се изисква да бъдат представяни подробни редовни доклади на Комисията, за да може да провери дали планът за преструктуриране се изпълнява правилно.
(133)
Ще бъде назначено контролиращо доверено лице, което ще изготвя редовни доклади за Комисията относно изпълнението на плана за преструктуриране от страна на банката и спазването на поетите ангажименти.
(134)
С оглед на предложените ангажименти, мащабните мерки за преструктуриране, които вече са изпълнени от банката и предвид адекватността на собствения принос и споделянето на тежестта, посочени по-горе, Комисията счита, че са налице достатъчни предпазни мерки за ограничаване на потенциалните нарушения на конкуренцията въпреки големия размер на помощта, предоставена на AIB и EBS преди и след тяхното сливане.
5.3. ЗАКЛЮЧЕНИЕ ОТНОСНО НАЛИЧИЕТО НА ПОМОЩ И СЪВМЕСТИМОСТТА
(135)
Мерки „а“ - „о“, изброени в таблица 3, се считат за помощ за преструктуриране по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. С оглед на поетите от ирландските органи ангажименти Комисията стига до заключението, че планът за преструктуриране на банката отговаря на Съобщението относно преструктурирането, помощта за преструктуриране е ограничена до необходимия минимум и нарушенията на конкуренцията са компенсирани в достатъчна степен. Следователно помощта за преструктуриране е съвместима с вътрешния пазар в съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от Договора. Следователно Комисията,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Следните мерки представляват държавна помощ в съответствие с член 107, параграф 1 от Договора:
-
мерки, предоставени в полза на AIB
а)
гаранции по схемата CIFS в размер до 133 млрд. EUR;
б)
гаранции по схемата ELG в размер до 62,5 млрд. EUR;
в)
мярка за подпомагане във връзка с обезценени активи (трансфери към NAMA в размер на 20,4 млрд. EUR), представляваща помощ с приблизителен размер 1,6 млрд. EUR;
г)
рекапитализация под формата на привилегировани акции през месец май 2009 г. в размер на 3,5 млрд. EUR;
д)
рекапитализация под формата на нов собствен капитал през месец декември 2010 г. в размер на 3,7 млрд. EUR;
е)
държавна гаранция по спешна помощ за осигуряване на ликвидност до второто тримесечие на 2011 г. в размер на [5-15 млрд.];
-
мерки, предоставени в полза на EBS
ж)
гаранции по схемата CIFS в размер до 14,4 млрд. EUR;
з)
гаранции по схемата ELG в размер до 8,0 млрд. EUR;
и)
мярка за подпомагане във връзка с обезценени активи (трансфери към NAMA в размер на 0,9 млрд. EUR), представляваща помощ с приблизителен размер 0,1 млрд. EUR;
й)
рекапитализация под формата на специални инвестиционни акции през май и декември 2010 г. в размер на 0,625 млрд. EUR;
к)
рекапитализация чрез преки безвъзмездни средства под формата на запис на заповед през декември 2010 г. в размер на 0,25 млрд. EUR;
л)
държавна гаранция по спешна помощ за осигуряване на ликвидност в размер на [0-5 млрд.];
-
мерки, предоставени в полза на банката (слятото дружество)
м)
рекапитализация под формата на обикновени акции през месец юли 2011 г. в размер на 5 млрд. EUR;
н)
рекапитализация под формата на полици на условния капитал през месец юли 2011 г. в размер на 1,6 млрд. EUR;
о)
рекапитализация под формата на вноска в капитала през месец юли 2011 г. в размер на 6,1 млрд. EUR.
2. Посочената в параграф 1 държавна помощ е съвместима с вътрешния пазар в съответствие с член 107, параграф 3 от Договора с оглед на плана за преструктуриране и поетите ангажименти, които са посочени в приложението.
Член 2
Ирландските органи гарантират, че планът за преструктуриране, представен на 28 септември 2012 г., в това число последващите му изменения, се изпълнява изцяло, включително изложените в приложението ангажименти.
Член 3
Адресат на настоящото решение е Ирландия.
Съставено в Брюксел на 7 май 2014 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ (ΕΕ) 2015/218 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 7ης Μαΐου 2014
σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις αριθ. SA.29786 (πρώην N 633/2009), SA.33296 (11/N), SA.31891 (πρώην N553/10), N 241/09, N 160/10 και SA.30995 (πρώην N 25/10) που χορήγησε η Ιρλανδία για την αναδιάρθρωση της Allied Irish Banks plc και της EBS Building Society
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 2638]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Η Allied Irish Banks, plc («AIB») και η EBS Building Society («EBS») έλαβαν έκαστη κρατική ενίσχυση μεμονωμένα, η οποία κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στο πλαίσιο χωριστών διαδικασιών. Η EBS και η AIB συγχωνεύτηκαν την 1η Ιουλίου 2011 («η τράπεζα»), και η Επιτροπή αξιολόγησε την ενίσχυση που χορηγήθηκε στην τράπεζα στο πλαίσιο χωριστής διαδικασίας. Συνεπώς, υπάρχουν τρεις διαδικασίες κρατικής ενίσχυσης που συνδέονται με την AIB, την EBS και τη συγχωνευμένη οντότητα αντίστοιχα.
1.1. AIB
(2)
Βάσει απόφασης με ημερομηνία 12 Μαΐου 2009, η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά (2) εισφορά κεφαλαίου ύψους 3,5 δισεκατ. ευρώ στην AIB υπό μορφή νέων προνομιούχων μετοχών βασικής κατηγορίας 1, έναντι ανάληψης αρκετών δεσμεύσεων, συμπεριλαμβανομένης της υποβολής σχεδίου αναδιάρθρωσης εντός έξι μηνών από την ανακεφαλαιοποίηση.
(3)
Σε συνέχεια της εν λόγω αρχικής εισφοράς κεφαλαίου, οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης της AIB στις 13 Νοεμβρίου 2009, το οποίο ακολούθησε ανταλλαγή απόψεων. Στις 4 Μαΐου 2010 οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο ακολούθησε και πάλι ανταλλαγή απόψεων μεταξύ της Επιτροπής και της Ιρλανδίας.
(4)
Μέσω απόφασης με ημερομηνία 21 Δεκεμβρίου 2010, η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά (3) εισφορά κεφαλαίου διάσωσης ύψους 9,8 δισεκατ. ευρώ υπό μορφή κοινών μετοχών, εν αναμονή της έγκρισης από την Επιτροπή αναθεωρημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης, το οποίο θα λάμβανε υπόψη την περαιτέρω ενίσχυση που χορηγήθηκε στην AIB. Η εισφορά κεφαλαίου προβλεπόταν να πραγματοποιηθεί σε δύο στάδια: με τη χορήγηση i) 3,7 δισεκατ. ευρώ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010, και ii) 6,1 δισεκατ. ευρώ τον Φεβρουάριο του 2011 (4).
(5)
Ενώ η πρώτη δόση της εγκεκριμένης ανακεφαλαιοποίησης χορηγήθηκε από το ιρλανδικό κράτος στα τέλη Δεκεμβρίου του 2010, η δεύτερη εισφορά που είχε προβλεφθεί για τον Φεβρουάριο του 2011 δεν χορηγήθηκε ποτέ (5).
1.2. EBS
(6)
Βάσει απόφασης με ημερομηνία 2 Ιουνίου 2010 (6), η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά την ανακεφαλαιοποίηση της EBS ως επείγουσα ενίσχυση εν αναμονή της έγκρισης σχεδίου αναδιάρθρωσης από την Επιτροπή. Οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν το σχέδιο στις 31 Μαΐου 2010.
(7)
Στις 11 Οκτωβρίου 2010 η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («η Συνθήκη») αναφορικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης της EBS που υποβλήθηκε από την Ιρλανδία («η απόφαση κίνησης της διαδικασίας») (7), διότι η Επιτροπή είχε αμφιβολίες όσον αφορά το συμβιβάσιμο του σχεδίου αναδιάρθρωσης και των σχετικών μέτρων ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά υπό το πρίσμα της ανακοίνωσης της Επιτροπής περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (8) («η ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης»).
(8)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από την EBS και από δύο άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.
(9)
Τον Ιούλιο του 2011 η EBS συγχωνεύτηκε με την AIB και μετατράπηκε σε πλήρως ενσωματωμένη θυγατρική της τράπεζας που προέκυψε από τη συγχώνευση. Ως εκ τούτου, η EBS έπαψε να υφίσταται ως αυτόνομη οντότητα. Συνεπώς, η απόφαση κίνησης διαδικασίας που αφορούσε την EBS ως αυτόνομη οντότητα ακυρώθηκε και η Επιτροπή αποφάσισε να μη δώσει συνέχεια στην εν λόγω διαδικασία.
1.3. ΚΟΙΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(10)
Στις 31 Μαρτίου 2011 ο ιρλανδός υπουργός Οικονομικών ανακοίνωσε ότι το ιρλανδικό τραπεζικό σύστημα επρόκειτο να αναδιοργανωθεί με βάση δύο τράπεζες-πυλώνες, την Bank of Ireland («BoI») και την AIB (9). Ανακοίνωσε επίσης ότι, στο πλαίσιο αυτό, η EBS θα συγχωνευόταν με την AIB προκειμένου να συγκροτήσει αυτό το δεύτερο ίδρυμα-πυλώνα.
(11)
Βάσει απόφασης με ημερομηνία 15 Ιουλίου 2011, η Επιτροπή ενέκρινε (10) συνδυασμένη δέσμη μέτρων διάσωσης για την τράπεζα ύψους έως 13,1 δισεκατ. ευρώ εν αναμονή της έγκρισης σχεδίου αναδιάρθρωσης της τράπεζας που θα λάμβανε υπόψη την περαιτέρω ενίσχυση που είχε χορηγηθεί.
(12)
Στις 28 Σεπτεμβρίου 2012 η Ιρλανδία κοινοποίησε σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας (11).
(13)
Μεταξύ του Οκτωβρίου του 2012 και του Μαρτίου του 2014 η Επιτροπή και οι ιρλανδικές αρχές προέβησαν σε τακτική ανταλλαγή πληροφοριών. Η Επιτροπή ζήτησε επανειλημμένα πληροφορίες και η Ιρλανδία διαβίβασε σειρά από συμπληρωματικά στοιχεία (12).
2. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
2.1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ
2.1.1. AIB
(14)
Λεπτομερής περιγραφή της AIB παρέχεται στην ενότητα II.1 της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με την πρώτη ανακεφαλαιοποίηση της τράπεζας στις 12 Μαΐου 2009 (13). Ακολουθεί συνοπτική παρουσίαση.
(15)
Κατά τα έτη που προηγήθηκαν της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η AIB αποτελούσε όμιλο παροχής διαφοροποιημένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και πρόσφερε πλήρες φάσμα τραπεζικών υπηρεσιών σε ιδιώτες και εταιρείες. Το 2008 ο ισολογισμός της ανερχόταν σε 182 δισεκατ. ευρώ. Αποτελούσε τη μία από τις δύο μεγαλύτερες τράπεζες της Ιρλανδίας και διέθετε μερίδιο 35 % της αγοράς προσωπικών τρεχούμενων λογαριασμών, 27 % των ενυπόθηκων δανείων, 46 % των προγραμμάτων αποταμίευσης και 41 % των τρεχούμενων λογαριασμών των ΜΜΕ.
(16)
Πριν από την εν λόγω κρίση, η AIB επεκτεινόταν με ταχείς ρυθμούς, εστιάζοντας ιδίως σε νέες δραστηριότητες δανειοδότησης στην ιρλανδική αγορά ακινήτων και δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στη χονδρική χρηματοδότηση. Όταν ξέσπασε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία έπληξε την ιρλανδική οικονομία και κυρίως την ιρλανδική αγορά ακινήτων, η τρωτότητα του επιχειρηματικού μοντέλου της AIB κατέστη εμφανής και η ανάγκη για κρατική ενίσχυση αναπόφευκτη.
(17)
Τον Ιούλιο του 2011 η AIB συγχωνεύτηκε με την EBS.
2.1.2. EBS
(18)
Λεπτομερής περιγραφή της EBS παρέχεται στην ενότητα 2.1.2 της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση έκτακτης ανάγκης της EBS/AIB με ημερομηνία 15 Ιουλίου 2011 (14). Στις ακόλουθες αιτιολογικές σκέψεις περιλαμβάνεται σύντομη περιγραφή.
(19)
Κατά τα έτη που προηγήθηκαν της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η EBS αποτέλεσε τον μεγαλύτερο οικοδομικό συνεταιρισμό της Ιρλανδίας και το όγδοο μεγαλύτερο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα σε λειτουργία στην Ιρλανδία, με το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού της να ανέρχεται σε 21,5 δισεκατ. ευρώ το 2009. Οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί είναι οργανισμοί αλληλασφάλισης, οι οποίοι δεν έχουν μετόχους αλλά, αντιθέτως, ανήκουν στην κυριότητα των μελών τους, τα οποία συνιστούν ταυτόχρονα και τους πελάτες τους. Στόχος τους είναι η συγκέντρωση καταθέσεων και η χορήγηση δανείων. Τα κέρδη χρησιμοποιούνται για την προσαρμογή των επιτοκίων προς όφελος των μελών ή συγκεντρώνονται για τη δημιουργία αποθεματικών.
(20)
Η EBS προσέφερε προϊόντα παραδοσιακής λιανικής τραπεζικής στα μέλη της (προγράμματα αποταμίευσης και ενυπόθηκα δάνεια) σύμφωνα με τον σκοπό της ως οικοδομικού συνεταιρισμού. Διέθετε επίσης ταμειακή υπηρεσία που παρείχε προνομιακές υπηρεσίες σε εταιρικούς πελάτες, επαγγελματίες και πιστωτικές ενώσεις. Από το 2005 και εξής, η EBS επέκτεινε τις δραστηριότητές της στη χορήγηση δανείων για εμπορικά ακίνητα, συγκροτώντας έτσι σημαντικό χαρτοφυλάκιο δανείων στο συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς. Η EBS επλήγη από την ύφεση που σημείωσε η ιρλανδική οικονομία εν γένει και ιδίως από την κατάρρευση των τιμών των εμπορικών ακινήτων. Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση περιορίστηκε σταδιακά και η τεράστια απομείωση των χαρτοφυλακίων εμπορικών και ενυπόθηκων δανείων της οδήγησε σε συρρίκνωση του κεφαλαίου της.
(21)
Από την 1η Ιουλίου 2011 η EBS αποτελεί θυγατρική της AIB και υπάγεται εξ ολοκλήρου στην κυριότητά της. Παρέχει κυρίως υπηρεσίες ενυπόθηκων δανείων και καταθέσεων στην ιρλανδική αγορά. Η EBS εξακολουθεί να δραστηριοποιείται υπό την εμπορική της ονομασία.
2.1.3. Η τράπεζα (η οντότητα που προέκυψε από τη συγχώνευση της AIB και της EBS)
(22)
Ως αποτέλεσμα της άσκησης ΑΠΕΚΕ/ΑΠΕΡ (15), η οποία διενεργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής της Ιρλανδίας («το πρόγραμμα») (16) και ανακοινώθηκε στις 31 Μαρτίου 2011, εντοπίστηκαν κεφαλαιακές ανάγκες ύψους 13,3 δισεκατ. ευρώ για την AIB και 1,5 δισεκατ. ευρώ για την EBS (και για τα δύο ιδρύματα, τα αριθμητικά στοιχεία συνδυάζουν κεφάλαιο κοινών μετοχών (17) και κεφάλαιο έκτακτης ανάγκης (18)).
(23)
Βάσει των όρων του προγράμματος, τα συμμετέχοντα πιστωτικά ιδρύματα όφειλαν να εκπονήσουν σχέδια ανακεφαλαιοποίησης που θα συμμορφώνονταν με το πρόσθετο κεφάλαιο που καθορίστηκε κατά την ΑΠΕΚΕ/ΑΠΕΡ, και το απαιτούμενο κεφάλαιο όφειλε να έχει συγκεντρωθεί έως τα τέλη Ιουλίου του 2011.
(24)
Στις 31 Μαρτίου 2011 ο ιρλανδός υπουργός Οικονομικών ανακοίνωσε την αναδιάρθρωση ολόκληρου του ιρλανδικού τραπεζικού τομέα. Αποφασίστηκε η συγχώνευση της AIB και της EBS και η νέα τράπεζα που δημιουργήθηκε με τον τρόπο αυτό θα αποτελούσε τράπεζα-πυλώνα του μεταρρυθμισμένου τοπίου του τομέα τραπεζικών υπηρεσιών της Ιρλανδίας.
(25)
Στις 26 Μαΐου 2011 ο υπουργός, η AIB και η EBS υπέγραψαν συμφωνία για την εξαγορά της EBS από την AIB (κατόπιν μετατροπής της EBS σε εταιρεία ιδιωτικού δικαίου και λήψης όλων των απαραίτητων κανονιστικών εγκρίσεων). Βάσει των όρων αυτής της συμφωνίας, η EBS αποτελεί θυγατρική υπό την πλήρη κυριότητα της AIB και απολαμβάνει την πλήρη στήριξη αυτής, ενώ εξακολουθεί να δραστηριοποιείται υπό το εμπορικό σήμα της EBS. Η συγχώνευση των δύο οντοτήτων περιλάμβανε τη μετατροπή της EBS από αλληλασφαλιστικό οργανισμό σε πλήρως εγκεκριμένη τράπεζα, και στη συνέχεια εξαγορά από την AIB του μετοχικού κεφαλαίου της EBS έναντι ονομαστικής αντιπαροχής. Κατόπιν έγκρισης του ελέγχου συγχωνεύσεων στις 27 Ιουνίου 2011, η συγχώνευση ολοκληρώθηκε την 1η Ιουλίου 2011.
(26)
Από τις 15 Ιουλίου 2011 ποσοστό 99,8 % του μετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας ανήκει στην κυριότητα του ιρλανδικού κράτους.
(27)
Η τράπεζα χαρακτηρίζεται τράπεζα παροχής πλήρους φάσματος υπηρεσιών, εστιάζοντας πρωτίστως στην Ιρλανδία και προσφέροντας ευρύ φάσμα τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών μέσω εκτενούς δικτύου διανομής. Η τράπεζα διαθέτει παρουσία στο εξωτερικό, η οποία περιορίζεται ωστόσο στη Μεγάλη Βρετανία. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2012 η AIB ξεκίνησε την οργάνωση της εσωτερικής δομής της που προσανατολίστηκε σε ένα περισσότερο πελατοκεντρικό μοντέλο, αποτελούμενη από τα ακόλουθα βασικά τμήματα: την Domestic Core Bank, την AIB UK και τον όμιλο Financial Solutions Group («FSG»). Η υποβολή στοιχείων με βάση τον νέο αυτό διαχωρισμό σε τμήματα ξεκίνησε το 2013.
(28)
Η Domestic Core Bank δραστηριοποιείται μέσω διαφόρων διαύλων διανομής που συγκροτούν δίκτυο με 274 υποκαταστήματα (19). Το δίκτυο των υποκαταστημάτων τελεί υπό αναδιάρθρωση, ενώ πολλά από αυτά κλείνουν. Η τράπεζα παρέχει επίσης τραπεζικές υπηρεσίες μέσω των εθνικών ταχυδρομείων. Η διαχείριση της EBS εντάσσεται στη δομή της Domestic Core Bank. Έχει τη δική της άδεια λειτουργίας τραπεζικού ιδρύματος και δραστηριοποιείται ως χωριστή θυγατρική με δικό της εμπορικό σήμα διατηρώντας το δίκτυο των υποκαταστημάτων της. Εστιάζει δε στα ενυπόθηκα δάνεια και στις καταθέσεις.
(29)
Η AIB UK δραστηριοποιείται στη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Στη Μεγάλη Βρετανία η τράπεζα δραστηριοποιείται υπό την εμπορική ονομασία Allied Irish Bank (GB) και προσφέρει ολόκληρο το φάσμα των τραπεζικών υπηρεσιών μέσω 20 υποκαταστημάτων που παρέχουν όλες τις υπηρεσίες, καθώς και υπηρεσίες ηλεκτρονικής τραπεζικής. Οι βασικές αγορές-στόχος είναι οι ΜΜΕ. Υπό την εμπορική ονομασία Allied Irish Bank (GB) Savings Direct, η τράπεζα παρέχει επίσης υπηρεσίες καταθέσεων (20). Στη Βόρεια Ιρλανδία, η AIB UK δραστηριοποιείται υπό την εμπορική ονομασία First Trust Bank («FTB») και μέσω 32 υποκαταστημάτων. Προσφέρει πλήρες φάσμα τραπεζικών υπηρεσιών σε επιχειρήσεις και ιδιώτες.
(30)
Ο όμιλος The Financial Solutions Group ιδρύθηκε το 2012 για να παράσχει βοήθεια σε ΜΜΕ και ιδιώτες πελάτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες ως προς τη συμμόρφωση με τις δανειακές τους υποχρεώσεις, καθώς και για να εκτελέσει το σχέδιο απομόχλευσης των στοιχείων ενεργητικού της τράπεζας.
(31)
Σήμερα η τράπεζα αποτελεί μία από τις τρεις μεγάλες εγχώριες τράπεζες στην Ιρλανδία, από κοινού με την BoI και την Permanent TSB («PTSB»). Το συνολικό ενεργητικό της ανερχόταν σε 118 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013, ενώ το συνολικό ενεργητικό της BoI ανερχόταν σε 132 δισεκατ. ευρώ και αυτό της PTSB σε 38 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Η τράπεζα αποτελεί όμιλο παροχής διαφοροποιημένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και προσφέρει πλήρες φάσμα τραπεζικών υπηρεσιών σε ιδιώτες και εταιρείες, με έμφαση στην ιρλανδική αγορά λιανικής τραπεζικής. Η τράπεζα έχει ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στον τομέα των ΜΜΕ.
Πίνακας 1
Η τράπεζα - Επιλεγμένα χρηματοοικονομικά στοιχεία 2013
31.12.2013
Σύνολο ενεργητικού (σε ευρώ)
118 δισεκατ.
Δάνεια και απαιτήσεις προς πελάτες (σε ευρώ)
66 δισεκατ.
Λειτουργικό κέρδος/ζημία πριν από τις προβλέψεις (σε ευρώ)
0,445 δισεκατ.
Καταθέσεις πελατών (σε ευρώ)
66 δισεκατ.
Δείκτης δανείων προς καταθέσεις (%)
100 %
Σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό (σε ευρώ)
62 δισεκατ.
Δείκτης βασικών ίδιων κεφαλαίων κατηγορίας 1 (%)
14,3 %
Σύνολο προσωπικού (σε ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης)
11 431
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας, Σεπτέμβριος 2012· ετήσια έκθεση 2013 της AIB
Πίνακας 2
Η θέση της τράπεζας στις αγορές υπηρεσιών προς ΜΜΕ, υπηρεσιών προς ιδιώτες, ενυπόθηκων δανείων και προγραμμάτων αποταμίευσης
%
Μερίδια αγοράς
Κύριος τρεχούμενος λογαριασμός ΜΜΕ
40
Προσωπικός κύριος τρεχούμενος λογαριασμός
37
Τομέας ενυπόθηκων δανείων - ανεξόφλητα υπόλοιπα
31
Αγορά αποταμιεύσεων (συνδυασμός AIB και EBS)
40
Πηγή: Συμπληρωματικά στοιχεία που υποβλήθηκαν τον Μάρτιο του 2014· τα μερίδια της αγοράς αφορούν τον Δεκέμβριο του 2013.
2.2. ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΑΝ Η AIB ΚΑΙ Η EBS
(32)
Η ανάγκη της AIB για κρατική ενίσχυση υπήρξε αποτέλεσμα του αντίκτυπου της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, σε συνδυασμό με την υπερβολική αύξηση του μεγέθους της AIB, την ισχυρή εξάρτησή της από τη χονδρική χρηματοδότηση, το άνοιγμά της στην ιρλανδική αγορά ακινήτων και την ανεπαρκή διαχείριση κινδύνων.
(33)
Κατά τα έτη που προηγήθηκαν της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η AIB αποφάσισε να συμβαδίσει με την άνευ προηγουμένου ανάπτυξη της ιρλανδικής οικονομίας και του ιρλανδικού τομέα ακινήτων. Σε απόλυτα αριθμητικά στοιχεία, τα δάνεια για αγορά ακίνητης περιουσίας και τα κατασκευαστικά δάνεια της AIB αυξήθηκαν κατά 336 % μεταξύ του 2002 και του 2006 και το άνοιγμά της στον συγκεκριμένο τομέα αυξήθηκε από 19 % το 2002 σε 36 % το 2008. Επιδιώκοντας ολοένα μεγαλύτερα κέρδη και ελλείψει χρηματοδοτικών περιορισμών, η τράπεζα εκτέθηκε σε υπερβολικούς κινδύνους όσον αφορά τόσο το άνοιγμά της (δηλαδή επικεντρώθηκε στον τομέα των ακινήτων και των κατασκευών) όσο και τα είδη των χορηγούμενων ενυπόθηκων δανείων [π.χ. ενυπόθηκα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου βασιζόμενου σε επιτόκια άλλων τραπεζών (tracker mortgage) (21)].
(34)
Η υποβάθμιση της ιρλανδικής αγοράς ακινήτων, η συνακόλουθη πτώση των τιμών των ακινήτων, καθώς και η ύφεση που παρουσίασε η ιρλανδική οικονομία από το 2008, οδήγησαν σε σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού της AIB και σε σημαντική απομείωση του χαρτοφυλακίου δανείων, με αποτέλεσμα τη μείωση του κεφαλαίου ασφαλείας της τράπεζας.
(35)
Προκειμένου να χρηματοδοτήσει την ταχεία επέκτασή της, η τράπεζα αύξησε την εξάρτησή της από τη χονδρική χρηματοδότηση από περίπου 35 % το 2004 σε 42 % το 2006, ενώ ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις αυξήθηκε από 101 % το 2002 σε 157 % το 2007.
(36)
Σε συνέχεια της κατάρρευσης της Lehman Brothers Holdings Inc. τον Σεπτέμβριο του 2008, η αναταραχή που δημιουργήθηκε στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές περιόρισε την πρόσβαση της AIB σε χρηματοδότηση (όπως συνέβη και με άλλες ιρλανδικές τράπεζες) και επηρέασε την ικανότητά της να συνεχίσει τις συνήθεις δραστηριότητές της. Ως εκ τούτου, το κράτος παρενέβη αρχικά παρέχοντας εγγυήσεις χρηματοδότησης. Σε ένα περιβάλλον με αυξημένο κόστος χρηματοδότησης (δηλαδή υψηλή τιμολόγηση των καταθέσεων και υψηλές προμήθειες εγγύησης) και σημαντικά μειωμένο επιτόκιο βάσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας («ΕΚΤ») (22), τα ενυπόθηκα δάνεια τύπου «tracker» της τράπεζας (περίπου 45 % του χαρτοφυλακίου ενυπόθηκων δανείων της AIB για το 2011) οδήγησαν σε πολύ μειωμένο καθαρό περιθώριο επιτοκίου («ΚΠΕ») για την τράπεζα.
(37)
Η σημαντική υποβάθμιση της οικονομικής θέσης της AIB την υποχρέωσε να συμμετάσχει σε όλα τα μέτρα ενίσχυσης που ελήφθησαν από το ιρλανδικό κράτος για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στη χώρα. Εκτός από τις κρατικές εγγυήσεις, η AIB έλαβε κρατικές εισφορές κεφαλαίου και επωφελήθηκε από μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων στην Εθνική Υπηρεσία Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων (National Asset Management Agency - «NAMA») (23) με σκοπό την εξυγίανση του ισολογισμού της.
(38)
Ομοίως, η χρηματοπιστωτική κρίση είχε αντίκτυπο και στην οικονομική θέση της EBS, ιδίως ως συνέπεια της απότομης μείωσης της αξίας των ακινήτων στην Ιρλανδία. Πριν από αυτή την κρίση, η EBS είχε συγκροτήσει σημαντικό χαρτοφυλάκιο δανείων στον τομέα των δανείων εμπορικών ακινήτων.
(39)
Η EBS χρειάστηκε να προβεί σε σημαντική απομείωση των χαρτοφυλακίων εμπορικών και ενυπόθηκων δανείων της. Η πρόσβαση της EBS σε χρηματοδότηση περιορίστηκε σταδιακά και εντέλει ανακόπηκε πλήρως. Κατά συνέπεια, λόγω της ευάλωτης θέσης της, η EBS υποχρεώθηκε να ζητήσει κρατικά μέτρα στήριξης. Η EBS χρειάστηκε εγγυήσεις χρηματοδότησης, μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων στη NAMA και εισφορές κεφαλαίου.
2.3. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(40)
Εξαιτίας των δυσκολιών που αντιμετώπιζαν η AIB και η EBS, το κράτος αναγκάστηκε να παράσχει σημαντική στήριξη τόσο στην καθεμία από αυτές χωριστά όσο και στην τράπεζα (τη συγχωνευμένη οντότητα).
(41)
Σε μεμονωμένη βάση, τόσο η AIB όσο και η EBS έλαβαν εγγυήσεις για τις υποχρεώσεις τους βάσει του προγράμματος χρηματοπιστωτικής στήριξης των πιστωτικών ιδρυμάτων (Credit Institutions Financial Support - «CIFS») (24) και του προγράμματος εγγύησης επιλέξιμων υποχρεώσεων για πιστωτικά ιδρύματα (Eligible Liability Guarantee - «ELG») (25) αντίστοιχα, καθώς και μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία που συνίσταντο στη μεταβίβαση προβληματικών περιουσιακών στοιχείων στη NAMA.
(42)
Επιπλέον, η AIB και η EBS έλαβαν επανειλημμένα κεφαλαιακή στήριξη (26).
(43)
Ακόμα, το κράτος χορήγησε εγγυήσεις για επείγουσα στήριξη της ρευστότητας προερχόμενες από την Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας.
(44)
Η τράπεζα συνέχισε να επωφελείται από το πρόγραμμα ELG και ανακεφαλαιοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2011 (27) μέσω ειδικής διάθεσης μετοχών, εισφοράς κεφαλαίου (28) και έκδοσης μετατρέψιμων ομολόγων υπό αίρεση.
(45)
Τα συνολικά συνδυασμένα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης της τράπεζας (συμπεριλαμβανομένων των προνομιούχων μετοχών και των κεφαλαιακών μέσων υπό αίρεση) ανέρχονται σε 20,775 δισεκατ. ευρώ. Ως αποτέλεσμα των διαφόρων εισφορών κεφαλαίου, το ιρλανδικό κράτος, μέσω της Εθνικής Επιτροπής Αποθεματικών Ταμείων Συντάξεων (National Pension Reserve Fund Commission - «NPRFC»), κατέχει ποσοστό 99,8 % των κοινών μετοχών της τράπεζας.
(46)
Η NPRFC κατέχει επίσης προνομιούχες μετοχές ύψους 3,5 δισεκατ. ευρώ, τα οποία χορηγήθηκαν αρχικά στην AIB το 2009 και εγκρίθηκαν μέσω απόφασης της Επιτροπής στην υπόθεση N 241/09 (29). Η εξόφληση/επαναγορά αυτών των μετοχών έγκειται στη διακριτική ευχέρεια της τράπεζας. Από τον Μάιο του 2014 (δηλαδή πέντε έτη μετά την εισφορά) θα εφαρμοστεί προσαύξηση στις εν λόγω μετοχές της τάξης του 25 % και η εξόφληση θα πραγματοποιείται στο 125 % της ονομαστικής τους αξίας.
(47)
Στον πίνακα 3 παρέχεται συνοπτική παρουσίαση όλων των μέτρων ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην AIB, την EBS και την τράπεζα (τη συγχωνευμένη οντότητα).
Πίνακας 3
Επισκόπηση των μέτρων ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην AIB, την EBS και την τράπεζα (οντότητα που προέκυψε από τη συγχώνευση AIB/EBS)
(τα ποσά που εγκρίθηκαν και εκείνα που όντως χορηγήθηκαν διαφέρουν σε ορισμένες περιπτώσεις)
Είδος μέτρου
Ποσό
(σε δισεκατ. ευρώ)
Τίμημα
Μέτρα υπέρ της AIB (μεμονωμένα)
α
Εγγυήσεις βάσει του προγράμματος CIFS
(ποσό εγγυημένων υποχρεώσεων)
έως 133
Σύμφωνα με το πρόγραμμα CIFS
β
Εγγυήσεις βάσει του προγράμματος ELG
(ποσό εγγυημένων υποχρεώσεων)
έως 62,5
Σύμφωνα με το πρόγραμμα ELG
γ
Μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία - μεταβιβάσεις στη NAMA
20,4
(εκτιμώμενο ποσό ενίσχυσης = 1,6) (30)
ά.α. - η μέση έκπτωση ανερχόταν περίπου στο 56 %
δ
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή προνομιούχων μετοχών, Μάιος 2009
3,5
8 % ετησίως ή κοινές μετοχές αντ' αυτού
ε
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή νέου ίδιου κεφαλαίου, Δεκέμβριος 2010
3,7
στ
Κρατική εγγύηση σχετικά με την επείγουσα στήριξη ρευστότητας έως το δεύτερο τρίμηνο του 2011
[5-15] (31)
Μέτρα υπέρ της EBS
ζ
Εγγυήσεις βάσει του προγράμματος CIFS
(ποσό εγγυημένων υποχρεώσεων)
έως 14,4
Σύμφωνα με το πρόγραμμα CIFS
η
Εγγυήσεις βάσει του προγράμματος ELG
(ποσό εγγυημένων υποχρεώσεων)
έως 8,0
Σύμφωνα με το πρόγραμμα ELG
θ
Μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία - μεταβιβάσεις στη NAMA
0,9
(εκτιμώμενο ποσό ενίσχυσης = 0,1) (30)
ά.α. - η μέση έκπτωση ανερχόταν περίπου στο 57 %
ι
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή μετοχών ειδικών επενδύσεων, Μάιος και Δεκέμβριος 2010
0,625
Το τίμημα μπορεί να καταβληθεί μέσω της καταβολής μερίσματος, εφόσον υπάρχουν επαρκή αποθέματα που μπορούν να διανεμηθούν
ια
Ανακεφαλαιοποίηση μέσω απευθείας επιχορήγησης υπό μορφή γραμματίου εις διαταγήν, Δεκέμβριος 2010
0,250
Δεν καταβάλλεται χωριστό τίμημα
ιβ
Κρατική εγγύηση για επείγουσα στήριξη ρευστότητας
[0-5]
Μέτρα υπέρ της τράπεζας (η συγχωνευμένη οντότητα)
ιγ
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή κοινών μετοχών («ειδική διάθεση μετοχών»), Ιούλιος 2011
5,0
ιδ
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή μετατρέψιμων ομολόγων υπό αίρεση, Ιούλιος 2011
1,6
Σταθερό υποχρεωτικό επιτόκιο ύψους 10 % ετησίως
ιε
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου, Ιούλιος 2011
6,1
Μηδενική αντιπαροχή
Συνδυασμένη συνολική ανακεφαλαιοποίηση (δ + ε + ι + ια + ιγ + ιδ + ιε)
20,775
Πηγή: Ιρλανδικές αρχές και σχέδια αναδιάρθρωσης της AIB, της EBS και της τράπεζας
2.4. ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(48)
Τον Νοέμβριο του 2009 οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν ένα πρώτο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την AIB, που περιλάμβανε ορισμένες αρχικές προτάσεις για την επιστροφή της στη βιωσιμότητα. Η Ιρλανδία υπέβαλε επικαιροποιημένη έκδοση του σχεδίου τον Μάιο του 2010, στην οποία προβλέπονταν, μεταξύ άλλων, περαιτέρω εκποιήσεις (θυγατρικές της AIB στην Πολωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ) για την εκπλήρωση των νέων ελάχιστων κανονιστικών κεφαλαιακών απαιτήσεων που ανακοινώθηκαν από τον φορέα εποπτείας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της Ιρλανδίας στο πλαίσιο της ΑΠΕΚΕ τον Μάρτιο του 2010.
(49)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της EBS, το οποίο υπεβλήθη στις 31 Μαΐου 2010, προέβλεπε εσωτερική αναδιάρθρωση της EBS με σκοπό τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς της, σε συνδυασμό με ταχεία πώληση σε τρίτο. Σύμφωνα με το εν λόγω σχέδιο, η EBS θα εξερχόταν από την αγορά των δανείων εμπορικών ακινήτων και θα εστίαζε εκ νέου τις δραστηριότητές της στις αποταμιεύσεις λιανικής τραπεζικής και στα ενυπόθηκα δάνεια. Η EBS θα μείωνε την εξάρτησή της από τη (βραχυπρόθεσμη) χονδρική χρηματοδότηση και θα εστίαζε αντ' αυτής στις καταθέσεις λιανικής.
2.5. ΜΕΤΡΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΕΘΕΙ ΗΔΗ ΣΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ (ΟΝΤΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΕ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΗ ΤΗΣ AIB ΚΑΙ ΤΗΣ EBS)
(50)
Η τράπεζα έχει θέσει ήδη σε εφαρμογή ευρύ φάσμα μέτρων αναδιάρθρωσης πριν από την υποβολή της τελικής έκδοσης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, με σκοπό την επίτευξη των στόχων της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, της ίδιας συνεισφοράς και του καταμερισμού των επιβαρύνσεων. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται εκποιήσεις επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, απομόχλευση στοιχείων ενεργητικού, πράξεις διαχείρισης παθητικού (32) και ενέργειες για τον περιορισμό των δαπανών, ως εξής (33):
-
Εκποιήσεις επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που έχουν αποφέρει 3,3 δισεκατ. ευρώ σε βασικά ίδια κεφάλαια της κατηγορίας 1:
10 Σεπτεμβρίου
Πώληση της Goodbody Stockbrokers
10 Νοεμβρίου
Πώληση μεριδίου 23,9 % της M&T Corporation
11 Φεβρουαρίου
Μεταβίβαση καταθέσεων ύψους 9 δισεκατ. ευρώ από την Anglo Irish Bank στην AIB
11 Απριλίου
Πώληση μεριδίου 70,36 % της πολωνικής BZWBK
11 Απριλίου
Πώληση μεριδίου 50,00 % της πολωνικής BZWBK Asset Management
11 Μαΐου
Πώληση ποσοστού 49,99 % των συμφερόντων επί της Bulgarian American Credit Bank
11 Αυγούστου
Πώληση της AIB International Financial Services
11 Αυγούστου
Πώληση της AIB Jersey Trust
12 Ιανουαρίου
Η AIB ανακοινώνει απόφαση παύσης των κοινών επιχειρηματικών δράσεων με την Aviva Life Holdings Ireland Ltd
12 Απριλίου
Η AIB ανακοινώνει απόφαση διακοπής των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στη Νήσο του Μαν και το Τζέρσεϊ
12 Απριλίου
Πώληση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της AIB Baltics
12 Ιουνίου
Πώληση της AIB Investment Managers
12 Αυγούστου
Πώληση συμφερόντων επί πολωνικών ταμείων επενδύσεων σε ακίνητα
-
Μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων ύψους 21,3 δισεκατ. ευρώ στη NAMA.
-
Απομόχλευση στοιχείων ενεργητικού που απορρέει από την ΑΠΕΡ του 2011, ύψους 20,5 δισεκατ. ευρώ (ολοκληρώθηκε).
-
Πράξεις διαχείρισης παθητικού/Επαναγορά χρέους που διενεργήθηκαν το 2009, το 2010 και το 2011 αντίστοιχα, και συνεισέφεραν 5,4 δισεκατ. ευρώ σε βασικά κεφάλαια κατηγορίας 1:
9 Ιουνίου
Επαναγορά υβριδικών μέσων κατηγορίας 1 + εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,1 δισεκατ. ευρώ
10 Μαρτίου
Επαναγορά ομολόγων κατηγορίας 2 + εισφορά κεφαλαίου ύψους 0,4 δισεκατ. ευρώ
11 Ιανουαρίου
Επαναγορά ομολόγων κατηγορίας 2 + εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,5 δισεκατ. ευρώ
11 Ιουλίου
Επαναγορά ομολόγων κατηγορίας 1 και κατηγορίας 2 + εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,1 δισεκατ. ευρώ
10 Ιουνίου - 11 Φεβρουαρίου
Σειρά επαναγορών ομολόγων των κατηγοριών 1 και 2 της EBS + εισφορά κεφαλαίου ύψους 0,3 δισεκατ. ευρώ
-
Κλείσιμο υποκαταστημάτων (68 στην Ιρλανδία, 22 καταστημάτων της EBS, 22 υποκαταστημάτων της AIB UK).
-
Πρόγραμμα πρόωρης συνταξιοδότησης και εθελουσίας εξόδου: μείωση κατά +/- 2 877 ΙΠΑ (34) στις 31 Δεκεμβρίου 2013, με περαιτέρω εξόδους να προγραμματίζονται.
-
Πλήρης αντικατάσταση των μελών του διοικητικού συμβουλίου και των υψηλόβαθμων στελεχών (σε σύγκριση με το προφίλ πριν από τον Σεπτέμβριο του 2008).
-
Εκ νέου εστίαση των δραστηριοτήτων στην Ιρλανδία, παρέχοντας υπηρεσίες σε εταιρείες και υπηρεσίες λιανικής τραπεζικής.
2.6. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ (ΤΗΣ ΟΝΤΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΕ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΗ ΤΗΣ AIB ΚΑΙ ΤΗΣ EBS)
(51)
Στις 28 Σεπτεμβρίου 2012 οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας που κάλυπτε την περίοδο 2012 έως 2015. Οι ιρλανδικές αρχές τροποποίησαν και συμπλήρωσαν επανειλημμένα το σχέδιο αυτό, και η περίοδος αναδιάρθρωσης ορίστηκε εντέλει στα έτη από το 2014 έως το 2017.
(52)
Οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν ένα βασικό σενάριο, ένα εναλλακτικό βασικό σενάριο που στηριζόταν σε περισσότερο μετριοπαθείς παραδοχές και ένα δυσμενές σενάριο με σκοπό να καταδείξουν την ικανότητα της τράπεζας για επίτευξη μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.
(53)
Στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η τράπεζα σκοπεύει να έχει μετατραπεί εκ νέου σε ένα ισχυρό, κερδοφόρο και ορθά χρηματοδοτούμενο ίδρυμα με υγιείς δείκτες κεφαλαίου και ένα περισσότερο παραδοσιακό επιχειρηματικό μοντέλο. Το σχέδιο προβλέπει επιχειρηματική στρατηγική που μετατρέπει την τράπεζα σε τράπεζα μικρότερου μεγέθους η οποία παρέχει πλήρες φάσμα υπηρεσιών, με εστίαση κατά κύριο λόγο στην Ιρλανδία, σε αντίθεση με τον διεθνή όμιλο παροχής διαφοροποιημένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που αποτελούσε πριν από την κρίση. Η επιχειρησιακή δομή της τράπεζας βασίζεται σε τρία βασικά σημεία -στην Domestic Core Bank, την AIB UK (το σκέλος του Ηνωμένου Βασιλείου που δραστηριοποιείται στη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρεια Ιρλανδία) και την Financial Solutions Group, που δημιουργήθηκε το 2012.
(54)
Οι βασικοί παράγοντες που θα συμβάλουν στην επιστροφή της τράπεζας στη βιωσιμότητα είναι:
α)
ο επαναπροσδιορισμός της τράπεζας ως μικρής τράπεζας με βελτιωμένο προφίλ χρηματοδότησης, που εστιάζει πρωτίστως στην Ιρλανδία·
β)
η βελτίωση των επιπέδων κερδοφορίας μέσω της ενίσχυσης του ΚΠΕ, μέτρων περιορισμού των δαπανών και σημαντικά μειωμένων επιβαρύνσεων απομείωσης·
γ)
ένα ισχυρό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας.
2.6.1. Το βασικό σενάριο
2.6.1.1. Μακροοικονομικές παραδοχές και βασικές χρηματοοικονομικές προβλέψεις
(55)
Στο βασικό σενάριο, λαμβάνεται ως παραδοχή ότι το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕγχΠ) της Ιρλανδίας θα αυξηθεί κατά 2,2 % το 2014 και ο ρυθμός αύξησης θα επιταχυνθεί το 2015, το 2016 και το 2017, ανερχόμενος σε 2,8 %, 3,2 % και 3,2 % αντίστοιχα. Το ΑΕγχΠ του Ηνωμένου Βασιλείου αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,9 % το 2014, 2,1 % το 2015, 2,5 % το 2016 και 2,5 % το 2017.
(56)
Η απασχόληση αναμένεται να βελτιώνεται καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, ενώ εκτιμάται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα ανέλθει σε ποσοστό 0,8 % το 2014, 1,5 % το 2015, 2 % το 2016 και 2 % το 2017.
(57)
Ο στεγαστικός και ο κατασκευαστικός τομέας αναμένεται να ανακάμψουν από τα πολύ χαμηλά επίπεδα των δραστηριοτήτων τους. Σύμφωνα με προβλέψεις, οι τιμές των κατοικιών θα αυξηθούν κατά 3 % το 2014, κατά 3 % το 2015, κατά 2,5 % το 2016 και κατά 2,5 % το 2017.
(58)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας καταλήγει στις ακόλουθες χρηματοοικονομικές προβλέψεις σύμφωνα με το βασικό σενάριο:
Πίνακας 4
Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα και χρηματοοικονομικές προβλέψεις σχετικά με την τράπεζα σύμφωνα με το βασικό σενάριο
Βασικοί χρηματοοικονομικοί δείκτες
2012
Πραγματικοί
2013
Πραγματικοί
2014
Σχέδιο
2015
Σχέδιο
2016
Σχέδιο
2017
Σχέδιο
- Κεφάλαιο και σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό (Risk Weighted Assets, «RWA»)
-
Δείκτης βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 («CT1») ή δείκτης κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 («CET1»)
15,2 %
14,3 %
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
-
Κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (σε εκατ. ευρώ) έναντι 8 % CT1/CET1
5 133
3 934
[0-5 000]
[5 000-10 000]
[5 000-10 000]
[5 000-10 000]
-
RWA (σε εκατ. ευρώ)
71 417
62 395
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
- Κερδοφορία
-
ΚΠΕ - εξαιρουμένου του προγράμματος ELG (%)
1,22 %
1,37 %
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
-
Δείκτης εξόδων/εσόδων
123 %
77 %
[60-70 %]
[50-60 %]
[45-55 %]
[45-55 %]
-
Κέρδος μετά τους φόρους (σε εκατ. ευρώ)
(3 557)
(1 597)
[0-750]
[0-750]
[250-1 250]
[250-1 250]
-
Απόδοση ίδιων κεφαλαίων (35)
- 37,0 %
- 21,5 %
[0,5-10 %]
[0,5-10 %]
[5-15 %]
[5-15 %]
- Χρηματοδότηση
-
Δείκτης δανείων προς καταθέσεις
115 %
100 %
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
-
Εξάρτηση από την ΕΚΤ [% του συνόλου των υποχρεώσεων (36)]
20 %
12 %
[10-20 %]
[ 10 %]
[ 10 %]
[ 10 %]
- Άλλοι
-
Ακαθάριστα δάνεια και προκαταβολές προς τους πελάτες (σε εκατ. ευρώ)
89 872
82 851
[70 000-80 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
-
Σύνολο ενεργητικού (σε εκατ. ευρώ)
122 501
117 734
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
-
ΙΠΑ (αριθμός)
13 429
11 431
[10 000-15 000]
[8 000-13 000]
[8 000-13 000]
[8 000-13 000]
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας και υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων στις 10 Ιανουαρίου 2014, AIB 2013, ετήσια έκθεση
2.6.1.2. Βασικοί παράγοντες που θα συμβάλουν στην επιστροφή της τράπεζας στη βιωσιμότητα
i) Μικρότερη τράπεζα, με εστίαση σε εγχώριο επίπεδο και με βελτιωμένο χρηματοδοτικό προφίλ
(59)
Μέσω σημαντικής απομόχλευσης των δευτερευόντων στοιχείων ενεργητικού (37), στόχος της τράπεζας είναι να αποτελέσει ένα κατά πολύ μικρότερο ίδρυμα σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Η τράπεζα έχει ήδη προβεί σε σημαντική απομόχλευση μέσω της διάθεσης αρκετών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της, της απομόχλευσης στοιχείων ενεργητικού και της μεταβίβασης στη NAMA περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με «ακίνητα υψηλού κινδύνου» (21,3 δισεκατ. ευρώ), που της επέτρεψε να μειώσει σε σημαντικό βαθμό το μέγεθος του ισολογισμού της. Το συνολικό ενεργητικό του ομίλου AIB μειώθηκε από 136,7 δισεκατ. ευρώ στα τέλη του 2011 σε 117,7 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (μείωση κατά 14 %) (38).
(60)
Αυτό το σημαντικό πρόγραμμα απομόχλευσης/συρρίκνωσης που έχει αναληφθεί από την τράπεζα, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη βάση καταθέσεων των πελατών (από το 2011) έχει συμβάλει στη βελτίωση του προφίλ χρηματοδότησης της τράπεζας. Η αναλογία των καταθέσεων των πελατών προς τις συνολικές πηγές κεφαλαίου (δηλαδή το σύνολο του παθητικού (39)) βελτιώθηκε από 49,7 % στα τέλη του 2011 σε 61,2 % στα τέλη του 2013, ενώ ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις μειώθηκε από 138 % στα τέλη του 2011 σε 100 % στις 31 Δεκεμβρίου 2013.
(61)
Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, η τράπεζα προβλέπει περαιτέρω αύξηση του ποσοστού των καταθέσεων των πελατών προς τις συνολικές πηγές κεφαλαίων της (δηλαδή συνολικό παθητικό), ενώ το ποσοστό της χρηματοδότησης μέσω της ΕΚΤ αναμένεται να μειωθεί σημαντικά κατά την περίοδο του σχεδίου αναδιάρθρωσης, από 20 % το 2012 σε [ 10 %] το 2017 (δηλαδή μείωση κατά 15-25 δισεκατ. ευρώ), ως συνδυασμός των προβλεπόμενων χαμηλότερων δανειακών όγκων (40), της εξόφλησης των ομολόγων της NAMA (41) και των αυξημένων καταθέσεων από τις τράπεζες.
(62)
Η τράπεζα ανακτά σταδιακά την πρόσβαση στην αγορά χονδρικής. Τον Ιανουάριο και τον Σεπτέμβριο του 2013 η τράπεζα εξέδωσε δύο ενυπόθηκα τραπεζικά ομόλογα αξίας 500 εκατ. ευρώ το καθένα. Τον Οκτώβριο του 2013 η τράπεζα εξέδωσε τιτλοποίηση πιστωτικών καρτών ύψους 500 εκατ. ευρώ, την πρώτη αυτού του είδους από ιρλανδική τράπεζα. Τον Νοέμβριο του 2013 η τράπεζα κατόρθωσε να διαθέσει 500 εκατ. ευρώ τριετούς χρέους χωρίς καμία εξασφάλιση. Αυτή ήταν η πρώτη συναλλαγή χρέους της τράπεζας χωρίς εγγυήσεις από το 2009. Τον Μάρτιο του 2014 η τράπεζα εξέδωσε εγγυημένη για 7 έτη ομολογία ύψους 500 εκατ. ευρώ καλυπτόμενη από στοιχεία ενεργητικού. Πρόκειται για την πλέον μακροπρόθεσμη καλυπτόμενη από στοιχεία ενεργητικού ομολογία του δημοσίου που εξέδωσε η AIB από το 2007.
(63)
Όσον αφορά τις προβλέψεις για τους δείκτες ρευστότητας, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που ήταν διαθέσιμες στο στάδιο αυτό σχετικά με τη σύνθεση του δείκτη κάλυψης ρευστότητας που βρίσκεται ακόμα σε στάδιο διαβουλεύσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (42), η τράπεζα προβλέπει δείκτη κάλυψης ρευστότητας κατά την περίοδο της αναδιάρθρωσης που θα είναι κατά πολύ υψηλότερος από τις ελάχιστες απαιτήσεις (βλέπε πίνακα 5).
Πίνακας 5
Οι δείκτες ρευστότητας της τράπεζας
%
Δείκτες ρευστότητας
2014
Σχέδιο
2015
Σχέδιο
2016
Σχέδιο
2017
Σχέδιο
Δείκτης κάλυψης ρευστότητας
[75-150]
[75-170]
[75-170]
[75-170]
Ελάχιστος δείκτης κάλυψης ρευστότητας που περιλαμβάνεται στον κανονισμό 575/2013
60
70
80
Δείκτης καθαρής σταθερής χρηματοδότησης
[70-120]
[70-120]
[70-120]
[70-120]
Πηγή: Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας
ii) Βελτίωση των επιπέδων κερδοφορίας
(64)
Η τράπεζα αναμένει επιστροφή στην κερδοφορία το 2014, με προβλεπόμενα κέρδη μετά τους φόρους ύψους [0-750] εκατ. ευρώ, τα οποία θα ανέλθουν σε [250-1 250] εκατ. ευρώ το 2017. Η απόδοση ιδίων κεφαλαίων αναμένεται να ανέλθει σε [0,5-10 %] το 2014 και σε [5-15 %] το 2017. Αυτό θα επιτευχθεί με τους ακόλουθους τρόπους:
(65)
Καταρχάς, το σχέδιο αναδιάρθρωσης ορίζει σειρά ενεργειών που θα προωθήσουν την αποκατάσταση του ΚΠΕ, εξαιρουμένου του κόστους του προγράμματος ELG, από 1,22 % το 2012 σε [1,5-2,25 %] το 2017. Οι εν λόγω ενέργειες συνίστανται σε νέα δανειοδότηση ύψους [20-30] δισεκατ. ευρώ από το 2014 ως το 2017 με υψηλότερα επιτόκια, περαιτέρω βελτίωση της τιμολόγησης των υφιστάμενων (43) δανείων και περαιτέρω μείωση του κόστους των προϊόντων καταθέσεων έως το 2015 (βλέπε πίνακα 6). Επιπλέον, το ποσοστό στοιχείων ενεργητικού χαμηλής απόδοσης της τράπεζας (π.χ. ενυπόθηκα δάνεια τύπου «tracker» και ομόλογα της NAMA) σε σύγκριση με το συνολικό ενεργητικό αναμένεται να μειωθεί κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης από [20-30 %] το 2014 σε [10-20 %] το 2017 ως αποτέλεσμα της εξόφλησης των ομολόγων της NAMA και της απόσβεσης του χαρτοφυλακίου ενυπόθηκων δανείων τύπου «tracker» για τα οποία δεν προβλέπεται νέος δανεισμός.
Πίνακας 6
Προβλέψεις της τράπεζας όσον αφορά την εξέλιξη της μέσης απόδοσης των στοιχείων ενεργητικού και των υποχρεώσεων
%
Μέση απόδοση
2013
Πραγματική
2014
Σχέδιο
2015
Σχέδιο
2016
Σχέδιο
2017
Σχέδιο
Μέση απόδοση - Νέα δάνεια
[3-7]
[3-7]
[3-7]
[3-7]
[3-7]
Μέση απόδοση - Υφιστάμενα δάνεια
[2-5]
[2-5]
[2-5]
[2-5]
[2-5]
Μέση απόδοση - Συνολικά δάνεια
2,74
[2-6]
[2-6]
[2-6]
[2-6]
Μέση απόδοση - Καταθέσεις
(συμπεριλαμβανομένων των τρεχούμενων λογαριασμών)
- 1,54
[- 0,5 έως - 2,5]
[- 0,5 έως - 2,5]
[- 0,5 έως - 2,5]
[- 0,5 έως - 2,5]
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας και υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων στις 20 Μαρτίου 2014
(66)
Δεύτερον, η διακοπή του προγράμματος ELG από τις 28 Μαρτίου 2013 θα επιφέρει βελτίωση του ΚΠΕ μετά την αφαίρεση του κόστους του ELG, καθώς θα μειωθούν οι προμήθειες εγγύησης που καταβάλλονται στο κράτος. Οι προμήθειες αυτές ανήλθαν σε 0,4 δισεκατ. ευρώ το 2012 και προβλέπεται να μειωθούν σε μόλις 8 εκατ. ευρώ το 2017.
(67)
Τρίτον, με σκοπό την επίτευξη βιώσιμων λειτουργικών κερδών πριν από τις προβλέψεις, η τράπεζα στοχεύει σε περαιτέρω μείωση των λειτουργικών της εξόδων από 1,8 δισεκατ. ευρώ το 2012 σε [1,0-1,5] δισεκατ. ευρώ το 2015 και σε [1,0-1,5] δισεκατ. ευρώ το 2017. Οι δύο βασικές πρωτοβουλίες στις οποίες βασίζεται αυτή η προβλεπόμενη μείωση είναι το πρόγραμμα συνταξιοδότησης και εθελουσίας εξόδου και η επανεξέταση αμοιβών και παροχών που ανακοινώθηκε το 2012. Εν προκειμένω, η τράπεζα προβλέπει μείωση του προσωπικού της κατά [20-40] % έως το 2015 και κατά [20-40] % έως το 2017, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2012, που θα οδηγήσει σε συνολική μείωση του προσωπικού κατά [2 000 έως 5 000].
(68)
Τέλος, όσον αφορά τα λειτουργικά κέρδη μετά τις προβλέψεις και πριν από τα έκτακτα στοιχεία, η τράπεζα στοχεύει σε σημαντική μείωση των επιβαρύνσεων απομείωσης των δανείων, από 2,5 δισεκατ. ευρώ το 2012 σε [0-0,5] δισεκατ. ευρώ το 2014 και [0-0,5] δισεκατ. ευρώ το 2017, καθώς στο σχέδιο λαμβάνεται ως παραδοχή η οικονομική ανάκαμψη της Ιρλανδίας. Η AIB αναμένει ότι η εν λόγω ανάκαμψη θα οδηγήσει σε επιβράδυνση των νέων μη εξυπηρετούμενων δανείων. Το σχέδιο προβλέπει επίσης αποτελεσματικότερες δραστηριότητες διαχείρισης των πιστώσεων, οι οποίες αντικατοπτρίζονται στη σύσταση του ομίλου Financial Solution Group, και στην ανάπτυξη της στρατηγικής για την αντιμετώπιση των καθυστερούμενων οφειλών από ενυπόθηκα δάνεια (44) (Mortgage Arrears Resolution Strategy - «MARS»). Στόχος των δραστηριοτήτων αυτών είναι η βελτίωση της είσπραξης των δανείων της τράπεζας και η αποτελεσματικότητα της αναδιάρθρωσης, αυξάνοντας έτσι τον αριθμό των εξυπηρετούμενων δανείων.
iii) Διατήρηση ισχυρού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας
(69)
Η τράπεζα προβλέπει ότι θα διατηρήσει ισχυρό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, μέσω αύξησης των αδιανέμητων κερδών και μείωσης του σταθμισμένου ως προς τον κίνδυνο ενεργητικού. Στόχος της τράπεζας είναι να αυξήσει τα κέρδη της, τα οποία δεν σκοπεύει να διανείμει, μέσω των ενεργειών που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 65 έως 68. Το σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου [5-10] δισεκατ. ευρώ από το 2013 έως το 2016, κυρίως εξαιτίας της συνεχιζόμενης συρρίκνωσης του χαρτοφυλακίου δανείων (συμπεριλαμβανομένων των διαγραφών, των αναδιαρθρωμένων απομειωμένων δανείων και της απόσβεσης των δανείων), της νέας αντιμετώπισης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (45), και της προβλεπόμενης εφαρμογής από την τράπεζα α) προσέγγισης του χαρτοφυλακίου δανείων της EBS που θα βασίζεται σε εσωτερική αξιολόγηση και β) επικαιροποιημένων μοντέλων εσωτερικής αξιολόγησης για το χαρτοφυλάκιο δανείων της AIB.
(70)
Επιπλέον, οι αρχές της Ιρλανδίας έχουν παράσχει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας («CBI») θα μειώσει τις ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις (46) από 10,5 % σε […] % βραχυπρόθεσμα, με αποτέλεσμα την αύξηση του κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας της τράπεζας κατά [0-5] δισεκατ. ευρώ το 2014, εφόσον όλοι οι λοιποί παράγοντες παραμείνουν ίδιοι. Ο στόχος του 10,5 % που όρισε η CBI τον Νοέμβριο του 2010 στο πλαίσιο της άσκησης της ΑΠΕΚΕ παύει, επομένως, να ισχύει.
(71)
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ελάχιστη κανονιστική κεφαλαιακή απαίτηση ανέρχεται σε 8 % του κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 («CET1») καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου, το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας της τράπεζας προβλέπεται να ανέλθει σε [0-5] δισεκατ. ευρώ το 2014 και σε περίπου [5-10] δισεκατ. ευρώ το 2017. Με κατώτατο όριο κεφαλαίου της τάξης του 5,5 % (47) το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας θα ανέλθει σε [5-10] δισεκατ. ευρώ το 2014.
(72)
Επιπλέον, η τράπεζα διαθέτει κεφαλαιακά μέσα υπό αίρεση (48) (CoCos) ύψους 1,6 δισεκατ. ευρώ που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε κοινές μετοχές, εάν χρειαστεί. Λαμβάνοντας υπόψη τα CoCos, το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας το 2014 θα ανέλθει σε [5-10] δισεκατ. ευρώ με ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις της τάξης του 8 %, και σε [5-10] δισεκατ. ευρώ με κατώτατο όριο κεφαλαίου 5,5 %.
(73)
Τα αριθμητικά στοιχεία που παρέχονται για το CET1 στις αιτιολογικές σκέψεις (71) και (72) περιλαμβάνουν την κατάλληλη σταδιακή μείωση των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (49). Οι αναγνωρισμένες αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις της τράπεζας που απορρέουν από τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες ανέρχονταν σε 3,9 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013.
2.6.2. Το εναλλακτικό βασικό σενάριο
(74)
Στις 11 Φεβρουαρίου 2014 η τράπεζα υπέβαλε στην Επιτροπή εναλλακτικό βασικό σενάριο (το «εναλλακτικό βασικό σενάριο»), το οποίο βασιζόταν σε περισσότερο μετριοπαθείς παραδοχές από αυτές του βασικού σεναρίου. Οι περισσότερο μετριοπαθείς παραδοχές αφορούσαν την εξέλιξη του RWA, τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του ισολογισμού (Balance Sheet Assessment - BSA) (50), τον όγκο των νέων δανείων, ένα διαφορετικό μείγμα χρηματοδότησης, υψηλότερο κόστος των κεφαλαίων και υψηλότερες επιβαρύνσεις πρόβλεψης, όπως συνοψίζονται στον πίνακα 7. Όσο για τις μακροοικονομικές παραδοχές στις οποίες στηρίζεται το εν λόγω εναλλακτικό βασικό σενάριο, είναι ίδιες με εκείνες στις οποίες στηρίζεται το βασικό σενάριο που περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 55 και 56.
Πίνακας 7
Το εναλλακτικό βασικό σενάριο: Κύριες αλλαγές ως προς τις παραδοχές σε σύγκριση με το βασικό σενάριο
Μεταβλητή
Εναλλακτικό βασικό σενάριο (αλλαγές σε σύγκριση με το βασικό σενάριο)
Σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό (RWA)
Περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του ισολογισμού και δεν λαμβάνει υπόψη, για λόγους σύνεσης, τον αντίκτυπο της προβλεπόμενης εφαρμογής τόσο των νέων όσο και των επικαιροποιημένων μοντέλων εσωτερικής αξιολόγησης που εξακολουθούν να αναμένουν έγκριση από την CBI (51). Ως αποτέλεσμα των δύο αυτών αλλαγών, το σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό αυξάνεται κατά [3-8] δισεκατ. ευρώ, [3-8] δισεκατ. ευρώ, [3-8] δισεκατ. ευρώ και [3-8] δισεκατ. ευρώ, σε σύγκριση με το βασικό σενάριο για τα έτη 2014, 2015, 2016 και 2017 αντίστοιχα.
Προβλέψεις για απομείωση των δανείων
Περιλαμβάνει τα πλήρη αποτελέσματα της άσκησης αξιολόγησης του ισολογισμού. Η άσκηση αξιολόγησης του ισολογισμού εντόπισε πρόσθετη ανάγκη πρόβλεψης 1,1 δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων μόλις […] δισεκατ. ευρώ εκφράζονταν στο βασικό σενάριο. Αυτό σημαίνει ότι οι προβλέψεις είναι κατά […] δισεκατ. ευρώ υψηλότερες βάσει του εναλλακτικού βασικού σεναρίου σε σχέση με το βασικό σενάριο του 2013 και αντικατοπτρίζουν μια περισσότερο γραμμική μείωση προς τα επίπεδα πριν από την κρίση. Αυτό συνεπάγεται πρόσθετη επιβάρυνση πρόβλεψης ύψους [500-1 000] εκατ. ευρώ το 2014, [500-1 000] εκατ. ευρώ το 2015, [0-500] εκατ. ευρώ το 2016 και [0-500] εκατ. ευρώ το 2017, σε σύγκριση με το βασικό σενάριο.
Νέα δανειοδοτική δραστηριότητα
Θεωρεί ότι η νέα δανειοδοτική δραστηριότητα για τα χαρτοφυλάκια εμπορικών, εταιρικών δανείων και δανείων προς ΜΜΕ για κάθε έτος της πρόβλεψης περιορίζεται στην προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕγχΠ. Αυτό συνεπάγεται ότι η σωρευτική νέα παραγωγή κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης θα είναι κατά [2-4] δισεκατ. ευρώ χαμηλότερη από το βασικό σενάριο. (Οι νέες παραδοχές όσον αφορά τη δανειοδότηση επηρεάζουν το σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό κατά [0-3] δισεκατ. ευρώ, [0-3] δισεκατ. ευρώ, [0-3] δισεκατ. ευρώ και [0-3] δισεκατ. ευρώ για τα έτη 2014, 2015, 2016 και 2017 αντίστοιχα.)
Χρηματοδοτικό μείγμα
Περιλαμβάνει υψηλότερο ποσοστό (κατά 2 % έως 3 %) μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης έως το 2016, σε σύγκριση με το βασικό σενάριο.
Κόστος κεφαλαίων
Θεωρεί ότι η εξέλιξη του κόστους των καταθέσεων για προθεσμιακούς λογαριασμούς λιανικής, καταθέσεις ΜΜΕ και εταιρικές καταθέσεις ακολουθεί πιο στενά την εξέλιξη του προβλεπόμενου δείκτη βάσης της ΕΚΤ, σε σύγκριση με το βασικό σενάριο.
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας και υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων στις 11 Φεβρουαρίου και τις 27 Μαρτίου 2014
(75)
Σύμφωνα με αυτές τις περισσότερο μετριοπαθείς παραδοχές, η τράπεζα δεν θα επιστρέψει στην κερδοφορία πριν από το 2016, με προβλεπόμενα κέρδη μετά τους φόρους ύψους [0-750] εκατ. ευρώ, τα οποία θα ανέλθουν στα [250-1 250] εκατ. ευρώ το 2017. Η απόδοση ίδιων κεφαλαίων αναμένεται να ανέλθει σε [0,5-10 %] το 2016 και σε [5-15 %] το 2017.
(76)
Το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας της τράπεζας προβλέπεται να ανέλθει περίπου σε [2-6] δισεκατ. ευρώ το 2014 και [2-6] δισεκατ. ευρώ το 2017, συνεκτιμώντας την ελάχιστη κανονιστική κεφαλαιακή απαίτηση του 8 %. Λαμβάνοντας υπόψη τα CoCos, το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας το 2014 θα ανέλθει σε [3-8] δισεκατ. ευρώ με ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις 8 % (και σε [3-8] δισεκατ. ευρώ με κατώτατο όριο κεφαλαίου 5,5 %).
Πίνακας 8
Οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις της τράπεζας βάσει του εναλλακτικού βασικού σεναρίου
Βασικοί χρηματοοικονομικοί δείκτες
2014
Σχέδιο
2015
Σχέδιο
2016
Σχέδιο
2017
Σχέδιο
- Κεφάλαια & RWA
-
Δείκτης CT1 ή δείκτης CET1 (%)
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
-
Κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (σε εκατ. ευρώ) έναντι 8 % CT1/CET1
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
-
Κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (σε εκατ. ευρώ) έναντι 8 % CT1/CET1, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής των CoCos
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
-
RWA (σε εκατ. ευρώ)
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[50 000-60 000]
- Κερδοφορία
-
ΚΠΕ - εξαιρουμένων των δαπανών για το ELG (%)
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
-
Δείκτης εξόδων/εσόδων
[60-70 %]
[60-70 %]
[50-60 %]
[45-55 %]
-
Κέρδος μετά τους φόρους (σε εκατ. ευρώ)
[ευρώ -ve 0-750]
[ευρώ -ve 0-750]
[0-750]
[250-1 250]
-
Απόδοση ίδιων κεφαλαίων
[Άνευ σημασίας]
[Άνευ σημασίας]
[0,5-10 %]
[5-15 %]
- Χρηματοδότηση
-
Δείκτης δανείων προς καταθέσεις
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
- Άλλοι
-
Ακαθάριστα δάνεια και προκαταβολές προς τους πελάτες (σε εκατ. ευρώ)
[70 000-80 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
-
Συνολικό ενεργητικό (σε εκατ. ευρώ)
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας και υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων στις 11 Φεβρουαρίου και τις 27 Μαρτίου 2014
2.6.3. Το δυσμενές σενάριο
(77)
Στο δυσμενές σενάριο που υποβλήθηκε από την τράπεζα, το ΑΕγχΠ της Ιρλανδίας αναμένεται να αυξηθεί κατά 1 % το 2014, 1,5 % το 2015, 2,2 % το 2016 και 2,2 % το 2017. Αύξηση της απασχόλησης δεν προβλέπεται να σημειωθεί πριν από το 2015, οπότε αναμένεται να αυξηθεί κατά 0,5 %, 1 % το 2016 και 1 % το 2017. Οι τιμές των κατοικιών αναμένεται να αυξηθούν κατά 1,2 % το 2014, κατά 1,7 % το 2015, κατά 1,9 % το 2016 και κατά 1,9 % το 2017. Το ΑΕγχΠ του Ηνωμένου Βασιλείου αναμένεται να αυξηθεί κατά 0,8 % το 2014, κατά 1 % το 2015, κατά 1,5 % το 2016 και κατά 1,5 % το 2017.
(78)
Το δυσμενές σενάριο βασίζεται σε αυστηρότερες μακροοικονομικές παραδοχές σε σύγκριση τόσο με το βασικό σενάριο όσο και με το εναλλακτικό βασικό σενάριο. Εντούτοις, το εναλλακτικό βασικό σενάριο έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερη κερδοφορία και χαμηλότερο κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας σε σύγκριση με το δυσμενές σενάριο διότι οι παραδοχές στις οποίες στηρίζονται οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις της τράπεζας που αφορούν την εξέλιξη των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων είναι αυστηρότερες στο εναλλακτικό βασικό σενάριο σε σχέση με το δυσμενές σενάριο.
(79)
Τα λειτουργικά έσοδα της τράπεζας στο δυσμενές σενάριο προβλέπεται να αυξηθούν από [1-3] δισεκατ. ευρώ το 2014 σε [1-3] δισεκατ. ευρώ το 2017. Τα λειτουργικά κέρδη πριν από τις προβλέψεις προβλέπεται ότι θα αυξηθούν από [0-1] δισεκατ. ευρώ το 2014 σε [0,75-1,75] δισεκατ. ευρώ το 2017. Στο δυσμενές σενάριο, η τράπεζα αναμένεται να επιστρέψει στην κερδοφορία το [2014-2016], με κέρδη προ φόρων ύψους [0-750] εκατ. ευρώ.
(80)
Ο δείκτης εξόδων/εσόδων προβλέπεται να βελτιωθεί από [60-70] % το 2014 σε [45-55] % το 2017.
(81)
Στο δυσμενές σενάριο, οι δείκτες CET1 της τράπεζας προβλέπεται να ανέλθουν σε [10-20] % το 2014, [10-20] % το 2015, [10-20] % το 2016 και [10-20] % το 2017. Αυτό συνεπάγεται κεφαλαιακό απόθεμα ασφάλειας ύψους [3-8] δισεκατ. ευρώ το 2014, [3-8] δισεκατ. ευρώ το 2015, [3-8] δισεκατ. ευρώ το 2016 και [3-8] δισεκατ. ευρώ το 2017, λαμβανομένου υπόψη ότι οι ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις ανέρχονται σε 8 %.
2.7. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΞΟΦΛΗΣΗΣ
(82)
Πριν από το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η τράπεζα θα ξεκινήσει να αποπληρώνει την κρατική ενίσχυση μέσω της καταβολής μερισμάτων ή με άλλα μέσα, υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτει πλεόνασμα κεφαλαίου κατά τουλάχιστον 1-4 % άνω του κανονιστικού δείκτη ελάχιστου CET1 (βάσει της πλήρους εφαρμογής της Βασιλείας ΙΙΙ), όπως ορίζεται από την CBI για τις 31 Δεκεμβρίου 2016. Το ποσό αποπληρωμής θα ισούται με το πλεόνασμα που υπερβαίνει τον κανονιστικό δείκτη ελάχιστου CET1 συν 1-4 %.
(83)
Για τη διευκόλυνση της εν λόγω αποπληρωμής, η τράπεζα δεν θα λάβει οποιοδήποτε μέτρο που ενδέχεται να οδηγήσει σε εκροές κεφαλαίου πριν από την […] εκτός εάν […].
(84)
Η τράπεζα διατηρεί τις επιλογές της μερικής ή πλήρους μετατροπής των προνομιούχων μετοχών της NPRFC στην ονομαστική τους αξία έως τις 13 Μαΐου 2014 και στη συνέχεια σε ποσοστό 125 % της τιμής προεγγραφής, ενόψει ή στο πλαίσιο εξόδου (ή μερικής εξόδου) που θα προκύψει από συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα με πρωτοβουλία του κράτους.
(85)
Η τράπεζα μπορεί καταρχήν να διαθέσει τα κρατικά CoCos ανά πάσα στιγμή. Ωστόσο, η Ιρλανδία έχει δεσμευτεί ότι η τράπεζα δεν θα εξαργυρώσει τα CoCos μέχρις ότου δημοσιοποιηθούν τα αποτελέσματα του ελέγχου ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων/της άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων («AQR/ST») (52) που πραγματοποιούνται από την ΕΚΤ και την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών («ΕΑΤ»), και λάβουν κανονιστική έγκριση.
2.8. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΕ Η ΙΡΛΑΝΔΙΑ
(86)
Οι ιρλανδικές αρχές έχουν αναλάβει σειρά δεσμεύσεων οι οποίες θα τηρηθούν από την τράπεζα κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης. Οι δεσμεύσεις αυτές αφορούν τα ακόλουθα:
-
την αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων ενυπόθηκων δανείων και δανείων προς ΜΜΕ
-
εκπλήρωση ποσοτικών στόχων αναδιάρθρωσης/υποβολή προτάσεων για βιώσιμες λύσεις,
-
η βέλτιστη επιλογή αναδιάρθρωσης θα βασίζεται στη μεγιστοποίηση της καθαρής παρούσας αξίας,
-
τον περιορισμό της νέας δανειοδοτικής δραστηριότητας προς […] σε […] το […] και […]. Η νέα δανειοδοτική δραστηριότητα μπορεί να υπερβεί τα όρια εάν το συνολικό ακαθάριστο υπόλοιπο κλεισίματος δανείου δεν υπερβαίνει τα […] στα τέλη του […] και τα […] στα τέλη του […], αντίστοιχα,
-
την αποπληρωμή της κρατικής ενίσχυσης (μέσω μερισμάτων εάν ο δείκτης κεφαλαίων της τράπεζας υπερβαίνει τις ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις συν 1-4 % από το 2016),
-
τη μη εξόφληση των μετατρέψιμων ομολόγων υπό αίρεση (CoCos, 1,6 δισεκατ. ευρώ) πριν από τη γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων των διαδικασιών AQR/ST,
-
τη μείωση των δαπανών κατά [200-600] εκατ. ευρώ έως το 2015 σε σύγκριση με το 2012, και δείκτη εξόδων/εσόδων της τάξης του [45-65] % ή [50-70] %, αντίστοιχα, εάν η αύξηση του ΑΕγχΠ είναι μικρότερη του 2 %,
-
τον περιορισμό του ανοίγματος σε ιρλανδικά κρατικά ομόλογα σε [10-20] δισεκατ. ευρώ,
-
δεσμεύσεις για περιορισμό των εξαγορών, της εμπορικής προώθησης και της διαφήμισης καθώς και των χορηγιών στην Ιρλανδία, απαγόρευση καταβολής μερισμάτων, απαγόρευση διανομής τοκομεριδίων επί υφιστάμενων μέσων,
-
μέτρα για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στην ιρλανδική τραπεζική αγορά («μέτρα για το άνοιγμα της αγοράς», που συνίστανται σε δέσμη υπηρεσιών και δέσμη μέτρων σχετικά με την κινητικότητα των πελατών),
-
τον διορισμό επιτρόπου παρακολούθησης της συμμόρφωσης με τις εν λόγω δεσμεύσεις.
(87)
Η Ιρλανδία έχει αναλάβει να διασφαλίσει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2012, και συμπληρώθηκε στη συνέχεια, θα εφαρμοστεί στο έπακρο, συμπεριλαμβανομένων των δεσμεύσεων που παρατίθενται αναλυτικά στο παράρτημα.
3. Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ EBS
(88)
Στις 31 Μαΐου 2010 οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης της EBS. Η Επιτροπή δρομολόγησε εις βάθος έρευνα διότι διατηρούσε αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο του συγκεκριμένου σχεδίου αναδιάρθρωσης με την εσωτερική αγορά. Ειδικότερα, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τα ακόλουθα:
i)
εάν το σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της EBS·
ii)
εάν η ενίσχυση περιοριζόταν στο ελάχιστο απαιτούμενο ποσό·
iii)
εάν είχαν ληφθεί επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(89)
Η Επιτροπή επισήμανε ότι οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις στο σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν ήταν συνεπείς και μαρτυρούσαν έλλειψη πληροφόρησης ως προς τις μακροοικονομικές παραδοχές του δυσμενούς σεναρίου. Επιπλέον, η Επιτροπή αμφισβήτησε τις παραδοχές στις οποίες στηρίζονταν οι υπολογισμοί της EBS σχετικά με την εξέλιξη του ενυπόθηκου δανεισμού στην Ιρλανδία σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με τις παραδοχές της EBS όσον αφορά την αγορά εταιρικών καταθέσεων. Η Επιτροπή έκρινε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της EBS υποτίμησε το επίπεδο απομείωσης των ενυπόθηκων δανείων για τη συγκεκριμένη περίοδο, και ότι δεν συνοδευόταν από ενδελεχή ανάλυση σχετικά με τις απομειώσεις του χαρτοφυλακίου των εμπορικών δανείων το οποίο συρρικνώνεται. Τέλος, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τον υπολογισμό του δείκτη εξόδων/εσόδων της EBS και του κόστους της χονδρικής χρηματοδότησης σε μεσοπρόθεσμο διάστημα.
(90)
Αναφορικά με τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο, η Επιτροπή παρατήρησε ότι δεν διέθετε επαρκείς πληροφορίες ώστε να συμπεράνει εάν ικανοποιούνταν η συγκεκριμένη απαίτηση, δεδομένης της απόκλισης μεταξύ του στόχου της ανακεφαλαιοποίησης και των προβλέψεων του σχεδίου αναδιάρθρωσης που όριζε ότι η EBS θα υπερέβαινε σε μεγάλο βαθμό τις ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις.
(91)
Τέλος, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προβλέπονταν στο σχέδιο επαρκούσαν. Ειδικότερα, η Επιτροπή επέκρινε το ότι η προτεινόμενη μείωση του ισολογισμού ήταν πολύ μικρότερη από εκείνη που θα ανέμενε κανονικά η Επιτροπή από μια τράπεζα που είχε λάβει τόσο υψηλή ενίσχυση, τόσο σε απόλυτους όρους όσο και σε όρους σταθμισμένου ως προς τον κίνδυνο ενεργητικού.
(92)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από την EBS, η οποία παρείχε πρόσθετα στοιχεία προς υποστήριξη του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, δύο ενδιαφερόμενα μέρη υπέβαλαν παρατηρήσεις, οι οποίες επιβεβαίωσαν σε μεγάλο βαθμό τις αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με την επάρκεια των προτεινόμενων μέτρων για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων. Η Ιρλανδία δεν υπέβαλε παρατηρήσεις.
(93)
Τον Ιούλιο του 2011 η EBS συγχωνεύτηκε με την AIB και μετατράπηκε σε πλήρως ενσωματωμένη θυγατρική της τράπεζας που προέκυψε από τη συγχώνευση. Ως εκ τούτου, η EBS έπαψε να υφίσταται ως αυτόνομη οντότητα. Συνεπώς, η απόφαση κίνησης διαδικασίας που αφορούσε την EBS ως αυτόνομη οντότητα ακυρώθηκε και η Επιτροπή αποφάσισε να μην δώσει συνέχεια στην εν λόγω διαδικασία. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν από την EBS και τα δύο ενδιαφερόμενα μέρη αφορούν μέτρα για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων στο πλαίσιο σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε για την EBS αλλά δεν πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή, οι εν λόγω παρατηρήσεις δεν έχουν σημασία όσον αφορά το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε για την τράπεζα (την οντότητα δηλαδή που προέκυψε από τη συγχώνευση της AIB και της EBS) και επομένως δεν υπάρχει λόγος να εξεταστούν από την Επιτροπή στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης. Αντίθετα, στην ενότητα 5.2 της παρούσας απόφασης εξετάζεται το συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης που ελήφθησαν αρχικά υπέρ της EBS, παράλληλα με τα μέτρα που ελήφθησαν αρχικά υπέρ της AIB και εκείνα που ελήφθησαν υπέρ της τράπεζας, υπό το πρίσμα του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε για την τράπεζα, συμπεριλαμβανομένης της βιωσιμότητας της τράπεζας, του περιορισμού της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο και της καταλληλότητας των μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
4. ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΙΡΛΑΝΔΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ
(94)
Η Ιρλανδία δέχεται ότι τα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση και φρονεί ότι είναι συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης διότι είναι αναγκαία για την άρση σοβαρής διαταραχής της ιρλανδικής οικονομίας.
(95)
Όπως περιγράφεται στην ενότητα 2.7 της παρούσας απόφασης, η Ιρλανδία έχει αναλάβει σειρά δεσμεύσεων, οι οποίες παρατίθενται αναλυτικά στο παράρτημα.
5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
5.1. ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(96)
Καταρχάς, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει εάν τα μέτρα ενίσχυσης που χορηγούνται στους δικαιούχους συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, κρατικές ενισχύσεις είναι οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(97)
Για να χαρακτηριστεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: i) το μέτρο πρέπει να χρηματοδοτείται μέσω κρατικών πόρων· ii) το μέτρο πρέπει να αποφέρει πλεονέκτημα στον αποδέκτη του· iii) το πλεονέκτημα αυτό πρέπει να είναι επιλεκτικό· και iv) το μέτρο πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να μπορεί να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Πρέπει να συντρέχουν όλες αυτές οι προϋποθέσεις, δηλαδή να πληρούνται σωρευτικά, για να χαρακτηριστεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση.
(98)
Η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει σε προηγούμενες αποφάσεις (53) ότι για όλα τα μέτρα ενίσχυσης αναδιάρθρωσης που παρατίθενται στον πίνακα 3 πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και ότι, κατά συνέπεια, τα εν λόγω μέτρα συνιστούν ενισχύσεις κατά την έννοια της εν λόγω διάταξης. Η Επιτροπή διατηρεί αυτή την άποψη και επισημαίνει ότι το συνολικό ποσό ενίσχυσης των μέτρων ανακεφαλαιοποίησης και απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων έχει υπολογιστεί ότι ανέρχεται σε 22,475 δισεκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει ανακεφαλαιοποιήσεις ύψους 20,775 δισεκατ. ευρώ για την AIB, την EBS και τη συγχωνευμένη οντότητα, και μέτρα για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ύψους 1,7 δισεκατ. ευρώ (κατ' εκτίμηση ποσό) για την AIB και την EBS. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει λάβει υπόψη τις εγγυήσεις υπέρ της AIB και της EBS (54).
(99)
Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εξόφληση των προνομιούχων μετοχών του 2009 (πριν ή μετά την προσαύξηση) και η συνακόλουθη εκ νέου εισφορά του ίδιου ποσού υπό μορφή κοινών μετοχών δεν συνιστά νέα ενίσχυση. Η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει το εν λόγω μέτρο στις αποφάσεις στις υποθέσεις N 241/09 και SA.32891 (N 553/10).
5.2. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ
5.2.1. Εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης
(100)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης ορίζει ότι δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται «για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
(101)
Μολονότι παρατηρείται αργή οικονομική ανάκαμψη από το 2013, η Επιτροπή θεωρεί ακόμη ότι εξακολουθούν να πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έγκριση κρατικών ενισχύσεων σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, δεδομένων των συνεχιζόμενων πιέσεων που δέχονται οι χρηματαγορές. Τον Ιούλιο του 2013 η Επιτροπή επιβεβαίωσε αυτή την άποψη εκδίδοντας την ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή, μετά την 1η Αυγούστου 2013, των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα στήριξης των τραπεζών στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης (55).
(102)
Η Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας («CBI») έχει ήδη επιβεβαιώσει στο παρελθόν τη συστημική σημασία της συγχωνευμένης τράπεζας για τη χρηματοπιστωτική αγορά στην Ιρλανδία (56). Χωρίς τα μέτρα ενίσχυσης αναδιάρθρωσης που χορηγήθηκαν, η εποπτική αρχή θα είχε ενδεχομένως κλείσει τη συγχωνευμένη τράπεζα, ή την AIB και την EBS προ της συγχώνευσης, λόγω παράβασης των ελάχιστων κανονιστικών κεφαλαιακών απαιτήσεων.
5.2.2. Αξιολόγηση του συμβιβάσιμου
(103)
Όλα τα μέτρα που χαρακτηρίζονται ως κρατικές ενισχύσεις έχουν χορηγηθεί στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της τράπεζας (της συγχωνευμένης οντότητας). Η ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει τους κανόνες που εφαρμόζονται για τη χορήγηση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης υπέρ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, προκειμένου η αναδιάρθρωση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στο πλαίσιο της παρούσας χρηματοπιστωτικής κρίσης να είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει i) να οδηγεί στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας της τράπεζας, ii) να προβλέπει επαρκή ίδια συνεισφορά του δικαιούχου (καταμερισμός των επιβαρύνσεων) και να διασφαλίζει ότι η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο και iii) να περιλαμβάνει επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(104)
Η αξιολόγηση της Επιτροπής όσον αφορά το συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης στηρίχθηκε στο εναλλακτικό βασικό σενάριο που πρότεινε η τράπεζα, το οποίο βασίζεται σε πιο συνετές παραδοχές σε σχέση με αυτές του βασικού σεναρίου.
Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(105)
Όπως έχει επισημάνει η Επιτροπή στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, το κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει πλήρες σχέδιο αναδιάρθρωσης με το οποίο να καταδεικνύεται ο τρόπος αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της οντότητας χωρίς τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει τα πέντε έτη. Σύμφωνα με το σημείο 13 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα επιτυγχάνεται όταν μια τράπεζα είναι σε θέση να ανταγωνίζεται αυτοδύναμα στην αγορά για την άντληση κεφαλαίων σύμφωνα με τις σχετικές κανονιστικές απαιτήσεις. Προς τον σκοπό αυτόν, η τράπεζα πρέπει να είναι σε θέση να καλύπτει όλα της τα έξοδα και να εξασφαλίζει επαρκή απόδοση των κεφαλαίων, λαμβανομένου υπόψη του προφίλ κινδύνου της τράπεζας. Στο σημείο 14 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης ορίζεται ότι η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα απαιτεί ότι κάθε κρατική ενίσχυση που λαμβάνεται είτε εξοφλείται μετά την πάροδο ορισμένου χρόνου είτε αμείβεται σύμφωνα με τους κανονικούς όρους της αγοράς, εξασφαλίζοντας έτσι ότι παύει να υφίσταται οποιαδήποτε μορφή συμπληρωματικής κρατικής ενίσχυσης.
(106)
Οι ιρλανδικές αρχές έχουν υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης στο οποίο περιγράφεται η στρατηγική της τράπεζας για την επιστροφή της στη βιωσιμότητα χωρίς τη χορήγηση περαιτέρω κρατικών ενισχύσεων, μέσω της εστίασης i) στον επαναπροσδιορισμό της τράπεζας ως μικρότερου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, με επίκεντρο την Ιρλανδία και με βελτιωμένο χρηματοδοτικό προφίλ· ii) στη βελτίωση των επιπέδων κερδοφορίας μέσω ενίσχυσης του καθαρού περιθωρίου επιτοκίου (ΚΠΕ), μέτρων μείωσης των δαπανών και σταδιακά μειωμένων επιβαρύνσεων απομείωσης· και iii) στη διατήρηση ενός ισχυρού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας.
i) Μικρότερο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, με επίκεντρο την Ιρλανδία και με βελτιωμένο χρηματοδοτικό προφίλ
(107)
Η τράπεζα έχει ήδη εφαρμόσει μέτρα ευρείας αναδιάρθρωσης τα οποία οδήγησαν σε σημαντική μείωση του μεγέθους του ισολογισμού σε σύγκριση με τα προ κρίσης επίπεδα, που ήταν αποτέλεσμα ανεξέλεγκτης μεγέθυνσης [118 δισεκατ. ευρώ το 2013 έναντι 136,7 δισεκατ. ευρώ το 2011 (57)]. Η μείωση επιτεύχθηκε κυρίως με τη διάθεση αλλοδαπών επιχειρήσεων, τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με «ακίνητα υψηλού κινδύνου» στη NAMA και άλλες ενέργειες απομόχλευσης στοιχείων ενεργητικού (58). Κατά συνέπεια, επί του παρόντος το άνοιγμα της τράπεζας στον τομέα των ακινήτων και των κατασκευών έχει μειωθεί και αναμένεται περαιτέρω σχετική μείωση έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η νέα στρατηγική είναι συνετή και ενδεδειγμένη για τις συνθήκες της μετά την κρίση εποχής. Η τράπεζα έχει αναλάβει δέσμευση να περιορίσει τη δανειοδότηση προς […] για να υποστηρίξει την πιο συνετή επιχειρηματική της στρατηγική.
(108)
Η τράπεζα ενισχύει επίσης την επιστροφή της σε ένα πιο συντηρητικό παραδοσιακό τραπεζικό μοντέλο στο πλαίσιο του οποίου θα χρηματοδοτεί ουσιαστικά το χαρτοφυλάκιο δανείων της μέσω των καταθέσεων πελατών, με προβλεπόμενο δείκτη δανείων προς καταθέσεις κάτω του [95-120] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο. Ο στόχος αυτός είναι αποτέλεσμα του φιλόδοξου και επιτυχημένου σχεδίου απομόχλευσης και σχετικά συνετών παραδοχών όσον αφορά την εξέλιξη του όγκου των καταθέσεων. Η Επιτροπή επισημαίνει ως θετικό το γεγονός ότι η τράπεζα προβλέπει να μην είναι υπερβολικά εξαρτημένη από πηγές χονδρικής χρηματοδότησης και θεσμικής χρηματοδότησης, όπως η χρηματοδότηση από την ΕΚΤ, σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο.
ii) Βελτίωση των επιπέδων κερδοφορίας
(109)
Όσον αφορά την επάνοδο σε μια πορεία κερδοφορίας, το σχέδιο προβλέπει ένα κατάλληλο μείγμα προγραμματισμένων ενεργειών. Τα νέα δάνεια θα χορηγούνται με υψηλότερα επιτόκια. Επιπλέον, η τιμολόγηση των (υφιστάμενων) δανείων και των καταθέσεων θα βελτιωθεί όπου αυτό είναι δυνατό. Τα μέτρα αυτά, σε συνδυασμό με τη διακοπή της καταβολής προμηθειών εγγύησης στο πλαίσιο του προγράμματος ELG, θα παράσχουν στην τράπεζα τη δυνατότητα να δρομολογήσει σταδιακά την ανάκαμψη του ΚΠΕ της τράπεζας.
(110)
Επιπλέον, οι προγραμματισμένες ενέργειες της τράπεζας, κυρίως το πρόγραμμα αποχώρησης προσωπικού (59) και η επανεξέταση αμοιβών και παροχών, με στόχο τη μείωση των λειτουργικών της εξόδων (κατά [200-600] εκατ. ευρώ έως το 2015 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2012), θα παράσχουν στην τράπεζα τη δυνατότητα να φτάσει σε μια πιο βιώσιμη βάση λειτουργικών εξόδων σύμφωνα με τις προοπτικές/δυνατότητες της τράπεζας να παράγει έσοδα. Οι εν λόγω ενέργειες, σε συνδυασμό με τη σχεδιαζόμενη αύξηση των εσόδων, θα βοηθήσουν την τράπεζα να βελτιώσει σημαντικά τον δείκτη εξόδων/εσόδων (που προβλέπεται να ανέλθει σε [45-55] % το 2017 έναντι 123 % το 2012). Εν προκειμένω, η Επιτροπή επικροτεί τη δέσμευση που ανέλαβε η Ιρλανδία σχετικά με τη μείωση των λειτουργικών εξόδων της τράπεζας κατά [200-600] εκατ. ευρώ έως το 2015 σε σύγκριση με το 2012, καθώς και τη δέσμευση ότι ο δείκτης εξόδων/εσόδων δεν θα υπερβεί το [45-65] % (εκτός εάν η αύξηση του ΑΕγχΠ είναι μικρότερη του 2 %, στην οποία περίπτωση ο δείκτης εξόδων/εσόδων δεν θα υπερβεί το [50-70] %).
(111)
Η τράπεζα προβλέπει σταδιακή μείωση των επιβαρύνσεων απομείωσης κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο. Αυτή η πτωτική τάση θεωρείται ενδεδειγμένη δεδομένου ότι i) η αναμενόμενη οικονομική ανάκαμψη στην Ιρλανδία θα επιβραδύνει τον ρυθμό των νέων μη εξυπηρετούμενων δανείων, ii) η προβλεπόμενη αύξηση των τιμών των κατοικιών θα περιορίσει τη σοβαρότητα των ζημιών στα ενυπόθηκα δάνεια και iii) οι ενισχυμένες δραστηριότητες διαχείρισης πιστώσεων της τράπεζας (60) θα επιταχύνουν/βελτιώσουν την είσπραξη και την αναδιάρθρωση των δανείων. Εν προκειμένω, η Επιτροπή επικροτεί τη δέσμευση που ανέλαβε η Ιρλανδία όσον αφορά τους ποιοτικούς και ποσοτικούς στόχους αναδιάρθρωσης της τράπεζας που σχετίζονται με το χαρτοφυλάκιο δανείων ΜΜΕ και ενυπόθηκων δανείων.
(112)
Σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο, η τράπεζα δεν θα επανέλθει σε τροχιά κερδοφορίας πριν από το 2016. Παρά τον αντίκτυπο των επιβαρύνσεων απομείωσης, η κερδοφορία της τράπεζας είναι ισχνή από διαρθρωτική άποψη, λόγω ενός ογκώδους κληροδοτημένου χαρτοφυλακίου στοιχείων ενεργητικού χαμηλής απόδοσης (ενυπόθηκα δάνεια τύπου «tracker», καθώς και ομόλογα της NAMA). Κατά συνέπεια, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα παραμείνει χαμηλή έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, καθώς θα ανέλθει σε ποσοστό μόλις [5-15] % το 2017. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η τράπεζα βρίσκεται στον σωστό δρόμο προς την επίτευξη πιο ανταγωνιστικών επιπέδων απόδοσης ιδίων κεφαλαίων/κερδοφορίας στο μέλλον, καθώς η νέα δανειοδότηση με υψηλότερα περιθώρια και η ανατιμολόγηση των (υφιστάμενων) δανείων θα αντισταθμίσουν σταδιακά την επιβράδυνση της κερδοφορίας που απορρέει από τα εν λόγω κληροδοτημένα στοιχεία ενεργητικού χαμηλής απόδοσης. Κατά συνέπεια, αναμένεται σταδιακή βελτίωση της κερδοφορίας.
iii) Ισχυρό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας
(113)
Τέλος, η Επιτροπή χαρακτηρίζει θετικά την τράπεζα ως ένα επαρκώς κεφαλαιοποιημένο ίδρυμα με ικανοποιητικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο, η τράπεζα θα διατηρήσει κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας ύψους [2-6] δισεκατ. ευρώ το 2017 με ελάχιστη κανονιστική κεφαλαιακή απαίτηση 8 % (και [3-8] δισεκατ. ευρώ με κατώτατο όριο 5,5 %), που θα παράσχει στην τράπεζα τη δυνατότητα να απορροφήσει περαιτέρω απώλειες σε περίπτωση που η οικονομική ανάκαμψη της Ιρλανδίας είναι μικρότερη από την προβλεπόμενη. Επιπλέον, η τράπεζα διαθέτει υπό αίρεση κεφαλαιακά μέσα (CoCos) ύψους 1,6 δισεκατ. ευρώ για την ενίσχυση της κεφαλαιακής της βάσης, εφόσον χρειαστεί. Εν προκειμένω, η Ιρλανδία έχει αναλάβει τη δέσμευση ότι η τράπεζα δεν θα προβεί σε εξόφληση των CoCos έως ότου δημοσιοποιηθούν τα αποτελέσματα των διαδικασιών AQR/ST.
(114)
Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ότι η τράπεζα σχεδιάζει να προβεί σε εξόφληση των προνομιούχων μετοχών του 2009 (61) πριν από το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Έως τις 13 Μαΐου 2014 η εξόφληση πραγματοποιείται στην ονομαστική αξία, και μετά την εν λόγω ημερομηνία θα εφαρμοστεί προσαύξηση της τάξης του 25 %. Προβλέπεται ότι το ποσό των προνομιούχων μετοχών θα εξοφληθεί στο κράτος, το οποίο θα επανεπενδύσει αμέσως το ίδιο ποσό στην τράπεζα υπό μορφή μετοχικού κεφαλαίου (κοινών μετοχών). Κατά συνέπεια, δεν θα υπάρξει μεταβολή στο μέγεθος του ισολογισμού της τράπεζας. Ωστόσο, η κεφαλαιακή διάρθρωση της τράπεζας θα βελτιωθεί βάσει των νέων κανόνων της Βασιλείας ΙΙΙ (62). Επιπλέον, ως συνέπεια της πράξης αυτής, το μερίδιο του κράτους στην τράπεζα θα αυξηθεί οριακά από το τρέχον επίπεδο της τάξης του 99,8 %.
(iv) Συμπέρασμα
(115)
Οι πρωτοβουλίες που έχουν ήδη αναληφθεί από την AIB (δηλαδή η απομόχλευση, οι μειώσεις των εξόδων, το βελτιωμένο χρηματοδοτικό προφίλ) σε συνδυασμό με εκείνες που προγραμματίζονται καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης με στόχο την αποκατάσταση της κερδοφορίας της [δηλαδή νέες δανειοδοτήσεις με υψηλότερη τιμή/ανατιμολόγηση υφιστάμενων δανείων και καταθέσεων, περαιτέρω μειώσεις εξόδων προσωπικού και ενισχυμένες δραστηριότητες διαχείρισης πιστώσεων (63)] είναι κατάλληλες δεδομένης της φύσης των χρηματοπιστωτικών δυσκολιών που αντιμετωπίζει η τράπεζα (64).
(116)
Ως εκ τούτου, το σχέδιο αναδιάρθρωσης παρουσιάζει με πειστικό τρόπο την ορθή στρατηγική για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας. Ο συνδυασμός των ενεργειών που περιγράφηκαν ανωτέρω φαίνεται ικανός να διασφαλίσει τη μελλοντική βιωσιμότητα της τράπεζας χωρίς περαιτέρω κρατική στήριξη.
(117)
Ωστόσο, η επάνοδος της τράπεζας σε πορεία κερδοφορίας μπορεί να καθυστερήσει έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης λόγω των κληροδοτημένων στοιχείων ενεργητικού χαμηλής απόδοσης που διαθέτει η τράπεζα. Ως εκ τούτου, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων της τράπεζας, σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο, παραμένει σε συγκριτικά χαμηλό επίπεδο, ακόμη και στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, αν και παρουσιάζει μέτρια ανοδική τάση.
(118)
Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω στοιχεία, η Επιτροπή συμπεραίνει γενικά ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας θέτει με πειστικό τρόπο την πορεία προς την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς της.
Περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο: ίδια συνεισφορά και καταμερισμός των επιβαρύνσεων
(119)
Στην ενότητα 3 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης επισημαίνεται ότι απαιτείται κατάλληλη συνεισφορά από την πλευρά του δικαιούχου προκειμένου να περιοριστεί η ενίσχυση στο ελάχιστο και να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και ο ηθικός κίνδυνος. Για τον σκοπό αυτόν, προβλέπεται ότι i) το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να είναι περιορισμένο και ii) απαιτείται σημαντική ίδια συνεισφορά.
(120)
Στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης προβλέπεται περαιτέρω ότι, για να περιοριστεί η ενίσχυση στο ελάχιστο, οι τράπεζες θα πρέπει να χρησιμοποιούν καταρχάς τους ίδιους πόρους τους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης. Το κόστος που συνδέεται με την αναδιάρθρωση δεν θα πρέπει να βαρύνει μόνο το κράτος αλλά και όσους έχουν επενδύσει στην τράπεζα. Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται ιδίως με την απορρόφηση ζημιών με το διαθέσιμο κεφάλαιο.
(121)
Οι πρώην ιδιοκτήτες της AIB έχουν επιτύχει σχεδόν πλήρη καταμερισμό των επιβαρύνσεων. Οι μέτοχοι εξαλείφθηκαν και επί του παρόντος το κράτος κατέχει ποσοστό 99,8 % της τράπεζας. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι το επίπεδο καταμερισμού των επιβαρύνσεων από τους πρώην ιδιοκτήτες είναι σημαντικό και επαρκές.
(122)
Όσον αφορά τους κατόχους οφειλών μειωμένης εξασφάλισης, πραγματοποιήθηκε σειρά πράξεων διαχείρισης παθητικού/επαναγοράς χρέους στο διάστημα μεταξύ 2009 και 2011, που είχαν ως αποτέλεσμα την εισφορά 5,4 δισεκατ. ευρώ βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 (επαναγορά κεφαλαιακών μέσων κατηγορίας 1 και κατηγορίας 2). Επί του παρόντος, στην τράπεζα παραμένει μόνον ένα οριακά ελάχιστο ποσό οφειλών μειωμένης εξασφάλισης (ήτοι περίπου 34 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012) […]. Ως εκ τούτου, οι πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης έχουν συνεισφέρει επαρκώς στην κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης.
(123)
Επιπλέον, η τράπεζα έχει συνεισφέρει σημαντικά στην κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης μέσω της πώλησης θυγατρικών και συμμετοχών (65). Με τις πράξεις αυτές, η τράπεζα συνεισέφερε 3,3 δισεκατ. ευρώ βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 για τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό.
(124)
Η τράπεζα καταβάλλει σταθερό τίμημα της τάξης του 10 % επί των CoCos και της τάξης του 8 % επί των προνομιούχων μετοχών (σε μετρητά ή μέσω της έκδοσης νέων κοινών μετοχών αντί μετρητών). Επιπλέον, θα εφαρμοστεί προσαύξηση της τάξης του 25 % επί των προνομιούχων μετοχών εάν η τράπεζα δεν τις επαναγοράσει έως τις 13 Μαΐου 2014. Η Επιτροπή θεώρησε ότι το εν λόγω τίμημα, αν και χαμηλό, είναι κατάλληλο δεδομένης της δυσχερούς κατάστασης της AIB/της τράπεζας (66).
(125)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας προβλέπει κατάλληλη ίδια συνεισφορά και κατάλληλο καταμερισμό των επιβαρύνσεων.
Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(126)
Σύμφωνα με την ενότητα 4 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Με αυτά τα μέτρα θα πρέπει να επιδιώκεται η αντιμετώπιση των στρεβλώσεων στις αγορές στις οποίες θα δραστηριοποιείται ο δικαιούχος μετά την αναδιάρθρωση. Στην προκειμένη περίπτωση, πρέπει να διασφαλιστεί η δυνατότητα και η ευκολία εισόδου δυνητικών νεοεισερχόμενων παραγόντων στη συγκεντρωμένη ιρλανδική τραπεζική αγορά για την τόνωση του ανταγωνισμού.
(127)
Η τράπεζα δεσμεύεται να θέσει σε εφαρμογή ορισμένα μέτρα για τον ανταγωνισμό κατά το διάστημα από τον Ιούλιο του 2014 έως τον Ιούνιο του 2017, ιδίως με την παροχή δέσμης υπηρεσιών και δέσμης μέτρων για την κινητικότητα των πελατών στους σχετικούς ανταγωνιστές (67).
(128)
Η δέσμη υπηρεσιών στοχεύει στη μείωση του κόστους εισόδου ή του κόστους επέκτασης του ανταγωνιστή. Ειδικότερα, ο δικαιούχος της δέσμης υπηρεσιών θα λάβει στήριξη για διάφορες υποστηρικτικές λειτουργίες (όπως η εκκαθάριση, η επεξεργασία έντυπων συναλλαγών) σε οριακό κόστος από την τράπεζα (έξοδα που προκύπτουν άμεσα από την παροχή της εν λόγω υπηρεσίας), και μπορεί εν συνεχεία να αποφασίσει να επενδύσει στη δική του υποδομή σε μεταγενέστερο στάδιο, όταν η πελατειακή του βάση θα είναι αρκετά ευρεία ώστε να απορροφήσει το σταθερό κόστος. Ο εν λόγω δικαιούχος θα έχει επίσης πρόσβαση στο δίκτυο αυτόματων ταμειολογιστικών μηχανών (ATM) της τράπεζας σε οριακό κόστος, προσφέροντας αμέσως, με τον τρόπο αυτόν, εθνική κάλυψη στους πελάτες του.
(129)
Η δέσμη μέτρων για την κινητικότητα των πελατών θα μειώσει τα έξοδα της απόκτησης πελατών για τους δικαιούχους. Οι δικαιούχοι, μέσω της τράπεζας, θα επικοινωνούν με τους πελάτες της τράπεζας και θα τους παρουσιάζουν εναλλακτικά προϊόντα για τους τρεχούμενους λογαριασμούς τους, τα προϊόντα προσωπικών πιστωτικών καρτών, τους εταιρικούς τρεχούμενους λογαριασμούς, τις εταιρικές πιστωτικές κάρτες, τα ενυπόθηκα δάνεια, καθώς και τα δάνεια για ΜΜΕ και τα εταιρικά δάνεια. Παρότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί ο αριθμός των πελατών της τράπεζας που θα αποφασίσουν να αλλάξουν πάροχο τραπεζικών προϊόντων επιλέγοντας τους δικαιούχους του μέτρου, αυτή η μέθοδος προσέγγισης πελατών είναι πιο στοχευμένη και λιγότερο δαπανηρή από τα γενικά μέτρα διαφήμισης.
(130)
Τα μέτρα που περιγράφονται ανωτέρω παρέχουν ένα πλαίσιο που προάγει την είσοδο νέων παραγόντων στην ιρλανδική τραπεζική αγορά και, ως εκ τούτου, περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση που χορηγήθηκε στην τράπεζα.
(131)
Επιπλέον, η Επιτροπή αντιμετωπίζει θετικά τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Ιρλανδία όσον αφορά ορισμένους περιορισμούς της επιχειρηματικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, ειδικότερα το ανώτατο όριο για τη χορήγηση δανείων έως […] το […] και […]. Η απαγόρευση των εξαγορών θα διασφαλίσει επίσης ότι η κρατική ενίσχυση δεν θα χρησιμοποιηθεί για την εξαγορά ανταγωνιστών, αλλά για να εξυπηρετήσει τον επιδιωκόμενο σκοπό της, δηλαδή τη χρηματοδότηση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, η τράπεζα θα τηρήσει τις δεσμεύσεις σε επίπεδο συμπεριφοράς ως προς την απαγόρευση διαφήμισης και χορηγίας (68).
Εφαρμογή και παρακολούθηση
(132)
Τέλος, σύμφωνα με την ενότητα 5 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, απαιτείται η υποβολή λεπτομερών τακτικών εκθέσεων προκειμένου η Επιτροπή να μπορεί να εξακριβώνει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης εφαρμόζεται ορθά.
(133)
Θα οριστεί επίτροπος παρακολούθησης ο οποίος θα υποβάλλει τακτικές εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης από την τράπεζα και την τήρηση των ανειλημμένων δεσμεύσεων.
(134)
Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις, τα μέτρα ευρείας αναδιάρθρωσης που έχει ήδη εφαρμόσει η τράπεζα και βάσει της καταλληλότητας της ίδιας συνεισφοράς και του καταμερισμού των επιβαρύνσεων όπως αναφέρονται ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν επαρκείς διασφαλίσεις για τον περιορισμό των πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού παρά το μεγάλο μέγεθος του ποσού ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην AIB και στην EBS πριν από και μετά τη συγχώνευσή τους.
5.3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ
(135)
Τα μέτρα «α» έως «ιε» που απαριθμούνται στον πίνακα 3 θεωρούνται ότι συνιστούν ενισχύσεις αναδιάρθρωσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις τις οποίες ανέλαβε η Ιρλανδία, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας συνάδει με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης περιορίζονται στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό και οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού αντιμετωπίζονται επαρκώς. Συνεπώς, οι ενισχύσεις αυτές είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης. Συνεπώς, η Επιτροπή
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Τα ακόλουθα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης:
-
Μέτρα υπέρ της AIB
α)
εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος CIFS, ύψους 133 δισεκατ. ευρώ·
β)
εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος CIFS, ύψους 62,5 δισεκατ. ευρώ·
γ)
μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία (μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων ύψους 20,4 δισεκατ. ευρώ στη NAMA), που αντιστοιχούν σε εκτιμώμενο ποσό ενίσχυσης ύψους 1,6 δισεκατ. ευρώ·
δ)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή προνομιούχων μετοχών τον Μάιο του 2009, ύψους 3,5 δισεκατ. ευρώ·
ε)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή νέου ιδίων κεφαλαίων τον Δεκέμβριο του 2010, ύψους 3,7 δισεκατ. ευρώ·
στ)
κρατική εγγύηση για επείγουσα στήριξη της ρευστότητας έως το δεύτερο τρίμηνο του 2011, ύψους [5-15 δισεκατ.].
-
Μέτρα υπέρ της EBS
ζ)
εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος CIFS, ύψους 14,4 δισεκατ. ευρώ·
η)
εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος CIFS, ύψους 8,0 δισεκατ. ευρώ·
θ)
μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία (μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων ύψους 0,9 δισεκατ. ευρώ στη NAMA), που αντιστοιχούν σε εκτιμώμενο ποσό ενίσχυσης ύψους 0,1 δισεκατ. ευρώ·
ι)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή μετοχών ειδικών επενδύσεων τον Μάιο και τον Δεκέμβριο του 2010, ύψους 0,625 δισεκατ. ευρώ·
ια)
ανακεφαλαιοποίηση μέσω απευθείας επιχορήγησης υπό μορφή γραμματίου εις διαταγή τον Δεκέμβριο του 2010, ύψους 0,25 δισεκατ. ευρώ·
ιβ)
κρατική εγγύηση για επείγουσα στήριξη της ρευστότητας, ύψους [0-5 δισεκατ.].
-
Μέτρα υπέρ της τράπεζας (της συγχωνευμένης οντότητας)
ιγ)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή κοινών μετοχών τον Ιούλιο του 2011, ύψους 5 δισεκατ. ευρώ·
ιδ)
ανακεφαλαιοποίηση με τη μορφή υπό αίρεση μετατρέψιμων ομολογιών τον Ιούλιο του 2011, ύψους 1,6 δισεκατ. ευρώ·
ιε)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου τον Ιούλιο του 2011, ύψους 6,1 δισεκατ. ευρώ.
2. Η κρατική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 της Συνθήκης, λαμβανομένου υπόψη του σχεδίου αναδιάρθρωσης και των δεσμεύσεων που αναφέρονται στο παράρτημα.
Άρθρο 2
Η Ιρλανδία θα διασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2012, συμπεριλαμβανομένων των μεταγενέστερων τροποποιήσεών του, καθώς και των δεσμεύσεων που αναφέρονται στο παράρτημα.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιρλανδία.
Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2014.