РЕШЕНИЕ (ЕС) 2015/119 НА КОМИСИЯТА
от 29 юли 2014 година
относно държавна помощ SA.36874 (2013/C) (ex 2013/N), която Полша възнамерява да приведе в действие за LOT Polish Airlines S.A., и относно мярка SA.36752 (2014/NN) (ex 2013/CP), приведена в действие от Полша за LOT Polish Airlines S.A.
(нотифицирано под номер C(2014) 5429)
(само текстът на английски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него (1),
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като взе предвид решението, с което Комисията взе решение да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз по отношение на помощ SA.36874 (2013/C, ex 2013/N) (2),
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените по-горе разпоредби (3) и като взе предвид техните мнения,
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА
1.1. ПРОЦЕДУРА SA.36874 - УВЕДОМЯВАНЕ ЗА ПОМОЩ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(1)
С писмо от 20 юни 2013 г. полските органи изпратиха уведомление до Комисията за помощ за преструктуриране на LOT Polish Airlines S.A. („LOT“, „дружеството“) в размер на 804,29 млн. PLN (приблизително 200 млн. евро). Уведомлението беше предшествано от отпускането на 20 декември 2012 г. на заем за оздравяване в размер на 400 млн. PLN, който Комисията обяви за съвместим на 15 май 2013 г. (4) с оглед на поетото задължение от страна на полските органи да представят на Комисията план за преструктуриране на LOT в срок до 20 юни 2013 г.
(2)
С писмо от 6 ноември 2013 г. Комисията уведоми полските органи, че е взела решение да открие процедурата, определена в член 108, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз (5) (ДФЕС) по отношение на помощта за преструктуриране („решение за откриване“). Полските органи представиха мненията си по отношение на споменатото решение с писма от 10 януари и 12 февруари 2014 г. Комисията поиска допълнителна информация с писмо от 8 май 2014 г., на което полските органи отговориха на 20 май 2014 г.
(3)
Решението за откриване на процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (6). Комисията прикани заинтересованите страни да представят своите мнения.
(4)
Комисията получи мнения от седем заинтересовани страни. Тя ги препрати на полските органи, на които беше дадена възможност за отговор. Полските органи представиха мненията си с писмо от 28 март 2014 г.
1.2. ПРОЦЕДУРА SA.36752 - ЖАЛБА ОТ RYANAIR
(5)
На 23 май 2013 г. Комисията получи жалба от Ryanair, в която се твърди, че на дружеството е била предоставена неограничена кредитна линия за летищни такси от държавните летища в ущърб на всички останали въздушни превозвачи и представляваща държавна помощ. Комисията регистрира жалбата като дело с номер SA.36752.
(6)
На 19 юни 2013 г. Комисията препрати жалбата заедно с искане за информация до полските органи, които отговориха на 13 август 2013 г.
(7)
В съответствие със съображение 99 от решението за откриване Комисията следва да направи оценка на жалбата в рамките на настоящото разследване.
1.3. ОТКАЗ ОТ ПРАВА ВЪВ ВРЪЗКА С ЕЗИКА
(8)
С писмо от 26 юни 2014 г. полските органи се съгласиха да се откажат от правото, което им се дава с член 342 от ДФЕС и член 3 от Регламент № 1 (7), и настоящото решение да бъде прието и нотифицирано на английски език.
II. ОПИСАНИЕ
2.1. БЕНЕФИЦИЕР
(9)
LOT е полският национален превозвач, създаден през 1929 г. Дружеството е установено в регион Mazowieckie, който отговаря на условията за получаване на регионална помощ по член 107, параграф 3, буква а) от ДФЕС. Дружеството е собственост на държавната хазна (67,97 %), държавния инвестиционен фонд - Towarzystwo Finansowe „Silesia“ Sp. z o.o. („TF Silesia“) (25,1 %) - и собствените служители на LOT (6,93 %).
(10)
LOT е дружеството майка на LOT Group, която (считано от 31 декември 2013 г.) се състои от 4 дъщерни предприятия, осъществяващи дейност на пазарите в областта на туризма (LOT Travel Sp. z o.o.), летищните услуги и услугите по обслужването (GLT-LOT Uslugi Lotniskowe Sp. z o.o., WRO- LOT Uslugi Lotniskowe Sp. z o.o.), както и поддръжката на въздухоплавателни средства (Central European Engine Services Sp. z o.o.).
(11)
През последните години структурата на LOT Group значително се е променила, тъй като LOT е продало редица дъщерни дружества, за да се съсредоточи върху основната си дейност и да генерира парични средства. През 2012 г. Комисията проведе разследване и изясни от гледна точка на държавната помощ извършените през 2010-2012 г. продажби на три дъщерни предприятия на LOT: LOT Services Sp. z o.o. („LOT Services“), LOT Catering Sp. z o.o. („LOT Catering“) и LOT Aircraft Maintenance Services Sp. z o.o.(„LOT AMS“) (8). Съвсем скоро - през периода 2012-2013 г. - LOT продаде всички свои акции в Petrolot Sp. z o.o. („Petrolot“), Eurolot Sp. z o.o. („Eurolot“) и Casinos Poland Sp. z o.o. („Casinos Poland“).
(12)
Към 1 декември 2013 г. в LOT работят 1 661 души (намаление от 2 130 служители към 31 октомври 2012 г.) (9). Оборотът му за финансовата година, приключила на 31 декември 2013 г., е 3 147 млн. PLN (приблизително 787 млн. евро) и следователно се класифицира като голямо предприятие.
(13)
LOT е член на Star Alliance и експлоатира флот от 47 въздухоплавателни средства. Преди преструктурирането (между месец ноември 2011 г. и месец октомври 2012 г.) дружеството е обслужвало редовни линии до 70 местоназначения в Европа, Северна Америка, Близкия изток и Азия, в това число 51 линии до европейски местоназначения, 11 линии извън Европа и 8 вътрешни линии.
(14)
Според полските органи през 2012 г. делът на LOT от сектора на европейския пътнически въздушен транспорт е бил под 1 %. В качеството си на полски национален превозвач назад във времето LOT е имало силни традиции в тази държава членка. През последните години обаче дружеството се е изправило пред все по-голяма конкуренция от страна на нискотарифните превозвачи (НТП) и традиционните въздушни превозвачи. В действителност неговият дял в разрастващия се сектор на пътническия въздушен транспорт в Полша е намалял от 55 % през 2000 г. на 27 % през 2013 г. През 2012 г. LOT е превозило приблизително 5 млн. пътници, докато през 2013 г. - първата пълна година от настоящото преструктуриране - LOT е превозило приблизително 4,7 млн. пътници.
(15)
Основните конкуренти на LOT са Ryanair, Wizzair и Lufthansa. Центърът и базата на LOT е летище Chopin във Варшава. Дружеството обслужва също така международни линии от 5 регионални летища в Полша.
(16)
Основните области на дейност на LOT са следните:
-
вътрешен и международен въздушен транспорт на пътници, багаж, поща и товари,
-
отдаване на въздухоплавателни средства под наем,
-
предоставяне на услуги, свързани с въздушния транспорт.
Основната дейност на LOT представлява редовният пътнически въздушен транспорт. По-голямата част от неговите пътници се превозват с полети на кратки разстояния, вследствие на което се генерира най-голямата част от приходите от продажби на дружеството.
(17)
През последните години LOT е претърпяло сериозни финансови затруднения, дължащи се главно на неефективни дейности, влошаваща се конкурентна среда и глобалната икономическа и финансова криза. След 2008 г. дружеството е отчитало загуби от основната дейност през всяка една финансова година. Въпреки последователните продажби на дъщерни предприятия и други активи (вследствие на което след 2009 г. са генерирани [1 200-1 400] (10) млн. PLN (11)) LOT е било изправено пред непрекъснати проблеми с паричните потоци, достигнали своя връх през месец декември 2012 г., когато дружеството е било на ръба на липсата на ликвидност и е било принудено да поиска помощ за оздравяване, за да избегне несъстоятелност. В таблица 1 по-долу са представени подбрани финансови данни на дружеството.
Таблица 1
Подбрани финансови данни на LOT за периода 2010-2013 г. (в млн. PLN)
2013 г.
2012 г.
2011 г.
2010 г.
Приходи от продажби
3 147,0
3 303,3
3 156,8
2 958,8
Загуба от основна дейност
- 3,8
- 146,5
- 124,6
- 167,2
Нетна печалба/загуба
25,8
- 399,9
- 118,0
- 56,2
Материални запаси
216,6
198,5
230,8
252,1
Нетни активи
- 258,1
- 265,5
186,8
500,1
Дълг (12)
3 223,0
2 683,2
2 016,7
1 606,9
Лихви
123,8
87,4
81,4
60,2
Парични потоци от дейността
123,8
- 240,9
- 63,9
- 13,8
Източник: Финансови отчети за годините: 2013 г., 2012 г., 2011 г. и 2010 г.
(18)
През 2012 г. дружеството е отчело рекордна нетна загуба в размер на 400 млн. PLN, значителни отрицателни парични потоци от дейностите, нарастващ дълг и отрицателен собствен капитал.
2.2. МЯРКАТА ЗА ПОМОЩ
(19)
Помощта за преструктуриране, за която е изпратено уведомление, следва да бъде предоставена от Министерство на финансите под формата на инвестиция в собствения капитал. Предвижда се помощта да включва преобразуването на заема за оздравяване в собствен капитал в размер на 423 млн. PLN, в това число начислената лихва до 20 юни 2013 г. (действителният размер на лихвата ще бъде преизчислен към датата на преобразуването) и допълнително увеличение на акционерния капитал с 381,29 млн. PLN. С писмо от 20 юни 2013 г. полските органи уведомиха Комисията за помощта за преструктуриране и ѝ изпратиха плана за преструктуриране (вж. съображение 1 по-горе). В плана за преструктуриране е предвиден период на преструктуриране, започващ от последното тримесечие на 2012 г. и приключващ през 2015 г.
III. ПЛАН ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(20)
LOT счита, че причината за неговите затруднения са следните фактори: забавянията в доставката и в експлоатацията на самолети B787, световната икономическа криза, довела до намаляване на разходите за пътуване от страна на корпоративните и институционалните клиенти, нарастващата сила на НТП и пазарната консолидация, срива на цените на вътрешния пазар, предизвикан от краткосрочната дейност на местния нискотарифен конкурент OLT Express, намаляването на търсенето на пазара на товарни превози, повишаването на цените на самолетното гориво, колебанията в обменните курсове, силната позиция на доставчиците при преговори, по-строгата политика по отношение на разплащанията от страна на операторите на кредитни карти, законодателни пречки, ограничаващи възможностите за приватизация, липсата на дългосрочна стратегия и стабилно управление, неоптимизирания флот и неефективното използване на ресурсите, силните синдикални организации и ниската ефективност на труда, неефективното управление на приходите, неконкурентния продукт при маршрутите на дълги разстояния и невъзможността за привличане на високо ценовия сегмент на движението, малкия дял на приходите с висок допълнителен марж, неефективните канали за продажба, недостатъчната капитализация, по-ниските инвестиции и липсата на финансова стабилност, неефективното управление на риска.
(21)
С оглед на отстраняването на тези фактори, през последното тримесечие на 2012 г. LOT е започнало да прилага план за преструктуриране, целящ възстановяването на дългосрочната жизнеспособност до края на 2015 г.
3.1. МЕРКИ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(22)
В плана за преструктуриране е предвидено да бъдат приложени редица мерки за преструктуриране, които могат да бъдат разделени в следните основни области: i) полетна мрежа и модернизиране на флота; ii) управление на приходите; iii) продукти, разпространение и допълнителни приходи; iv) организационна ефективност и вътрешна оптимизация; v) оптимизиране на външнотърговските отношения; vi) допълнителни подкрепящи инициативи. Всяка от тези области е описана подробно по-долу.
3.1.1. Полетна мрежа и модернизиране на флота
Модернизиране на флота
(23)
Модернизирането на флота е основен елемент в плана за преструктуриране и се очаква да доведе до значително намаляване на разходите за дейността. Настоящата структура на флота на LOT се счита за прекомерно разнородна, остаряла и скъпоструваща. Най-важната промяна е подмяната на използваните понастоящем самолети B767 с новите B787 по маршрутите на дълги разстояния. Освен това LOT планира преструктуриране и на останалия флот с цел да се ограничи броят на видовете и подвидовете самолети и да се осигури ефективното им използване. Модернизирането на флота няма да доведе до увеличаване на предлагания брой места, а оттам и на капацитета на дружеството. Флотът на дружеството е бил намален от 59 самолета през месец декември 2012 г. на 47 самолета към настоящия момент, като се планира допълнително да бъде намален на 38 самолета към края на периода на преструктуриране.
Boeing 787
(24)
LOT е поръчало осем самолета B787, шест от които са били доставени до 30 април 2014 г. Планирано е доставката на останалите два самолета да бъде осъществена след края на периода на преструктуриране. Предвижда се четири B787 да се използват по време на периода на преструктуриране, а останалите два да бъдат преотдадени на лизинг на цена […].
(25)
LOT счита, че въвеждането на новите самолети B787 е основният фактор за възстановяването на жизнеспособността. Според LOT самолетите B787 предоставят значителни предимства по отношение на разходите в сравнение със самолет B767. Тези предимства включват:
-
приблизително 8-11 % по-ниско потребление на гориво на летателен час и на предлагани места на километър (ASK), което, в съчетание с по-краткото време за пътуване, води до приблизително 15 % по-ниско потребление на гориво за полет,
-
по-висока крейсерска скорост, водеща до по-кратко време за пътуване (средно с 5 % за мрежата от линиите на дълги разстояния на LOT), което дава възможност за оптимизиране на работното време на екипажите (13),
-
по-ниски разходи за техническа поддръжка с около 30 %,
-
по-висока ефективност на товарния транспорт, водеща до повишаване на приходите с около 15 %,
-
стандартизация на флота за разлика от използвания понастоящем разнороден флот от самолети B767, които се характеризират с различни конфигурации и оборудване.
(26)
Очаква се с въвеждането на самолетите B787 финансовият резултат на LOT да се подобрява с приблизително [135-165] млн. PLN на година (от 2015 г. нататък) в сравнение с резултата, който се получава от флота със самолети B767.
Boeing 737-400
(27)
В съответствие с плана за преструктуриране броят на самолетите B737-400 е бил намален от девет на три. В плана е предвидено също така, че, считано от сезон […], […] останалите самолети B737-400 ще бъдат заменени с по-ново поколение теснокорпусни самолети (B737NG или A319/A320). Подмяната обаче не е била реализирана в очакваните срокове, тъй като впоследствие LOT е договорило удължаване на лизинга на останалите B737-400 за […] години допълнително - до […]. Лизинговата вноска постепенно ще бъде намалена от […] USD месечно на самолет на […] USD месечно на самолет през последната година на споразумението.
Embraer 170
(28)
Дружеството е планирало да изведе от експлоатация от флота си всичките десет самолета Embraer 170 („E170“) и да ги замени със самолети Bombardier Q400 („DH4“). По-специално в плана за преструктуриране е предвидено, че […] самолета E170 ще бъдат продадени или преотдадени на лизинг, считано от сезон […], а останалите […] ще бъдат изведени от експлоатация, считано от сезон […]. До момента първите […] самолета не са били продадени/преотдадени на лизинг. Докато дружеството все още активно търси продавачи или лизингополучатели за тези самолети, то е изготвило алтернативен сценарий за флота, при който се допуска продължаване на тяхната експлоатация, за да се сведе до минимум въздействието на забавеното извеждане от експлоатация върху финансовата жизнеспособност. Този алтернативен сценарий ще бъде реализиран, ако LOT не успее да продаде или преотдаде на лизинг самолетите Embraer и/или да договори достатъчно ниски лизингови вноски за самолетите DH4.
Embraer 175
(29)
LOT е планирало да изведе от експлоатация от своя флот […] от четиринадесетте самолета Embraer 175 (E175), считано от зимния сезон на 2014 г. Намаляването на флота от самолети E175 е било основано на допускането, че LOT ще вземе на лизинг допълнителни самолети DH4 в замяна на изведените от експлоатация самолети. Тъй като се е оказало, че може да няма на разположение допълнителни бройки DH4, които да вземе на лизинг, LOT смята да експлоатира целия си флот от четиринадесет самолета E175 до края на периода на преструктуриране.
(30)
LOT е приложило допълнителни мерки за преструктуриране на флота, за да бъде намалено потенциалното въздействие на алтернативния сценарий за флота върху финансовата жизнеспособност. Първо, както е посочено в съображение 27 по-горе, дружеството е намалило вноските по оперативния лизинг за трите самолета B737-400, вследствие на което се очакват икономии в размер на […] млн. USD (приблизително […] млн. PLN) през удължения лизингов период. Второ, LOT планира да реализира допълнителни ползи в размер на […] млн. PLN годишно благодарение на повишаването на ефективността на товарната дейност (само през 2013 г. товарната дейност е допринесла за повишаването на EBIT с […] млн. PLN спрямо плана).
Полетна мрежа
(31)
Дружеството планира да закрие пет линии, които не са изпълнили критериите за рентабилност: […].
(32)
Според изчисленията на LOT закриването на непечелившите маршрути ще подобри финансовия резултат с приблизително [2,2-2,6] млн. PLN годишно.
3.1.2. Управление на приходите
(33)
Мерките за преструктуриране в областта на управлението на приходите ще бъдат съсредоточени върху промени в структурата на тарифите.
(34)
Според плана за преструктуриране за полети с коефициент на натоварване, по-висок от [76-94] %, LOT планира да увеличи дела на пътниците в по-висока класа с [9-11] % в класата, която е по-висока от настоящото ниво с една тарифна позиция, и с [4-6] % в класата, която е по-висока от настоящото ниво с две тарифни позиции. Освен това определянето на тарифата за бизнес клиенти по маршрути на кратки разстояния също ще бъде променено (14). Очаква се също така приходите на LOT да бъдат увеличени чрез създаването на по-агресивни тарифи по подбрани маршрути на дълги разстояния. Очакваните ползи от осъществяването на тази мярка се оценяват на приблизително […] млн. PLN през 2015 г.
(35)
Анализът на коефициента на натоварване в бизнес класата е показал, че през 2012 г. […] места са останали незаети. Следователно дружеството ще въведе възможност за доплащане за по-висока класа преди полета. Вследствие на тази мярка се очаква да бъдат запълнени 10 % от местата, които биха останали незаети, което ще подобри финансовия резултат с около […] млн. PLN през 2015 г.
(36)
Структурата на тарифата по промоционалната програма, наречена „First Minute“ („Първа минута“), която LOT понастоящем предлага, ще бъде променена, за да бъдат премахнати прекомерно ниските цени, които са били прилагани в миналото без икономическа обосновка. Това би трябвало да доведе до допълнително увеличение на приходите.
(37)
По вътрешните маршрути ще бъде премахната бизнес класата. Целта на тази мярка е да се повиши ефективността на използването на местата в самолета. Понастоящем 3 места в самолет DH4 са запазени за пътници от бизнес класа, макар че за тях не се предлагат допълнителни услуги. Според изчисленията освобождаването на тези места ще подобри финансовия резултат с около […] млн. PLN през 2015 г.
(38)
Вътрешният одит на LOT е установил, че поради слабости в системата за вътрешен контрол в миналото са предлагани изгодни тарифи, без да има основания за това. Тази практика ще бъде забранена. Очакваната полза от тази мярка ще бъде в размер на приблизително […] млн. PLN през 2015 г.
(39)
В резултат на мерките за управление на приходите дружеството очаква да подобри резултатите от продажби общо с около [62-76] млн. PLN през 2015 г.
3.1.3. Продукти, разпространение и допълнителни приходи
(40)
Основната цел на тази област от преструктурирането е да бъдат увеличени приходите от допълнителни услуги с висок марж, които не са пряко свързани с продажбата на билети. Делът на допълнителните приходи в рамките на общите приходи на LOT е под равнището на тези приходи в сходни дружества и много по-ниски от това на НТП. От LOT са установили потенциал за растеж в тази област.
(41)
Основните инициативи в тази група включват въвеждането на „SkyBar“ (платени услуги за хранене на борда) по маршрутите на кратки разстояния, ограничаване на бордните услуги за пътниците от икономичната класа и въвеждането на редица допълнителни платени услуги, например безмитен магазин, допълнителен багаж, повече място за краката, избор на места, приоритетно качване на борда, застраховка, наемане на автомобил и резервиране на хотел.
(42)
Друга цел на тази област на преструктурирането е да бъдат намалени търговските разходи. Делът на търговските разходи в рамките на общите разходи на LOT възлиза на […] % и е значително по-голям, отколкото в други традиционни въздушни превозвачи, които са били анализирани от дружеството.
(43)
Понастоящем LOT осъществява само около […] % от общите продажби чрез уебсайта LOT.com. Този резултат може да бъде съпоставен със средното равнище от 40 % на онлайн продажбите сред останалите традиционни превозвачи и 80 % при НТП. Счита се, че каналът за онлайн продажби има огромен потенциал за бъдещ растеж, благодарение на своите относително ниски разходи и завишен контрол върху процеса на продажба. Дружеството ще доразвие своите онлайн продажби с цел да се постигне приблизителен темп на растеж на онлайн продажбите от най-малко […] % годишно в сравнение с общите продажби.
(44)
Що се отнася до мрежата от търговски агенти на LOT, ще бъде приложена нова мотивационна програма, […]. LOT ще реорганизира също така своите собствени вътрешна и чуждестранна мрежи от търговски офиси, намиращи се на летищата и в центровете на градовете. Предвид високите разходи за тези дейности дружеството е решило да намали този канал за разпространение до необходимия минимум.
(45)
LOT планира да развие своя потенциал за генериране на приходи в областта на маркетинга например чрез предлагането на рекламно пространство (в самолета или извън него) за рекламни кампании на трети страни.
(46)
Дружеството планира също така да увеличи продажбите за корпоративни клиенти. За тази цел то ще участва в търгове за предоставяне на услуги за пътуване за големи институции и дружества чрез дъщерното си предприятие LOT Travel (агент на IATA), което предлага не само неговите собствени услуги, но също така услугите и на други въздушни превозвачи, продажба на електронни застраховки, хотелски услуги и билети за влакове. Освен това дружеството се надява да привлече повече бизнес пътувания благодарение на популяризирането на програмата „LOT for Business“ („LOT за бизнеса“), насочена към сектора на МСП.
(47)
Очертаните в съображения 41-46 мерки за преструктуриране се очаква да подобрят финансовия резултат на LOT общо с почти [76-94] млн. PLN през 2015 г.
3.1.4. Организационна ефективност и вътрешна оптимизация
(48)
Най-важните мерки в рамките на тази област на преструктурирането включват: i) намаляване на разходите за гориво; ii) намаляване на разходите за персонал; както и iii) продажба на дълготрайни активи.
(49)
Разходите за гориво представляват […] % от общите разходи на дружеството. LOT планира да въведе нов софтуер с цел да бъдат оптимизирани параметрите на полетите, като те ще бъдат свързани също така с въвеждането на динамичен разходен индекс, даващ възможност за избор между свеждане до минимум на потреблението на гориво и осъществяването на полета по разписание. Според очакванията цялата програма ще допринесе за допълнително подобрение на финансовия резултат с […] млн. PLN през 2015 г.
(50)
В плана за преструктуриране е предвидено намаляване на персонала с 833 еквивалента на пълно работно време (FTE), т.е. с 39 % в сравнение с броя на персонала към 31 октомври 2012 г. Планира се съкращенията да засегнат всички категории служители: наземния персонал (намаление с […] FTE), както и екипажа и салонния персонал (намаление с […] FTE). Целта на това намаление е броят на персонала да бъде приведен в съответствие с намалената полетна мрежа и по-малкия размер на флота, както и да бъде повишена ефективността на труда. Ефектът от съкращаването на персонала върху финансовия резултат на дружеството през 2015 г. ще бъде в размер на приблизително […] млн. PLN.
(51)
В LOT са променили също така политиката си в областта на възнагражденията на екипажа и салонния персонал (според новите разпоредби заплатата на всеки пилот и член на салонния персонал ще бъде тясно обвързана с реалното време, което прекарват във въздуха), вследствие на което се очакват икономии в размер на до […] млн. PLN годишно. Предвидени са и допълнителни съкращения в администрацията, годишната полза от което се изчислява на […] млн. PLN. Освен това от LOT са решили да централизират политиката за възлагане на обществени поръчки в дружеството, като целта е да бъдат икономисвани […] млн. PLN годишно.
(52)
Дружеството възнамерява да продаде определени дълготрайни активи (земя, сгради и недвижими имоти), вследствие на което се очаква реализирането на еднократни приходи в размер на […] млн. PLN, както и годишни икономии от […] млн. PLN.
(53)
Останалите мерки, които предстои да бъдат осъществени в рамките на тази област на преструктурирането (например намаляване на разходите за маркетинг, служебни пътувания, обработка на въздухоплавателното средство против обледеняване, обучение, канцеларски материали, почистване и др.), имат по-малък финансов потенциал.
(54)
Според прогнозите всички мерки, които са предвидени в тази област на преструктурирането, ще подобрят финансовия резултат на LOT общо с над [156-190] млн. PLN през 2015 г.
3.1.5. Оптимизиране на външнотърговските отношения
(55)
Дружеството планира да предоговори своите търговски договори с всичките си основни доставчици, като целта е да бъдат намалени разходите и да се оптимизира обхвата на предоставяните услуги.
(56)
Първо, LOT планира да предоговори търговските си отношения с „Przedsiębiorstwo Państwowe Porty Lotnicze“ (Държавно предприятие на полските летища) (PPL), което управлява летище Chopin във Варшава. Тъй като се счита, че официалните такси на летище Chopin във Варшава са по-високи от средните (15) на сравними летища, дружеството възнамерява да предоговори летищните такси, като се вземе предвид големият брой дейности, които LOT извършва на базовото си летище.
(57)
Второ, LOT възнамерява да предоговори търговските си отношения с „Polska Agencja Żeglugi Powietrznej“ (Полска агенция за аеронавигационно обслужване) („агенция“). […]
(58)
Трето, от LOT са отбелязали намерението си да предоговорят договорите с LOT AMS, което предлага ремонтни и технически услуги. Предоговарянето ще включва главно установяването на методи за оптимизиране на процеса на обслужване, ремонтиране и разплащане.
(59)
Накрая, LOT ще продължи преговорите с Eurolot с цел да […].
(60)
В резултат на оптимизирането на външнотърговските отношения дружеството очаква да подобри финансовия резултат с повече от [54-66] млн. PLN през 2015 г.
3.1.6. Допълнителни подкрепящи инициативи
(61)
Предвидените в плана за преструктуриране допълнителни подкрепящи инициативи включват например i) промяна на организационната култура и системата на управление; ii) подобряване на управлението на паричните потоци; iii) прилагане на нова политика за управление на риска, с която дружеството се осигурява срещу внезапни колебания в цените на горивата; както и iv) подобряване на процеса на закупуване, включително въвеждането на нови помощни ИТ инструменти. Трудно е ефектите от тези мерки да бъдат определени количествено и те не са взети предвид във финансовите прогнози.
3.1.7. Резюме на мерките за преструктуриране
(62)
В таблицата по-долу е обобщен очакваният финансов ефект от осъществяването на всички мерки за преструктуриране, които са предвидени в плана за преструктуриране през 2015 г. (последната година от периода на преструктуриране):
Таблица 2
Прогнозен финансов ефект от мерките за преструктуриране през 2015 г.
Област на преструктуриране
млн. PLN
Полетна мрежа и модернизиране на флота
[132,8-167,6] (16)
Управление на приходите
[62-76]
Продукти, разпространение и допълнителни приходи
[76-94]
Организационна ефективност и вътрешна оптимизация
[156-190]
Оптимизиране на външнотърговските отношения
[54-66]
Допълнителни подкрепящи инициативи
-
Източник: План за преструктуриране
3.1.8. Осъществяване на преструктурирането до момента
(63)
В миналото от LOT вече са правили опити за преструктуриране, финансирани със собствени средства (продажба на дъщерни предприятия, земя, сгради, недвижими имоти и финансови активи). В последно време - периода 2009-2012 г. - дружеството е осъществило програма за преструктуриране, с която е осигурено, наред с други неща, намаляването на персонала и на флота, други мерки за намаляване на разходите, продажбата на странични активи и преструктурирането на дълга. Макар тази програма да е довела до известно подобряване на финансовия резултат и паричните потоци на LOT, тя се е оказала недостатъчна, особено по отношение на намаляването на разходите, и с нея доходността не е възстановена. В същото време продажбата на активи, предприета за финансиране на тези опити за преструктуриране, значително е ограничила вътрешните източници на финансиране на LOT, които е можело да бъдат използвани за финансирането на настоящия план за преструктуриране.
(64)
В изпратения на Комисията на 20 юни 2013 г. план за преструктуриране се признава, че предишните опити за преструктуриране са били извършени в по-положителен пазарен контекст. През 2012 г. вторият етап от финансовата криза е оказал неблагоприятно въздействие върху дейността на въздушните превозвачи. Освен това са били налице отрицателни тенденции по отношение на цените на горивото и обменните курсове. Вследствие на по-сериозната пазарна консолидация и нарастващата мощ на нискотарифните и на неевропейските превозвачи за малък традиционен въздушен превозвач като LOT е станало дори още по-трудно самостоятелно да осъществява своята дейност с успех.
(65)
През 2013 г., след първата пълна година от осъществяването на плана за преструктуриране, финансовото изпълнение на LOT се е подобрило. По-специално дружеството е отчело нетна печалба за пръв път след 2007 г. Освен това действителният финансов резултат е бил много по-добър от прогнозата в плана за преструктуриране (нетна печалба в размер на 26 млн. PLN спрямо планирана загуба от 196 млн. PLN). Паричните потоци от дейността значително са се увеличили в сравнение с 2012 г., главно благодарение на по-добрите финансови резултати.
(66)
Въпреки подобряването на финансовото изпълнение, LOT е останало в затруднено положение. Дружеството все още е имало отрицателен собствен капитал и е генерирало загуби от основната си дейност (т.е. въздушен транспорт). Неговият дълг се е увеличил, главно вследствие на лизингови задължения, свързани с придобиването на нови самолети (предвидени в плана за преструктуриране).
(67)
Що се отнася до модернизирането на флота, всички самолети B787 са били доставени със закъснение. Освен това първите два самолета са имали технически проблеми и са били извън експлоатация през периода януари - юни 2013 г. LOT е отчело извънредна загуба, тъй като е трябвало да финансира резервен самолет. На […], LOT е подписало договор с Boeing, предвиждащ […].
(68)
Освен това LOT е продължило да прилага своята нова стратегия за справяне с променения пазарен контекст. LOT цели да постигне финансова стабилност чрез изграждане на дългосрочна потребителска лоялност, превръщане в един от най-рентабилните мрежови превозвачи в Европа, възстановяване на своя растеж и, накрая, като продаде дружеството на частни инвеститори.
(69)
По-специално LOT следва да се съсредоточи върху осигуряването на директни линии от Полша до основните бизнес местоназначения в Европа и в света, както и най-важните центрове на полската общност в Северна Америка. Дружеството би желало да привлече също така клиенти от Централна и Източна Европа, като им предлага линии на дълги разстояния от основното си летище във Варшава. Дружеството не се интересува от туристическите маршрути „от точка до точка“, които се обслужват от НТП. От LOT са установили потенциал за растеж при маршрутите на дълги разстояния до/от Полша и са показали своето намерение да се разширяват на този пазар след преструктурирането, като използват своите нови самолети B787, което се счита за основен стълб на преструктурирането и на новата стратегия.
(70)
Що се отнася до предвидената продажба на дружеството на частни инвеститори, полските органи са изменили законодателството, за да се улесни приватизацията на дружеството. Според новия закон инвеститори от Съюза ще имат право да придобиват мажоритарен дял в LOT.
3.2. ПРЕГЛЕД НА РАЗХОДИТЕ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕТО И ИЗТОЧНИЦИ НА ФИНАНСИРАНЕ
(71)
Общите разходи за преструктурирането на LOT възлизат на [2 000-2 400] млн. PLN и включват: i) придобиването на пет самолета B787 - […] млн. PLN; ii) разходите за извеждане от експлоатация на самолети B737-400 и Embraer - […] млн. PLN; iii) частичното покриване на загуби от дейността и на недостига на финансиране - […] млн. PLN; iv) разходите по преструктуриране на персонала - […] млн. PLN; както и v) погасяването на заема за оздравяване (с начислената лихва) - 423 млн. PLN.
(72)
Предвидено е разходите за преструктурирането да бъдат покрити от: i) собствен принос в размер на [1 200-1 600] млн. PLN и включващ финансов лизинг на пет самолета B787 и продажбата на дълготрайни активи; ii) държавна помощ в размер на 804 млн. PLN. Собственият принос представлява [60-67] % от разходите за преструктурирането. В таблицата по-долу са обобщени разходите за преструктурирането и източниците на финансиране.
Таблица 3
Разходи за преструктуриране и източници на финансиране (в млн. PLN)
Разходи за преструктуриране
[2 000-2 400]
Придобиване на пет самолета B787
[…]
Извеждане от експлоатация на самолети B737-400 и Embraer
[…]
Частично покриване на загуби от дейността и недостига на финансиране
[…]
Преструктуриране на персонала
[…]
Погасяване на заема за оздравяване (с начислената лихва)
423
Източници на финансиране
[2 000-2 400]
Финансов лизинг на пет самолета B787
[…]
Продажба на дълготрайни активи
[…]
Общ собствен принос
[1 200-1 600]
Държавна помощ
804
Източник: План за преструктуриране
Разходи за преструктурирането
(73)
LOT е подписало договор с Boeing за придобиването на общо осем самолета B787. Според плана за преструктуриране направените от дружеството разходи за закупуването на първите пет самолета в размер на […] млн. PLN се считат за разходи за преструктуриране.
(74)
В рамките на мерките за преструктуриране на флота дружеството планира да изведе от експлоатация шест самолета B737-400, […] E170 и […] E175. То ще покрива разходите по лизинговите задължения и поддръжката по време на периода на извеждане от експлоатация преди самолетите да бъдат върнати, продадени или преотдадени на лизинг. Общите разходи по извеждането от експлоатация ще възлязат на приблизително […] млн. PLN.
(75)
В началото на периода на преструктуриране се очаква дружеството да генерира загуби и отрицателни парични потоци. За покриването на тези загуби и за поддържането на ликвидността то ще има нужда от приблизително […] млн. PLN.
(76)
В плана за преструктуриране е предвидено намаляване на персонала с 833 FTE. По оценки на LOT общите разходи по намаляването на персонала ще възлязат на приблизително […] млн. PLN и ще включват следните компоненти: i) програма за доброволно напускане ([…] млн. PLN); ii) процес на колективни уволнения ([…] млн. PLN); iii) обезщетения за служителите, които са базирани в чужбина, в съответствие с местното законодателство ([…] млн. PLN); както и iv) други съкращения, например предсрочно пенсиониране ([…] млн. PLN).
Източници на финансиране
(77)
През есента на 2012 г. дружеството е получило финансов лизинг от търговска банка от САЩ […] за придобиването на пет самолета B787, който лизинг е посочен като източник на собствен принос. LOT е избрало офертата на […] от общо 24 търговски оферти, получени от пазара. Изборът е бил направен въз основа на анализ на нетната настояща стойност и на средно претегления лихвен процент.
(78)
Периодът на погасяване на лизинга е 12 години от датата на доставка на самолетите. Дружеството е задължено да заплати първоначална такса на датата на доставка на самолетите и да извършва тримесечни лизингови плащания, дължими предварително, при лихвен процент, равен на 3-месечния LIBOR + […] %, за първия самолет и фиксирани проценти между […] % и […] % за следващите четири самолета. Структурата на финансовия лизинг е базирана на предприятие със специално предназначение („SPV“) - дружество, основано в Съединените щати и служещо като посредник между […] и LOT (17).
(79)
По лизинга е предоставено следното обезпечение: i) експортна гаранция от Export Import Bank на Съединените щати („Ex-Im Bank“), предоставена в съответствие с правилата на Отрасловата спогодба за големи въздухоплавателни средства („LASU“) (18); ii) залог върху самолетите; iii) прехвърляне на права от застрахователни договори; както и iv) залог върху акциите на SPV.
(80)
Гаранцията на Ex-Im Bank е с ограничен срок и размер, т.е. тя се отнася до закупуването на пет самолета B787 под формата на финансов лизинг със срок 12 години. Гаранцията покрива част от покупната цена на един самолет ([75-90] %). Остатъкът трябва да бъде покрит от LOT. Гаранцията е била предоставена от страна на Ex-Im Bank въз основа на надлежна проверка на LOT, в рамките на която е било оценено неговото финансово състояние и способността му да обслужва лизинговите задължения.
(81)
Другият източник на собствен принос, освен лизинга, е продажбата на дълготрайни активи, вследствие на която се очакват приходи в размер на […] млн. PLN.
(82)
Държавната помощ се състои в преобразуването на заема за оздравяване в собствен капитал в размер на 423 млн. PLN и допълнителна капиталова инвестиция от 381,29 млн. PLN, както е описано в съображение 19.
3.3. ВЪЗСТАНОВЯВАНЕ НА ДЪЛГОСРОЧНАТА ЖИЗНЕСПОСОБНОСТ
(83)
В плана за преструктуриране е предвидено дългосрочната жизнеспособност да бъде възстановена през 2015 г. Били са направени финансови прогнози, обхващащи периода 2013-2018 г., при неблагоприятен, базов и благоприятен сценарий. Предвижда се от 2014 г. нататък дружеството да отчита печалба от основна дейност, да генерира положителни парични потоци от дейността и положителна възвръщаемост на вложения капитал („ROCE“). Считано от 2015 г. нататък се планира да се отчита нетна печалба. В таблицата по-долу са представени подбрани прогнозни финансови данни при базовия сценарий.
Таблица 4
Подбрани прогнозни финансови данни при базовия сценарий (суми в млн. PLN)
2013 г.
2014 г.
2015 г.
2016 г.
2017 г.
2018 г.
Приходи от продажби
[2 900-3 400]
[2 900-3 400]
[2 650-3 150]
[3 300-3 800]
[4 050-4 550]
[4 300-4 800]
Печалба/загуба от основна дейност
[от - 157 до - 130]
71,0
[113-137]
[200-240]
[210-250]
[175-215]
Нетна печалба/загуба
196,1
[от - 20 до - 16]
[67-80]
[155-190]
[180-220]
[140-170]
Парични потоци от дейността
[от - 175 до - 145]
[170-206]
[300-360]
[360-440]
[370-450]
[335-415]
ROCE
[от - 4,4 до - 3,6] %
[2,7-3,3] %
[5-6] %
[9-11] %
[10-12] %
[8-10] %
Източник: План за преструктуриране
(84)
Финансовата прогноза е базирана на редица допускания по отношение на флота, полетната мрежа, вътрешната организация, оперативните и финансовите параметри, макроикономическите показатели, цената на горивото и нивото на изпълнение на мерките за преструктуриране. По-долу са обобщени основните допускания:
-
осъществяване на мерките за преструктуриране (от гледна точка на потенциалния финансов ефект): 85 % от потенциала,
-
цена на горивото: 1 153 USD/т за целия прогнозен период,
-
обменен курс PLN/USD: 3,22,
-
коефициент на натоварване: под [67-83] % през зимните сезони и приблизително [76-94] % през летните сезони,
-
брой превозени пътници (в хил.): 2012 г./2013 г. - 4 766; 2013 г./2014 г.: [4 300-5 300]; 2014 г./2015 г. - [3 800-4 600]; 2015 г./2016 г. - [4 200-5 100]; 2016 г./2017 г. - [4 800-5 900]; 2017 г./2018 г. - [5 100-6 300],
-
растеж на приходите на пътник по цялата мрежа от линии за въздушни превози на LOT: средно 2,5 % годишно (като се вземе предвид ефекта от повишаването на броя на полетите по маршрутите на дълги разстояния през периода 2016-2018 г., както и увеличаващият се коефициент на натоварване в бизнес класа и подобрена икономична класа).
3.4. КОМПЕНСАТОРНИ МЕРКИ
(85)
Като компенсаторна мярка, LOT предлага да закрие 19 линии и да намали честотата на експлоатация на 5 линии (19). Предложената мярка отговаря на намаляване на капацитета с [13,5-16,5] % от гледна точка на ASK в сравнение с периода преди преструктурирането ноември 2011 г. - октомври 2012 г. Според LOT нито една от горепосочените линии не е реализирала загуби преди преструктурирането, както се изисква в точка 40 от Насоките на Общността за държавните помощи за оздравяване и преструктуриране на предприятия в затруднение (20) („Насоките“).
(86)
Освен това LOT планира да закрие 5 линии (21), представляващи допълнително намаление на капацитета с [1,4-1,7] %, но не ги счита за компенсаторни мерки, тъй като преди преструктурирането те са били определени от LOT за губещи.
(87)
Няма намерения за увеличаване на капацитета по маршрутите на дълги разстояния през периода на преструктуриране.
(88)
В резултат на внесените промени в мрежата на LOT дружеството ще освободи също така известен брой слотове.
3.5. РЕШЕНИЕ ЗА ОТКРИВАНЕ
(89)
На 6 ноември 2013 г. Комисията откри официална процедура по разследване. В решението за откриване Комисията изрази съмнения относно принципа „един път - последен път“, възстановяването на дългосрочната жизнеспособност, компенсаторните мерки и собствения принос.
Принцип „един път - последен път“
(90)
Комисията изрази съмнения дали LOT не е получило някаква помощ за оздравяване или преструктуриране в нарушение на принципа „един път - последен път“ в резултат на отсрочените плащания на летищни такси, предоставени на LOT от държавните летища (22). Въпросът беше отнесен на вниманието на Комисията с жалба, представена от Ryanair, в която се твърди, че на дружеството е предоставена неограничена кредитна линия за летищни такси от държавните летища в ущърб на всички други въздушни превозвачи (вж. раздел 1.2 по-горе).
(91)
По-специално Комисията изрази съмнения по отношение на представения от полските органи аргумент, че ресурсите на държавните летища не са държавни ресурси. Освен това Комисията изрази съмнения дали отсрочените плащания на летищни такси, които са предоставени на LOT от държавните летища, действително са били предоставени при пазарни условия, като се има предвид, че периодите на отсрочване са били дълги, лихвата често е била ниска и обезпечението нерядко - недостатъчно (23). Изглежда също така, че в крайна сметка не всички отсрочени задължения са били погасени.
Възстановяване на дългосрочната жизнеспособност
(92)
Комисията изрази скептицизъм, че с настоящия план за преструктуриране ще може да се възстанови дългосрочната жизнеспособност на LOT и поиска от полските органи да обосноват това свое твърдение по-добре. Комисията отбеляза, че LOT е правило опити за преструктуриране и преди това, които обаче не са довели до възстановяване на доходността, макар че са били осъществени в очевидно по-добра стопанска среда.
(93)
Положението на LOT по отношение на ликвидността също дава повод за загриженост. Дружеството е изгубило своята ликвидност през месец декември 2012 г. и според прогнозите отново ще има недостиг на парични средства през месец август 2013 г. (въпреки получаването на помощ за оздравяване). Макар че тази прогноза не е достигнала до реално осъществяване, резервът е останал малък, тъй като LOT е изчерпало своите вътрешни източници на финансиране след продажбата на активи и не е имало достъп до външно финансиране поради затрудненото си финансово положение (освен от лизинга).
(94)
Комисията изрази съмнения, че продължаващите дълго време структурни проблеми на LOT биха били решени в значителна степен с въвеждането на новите самолети B787. От LOT са планирали да постигнат приблизително 30 % от общия прогнозен финансов ефект от преструктурирането благодарение на експлоатацията на самолетите B787. Комисията отбеляза, че експлоатацията на такива самолети B787 оказва пряко въздействие единствено върху пазарния сегмент на полетите на дълги разстояния (които през 2012 г. са представлявали едва [ 25] % от приходите на LOT от редовни полети) и че е възможно търсенето да не е достатъчно, за да се гарантира ефективното използване на новите самолети.
(95)
Допускането, че повече от 30 % от ползите от преструктурирането ще бъдат постигнати благодарение на свързани с приходите мерки (например допълнителни приходи, управление на приходите), изглежда надценено, като се има предвид, че успехът им отчасти зависи от външни фактори като например промяна в поведението на клиентите. Освен това част от планираните мерки (например въвеждането на платени услуги за хранене на борда), които обикновено се свързват с НТП, потенциално противоречат на стратегията на LOT да продължи да бъде традиционен превозвач.
(96)
Допускането на LOT, че резултатът от основната дейност ще се подобри до печалба в размер на [64-78] млн. PLN през 2014 г., започвайки от загуба в размер на [130-157] млн. PLN през 2013 г., т.е. подобрение със [194-235] млн. PLN в рамките на 12 месеца, изглеждаше нереалистично, като се имат предвид предишните му финансови резултати (дружеството не е отчитало печалба от основна дейност от 2008 г. насам) и значителната предварителна загуба, отчетена през първите четири месеца на 2013 г.
(97)
Комисията постави под съмнение също така няколко допускания, залегнали в основата на финансовата прогноза, която е включена в плана за преструктуриране, по-специално:
а)
относително малките отклонения на ключовите параметри (средни приходи от пътник - с 1 %, брой на пътниците - с 1 %, обменен курс PLN/USD - с 10 %) от базовата стойност, приета в анализа на чувствителността, и фиксираната цена на горивото за 6-годишния период на прогнозата, което не изглежда достоверно, като се имат предвид големите колебания в цените в миналото;
б)
способността на LOT да генерира планираните постъпления от преотдаването на лизинг на самолети B787 и Embraer през периода 2013-2018 г.;
в)
постигането на 85 % от планираните ползи от преструктурирането, възприето при базовия сценарий на финансовата прогноза.
Избягване на ненужни нарушения на конкуренцията (компенсаторни мерки)
(98)
Комисията изрази резерви по отношение на методиката на LOT за изчисляване на доходността на маршрутите. Според точка 40 от Насоките закриването на дейности, носещи загуби, не може да се разглеждат като валидна компенсаторна мярка. С оглед на посочените по-горе резерви Комисията не беше уверена в достатъчна степен, че това условие е изпълнено.
Ограничаване на помощта до минимум, собствен принос
(99)
Комисията изрази съмнение дали финансовият лизинг на самолети B787 с гаранцията на агенцията за експортни кредити (ECA) Ex-Im Bank може да бъде приет като валиден източник на собствен принос. Като се има предвид, че с толкова сериозно обезпечение лизингодателят е можел да си възстанови цялата сума на дълга в случай на неизпълнение от страна на LOT, лизингът не може да се приеме като знак за доверие от страна на пазарите във възстановяването на жизнеспособността на LOT, както е посочено в точка 43 от Насоките.
IV. МНЕНИЯ НА ПОЛСКИТЕ ОРГАНИ
(100)
Полските органи представиха мнения и доказателства във връзка с всички въпроси, повдигнати в решението за откриване. Те заключиха, че мярката, за която е изпратено уведомление, отговаря на всички условия на Насоките. Полските органи предоставиха също така актуална информация относно изпълнението на плана за преструктуриране, показваща, че LOT е постигнало значителен напредък в процеса на преструктуриране и че действителните му финансови резултати през 2013 г. са били много по-добри от планираното.
Принцип „един път - последен път“
(101)
Що се отнася до съответствието с принципа „един път - последен път“, полските органи потвърдиха, че задълженията на LOT, свързани с летищните такси, са били отсрочени от държавните летища. В същото време полските органи потвърдиха своето становище, че отсрочените плащания не представляват държавна помощ.
(102)
Според полските органи ресурсите на летищата не са държавни ресурси и решенията на летищата не могат да бъдат приписани на държавата. Дори да е трябвало обаче предоставените от летищата отсрочвания да бъдат финансирани с държавни ресурси, отсрочените плащания на летищни такси изпълняват изискванията на критерия за частния кредитор и следователно не представляват държавна помощ.
(103)
По отношение на приписването на държавата полските органи потвърдиха, че всички летища, които са предоставили на LOT отсрочване на плащания, се контролират от полската държава, било то пряко или непряко. PPL - дружеството, което управлява летището във Варшава - е изцяло притежавано от държавната хазна. Регионалните летища в Гданск, Краков, Познан, Катовице и Вроцлав („регионални летища“) са собственост на PPL, регионалните органи и едно държавно дружество.
(104)
Въпреки това полските органи отново изтъкнаха аргумента, че решенията, които летищата вземат, не могат да бъдат приписани на държавата, тъй като способността на държавата да контролира летищата не води автоматично до презумпцията, че техните действия могат да бъдат приписани на държавата. В този контекст полските органи отново се позоваха на решението по дело Stardust Marine (24). Полските органи подчертаха, че летищата не са част от публичната администрация и осъществяват своята търговска дейност без каквато и да било държавна намеса.
(105)
По-специално полските органи обясниха, че PPL е юридическо лице и осъществява своята дейност в съответствие със Закона за държавното предприятие „Летища“ от 23 октомври 1987 г. (25) („Закон за PPL“). Според Закона за PPL дейността на PPL се осъществява самостоятелно, в съответствие с рационални стопански принципи и е независима от финансова гледна точка. PPL не се числи към публичния финансов сектор, то не се финансира от държавния бюджет и покрива разходите за своята дейност от приходите, генерирани от собствената му икономическа дейност. Дейността на PPL се контролира и надзирава от министъра на транспорта, който има право да променя или отменя решенията на генералния директор на PPL, само ако противоречат на закона. Според полските органи министърът няма правомощия да се намесва в процеса на вземане на решения що се касае до търговските отношения на PPL.
(106)
Що се отнася до регионалните летища, полските органи обясниха, че всички те са частноправни субекти (26) и са обект на обичайното фирмено право, т.е. на Полския кодекс на търговските дружества (27) („Кодексът“). Това са капиталови дружества, които са самостоятелни юридически лица, притежават самостоятелни активи и действат извън структурите на публичната администрация. Дружествата, които управляват регионалните летища в Полша, се управляват от събрание на акционерите, надзорен съвет и управителен съвет. Представители на публичните органи участват в събранията на акционерите и също така са членове на техните надзорни съвети. Според Кодекса управителният съвет управлява ежедневните дела на дружеството и взема независими решения по въпроси, различни от онези, които са от компетенциите на другите дружествени органи. Следователно, според полските органи, като се има предвид, че сключването на споразумения за отсрочване на плащания от управителния съвет не изисква съгласието на надзорния съвет или на събранието на акционерите, решенията по отношение на отсрочване на плащанията са били самостоятелни решения на летищата, взети без каквато и да било държавна намеса.
(107)
Що се отнася до критерия за частния кредитор, полските органи изтъкнаха различни аргументи, за да докажат, че отсрочените плащания на летищните такси са договорени при пазарни условия.
(108)
Първо, полските органи обърнаха внимание на икономическия контекст, в който летищата са решили да отсрочат плащането на летищните такси от страна на LOT: сериозен икономически спад от 2009 г. (28), както и други извънредни събития (изригването на вулкана Eyjafjallajökull през месец април 2010 г.). Следователно според полските органи, щом са предоставили отсрочване на плащания, летищата са могли да приемат, че проблемите на LOT са от временно естество.
(109)
Второ, полските органи подчертаха, че LOT, в качеството си на ключов клиент на летищата, е генерирал значителна част от техните приходи, а отсрочените плащания са представлявали само една малка част от оборота между летищата и LOT (29). Следователно страните са били заинтересовани да продължат своето сътрудничество. В хипотетичен сценарий несъстоятелността на LOT би оказала неблагоприятно въздействие върху дейността на летищата (30).
(110)
Трето, полските органи обясниха, че от гледна точка на летищата е било по-добре част от плащанията на LOT да бъдат отсрочени, отколкото превозвачът да бъде обявен в несъстоятелност. Най-вече защото по времето, когато са били взети решенията за отсрочване на плащанията, LOT все още е имало активи, които е могло да бъдат използвани за обезпечение. За сравнение, в случай на несъстоятелност вземанията на летищата са щели да бъдат върнати в много по-малък процент, отколкото в случай на отсрочване, тъй като летищата са попадали в последната категория кредитори (31). Освен това в Полша производствата по несъстоятелност отнемат средно 3-3,5 години, което далеч надхвърля средния период на отсрочване на плащания от приблизително 6,5 месеца, който летищата са предоставили на LOT, вж. съображение 114 по-долу.
(111)
Четвърто, според полските органи условията по отсрочване на плащанията напълно съответстват на пазарните условия, що се касае до: i) лихвен процент; ii) обезпечение; както и iii) периоди на отсрочване.
(112)
Що се отнася по-специално до лихвения процент (32), полските органи посочват, че следва да се прави разлика между прилагания лихвен процент по споразуменията за отсрочване на плащането и законоустановената лихва (33), която представлява форма на санкция за забавено плащане, докато със споразуменията за отсрочване на плащане се цели да се даде възможност на длъжника да погаси своите задължения в рамките на разумен период от време.
(113)
Що се отнася до обезпечението, полските органи подчертават, че в две трети от споразуменията за отсрочване размерът на отсроченото плащане е бил обезпечен с ипотеки и залози върху активите на LOT. В повечето от останалите споразумения за отсрочване размерът на отсроченото плащане (34) е бил обезпечен с банкови записи на заповед, което ускорява събирането на дълговете. Обезпечение не е било предвидено само в шест споразумения. Във всички случаи обаче LOT е признало своя дълг към даденото летище, което дава възможност за лесно предявяване на иск в съда, ако това е необходимо.
(114)
Що се отнася до периодите на отсрочване, полските органи подчертават, че средният период на отсрочване е бил приблизително 6,5 месеца, което е по-добрият вариант в сравнение с продължителността на съдебните производства в Полша (над две години) (35) или с продължителността на производствата по несъстоятелност (средно 3-3,5 години) (36).
(115)
Полските органи посочиха също така, че и други частни кредитори на LOT са му предоставили отсрочено плащане на дългове в размер на стотици милиони PLN със сходни периоди на отсрочване и при аналогични условия, в това число по-нисък лихвен процент от законоустановената лихва или изобщо без лихва, а в някои случаи също така без обезпечение (37).
(116)
Накрая полските органи потвърдиха, че всички отсрочени плащания са били напълно изплатени.
(117)
Освен това, с цел да се потвърди изразената позиция в съображения 101-116 по-горе, полските органи представиха доклад, изготвен от KPMG Advisory Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. („KPMG“/„доклад на KPMG“). В доклада на KPMG е описан процесът на вземане на решения на летищата, вследствие на който се е стигнало до всяко от споразуменията за отсрочване. В доклада на KPMG е представен също така пазарен анализ на всяко от споразуменията за отсрочване. Използваната от KPMG методика за целите на пазарния анализ се базира на съпоставяне на базов сценарий (38) (т.е. отсрочено плащане на летищни такси) с алтернативен сценарий (39) (т.е. без на LOT да е предоставено отсрочено плащане). С цел да се потвърди икономическата обоснованост на споразуменията за отсрочване, базовият и алтернативният сценарии са били съпоставени въз основа на текущата и на нетната настояща стойност. Сравнението на тези два сценария показа, че във всеки от случаите на отсрочено плащане на летищните такси е било икономически обосновано и по-изгодно за летищата, отколкото алтернативния сценарий, включващ откриването на производство по несъстоятелност.
Възстановяване на дългосрочната жизнеспособност
(118)
Полските органи твърдят, че понастоящем LOT е в по-добра позиция за възстановяване на своята жизнеспособност, отколкото при предишните неуспешни опити за преструктуриране. Първо, дружеството е получило дългоочакваните самолети B787, които представляват основният стълб, около който е изграден планът за преструктуриране. Второ, LOT е отстранило установените при предишните опити слабости, като се е съсредоточило върху нерешените досега проблеми (например по-последователно намаляване на персонала). Трето, макроикономическата среда се е подобрила. Накрая, действителните финансови резултати на LOT след прилагане на плана за преструктуриране в продължение на пет тримесечия са много по-добри от планираните.
(119)
Ликвидността на LOT се е подобрила. Дружеството не само, че не е изгубило своята ликвидност през месец август 2013 г., каквато е прогнозата в плана за преструктуриране, но си е осигурило също така допълнителни източници на финансиране, например […] от Boeing […]. Всъщност действителните парични потоци от дейността през 2013 г. са били по-добри от планираните.
(120)
Действителното финансово въздействие на въвеждането на самолетите B787 по същия начин се е оказало по-добро от планираното. Това е имало положителен ефект не само върху сегмента на маршрутите на дълги разстояния, но също така върху цялата полетна мрежа. Не се очаква, че самолетите сами по себе си ще отстранят продължителните структурни проблеми на LOT, а в съчетание с други мерки за преструктуриране. Предвижда се, че движението по маршрутите, които ще се обслужват от самолетите B787 (Северна Америка, Северна и Югоизточна Азия), ще се увеличава със 6,5 % - 10,6 % годишно, което означава, че капацитетът на самолетите няма да остане незапълнен.
(121)
През 2013 г. благодарение на свързаните с приходите мерки е генериран [ 100] % от планирания финансов потенциал, предвиден в плана за преструктуриране. През месец август 2013 г. LOT успешно е въвело платени услуги за хранене на борда и не е срещнало отрицателна реакция от страна на потребителите. Според едно пазарно проучване пътниците не възразяват срещу платените услуги. Увеличението на допълнителните приходи отговаря на настоящата пазарна тенденция, при която традиционните въздушни превозвачи преминават към хибриден бизнес модел, включващ някои от характеристиките на НТП, и следователно не би трябвало да навреди на марката на LOT или да отблъсне клиентите.
(122)
Действителният финансов резултат за 2013 г. е бил много по-добър от допусканията в плана за преструктуриране. От LOT са установили потенциални възможности за допълнително подобряване. Това показва, че прогнозната печалба от основна дейност през 2014 г. е постижима.
(123)
Полските органи представиха анализ на чувствителността, който показва, че, дори при по-големи отклонения на основните параметри от базовите, отколкото е допуснато в плана за преструктуриране, LOT ще запази ликвидността си през целия прогнозен период 2014-2018 г. Цената на горивото, допусканията за която са твърде консервативни (над максималната стойност за LOT за 10-годишен период от време и с 12,1 % по-висока от пазарната цена към момента на уведомяването), няма вероятност да се покачи рязко. Що се отнася до планираните постъпления от преотдаването на лизинг на самолетите, от LOT са изготвили алтернативен сценарий за флота, в който се предвижда по-продължителен период на използване на някои от самолетите. Полските органи представиха финансови прогнози, показващи, че, дори ако този сценарий действително се осъществи, LOT все пак ще възстанови своята жизнеспособност. Полските органи посочиха също така, че през 2013 г. дружеството е постигнало [ 100] % от планираните ползи от преструктурирането (спрямо предвидените в плана 85 %).
Избягване на ненужни нарушения на конкуренцията (компенсаторни мерки)
(124)
Полските органи поясниха също така начина, по който LOT изчислява доходността на маршрутите (вж. раздел 7.3.4). Те подчертаха, че методиката съответства на стандартите за отрасъла.
Ограничаване на помощта до минимум, собствен принос
(125)
Полските органи предоставиха доказателства, показващи, че от Ex-Im Bank са направили надлежна проверка на LOT преди да се съгласят да предоставят гаранцията, и обясниха, че през 2012 г. приблизително 30 % от сделките за финансиране на самолети в световен план са сключени с участието на ECA. Полските органи уведомиха Комисията също така, че един от участниците е предложил финансиране на LOT без гаранцията на ECA. Освен това рискът на LOT е бил оценен от капиталовия пазар в САЩ, където през 2013 г. лизингът е бил успешно рефинансиран от частни инвеститори.
(126)
Освен това полските органи посочиха, че финансовият лизинг представлява приемлива форма на собствен принос в съответствие с практиката на Комисията за вземане на решения и отново заявиха, че това е обичайна форма за финансиране на придобиването на самолети. Според полските органи финансовият лизинг на нов самолет при условия, подобни на предоставените на LOT, вж. съображения 77-80 по-горе (включително вида на използваното обезпечение), е стандартна форма на финансиране в сектора на въздушните превозвачи и в последно време се използва от много други европейски въздушни превозвачи, например Ryanair, KLM, Norwegian Air, Czech Airlines, Austrian Airlines и Alitalia.
V. МНЕНИЯ ОТ ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СТРАНИ
(127)
Комисията получи мнения от седем заинтересовани страни: Ryanair, International Airlines Group („IAG“), две страни, които пожелаха да не се разкрива тяхната самоличност, синдикалната организация „NSZZ Solidarność 80“ на PPL („синдикалната организация“), самото PPL и стопанската асоциация „Employers of Poland“ („Полски работодатели“).
(128)
Ryanair повтори своите твърдения, изразени първоначално в жалбата, че LOT вече е получило държавна помощ под формата на отсрочено плащане на летищни такси, предоставено от полските държавни летища. Освен това от Ryanair изразиха съмнения по отношение на възстановяването на жизнеспособността на LOT, като изтъкнаха, че предишните опити за преструктуриране са се провалили, че ползите от въвеждането на самолетите B787 са твърде оптимистични и че LOT може да не успее да намали своите разходи за персонала поради възможен натиск от синдикалните организации.
(129)
Според IAG мрежата от полети на дълги разстояния на LOT също трябва да бъде преструктурирана. По-специално от IAG вярват, че търсенето не е достатъчно, за да се запълни капацитета на LOT на пазара в САЩ. IAG цитира примера с Malév, което се опита да предлага директни полети от Будапеща до Ню Йорк, но не издържа. Що се отнася до финансовия лизинг за самолетите B787, според IAG оценките от Ex-Im Bank и търговската банка заемодател трябва да са били направени или преди настоящите проблеми с ликвидността, или въз основа на очаквана държавна помощ.
(130)
Едната страна, която пожела да не се разкрива нейната самоличност, заяви, че планът за преструктуриране на LOT не е нито достоверен, нито осъществим и че няма да доведе до възстановяването на дългосрочната жизнеспособност на LOT. Тя посочи, че прогнозната ROCE е твърде оптимистична, и отбеляза, че LOT планира да увеличи своя капацитет в момент, когато на полския пазар е налице свръхкапацитет. Тази страна отбеляза също така, че отсрочените плащания на летищни такси представляват държавна помощ. Тя посочи също така, че предложеното измерване на доходността на маршрутите, които са предложени като компенсаторни мерки, на база само на променливите разходи, не е подходящо в дългосрочен план. Според заинтересованата страна в дългосрочен план всички маршрути следва да се измерват на базата, която LOT нарича „марж 2“. Тя изрази становището също така, че финансовият лизинг на самолетите B787 не трябва да се приема като източник на собствен принос, тъй като той не показва увереността на пазара, че LOT ще възстанови жизнеспособността си.
(131)
Втората заинтересована страна, която пожела да не се разкрива самоличността ѝ, отбеляза, че благодарение на държавата помощ LOT е увеличило своя капацитет на полския пазар на чартърни полети, което, както се твърди, е влошило конкурентната позиция на заинтересованата страна и е нарушило правилата на ЕС за държавна помощ. Тази страна изрази съмнения също така по отношение на възстановяването на жизнеспособността на LOT, като заяви, наред с други неща, че ползите от самолетите B787 са надценени и че финансовите прогнози изглеждат нереалистични. Тя постави под съмнение също така доходността на маршрутите, които са били предложени като компенсаторни мерки. Накрая, тази страна вярва, че финансовият лизинг не трябва да се взема предвид като собствен принос, тъй като на практика той не представлява никакъв риск за финансиращите банки.
(132)
В допълнение тази заинтересована страна повдигна също така въпроса с отсроченото плащане на летищни такси (40). Тя представи на вниманието на Комисията няколко други сделки на LOT, които, според нея, представляват държавна помощ. Тези сделки са следните:
а)
продажбата на недвижими имоти, а именно: i) продажбата през 2011 г. на офис сградата на LOT заедно със земята на ул.„17 Stycznia“ 43 („централа“) на държавното дружество Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A./PB1 („PZU“, „PZU/PB1“) за […] млн. PLN (приблизително […] млн. евро); както и ii) продажбата през 2012 г. на недвижим имот на LOT на ул. „17 Stycznia“ 39 на държавното предприятие TF Silesia за […] млн. PLN (приблизително […] млн. евро);
б)
продажбата на дъщерните предприятия на LOT на държавни дружества, а именно: продажбата през 2010 г. на LOT Services над пазарната цена, въпреки че дружеството е било несъстоятелно, продажбата на LOT AMS, въпреки че е било в „много лошо финансово положение“, продажбата през месец декември 2012 г. на Petrolot, продажбата през месец септември 2012 г. на Eurolot, продажбата през периода 2009-2010 г. на LOT Cargo S.A. („LOT Cargo“) и на Casinos Poland.
(133)
Синдикалната организация твърди преди всичко, че помощта за преструктуриране ще наруши принципа „един път - последен път“, тъй като LOT вече е получило държавна помощ под формата на редица мерки, най-вече отсроченото плащане на летищни такси. Синдикалната организация представи на вниманието на Комисията няколко други сделки на LOT, които, според нея, представляват държавна помощ. Тези сделки са следните:
а)
продажбата на недвижими имоти от LOT на други държавни дружества (а именно продажбата на централата на LOT, продажбата на недвижим имот на ул. „17 Stycznia“ 39, продажбата на инвестиционен недвижим имот заедно с дълготрайните активи на товарния терминал („товарен терминал“) и продажбата на инвестиционен недвижим имот заедно с дълготрайните активи на оборудването за обслужване на храненето на борда („оборудване за обслужване на храненето на борда“);
б)
продажбата на дъщерните предприятия на LOT на други държавни дружества на цена, надвишаваща пазарната (а именно продажбата на LOT Services, LOT Catering Sp. z o.o. („LOT Catering“), LOT AMS, Petrolot и Eurolot);
в)
предоставянето на LOT на заеми от държавни дружества, чиято основна дейност по принцип не е свързана с отпускането на кредити (а именно два заема, предоставени от дружества, принадлежащи на PZU Group през месец декември 2009 г. и февруари 2010 г. в размер общо на […] PLN (приблизително […] EUR); заеми, предоставени от TF Silesia, Operator Logistyczny Paliw Płynnych Sp. z o.o. („OLPP“) и Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. („PKN Orlen“) в общ размер от […] PLN (приблизително […] EUR);
г)
предоставянето на други услуги: твърди се, че PKN Orlen и неговото дъщерно предприятие Petrolot са доставяли гориво на LOT на по-ниски цени.
(134)
Освен това синдикалната организация изрази мнението, че дългосрочната жизнеспособност на LOT няма да се възстанови чрез плана за преструктуриране и че лизингът не е признак за увереност на пазара във възстановяването на жизнеспособността.
(135)
PPL - собственикът на летище Chopin във Варшава - посочи, че неговите действия не могат да бъдат приписани на държавата, тъй като то взема самостоятелно своите стопански решения. Сключените с LOT споразумения за отсрочено плащане на летищни такси са съответствали на пазарните условия и са били най-рационалните от икономическа гледна точка. PPL обяви, че подобни споразумения, макар и в по-малък мащаб, са били сключени така също с други въздушни превозвачи и са били предложени на НТП. LOT е стратегически партньор на PPL и оказва съществено въздействие върху дългосрочното развитие на летище Chopin във Варшава. Евентуалната несъстоятелност на LOT би намалила движението към/от Варшава и би оказала неблагоприятно въздействие върху полската икономика.
(136)
Стопанската асоциация „Employers of Poland“ разчита, че Комисията ще одобри помощта за преструктуриране. Тя вярва, че LOT е на път да възстанови своята жизнеспособност, което се потвърждава от по-добрите действителни финансови резултати. Според тях несъстоятелността на LOT би оказала отрицателно въздействие върху свързаността, което от своя страна би засегнало неблагоприятно пътуващите по работа и туристическия сектор.
VI. МНЕНИЯ ОТ ПОЛСКИТЕ ОРГАНИ ПО МНЕНИЯТА НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИТЕ СТРАНИ
(137)
Полските органи изразиха становището си по всички твърдения на заинтересованите страни.
(138)
По отношение на евентуалното нарушаване на принципа „един път - последен път“:
а)
що се отнася до отсроченото плащане на летищни такси, полските органи повториха своите аргументи, че това не може да се припише на държавата, както и изпълнението на критерия за частния кредитор;
б)
що се отнася до другите сделки на LOT, за които се твърди, че представляват държавна помощ, полските органи представиха подробни обяснения. По-специално полските органи посочиха, че някои от тези сделки вече са били разрешени от Комисията, а други или не могат да бъдат приписани на държавата (например активи, закупени от частни дружества), или по друг начин съответстват на принципа на инвеститора в условията на пазарна икономика. По отношение на последния случай полските органи представиха доказателства (например независими оценки) в подкрепа на тезата си.
(139)
По-специално по отношение на сделките, отнасящи се до недвижими имоти, полските органи обясниха, че:
а)
продажбата с обратен лизинг на централата на LOT е осъществена въз основа на споразумение, подписано на 10 май 2011 г. между LOT и PZU/PB1. PB1 е дружество, което непряко изцяло се притежава от PZU. Държавата има миноритарно дялово участие в PZU (41). Продажната цена е била […] PLN (приблизително […] EUR);
б)
продажбата на недвижим имот на ул. „17 Stycznia“ 39 е осъществена въз основа на споразумение, подписано на 31 юли 2012 г. между LOT и TF Silesia. Единственият акционер в TF Silesia е държавната хазна. Продажната цена е била […] PLN (приблизително […] EUR);
в)
продажбата на товарния терминал е осъществена въз основа на споразумение, подписано на 25 ноември 2011 г. между LOT и LS Airport Services S.A. („LS Airport Services“). Единственият акционер в LS Airport Services е държавната хазна. Продажната цена е била […] PLN (приблизително […] EUR);
г)
продажбата на оборудването за обслужване на храненето на борда е осъществена въз основа на споразумение, подписано на 8 декември 2011 г. между LOT и LOT Catering. Регионалният икономически фонд („РИФ“), изцяло притежаван от държавната хазна, е единственият акционер в LOT Catering. Продажната цена е била […] PLN (приблизително […] EUR).
(140)
Полските органи обясниха, че по отношение на продажбата с обратен лизинг на централата на LOT дружеството е получило 9 оферти за закупуване, от които офертата на PZU/PB1 е била избрана като най-изгодната. Според полските органи ресурсите на дружествата, принадлежащи на PZU Group, не са държавни ресурси и техните решения не могат да бъдат приписани на държавата. Следователно не е включена никаква държавна помощ. Освен това полските органи обясниха, че стойността на недвижимия имот е била определена въз основа на независима предварителна оценка (42).
(141)
Освен това полските органи обясниха, че тръжната процедура за продажбата на недвижимия имот на ул. „17 Stycznia“ 39, товарния терминал и оборудването за обслужване на храненето на борда се е провалила, тъй като не са били представени никакви оферти. При всички случаи обаче стойността на недвижимия имот е била определена въз основа на независима предварителна оценка (43).
(142)
Що се отнася до споразуменията за заеми, полските органи обясниха, че:
а)
дружества, принадлежащи към PZU Group, са предоставили на LOT два заема: първият е бил в размер на […] PLN (приблизително […] EUR) на 14 декември 2009 г., а вторият - в размер на […] PLN (приблизително […] EUR) - на 17 февруари 2010 г. Държавата има миноритарно дялово участие в PZU;
б)
заем в размер на […] PLN (приблизително […] EUR) е бил предоставен на LOT от PKN Orlen на 28 юни 2012 г. Държавата има миноритарно дялово участие в PKN Orlen (44);
в)
заем в размер на […] PLN (приблизително […] EUR) е бил предоставен на LOT от TF Silesia на 30 март 2009 г. Единственият акционер в TF Silesia е държавната хазна;
г)
заем в размер на […] млн. PLN (приблизително […] млн. евро) е бил предоставен на LOT от OLPP на 9 март 2012 г. Единственият акционер в OLPP е PERN Przyjaźń S.A. („PERN“), изцяло притежавано от държавната хазна.
(143)
Според полските органи ресурсите на дружествата, които принадлежат на PZU Group и PKN Orlen, не са държавни ресурси и решенията им не могат да бъдат приписани на държавата, тъй като държавата има миноритарно дялово участие в тези дружества. Следователно не е включена никаква държавна помощ.
(144)
Що се отнася до заемите, предоставени от държавни дружества (т.е. TF Silesia, OLPP), ако техните ресурси бъдат определени за държавни ресурси и техните решения бъдат приписани на държавата, тогава, според полските органи, и двата заема са били предоставени при пазарни условия: предоставеното обезпечение е било сериозно (45), а приложените лихвени проценти са били сходни с прилаганите от частни кредитори (46).
(145)
Що се отнася до продажбата на дъщерните предприятия на LOT, полските органи обясниха, че:
а)
продажбата на LOT Services, LOT Catering, LOT AMS и LOT Cargo е била на основание на решението на Комисията по дело SA 33337 (47), в което Комисията заключва, че нито една от тези сделки не включва държавна помощ;
б)
33,3 % от притежаваните от LOT акции в Casinos Poland са били продадени на Vicco Investment Sp. z o.o. (48) („Vicco“) въз основа на споразумение, сключено на 8 април 2013 г., за сумата от […] млн. PLN (приблизително […] млн. евро). Vicco е частно дружество. Следователно неговите ресурси не са държавни ресурси, а решенията му не могат да бъдат приписани на държавата. Според полските органи стойността на сделката е отговаряла на пазарната цена, предложена от частния участник в търга, който е бил избран чрез открита състезателна процедура;
в)
49 % от притежаваните от LOT акции в Petrolot са били продадени на PKN Orlen въз основа на споразумение, сключено на 21 декември 2012 г., за сума в размер на […] PLN (приблизително […] EUR). PKN Orlen е частно дружество. Следователно неговите ресурси не са държавни ресурси, а решенията му не могат да бъдат приписани на държавата, както е описано в съображение 142 по-горе. Според полските органи стойността на сделката е отговаряла на пазарната стойност, определена въз основа на независима предварителна оценка (49);
г)
37,90 % от притежаваните от LOT акции в Eurolot са били продадени на TF Silesia въз основа на споразумение, сключено на 27 февруари 2013 г., за [ 118] PLN (приблизително [ 29] EUR). Според полските органи продажбата на акции в Eurolot е била осъществена в рамките на състезателна процедура с договаряне, осъществена въз основа на публична покана за договаряне (50). Акциите са били купени от TF Silesia, изцяло притежавано от държавната хазна, което е било единственият участник в процедурата. Цената на сделката е била базирана на независима предварителна оценка (51).
(146)
Що се отнася до сделките, касаещи предоставянето на гориво на LOT от PKN Orlen и неговото дъщерно предприятие Petrolot на по-ниски цени, полските органи обясниха, че PKN Orlen и Petrolot са частни дружества, техните ресурси не са държавни ресурси и техните решения не могат да бъдат приписани на държавата. Следователно тези сделки не включват никаква държавна помощ (52).
(147)
Що се отнася до другите мнения от заинтересованите страни, полските органи твърдят, че понастоящем вероятността LOT да успее е по-голяма, отколкото преди. Макроикономическата среда се е подобрила, а прогнозите за икономиките на ЕС и на Полша са за по-бърз растеж от очакваното. Очаква се въздушното движение да се увеличи, по-специално в Централна и Източна Европа. В LOT са си извлекли поуки от предишните неуспешни опити за преструктуриране и са отстранили нерешените преди това слабости (например извършили са безпрецедентно големи съкращения на персонала, вследствие на което са били реализирани икономии в размер на […] млн. PLN през 2013 г.). Намаляването на персонала е било осъществено без да бъде срещната съществена съпротива от страна на синдикалните организации. Освен това в LOT най-накрая са били получени самолетите B787, чиято липса е била определена като една от причините за затрудненията в миналото. Полските органи представиха подробна информация относно икономическите параметри на експлоатацията на самолети B787 и тяхното въздействие върху аспектите на преструктурирането. По-специално, на база на изчисленията на LOT, съотношението между разходите и приходите на самолетите B787 е много по-добро от това на техния предшественик във флота на LOT - самолетите B767. По време на шестте месеца на експлоатация през 2013 г. благодарение на самолетите B787 е реализиран по-висок финансов резултат (с […] млн. PLN), отколкото техния предшественик самолетите B767 през съпоставим период на 2012 г.
(148)
По отношение на твърденията за недостатъчно търсене на пазара на маршрути на дълги разстояния полските органи представиха доказателства, показващи, че дружеството има един от най-големите и разрастващи се пазари до Северна Америка, който е по-голям от някои установени западноевропейски центрове и по-голям от Прага и Будапеща, взети заедно. Полските органи твърдят, че, противно на унгарския пример, LOT има по-стабилна основа и може да се възползва от нишата на пазара на полети на дълги разстояния, благодарение на значителното движение на етнически принцип и пътните потоци от източните пазари като Украйна, Беларус и Русия.
(149)
Що се отнася до финансовия лизинг на самолетите B787 като източник на собствен принос и признак, че пазарът има доверие в LOT, полските органи поясниха, че търговските заемодатели и Ex-Im Bank са направили професионална и всеобхватна надлежна проверка преди да предоставят финансиране на LOT. Оценката е била направена точно преди доставката на самолетите през месец ноември 2012 г. и кредиторите са били напълно запознати с финансовото положение на LOT. По това време те не са знаели, че LOT е щяло да получи държавна помощ, тъй като полските органи са изпратили уведомление относно помощта за оздравяване едва на 14 декември 2012 г.
(150)
Полските органи представиха подробни разяснения относно методиката, използвана от LOT за изчисляването на доходността на маршрутите. Полските органи напомниха също така за данните от едно изследване, показващи, че по-голямата част от превозвачите са използвани сходна методика на възприетата от LOT.
(151)
По отношение на възстановяването на дългосрочната жизнеспособност и по-специално твърденията за надценена ROCE, полските органи уведомиха Комисията, че LOT е направило анализ на ROCE сред 73 световни въздушни превозвача през изминалите 6 години и е установило, че прогнозната му ROCE е в средния диапазон за европейските превозвачи и много под най-ефективните европейски въздушни превозвачи през последната финансова година. На тази база полските органи твърдят, че допусканията за ROCE не следва да се считат за нереалистични.
(152)
Що се отнася до твърденията за пазарен свръхкапацитет, полските органи посочват, че през последните три години капацитетът на въздушните превозвачи в Полша, от гледна точка на предлаганите места, се е увеличавал средно със 6,2 % годишно, а общото търсене от страна на пътниците е нараствало със 7,3 % годишно. На този фон полските органи отбелязват, че през 2014 г. LOT ще предлага […] % по-малко места от/до Полша, отколкото преди преструктурирането, докато за конкурентите му се очаква да увеличат своето предлагане с 30 %.
(153)
Що се отнася до твърденията за разрастване на LOT на пазара на чартърни полети, полските органи съобщиха, че всъщност LOT е намалило своя дял в този сегмент от [ 3] % през 2012 г. до [ 1,5] % през 2013 г. (намаление от [ 15] % през 2010 г.). След преструктурирането LOT не планира да продължи да осъществява дейност на пазара на чартърни полети.
VII. ОЦЕНКА НА ПОМОЩТА
7.1. НАЛИЧИЕ НА ДЪРЖАВНА ПОМОЩ
(154)
В член 107, параграф 1 от ДФЕС е предвидено, че всяка помощ, предоставена от държава членка или чрез ресурси на държава членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите членки, е несъвместима с вътрешния пазар.
7.1.1. Помощ за преструктуриране
(155)
Помощта за преструктуриране следва да бъде предоставена от Министерството на финансите и следователно е ясно, че тя включва държавни ресурси и може да бъде приписана на държавата.
(156)
Помощта за преструктуриране следва да бъде предоставена само на едно конкретно предприятие - LOT - при условия, каквито дружеството не би могло да получи на пазара, като се има предвид затрудненото му финансово положение. Полските органи потвърждават това в плана за преструктуриране, в който се посочва, че държавната помощ е единственият източник на финансиране, който би дал възможност на дружеството да продължи да осъществява своята дейност и да приложи мерките за преструктуриране. Следователно Комисията стига до заключението, че мярката предоставя селективно предимство на получателя.
(157)
Освен това помощта би могла да подобри конкурентната позиция на LOT в сферата на въздушния транспорт. В ЕС предприятия от различни държави членки се конкурират на пазара на въздушния транспорт, по-специално след влизането в сила на третия етап на либерализиране на въздушния транспорт („трети пакет“) на 1 януари 1993 г. (53) Следователно помощта нарушава или заплашва да наруши конкуренцията и засяга търговията между държавите членки.
(158)
Въз основа на тези съображения Комисията стига до заключението, че мярката, за която е изпратено уведомление, представлява държавна помощ в съответствие с член 107, параграф 1 от ДФЕС.
7.1.2. Отсрочено плащане на летищни такси и други сделки
Отсрочено плащане на летищни такси
(159)
Що се отнася до приписването на държавата, Комисията отбелязва, че всички летища, които са предоставили отсрочване на плащанията на LOT, се контролират, било то пряко или непряко, от полската държава, както е описано в съображение 103 по-горе. Като се има предвид, че в съответствие с установената съдебна практика (54)„единствено фактът, че дадено публично предприятие се намира под държавен контрол, не е достатъчно основание да се счита, че предприетите от това предприятие мерки (…) могат да бъдат приписани на държавата“, в рамките на настоящото разследване Комисията следва да разгледа интензивността на упражнявания от държавата контрол върху управлението на летищата. Освен това Комисията трябва да провери дали има някакви други признаци, показващи участието на държавата в предоставянето на отсрочване на плащанията на летищните такси на LOT или дали тези решения са били взети самостоятелно от летищата, без каквато и да било държавна намеса.
(160)
Комисията отбелязва, че в представения от полските органи доклад на KPMG е описан процесът на вземане на решения за всяко от летищата по отношение на всяко от споразуменията за отсрочване на плащане, включително започването на процедура за събиране на дългове, искания за плащане и преговори по отношение на условията на отсрочване на плащанията. В доклада на KPMG са посочени също така страните, които са взели участие в преговорите (например правен отдел, отдел за събиране на дългове и финансов отдел на летищата). В доклада на KPMG не се посочва каквато и да било държавна намеса по отношение на предоставянето на отсрочвания на плащането на летищни такси за LOT.
(161)
Що се отнася обаче до PPL - дружеството, което управлява летище Chopin във Варшава - Комисията отбелязва, че то е субект на публичното право и е изцяло притежавано от държавната хазна, откъдето е назначаван неговият генерален директор. PPL подлежи на значителен надзор от страна на публичните органи (55), както е описано в съображения 103-105 по-горе. Освен това летището във Варшава е едно от главните полски летища, като то обслужва около 10 млн. пътника годишно и е от съществена важност за свързаността на Полша с останалия свят. Що се отнася до регионалните летища, Комисията отбелязва, че те са частноправни дружества, които са пряко или непряко контролирани от държавата, и по-специално във всеки случай PPL е един от техните публични акционери (56), както е описано в съображение 103 по-горе. Освен това функционирането на едно регионално летище оказва важно въздействие върху местната икономика и следователно е малка вероятността местните органи да не са свързани по някакъв начин с вземането на важните решения за дейността на летищата, които те контролират.
(162)
С оглед на въздействието, което решенията, касаещи отсроченото плащане на летищни такси, са могли да окажат върху LOT и върху дейността на всички тези летища на местно или на национално равнище и че LOT е основният клиент на PPL, както и предвид силните връзки между PPL и държавата и, накрая, факта, че PPL е субект на публичното право, много е малка вероятността тези решения да са били взети без никакво участие на държавата. Следователно Комисията стига до заключението, че дори ако не може точно да бъде доказано, че полските органи са подтикнали PPL да отсрочи плащането на дължимите от LOT летищни такси, трябва да се счита, че публичните органи са участвали в тези решения по един или друг начин. В обобщение Комисията стига до заключението, че са налице достатъчно фактори, за да се приеме, че отсрочените плащания на летищни такси могат да бъдат приписани на държавата. Тъй като отсрочването на плащанията е свързано с потенциална загуба на ресурси на публични предприятия, тези мерки са предоставени чрез държавни ресурси.
(163)
С цел обаче да се определи дали тези мерки предоставят икономическо предимство на LOT за целите на член 107, параграф 1 от ДФЕС, Комисията трябва да установи дали PPL и регионалните летища (като са отсрочили плащането на летищните такси) са постъпили по начин, сравним с начина, по който би постъпил един частен кредитор в сходна ситуация. Ако случаят е такъв, не може да се счита, че LOT е получило предимство, каквото не би получило при нормални пазарни условия, и следователно мерките не биха представлявали държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС („критерий за оператор в условията на пазарна икономика“).
(164)
По-специално Комисията отбелязва, че в съответствие с установената съдебна практика (57) контекстът, в рамките на който на LOT е предоставено отсрочване на плащания, т.е. икономическата криза и други извънредни събития, описани в съображение 108 по-горе, следва да се вземе предвид при оценяването на тяхното съответствие с пазара.
(165)
Комисията отбелязва също така, че LOT е основният клиент на летищата в Полша и генерира значителна част от техните приходи, както е описано в съображение 109 по-горе. Следователно летищата трябва да са изключително много заинтересовани от продължаването на тяхното сътрудничество с LOT.
(166)
Освен това Комисията оцени информацията, касаеща сравнението между предимствата и недостатъците на възможните варианти за възстановяване на дълга на LOT от страна на летищата, т.е. отсрочено плащане на летищни такси - съдебно производство или производство по несъстоятелност, заведено от полските органи. По-специално по отношение на сроковете Комисията отбелязва, че средният период на отсрочване на плащането, предоставен на LOT от летищата, е бил приблизително 6,5 месеца. Това изглежда изгодно за летищата в сравнение със средния период за предявяване на иск за вземания в Полша (т.е. над 2 години) или със средната продължителност на производствата по несъстоятелност в Полша (т.е. средно 3 години). Този вариант остава изгоден дори в случая на най-дългия период на отсрочване на плащането, предоставен на LOT, който е бил приблизително 1 година. Освен това Комисията отбелязва, че, когато са били взети решенията за отсрочено плащане, LOT все още е притежавало активи, които са можели да бъдат използвани като обезпечение (58). Следователно отсрочените плащания са били по-изгодни за летищата, отколкото предявяването на иск за обявяване в несъстоятелност, при което вземанията на летищата са щели да попаднат в последната категория кредитори, вероятно с много по-малък процент, отколкото в случая на отсрочване, както е описано в съображения 110 и 114 по-горе.
(167)
Що се отнася до условията по отсрочване на плащанията, Комисията отбелязва, че начислената от летищата лихва изглежда отразява пазарните условия, тъй като тя е била определена на равнище, сравнимо със средния лихвен процент (59), начисляван по заеми, предоставяни в отрасъла през съответния период, като в същото време летищата не са били задължени да прилагат законоустановената ставка. Освен това Комисията отбелязва, че по-голямата част от размера на отсрочената сума за плащане е била обезпечена с активи на LOT. В останалите случаи LOT е предоставило бланкови записи на заповед и/или LOT е признало своя дълг към даденото летище, което значително подобрява позицията на летищата в случай на събиране на дълговете, описано в съображения 112 и 113 по-горе.
(168)
Освен това Комисията отбелязва, че частните кредитори на LOT също са му разрешили да отсрочи плащането на своите дългове при сходни условия, в това число по-нисък лихвен процент от законоустановената лихва или изобщо без лихва, а в някои случаи и без обезпечение, както е описано в съображение 115 по-горе.
(169)
Накрая, Комисията признава, че всички отсрочени плащания на летищни такси са били изцяло погасени от LOT, както е описано в съображение 116 по-горе.
(170)
Що се отнася до представения от полските органи доклад на KPMG, Комисията отбелязва, че в него е анализиран пазарният характер на всяко от споразуменията за отсрочване на плащане, както е описано в съображение 117 по-горе. По-специално използваната от KPMG методика на съпоставяне на базовия сценарий, в който на LOT е предоставено отсрочване на плащанията на летищни такси, с алтернативен сценарий, при който на LOT не е предоставено отсрочване на плащанията на летищни такси и срещу LOT е образувано производство по несъстоятелност, е базирана на обективно проверими данни (статистически данни, конкретни примери и др.). Сценариите са съпоставени в три различни варианта, което допринася за получаването на обективен резултат. С цел да се провери икономическата обосновка на споразуменията за отсрочване, базовият и алтернативният сценарии са съпоставени въз основа на текущата и на нетната настояща стойност. Съпоставката на тези два сценария потвърждава, че отсроченото плащане на летищните такси при всички случаи е било икономически обосновано и по-изгодно за летищата, отколкото алтернативния сценарий, включващ образуването на производство по несъстоятелност. Докладът на KPMG е базиран на широко използвани методики за оценка и не поражда съмнения по отношение на използваните методика и стандарти. На база на тези съображения Комисията счита, че резултатите от доклада дават разумно потвърждение за пазарното съответствие на споразуменията за отсрочване на плащането.
(171)
Комисията отбелязва, че кредитор, който смята да отсрочи плащането на своите вземания, не може да се сравнява с инвеститор, тъй като стопанските условия в тези случаи се различават, т.е. инвеститорът възнамерява да реализира печалба, внимателно оценява рисковете, изисква задоволително обезпечение и, ако обезпечение няма, може да се оттегли от инвестицията и т.н., докато кредиторът се намира в различно положение. Неговите вземания вече съществуват и са необезпечени. Следователно кредиторът може да избира единствено между това да предяви иск за вземанията по съдебен път или да разреши въпроса по мирен път и по тази причина може да е готов да приеме различни, понякога не толкова изгодни, условия за плащането на дълга, отколкото в случая на инвеститора. По-специално кредиторът може да приеме някои отстъпки спрямо длъжника, за да се улесни изпълнението (например като той признае дълга, даде доброволно съгласие за изпълнение и др.) или да учреди обезпечение, ако това е възможно. Следователно за кредитора може да е изгодно да разреши отсрочено плащане на дълга, ако на по-късен етап това може да способства например за изпълнението (60).
(172)
С оглед на тези съображения Комисията стига до заключението, че притежаваните от държавата летища са постъпили като кредитор в условията на пазарна икономика, като са предоставили на LOT отсрочено плащане на летищни такси. Следователно тези сделки не са предоставили на LOT каквото и да било предимство, което дружеството не би могло да получи при нормални пазарни условия. От това следва, че отсрочените плащания на летищни такси, разгледани в настоящото, не представляват държавна помощ.
Други сделки
(173)
Що се отнася до сделките на LOT във връзка с недвижими имоти, като изхожда от предоставените от полските органи разяснения, Комисията стига до следните заключения.
(174)
По отношение на продажбата на централата на LOT на PZU/PB1 Комисията стига до заключението, че купувачът е частно дружество, както е описано в съображения 139 и 140 по-горе, и следователно неговите ресурси не са държавни ресурси. По тази причина въпросната сделка не представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(175)
По отношение на i) продажбата на недвижимия имот на ул. „17 Stycznia“ 39 на TF Silesia; ii) продажбата на товарния терминал на LS Airport Services: iii) продажбата на оборудването за обслужване на храненето на борда на LOT Catering, Комисията отбелязва, че купувачът е бил дружество, което пряко или непряко се контролира от държавата. В случая на TF Silesia и LS Airport Services и двете дружества са пряко контролирани от държавната хазна. Що се отнася до LOT Catering, неговият единствен акционер REF също е изцяло притежаван от държавата хазна, както е описано в съображение 139 по-горе. Всички тези дружества са частноправни субекти, които се ръководят от Кодекса за търговските дружества. Според Кодекса е необходимо одобрение от събранието на акционерите за продажбата или покупката на недвижими имоти за дружества с ограничена отговорност, както и, при спазването на някои условия, за акционерни дружества (61). Следователно, като се има предвид, че държавната хазна притежава, било то пряко или непряко, всички права на глас в събранието на акционерите на TFS, LS Airport Services и LOT Catering, държавата задължително е участвала в процеса на вземане на решение по отношение на въпросните сделки. С оглед на тези съображения Комисията стига до заключението, че решенията на TF Silesia, LS Airport Services и LOT Catering могат да бъдат приписани на държавата. Тъй като тези дружества са публични предприятия, техните ресурси са държавни ресурси.
(176)
Във всички тези случаи стойността на недвижимия имот е била определена въз основа на независима оценка, направена в съответствие с общоприети пазарни показатели и стандарти за оценка (в това число отчитане на съпоставими сделки и местни пазарни условия). Оценителите на активите са имали подходяща квалификация и съответен опит. Комисията отбелязва, че оценките са били направени преди осъществяването на сделките. Комисията отбелязва също така, че въпросните сделки отговарят на изискванията за независима експертна оценка, предвидени в Съобщението на Комисията относно елементите на държавна помощ при продажба на земя и сгради от публични органи (62). Въз основа на тези съображения Комисията стига до заключението, че резултатите от тези оценки представляват подходящо приближение на пазарните цени за гореописаните недвижими имоти.
(177)
Следователно Комисията стига до заключението, че гореописаните сделки, касаещи продажбата на недвижими имоти от LOT, не са предоставили предимство на LOT, което дружеството не би могло да получи при нормални пазарни условия, и в резултат на това те не представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
Заеми
(178)
Що се отнася до заемите, които са били предоставени на LOT, като изхожда от изпратените от полските органи разяснения, Комисията стига до следните заключения.
(179)
По отношение на заемите, предоставени на LOT от PZU Group и PKN Orlen, както е описано в съображения 142 и 143 по-горе, Комисията отбелязва, че това са частни дружества. Следователно техните решения не могат да бъдат приписани на държавата и техните ресурси не са държавни ресурси. По тази причина въпросните заеми не представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(180)
Що се отнася до заема, предоставен на LOT от TF Silesia, както вече е заключено в съображение 175 по-горе, решенията на TF Silesia могат да бъдат приписани на държавата и неговите ресурси са държавни ресурси.
(181)
Що се отнася до заема, предоставен на LOT от OLPP, Комисията отбелязва, че неговият единствен акционер, а именно PERN, е изцяло притежавано от държавната хазна, както е посочено в съображение 142 по-горе. Следователно държавната хазна упражнява всички права на глас в събранието на акционерите на това дружество и назначава всички членове на управителния съвет. С оглед на горното Комисията вярва, че решенията на OLPP могат да бъдат приписани на държавата и че неговите ресурси са държавни ресурси.
(182)
С оглед на горното, що се отнася до заемите, предоставени на LOT от TF Silesia и OLPP, Комисията трябваше да прецени дали тези заеми са били предоставени при пазарни условия. Като се има предвид, че предоставеното обезпечение по въпросните заеми е било сериозно и приложените лихвени проценти са били сходни с прилаганите от частни кредитори, както е описано в съображение 144 по-горе, Комисията стига до заключението, че тези заеми са предоставени при пазарни условия.
(183)
Следователно Комисията стига до заключението, че предоставените на LOT заеми не представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
Продажба на дъщерни предприятия
(184)
Що се отнася до продажбата на дъщерни предприятия от LOT, като изхожда от предоставените от полските органи разяснения, Комисията стига до следните заключения.
(185)
Що се отнася до продажбата на LOT Services, LOT Catering, LOT AMS и LOT Cargo, Комисията отбелязва, че тези сделки са били предмет на решение на Комисията по дело SA 33337 (63), в което Комисията е стигнала до заключението, че въпросните сделки не включват държавна помощ. Това решение не е било оспорвано и е станало окончателно.
(186)
Що се отнася до мненията от заинтересованите страни, че LOT е продало акции в тези дъщерни предприятия над пазарната цена и по-специално че в продажната цена на LOT AMS и LOT Services не е бил отразен фактът, че: i) LOT AMS е било дружество в особено лошо финансово положение; както и ii) предшественикът на LOT Services - дружество, наречено LOT Ground Services Sp. z o.o. („LOT Ground Services“) - е било в производство по несъстоятелност, както е описано в съображение 132 по-горе, Комисията отбелязва, че горепосочените сделки вече са били предмет на разследване от страна на Комисията.
(187)
По-специално по отношение на LOT AMS продажната цена на акциите е била базирана на три независими предварителни оценки, които са били описани и оценени в решението на Комисията по дело SA 33337 (64). Аналогично сделките по отношение на LOT Cargo също са били описани и оценени в решението на Комисията по дело SA 33337 (65). Що се отнася до LOT Ground Services и LOT Services, Комисията провери дали LOT Services е законният правоприемник на LOT Ground Services и стигна до заключението, че въпросното дружество е поело само част от активите на ликвидираното дружество (66). С оглед на горното Комисията няма основания да променя своята оценка в решението относно държавна помощ по дело SA 33337.
(188)
Що се отнася до продажбата на Casinos Poland на Vicco, както е описано в съображение 145 по-горе, Комисията отбелязва, че Vicco е частно дружество. Следователно решенията на Vicco не могат да бъдат приписани на държавата и неговите ресурси не са държавни ресурси.
(189)
Що се отнася до продажбата на Petrolot на PKN Orlen, както е описано в съображение 145 по-горе, Комисията вече заключи в съображение 179 по-горе, че PKN Orlen е частно дружество и следователно неговите решения не могат да бъдат приписани на държавата и неговите ресурси не са ресурси на държавата.
(190)
Що се отнася до продажбата на Eurolot на TF Silesia, както е описано в съображение 145 по-горе, Комисията вече е стигнала до заключението, че неговите решения могат да бъдат приписани на държавата и че ресурсите му са държавни ресурси. Комисията обаче отбелязва така също, че сделката е предшествана от публична покана за договаряне. Освен това стойността на акциите в Eurolot е била установена на база на доклади за оценка, изготвени преди осъществяването на сделката. Оценките са били базирани на широко използвани и приети методики (т.е. метод на дисконтираните парични потоци (DCF) и метод на коригираната нетна стойност на активите) и на достоверни допускания. Въз основа на горното Комисията стига до заключението, че резултатите от тези оценки представляват подходящо приближение на пазарните цени на дела на LOT в Eurolot. С оглед на горното Комисията стига до заключението, че тази сделка отговаря на пазарните условия.
(191)
Следователно Комисията стига до заключението, че продажбите на дъщерни предприятия от LOT не представляват държавна помощ.
Предоставяне на услуги
(192)
Що се отнася до снабдяването на LOT с гориво от PKN Orlen и неговото дъщерно предприятие Petrolot на, както се твърди, по-ниски цени, както е описано в съображение 146 по-горе, Комисията отбелязва, че PKN Orlen и неговото дъщерно предприятие Petrolot са частни дружества. Следователно, тъй като ресурсите на PKN Orlen не са държавни ресурси, Комисията стига до заключението, че сделките по отношение на снабдяването с гориво на LOT не представляват държавна помощ.
7.2. ЗАКОНОСЪОБРАЗНОСТ НА ПОМОЩТА ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(193)
В съответствие с член 3 от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета от 22 март 1999 г. за установяване на подробни правила за прилагането на член 93 от Договора за ЕО (67) помощ не се въвежда в действие преди Комисията да вземе или да се счита, че е взела решение за разрешаването на такава помощ („отлагателно задължение“).
(194)
До момента полските органи не са въвели в действие помощта за преструктуриране на LOT. Следователно Комисията стига до заключението, че отлагателното задължение е изпълнено.
7.3. СЪВМЕСТИМОСТ НА ПОМОЩТА ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(195)
В член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС е предвидено, че държавната помощ може да бъде разрешена, ако е предоставена с цел да улесни развитието на някои икономически сектори и доколкото тази помощ не засяга по неблагоприятен начин условията на търговия до степен, която противоречи на общия интерес.
(196)
Комисията счита, че настоящата мярка представлява помощ за преструктуриране, която трябва да бъде оценена в светлината на Насоките, за да бъде установено дали е съвместима с вътрешния пазар в съответствие с член 107, параграф 3 от ДФЕС.
7.3.1 Предприятие в затруднение
(197)
В съответствие с точка 12, буква а) и точка 14 от Насоките само предприятията в затруднение са приемливи за помощ за преструктуриране. Предприятието отговаря на изискванията за предприятие в затруднение, ако изпълнява критериите, посочени в точка 10 или точка 11 от Насоките.
(198)
Според точка 10 едно предприятие се смята, че се намира в затруднение, когато:
а)
в случай на дружество с ограничена отговорност, когато първоначално регистрираният му капитал е намалял с повече от половината и повече от една четвърт от този капитал е бил загубен през предходните 12 месеца;
б)
каквото и да е по вид предприятие, което отговаря на критериите на вътрешното право за прилагане на процедура по обявяване в несъстоятелност.
(199)
В решението за откриване Комисията отбеляза, че LOT, в качеството си на дружество с ограничена отговорност, е изпълнило критериите, посочени в точка 10, буква а) от Насоките, тъй като, към 31 декември 2012 г., първоначално регистрираният му капитал е бил намалял с повече от половината (169,7 %) и повече от една четвърт от този капитал е бил загубен през предходните 12 месеца (89,3 %) (68).
(200)
Поради отчетената за 2013 г. нетна печалба би изглеждало, че LOT понастоящем не отговаря на втория подкритерий на точка 10, буква а). Постигната през 2013 г. обаче нетна печалба е била възможна само благодарение на помощта за оздравяване. Без помощта е нямало да има никаква печалба през 2013 г., тъй като дружеството не би могло да остане в жизнеспособно състояние. Следователно Комисията счита, че когато процесът на преструктуриране е започнал, LOT е било предприятие в затруднение по смисъла на точка 10, буква а) и все още е такова.
(201)
Освен това през месец декември 2012 г. LOT се е оказало на границата на неликвидността и е било принудено да поиска помощ за оздравяване, за да избегне несъстоятелност, вж. съображение 17 по-горе. Полските органи потвърдиха, че, ако не е била предоставена помощ за оздравяване, дружеството е щяло да фалира в най-кратък срок.
(202)
Следователно Комисията счита, че LOT е било предприятие в затруднение от самото начало на процеса на преструктуриране по смисъла на точка 10, букви а) и в) от Насоките.
(203)
Освен това Комисията разгледа също така дали LOT отговаря на критериите на точка 11 от Насоките.
(204)
В точка 11 от Насоките е предвидено, че дори и да липсва което и да било от обстоятелствата, предвидени в точка 10, едно предприятие може да бъде считано за намиращо се в затруднение, особено когато са налице обичайните признаци за предприятие в затруднение като например намаляващ оборот, нарастващи складови наличности, неизползван капацитет, нарастващи дългове, нарастващи лихвени проценти и намаляващи или нулеви нетни стойности на активите.
(205)
От финансовите отчети на дружеството са видни следните признаци за предприятие в затруднение (вж. таблица 1 по-горе):
-
намаляващ оборот: през 2013 г. приходите от продажби са намалели до 3 147 млн. PLN - най-ниското равнище след 2010 г., когато са стигнали 2 958,8 млн. PLN,
-
нарастващи складови наличности: след първоначално намаление от 252,1 млн. PLN през 2010 г. до 198,5 млн. PLN през 2012 г., материалните запаси са нараснали на 216,6 млн. PLN през 2013 г.,
-
неизползван капацитет: дружеството е намалило персонала и флота и планира допълнителни съкращения, което е признак, че е изправено пред излишен капацитет,
-
нарастващи дългове: краткосрочните и дългосрочните пасиви са се увеличили от 1 606,9 млн. PLN през 2010 г. на 3 223 млн. PLN през 2013 г.,
-
нарастващи лихвени проценти: разходите за лихви са се увеличи от 60,2 млн. PLN през 2010 г. на 123,8 млн. PLN през 2013 г.,
-
намаляващи или нулеви нетни стойности на активите: нетните активи са намалели от 500,1 млн. PLN през 2010 г. до 265,5 млн. PLN през 2012 г. и 258,1 млн. PLN през 2013 г.
Освен това дружеството е отчитало загуби за всяка една финансова година след 2008 г. Тази тенденция се е променила само през 2013 г., когато LOT е отчело нетна печалба, след като е получило помощта за оздравяване. Комисията счита, че дружество, което е отчитало загуби от такъв порядък в продължение на няколко години, най-вероятно е в затруднение.
(206)
Освен това, според становището на одитора относно финансовите отчети за 2013 г., е налице значителна несигурност по отношение на способността на дружеството да продължи да осъществява своята дейност, поради отрицателния собствен капитал и текущите пасиви, които надвишават текущите активи. В по-ранни случаи (69) Комисията е заключавала, че, ако едно дружество има отрицателен собствен капитал, тогава a priori се допуска, че са изпълнени критериите по точка 10, буква а) от Насоките, какъвто би бил случаят с LOT от 2012 г. насам. Общият съд стигна също до заключението (70), че едно дружество с отрицателен собствен капитал е предприятие в затруднение.
(207)
С оглед на горното Комисията счита, че LOT е предприятие в затруднение така също по смисъла на точка 11 от Насоките.
(208)
LOT е създадено през 1929 г. (регистрирано в настоящия си вид през 2001 г.) и оттогава осъществява дейност в сферата на въздушния превоз на пътници и по тази причина не може да се счита за новосъздадено предприятие за целите на точка 12 от Насоките.
(209)
В точка 13 от Насоките е предвидено, че предприятие, принадлежащо или поето от по-голяма икономическа група, обикновено не е приемливо за предоставяне на помощ за преструктуриране, освен когато може да се докаже, че затрудненията на предприятието са вътрешни, а не са резултат от произволно разпределение на разходите в рамките на групата, като затрудненията са прекалено големи, за да може групата сама да се справи с тях.
(210)
LOT е дружеството майка на една бизнес група, но затрудненията му са вътрешни за неговата дейност и не са резултат от произволно разпределение на разходите в рамките на LOT Group. Факторите, за които се счита, че са довели до затрудненията на дружеството, са описани в съображение 20 по-горе.
(211)
Дъщерните предприятия на LOT Group са твърде малки и не генерират достатъчни парични излишъци, за да успеят да оздравят дружеството майка. Общите им приходи за 2013 г. са били само около 2,5 % от приходите на LOT и са отчели обща нетна загуба в размер на 2 млн. PLN. Освен това самата LOT Group изглежда е в затруднение, тъй като е отчела нетна загуба на консолидирана база в размер на 164 млн. PLN за годината, приключила на 31 декември 2011 г. (поради несъществения размер на дъщерните предприятия оттогава LOT не е задължено да изготвя консолидирани финансови отчети) и, считано от тази дата, е натрупало загуби в размер на 270 млн. PLN. Следователно затрудненията на дружеството са прекалено големи, за да може групата сама да се справи с тях.
(212)
Въз основа на горното Комисията счита, че LOT е предприятие в затруднение и е приемливо за получаване на помощ за преструктуриране.
7.3.2. Принцип „един път - последен път“
(213)
Според точка 73 от Насоките, ако засегнатото предприятие вече е получавало помощ за оздравяване или преструктуриране в миналото, включително всяка помощ, за която не е изпратено уведомление, и, ако са изтекли по-малко от 10 години от предоставянето на помощта за оздравяване или приключването на периода за преструктуриране или ако прилагането на плана за преструктуриране е било спряно (което от двете е настъпило последно), Комисията няма да разрешава по-нататъшна помощ за оздравяване или преструктуриране.
(214)
В рамките на настоящото разследване Комисията направи оценка дали отсроченото плащане на летищните такси, което е предмет на жалбата от Ryanair, посочена в раздел 1.2 по-горе, и по която по-нататък другите заинтересовани страни са представили мненията си, както е описано в съображения 130, 132, 133 и 135 по-горе, е оказало въздействие върху спазването от страна на полските органи на принципа „един път - последен път“. След като се стигна до заключението, че отсроченото плащане на летищни такси не представлява държавна помощ, вж. съображение 172 по-горе, следва, че тези сделки не оказват никакво въздействие върху спазването от страна на полските органи на принципа „един път - последен път“.
(215)
Същото важи за останалите сделки, за които заинтересованите страни твърдят, че представляват държавна помощ, т.е. по отношение на: i) продажбата на недвижими имоти; ii) предоставянето на заеми; iii) продажбата на дъщерни предприятия; както и iv) предоставянето на други услуги, както е описано в съображения 132 и 133 по-горе, тъй като Комисията стигна до заключението, че те не представляват държавна помощ, вж. съображения 177, 183, 191 и 192 по-горе.
(216)
С оглед на горното Комисията счита, че държавна помощ не представляват нито отсроченото плащане на летищни такси, нито посочените от заинтересованите страни сделки. Освен това полските органи са потвърдили, че дружеството не е ползвало каквато и да било помощ за оздравяване или преструктуриране през последните 10 години. Следователно Комисията счита, че принципът „един път - последен път“ е спазен.
7.3.3. Възстановяване на дългосрочната жизнеспособност
(217)
Една мярка се счита за съвместима с точки 34-37 от Насоките, ако планът за преструктуриране осигурява възстановяването на дългосрочната жизнеспособност на предприятието в рамките на един разумен срок и въз основа на реалистични предположения за бъдещите условия за дейност. Планът трябва да дава възможност на дружеството да покрива всички свои разходи след преструктурирането, а очакваната възвръщаемост на капитала трябва да е достатъчна, за да позволи на преструктурираното предприятие да се конкурира на пазара със свои собствени сили. Планът за преструктуриране трябва да описва обстоятелствата, които са довели до затрудненията, като по този начин осигури основа да се прецени дали предложените мерки за преструктуриране са уместни.
(218)
В плана за преструктуриране е предвидено, че дългосрочната жизнеспособност ще бъде възстановена през 2015 г. (вж. таблица 4). Очаква се дружеството да генерира нетна печалба, което означава, че то ще може да покрива всички свои разходи след приключване на преструктурирането, включително обезценяването и финансовите задължения. Предвижда се очакваната възвръщаемост на вложения капитал да бъде в диапазона от [5-6] % до [10-12] % през периода след преструктурирането. Като се има предвид, че доходността по полските 10-годишни държавни облигации, които обикновено се считат за приближение на възвръщаемостта по безрискова инвестиция, е приблизително 3,4 %, очакваната възвръщаемост на капитала предлага разумна и подходяща премия за риска и може да се счита за достатъчна, за да може LOT да се конкурира на пазара със свои собствени сили. От друга страна, като се има предвид, че средната ROCE на европейските въздушни превозвачи е била 6,9 % през последната финансова година (10,3 %, ако се вземат предвид само печелившите превозвачи) и че най-ефективните европейски превозвачи са имали ROCE в размер на 13,4 %, заложената от LOT цел не изглежда нито нереалистична, нито прекомерна, ако преструктурирането е успешно.
(219)
В плана за преструктуриране подробно са описани обстоятелствата, довели до затрудненията на LOT, и са предвидени мерки, целящи справянето с тези затруднения, които подробно са описани в глава III по-горе.
(220)
Комисията направи преглед на основните допускания, залегнали във финансовите прогнози, които са включени в плана за преструктуриране, и оцени мерките за преструктуриране, както и въпросите, повдигнати от заинтересованите страни по отношение на възстановяването на дългосрочната жизнеспособност. В резултат на това Комисията счита, че LOT сега е в по-добра позиция за успех, отколкото през периода 2009-2012 г.
(221)
Първо, през 2013 г. LOT е въвело в експлоатация дългоочакваните самолети B787, които са ключов елемент от новата стратегия и важен фактор за осигуряване на ползи от преструктурирането. Полските органи считат закъснението в доставянето на самолетите B787 за една от основните причини за финансовите затруднения на дружеството в миналото и за неговата неспособност да възстанови своята жизнеспособност. Новата стратегия на LOT се основава на използването на самолетите B787 за нишата при маршрутите на дълги разстояния и на ефективната мрежа за осигуряване на пътници от Полша и Централна Европа, изградена около летище Chopin във Варшава, което наскоро е било модернизирано и се разширява (71).
(222)
Първите реални резултати от експлоатацията на самолетите B787 потвърждават допускането, че въвеждането им ще осигури значителни ползи от преструктурирането. През периода юни - ноември 2013 г. генерираните печалби от флота от самолети B787 е била с […] млн. PLN по-голяма от печалбата, генерирана от техните предшественици самолетите B767 през съпоставим период на 2012 г. Печалбата се е оказала по-висока от предвидената в плана за преструктуриране. Ако се допусне, че самолетите се използват през пълни 12 месеца (за разлика от 2013 г., когато са били на земята в продължение на половин година), планираното годишно финансово въздействие в размер на [135-165] млн. PLN изглежда постижимо. Благодарение на новите самолети са били реализирани също така значителни икономии: разходите за гориво са били по-ниски с [ 15] %, а общите преки разходи са били по-ниски с [ 25] %.
(223)
Полските органи представиха също така количествени доказателства, потвърждаващи, че въвеждането на самолетите B787 оказва положително въздействие не само върху сегмента на полетите на дълги разстояния, но също така върху цялата полетна мрежа, в това число сегментите на полети на кратки и средни разстояния, които осигуряват трансферни линии за полетите на дълги разстояния. Печалбите на LOT по линиите, които се обслужват със самолети B787, измерени по марж 2 (72) (т.е. включително благоприятното въздействие върху цялата полетна мрежа), са достигнали [ 100] млн. PLN през периода юни - ноември 2013 г. и са били по-високи с [ 100] %, отколкото в сравнимия период на 2012 г., когато дружеството е използвало старите самолети B767.
(224)
Що се отнася до евентуалното недостатъчно запълване на капацитета на самолетите B787, посочено в решението за откриване, полските органи поясниха, че до 2013 г. в LOT са експлоатирани пет самолета B767 по маршрути от Полша до САЩ и Канада. Понастоящем дружеството притежава шест самолета B787, които могат да бъдат използвани по тези маршрути и по допълнителен маршрут до Пекин. След периода на преструктуриране LOT планира да открие нови маршрути на дълги разстояния до Азия. Според IATA се очаква трансатлантическите полети от Полша да се увеличават със 6,5 % годишно през периода 2013-2017 г., а движението на пътници от Централна и Източна Европа към Азия - с 9,1 %-10,6 % годишно. Полските органи представиха данни, показващи, че имат един от най-големите и разрастващи се местни пазари до Северна Америка, по-голям от някои установени западноевропейски центрове (Мюнхен, Виена, Копенхаген и по някои маршрути дори от Цюрих) и по-голям от настоящата големина на пазара на Прага и Будапеща, взети заедно. Това дава по-голяма сигурност, че самолетите B787 могат да бъдат използвани ефективно и ефикасно.
(225)
Второ, от LOT са отстранили слабостите от предишните опити за преструктуриране, като са се съсредоточили върху нерешените преди това проблеми, например непоследователното преструктуриране на персонала. Още до месец ноември 2013 г. LOT вече е било съкратило наземния персонал с безпрецедентните 35 %, като са планирани допълнителни намаления. Дружеството е засилило също така мониторинга върху изпълнението на плана за преструктуриране.
(226)
През 2013 г. свързаните с приходите мерки са постигнали [ 100] % от планирания си финансов потенциал. През месец август 2013 г. дружеството е въвело платени услуги за хранене на борда, които не са срещнали отрицателни реакции сред клиентите. Според пазарното проучване на LOT пътниците от неговата икономична класа по всяка вероятност няма да се противопоставят и на други платени услуги, освен таксата за багаж (каквато LOT не възнамерява да въвежда). Пътниците на полския пазар, в който НТП имат повече от 50 % дял, са свикнали с платените услуги.
(227)
Изглежда има потенциал за растеж на допълнителните приходи. Допълнителните приходи на LOT представляват […] % от общите приходи и са по-ниски от средните за традиционните превозвачи (3,1 % и се повишават) и много по-ниски от Aer Lingus (13-14 %), което LOT счита за свой стратегически еталон (поради сходства в големината и бизнес модела). В LOT е създаден специален отдел, отговарящ за повишаване на допълнителните приходи. Тъй като традиционните въздушни превозвачи преминават към смесен бизнес модел, съчетаващ повече допълнителни приходи с традиционни елементи на мрежовите превозвачи, изглежда има основания да се смята, че движението на LOT в тази посока няма да застраши неговата стратегия (да остане традиционен превозвач) и да отблъсне клиентите.
(228)
Що се отнася до по-нататъшното изпълнение на плана за преструктуриране, към 31 декември 2013 г. LOT вече е било реализирало 69 % от планираното подобрение за 2014 г. За постигането на поставената цел за годината, приключваща на 31 декември 2014 г. (печалба от основна дейност в размер на 71 млн. PLN) LOT все още трябва да подобри финансовото си изпълнение със 75 млн. PLN, което е реалистична цел.
(229)
По-специално от LOT са намерили източници за това изисквано подобрение, например ползи от вече осъществените мерки за преструктуриране, които имат периодично финансово въздействие ([ 100] млн. PLN през 2013 г.), отсъствието на еднократните разходи, свързани с престоя на земя на самолетите B787 през първата половина на 2013 г. ([ 25] млн. PLN), допълнителна печалба от самолетите B787, ако се използват през цялата година, вместо през половината като през 2013 г. ([ 50] млн. PLN), икономии от разходи за гориво ([ 75] млн. PLN). LOT би трябвало да постигне своята финансова цел за 2014 г., дори на практика да се осъществят само част от тези потенциални подобрения.
(230)
Трето, подобрила се е макроикономическата среда, която е причината за неуспеха на предишните опити за преструктуриране. След рецесията през 2009 г. и 2012 г. икономиката на ЕС изглежда набира сила, като според прогнозите ще отбележи растеж от 1,6 % през 2014 г. и 2,0 % през 2015 г. Очаква се растежът на полската икономика през 2014 г. да бъде 3,2 %, т.е. по-голям от предвидения при изготвянето на плана за преструктуриране (2,2 %), и 3,4 % през 2015 г. (73) Въз основа на цитираните от LOT данни за минали периоди изглежда търсенето в сферата на въздушния превоз на пътници е в тясна връзка с икономическия растеж. IATA прогнозира, че движението на пътници в световен мащаб ще се увеличава с 5,4 % годишно през периода 2013-2017 г. Според Асоциацията на европейските въздушни превозвачи, в лятното разписание за 2014 г. Централна и Източна Европа ще отбележат най-голямото разширение (7 % увеличение на полетите) от всички европейски области. През Полша преминава около 25 % от цялото въздушно движение в Централна и Източна Европа.
(231)
В резултат на това през финансовата година, приключила на 31 декември 2013 г. -първата пълна година от периода на преструктуриране - LOT е отчело нетна печалба в размер на 26 млн. PLN (спрямо планирана загуба от 196 млн. PLN). Според анализа на дружеството тази първа печалба от 2007 г. насам до голяма степен се е дължала на прилагането на мерките за преструктуриране, а не на външни фактори.
(232)
Ликвидността на LOT също се е подобрила значително. Действителните парични потоци от дейността през 2013 г. са били по-високи от планираното с 285 млн. PLN. Въпреки че в плана за преструктуриране е прието, че LOT е щяло да има нужда от помощ за преструктуриране през месец август 2013 г., до момента дружеството се е справило и без такава помощ и дори е генерирало допълнителни източници на финансиране, като […] от Boeing в размер на […] млн. USD и нетни постъпления от продажбата и обратния лизинг на шест самолета B787 в размер на […] млн. USD (74). В резултат на това, въпреки че дружеството все още има нужда от помощ за да оцелее, ликвидният резерв се е увеличил, което допълнително подкрепя твърденията за възстановяване на жизнеспособността.
(233)
В решението за откриване Комисията постави под съмнение някои допускания, на които са основани финансовите прогнози, например относително малкото отклонение спрямо базата на ключовите параметри, на които са основани финансовите прогнози (например средните приходи от пътник (доходност) - с 1 %, броя на пътниците - с 1 %, обменният курс PLN/USD - с 10 %), фиксираната цена на горивото за 6-годишен период на прогнозата, процент на изпълнение на мерките за преструктуриране на равнище 85 %, размерът на постъпленията, които се планира да бъдат генерирани от преотдаването на лизинг на самолетите.
(234)
Полските органи представиха актуализиран анализ на чувствителността, в който бяха приети по-големи отклонения на ключовите параметри спрямо базата: доходност - с 4 %, брой на пътниците - с 3,5 %, обезценяване на PLN спрямо USD - с 55 %. Според този анализ във всички сценарии LOT отново се очаква да запази своята жизнеспособност през целия период на прогнозата 2014-2018 г. Въпреки това полските органи са подчертали, че базовите равнища са консервативни. Планираната доходност е обоснована с оглед на стойностите за минали периоди и е била потвърдена от действителните резултати (през 2013 г. доходността се е повишавала по-бързо от планираното). Броят на пътниците, за който вече са приети значително по-ниски равнища поради мерките за преструктуриране и компенсаторните мерки, е по-малък, отколкото би било обосновано, ако се направи съпоставка с подобни въздушни превозвачи и прогнозите за растеж на полския пазар. Накрая, според прогнозите на финансовите институции, цитирани от LOT, обменният курс PLN/USD се предвижда да остане под равнището, което е прието в плана за преструктуриране, до края на периода на прогнозата, т.е. 2016 г.
(235)
Базовата цена на горивото, която е приета в плана за преструктуриране, е над максималната за LOT през изминалия 10-годишен период и с 12,1 % по-висока от пазарната цена към момента на изпращане на уведомлението, т.е. относително по-висока от цените, които Комисията е анализирала в предишни дела за преструктуриране на въздушни превозвачи (75) (например максималната цена на горивото, анализирана в делото на Czech Airlines, е била 5 %, а в делото на Air Malta - 4,5 % над пазарните цени към съответния момент). Понастоящем LOT може да хеджира цената на горивото с […] % под базовото равнище до 2015 г., което означава, че може да си гарантира, че цената няма да превиши хеджираното равнище до края на периода на преструктуриране. Освен това, според анализа на чувствителността, дори тази твърде консервативна базова цена да се увеличи с 15 %, LOT все пак би запазило ликвидността си през целия период на финансовата прогноза.
(236)
Що се отнася до постъпленията, които е планирано да бъдат генерирани от преотдаването на самолети на лизинг, LOT е преотдало на лизинг един самолет B787 на туроператори и понастоящем работи по окончателно споразумение с лизингополучателя за втори самолет. LOT оценява вероятността да сключи сделката като висока. Според мнението на една заинтересована страна самолетът B787 е силно търгуем самолет. Следователно допускането по отношение на преотдаването на лизинг на два B787 изглежда осъществимо.
(237)
LOT все още търси купувачи или лизингополучатели за […] самолети E170. Въпреки това дружеството е изготвило алтернативен сценарий за флота, при който се допуска тези самолети да останат в експлоатация, за да се осигури възстановяването на жизнеспособността дори ако тези опити се провалят. Комисията е проучила как алтернативният сценарий, ако бъде осъществен, би засегнал финансовите прогнози. Установено е, че общите изходящи парични потоци за периода 2014-2018 г. биха били по-високи с [64-78] млн. PLN, отколкото при базовия сценарий. Тази отрицателна разлика остава в предвидения в плана за преструктуриране резерв. Дори при най-неблагоприятния сценарий LOT се очаква да генерира натрупани парични потоци в размер на [ 150] млн. PLN през периода 2014-2018 г.
(238)
Освен това LOT е предвидило допълнителни мерки за преструктуриране (които не са включени в плана за преструктуриране) за погасяване на потенциалните отрицателни ефекти от алтернативния сценарий за флота. Очакваното финансово въздействие на тези допълнителни мерки възлиза на [ 50] млн. PLN годишно, което доста превишава възможния недостиг на финансиране в размер на [64-78] млн. PLN през периода 2014-2018 г. Според финансовите прогнози при алтернативния сценарий за флота в съчетание с допълнителни мерки за преструктуриране, позицията на ликвидност на LOT се прогнозира да бъде дори малко по-добра спрямо допусканията в плана за преструктуриране.
(239)
По отношение на процента на изпълнение на плана за преструктуриране, на база на горепосочения анализ, Комисията счита за реалистичен възприетия процент на изпълнение на мерките за преструктуриране в размер на 85 %. Освен това тя отбелязва, че през 2013 г. LOT е постигнало 137 % от планираните ползи от преструктурирането.
(240)
Следователно Комисията счита, че актуализираният анализ на чувствителността допълнително показва, че чрез предложените мерки за преструктуриране е възможно да се възстанови дългосрочната жизнеспособност на дружеството.
(241)
Освен това Комисията отбелязва, че продължителността на плана за преструктуриране е ограничена до три години и едно тримесечие, считано от последното тримесечие на 2012 г. до края на 2015 г., което в настоящия случай изглежда уместно с оглед на предвидените в плана мерки за преструктуриране, на графика, в съответствие с който те трябва да бъдат изпълнени, както и на първите резултати от тези мерки. Периодът е по-кратък, отколкото в одобрените преди това дела за преструктуриране на въздушни превозвачи (76), при които периодът за преструктуриране беше пет години.
(242)
Накрая, Комисията отбелязва, че изпратеният план за преструктуриране е от 14 юни 2013 г., а процесът на преструктуриране е започнал в края на 2012 г. Действително преструктурирането на предприятие в затруднение по принцип изисква множество мерки, някои от които могат да бъдат приети незабавно, а за дефинирането и изпълнението на други може да е необходимо повече време. Обратен би бил ефектът, ако се наложи, че, за да се считат за част от един и същ процес на преструктуриране, първите мерки не могат да бъдат прилагани, докато последните мерки не бъдат дефинирани в пълни детайли. Такова едно ембарго върху изпълнението на мерките, които биха могли да се приемат незабавно, би задълбочило затрудненията на дружеството и необходимостта от допълнителна държавна помощ.
(243)
Следователно Комисията стига до заключението, че чрез предложените мерки за преструктуриране е възможно да бъде възстановена дългосрочната жизнеспособност на дружеството в рамките на разумен срок и въз основа на реалистични допускания.
7.3.4 Избягване на ненужни нарушения на конкуренцията (компенсаторни мерки)
(244)
В съответствие с точки 38-42 от Насоките трябва да се предприемат компенсаторни мерки, за да се гарантира възможно най-голямо смекчаване на неблагоприятните ефекти по отношение на условията за търговия. Помощта не трябва ненужно да нарушава конкуренцията. Това обикновено означава ограничаване на присъствието, на което дружеството може да се радва на своите пазари в края на периода на преструктуриране. Компенсаторните мерки следва да бъдат пропорционални на последиците от нарушенията на конкуренцията вследствие на помощта и по-специално на размера и относителното значение на предприятието на неговия(ите) пазар(и). Закриването на губещи дейности не може да се счита за валидна компенсаторна мярка. Степента на намаляване чрез компенсаторните мерки трябва да се установява на база конкретен случай и във връзка с целта за възстановяване на дългосрочната жизнеспособност на фирмата. Освен това според точка 7 от Насоките Комисията ще иска компенсаторни мерки, които да минимизират ефекта върху конкурентите.
(245)
Според точка 56 от Насоките условията за разрешаване на помощ не са толкова строги по отношение на прилагането на компенсаторни мерки в подпомагани райони. За тази цел Комисията отбелязва, че LOT е установено в подпомаган район в съответствие с член 107, параграф 3, буква а) от ДФЕС.
(246)
Комисията отбелязва, че LOT е относително малко дружество, което е изправено пред конкуренция в лицето на традиционните превозвачи и на НТП. Неговият дял в общия европейски сектор на въздушния превоз на пътници се оценява на под 1 %. Позициите му са относително по-силни (макар и отслабващи) по международните маршрути до/от Полша, като делът му в сектора се определя на 27 %. Следователно Комисията счита, че са необходими компенсаторни мерки. Въпреки това относително малкият размер и ограничената пазарна значимост на LOT дават възможност на Комисията да приеме, че последиците от нарушенията на конкуренция в резултат на помощта ще бъдат ограничени. Това също би трябвало да се вземе предвид в оценката на компенсаторните мерки.
(247)
Като компенсаторни мерки LOT планира да закрие 19 линии и да намали честотата на експлоатация по 5 линии (вж. подробности в раздел 3.4). Предложените компенсаторни мерки отговарят на намаляване на капацитета с [13,5-16,5] % от гледна точка на ASK спрямо периода преди преструктурирането ноември 2011 г. - октомври 2012 г. От LOT твърдят, че нито една от линиите не е реализирала загуби преди преструктурирането.
(248)
В LOT изчисляват доходността на маршрутите с две мерки: „марж 1“ и „марж 2“. При марж 1 се отчитат приходите и променливите разходи по даден маршрут, като например продажби, разходи за пътници и полети. При марж 2 допълнително се взема предвид т.нар. „принос“ (финансовото въздействие на даден маршрут върху цялата полетна мрежа на LOT) и непреките разходи, относими към даден маршрут (например оперативен лизинг, амортизация, постоянни разходи за персонала, маркетинг и реклама). По марж 1 всички въпросни маршрути са били печеливши.
(249)
В съответствие със своята практика Комисията счита маршрутите за печеливши, ако имат положителен марж на приноса през годината, предшестваща тяхното отстъпване (77). При марж на приноса (който отговаря на „марж 1“ на LOT) се вземат предвид приходите от продажби и променливите разходи (например разходи, свързани с полетите, пътниците и разпространението), относими към всеки отделен маршрут. Маржът на приноса е подходяща мярка, тъй като при него се отчитат всички разходи, които са пряко свързани с въпросния маршрут. Маршрутите с положителен марж на приноса не само покриват променливите разходи на даден маршрут, но също така допринасят за покриването на постоянните разходи на дружеството.
(250)
Обичайната стопанска практика е да не се закриват полети, които покриват променливите разходи в краткосрочен и в средносрочен план. По принцип постоянните разходи не се променят при промени в обема на полетите и трябва да бъдат покрити, независимо дали дадена линия се обслужва или не. Следователно за въздушния превозвач е по-изгодно да запази подобна линия, докато тя покрива поне част от постоянните разходи, отколкото да я закрие. Това беше признато изрично от една от заинтересованите страни, която изрази мнението, че измерването на доходността на база само на променливите разходи не е подходящо в дългосрочен план.
(251)
Въз основа на горното Комисията стига до заключението, че въпросните маршрути представляват подходяща компенсаторна мярка, тъй като те не са реализирали загуби преди преструктурирането.
(252)
Що се отнася до твърдението на заинтересованата страна, че благодарение на държавната помощ LOT е увеличило своя капацитет на полския пазар на чартърни полети, Комисията отбелязва първо, че до момента LOT е получило единствено помощта за оздравяване, която изцяло е била използвана за погасяване на просрочени задължения и за покриване на касовия дефицит от оперативна дейност през периода на оздравяване. Следователно LOT не е разполагало с излишна държавна помощ, с която да финансира предполагаемото разширение на пазара на чартърни полети. Не се планира така също бъдещата помощ за преструктуриране да се изразходва за тази цел, а единствено за финансиране на мерките за преструктуриране.
(253)
Второ, LOT не е увеличило своя капацитет на полския пазар на чартърни полети. Обратно, LOT е намалило присъствието си на растящия полски пазар на чартърни полети от [ 3] % през 2012 г. на [ 1,5] % през 2013 г. (в миналото LOT е имало много по-силни позиции с пазарен дял от [ 15] % през 2010 г.). Дейностите на LOT на пазара на чартърни полети са временни и се извършват единствено с цел да се осигури ефективното използване на неговия флот, както е предвидено в плана за преструктуриране. LOT не планира да продължи своето присъствие на пазара на чартърни полети след изтичането на периода на преструктуриране.
(254)
Трето, чартърните полети са странична дейност за LOT, която представлява едва [ 1] % от неговата дейност. Според Насоките се изисква намаляване на капацитета на основния пазар, т.е. в случая на LOT - редовни полети.
(255)
В обобщение, общото равнище на намаляването на капацитета в резултат на компенсаторните мерки, които са предложени от LOT, възлиза на [13,5-16,5] % и е по-високо от равнището, което Комисията е приела в горепосочените дела за преструктуриране на въздушни превозвачи, т.е. Czech Airlines и Air Malta. Струва си да се отбележи също така, че действителното намаление на капацитета, отчетено от LOT през 2013 г., е било с 1,6 процентни пункта по-голямо от планираното.
(256)
Освен това Комисията отбелязва, че LOT е анулирано редица маршрути, обслужвани от напълно координираните (78) летища във Франкфурт, Мюнхен, Дюселдорф, Виена, Цюрих, Хелзинки, Париж, Ница, Рим, Амстердам и Стокхолм. В резултат на това са били освободени двойки слотове на тези летища, което създава нови стопански възможности за конкурентни въздушни превозвачи да обслужват маршрути до и от въпросните летища и да увеличат своето присъствие на тях.
(257)
С оглед на горното предложените компенсаторни мерки са достатъчни, за да се гарантира свеждането до минимум на неблагоприятните последици за условията на търговия вследствие на държавната помощ. Следователно предложените компенсаторни мерки съответстват на точки 38-42 от Насоките.
7.3.5. Помощ, ограничена до минимум, собствен принос
(258)
В съответствие с точки 43-45 от Насоките помощта трябва да бъде сведена до необходимия минимум, за да може да се осъществи преструктурирането. Очаква се получателят на помощта да направи значителен принос към плана за преструктуриране от своите собствени ресурси, включително чрез продажбата на активи на дружеството, които не са от жизненоважно значение за неговото оцеляване, или чрез външно финансиране при пазарни условия. Приносът трябва да е действителен, т.е. наличен, без да включва очаквани бъдещи печалби като парични потоци и е признак, че пазарите вярват във възможността за възстановяване на жизнеспособността на дружеството. За големи предприятия като LOT делът на собствения принос трябва да бъде поне 50 % от разходите за преструктуриране.
(259)
Декларираният собствен принос на LOT възлиза на [1 200-1 600] млн. PLN и е в размер на [60-67] % от разходите за преструктуриране. В него са включени: i) финансовият лизинг на самолети B787 в размер на […] млн. PLN; както и ii) продажбата на дълготрайни активи, която се планира да генерира […] млн. PLN.
(260)
Финансовият лизинг е бил предоставен от частна банка от САЩ […] за финансиране на придобиването на пет самолета B787. Той е обезпечен, наред с други, с гаранция от Ex-Im Bank и залози върху самолетите.
(261)
Според Насоките собственият принос може да идва от „външно финансиране при пазарни условия“. Настоящият финансов лизинг отговаря на това условие. Първо, той е предоставен от частна банка. Второ, LOT е избрало офертата на […] в рамките на състезателна процедура измежду 24 търговски оферти, които е получило от пазара. Трето, лизингът на самолети е стандартна форма на финансиране (включително вида на обезпечението) в сектора на въздухоплаването, която се използва така също от конкурентите на LOT. Според предоставената от полските органи информация през последните три години различни въздушни превозвачи от ЕС са придобили самолети с гаранции от ECA, в това число Air France, British Airways, Lufthansa, Norwegian, KLM. През 2012 г. приблизително 30 % от сделките за финансиране на самолети в световен мащаб са били сключени с участието на ECA. Накрая, финансирането обхваща само част от покупната цена на самолета ([75-90] %), докато останалата част трябва да бъде платена от LOT.
(262)
От друга страна, в Насоките е посочено, че собственият принос „… е признак, че пазарите вярват във възможността за възстановяване на жизнеспособността“. Предвид високото качество на обезпечението и очевидно ниския или никакъв риск от неизпълнение, в решението за откриване Комисията изрази резерви дали въпросният лизинг може да се счита за доказателство, че пазарите вярват, че LOT ще възстанови дългосрочната си жизнеспособност.
(263)
Полските органи представиха допълнителни разяснения и доказателства, за да разсеят тези опасения. Преди предоставянето на гаранцията от Ex-Im Bank е извършена надлежна проверка и финансовото положение и дейността на LOT са били анализирани. Заключението е било, че LOT е имало жизнеспособен бизнес модел и би могло да изплаща лизинга в дългосрочен план.
(264)
Освен това фактът, че 24 частни дружества са предложили различи условия за финансиране на въпросната сделка показва, че, въпреки висококачественото обезпечение, те все пак са счели, че финансирането на LOT е свързано с известен риск (в противен случай всички участници в търга биха предложили същата безрискова ставка). Рационалният пазарен кредитор би направил оценка на този риск и би взел предвид жизнеспособността на LOT, тъй като тя е ключов фактор, оказващ влияние върху способността на длъжника да изплаща лизинга.
(265)
Освен това един от участниците в търга е предложил финансиране без гаранцията на ECA, което показва, че пазарът е бил готов да предложи финансирането дори без каквато и да било намеса от страна на ECA. Въз основа на извършения от външен консултант анализ от LOT са избрали офертата на […] като по-изгодна.
(266)
Свързаният с LOT риск е бил оценен също така от капиталовия пазар на САЩ, на който през 2013 г. лизингът е бил рефинансиран успешно от първоначалната му структура на финансиране, базирана на механизма на заем, в структура на финансиране, базирана на емитирането на облигации. Облигациите са били придобити от частни инвеститори, които са приели свързания риск и следователно мълчаливо са изразили своята увереност, че задълженията по основния лизинг ще бъдат изпълнени.
(267)
Обичайна пазарна практика е лизингодателите да свеждат до минимум риска, като търсят обезпечение с най-високо качество и евентуално гаранция. Следователно фактът, че […] е предоставило финансиране въз основа на гаранция от ECA, не доказва, че пазарите не са вярвали в жизнеспособността на LOT. От друга страна, лизингодателят не би предоставил финансиране само защото обезпечението е добро, ако е уверен, че лизингополучателят няма да може да изплати лизинга. При всички случаи лизингодателят поема известен кредитен риск, тъй като би претърпял загуби при неизпълнение на лизингополучателя (т.е. непосредствена загуба на доход от наем, която продължава, докато самолетът бъде преотдаден на лизинг на нов клиент, както и направените разходи по преконфигурирането на самолета за друг оператор и направените разходи за изпълнение на обезпеченията и гаранцията).
(268)
С оглед на горното финансовият лизинг може да се счита за признак, че пазарите са имали доверие във възстановяването на жизнеспособността на LOT. В това отношение Комисията отбелязва, че вече е приемала финансовия лизинг като валиден източник на собствен принос по делата за преструктурирането на Czech Airlines и airBaltic (79).
(269)
Що се отнася до втория източник, за който е изпратено уведомление, а именно продажбата на дълготрайни активи, полските органи посочиха, че до момента са били реализирани постъпления в размер на […] PLN. Освен това полските органи представиха независими експертни оценки, потвърждаващи пазарната стойност на допълнителен недвижим имот в размер на […] PLN. При извършения от Комисията анализ на тези оценки не бяха открити никакви грешки. За оценките са използвани утвърдени методики, като те са базирани на достоверни допускания. Следователно Комисията счита, че резултатите от оценките представляват подходящо приближение за пазарните цени на активите за продажба. Стойността на останалите активи (80), които са предвидени като собствен принос, или не е била потвърдена от независима оценка или някакво друго достоверно доказателство, или оценките не са актуални. Следователно Комисията счита собственият принос в размер на 30 650 928 PLN (т.е. действително реализираните постъпления и планираните постъпления, подкрепени с независими експертни оценки) за приемлив във връзка с продажбата на тези активи.
(270)
Въз основа на тези съображения Комисията стига до заключението, че собственият принос в размер на [1 200-1 600] PLN отговаря на критериите на Насоките. Тази сума представлява [60-67] % от общите разходи за преструктурирането и е доста над прага от 50 %, който се изисква за големи предприятия. Само финансовият лизинг представлява [60-67] % от общите разходи за преструктуриране и следователно би бил достатъчен, за да бъде достигнат изисквания праг.
(271)
С оглед на горното Комисията стига до заключението, че мярката за която е изпратено уведомление, отговаря на предвидените в Насоките условия за съвместимост.
VIII. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(272)
Комисията стига до заключението, че мярката за която е изпратено уведомление, представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, която е съвместима с вътрешния пазар въз основа на член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС във връзка с Насоките.
(273)
Комисията стига до заключението също така, че отсрочените плащания на летищни такси, споменати в съображение 90, както и другите сделки, посочени в съображения 132 и 133, не представляват помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз.
(274)
Накрая, Комисията отбелязва, че полските органи са се съгласили с приемането и нотифицирането на настоящото решение на английски език,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Държавната помощ, която Полша планира да приведе в действие за LOT Polish Airlines S.A., в размер на 804,29 млн. PLN е съвместима с вътрешния пазар по смисъла на член 107, параграф 3, буква в) от Договора.
Член 2
Следните мерки не представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
1.
Отсрочване на плащането на летищни такси, предоставено на LOT от държавни летища през периода май 2009 г. - април 2013 г.
2.
Следните сделки с недвижими имоти:
а)
продажбата и обратният лизинг на централата на LOT въз основа на споразумение, подписано на 10 май 2011 г. между LOT и PZU/PB1, за продажна цена в размер на […] PLN (около […] EUR);
б)
продажбата на недвижим имот, намиращ се на ул. „17 Stycznia“ 39 въз основа на споразумение, подписано на 31 юли 2012 г. между LOT и TF Silesia, за продажна цена в размер на […] PLN (около […] EUR);
в)
продажбата на товарния терминал въз основа на споразумение, подписано на 25 ноември 2011 г. между LOT и LS Airport Services, за продажна цена в размер на […] PLN (около […] EUR);
г)
продажбата на оборудването за обслужване на храненето на борда въз основа на споразумение, подписано на 8 декември 2011 г. между LOT и LOT Catering, за продажна цена в размер на […] PLN (около […] EUR).
3.
Следните споразумения за заем:
а)
два заема, предоставени на LOT от дружества, принадлежащи на PZU Group: първи в размер на […] PLN (около […] EUR) на 14 декември 2009 г. и втори в размер на […] PLN (около […] EUR) на 17 февруари 2010 г.;
б)
заем в размер на […] PLN (около […] EUR), предоставен на LOT от PKN Orlen на 28 юни 2012 г.;
в)
заем в размер на […] PLN (около […] EUR), предоставен на LOT от TF Silesia на 30 март 2009 г.;
г)
заем в размер на […] млн. PLN (около […] млн. евро), предоставен на LOT от OLPP на 9 март 2012 г.
4.
Продажбата на следните дъщерни предприятия на LOT:
а)
продажбата на 33,3 % от акциите на LOT в Casinos Poland на Vicco въз основа на споразумение, сключено на 8 април 2013 г., срещу сума в размер на […] млн. PLN (около […] млн. евро);
б)
продажбата на 49 % от акциите на LOT в Petrolot на PKN Orlen въз основа на споразумение, сключено на 21 декември 2012 г., срещу сума в размер на […] PLN (около […] EUR);
в)
продажбата на 37,90 % от акциите на LOT в Eurolot на TF Silesia въз основа на споразумение, сключено на 27 февруари 2013 г., срещу сума в размер на [ 118 млн.] PLN (около [ 29 млн.] евро).
5.
Сделките по отношение на снабдяването на LOT с гориво от PKN Orlen и неговото дъщерно предприятие Petrolot.
Член 3
Адресат на настоящото решение е Република Полша.
Съставено в Брюксел на 29 юли 2014 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ (ΕΕ) 2015/119 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 29ης Ιουλίου 2014
σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.36874 (2013/C) (ex 2013/N) που προτίθεται να χορηγήσει η Πολωνία υπέρ των πολωνικών αερογραμμών LOT Polish Airlines S.A. και σχετικά με το μέτρο SA.36752 (2014/NN) (ex 2013/CP) που έθεσε σε εφαρμογή η Πολωνία υπέρ των πολωνικών αερογραμμών LOT Polish Airlines S.A.
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 5429]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την απόφαση με την οποία η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την ενίσχυση SA.36874 (2013/C, πρώην 2013/N) (2),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις (3), και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
1.1 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ SA.36874 - ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(1)
Με επιστολή της 20ής Ιουνίου 2013, η Πολωνία κοινοποίησε στην Επιτροπή τη χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης υπέρ των πολωνικών αερογραμμών LOT Polish Airlines SA (εφεξής «LOT», «η εταιρεία»), ύψους 804,29 εκατ. πολωνικών ζλότι (PLN) (περίπου 200 εκατ. ευρώ). Πριν από την κοινοποίηση είχε χορηγηθεί δάνειο διάσωσης ύψους 400 εκατ. πολωνικών ζλότι, στις 20 Δεκεμβρίου 2012, το οποίο η Επιτροπή χαρακτήρισε συμβιβάσιμο στις 15 Μαΐου 2013 (4), υπό την επιφύλαξη της δέσμευσης της Πολωνίας να κοινοποιήσει στην Επιτροπή σχέδιο αναδιάρθρωσης της LOT έως την 20ή Ιουνίου 2013.
(2)
Με επιστολή της 6ης Νοεμβρίου 2013, η Επιτροπή κοινοποίησε στην Πολωνία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (5) («ΣΛΕΕ») σχετικά με την ενίσχυση αναδιάρθρωσης («η απόφαση κίνησης της διαδικασίας»). Η Πολωνία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σχετικά με την εν λόγω απόφαση με επιστολές της 10ης Ιανουαρίου και της 12ης Φεβρουαρίου 2014. Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολή της 8ης Μαΐου 2014, στην οποία η Πολωνία απάντησε στις 20 Μαΐου 2014.
(3)
Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (6). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
(4)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από επτά ενδιαφερόμενα μέρη και τις διαβίβασε στην Πολωνία, στην οποία δόθηκε η δυνατότητα να απαντήσει. Η Πολωνία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της με επιστολή στις 28 Μαρτίου 2014.
1.2 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ SA.36752 - ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΑΠΟ ΤΗ RYANAIR
(5)
Στις 23 Μαΐου 2013 η Επιτροπή έλαβε καταγγελία από τη Ryanair, στην οποία υποστηριζόταν ότι χορηγήθηκε στην εταιρεία απεριόριστο πιστωτικό όριο για τα αερολιμενικά τέλη στους κρατικούς αερολιμένες, εις βάρος όλων των άλλων αερογραμμών, και ότι η χορήγηση αυτή συνιστούσε κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή καταχώρισε την καταγγελία με αριθμό υπόθεσης SA.36752.
(6)
Στις 19 Ιουνίου 2013, η Επιτροπή διαβίβασε στην Πολωνία την καταγγελία, μαζί με αίτημα παροχής πληροφοριών, στο οποίο η Πολωνία απάντησε τη 13η Αυγούστου 2013.
(7)
Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 99 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η καταγγελία υπόκειται σε αξιολόγηση από την Επιτροπή στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας.
1.3 ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ
(8)
Με επιστολή της 26ης Ιουνίου 2014, η Πολωνία συμφώνησε να παραιτηθεί από το δικαίωμα που της παραχωρείται δυνάμει του άρθρου 342 της ΣΛΕΕ και του άρθρου 3 του κανονισμού αριθ. 1 (7) και να αποδεχθεί την έκδοση και την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στην αγγλική γλώσσα.
II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1 Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ
(9)
Η LOT είναι ο εθνικός αερομεταφορέας της Πολωνίας, ο οποίος ιδρύθηκε το 1929. Η εταιρεία έχει την έδρα της στην περιοχή Mazowieckie, που είναι επιλέξιμη για χορήγηση περιφερειακής ενίσχυσης δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ. Η εταιρεία ανήκει στην κυριότητα του Δημόσιου Ταμείου (67,97 %), της κρατικής εταιρείας επενδύσεων χαρτοφυλακίου (Towarzystwo Finansowe) «Silesia Sp. z o.o.» («TF Silesia») (25,1 %) και των εργαζομένων της LOT (6,93 %).
(10)
Η LOT είναι η μητρική εταιρεία του ομίλου LOT που περιλαμβάνει (σύμφωνα με στοιχεία της 31ης Δεκεμβρίου 2013) τέσσερις θυγατρικές εταιρείες, οι οποίες δραστηριοποιούνται στις αγορές του τουριστικού κλάδου (LOT Travel Sp. z o.o.), καθώς και στην παροχή αερολιμενικών και υποστηρικτικών υπηρεσιών (GLT-LOT Uslugi Lotniskowe Sp. z o.o., WRO-LOT Uslugi Lotniskowe Sp. z o.o.) και υπηρεσιών συντήρησης αεροσκαφών (Central European Engine Services Sp. z o.o.).
(11)
Κατά τα τελευταία έτη, η δομή του ομίλου LOT τροποποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό, δεδομένου ότι η LOT προέβη σε πώληση αρκετών θυγατρικών εταιρειών της προκειμένου να επικεντρωθεί στην κύρια δραστηριότητά της και να δημιουργήσει ταμειακά διαθέσιμα. Το 2012 η Επιτροπή διερεύνησε και αποσαφήνισε από πλευράς κρατικής ενίσχυσης τις πωλήσεις κατά την περίοδο 2010-2012 τριών θυγατρικών εταιρειών της LOT, δηλαδή της LOT Services Sp. z o.o. («LOT Services»), της LOT Catering Sp. z o.o. («LOT Catering») και της LOT Aircraft Maintenance Services Sp. z o.o. («LOT AMS») (8). Πιο πρόσφατα, κατά την περίοδο 2012-2013, η LOT προέβη στην πώληση του συνόλου των μετοχών που κατείχε στις εταιρείες Petrolot Sp. z o.o. («Petrolot»), Eurolot Sp. z o.o. («Eurolot») και Casinos Poland Sp. z o.o. («Casinos Poland»).
(12)
Σύμφωνα με στοιχεία της 1ης Δεκεμβρίου 2013, η LOT απασχολεί 1 661 εργαζομένους (κατόπιν μείωσης του αριθμού τους από 2 130 εργαζομένους που απασχολούσε την 31η Οκτωβρίου 2012) (9). Δεδομένου ότι ο κύκλος εργασιών της εταιρείας για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2013 ανήλθε στο ποσό των 3,147 δισεκατ. ζλότι (περίπου 787 εκατ. ευρώ), η εταιρεία κατατάσσεται στις μεγάλες επιχειρήσεις.
(13)
Η LOT είναι μέλος της Star Alliance και εκμεταλλεύεται στόλο 47 αεροσκαφών. Πριν από την αναδιάρθρωσή της (κατά την περίοδο μεταξύ του Νοεμβρίου 2011 και του Οκτωβρίου 2012), η εταιρεία εξυπηρετούσε τακτικές αεροπορικές συνδέσεις προς 70 προορισμούς στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, τη Μέση Ανατολή και την Ασία, μεταξύ των οποίων 51 συνδέσεις προς ευρωπαϊκούς προορισμούς, 11 συνδέσεις εκτός Ευρώπης και 8 συνδέσεις εσωτερικού.
(14)
Η Πολωνία εκτιμά ότι το 2012 το μερίδιο της LOT στον κλάδο των ευρωπαϊκών επιβατικών αερομεταφορών ήταν μικρότερο του 1 %. Ως εθνικός αερομεταφορέας της Πολωνίας, η LOT κατείχε κατά παράδοση ισχυρή θέση στο εν λόγω κράτος μέλος. Τα τελευταία έτη, ωστόσο, βρέθηκε αντιμέτωπη με τον εντεινόμενο ανταγωνισμό από τους αερομεταφορείς χαμηλού κόστους («ΑΧΚ») και τις παραδοσιακές αεροπορικές εταιρείες. Πράγματι, το μερίδιό της όσον αφορά τον αναπτυσσόμενο κλάδο των επιβατικών αερομεταφορών στην Πολωνία μειώθηκε, από 55 % το 2000, σε 27 % το 2013. Το 2012 η LOT εξυπηρέτησε περίπου 5 εκατ. επιβάτες, ενώ το 2013, δηλαδή το πρώτο πλήρες έτος της παρούσας αναδιάρθρωσης, η LOT εξυπηρέτησε περίπου 4,7 εκατ. επιβάτες.
(15)
Μεταξύ των κυριότερων ανταγωνιστών της LOT συμπεριλαμβάνονται η Ryanair, η Wizzair και η Lufthansa. Ο κεντρικός αερολιμένας και η έδρα της LOT είναι ο αερολιμένας Chopin της Βαρσοβίας. Η εταιρεία εξυπηρετεί επίσης διεθνείς συνδέσεις από πέντε περιφερειακούς αερολιμένες της Πολωνίας.
(16)
Οι κυριότεροι τομείς δραστηριότητας της LOT είναι οι εξής:
-
εσωτερικές και διεθνείς αεροπορικές μεταφορές επιβατών, αποσκευών, ταχυδρομείου και φορτίου,
-
ναύλωση αεροσκαφών,
-
παροχή υπηρεσιών που συνδέονται με τις αεροπορικές μεταφορές.
Η κύρια δραστηριότητα της LOT συνίσταται στη πραγματοποίηση τακτικών επιβατικών αερομεταφορών. Η πλειονότητα των επιβατών της μεταφέρονται με πτήσεις μικρών αποστάσεων, οι οποίες αποφέρουν επίσης το μεγαλύτερο ποσοστό των εσόδων της εταιρείας από πωλήσεις.
(17)
Τα τελευταία έτη η LOT αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσχέρειες, κυρίως λόγω της άσκησης μη αποδοτικών δραστηριοτήτων, της υποβάθμισης του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος και της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης. Από το 2008 και μετά η εταιρεία καταγράφει σε κάθε οικονομικό έτος απώλειες από τις κύριες δραστηριότητές της. Παρά τις σταδιακές πωλήσεις θυγατρικών εταιρειών και άλλων στοιχείων ενεργητικού (που έχουν αποφέρει [1,2-1,4] (10) δισεκατ. πολωνικά ζλότι από το 2009 (11)), η LOT αντιμετωπίζει συνεχιζόμενα προβλήματα ταμειακών ροών, τα οποία κορυφώθηκαν τον Δεκέμβριο του 2012, όταν η εταιρεία βρέθηκε στα πρόθυρα έλλειψης ρευστότητας και αναγκάστηκε να ζητήσει ενίσχυση διάσωσης προκειμένου να αποφύγει την αφερεγγυότητα. Στον πίνακα 1 που ακολουθεί παρουσιάζονται επιλεγμένα οικονομικά στοιχεία της εταιρείας.
Πίνακας 1
Επιλεγμένα οικονομικά στοιχεία της LOT κατά την περίοδο 2010-2013 (σε εκατ. πολωνικά ζλότι)
2013
2012
2011
2010
Έσοδα από πωλήσεις
3 147,0
3 303,3
3 156,8
2 958,8
Ζημία από την κύρια δραστηριότητα
- 3,8
- 146,5
- 124,6
- 167,2
Καθαρό κέρδος/ζημία
25,8
- 399,9
- 118,0
- 56,2
Αποθεματικό
216,6
198,5
230,8
252,1
Καθαρό ενεργητικό
- 258,1
- 265,5
186,8
500,1
Χρέος (12)
3 223,0
2 683,2
2 016,7
1 606,9
Χρέωση τόκων
123,8
87,4
81,4
60,2
Ταμειακές ροές από συναλλαγές
123,8
- 240,9
- 63,9
- 13,8
Πηγή: Οικονομικές καταστάσεις για τα έτη 2013, 2012, 2011 και 2010.
(18)
Το 2012 η εταιρεία κατέγραψε πρωτοφανή καθαρή ζημία ύψους 400 εκατ. πολωνικών ζλότι, σημαντικές αρνητικές ταμειακές ροές από συναλλαγές, αυξανόμενο χρέος και αρνητική καθαρή θέση.
2.2 ΤΟ ΜΕΤΡΟ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(19)
Η κοινοποιηθείσα ενίσχυση αναδιάρθρωσης πρόκειται να χορηγηθεί από το Υπουργείο Οικονομικών με τη μορφή επένδυσης μετοχικού κεφαλαίου. Προβλέπεται ότι θα περιλαμβάνει τη μετατροπή του δανείου διάσωσης σε μετοχικό κεφάλαιο ύψους 423 εκατ. πολωνικών ζλότι, συμπεριλαμβανομένων των δεδουλευμένων τόκων έως την 20ή Ιουνίου 2013 (το ποσό του πραγματικού επιτοκίου θα υπολογιστεί εκ νέου από την ημερομηνία μετατροπής) και συμπληρωματική αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά 381,29 εκατ. πολωνικά ζλότι. Με επιστολή της 20ής Ιουνίου 2013, η Πολωνία κοινοποίησε στην Επιτροπή την ενίσχυση αναδιάρθρωσης, καθώς και το σχέδιο αναδιάρθρωσης (βλέπε αιτιολογική σκέψη 1 ανωτέρω). Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται περίοδος αναδιάρθρωσης, η οποία ξεκινά από το τελευταίο τρίμηνο του 2012 και λήγει το 2015.
III. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(20)
Η LOT προσδιόρισε ως αίτια των δυσχερειών που αντιμετωπίζει τους ακόλουθους μείζονες παράγοντες: καθυστερήσεις στην παράδοση και την έναρξη λειτουργίας των αεροσκαφών B787· την παγκόσμια οικονομική κρίση, που είχε ως συνέπεια τις μειώσεις των εξόδων ταξιδίου από εταιρικούς και θεσμικούς πελάτες· την αυξανόμενη ισχύ των ΑΧΚ και την ενοποίηση της αγοράς· τη διατάραξη των τιμών στην εσωτερική αγορά, η οποία οφείλεται στη βραχυπρόθεσμη δραστηριότητα του τοπικού ανταγωνιστή χαμηλού κόστους OLT Express· τη μείωση της ζήτησης στην αγορά εμπορευματικών μεταφορών· την αύξηση της τιμής καυσίμων των αεροσκαφών· τις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών· την αύξηση της διαπραγματευτικής ισχύος των προμηθευτών· την αυστηρότερη πολιτική διακανονισμού των εταιρειών πιστωτικών καρτών· τους νομοθετικούς φραγμούς που περιορίζουν τις επιλογές ιδιωτικοποίησης· την έλλειψη μακροπρόθεσμης στρατηγικής και σταθερής διαχείρισης· τη μη βελτιστοποίηση του στόλου και τη μη αποδοτική χρήση των πόρων· τις ισχυρές συνδικαλιστικές ενώσεις και τον χαμηλό βαθμό απόδοσης του προσωπικού· την αναποτελεσματική διαχείριση των εσόδων· το μη ανταγωνιστικό προϊόν στα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων και την αδυναμία προσέλκυσης επιβατικής κίνησης σε υψηλές τιμές· το μικρό μερίδιο των συμπληρωματικών εσόδων υψηλού περιθωρίου· τους μη αποδοτικούς διαύλους πωλήσεων· την ανεπαρκή κεφαλαιοποίηση, τις ελλιπείς επενδύσεις και την έλλειψη χρηματοπιστωτικής σταθερότητας· την αναποτελεσματική διαχείριση κινδύνων.
(21)
Προκειμένου να αντιμετωπίσει τους ανωτέρω παράγοντες, η LOT ξεκίνησε κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2012 την υλοποίηση σχεδίου αναδιάρθρωσης, το οποίο έχει ως στόχο την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας έως το τέλος του 2015.
3.1 ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(22)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται η εφαρμογή διαφόρων μέτρων αναδιάρθρωσης, τα οποία μπορούν να διαχωριστούν στους ακόλουθους βασικούς τομείς: i) δίκτυο πτήσεων και εκσυγχρονισμός του στόλου· ii) διαχείριση των εσόδων· iii) προϊόν, κατανομή και συμπληρωματικά έσοδα· iv) οργανωτική αποδοτικότητα και εσωτερική βελτιστοποίηση· v) βελτιστοποίηση των εξωτερικών εμπορικών σχέσεων· vi) συμπληρωματικές υποστηρικτικές πρωτοβουλίες. Καθένας από τους τομείς αυτούς περιγράφεται αναλυτικά κατωτέρω.
3.1.1 Δίκτυο πτήσεων και εκσυγχρονισμός του στόλου
Εκσυγχρονισμός του στόλου
(23)
Ο εκσυγχρονισμός του στόλου αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του σχεδίου αναδιάρθρωσης και αναμένεται να αποφέρει σημαντική μείωση των λειτουργικών δαπανών. Εκτιμάται ότι η υφιστάμενη δομή του στόλου της LOT είναι υπερβολικά διαφοροποιημένη, απαρχαιωμένη και δαπανηρή. Η σημαντικότερη αλλαγή συνίσταται στην αντικατάσταση των αεροσκαφών B767, που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος, από τα νέα αεροσκάφη B787 στα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων. Επιπλέον, η LOT σχεδιάζει να προβεί σε αναδιάρθρωση του υπόλοιπου στόλου, με σκοπό τον περιορισμό των τύπων και των υποτύπων των αεροσκαφών, και να διασφαλίσει την αποδοτική χρήση του. Ο εκσυγχρονισμός του στόλου δεν θα αυξήσει τον αριθμό των προσφερόμενων θέσεων και, επομένως, ούτε τη μεταφορική ικανότητα της εταιρείας. Ο στόλος μειώθηκε από 59 αεροσκάφη τον Δεκέμβριο του 2012 σε 47 αεροσκάφη σήμερα και προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω σε 38 αεροσκάφη στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης.
Boeing 787
(24)
Η LOT έχει προβεί σε παραγγελία οκτώ αεροσκαφών B787, έξι εκ των οποίων παραδόθηκαν έως την 30ή Απριλίου 2014. Η παράδοση των δύο τελευταίων αεροσκαφών προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί μετά το πέρας της περιόδου αναδιάρθρωσης. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν τέσσερα αεροσκάφη B787, ενώ τα υπόλοιπα δύο σχεδιάζεται να υπεκμισθωθούν στην τιμή των […].
(25)
Η LOT θεωρεί την καθιέρωση των νέων αεροσκαφών B787 βασική κινητήρια δύναμη για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Σύμφωνα με τη LOT, τα αεροσκάφη τύπου B787 παρέχουν σημαντικά πλεονεκτήματα από πλευράς κόστους σε σύγκριση με τα αεροσκάφη τύπου B767. Στα πλεονεκτήματα αυτά περιλαμβάνονται τα εξής:
-
χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμου ανά ώρα πτήσης και ανά διαθέσιμη θέση ανά χιλιόμετρο («ΔΘΧ») της τάξης περίπου του 8-11 %, η οποία, σε συνδυασμό με τη συντόμευση του χρόνου διαδρομής, συνεπάγεται περίπου 15 % χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμου ανά πτήση,
-
μεγαλύτερη ταχύτητα πλεύσης που συνεπάγεται συντομότερο χρόνο ταξιδίου (μείωση κατά μέσο όρο κατά 5 % στο δίκτυο συνδέσεων μεγάλων αποστάσεων της LOT), κάτι που παρέχει με τη σειρά του τη δυνατότητα βελτιστοποίησης του χρόνου εργασίας των πληρωμάτων (13),
-
χαμηλότερο κόστος τεχνικής συντήρησης κατά περίπου 30 %,
-
υψηλότερη απόδοση των εμπορευματικών μεταφορών, η οποία συνεπάγεται πλεονέκτημα στο σκέλος των εσόδων της τάξης περίπου του 15 %,
-
τυποποίηση του στόλου, σε αντίθεση με τον διαφοροποιημένο στόλο των αεροσκαφών τύπου B767 που χρησιμοποιούνται σήμερα, τα οποία έχουν διαμορφωθεί και είναι εξοπλισμένα με διαφορετικούς τρόπους.
(26)
Εκτιμάται ότι η καθιέρωση των αεροσκαφών τύπου B787 θα βελτιώσει το οικονομικό αποτέλεσμα της LOT κατά περίπου [135-165] εκατ. πολωνικά ζλότι ετησίως (από το 2015 και μετά) σε σύγκριση με το οικονομικό αποτέλεσμα που απέφερε ο στόλος των αεροσκαφών τύπου B767.
Boeing 737-400
(27)
Ο αριθμός των αεροσκαφών τύπου B737-400 μειώθηκε από εννέα σε τρία, σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης. Στο σχέδιο προβλεπόταν επίσης ότι, από την περίοδο μεταξύ […] και […], τα υπόλοιπα αεροσκάφη τύπου B737-400 επρόκειτο να αντικατασταθούν από αεροσκάφη στενής ατράκτου νεότερης γενιάς (τύπου B737NG ή A319/A320). Ωστόσο, η εν λόγω αντικατάσταση δεν πραγματοποιήθηκε εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος, διότι η LOT συμφώνησε ακολούθως να παραταθεί η μίσθωση των υπολοίπων αεροσκαφών τύπου B737-400 για επιπλέον […] έτη, έως το […]. Το επιτόκιο της χρηματοδοτικής μίσθωσης προβλεπόταν να μειωθεί σταδιακά από […] δολάρια ΗΠΑ μηνιαίως ανά αεροσκάφος σε […] δολάρια ΗΠΑ μηνιαίως ανά αεροσκάφος κατά το τελευταίο έτος της συμφωνίας.
Embraer 170
(28)
Η εταιρεία σχεδίαζε να αποσύρει και τα δέκα αεροσκάφη τύπου Embraer 170 («E170») από τον στόλο της και να τα αντικαταστήσει με αεροσκάφη τύπου Bombardier Q400 («DH4»). Ειδικότερα, στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλεπόταν ότι […] αεροσκάφη τύπου E170 επρόκειτο να πωληθούν ή να υπεκμισθωθούν από την […] περίοδο, ενώ τα υπόλοιπα […] θα αποσύρονταν, αρχής γενομένης από την […] περίοδο. Μέχρι στιγμής δεν έχουν πωληθεί/υπεκμισθωθεί τα πρώτα […] αεροσκάφη. Ενώ η εταιρεία εξακολουθεί να αναζητεί ενεργά αγοραστές ή μισθωτές για τα εν λόγω αεροσκάφη, έχει προετοιμάσει εν τω μεταξύ εναλλακτικό σενάριο για τον στόλο της, βάσει του οποίου αναλαμβάνει τη συνέχιση της χρήσης τους, ούτως ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις της καθυστερημένης απόσυρσης για την οικονομική βιωσιμότητα. Αυτό το εναλλακτικό σενάριο θα τεθεί σε εφαρμογή εάν η LOT δεν κατορθώσει να πωλήσει ή να υπεκμισθώσει τα αεροσκάφη τύπου Embraer και/ή να διαπραγματευτεί αρκετά χαμηλά επιτόκια μίσθωσης για τα αεροσκάφη τύπου DH4.
Embraer 175
(29)
Η LOT σκόπευε να αποσύρει […] από τα δεκατέσσερα αεροσκάφη τύπου Embraer 175 («E175») από τον στόλο της, αρχής γενομένης από τη χειμερινή περίοδο του 2014. Η μείωση του στόλου των αεροσκαφών τύπου E175 βασίστηκε στην παραδοχή ότι η LOT θα μίσθωνε πρόσθετα αεροσκάφη τύπου DH4 προς αντικατάσταση των αεροσκαφών που θα αποσύρονταν. Εντούτοις, δεδομένου ότι τα επιπλέον αεροσκάφη τύπου DH4 μπορεί να μην είναι εντέλει διαθέσιμα προς μίσθωση, η LOT εξετάζει το ενδεχόμενο της χρήσης του πλήρους στόλου των δεκατεσσάρων αεροσκαφών τύπου E175 που διαθέτει έως τη λήξη της περιόδου αναδιάρθρωσης.
(30)
Η LOT έχει θέσει σε εφαρμογή συμπληρωματικά μέτρα αναδιάρθρωσης του στόλου για τον μετριασμό των δυνητικών επιπτώσεων του εναλλακτικού σεναρίου όσον αφορά τον στόλο της για την οικονομική βιωσιμότητα. Πρώτον, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 27 ανωτέρω, μείωσε τα επιτόκια λειτουργικής μίσθωσης για τα τρία αεροσκάφη τύπου B737-400, στοιχείο που αναμένεται να αποφέρει εξοικονόμηση ύψους έως και […] εκατ. δολαρίων ΗΠΑ (περίπου […] εκατ. πολωνικά ζλότι) κατά τη διάρκεια της παρατεταμένης περιόδου χρηματοδοτικής μίσθωσης. Δεύτερον, η LOT σχεδιάζει να εξασφαλίσει συμπληρωματικά οφέλη της τάξης των […] εκατ. πολωνικών ζλότι ετησίως από την αύξηση της απόδοσης των εμπορευματικών μεταφορών (μόνο το 2013, οι εμπορευματικές μεταφορές συνέβαλαν στη βελτίωση των κερδών προ φόρων και τόκων κατά […] εκατ. πολωνικά ζλότι σε σύγκριση με τα προβλεπόμενα στο σχέδιο).
Δίκτυο πτήσεων
(31)
Η εταιρεία σκοπεύει να καταργήσει πέντε συνδέσεις που δεν πληρούσαν τα κριτήρια αποδοτικότητάς της: […].
(32)
Η LOT εκτιμά ότι η κατάργηση των μη αποδοτικών δρομολογίων θα βελτιώσει το οικονομικό αποτέλεσμα κατά περίπου [2,2-2,6] εκατ. πολωνικά ζλότι ετησίως.
3.1.2 Διαχείριση των εσόδων
(33)
Τα μέτρα αναδιάρθρωσης στον τομέα διαχείρισης των εσόδων θα επικεντρωθούν σε αλλαγές της τιμολογιακής διάρθρωσης.
(34)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, για πτήσεις με συντελεστή πληρότητας άνω του [76-94] %, η LOT σκοπεύει να αυξήσει το μερίδιο των επιβατών ανώτερης θέσης κατά [9-11] % στη θέση της αμέσως ανώτερης βαθμίδας τιμολόγησης από το υφιστάμενο επίπεδο και κατά [4-6] % στη θέση που βρίσκεται κατά δύο τιμολογιακές βαθμίδες υψηλότερα από το υφιστάμενο επίπεδο. Επιπροσθέτως, θα τροποποιηθεί η τιμολογιακή κατάταξη των πελατών που ταξιδεύουν για επαγγελματικούς λόγους σε δρομολόγια μικρών αποστάσεων (14). Τα έσοδα της LOT αναμένεται επίσης να αυξηθούν μέσω της καθιέρωσης επιθετικότερης τιμολόγησης σε επιλεγμένα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων. Εκτιμάται ότι τα προσδοκώμενα οφέλη από την εφαρμογή του εν λόγω μέτρου θα ανέλθουν το 2015 στο ποσό των […] εκατ. πολωνικών ζλότι.
(35)
Η ανάλυση του συντελεστή πληρότητας στη διακεκριμένη θέση κατέδειξε ότι το 2012 παρέμειναν κενές […] θέσεις. Για τον λόγο αυτό, η εταιρεία θα καθιερώσει τη δυνατότητα αναβάθμισης επί πληρωμή σε ανώτερη θέση πριν από την πτήση. Το μέτρο αυτό αναμένεται να επιφέρει πλήρωση της τάξης του 10 % για τις θέσεις που θα παρέμεναν κενές, ενώ θα βελτιώσει επίσης το οικονομικό αποτέλεσμα του 2015 κατά περίπου […] εκατ. πολωνικά ζλότι.
(36)
Η τιμολογιακή διάρθρωση στο πλαίσιο του προγράμματος προώθησης με τίτλο «First Minute», το οποίο προσφέρει επί του παρόντος η LOT, θα τροποποιηθεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να εξαλειφθούν οι υπερβολικά χαμηλές τιμές που επιβάλλονταν κατά το παρελθόν χωρίς να δικαιολογούνται από οικονομικούς λόγους. Η τροποποίηση αυτή αναμένεται να συμβάλει σε συμπληρωματική αύξηση των εσόδων.
(37)
Η διακεκριμένη θέση θα καταργηθεί στα δρομολόγια εσωτερικού. Το εν λόγω μέτρο αποσκοπεί στη βελτίωση της αποτελεσματικής χρήσης των θέσεων στα αεροσκάφη. Επί του παρόντος, 3 θέσεις στα αεροσκάφη τύπου DH4 προορίζονται για επιβάτες διακεκριμένης θέσης, παρότι δεν τους προσφέρεται καμία πρόσθετη υπηρεσία. Εκτιμάται ότι η αποδέσμευση των θέσεων αυτών θα βελτιώσει το οικονομικό αποτέλεσμα το 2015 κατά περίπου […] εκατ. πολωνικά ζλότι.
(38)
Από τον εσωτερικό λογιστικό έλεγχο της LOT προέκυψε ότι, λόγω αδυναμίας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, κατά το παρελθόν προσφέρονταν ευνοϊκές τιμολογήσεις χωρίς αιτιολόγηση. Η πρακτική αυτή θα απαγορευθεί. Τα προσδοκώμενα οφέλη από το μέτρο αυτό εκτιμώνται για το 2015 στο ποσό των […] εκατ. πολωνικών ζλότι.
(39)
Συνολικά, χάρη στα μέτρα διαχείρισης των εσόδων, η εταιρεία προβλέπει βελτίωση του οικονομικού της αποτελέσματος από τις πωλήσεις για το 2015 κατά περίπου [62-76] εκατ. πολωνικά ζλότι.
3.1.3 Προϊόν, κατανομή και συμπληρωματικά έσοδα
(40)
Ο πρωταρχικός σκοπός του συγκεκριμένου τομέα αναδιάρθρωσης συνίσταται στην αύξηση των εσόδων από συμπληρωματικές υπηρεσίες υψηλού περιθωρίου που δεν συνδέονται άμεσα με τις πωλήσεις εισιτηρίων. Το μερίδιο των συμπληρωματικών εσόδων επί των συνολικών εσόδων της LOT είναι μικρότερο από το αντίστοιχο ποσοστό των ανταγωνιστικών εταιρειών και πολύ χαμηλότερο από εκείνο των ΑΧΚ. Η LOT εντόπισε δυνατότητες ανάπτυξης στον εν λόγω τομέα.
(41)
Οι βασικές πρωτοβουλίες που περιλαμβάνονται στην κατηγορία αυτή είναι η καθιέρωση υπηρεσίας «SkyBar» (παροχή εναέριων υπηρεσιών τροφοδοσίας επί πληρωμή) σε δρομολόγια μικρών αποστάσεων, η μείωση των παρεχόμενων υπηρεσιών επί του αεροσκάφους για τους επιβάτες οικονομικής θέσης, καθώς και η καθιέρωση διαφόρων συμπληρωματικών υπηρεσιών επί πληρωμή, π.χ. αφορολόγητα προϊόντα, επιπλέον αποσκευές, αυξημένος χώρος για τα πόδια, επιλογή θέσης, επιβίβαση κατά προτεραιότητα, ασφάλιση, ενοικιάσεις αυτοκινήτων και κρατήσεις ξενοδοχείων.
(42)
Ένας άλλος στόχος στο πλαίσιο του συγκεκριμένου τομέα αναδιάρθρωσης συνίσταται στη μείωση του κόστους πώλησης. Το ποσοστό του κόστους πώλησης επί των συνολικών δαπανών της LOT ανέρχεται σε […] % και είναι σημαντικά υψηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό άλλων παραδοσιακών αεροπορικών εταιρειών στην ανάλυση των οποίων προέβη η εταιρεία.
(43)
Επί του παρόντος, μόλις […] % των συνολικών πωλήσεων της LOT προέρχεται από τον δικτυακό τόπο LOT.com. Το ποσοστό αυτό μπορεί να συγκριθεί με μέσο όρο ηλεκτρονικών πωλήσεων της τάξης του 40 % άλλων συμβατικών αερομεταφορέων και της τάξης του 80 % στην περίπτωση των ΑΧΚ. Διαπιστώθηκε ότι ο δίαυλος των ηλεκτρονικών πωλήσεων παρουσιάζει σημαντικές δυνατότητες μελλοντικής ανάπτυξης λόγω του σχετικά χαμηλού κόστους του και του υψηλού βαθμού ελέγχου επί της διαδικασίας των πωλήσεων. Η εταιρεία πρόκειται να αναπτύξει περαιτέρω τις ηλεκτρονικές της πωλήσεις, με στόχο την επίτευξη εκτιμώμενου ποσοστού ανάπτυξης των ηλεκτρονικών πωλήσεων της τάξης τουλάχιστον του […] % ετησίως σε σύγκριση με τις συνολικές πωλήσεις.
(44)
Όσον αφορά το δίκτυο των αντιπροσώπων πωλήσεων της LOT, θα τεθεί σε εφαρμογή νέο πρόγραμμα παροχής κινήτρων με τίτλο […]. Η LOT θα προβεί επίσης σε αναδιοργάνωση των οικείων δικτύων γραφείων πωλήσεων εσωτερικού και εξωτερικού που βρίσκονται σε αερολιμένες και κέντρα πόλεων. Λαμβανομένου υπόψη του υψηλού κόστους των εν λόγω δραστηριοτήτων, η εταιρεία αποφάσισε να περιορίσει τον συγκεκριμένο δίαυλο διανομής στο ελάχιστο απαραίτητο.
(45)
Η LOT σκοπεύει να αναπτύξει τις δυνατότητές της για τη δημιουργία εσόδων στον τομέα του μάρκετινγκ μέσω, παραδείγματος χάριν, της εκχώρησης διαφημιστικού χώρου (εντός ή εκτός των αεροσκαφών) για τις διαφημιστικές εκστρατείες τρίτων.
(46)
Η εταιρεία σχεδιάζει επίσης να αυξήσει τις πωλήσεις της προς εταιρικούς πελάτες. Προς τον σκοπό αυτό, θα συμμετέχει σε προκηρύξεις διαγωνισμών για την παροχή ταξιδιωτικών υπηρεσιών σε μεγάλους οργανισμούς και επιχειρήσεις μέσω της θυγατρικής της εταιρείας LOT Travel (μέλος της IATA), παρέχοντας όχι μόνο τις δικές της υπηρεσίες, αλλά και τις υπηρεσίες άλλων αερογραμμών, καθώς και την πώληση ηλεκτρονικών ασφαλίσεων, ξενοδοχειακών υπηρεσιών και εισιτηρίων σιδηροδρομικών μεταφορών. Επιπροσθέτως, η εταιρεία ευελπιστεί να προσελκύσει μεγαλύτερη επιβατική κίνηση για επαγγελματικούς σκοπούς χάρη στην προώθηση του προγράμματος «LOT for Business», το οποίο απευθύνεται στον κλάδο των ΜΜΕ.
(47)
Συνολικά, τα μέτρα αναδιάρθρωσης που περιγράφονται συνοπτικά στις αιτιολογικές σκέψεις 41 έως 46 αναμένεται να βελτιώσουν το 2015 το οικονομικό αποτέλεσμα της LOT κατά σχεδόν [76-94] εκατ. πολωνικά ζλότι.
3.1.4 Οργανωτική αποδοτικότητα και εσωτερική βελτιστοποίηση
(48)
Τα σημαντικότερα μέτρα στον συγκεκριμένο τομέα αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν i) τη μείωση του κόστους καυσίμων, ii) τη μείωση του κόστους απασχόλησης και iii) την πώληση πάγιων στοιχείων ενεργητικού.
(49)
Το κόστος καυσίμων αντιστοιχεί στο […] % των συνολικών δαπανών της εταιρείας. Η LOT σκοπεύει να καθιερώσει τη χρήση νέου λογισμικού με στόχο τη βελτιστοποίηση των χαρακτηριστικών των πτήσεων. Τα χαρακτηριστικά των πτήσεων θα συνδέονται επίσης με την καθιέρωση ενός δυναμικού δείκτη κόστους, ο οποίος καθιστά δυνατή την επιλογή μεταξύ της ελαχιστοποίησης της κατανάλωσης καυσίμων και της τήρησης του προγραμματισμένου χρόνου των πτήσεων. Εικάζεται ότι ολόκληρο το πρόγραμμα θα συμβάλει στη συμπληρωματική βελτίωση του οικονομικού αποτελέσματος για το 2015 κατά […] εκατ. πολωνικά ζλότι.
(50)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται μείωση των θέσεων απασχόλησης κατά 833 ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης («ΙΠΑ»), δηλαδή κατά 39 % σε σύγκριση με το ποσοστό απασχόλησης την 31η Οκτωβρίου 2012. Η εν λόγω μείωση αναμένεται να έχει αντίκτυπο σε όλες τις κατηγορίες εργαζομένων, δηλαδή τόσο στο προσωπικό εδάφους (μείωση κατά […] ΙΠΑ) όσο και στο ιπτάμενο τεχνικό προσωπικό και στο πλήρωμα θαλάμου επιβατών (μείωση κατά […] ΙΠΑ). Σκοπός της εν λόγω μείωσης είναι η προσαρμογή του επιπέδου της απασχόλησης στο μειωμένο δίκτυο πτήσεων και στο μειωμένο μέγεθος του στόλου, καθώς και η αύξηση της αποδοτικότητας της εργασίας. Εκτιμάται ότι ο αντίκτυπος της μείωσης των θέσεων απασχόλησης στο οικονομικό αποτέλεσμα της εταιρείας για το 2015 θα ανέλθει στο ποσό των […] εκατ. πολωνικών ζλότι.
(51)
Επιπλέον, η LOT προέβη σε τροποποίηση της πολιτικής της στον τομέα των αποδοχών για το ιπτάμενο τεχνικό προσωπικό και το πλήρωμα θαλάμου επιβατών (βάσει των νέων κανονισμών, ο μισθός κάθε κυβερνήτη και κάθε μέλους του πληρώματος θαλάμου επιβατών θα συνδέεται αυστηρά με τις πραγματικές ώρες πτήσης τους), η οποία αναμένεται να αποφέρει εξοικονομήσεις ύψους έως και […] εκατ. πολωνικών ζλότι ετησίως, ενώ έχει προβλέψει επίσης την απόλυση πρόσθετου αριθμού διοικητικών υπαλλήλων με εκτιμώμενο ετήσιο όφελος της τάξης των […] εκατ. πολωνικών ζλότι. Επιπροσθέτως, η LOT αποφάσισε να οργανώσει συγκεντρωτικά την πολιτική της στον τομέα της ανάθεσης συμβάσεων στο εσωτερικό της εταιρείας, με στόχο την εξοικονόμηση έως και […] εκατ. πολωνικών ζλότι ετησίως.
(52)
Η εταιρεία σκοπεύει να προβεί σε πώληση πάγιων στοιχείων του ενεργητικού της (εκτάσεις γης, κτίρια και ακίνητα), η οποία αναμένεται να αποφέρει έκτακτα έσοδα της τάξης των […] εκατ. πολωνικών ζλότι, καθώς και ετήσιες εξοικονομήσεις ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι.
(53)
Άλλα μέτρα που πρόκειται να τεθούν σε εφαρμογή στον συγκεκριμένο τομέα αναδιάρθρωσης (π.χ. μείωση των δαπανών μάρκετινγκ, επαγγελματικών ταξιδίων, αποπάγωσης, κατάρτισης, γραφικής ύλης, καθαρισμού κ.λπ.) παρουσιάζουν μικρότερες οικονομικές δυνατότητες.
(54)
Συνολικά, όλα τα μέτρα που προβλέπονται στον συγκεκριμένο τομέα αναδιάρθρωσης εκτιμάται ότι θα βελτιώσουν το οικονομικό αποτέλεσμα της LOT το 2015 κατά περισσότερο από [156-190] εκατ. πολωνικά ζλότι.
3.1.5 Βελτιστοποίηση των εξωτερικών εμπορικών σχέσεων
(55)
Η εταιρεία σχεδιάζει να προβεί σε επαναδιαπραγμάτευση των εμπορικών συμβάσεων που έχει συνάψει με όλους τους βασικούς προμηθευτές της, με σκοπό τη μείωση των δαπανών και τη βελτιστοποίηση του εύρους των υπηρεσιών που παρέχει.
(56)
Πρώτον, η LOT σχεδιάζει να επαναδιαπραγματευτεί τις εμπορικές της σχέσεις με την επιχείρηση «Przedsiębiorstwo Państwowe Porty Lotnicze» (Κρατική Επιχείρηση Πολωνικών Αερολιμένων) («PPL»), η οποία διαχειρίζεται τη λειτουργία του αερολιμένα Chopin της Βαρσοβίας. Δεδομένου ότι τα επίσημα τέλη στον αερολιμένα Chopin της Βαρσοβίας θεωρούνται υψηλότερα από τον μέσο όρο (15) σε ανάλογους αερολιμένες, η εταιρεία σκοπεύει να επαναδιαπραγματευτεί τα αερολιμενικά τέλη, λαμβανομένου υπόψη του μεγάλου αριθμού πτήσεων που εκτελεί η LOT στον αερολιμένα της έδρας της.
(57)
Δεύτερον, η LOT σκοπεύει να επαναδιαπραγματευτεί τις εμπορικές σχέσεις της με την «Polska Agencja Żeglugi Powietrznej» (Πολωνική Υπηρεσία Αεροναυσιπλοΐας) («η υπηρεσία»). […]
(58)
Τρίτον, η LOT έχει δηλώσει την πρόθεσή της να επαναδιαπραγματευτεί τις συμβάσεις της με τη LOT AMS, η οποία παρέχει υπηρεσίες επισκευών και τεχνικής συντήρησης. Η επαναδιαπραγμάτευση θα αφορά κατά μείζονα λόγο την καθιέρωση μεθόδων βελτιστοποίησης της διαδικασίας τεχνικής συντήρησης και επισκευών, καθώς και τους διακανονισμούς.
(59)
Τέλος, η LOT θα συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις με την εταιρεία Eurolot, με σκοπό […].
(60)
Χάρη στη βελτιστοποίηση των εξωτερικών εμπορικών της σχέσεων, η εταιρεία προσβλέπει στη βελτίωση του οικονομικού της αποτελέσματος το 2015 κατά περισσότερο από [54-66] εκατ. πολωνικά ζλότι.
3.1.6 Συμπληρωματικές υποστηρικτικές πρωτοβουλίες
(61)
Οι συμπληρωματικές υποστηρικτικές πρωτοβουλίες που προβλέπονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, i) την αλλαγή της οργανωτικής νοοτροπίας και του συστήματος διαχείρισης· ii) τη βελτίωση της διαχείρισης των ταμειακών ροών· iii) την εφαρμογή νέας πολιτικής διαχείρισης των κινδύνων, η οποία θα προστατεύει την εταιρεία από αιφνίδιες διακυμάνσεις των τιμών των καυσίμων· και iv) τη βελτίωση της διαδικασίας αγορών, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης νέων εργαλείων υποστήριξης ΤΠ. Τα αποτελέσματα των εν λόγω μέτρων είναι δύσκολο να προσδιοριστούν ποσοτικά και δεν ελήφθησαν υπόψη στις οικονομικές προβλέψεις.
3.1.7 Συνοπτική παρουσίαση των μέτρων αναδιάρθρωσης
(62)
Ο προσδοκώμενος οικονομικός αντίκτυπος της εφαρμογής όλων των μέτρων αναδιάρθρωσης που προβλέπονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης για το έτος 2015 (το τελευταίο έτος της περιόδου αναδιάρθρωσης) παρουσιάζεται συνοπτικά στον ακόλουθο πίνακα:
Πίνακας 2
Ο εκτιμώμενος οικονομικός αντίκτυπος των μέτρων αναδιάρθρωσης το 2015
Τομέας αναδιάρθρωσης
Σε εκατ. πολωνικά ζλότι
Δίκτυο πτήσεων και εκσυγχρονισμός του στόλου
[132,8-167,6] (16)
Διαχείριση των εσόδων
[62-76]
Προϊόν, κατανομή και συμπληρωματικά έσοδα
[76-94]
Οργανωτική αποδοτικότητα και εσωτερική βελτιστοποίηση
[156-190]
Βελτιστοποίηση των εξωτερικών εμπορικών σχέσεων
[54-66]
Συμπληρωματικές υποστηρικτικές πρωτοβουλίες
-
Πηγή: σχέδιο αναδιάρθρωσης
3.1.8 Υλοποίηση της αναδιάρθρωσης μέχρι στιγμής
(63)
Κατά το παρελθόν, η LOT είχε ήδη προβεί σε απόπειρες αναδιάρθρωσης με χρηματοδότηση από ίδιους πόρους (πώληση θυγατρικών εταιρειών, εκτάσεων γης, κτιρίων, ακινήτων και κινητών αξιών). Εντελώς πρόσφατα, κατά την περίοδο 2009-2012, η εταιρεία έθεσε σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα αναδιάρθρωσης στο οποίο προβλέπονταν, μεταξύ άλλων, μείωση των θέσεων απασχόλησης και του μεγέθους του στόλου, άλλα μέτρα περικοπής δαπανών, η πώληση μη βασικών στοιχείων του ενεργητικού και η αναδιάρθρωση του χρέους. Παρότι επέφερε ορισμένες βελτιώσεις στο οικονομικό αποτέλεσμα και στα ταμειακά διαθέσιμα της LOT, το πρόγραμμα αυτό αποδείχθηκε ανεπαρκές, ιδίως όσον αφορά την περικοπή των δαπανών, και δεν εξασφάλισε την αποκατάσταση της αποδοτικότητας. Παράλληλα, η πώληση των στοιχείων ενεργητικού που διενεργήθηκε για τη χρηματοδότηση των εν λόγω προσπαθειών αναδιάρθρωσης περιόρισε σημαντικά τις εσωτερικές πηγές χρηματοδότησης της LOT που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση του τρέχοντος σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(64)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στις 20 Ιουνίου 2013, αναγνωρίστηκε ότι οι προηγούμενες απόπειρες αναδιάρθρωσης πραγματοποιήθηκαν υπό ευνοϊκότερες συνθήκες αγοράς. Το 2012, η δεύτερη φάση της χρηματοπιστωτικής κρίσης είχε δυσμενείς επιπτώσεις για τις δραστηριότητες των αεροπορικών εταιρειών. Επιπλέον, διαμορφώθηκαν αρνητικές τάσεις που αφορούσαν τις τιμές των καυσίμων και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Η ολοένα μεγαλύτερη ενοποίηση της αγοράς και η ενίσχυση της ισχύος των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους και των αερομεταφορέων από τρίτες χώρες δυσχέραναν ακόμη περισσότερο την επιτυχή λειτουργία μιας μικρής παραδοσιακής αεροπορικής εταιρείας, όπως η LOT, σε αυτοτελή βάση.
(65)
Το 2013, μετά την ολοκλήρωση του πρώτου έτους υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, οι οικονομικές επιδόσεις της LOT παρουσίασαν βελτίωση. Για την ακρίβεια, η LOT κατέγραψε καθαρά κέρδη για πρώτη φορά μετά το 2007. Ακόμη, τα πραγματικά οικονομικά αποτελέσματα ήταν μακράν καλύτερα από τις προβλέψεις του σχεδίου αναδιάρθρωσης (καθαρά κέρδη ύψους 26 εκατ. πολωνικών ζλότι έναντι προβλεπόμενης ζημίας της τάξης των 196 εκατ. πολωνικών ζλότι). Οι ταμειακές ροές από τις συναλλαγές αυξήθηκαν σημαντικά σε σύγκριση με το 2012, κυρίως χάρη στη βελτίωση των οικονομικών αποτελεσμάτων.
(66)
Παρά τη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, η κατάσταση της LOT παρέμεινε προβληματική. Η καθαρή θέση της εταιρείας εξακολουθούσε να είναι σε μεγάλο βαθμό αρνητική, με ζημίες να καταγράφονται από την κύρια δραστηριότητα (δηλαδή τις αεροπορικές μεταφορές). Το χρέος της εταιρείας αυξήθηκε, κυρίως λόγω των υποχρεώσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης σε συνδυασμό με την απόκτηση νέων αεροσκαφών (η οποία προβλεπόταν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης).
(67)
Όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό του στόλου, όλα τα αεροσκάφη τύπου B787 παραδόθηκαν με καθυστέρηση. Επιπροσθέτως, τα δύο πρώτα αεροσκάφη παρουσίασαν τεχνικά προβλήματα και παρέμειναν καθηλωμένα στο έδαφος από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο του 2013. Η LOT υπέστη έκτακτη ζημία, διότι υποχρεώθηκε να χρηματοδοτήσει την αντικατάσταση των αεροσκαφών. Στις […], η LOT υπέγραψε με την εταιρεία Boeing σύμβαση, στην οποία προβλεπόταν […].
(68)
Ακόμη, η LOT συνέχισε την εφαρμογή της νέας της στρατηγικής για την προσαρμογή της στην αλλαγή των συνθηκών της αγοράς. Η εταιρεία επιδιώκει την εξασφάλιση χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, μέσω της εδραίωσης της αφοσίωσης των πελατών, της μετατροπής της σε έναν από τους οικονομικά αποδοτικότερους αερομεταφορείς με δίκτυο πτήσεων στην Ευρώπη, της επαναφοράς της σε τροχιά ανάπτυξης και, τέλος, μέσω της πώλησης της εταιρείας σε ιδιώτες επενδυτές.
(69)
Ειδικότερα, η LOT αναμένεται να εστιάσει την προσοχή της στην εξασφάλιση απευθείας αεροπορικών συνδέσεων από την Πολωνία προς τους κυριότερους εμπορικούς προορισμούς στην Ευρώπη και σε όλη την υφήλιο, καθώς και προς τα σημαντικότερα κέντρα των πολωνικών κοινοτήτων στη Βόρεια Αμερική. Προσβλέπει επίσης στην προσέλκυση πελατών από την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη, προσφέροντάς τους αεροπορικές συνδέσεις μεγάλων αποστάσεων από τον κεντρικό κόμβο στον αερολιμένα της Βαρσοβίας. Η εταιρεία δεν εκδηλώνει ενδιαφέρον για τα τουριστικά δρομολόγια από σημείο σε σημείο που εξυπηρετούν οι ΑΧΚ. Η LOT εντόπισε δυνατότητες ανάπτυξης στα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων από/προς την Πολωνία και έχει διακηρύξει την πρόθεσή της να επεκταθεί στην εν λόγω αγορά μετά την αναδιάρθρωση, με τη χρήση των νέων αεροσκαφών της τύπου B787, κάτι που θεωρείται βασικός πυλώνας της αναδιάρθρωσης και της νέας στρατηγικής.
(70)
Όσον αφορά την προβλεπόμενη πώληση της εταιρείας σε ιδιώτες επενδυτές, η Πολωνία προέβη σε τροποποίηση της εθνικής νομοθεσίας με σκοπό τη διευκόλυνση της ιδιωτικοποίησης της εταιρείας. Σύμφωνα με τις νέες νομοθετικές διατάξεις, σε επενδυτές από την Ένωση θα επιτρέπεται να αποκτήσουν πλειοψηφική συμμετοχή στη LOT.
3.2 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΗΓΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
(71)
Οι συνολικές δαπάνες αναδιάρθρωσης της LOT ανέρχονται στο ποσό των [2-2,4] δισεκατ. πολωνικών ζλότι και περιλαμβάνουν: i) την αγορά πέντε αεροσκαφών τύπου B787 - […] εκατ. πολωνικά ζλότι· ii) το κόστος απόσυρσης των αεροσκαφών τύπου B737-400 και Embraer - […] εκατ. πολωνικά ζλότι· iii) τη μερική κάλυψη των λειτουργικών ζημιών και του ελλείμματος χρηματοδότησης - […] εκατ. πολωνικά ζλότι· iv) τις δαπάνες αναδιάρθρωσης των θέσεων απασχόλησης - […] εκατ. πολωνικά ζλότι· και v) την αποπληρωμή του δανείου διάσωσης (συμπεριλαμβανομένων των δεδουλευμένων τόκων) - 423 εκατ. πολωνικά ζλότι.
(72)
Οι δαπάνες αναδιάρθρωσης προβλέπεται να καλυφθούν ως εξής: i) από πόρους ίδιας συμμετοχής ύψους [1,2-1,6] δισεκατ. πολωνικών ζλότι, οι οποίοι θα αντληθούν από τη χρηματοδοτική μίσθωση πέντε αεροσκαφών τύπου B787 και από την πώληση πάγιων στοιχείων ενεργητικού· ii) από πόρους κρατικής ενίσχυσης συνολικού ύψους 804 εκατ. πολωνικών ζλότι. Η ίδια συνεισφορά αντιστοιχεί στο [60-67] % των δαπανών αναδιάρθρωσης. Οι δαπάνες αναδιάρθρωσης και οι πηγές χρηματοδότησης παρουσιάζονται συνοπτικά στον πίνακα που ακολουθεί.
Πίνακας 3
Δαπάνες αναδιάρθρωσης και πηγές χρηματοδότησης (σε εκατ. πολωνικά ζλότι)
Δαπάνες αναδιάρθρωσης
[2 000-2 400]
Αγορά πέντε αεροσκαφών τύπου B787
[…]
Απόσυρση των αεροσκαφών τύπου B737-400 και Embraer
[…]
Μερική κάλυψη των λειτουργικών ζημιών και του ελλείμματος χρηματοδότησης
[…]
Αναδιάρθρωση των θέσεων απασχόλησης
[…]
Αποπληρωμή του δανείου διάσωσης (συμπεριλαμβανομένων των δεδουλευμένων τόκων)
423
Πηγές χρηματοδότησης
[2 000-2 400]
Χρηματοδοτική μίσθωση πέντε αεροσκαφών τύπου B787
[…]
Πώληση πάγιων στοιχείων ενεργητικού
[…]
Σύνολο ίδιας συμμετοχής
[1 200-1 600]
Κρατική ενίσχυση
804
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης
Δαπάνες αναδιάρθρωσης
(73)
Η LOT έχει υπογράψει σύμβαση με την εταιρεία Boeing για την αγορά οκτώ συνολικά αεροσκαφών τύπου B787. Βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης, οι δαπάνες που επωμίζεται η εταιρεία σε σχέση με την αγορά των πρώτων πέντε αεροσκαφών, ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι λογίζονται ως δαπάνες αναδιάρθρωσης.
(74)
Στο πλαίσιο των μέτρων εκσυγχρονισμού του στόλου της, η εταιρεία σκοπεύει να προβεί στην απόσυρση έξι αεροσκαφών τύπου B737-400, […] αεροσκαφών τύπου E170 και […] αεροσκαφών τύπου E175. Θα αναλάβει δε τις δαπάνες των υποχρεώσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης και συντήρησης κατά τη διάρκεια της περιόδου απόσυρσης πριν από την επιστροφή, πώληση ή υπεκμίσθωση των αεροσκαφών. Εκτιμάται ότι το συνολικό κόστος της απόσυρσης ανέρχεται στο ποσό των […] εκατ. πολωνικών ζλότι.
(75)
Κατά την έναρξη της περιόδου αναδιάρθρωσης προβλέπεται ότι η εταιρεία θα παρουσιάσει ζημίες και αρνητικές ταμειακές ροές. Για την κάλυψη των λόγω ζημιών και τη διατήρηση της ρευστότητας, θα απαιτηθεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις, ποσό ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι.
(76)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται μείωση των θέσεων απασχόλησης κατά 833 ΙΠΑ. Η LOT εκτιμά ότι το συνολικό κόστος από τη μείωση των θέσεων απασχόλησης θα ανέλθει περίπου σε […] εκατ. πολωνικά ζλότι και θα συναπαρτίζεται από τα ακόλουθα στοιχεία: i) πρόγραμμα εθελούσιας αποχώρησης ([…] εκατ. πολωνικά ζλότι)· ii) τη διαδικασία μαζικών απολύσεων ([…] εκατ. πολωνικά ζλότι)· iii) επιδόματα υπαλλήλων που είναι εγκατεστημένοι στο εξωτερικό και υπόκεινται στις διατάξεις της τοπικής νομοθεσίας ([…] εκατ. πολωνικά ζλότι)· και iv) άλλες αποχωρήσεις, π.χ. πρόωρη συνταξιοδότηση ([…] εκατ. πολωνικά ζλότι).
Πηγές χρηματοδότησης
(77)
Το φθινόπωρο του 2012 η εταιρεία έλαβε χρηματοδοτική μίσθωση από την αμερικανική εμπορική τράπεζα […] για την απόκτηση πέντε αεροσκαφών τύπου B787, την οποία κοινοποίησε ως πηγή συμμετοχής από ίδιους πόρους. Η LOT επέλεξε την προσφορά της […] από 24 εμπορικές προσφορές που έλαβε από την αγορά. Η επιλογή της βασίστηκε σε ανάλυση της καθαρής παρούσας αξίας και του σταθμισμένου μέσου επιτοκίου.
(78)
Η περίοδος αποπληρωμής της χρηματοδοτικής μίσθωσης ορίστηκε σε 12 έτη από την ημερομηνία παράδοσης των αεροσκαφών. Η εταιρεία υποχρεούται να καταβάλει αρχικό τέλος κατά την ημερομηνία παράδοσης των αεροσκαφών και τριμηνιαία τέλη χρηματοδοτικής μίσθωσης που προκαταβάλλονται με επιτόκιο 3 μηνών LIBOR + […] %, στην περίπτωση του πρώτου αεροσκάφους, και με σταθερά επιτόκια μεταξύ […] % και […] %, στην περίπτωση των τεσσάρων επόμενων αεροσκαφών. Η διάρθρωση της χρηματοδοτικής μίσθωσης βασίζεται σε φορέα ειδικού σκοπού, μια εταιρεία με έδρα στις ΗΠΑ, η οποία επιτελεί καθήκοντα ενδιάμεσου φορέα μεταξύ της […] και της LOT (17).
(79)
Η χρηματοδοτική μίσθωση διασφαλίζεται με τις ακόλουθες εξασφαλίσεις: i) εγγύηση εξαγωγών από την αμερικανική τράπεζα Export Import Bank of the United States («Ex-Im Bank»), η οποία εκδόθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις της τομεακής συμφωνίας για τα μεγάλα αεροσκάφη (18) («LASU»)· ii) ενεχυρίαση των αεροσκαφών· iii) μεταβίβαση δικαιωμάτων από ασφαλιστήρια συμβόλαια· και iv) ενεχυρίαση των μετοχών του φορέα ειδικού σκοπού.
(80)
Η εγγύηση της Ex-Im Bank υπόκειται σε περιορισμούς ως προς τη διάρκεια ισχύος της και το ποσό, δηλαδή αφορά την αγορά πέντε αεροσκαφών τύπου B787 υπό μορφή χρηματοδοτικής μίσθωσης με διάρκεια ισχύος 12 ετών. Η εγγύηση καλύπτει μέρος της τιμής αγοράς ενός αεροσκάφους ([75-90] %). Το υπόλοιπο ποσό πρέπει να καλυφθεί από τη LOT. Η έκδοση της εγγύησης από την Ex-Im Bank βασίστηκε σε έλεγχο δέουσας επιμέλειας όσον αφορά τη LOT, κατόπιν αξιολόγησης της χρηματοπιστωτικής της κατάστασης και της ικανότητας εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων που υπέχει στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής μίσθωσης.
(81)
Εκτός από τη χρηματοδοτική μίσθωση, η άλλη πηγή ίδιας συμμετοχής είναι η πώληση πάγιων στοιχείων ενεργητικού, η οποία αναμένεται να αποφέρει έσοδα ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι.
(82)
Η κρατική ενίσχυση περιλαμβάνει τη μετατροπή του δανείου διάσωσης σε μετοχικό κεφάλαιο ύψους 423 εκατ. πολωνικών ζλότι και συμπληρωματική επένδυση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 381,29 εκατ. πολωνικών ζλότι, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 19.
3.3 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ
(83)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται η αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας το 2015. Οι οικονομικές προβλέψεις που καλύπτουν την περίοδο 2013-2018 καταρτίστηκαν με βάση το χειρότερο δυνατό σενάριο, το καλύτερο δυνατό σενάριο και το βασικό σενάριο. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η εταιρεία αναμένεται να αρχίσει να καταγράφει κέρδη από την κύρια δραστηριότητά της, καθώς και να δημιουργήσει θετικές ταμειακές ροές από τις συναλλαγές και θετική απόδοση απασχολούμενου κεφαλαίου («ROCE») από το 2014 και μετά. Καθαρά κέρδη αναμένεται να σημειωθούν από το 2015 και μετά. Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθενται επιλεγμένα προβλεπόμενα οικονομικά στοιχεία στο πλαίσιο του βασικού σεναρίου.
Πίνακας 4
Επιλεγμένα προβλεπόμενα οικονομικά στοιχεία στο πλαίσιο του βασικού σεναρίου (αριθμητικά στοιχεία σε εκατ. πολωνικά ζλότι)
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Έσοδα από πωλήσεις
[2 900-3 400]
[2 900-3 400]
[2 650-3 150]
[3 300-3 800]
[4 050-4 550]
[4 300-4 800]
Κέρδος/ζημία από κύρια δραστηριότητα
[- 157 έως - 130]
71,0
[113-137]
[200-240]
[210-250]
[175-215]
Καθαρό κέρδος/ζημία
196,1
[- 20 έως - 16]
[67-80]
[155-190]
[180-220]
[140-170]
Ταμειακές ροές από συναλλαγές
[- 175 έως - 145]
[170-206]
[300-360]
[360-440]
[370-450]
[335-415]
Δείκτης ROCE
[- 4,4 έως - 3,6] %
[2,7-3,3] %
[5-6] %
[9-11] %
[10-12] %
[8-10] %
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης
(84)
Οι οικονομικές προβλέψεις βασίζονται σε σειρά παραδοχών που αφορούν τον στόλο, το δίκτυο πτήσεων, την εσωτερική οργάνωση, λειτουργικές και οικονομικές παραμέτρους, μακροοικονομικούς δείκτες, τις τιμές των καυσίμων και τον βαθμό υλοποίησης των μέτρων αναδιάρθρωσης. Οι κυριότερες παραδοχές συνοψίζονται ως εξής:
-
υλοποίηση των μέτρων αναδιάρθρωσης (από πλευράς δυνητικού οικονομικού αντίκτυπου): 85 % των δυνατοτήτων,
-
τιμή καυσίμων: 1 153 δολάρια ΗΠΑ/τόνο σε ολόκληρο τον χρονικό ορίζοντα των προβλέψεων,
-
συναλλαγματική ισοτιμία πολωνικού ζλότι/δολαρίου ΗΠΑ (PLN/USD): 3,22,
-
συντελεστής πληρότητας: κάτω του [67-83] % κατά τις χειμερινές περιόδους και περίπου [76-94] % κατά τις θερινές περιόδους,
-
αριθμός διακινούμενων επιβατών (σε χιλιάδες): 2012/2013 - 4 766, 2013/2014 - [4 300-5 300], 2014/2015 - [3 800-4 600], 2015/2016 - [4 200-5 100], 2016/2017 - [4 800-5 900], 2017/2018 - [5 100-6 300],
-
αύξηση των μοναδιαίων εσόδων ανά επιβάτη στην κλίμακα ολόκληρου του δικτύου αεροπορικών συνδέσεων της LOT: κατά μέσο όρο 2,5 % ετησίως (λαμβανομένου υπόψη του αντίκτυπου του αυξημένου αριθμού των αεροπορικών δραστηριοτήτων στα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων κατά την περίοδο 2016-2018, καθώς και του αυξανόμενου συντελεστή πληρότητας στη διακεκριμένη και στην προνομιακή οικονομική θέση (premium economy class).
3.4 ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
(85)
Ως αντισταθμιστικό μέτρο, η LOT προτείνει την κατάργηση 19 συνδέσεων και τη μείωση της συχνότητας πτήσεων σε 5 συνδέσεις (19). Το προτεινόμενο μέτρο ισοδυναμεί με μείωση της μεταφορικής ικανότητας κατά [13,5-16,5] % υπό όρους ΔΘΧ σε σύγκριση με την περίοδο Νοεμβρίου 2011 - Οκτωβρίου 2012 προ αναδιάρθρωσης. Σύμφωνα με τη LOT, καμία από τις προαναφερθείσες αεροπορικές συνδέσεις δεν ήταν ζημιογόνα πριν από την αναδιάρθρωση, όπως απαιτείται στο σημείο 40 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (20) («οι κατευθυντήριες γραμμές»).
(86)
Επιπλέον, η LOT σκοπεύει να καταργήσει 5 αεροπορικές συνδέσεις (21), οι οποίες ισοδυναμούν με περαιτέρω μείωση της μεταφορικής της ικανότητας κατά [1,4-1,7] %, ωστόσο δεν θεωρεί ότι αυτό συνιστά αντισταθμιστικό μέτρο, διότι είχαν χαρακτηριστεί ζημιογόνες από τη LOT πριν από την αναδιάρθρωση.
(87)
Η εταιρεία δεν σκοπεύει να αυξήσει τη μεταφορική της ικανότητα στα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης.
(88)
Συνεπεία των αλλαγών που επέφερε η LOT στο δίκτυό της, η εταιρεία θα προβεί επίσης σε απελευθέρωση ορισμένων χρονοθυρίδων.
3.5 Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(89)
Στις 6 Νοεμβρίου 2013 η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας. Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες ως προς την αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης», την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, τα αντισταθμιστικά μέτρα και την ίδια συμμετοχή της εταιρείας.
Η αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης»
(90)
Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον η LOT έλαβε τυχόν ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης κατά παράβαση της αρχής της «εφάπαξ ενίσχυσης» λόγω της αναβολής της καταβολής των αερολιμενικών τελών που της παραχωρήθηκε στους κρατικούς αερολιμένες (22). Το ζήτημα τέθηκε υπόψη της Επιτροπής σε καταγγελία που υπέβαλε η Ryanair, με τον ισχυρισμό ότι χορηγήθηκε στην εταιρεία απεριόριστο πιστωτικό όριο για τα αερολιμενικά τέλη στους κρατικούς αερολιμένες, εις βάρος όλων των άλλων αερογραμμών (βλέπε σημείο 1.2 ανωτέρω).
(91)
Ειδικότερα, η Επιτροπή έθεσε υπό αμφισβήτηση το επιχείρημα που προέβαλε η Πολωνία ότι οι πόροι των κρατικών αερολιμένων δεν συνιστούν κρατικούς πόρους. Πέραν τούτου, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών που παραχωρήθηκε στη LOT από τους κρατικούς αερολιμένες παραχωρήθηκε πράγματι με όρους της αγοράς, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι προθεσμίες αναβολής των πληρωμών ήταν μεγάλες, οι οικονομικές επιβαρύνσεις ήταν συνήθως μικρές, ενώ οι εξασφαλίσεις ήταν συχνά ανεπαρκείς (23). Επιπλέον, συνάχθηκε το συμπέρασμα ότι δεν εξοφλήθηκαν εντέλει όλες οι αναβληθείσες υποχρεώσεις.
Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(92)
Η Επιτροπή αντιμετώπισε με δυσπιστία τον ισχυρισμό ότι το τρέχον σχέδιο αναδιάρθρωσης θα αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα της LOT και ζήτησε από την Πολωνία να τον αιτιολογήσει καλύτερα. Επεσήμανε ότι η LOT είχε προβεί κατά το παρελθόν σε απόπειρες αναδιάρθρωσης, οι οποίες δεν συνέβαλαν στην αποκατάσταση της αποδοτικότητας, παρά το γεγονός ότι έλαβαν χώρα σε εμφανώς καλύτερο επιχειρηματικό περιβάλλον.
(93)
Ανησυχίες προκαλούσε επίσης η κατάσταση ρευστότητας της LOT. Η εταιρεία απώλεσε ρευστότητα τον Δεκέμβριο του 2012 και είχε προβλεφθεί τότε ότι θα παρουσίαζε και πάλι έλλειψη ρευστών διαθεσίμων τον Αύγουστο του 2013 (παρά τη χορήγηση της ενίσχυσης διάσωσης). Μολονότι η πρόβλεψη αυτή διαψεύσθηκε, το περιθώριο ασφαλείας παρέμεινε πενιχρό, δεδομένου ότι η LOT είχε εξαντλήσει τους εσωτερικούς πόρους χρηματοδότησης, μετά την πώληση στοιχείων του ενεργητικού της, και δεν είχε πρόσβαση σε εξωτερική χρηματοδότηση (εκτός από τη χρηματοδοτική μίσθωση) λόγω της δεινής χρηματοπιστωτικής της κατάστασης.
(94)
Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν τα μακροχρόνια διαρθρωτικά προβλήματα της LOT θα μπορούσαν να επιλυθούν σε μεγάλο βαθμό με την καθιέρωση των νέων αεροσκαφών τύπου B787. Η LOT σχεδίαζε να επιτύχει ποσοστό περίπου 30 % του συνολικού εκτιμώμενου οικονομικού αντίκτυπου της αναδιάρθρωσης από την επιχειρησιακή λειτουργία των αεροσκαφών τύπου B787. Η Επιτροπή επισήμανε ότι η επιχειρησιακή λειτουργία των εν λόγω αεροσκαφών τύπου B787 θα είχε άμεσο αντίκτυπο μόνο στο τμήμα της αγοράς μεγάλων αποστάσεων (το οποίο αντιπροσώπευε το 2012 ποσοστό μόλις [ 25] % των εσόδων της LOT από τις τακτικές πτήσεις) και ότι ενδέχεται να μην υπάρχει επαρκής ζήτηση για τη διασφάλιση της αποδοτικής χρήσης των νέων αεροσκαφών.
(95)
Η παραδοχή ότι ποσοστό άνω του 30 % των οφελών από την αναδιάρθρωση θα επιτευχθεί χάρη στη λήψη μέτρων που συνδέονται με τα έσοδα (π.χ. συμπληρωματικά έσοδα, διαχείριση των εσόδων) θεωρήθηκε υπερβολική, λαμβανομένου υπόψη ότι η επιτυχής εφαρμογή τους εξαρτάται εν μέρει από εξωτερικούς παράγοντες, όπως π.χ. η αλλαγή στη συμπεριφορά των πελατών. Επιπροσθέτως, όπως φαινόταν, ορισμένα από τα προβλεπόμενα μέτρα (π.χ. η καθιέρωση παροχής υπηρεσιών τροφοδοσίας επί πληρωμή), τα οποία σχετίζονται συνήθως με τους ΑΧΚ, είναι πιθανό να αντιβαίνουν στη στρατηγική της LOT για τη διατήρηση της θέσης της ως παραδοσιακού αερομεταφορέα.
(96)
Η παραδοχή της LOT, σύμφωνα με την οποία οι επιδόσεις της κύριας δραστηριότητας αναμενόταν να βελτιωθούν από ζημία ύψους [130-157] εκατ. πολωνικών ζλότι που κατέγραψε το 2013 σε κέρδη της τάξης των [64-78] εκατ. πολωνικών ζλότι το 2014, δηλαδή θα παρουσίαζαν βελτίωση κατά [194-235] εκατ. πολωνικά ζλότι εντός 12 μηνών, θεωρήθηκε μη ρεαλιστική, λαμβανομένου υπόψη του προγενέστερου ιστορικού των επιδόσεών της (η εταιρεία δεν είχε παρουσιάσει κέρδη από την κύρια δραστηριότητά της από το 2008) και της σημαντικής αρχικής ζημίας που κατέγραψε κατά το πρώτο τετράμηνο του 2013.
(97)
Η Επιτροπή έθεσε επίσης υπό αμφισβήτηση αρκετές παραδοχές στις οποίες βασίστηκαν οι οικονομικές προβλέψεις που περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, ιδίως τις εξής:
α)
σχετικά μικρές αποκλίσεις των βασικών παραμέτρων (μέσα μοναδιαία έσοδα ανά επιβάτη - κατά 1 %, αριθμός επιβατών - κατά 1 %, συναλλαγματική ισοτιμία πολωνικού ζλότι/δολαρίου ΗΠΑ - κατά 10 %) από την τιμή αναφοράς που ορίζεται στην ανάλυση ευαισθησίας και σταθερή τιμή καυσίμων για εξαετή χρονικό ορίζοντα των προβλέψεων, που θεωρήθηκαν αμφίβολες δεδομένης της ιστορικά υψηλής αστάθειας των τιμών·
β)
την ικανότητα της LOT να δημιουργήσει τα προβλεπόμενα έσοδα από την υπεκμίσθωση των αεροσκαφών τύπου B787 και Embraer κατά την περίοδο 2013-2018·
γ)
την επίτευξη ποσοστού 85 % των προβλεπόμενων οφελών της αναδιάρθρωσης που εκτιμήθηκαν στο πλαίσιο του βασικού σεναρίου των οικονομικών προβλέψεων.
Αποτροπή αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (αντισταθμιστικά μέτρα)
(98)
Η Επιτροπή εξέφρασε επιφυλάξεις σχετικά με τη μεθοδολογία που εφάρμοσε η LOT για τον υπολογισμό της αποδοτικότητας των δρομολογίων. Σύμφωνα με το σημείο 40 των κατευθυντήριων γραμμών, το κλείσιμο ζημιογόνων δραστηριοτήτων δεν μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλο αντισταθμιστικό μέτρο. Με δεδομένη την προαναφερθείσα επιφύλαξη, η Επιτροπή δεν έλαβε επαρκείς διαβεβαιώσεις σχετικά με τη συμμόρφωση με την εν λόγω προϋπόθεση.
Ενίσχυση περιοριζόμενη στο ελάχιστο, ίδια συμμετοχή
(99)
Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον η χρηματοδοτική μίσθωση των αεροσκαφών τύπου B787 με την εγγύηση του οργανισμού ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων («ΟΑΕΠ») Ex-Im Bank μπορούσε να γίνει δεκτή ως βάσιμη πηγή πόρων ίδιας συμμετοχής. Λαμβανομένου υπόψη ότι με τόσο αξιόπιστες εξασφαλίσεις, ο εκμισθωτής θα μπορούσε πιθανότατα να ανακτήσει πλήρως το ποσό του χρέους σε περίπτωση αδυναμίας της LOT να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, η μίσθωση δεν φαινόταν να αποτελεί ένδειξη ότι οι αγορές πιστεύουν στην επάνοδο της LOT στη βιωσιμότητα, όπως ορίζεται στο σημείο 43 των κατευθυντήριων γραμμών.
IV. ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ
(100)
Η Πολωνία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της και διαβίβασε αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με όλα τα ζητήματα που εξετάσθηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το μέτρο που κοινοποιήθηκε πληροί όλους τους όρους των κατευθυντήριων γραμμών. Η Πολωνία υπέβαλε επίσης επικαιροποιημένη έκθεση υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, στην οποία καταδεικνύεται ότι η LOT είχε σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης και ότι τα πραγματικά οικονομικά αποτελέσματα της εταιρείας το 2013 ήταν μακράν καλύτερα από τα προσδοκώμενα.
Η αρχή της «εφάπαξ» ενίσχυσης
(101)
Όσον αφορά τη συμμόρφωση με την αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης, η Πολωνία επιβεβαίωσε την αναβολή της εξόφλησης των υποχρεώσεων της LOT αναφορικά με τα αερολιμενικά τέλη από τους κρατικούς αερολιμένες. Παράλληλα, η Πολωνία ενέμεινε στην άποψή της ότι η εν λόγω αναβολή πληρωμών δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
(102)
Σύμφωνα με την Πολωνία, οι πόροι των αερολιμένων δεν αποτελούν κρατικούς πόρους και οι αποφάσεις των αερολιμένων δεν πρέπει να καταλογίζονται στο κράτος. Εντούτοις, ακόμη και αν η αναβολή πληρωμών που παραχώρησαν οι αερολιμένες επρόκειτο να χρηματοδοτηθεί από κρατικούς πόρους, η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών πληροί το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή και, ως εκ τούτου, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
(103)
Αναφορικά με τον καταλογισμό στο κράτος, η Πολωνία επιβεβαίωσε ότι όλοι οι αερολιμένες που παραχώρησαν την αναβολή πληρωμών στη LOT υπάγονται άμεσα ή έμμεσα στον έλεγχο του πολωνικού κράτους. Η PPL, η εταιρεία διαχείρισης του αερολιμένα της Βαρσοβίας, ανήκει εξ ολοκλήρου στην κυριότητα του Δημόσιου Ταμείου. Οι περιφερειακοί αερολιμένες στο Γκντανσκ, την Κρακοβία, το Πόζναν, το Κατοβίτσε και το Βρόκλαβ («περιφερειακοί αερολιμένες») ανήκουν στην κυριότητα της PPL, των περιφερειακών αρχών και μιας κρατικής επιχείρησης.
(104)
Ωστόσο, η Πολωνία διατρανώνει ότι οι αποφάσεις που λαμβάνουν οι αερολιμένες δεν πρέπει να καταλογίζονται στο κράτος, διότι η ικανότητα του κράτους να ελέγχει τους αερολιμένες δεν δικαιολογεί αυτομάτως την παραδοχή ότι οι ενέργειές τους πρέπει να καταλογίζονται στο κράτος. Σε αυτό το πλαίσιο, η Πολωνία επικαλέστηκε εκ νέου τη δικαστική απόφαση που εκδόθηκε στην υπόθεση Stardust Marine (24). Η Πολωνία επεσήμανε ότι οι αερολιμένες δεν αποτελούν μέρος των δημόσιων διοικητικών αρχών και ότι διαχειρίζονται τις εμπορικές τους δραστηριότητες ανεξάρτητα από οιαδήποτε κρατική παρέμβαση.
(105)
Ειδικότερα, η Πολωνία διευκρίνισε ότι η PPL συνιστά νομικό πρόσωπο και λειτουργεί σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου περί των κρατικών αερολιμένων της 23ης Οκτωβρίου 1987 (25) («νόμος PPL»). Σύμφωνα με τον νόμο PPL, οι δραστηριότητες της PPL ασκούνται με ανεξάρτητο τρόπο, τηρουμένων των αρχών της ορθολογικής επιχειρηματικής δραστηριότητας, και είναι οικονομικά αυτόνομες. Η PPL δεν υπάγεται στον τομέα των δημόσιων οικονομικών, δεν χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό και καλύπτει τις λειτουργικές δαπάνες της από τα έσοδα που προκύπτουν από τις οικονομικές της δραστηριότητες. Οι δραστηριότητες της PPL τελούν υπό τον έλεγχο και την εποπτεία του αρμόδιου υπουργού για θέματα μεταφορών, ο οποίος έχει το δικαίωμα να τροποποιεί ή να ανακαλεί τις αποφάσεις του γενικού διευθυντή της PPL μόνον εάν αντιβαίνουν στη νομοθεσία. Κατά την άποψη της Πολωνίας, ο υπουργός δεν έχει την αρμοδιότητα να παρεμβαίνει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με τις εμπορικές σχέσεις της PPL.
(106)
Όσον αφορά τους περιφερειακούς αερολιμένες, η Πολωνία διευκρίνισε ότι αποτελούν όλοι εταιρείες ιδιωτικού δικαίου (26) και υπόκεινται στις διατάξεις του κοινού εταιρικού δικαίου, δηλαδή του πολωνικού κώδικα εμπορικών εταιρειών (27) («ο κώδικας»). Πρόκειται για κεφαλαιουχικές εταιρείες με διακριτή νομική προσωπικότητα και διακριτά στοιχεία ενεργητικού, οι οποίες δραστηριοποιούνται εκτός των δομών της δημόσιας διοίκησης. Οι εταιρείες που διαχειρίζονται περιφερειακούς αερολιμένες στην Πολωνία υπόκεινται με τη σειρά τους στη διαχείριση της γενικής συνέλευσης των μετόχων, ενός εποπτικού συμβουλίου και του διοικητικού συμβουλίου. Στις γενικές συνελεύσεις των μετόχων συμμετέχουν εκπρόσωποι των δημόσιων αρχών, οι οποίοι είναι επίσης μέλη των εποπτικών συμβουλίων τους. Σύμφωνα με τον κώδικα, το διοικητικό συμβούλιο ασκεί τα καθήκοντα καθημερινής διαχείρισης της εταιρείας και λαμβάνει ανεξάρτητα αποφάσεις σχετικά με θέματα που δεν εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα άλλων οργάνων της εταιρείας. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με την άποψη της Πολωνίας, και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η σύναψη συμφωνιών αναβολής των πληρωμών από το διοικητικό συμβούλιο δεν προϋποθέτει τη συναίνεση του εποπτικού συμβουλίου ή της γενικής συνέλευσης των μετόχων, οι αποφάσεις σχετικά με την αναβολή των πληρωμών αποτελούσαν ανεξάρτητες αποφάσεις τις οποίες έλαβαν οι αερολιμένες χωρίς καμία κρατική παρέμβαση.
(107)
Αναφορικά με το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή, η Πολωνία προέβαλε διάφορα επιχειρήματα προκειμένου να αποδείξει ότι η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών παραχωρήθηκε με τους όρους της αγοράς.
(108)
Πρώτον, η Πολωνία επεσήμανε το οικονομικό πλαίσιο εντός του οποίου οι αερολιμένες έλαβαν την απόφαση να αναβάλουν την καταβολή των αερολιμενικών τελών από τη LOT, δηλαδή τη σοβαρή οικονομική ύφεση του 2009 (28), καθώς και άλλα έκτακτα γεγονότα (την έκρηξη του ηφαιστείου Eyjafjallajökull τον Απρίλιο του 2010). Σύμφωνα με την άποψη, συνεπώς, της Πολωνίας, κατά τη χρονική στιγμή που οι αερολιμένες παραχώρησαν την αναβολή των πληρωμών ενδέχεται να υπέθεταν ότι τα προβλήματα της LOT ήταν προσωρινού χαρακτήρα.
(109)
Δεύτερον, η Πολωνία υπογράμμισε ότι, ως βασικός πελάτης των αερολιμένων, η LOT απέφερε σημαντικό ποσοστό των εσόδων τους, ενώ η αναβολή των πληρωμών αποτελούσε μόνο ελάχιστο μέρος του κύκλου εργασιών μεταξύ των αερολιμένων και της LOT (29). Ως εκ τούτου, τα μέρη είχαν συμφέρον να συνεχίσουν τη συνεργασία τους. Βάσει του αντίστροφου σεναρίου, η αφερεγγυότητα της LOT θα είχε αρνητικές επιπτώσεις για τις δραστηριότητες των αερολιμένων (30).
(110)
Τρίτον, η Πολωνία διευκρίνισε ότι, από τη σκοπιά των αερολιμένων, η αναβολή καταβολής μέρους των πληρωμών τελών της LOT ήταν προτιμότερη από την κήρυξη της αφερεγγυότητας του συγκεκριμένου αερομεταφορέα. Πρωτίστως, διότι κατά τη χρονική στιγμή που ελήφθησαν οι αποφάσεις αναβολής των πληρωμών, η LOT εξακολουθούσε να έχει στην κυριότητά της στοιχεία ενεργητικού που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως εξασφαλίσεις. Αντίθετα, στην περίπτωση της κήρυξης της αφερεγγυότητας, οι εισπρακτέες οφειλές προς τους αερολιμένες θα έπρεπε να καταβληθούν στην τελευταία κατηγορία των πιστωτών, με πολύ χαμηλότερο συντελεστή σε σύγκριση με την αναβολή των πληρωμών (31). Επιπλέον, οι διαδικασίες αφερεγγυότητας στην Πολωνία διαρκούν κατά μέσο όρο 3-3,5 έτη, χρονικό διάστημα που υπερβαίνει κατά πολύ τη μέση προθεσμία αναβολής των πληρωμών διάρκειας περίπου 6,5 μηνών που παραχώρησαν οι αερολιμένες στη LOT (βλέπε αιτιολογική σκέψη 114 κατωτέρω).
(111)
Τέταρτον, σύμφωνα με την Πολωνία, οι όροι και οι προϋποθέσεις της αναβολής των πληρωμών αντικατόπτριζαν πλήρως τους όρους της αγοράς, όσον αφορά i) το επιτόκιο, ii) τις εξασφαλίσεις και iii) τις προθεσμίες αναβολής.
(112)
Ειδικότερα, όσον αφορά το επιτόκιο (32), η Πολωνία επισημαίνει ότι το επιτόκιο που εφαρμόζεται στην περίπτωση των συμφωνιών αναβολής πληρωμών πρέπει να διαχωρίζεται από τον νόμιμο τόκο (33), ο οποίος αποτελεί μορφή προστίμου για την περίπτωση καθυστέρησης των πληρωμών, ενώ σκοπός των συμφωνιών αναβολής πληρωμών είναι να παρασχεθεί στον οφειλέτη η δυνατότητα να εξοφλήσει τις υποχρεώσεις του εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.
(113)
Όσον αφορά τις εξασφαλίσεις, η Πολωνία επισημαίνει ότι το ποσό των αναβληθεισών πληρωμών διασφαλίστηκε για τα δύο τρίτα των συμφωνιών αναβολής πληρωμών μέσω υποθηκών και σύστασης ενεχύρων επί των στοιχείων ενεργητικού της LOT. Για την πλειονότητα των υπόλοιπων συμφωνιών αναβολής των πληρωμών, το ποσό των αναβληθεισών πληρωμών (34) διασφαλίστηκε μέσω λευκών υποσχετικών, οι οποίες επισπεύδουν την είσπραξη της οφειλής. Εξασφαλίσεις δεν υπήρξαν μόνο για έξι συμφωνίες. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, η LOT αναγνώρισε το χρέος της έναντι του εκάστοτε αερολιμένα, παρέχοντάς του με τον τρόπο αυτό τη δυνατότητα να προσφύγει ευκολότερα ενώπιον της δικαιοσύνης για τη διεκδίκηση της απαίτησής του, εφόσον αυτό κρινόταν αναγκαίο.
(114)
Όσον αφορά τις προθεσμίες αναβολής των πληρωμών, η Πολωνία επισημαίνει ότι η μέση προθεσμία αναβολής ήταν περίπου 6,5 μήνες, η οποία είναι προτιμότερη σε σύγκριση με τη χρονική διάρκεια της άσκησης δικαστικής προσφυγής στην Πολωνία (άνω των δύο ετών) (35) ή με τη χρονική διάρκεια των διαδικασιών αφερεγγυότητας (κατά μέσο όρο 3-3,5 έτη) (36).
(115)
Η Πολωνία ισχυρίστηκε επίσης ότι άλλοι ιδιώτες πιστωτές της LOT τής παραχώρησαν αναβολή της εξόφλησης χρεών ύψους εκατοντάδων εκατ. πολωνικών ζλότι με παρεμφερείς προθεσμίες αναβολής πληρωμών και με παρόμοιους όρους, μεταξύ άλλων με χαμηλότερο επιτόκιο από τον νόμιμο τόκο ή χωρίς οικονομικές επιβαρύνσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δεν απαιτήθηκαν ούτε εξασφαλίσεις (37).
(116)
Τέλος, η Πολωνία επιβεβαίωσε ότι εξοφλήθηκαν πλήρως όλες οι αναβληθείσες πληρωμές.
(117)
Επιπλέον, προκειμένου να τεκμηριώσει τη θέση της, όπως περιγράφεται συνοπτικά στις αιτιολογικές σκέψεις 101-116 ανωτέρω, η Πολωνία υπέβαλε έκθεση, την οποία εκπόνησε η εταιρεία παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών KPMG Advisory Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. («KPMG»/«έκθεση KPMG»). Στην έκθεση KPMG περιγράφεται η διαδικασία λήψης αποφάσεων των αερολιμένων που οδήγησε στη σύναψη καθεμίας από τις συμφωνίες αναβολής πληρωμών. Στην έκθεση KPMG προβλέπεται επίσης η εκπόνηση ανάλυσης της αγοράς για καθεμία από τις συμφωνίες αναβολής πληρωμών. Η μεθοδολογία που χρησιμοποίησε η KPMG για τους σκοπούς της ανάλυσης της αγοράς βασίζεται στη σύγκριση μεταξύ ενός βασικού σεναρίου (38) (δηλαδή της αναβολής καταβολής των αερολιμενικών τελών) και ενός εναλλακτικού σεναρίου (39) (δηλαδή της μη παραχώρησης αναβολής πληρωμών στη LOT). Προκειμένου να εξακριβωθεί το οικονομικό έρεισμα των συμφωνιών αναβολής πληρωμών, η σύγκριση μεταξύ του βασικού και του εναλλακτικού σεναρίου πραγματοποιήθηκε με βάση την τρέχουσα και την καθαρή παρούσα αξία. Από τη σύγκριση αυτών των δύο σεναρίων προέκυψε ότι η αναβολή καταβολής των αερολιμενικών τελών ήταν, σε κάθε περίπτωση, οικονομικά ορθολογική και πιο συμφέρουσα για τους αερολιμένες από ό,τι το εναλλακτικό σενάριο της κίνησης της διαδικασίας αφερεγγυότητας.
Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(118)
Η Πολωνία προέβαλε το επιχείρημα ότι η LOT βρίσκεται πλέον σε καλύτερη θέση για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας από ό,τι κατά τον χρόνο των προηγούμενων ανεπιτυχών αποπειρών αναδιάρθρωσης που επιχείρησε. Πρώτον, παρέλαβε τα από καιρό αναμενόμενα αεροσκάφη τύπου B787, τα οποία αποτελούν βασικό πυλώνα του σχεδίου αναδιάρθρωσης της εταιρείας. Δεύτερον, η LOT κάλυψε τις αδυναμίες που παρουσίαζαν προγενέστερες απόπειρες, εστιάζοντας σε προβλήματα που δεν είχαν επιλυθεί κατά το παρελθόν (π.χ. συνεπέστερη μείωση των θέσεων απασχόλησης). Τρίτον, βελτιώθηκε το μακροοικονομικό περιβάλλον. Τέλος, τα πραγματικά οικονομικά αποτελέσματα της LOT μετά την παρέλευση πέντε τριμήνων από την έναρξη υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης είναι μακράν καλύτερα από ό,τι αναμενόταν.
(119)
Η κατάσταση ρευστότητας της LOT βελτιώθηκε, δεδομένου ότι η εταιρεία όχι μόνο δεν κατέγραψε απώλεια ρευστότητας τον Αύγουστο του 2013, όπως προβλεπόταν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, αλλά εξασφάλισε και συμπληρωματικούς πόρους χρηματοδότησης, π.χ. […] από την εταιρεία Boeing […]. Όντως, οι πραγματικές ταμειακές ροές από τις πράξεις που πραγματοποιήθηκαν το 2013 παρουσίασαν μεγαλύτερη βελτίωση από την προσδοκώμενη.
(120)
Ομοίως, οι πραγματικός οικονομικός αντίκτυπος της καθιέρωσης των αεροσκαφών τύπου B787 αποδείχθηκε ευνοϊκότερος από τον προβλεπόμενο, διότι δεν είχε θετικές συνέπειες μόνο στο τμήμα της αγοράς των μεγάλων αποστάσεων, αλλά και σε ολόκληρο το δίκτυο πτήσεων. Τα μακροχρόνια διαρθρωτικά προβλήματα της LOT δεν αναμένεται να επιλυθούν μόνο με τη χρήση των εν λόγω αεροσκαφών, αλλά σε συνδυασμό και με άλλα μέτρα αναδιάρθρωσης. Προβλέπεται ότι η εναέρια κυκλοφορία στα δρομολόγια που θα εξυπηρετούνται από τα αεροσκάφη τύπου B787 (Βόρεια Αμερική, Βόρεια και Νοτιοανατολική Ασία) θα αυξηθεί κατά 6,5 % με 10,6 % ετησίως και, επομένως, τα αεροσκάφη δεν θα αποτελούν αντικείμενο υποεκμετάλλευσης.
(121)
Το 2013, τα μέτρα με γνώμονα την παραγωγή εσόδων απέφεραν ποσοστό [ 100] % των προβλεπόμενων οικονομικών δυνατοτήτων στο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Τον Αύγουστο του 2013, η LOT εισήγαγε επιτυχώς την παροχή υπηρεσιών τροφοδοσίας επί πληρωμή και δεν αντιμετώπισε αρνητικές αντιδράσεις εκ μέρους των πελατών. Σύμφωνα με έρευνα της αγοράς, οι επιβάτες δεν εξέφρασαν αντιρρήσεις για την παροχή υπηρεσιών επί πληρωμή. Η αύξηση των συμπληρωματικών εσόδων συνάδει με την υφιστάμενη τάση της αγοράς, στο πλαίσιο της οποίας οι παραδοσιακές αεροπορικές εταιρείες στρέφονται προς την υιοθέτηση ενός υβριδικού επιχειρηματικού μοντέλου που περιλαμβάνει ορισμένα χαρακτηριστικά των ΑΧΚ και, ως εκ τούτου, δεν αναμένεται να υποβαθμιστεί το εμπορικό σήμα της LOT ή να αποθαρρυνθούν οι πελάτες.
(122)
Η πραγματική κατάσταση του οικονομικού αποτελέσματος για το 2013 ήταν μακράν καλύτερη από ό,τι προβλεπόταν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Η LOT εντόπισε δυνητικές πηγές περαιτέρω βελτιώσεων. Αυτό υποδηλώνει ότι μπορούν να επιτευχθούν τα προβλεπόμενα κέρδη από την κύρια δραστηριότητα για το 2014.
(123)
Η Πολωνία υπέβαλε ανάλυση ευαισθησίας, στην οποία καταδεικνύεται ότι, ακόμη και αν διαπιστωθούν μεγαλύτερες αποκλίσεις των βασικών παραμέτρων από τις τιμές αναφοράς που χρησιμοποιήθηκαν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, η LOT θα διατηρήσει τη ρευστότητά της για ολόκληρο τον χρονικό ορίζοντα των οικονομικών προβλέψεων κατά την περίοδο 2014-2018. Η τιμή των καυσίμων, η οποία είχε ήδη εκτιμηθεί σε εξαιρετικά συντηρητικό επίπεδο (άνω της δεκαετούς ιστορικά μέγιστης τιμής της LOT και κατά 12,1 % υψηλότερη από την τιμή αγοράς κατά τη χρονική στιγμή της κοινοποίησης) δεν αναμένεται να παρουσιάσει απότομη αύξηση. Αναφορικά με τα προβλεπόμενα έσοδα από την υπεκμίσθωση των αεροσκαφών, η LOT κατάρτισε για τον στόλο της ένα εναλλακτικό σενάριο, στο οποίο προβλέπεται περισσότερο μακροχρόνια χρήση ορισμένων αεροσκαφών. Η Πολωνία διαβίβασε οικονομικές προβλέψεις από τις οποίες προκύπτει ότι, εάν υλοποιηθεί πράγματι το συγκεκριμένο σενάριο, η LOT θα επανέλθει ούτως ή άλλως σε τροχιά βιωσιμότητας. Η Πολωνία επεσήμανε επίσης ότι, το 2013, η εταιρεία αποκόμισε ποσοστό [ 100] % των προβλεπόμενων οφελών της αναδιάρθρωσης (έναντι του εκτιμώμενου 85 % στο σχέδιο αναδιάρθρωσης).
Αποτροπή αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (αντισταθμιστικά μέτρα)
(124)
Η Πολωνία αποσαφήνισε περαιτέρω τον τρόπο με τον οποίο η LOT υπολογίζει την αποδοτικότητα των δρομολογίων (βλέπε σημείο 7.3.4). Τόνισε δε ότι η εν λόγω μεθοδολογία συνάδει με τις προδιαγραφές του κλάδου.
Ενίσχυση περιοριζόμενη στο ελάχιστο, ίδια συμμετοχή
(125)
Η Πολωνία προσκόμισε στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι η Ex-Im Bank υπέβαλε τη LOT σε έλεγχο δέουσας επιμέλειας προτού συμφωνήσει να εκδώσει την εγγύηση και διευκρίνισε ότι, το 2012, περίπου το 30 % των συναλλαγών χρηματοδότησης αεροσκαφών σε διεθνές επίπεδο πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή του ΟΑΕΠ. Η Πολωνία ενημέρωσε επίσης την Επιτροπή ότι ένας από τους προσφέροντες πρότεινε να χρηματοδοτήσει τη LOT χωρίς την εγγύηση του ΟΑΕΠ. Επιπροσθέτως, διενεργήθηκε εκτίμηση της επικινδυνότητας της LOT από την κεφαλαιαγορά των ΗΠΑ, όπου η χρηματοδοτική μίσθωση αναχρηματοδοτήθηκε επιτυχώς το 2013 από ιδιώτες επενδυτές.
(126)
Επιπλέον, η Πολωνία επεσήμανε ότι η χρηματοδοτική μίσθωση αποτελεί αποδεκτή μορφή ίδιας συμμετοχής σύμφωνα με την πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τη λήψη των αποφάσεων και επανέλαβε ότι πρόκειται για συνήθη μορφή χρηματοδότησης της αγοράς αεροσκαφών. Κατά την άποψη της Πολωνίας, η χρηματοδοτική μίσθωση νέων αεροσκαφών, με όρους παρόμοιους με εκείνους που εφαρμόστηκαν στην περίπτωση της LOT (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 77-80 ανωτέρω), συμπεριλαμβανομένων των μορφών εξασφαλίσεων που χρησιμοποιήθηκαν, αποτελεί τυποποιημένη μορφή χρηματοδότησης στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών και χρησιμοποιήθηκε προσφάτως από πολλές άλλες ευρωπαϊκές αερογραμμές, π.χ. τη Ryanair, την KLM, τη Norwegian Air, την Czech Airlines, την Austrian Airlines και την Alitalia.
V. ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(127)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από επτά ενδιαφερόμενα μέρη, την Ryanair, τον όμιλο International Airlines Group («IAG»), δύο ενδιαφερόμενα μέρη που εξέφρασαν την επιθυμία να διατηρήσουν την ανωνυμία τους, τη συνδικαλιστική ένωση «NSZZ Solidarność 80» της PPL («η συνδικαλιστική ένωση»), την ίδια την PPL και την ένωση επιχειρηματιών «Employers of Poland» (Ένωση Εργοδοτών Πολωνίας).
(128)
Η Ryanair επανέλαβε τον ισχυρισμό της, τον οποίο είχε προβάλει αρχικά στην καταγγελία, ότι η LOT είχε ήδη λάβει κρατική ενίσχυση υπό τη μορφή αναβολής της καταβολής των αερολιμενικών τελών στους κρατικούς αερολιμένες της Πολωνίας. Επιπλέον, η Ryanair εξέφρασε αμφιβολίες ως προς την επαναφορά της LOT σε τροχιά βιωσιμότητας, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι οι προηγούμενες απόπειρες αναδιάρθρωσης απέτυχαν, ότι τα οφέλη από την απόκτηση των αεροσκαφών τύπου B787 είναι υπερβολικά αισιόδοξα και ότι η LOT μπορεί να μην είναι σε θέση να μειώσει τις δαπάνες απασχόλησης λόγω της πιθανής άσκησης πιέσεων από συνδικαλιστικές ενώσεις.
(129)
Κατά την άποψη του ομίλου IAG, είναι σκόπιμο να αναδιαρθρωθεί επίσης το δίκτυο μεγάλων αποστάσεων της LOT. Συγκεκριμένα, ο IAG εκτιμά ότι δεν υπάρχει επαρκής ζήτηση για την υποστήριξη της μεταφορικής ικανότητας που αναπτύσσει η LOT στην αγορά των ΗΠΑ. Ο IAG παραθέτει το παράδειγμα της Malév, η οποία επιχείρησε και απέτυχε να διατηρήσει την εξυπηρέτηση απευθείας πτήσεων από τη Βουδαπέστη στη Νέα Υόρκη. Όσον αφορά τη χρηματοδοτική μίσθωση των αεροσκαφών τύπου B787, ο IAG επεσήμανε ότι οι αξιολογήσεις της Ex-Im Bank και της εμπορικής τράπεζας δανειοδότησης έπρεπε να είχαν διενεργηθεί είτε προτού ανακύψουν τα υφιστάμενα ζητήματα ρευστότητας είτε πριν από τη χορήγηση της κρατικής ενίσχυσης.
(130)
Το πρώτο ενδιαφερόμενο μέρος που προτίμησε να διατηρήσει την ανωνυμία του ισχυρίστηκε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της LOT δεν είναι ούτε αξιόπιστο ούτε εφικτό και ότι δεν θα οδηγήσει στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της LOT. Επεσήμανε ότι η πρόβλεψη του δείκτη ROCE είναι υπερβολικά αισιόδοξη και παρατήρησε ότι η LOT σχεδιάζει να αυξήσει τη μεταφορική της ικανότητα σε μια συγκυρία κατά την οποία η πολωνική αγορά πλήττεται από πλεονάζουσα μεταφορική ικανότητα. Έκρινε επίσης ότι η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών συνιστά κρατική ενίσχυση. Επεσήμανε περαιτέρω ότι η μέτρηση της αποδοτικότητας των δρομολογίων, που προτάθηκε στο πλαίσιο των αντισταθμιστικών μέτρων σε μεταβλητή βάση με αποκλειστικό γνώμονα το κόστος, δεν ενδείκνυται σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Κατά την άποψη του εν λόγω ενδιαφερόμενου μέρους, η μέτρηση όλων των δρομολογίων σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα πρέπει να γίνει βάσει του «περιθωρίου 2», όπως ορίζεται από τη LOT. Εξέφρασε επίσης την άποψη ότι η χρηματοδοτική μίσθωση των αεροσκαφών τύπου B787 δεν πρέπει να γίνει δεκτή ως πηγή ίδιας συμμετοχής, διότι δεν αποδεικνύει ότι η αγορά πιστεύει στην επιστροφή της LOT στη βιωσιμότητα.
(131)
Το δεύτερο ενδιαφερόμενο μέρος που προτίμησε να διατηρήσει την ανωνυμία του επεσήμανε ότι, χάρη στη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, η LOT αύξησε τη μεταφορική της ικανότητα στην αγορά ναυλωμένων πτήσεων της Πολωνίας, η οποία εικάζεται ότι υποβάθμισε την ανταγωνιστική θέση του ενδιαφερόμενου μέρους και παραβίασε τους κανόνες της ΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων. Το ενδιαφερόμενο μέρος εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με την επαναφορά της LOT σε τροχιά βιωσιμότητας, προβάλλοντας, μεταξύ άλλων, το επιχείρημα ότι τα οφέλη από την εκμετάλλευση των αεροσκαφών τύπου B787 είναι υπερεκτιμημένα και ότι οι οικονομικές προβλέψεις είναι μάλλον ανεδαφικές. Έθεσε ακόμη υπό αμφισβήτηση την αποδοτικότητα των δρομολογίων που προτείνεται στο πλαίσιο των αντισταθμιστικών μέτρων. Τέλος, εκτιμά ότι η χρηματοδοτική μίσθωση δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη ως ίδια συμμετοχή, διότι δεν συνεπαγόταν ουσιαστικά κανέναν κίνδυνο για τις τράπεζες χρηματοδότησης.
(132)
Επιπλέον, το εν λόγω ενδιαφερόμενο μέρος έθιξε επίσης το ζήτημα της αναβολής κατά την καταβολή των αερολιμενικών τελών (40). Επέστησε επίσης την προσοχή της Επιτροπής σε διάφορες άλλες συναλλαγές της LOT με τον ισχυρισμό ότι συνιστούσαν κρατική ενίσχυση. Στις συναλλαγές αυτές περιλαμβάνονται οι ακόλουθες:
α)
η πώληση ακινήτων, δηλαδή: i) η πώληση το 2011 του κτιρίου γραφείων της LOT και έκτασης γης επί της οδού 17 Stycznia, αριθ. 43 («τα κεντρικά γραφεία»), στην κρατική επιχείρηση Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA/PB1 («PZU», «PZU/PB1») έναντι ποσού ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι (περίπου […] εκατ. ευρώ) και ii) η πώληση το 2012 ακινήτου της LOT επί της οδού 17 Stycznia, αριθ. 39, στην κρατική εταιρεία TF Silesia έναντι ποσού ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι (περίπου […] εκατ. ευρώ)·
β)
η πώληση θυγατρικών εταιρειών της LOT σε κρατικές επιχειρήσεις, δηλαδή η πώληση το 2010 της εταιρείας LOT Services σε τιμή υψηλότερη από την τιμή αγοράς, παρότι η εταιρεία ήταν αφερέγγυα, η πώληση της εταιρείας LOT AMS, παρά το γεγονός ότι βρισκόταν «σε δεινότατη οικονομική κατάσταση», η πώληση τον Δεκέμβριο του 2012 της εταιρείας Petrolot, η πώληση τον Σεπτέμβριο του 2012 της εταιρείας Eurolot, καθώς και η πώληση κατά τα έτη 2009-2010 της εταιρείας LOT Cargo SA («LOT Cargo») και της εταιρείας Casinos Poland.
(133)
Η συνδικαλιστική ένωση ισχυρίζεται καταρχάς ότι η ενίσχυση αναδιάρθρωσης συνιστά παραβίαση της αρχής της «εφάπαξ ενίσχυσης», διότι η LOT είχε ήδη λάβει κρατική ενίσχυση υπό τη μορφή διαφόρων μέτρων, μεταξύ των οποίων το σημαντικότερο ήταν η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών. Η συνδικαλιστική ένωση επέστησε την προσοχή της Επιτροπής σε διάφορες άλλες συναλλαγές της LOT με τον ισχυρισμό ότι συνιστούσαν κρατική ενίσχυση. Στις συναλλαγές αυτές περιλαμβάνονται οι ακόλουθες:
α)
η πώληση ακινήτων από τη LOT σε άλλες κρατικές επιχειρήσεις (δηλαδή η πώληση των κεντρικών γραφείων της LOT, η πώληση του ακινήτου επί της οδού 17 Stycznia, αριθ. 39, η πώληση μιας επένδυσης ακινήτου και των πάγιων στοιχείων ενεργητικού του τερματικού εμπορευματικού σταθμού («τερματικός εμπορευματικός σταθμός») και η πώληση μιας επένδυσης ακινήτου και των πάγιων στοιχείου ενεργητικού των εγκαταστάσεων τροφοδοσίας («εγκαταστάσεις τροφοδοσίας»)·
β)
η πώληση θυγατρικών εταιρειών της LOT, σε τιμή υψηλότερη από την αγοραία τιμή, σε άλλες κρατικές επιχειρήσεις (δηλαδή η πώληση των εταιρειών LOT Services, LOT Catering Sp. z o.o. («LOT Catering»), LOT AMS, Petrolot και Eurolot·
γ)
η χορήγηση δανείων στη LOT από κρατικές επιχειρήσεις, των οποίων η κύρια δραστηριότητα δεν αφορά πιστωτικές πράξεις (δηλαδή δύο δάνεια, τα οποία χορηγήθηκαν τον Δεκέμβριο του 2009 και τον Φεβρουάριο του 2010 αντιστοίχως από εταιρείες που ανήκουν στην κυριότητα του ομίλου PZU, συνολικού ποσού […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ)· δάνεια, τα οποία χορηγήθηκαν από τις εταιρείες TF Silesia, Operator Logistyczny Paliw Płynnych Sp. z o.o. («OLPP») και Polski Koncern Naftowy ORLEN SA («PKN Orlen»), συνολικού ποσού […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ)·
δ)
η παροχή άλλων υπηρεσιών, δηλαδή η εικαζόμενη προμήθεια καυσίμων στη LOT από την PKN Orlen και τη θυγατρική της εταιρεία Petrolot σε μειωμένες τιμές.
(134)
Επιπλέον, η συνδικαλιστική ένωση διατύπωσε την άποψη ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν επρόκειτο να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της LOT και ότι η χρηματοδοτική μίσθωση δεν αποτελεί ένδειξη ότι η αγορά πιστεύει στην επιστροφή στη βιωσιμότητα.
(135)
Η PPL, η ιδιοκτήτρια εταιρεία του αερολιμένα Chopin της Βαρσοβίας, επεσήμανε ότι οι ενέργειές της δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος, διότι οι επιχειρηματικές αποφάσεις της λαμβάνονται αυτόνομα. Οι συμφωνίες που συνήφθησαν με τη LOT για την αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών ήταν συμβιβάσιμες με την αγορά και, από οικονομική άποψη, οι πλέον ορθολογικές. Η PPL δήλωσε ότι παρόμοιες συμφωνίες, αν και μικρότερης κλίμακας, είχαν συναφθεί και με άλλες αεροπορικές εταιρείες και είχαν προταθεί σε ΑΧΚ. Η LOT αποτελεί στρατηγικό εταίρο της PPL και έχει σημαντικό αντίκτυπο στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη του αερολιμένα Chopin της Βαρσοβίας. Η ενδεχόμενη αφερεγγυότητα της LOT θα μείωνε την εναέρια κυκλοφορία από/προς τη Βαρσοβία και θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στην πολωνική οικονομία.
(136)
Η ένωση επιχειρηματιών «Employers of Poland» βασίζεται στην Επιτροπή για την έγκριση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης. Εκτιμά ότι η LOT βρίσκεται σε τροχιά ανάκτησης της βιωσιμότητάς της, στοιχείο που επιβεβαιώνεται από τη βελτίωση των πραγματικών οικονομικών αποτελεσμάτων της. Κατά την άποψη της εν λόγω ένωσης επιχειρηματιών, η αφερεγγυότητα της LOT θα είχε αρνητικό αντίκτυπο στη συνδεσιμότητα, που θα επηρέαζε με τη σειρά του αρνητικά τους επιβάτες, τους πελάτες που ταξιδεύουν για επαγγελματικούς λόγους και τον κλάδο του τουρισμού.
VI. ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(137)
Η Πολωνία απάντησε σε όλους τους ισχυρισμούς που προέβαλαν τα ενδιαφερόμενα μέρη.
(138)
Σχετικά με την πιθανή παραβίαση της αρχής της «εφάπαξ ενίσχυσης»:
α)
όσον αφορά την αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών, η Πολωνία επανέλαβε τα επιχειρήματά της σχετικά με την απουσία καταλογισμού στο κράτος και την εκπλήρωση του κριτηρίου του ιδιώτη πιστωτή·
β)
όσον αφορά τις λοιπές συναλλαγές της LOT για τις οποίες εικάζεται ότι συνιστούν κρατική ενίσχυση, η Πολωνία παρέσχε λεπτομερείς διευκρινίσεις. Επεσήμανε, ειδικότερα, ότι ορισμένες από τις εν λόγω συναλλαγές είχαν ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή, ενώ κάποιες άλλες είτε δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος (π.χ. στοιχεία ενεργητικού που αγοράστηκαν από εταιρείες ιδιωτικού δικαίου) είτε άλλως συνάδουν με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Στη δεύτερη περίπτωση, η Πολωνία προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία (π.χ. ανεξάρτητες αποτιμήσεις) προς επίρρωση του ισχυρισμού της.
(139)
Ειδικότερα, σε σχέση με τις συναλλαγές που αφορούν ακίνητα, η Πολωνία διευκρίνισε τα εξής:
α)
η πώληση και η χρηματοδοτική επανεκμίσθωση των κεντρικών γραφείων της LOT πραγματοποιήθηκε βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 10 Μαΐου 2011 μεταξύ της LOT και της PZU/PB1. Η PB1 είναι εταιρεία που ανήκει εμμέσως στην αποκλειστική κυριότητα του ομίλου PZU. Το κράτος αποτελεί μειοψηφούντα μέτοχο στον όμιλο PZU (41). Η τιμή πώλησης ανήλθε στο ποσό των […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ).
β)
Η πώληση του ακινήτου επί της οδού 17 Stycznia, αριθ. 39, πραγματοποιήθηκε βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 31 Ιουλίου 2012 μεταξύ της LOT και της TF Silesia. Μοναδικός μέτοχος της TF Silesia είναι το Δημόσιο Ταμείο. Η τιμή πώλησης ανήλθε στο ποσό των […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ).
γ)
Η πώληση του τερματικού εμπορευματικού σταθμού πραγματοποιήθηκε βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 25 Νοεμβρίου 2011 μεταξύ της LOT και της LS Airport Services SA («LS Airport Services»). Μοναδικός μέτοχος της LS Airport Services είναι το Δημόσιο Ταμείο. Η τιμή πώλησης ανήλθε στο ποσό των […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ).
δ)
Η πώληση των εγκαταστάσεων τροφοδοσίας πραγματοποιήθηκε βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 8 Δεκεμβρίου 2011 μεταξύ της LOT και της LOT Catering. Μοναδικός μέτοχος της LOT Catering είναι το Περιφερειακό Χρηματοδοτικό Ταμείο, το οποίο ανήκει εξ ολοκλήρου στην κυριότητα του Δημόσιου Ταμείου. Η τιμή πώλησης ανήλθε στο ποσό των […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ).
(140)
Η Πολωνία διευκρίνισε ότι, όσον αφορά τη συναλλαγή πώλησης και χρηματοδοτικής επανεκμίσθωσης των κεντρικών γραφείων της LOT, η LOT έλαβε 9 προσφορές αγοράς, από τις οποίες ως η πλέον συμφέρουσα επιλέχθηκε η προσφορά της PZU/PB1. Σύμφωνα με την Πολωνία, οι πόροι των εταιρειών που ανήκουν στην κυριότητα του ομίλου PZU δεν αποτελούν κρατικούς πόρους και οι εν λόγω εταιρείες λαμβάνουν αποφάσεις οι οποίες δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος· κατά συνέπεια, δεν υφίστανται στοιχεία κρατικής ενίσχυσης. Επιπλέον, η Πολωνία διευκρίνισε ότι η αξία του ακινήτου αποτέλεσε αντικείμενο ανεξάρτητης πρότερης αποτίμησης (42).
(141)
Περαιτέρω, η Πολωνία διευκρίνισε ότι, στην περίπτωση της πώλησης του ακινήτου επί της οδού 17 Stycznia, αριθ. 39, του τερματικού εμπορευματικού σταθμού και των εγκαταστάσεων τροφοδοσίας, μια διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών απέβη άκαρπη επειδή δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, η αξία του ακινήτου αποτέλεσε αντικείμενο ανεξάρτητης πρότερης αποτίμησης (43).
(142)
Όσον αφορά τις δανειακές συμβάσεις, η Πολωνία διευκρίνισε τα εξής:
α)
Οι εταιρείες που ανήκουν στην κυριότητα του ομίλου PZU χορήγησαν στη LOT δύο δάνεια: το πρώτο, ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ), στις 14 Δεκεμβρίου 2009 και το δεύτερο, ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ), στις 17 Φεβρουαρίου 2010. Το κράτος αποτελεί μειοψηφούντα μέτοχο στον όμιλο PZU.
β)
Στις 28 Ιουνίου 2012 η PKN Orlen χορήγησε στη LOT δάνειο ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ). Το κράτος αποτελεί μειοψηφούντα μέτοχο στην PKN Orlen (44).
γ)
Στις 30 Μαρτίου 2009 η TF Silesia χορήγησε στη LOT δάνειο ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ). Μοναδικός μέτοχος της TF Silesia είναι το Δημόσιο Ταμείο.
δ)
Στις 9 Μαρτίου 2012 η OLPP χορήγησε στη LOT δάνειο ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι (περίπου […] εκατ. ευρώ). Μοναδικός μέτοχος της OLPP είναι η εταιρεία PERN Przyjaźń SA («PERN»), η οποία ανήκει εξ ολοκλήρου στην κυριότητα του Δημόσιου Ταμείου.
(143)
Σύμφωνα με την Πολωνία, οι πόροι των εταιρειών που ανήκουν στην κυριότητα του ομίλου PZU και της εταιρείας PKN Orlen δεν αποτελούν κρατικούς πόρους και οι εν λόγω εταιρείες λαμβάνουν αποφάσεις οι οποίες δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος, διότι το κράτος αποτελεί μειοψηφούντα μέτοχο στις εταιρείες αυτές· κατά συνέπεια, δεν υφίστανται στοιχεία κρατικής ενίσχυσης.
(144)
Στην περίπτωση των δανείων που χορηγήθηκαν από τις κρατικές επιχειρήσεις (δηλαδή από την TF Silesia και την OLPP), εάν θεωρηθεί ότι οι πόροι τους πρέπει να χαρακτηριστούν κρατικοί πόροι και ότι οι αποφάσεις τους πρέπει να καταλογιστούν στο κράτος, τότε, αμφότερα τα δάνεια, κατά την άποψη της Πολωνίας, χορηγήθηκαν με όρους της αγοράς. Πράγματι, οι εξασφαλίσεις που παρασχέθηκαν ήταν αξιόπιστες (45) και τα επιτόκια που εφαρμόστηκαν ήταν παρόμοια με τα επιτόκια που επιβάλλονται από τους ιδιώτες πιστωτές (46).
(145)
Όσον αφορά την πώληση θυγατρικών εταιρειών της LOT, η Πολωνία παρέσχε τις ακόλουθες διευκρινίσεις:
α)
Η πώληση των εταιρειών LOT Services, LOT Catering, LOT AMS και LOT Cargo πραγματοποιήθηκε με την επιφύλαξη της απόφασης της Επιτροπής στην υπόθεση SA 33337 (47), στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι καμία από τις εν λόγω συναλλαγές δεν εμπεριείχε στοιχεία κρατικής ενίσχυσης.
β)
Το 33,3 % των μετοχών της Casinos Poland που ανήκαν στην κυριότητα της LOT πωλήθηκαν στη Vicco Investment Sp. z o.o. (48) («Vicco») βάσει συμφωνίας που συνήφθη στις 8 Απριλίου 2013 έναντι του ποσού των […] εκατ. πολωνικών ζλότι (περίπου […] εκατ. ευρώ). Η Vicco είναι εταιρεία ιδιωτικού δικαίου. Επομένως, οι πόροι της δεν συνιστούν κρατικούς πόρους και οι αποφάσεις της δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος. Σύμφωνα με την Πολωνία, η αξία της συναλλαγής αντιστοιχούσε στην αγοραία τιμή που πρότεινε ένας ιδιώτης προσφέρων, ο οποίος επιλέχθηκε στο πλαίσιο ανοικτού διαγωνισμού.
γ)
Το 49 % των μετοχών της εταιρείας Petrolot που ανήκαν στην κυριότητα της LOT πωλήθηκαν στην PKN Orlen βάσει συμφωνίας που συνήφθη στις 21 Δεκεμβρίου 2012 έναντι ποσού ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ). Η PKN Orlen είναι εταιρεία ιδιωτικού δικαίου. Επομένως, οι πόροι της δεν συνιστούν κρατικούς πόρους και οι αποφάσεις της δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 142 ανωτέρω. Σύμφωνα με την Πολωνία, η αξία της συναλλαγής αντιστοιχούσε στην αγοραία τιμή που καθορίστηκε στο πλαίσιο ανεξάρτητης πρότερης αποτίμησης (49).
δ)
Το 37,90 % των μετοχών της εταιρείας Eurolot που ανήκαν στην κυριότητα της LOT πωλήθηκαν στην TF Silesia βάσει συμφωνίας που συνήφθη στις 27 Φεβρουαρίου 2013 έναντι ποσού [ 118] πολωνικών ζλότι (περίπου [ 29] ευρώ). Σύμφωνα με την Πολωνία, η πώληση των μετοχών της Eurolot πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας διαγωνισμού που περιλάμβανε διαπραγμάτευση, η οποία διεξήχθη βάσει δημόσιας πρόσκλησης σε διαπραγματεύσεις (50). Οι μετοχές αγοράστηκαν από την TF Silesia, η οποία ανήκει εξ ολοκλήρου στην κυριότητα του Δημόσιου Ταμείου, που ήταν και ο μοναδικός προσφέρων. Η τιμή της συναλλαγής ορίστηκε βάσει ανεξάρτητης πρότερης αποτίμησης (51).
(146)
Σχετικά με τις συναλλαγές που αφορούν την προμήθεια καυσίμων στη LOT από την εταιρεία PKN Orlen και τη θυγατρική της Petrolot σε μειωμένες τιμές, η Πολωνία διευκρίνισε ότι η PKN Orlen και η Petrolot είναι εταιρείες ιδιωτικού δικαίου, οι πόροι τους δεν αποτελούν κρατικούς πόρους και οι αποφάσεις τους δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος. Κατά συνέπεια, οι συγκεκριμένες συναλλαγές δεν εμπεριέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης (52).
(147)
Όσον αφορά τις λοιπές παρατηρήσεις που υπέβαλαν τα ενδιαφερόμενα μέρη, η Πολωνία ισχυρίζεται ότι η LOT έχει περισσότερες πιθανότητες να σημειώσει επιτυχία από ό,τι κατά το παρελθόν. Πράγματι, οι μακροοικονομικές συνθήκες έχουν βελτιωθεί και προβλέπεται ότι η οικονομία της ΕΕ και της Πολωνίας θα αναπτυχθεί με ταχύτερους ρυθμούς από ό,τι προβλεπόταν παλαιότερα. Αναμένεται να αυξηθεί η εναέρια κυκλοφορία, ιδίως στην Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη. Η LOT έχει αντλήσει διδάγματα από τις αποτυχημένες απόπειρες αναδιάρθρωσης του παρελθόντος και έχει καλύψει αδυναμίες που παρέμεναν ανεπίλυτες κατά το παρελθόν (π.χ. μείωσε τις θέσεις απασχόλησης σε πρωτοφανή κλίμακα, στοιχείο που απέφερε το 2013 εξοικονομήσεις της τάξης περίπου των […] εκατ. πολωνικών ζλότι). Η μείωση των θέσεων απασχόλησης πραγματοποιήθηκε χωρίς σοβαρές αντιδράσεις από τις συνδικαλιστικές ενώσεις. Επιπλέον, η LOT παρέλαβε εντέλει τα αεροσκάφη τύπου B787, η έλλειψη των οποίων είχε χαρακτηριστεί ως ένας από τους λόγους για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε κατά το παρελθόν. Η Πολωνία διαβίβασε αναλυτικά οικονομικά στοιχεία σχετικά με την εκμετάλλευση των αεροσκαφών τύπου B787 και τον αντίκτυπό της στην αναδιάρθρωση. Ειδικότερα, βάσει των υπολογισμών της LOT, η οικονομική κατάσταση των εξόδων/εσόδων των αεροσκαφών τύπου B787 είναι μακράν καλύτερη από ό,τι των προκατόχων τους στον στόλο της LOT, δηλαδή των αεροσκαφών τύπου B767. Κατά τη διάρκεια των έξι μηνών λειτουργίας τους το 2013, τα εν λόγω αεροσκάφη απέφεραν υψηλότερο οικονομικό αποτέλεσμα (κατά […] εκατ. πολωνικά ζλότι) σε σύγκριση με τους προκατόχους τους, τα αεροσκάφη τύπου B767, σε αντίστοιχη περίοδο του 2012.
(148)
Όσον αφορά τους ισχυρισμούς περί ανεπαρκούς ζήτησης για δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων, η Πολωνία υπέβαλε αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία καταδεικνύουν ότι διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες και αναπτυσσόμενες αγορές με προορισμό τη Βόρεια Αμερική, και μάλιστα μεγαλύτερη από ορισμένους εδραιωμένους κεντρικούς αερολιμένες της Δυτικής Ευρώπης και μεγαλύτερη από εκείνη της Πράγας και της Βουδαπέστης από κοινού. Η Πολωνία προβάλλει το επιχείρημα ότι, σε αντίθεση με το παράδειγμα της Ουγγαρίας, η LOT διαθέτει ισχυρότερο υπόβαθρο για τη δημιουργία εξειδικευμένης αγοράς μεγάλων αποστάσεων που θα αποκομίζει οφέλη από σημαντική επιβατική κίνηση εθνοτικών ομάδων και ροή κυκλοφορίας από ανατολικές αγορές, όπως η Ουκρανία, η Λευκορωσία και η Ρωσία.
(149)
Όσον αφορά τη χρηματοδοτική μίσθωση των αεροσκαφών τύπου B787 ως πηγή ίδιας συμμετοχής και ως ένδειξη εμπιστοσύνης της αγοράς στη LOT, η Πολωνία διευκρίνισε ότι οι εμπορικοί δανειστές και η τράπεζα Ex-Im Bank διενήργησαν επαγγελματικό και ολοκληρωμένο έλεγχο δέουσας επιμέλειας προτού παρατείνουν τη χρηματοδότηση της LOT. Η σχετική αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε λίγο πριν από την παράδοση των αεροσκαφών τον Νοέμβριο του 2012 και οι πιστωτές ήταν πλήρως ενήμεροι για τη χρηματοπιστωτική κατάσταση της LOT. Εκείνη την περίοδο, δεν γνώριζαν ότι η LOT επρόκειτο να λάβει κρατική ενίσχυση, δεδομένου ότι η Πολωνία κοινοποίησε τη χορήγηση ενίσχυσης διάσωσης μόλις στις 14 Δεκεμβρίου 2012.
(150)
Η Πολωνία παρέσχε λεπτομερείς διευκρινίσεις σχετικά με τη μεθοδολογία που χρησιμοποίησε η LOT για τον υπολογισμό της αποδοτικότητας των δρομολογίων. Η Πολωνία υπενθύμισε επίσης στοιχεία έρευνας τα οποία υποδηλώνουν ότι η πλειονότητα των αερομεταφορέων χρησιμοποιούν παρόμοια μεθοδολογία με εκείνη που ακολούθησε η LOT.
(151)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και ειδικότερα τον ήδη υπερεκτιμημένο δείκτη απόδοσης του απασχολούμενου κεφαλαίου (δείκτης ROCE), η Πολωνία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι η LOT προέβη σε ανάλυση του δείκτη ROCE μεταξύ 73 διεθνών αερογραμμών κατά τα τελευταία 6 έτη και διαπίστωσε ότι ο προβλεπόμενος δείκτης ROCE αυτής αντιστοιχεί περίπου στη διάμεση τιμή των ευρωπαϊκών αερομεταφορέων και είναι πολύ χαμηλότερος από τον δείκτη των πλέον αποδοτικών ευρωπαϊκών αερομεταφορέων κατά το τελευταίο οικονομικό έτος. Βάσει των ανωτέρω, η Πολωνία ισχυρίζεται ότι η εικαζόμενη τιμή του δείκτη ROCE δεν πρέπει να χαρακτηριστεί μη ρεαλιστική.
(152)
Όσον αφορά τους ισχυρισμούς περί πλεονάζοντος δυναμικού της αγοράς, η Πολωνία επισημαίνει ότι, κατά την τελευταία τριετία, η αεροπορική μεταφορική ικανότητα στην Πολωνία, υπολογιζόμενη βάσει των προσφερόμενων θέσεων, αυξήθηκε κατά 6,2 % ετησίως κατά μέσο όρο, ενώ η συνολική ζήτηση των επιβατών αυξήθηκε κατά 7,3 % ετησίως. Βάσει των στοιχείων αυτών, η Πολωνία επισημαίνει ότι το 2014, η LOT θα διαθέσει […] % μικρότερο αριθμό θέσεων από/προς την Πολωνία από ό,τι πριν από την αναδιάρθρωση, ενώ εκτιμάται ότι οι ανταγωνιστές θα αυξήσουν τη δική τους προσφορά τουλάχιστον κατά 30 %.
(153)
Όσον αφορά την εικαζόμενη επέκταση της LOT στην αγορά ναυλωμένων πτήσεων, η Πολωνία διευκρίνισε ότι η LOT μείωσε στην πραγματικότητα το μερίδιό της στο εν λόγω τμήμα της αγοράς από [ 3] % το 2012 σε [ 1,5] % το 2013 (μείωση από το [ 15] % το 2010). Η LOT δεν σκοπεύει να διατηρήσει την παρουσία της στην αγορά των ναυλωμένων πτήσεων μετά την αναδιάρθρωση.
VII. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
7.1 ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(154)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
7.1.1 Ενίσχυση αναδιάρθρωσης
(155)
Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης πρόκειται να χορηγηθεί από το Υπουργείο Οικονομικών, επομένως είναι σαφές ότι συνεπάγεται τη χορήγηση κρατικών πόρων και πρέπει να καταλογιστεί στο κράτος.
(156)
Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης πρόκειται να χορηγηθεί μόνο σε μία συγκεκριμένη επιχείρηση, δηλαδή στη LOT, υπό όρους τους οποίους η εταιρεία δεν θα ήταν σε θέση να εξασφαλίσει στην αγορά λόγω της δεινής οικονομικής της κατάστασης. Η Πολωνία επιβεβαιώνει το στοιχείο αυτό στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, στο οποίο επισημαίνει ότι η κρατική ενίσχυση αποτελεί τη μοναδική δυνατή πηγή χρηματοδότησης που θα επιτρέψει στην εταιρεία να συνεχίσει την άσκηση των δραστηριοτήτων της και να θέσει σε εφαρμογή τα μέτρα αναδιάρθρωσης. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι το μέτρο παρέχει στον δικαιούχο επιλεκτικό πλεονέκτημα.
(157)
Επιπλέον, η ενίσχυση δύναται να βελτιώσει την ανταγωνιστική θέση της LOT στον κλάδο των αεροπορικών μεταφορών. Στο πλαίσιο του ανταγωνισμού στον κλάδο των αεροπορικών μεταφορών της ΕΕ συμμετέχουν επιχειρήσεις από διάφορα κράτη μέλη, ιδίως μετά την έναρξη ισχύος του τρίτου σταδίου ελευθέρωσης των αεροπορικών μεταφορών («τρίτη δέσμη μέτρων») από την 1η Ιανουαρίου 1993 (53). Κατά συνέπεια, η ενίσχυση νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(158)
Βάσει των ανωτέρω εκτιμήσεων, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το κοινοποιηθέν μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
7.1.2 Αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών και άλλες συναλλαγές
Αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών
(159)
Όσον αφορά τον καταλογισμό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι όλοι οι αερολιμένες που παραχώρησαν αναβολή πληρωμών στη LOT υπάγονται είτε άμεσα είτε έμμεσα στον έλεγχο του πολωνικού κράτους, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 103 ανωτέρω. Λαμβανομένου υπόψη ότι, σύμφωνα με την πάγια νομολογία, (54)«το γεγονός και μόνο ότι μια δημόσια επιχείρηση τελεί υπό τον έλεγχο του Δημοσίου δεν αρκεί για να καταλογίζονται στο Δημόσιο τα μέτρα που λαμβάνει […]», η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει, στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, τον βαθμό της εποπτείας που ασκεί το κράτος επί της διαχείρισης των αερολιμένων. Επιπλέον, η Επιτροπή πρέπει να διακριβώσει εάν υπάρχει οποιαδήποτε άλλη ένδειξη από την οποία να συνάγεται το συμπέρασμα ότι έχει εμπλακεί το κράτος στην παραχώρηση της αναβολής της καταβολής των αερολιμενικών τελών στη LOT ή εάν οι σχετικές αποφάσεις ελήφθησαν από τους αερολιμένες αυτόνομα, χωρίς καμία κρατική παρέμβαση.
(160)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι στην έκθεση KPMG, η οποία υποβλήθηκε από την Πολωνία, περιγράφεται η διαδικασία λήψης αποφάσεων που ακολούθησε κάθε αερολιμένας σε καθεμία από τις συμφωνίες αναβολής πληρωμών, συμπεριλαμβανομένης της κίνησης της διαδικασίας είσπραξης της οφειλής, των εκκλήσεων για την καταβολή των πληρωμών και των διαπραγματεύσεων σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις της αναβολής των πληρωμών. Στην έκθεση KPMG αναφέρονται επίσης τα μέρη που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις (π.χ. τα νομικά και οικονομικά τμήματα και τα τμήματα είσπραξης οφειλών των αερολιμένων). Στην έκθεση KPMG δεν περιλαμβάνεται καμία ένδειξη κρατικής παρέμβασης στην παραχώρηση της αναβολής της καταβολής των αερολιμενικών τελών στη LOT.
(161)
Εντούτοις, όσον αφορά την PPL, την εταιρεία διαχείρισης του αερολιμένα Chopin της Βαρσοβίας, η Επιτροπή επισημαίνει ότι διέπεται από τις διατάξεις του δημόσιου δικαίου και ανήκει εξ ολοκλήρου στην κυριότητα του Δημόσιου Ταμείου, το οποίο διορίζει και τον γενικό διευθυντή της. Η PPL υπόκειται σε μεγάλο βαθμό στην εποπτεία των δημόσιων αρχών (55), όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 103 και 105 ανωτέρω. Επιπλέον, ο αερολιμένας της Βαρσοβίας αποτελεί τον κυριότερο αερολιμένα της Πολωνίας, εξυπηρετεί περίπου 10 εκατ. επιβάτες ετησίως και είναι κεφαλαιώδους σημασίας για τη συνδεσιμότητα της Πολωνίας με τον υπόλοιπο κόσμο. Όσον αφορά τους περιφερειακούς αερολιμένες, η Επιτροπή επισημαίνει ότι πρόκειται για εταιρείες ιδιωτικού δικαίου, οι οποίες τελούν άμεσα ή έμμεσα υπό τον έλεγχο του κράτους και η PPL, ειδικότερα, αποτελεί σε κάθε περίπτωση έναν από τους δημόσιους μετόχους τους (56), όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 103 ανωτέρω. Επιπροσθέτως, η επιχειρησιακή λειτουργία κάθε περιφερειακού αερολιμένα έχει σημαντικό αντίκτυπο στην τοπική οικονομία και, επομένως, είναι απίθανο οι τοπικές αρχές να μην εμπλέκονται με κάποιον τρόπο στις σημαντικές αποφάσεις επιχειρησιακής λειτουργίας των εν λόγω αερολιμένων, τους οποίους και ελέγχουν.
(162)
Λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν οι αποφάσεις σχετικά με την αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών στη LOT και στις δραστηριότητες όλων των προαναφερθέντων αερολιμένων σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, το γεγονός ότι η LOT αποτελεί τον βασικό πελάτη της PPL, καθώς και τους ισχυρούς δεσμούς μεταξύ της PPL και του κράτους και, τέλος, το γεγονός ότι η PPL υπόκειται στις διατάξεις του δημοσίου δικαίου, είναι προφανώς απίθανο οι εν λόγω αποφάσεις να ελήφθησαν χωρίς να έχει εμπλακεί καθόλου το κράτος. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι, ακόμη και αν δεν μπορεί να καταδειχθεί με ακρίβεια ότι η Πολωνία προέτρεψε την PPL να αναβάλει την καταβολή των αερολιμενικών τελών που όφειλε η LOT, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι δημόσιες αρχές ενεπλάκησαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στη λήψη των εν λόγω αποφάσεων. Συνοπτικά, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν επαρκή στοιχεία ώστε να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών πρέπει να καταλογιστεί στο κράτος. Δεδομένου ότι η αναβολή των πληρωμών συνεπάγεται δυνητική απώλεια πόρων για τις δημόσιες επιχειρήσεις, τα εν λόγω μέτρα ενίσχυσης χορηγούνται μέσω κρατικών πόρων.
(163)
Ωστόσο, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον τα μέτρα αυτά παρέχουν οικονομικό πλεονέκτημα στη LOT κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή πρέπει να εξακριβώσει εάν η PPL και οι περιφερειακοί αερολιμένες (με την αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών) επέδειξαν συμπεριφορά ανάλογη με τη συμπεριφορά που θα επιδείκνυε ένας ιδιώτης πιστωτής σε παρόμοια περίπτωση. Εάν ισχύει πράγματι αυτό, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η LOT απέκτησε πλεονέκτημα, το οποίο δεν θα μπορούσε να αποκτήσει υπό τους συνήθεις όρους της αγοράς, και τα μέτρα δεν μπορούν, συνεπώς, να συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ («το κριτήριο του φορέα που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς»).
(164)
Ειδικότερα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σύμφωνα με την πάγια νομολογία (57), κατά την εξέταση του συμβιβάσιμου των μέτρων αυτών με την αγορά, πρέπει να ληφθεί υπόψη το χρονικό πλαίσιο εντός του οποίου παραχωρήθηκε η αναβολή των πληρωμών στη LOT, δηλαδή η οικονομική κρίση και άλλα συγκυριακά γεγονότα, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 108 ανωτέρω.
(165)
Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι η LOT αποτελεί τον βασικό πελάτη των αερολιμένων της Πολωνίας και δημιουργεί σημαντικό ποσοστό των εσόδων τους, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 109 ανωτέρω. Κατά συνέπεια, οι αερολιμένες έχουν ιδιαίτερο συμφέρον να συνεχίσουν τη συνεργασία τους με τη LOT.
(166)
Επιπλέον, η Επιτροπή εξέτασε τα στοιχεία τα οποία υπέβαλε η Πολωνία και τα οποία αφορούν τη σύγκριση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων των πιθανών επιλογών για την ανάκτηση των οφειλών της LOT από τους αερολιμένες, δηλαδή της αναβολής της καταβολής των αερολιμενικών τελών, της άσκησης δικαστικής προσφυγής ή της κήρυξης αφερεγγυότητας. Ειδικότερα, όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η μέση προθεσμία αναβολής πληρωμών που παραχωρήθηκε από τους αερολιμένες στη LOT ήταν περίπου 6,5 μήνες. Η προθεσμία αυτή φαίνεται ευνοϊκή για τους αερολιμένες σε σύγκριση με το μέσο χρονικό διάστημα που απαιτείται για την αξίωση καταβολής εισπρακτέων απαιτήσεων στην Πολωνία (δηλαδή άνω των 2 ετών) ή με τη μέση χρονική διάρκεια της διαδικασίας αφερεγγυότητας στην Πολωνία (δηλαδή κατά μέσο όρο 3 έτη). Ευνοϊκή κρίνεται επίσης σε σύγκριση με την πλέον μακρά προθεσμία αναβολής πληρωμών που παραχωρήθηκε στη LOT και ανερχόταν περίπου σε ένα έτος. Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι κατά τη χρονική στιγμή που ελήφθησαν οι αποφάσεις αναβολής των πληρωμών, η LOT διατηρούσε ακόμη στην κυριότητά της στοιχεία του ενεργητικού που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως εξασφαλίσεις (58). Ως εκ τούτου, η αναβολή των πληρωμών ήταν ευνοϊκότερη για τους αερολιμένες από ό,τι η αίτηση υπαγωγής της εταιρείας σε διαδικασία αφερεγγυότητας, στο πλαίσιο της οποίας οι εισπρακτέες απαιτήσεις των αερολιμένων θα αποπληρώνονταν στην τελευταία κατηγορία των πιστωτών, πιθανώς με πολύ χαμηλότερο συντελεστή από ό,τι στην περίπτωση της αναβολής των πληρωμών, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 110 και 114 ανωτέρω.
(167)
Όσον αφορά τους όρους και τις προϋποθέσεις της αναβολής των πληρωμών, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι οικονομικές επιβαρύνσεις που επέβαλαν οι αερολιμένες φαίνεται να αντικατοπτρίζουν τους όρους της αγοράς, δεδομένου ότι ορίστηκαν σε επίπεδο ανάλογο του μέσου επιτοκίου (59) που εφαρμοζόταν σε περιπτώσεις δανειοδότησης στον κλάδο κατά την αντίστοιχη περίοδο, παρότι οι αερολιμένες δεν ήταν υποχρεωμένοι να εφαρμόσουν τον νόμιμο τόκο. Πέραν τούτου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, στην πλειονότητά τους, τα ποσά των αναβληθεισών πληρωμών ήταν εξασφαλισμένα με στοιχεία του ενεργητικού της LOT. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, η LOT παρέσχε λευκές υποσχετικές και/ή αναγνώρισε το χρέος της έναντι του εκάστοτε αερολιμένα, στοιχείο που έθετε σε πολύ ευνοϊκότερη θέση τους αερολιμένες σε περίπτωση κίνησης διαδικασίας είσπραξης των οφειλών, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 112 και 113 ανωτέρω.
(168)
Επιπροσθέτως, η Επιτροπή επισημαίνει ότι και ιδιώτες πιστωτές της LOT τής παραχώρησαν αναβολή της καταβολής των οφειλών της υπό παρόμοιους όρους και προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων χαμηλότερο επιτόκιο από τον νόμιμο τόκο ή άτοκα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και χωρίς εξασφαλίσεις, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 115 ανωτέρω.
(169)
Τέλος, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η LOT εξόφλησε πλήρως όλα τα αερολιμενικά τέλη για τα οποία της είχε εκχωρηθεί αναβολή της καταβολής τους, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 116 ανωτέρω.
(170)
Όσον αφορά την έκθεση KPMG που διαβίβασε η Πολωνία, η Επιτροπή επισημαίνει ότι πρόκειται για ανάλυση του αγοραίου χαρακτήρα καθεμίας από τις συμφωνίες αναβολής των πληρωμών, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 117 ανωτέρω. Ειδικότερα, η μεθοδολογία που χρησιμοποίησε η KPMG, και βάσει της οποίας συγκρίνει το βασικό σενάριο της παραχώρησης στη LOT της αναβολής καταβολής των αερολιμενικών τελών με το εναλλακτικό σενάριο της μη παραχώρησης στη LOT αναβολής καταβολής των αερολιμενικών τελών και την κίνηση, αντ' αυτής, διαδικασίας αφερεγγυότητας, βασίζεται σε αντικειμενικά επαληθεύσιμα δεδομένα (στατιστικά στοιχεία, απτά παραδείγματα κ.λπ.). Τα εν λόγω σενάρια συγκρίθηκαν στο πλαίσιο τριών διαφορετικών υποσεναρίων, στοιχείο που συμβάλλει στη διασφάλιση αντικειμενικού αποτελέσματος. Προκειμένου να εξακριβωθεί το οικονομικό έρεισμα των συμφωνιών αναβολής πληρωμών, η σύγκριση μεταξύ του βασικού και του εναλλακτικού σεναρίου πραγματοποιήθηκε με βάση την τρέχουσα και την καθαρή παρούσα αξία. Με τη σύγκριση αυτών των δύο σεναρίων επιβεβαιώνεται ότι η αναβολή καταβολής των αερολιμενικών τελών ήταν, σε κάθε περίπτωση, οικονομικά ορθολογική και ευνοϊκότερη για τους αερολιμένες από ό,τι το εναλλακτικό σενάριο της κίνησης διαδικασίας αφερεγγυότητας. Η έκθεση KPMG βασίζεται σε ευρέως εφαρμοζόμενες μεθόδους αποτίμησης και δεν εγείρει αμφιβολίες ως προς τη μεθοδολογία και τις προδιαγραφές που χρησιμοποιήθηκαν. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι τα αποτελέσματα της έκθεσης παρέχουν αξιόπιστη επιβεβαίωση ως προς τη συμμόρφωση των συμφωνιών αναβολής των πληρωμών με τους όρους της αγοράς.
(171)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο πιστωτής που εξετάζει το ενδεχόμενο παραχώρησης αναβολής της καταβολής των εισπρακτέων απαιτήσεών του δεν μπορεί να συγκριθεί με έναν επενδυτή, διότι οι όροι και οι προϋποθέσεις της εμπορικής συναλλαγής διαφέρουν στις δύο περιπτώσεις, καθώς ο επενδυτής επιδιώκει να αποκομίσει κέρδη, προβαίνει σε εμπεριστατωμένη εκτίμηση της επικινδυνότητας, ζητεί ικανοποιητικές εξασφαλίσεις και, ελλείψει εξασφαλίσεων, μπορεί να αποχωρήσει από την επένδυση κ.λπ., ενώ η θέση του πιστωτή είναι διαφορετική, δεδομένου ότι οι εισπρακτέες απαιτήσεις του υφίστανται ήδη και δεν είναι εξασφαλισμένες. Κατά συνέπεια, ο πιστωτής μπορεί να επιλέξει μόνο μεταξύ της αξίωσης της καταβολής των εισπρακτέων απαιτήσεων ενώπιον του δικαστηρίου και της επίλυσης της διαφοράς μέσω φιλικού διακανονισμού και, επομένως, μπορεί να είναι πρόθυμος να δεχθεί διαφορετικούς, ενίοτε λιγότερο ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής του χρέους σε σύγκριση με τον επενδυτή. Πιο συγκεκριμένα, ο πιστωτής μπορεί να δεχθεί ορισμένες παραχωρήσεις εκ μέρους του οφειλέτη για τη διευκόλυνση της εκτέλεσης (π.χ. αναγνώριση του χρέους, εκούσια υπαγωγή σε αναγκαστική εκτέλεση κ.λπ.) ή για την εξασφάλιση των απαιτήσεων, εφόσον αυτό είναι εφικτό. Επομένως, ο πιστωτής μπορεί να έχει συμφέρον να δεχθεί την αναβολή καταβολής των οφειλών εάν μπορεί σε μεταγενέστερο στάδιο να διευκολύνει, για παράδειγμα, τη διενέργεια αναγκαστικής εκτέλεσης (60).
(172)
Βάσει των ανωτέρω εκτιμήσεων, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι, κατά την παραχώρηση της αναβολής καταβολής των αερολιμενικών τελών στη LOT, οι κρατικοί αερολιμένες ενήργησαν ως ιδιώτες πιστωτές στην οικονομία της αγοράς. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω συναλλαγές δεν παρείχαν στη LOT κανένα πλεονέκτημα το οποίο δεν θα μπορούσε να έχει αποκτήσει υπό τους συνήθεις όρους της αγοράς. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι περιπτώσεις αναβολής κατά την καταβολή των αερολιμενικών τελών που εξετάζονται στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
Άλλες συναλλαγές
(173)
Σχετικά με τις συναλλαγές της LOT που αφορούν ακίνητα, βάσει των διευκρινίσεων που παρέσχε η Πολωνία, η Επιτροπή καταλήγει στα ακόλουθα συμπεράσματα.
(174)
Αναφορικά με την πώληση των κεντρικών γραφείων της LOT στην εταιρεία PZU/PB1, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι ο αγοραστής αποτελεί εταιρεία ιδιωτικού δικαίου, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 139 και 140 ανωτέρω, και, ως εκ τούτου, οι πόροι του δεν συνιστούν κρατικούς πόρους. Κατά συνέπεια, η συναλλαγή αυτή δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(175)
Όσον αφορά i) την πώληση του ακινήτου επί της οδού 17 Stycznia, αριθ. 39, στην εταιρεία TF Silesia, ii) την πώληση του τερματικού εμπορευματικού σταθμού στην εταιρεία LS Airport Services και iii) την πώληση των εγκαταστάσεων τροφοδοσίας στην εταιρεία LOT Catering, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο εκάστοτε αγοραστής συνιστούσε εταιρεία που τελούσε άμεσα ή έμμεσα υπό τον έλεγχο του κράτους. Στην περίπτωση της TF Silesia και της LS Airport Services, αμφότερες οι εταιρείες υπάγονται άμεσα στον έλεγχο του Δημόσιου Ταμείου. Όσον αφορά τη LOT Catering, ο μοναδικός της μέτοχος, το REF (περιφερειακό χρηματοδοτικό ταμείο), ανήκει επίσης εξ ολοκλήρου στην κυριότητα του Δημόσιου Ταμείου, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 139 ανωτέρω. Όλες αυτές οι εταιρείες συνιστούν εταιρείες ιδιωτικού δικαίου που υπόκεινται στις διατάξεις του κώδικα εμπορικών εταιρειών. Δυνάμει των διατάξεων του κώδικα, για την πώληση ή την αγορά ακινήτου απαιτείται η συναίνεση της γενικής συνέλευσης των μετόχων στην περίπτωση των εταιρειών περιορισμένης ευθύνης, όπως επίσης, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, και στην περίπτωση των ανώνυμων εταιρειών κατά μετοχές (61). Για τον λόγο αυτό, λαμβανομένου υπόψη του ότι το Δημόσιο Ταμείο ασκεί άμεσα ή έμμεσα όλα τα δικαιώματα ψήφου που διαθέτει στις γενικές συνελεύσεις των μετόχων της TFS, της LS Airport Services και της LOT Catering, το Δημόσιο συμμετείχε αναπόφευκτα στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων που αφορούσαν τις επίμαχες συναλλαγές. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι αποφάσεις των εταιρειών TF Silesia, LS Airport Services και LOT Catering πρέπει να καταλογιστούν στο κράτος. Δεδομένου ότι οι εταιρείες αυτές είναι δημόσιες επιχειρήσεις, οι πόροι τους συνιστούν κρατικούς πόρους.
(176)
Σε όλες τις προαναφερθείσες περιπτώσεις, η αξία του ακινήτου αποτέλεσε αντικείμενο ανεξάρτητης αποτίμησης, η οποία διενεργήθηκε με βάση γενικά αποδεκτούς δείκτες της αγοράς και προδιαγραφές εκτίμησης (λαμβανομένων, μεταξύ άλλων, υπόψη συγκριτικών συναλλαγών και όρων της τοπικής αγοράς). Οι εκτιμητές των στοιχείων ενεργητικού διέθεταν τα κατάλληλα προσόντα και τη δέουσα επαγγελματική πείρα. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι αποτιμήσεις πραγματοποιήθηκαν πριν από την εκτέλεση των συναλλαγών. Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι οι εν λόγω συναλλαγές πληρούν τις απαιτήσεις διενέργειας ανεξάρτητης αποτίμησης, όπως ορίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με στοιχεία κρατικής ενίσχυσης στις πωλήσεις γηπέδων-οικοπέδων και κτιρίων από τις δημόσιες αρχές (62). Βάσει των ανωτέρω εκτιμήσεων, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι τα πορίσματα των εν λόγω αποτιμήσεων αποτελούν κατάλληλη προσέγγιση των αγοραίων τιμών για τα προαναφερθέντα ακίνητα.
(177)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι οι συναλλαγές που αφορούν την πώληση των ως άνω περιγραφόμενων ακινήτων από τη LOT δεν παρείχαν στην εταιρεία κανένα πλεονέκτημα το οποίο δεν θα μπορούσε να έχει λάβει υπό τους συνήθεις όρους της αγοράς και, κατά συνέπεια, δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
Δάνεια
(178)
Σχετικά με τα δάνεια που χορηγήθηκαν στη LOT, κατόπιν των διευκρινίσεων που παρέσχε η Πολωνία, η Επιτροπή καταλήγει στα συμπεράσματα που παρατίθενται κατωτέρω.
(179)
Όσον αφορά τα δάνεια που χορήγησαν στη LOT ο όμιλος PZU και η εταιρεία PKN Orlen, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 142 και 143 ανωτέρω, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις είναι εταιρείες ιδιωτικού δικαίου. Επομένως, οι αποφάσεις τους δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος και οι πόροι τους δεν αποτελούν κρατικούς πόρους. Κατά συνέπεια, τα δάνεια αυτά δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(180)
Όσον αφορά το δάνειο που χορήγησε η TF Silesia στη LOT, όπως συνάγεται ήδη στην αιτιολογική σκέψη 175 ανωτέρω, οι αποφάσεις της TF Silesia καταλογίζονται στο κράτος και οι πόροι της αποτελούν κρατικούς πόρους.
(181)
Όσον αφορά το δάνειο που χορήγησε η OLPP στη LOT, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο μοναδικός της μέτοχος, δηλαδή η εταιρεία PERN, ανήκει εξ ολοκλήρου στην κυριότητα του Δημόσιου Ταμείου, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 142 ανωτέρω. Κατά συνέπεια, το Δημόσιο Ταμείο ασκεί όλα τα δικαιώματα ψήφου που διαθέτει στη γενική συνέλευση των μετόχων της εν λόγω εταιρείας και διορίζει όλα τα μέλη του διοικητικού της συμβουλίου. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι αποφάσεις της OLPP πρέπει να καταλογίζονται στο κράτος και ότι οι πόροι της αποτελούν κρατικούς πόρους.
(182)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω παρατηρήσεων, αναφορικά με τα δάνεια που χορήγησαν στη LOT οι εταιρείες TF Silesia και OLPP, η Επιτροπή όφειλε να αξιολογήσει εάν τα εν λόγω δάνεια χορηγήθηκαν υπό όρους της αγοράς. Δεδομένου ότι στην περίπτωση των δανείων αυτών, οι εξασφαλίσεις που παρασχέθηκαν ήταν αξιόπιστες και τα επιτόκια που επιβλήθηκαν ήταν παρόμοια με εκείνα που εφαρμόζουν οι ιδιώτες πιστωτές, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 144 ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι τα εν λόγω δάνεια χορηγήθηκαν υπό τους όρους της αγοράς.
(183)
Επομένως, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα δάνεια που χορηγήθηκαν στη LOT δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
Πώληση θυγατρικών εταιρειών
(184)
Σχετικά με την πώληση θυγατρικών εταιρειών από τη LOT, η Επιτροπή συνάγει από τις διευκρινίσεις που παρείχε η Πολωνία τα ακόλουθα συμπεράσματα.
(185)
Όσον αφορά την πώληση των εταιρειών LOT Services, LOT Catering, LOT AMS και LOT Cargo, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι εν λόγω συναλλαγές αποτέλεσαν αντικείμενο της απόφασης της Επιτροπής στην υπόθεση SA 33337 (63), στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι οι συναλλαγές αυτές δεν εμπεριείχαν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης. Η εν λόγω απόφαση δεν αμφισβητήθηκε και κατέστη οριστική.
(186)
Όσον αφορά τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών, σύμφωνα με τις οποίες η LOT προέβη σε πώληση μετοχών της στις συγκεκριμένες θυγατρικές εταιρείες σε υψηλότερη τιμή από την αγοραία αξία τους, και ειδικότερα ότι η τιμή πώλησης των εταιρειών LOT AMS και LOT Services δεν αντικατόπτριζε το γεγονός ότι i) η LOT AMS ήταν μια εταιρεία που βρισκόταν σε ιδιαίτερα δεινή οικονομική κατάσταση και ii) ο προκάτοχος της LOT Services, η εταιρεία με την επωνυμία LOT Ground Services Sp. z o.o. («LOT Ground Services») είχε υπαχθεί σε διαδικασία αφερεγγυότητας, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 132 ανωτέρω, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι προαναφερθείσες συναλλαγές έχουν αποτελέσει ήδη αντικείμενο έρευνας από την Επιτροπή.
(187)
Ειδικότερα, όσον αφορά την εταιρεία LOT AMS, η τιμή πώλησης των μετοχών της βασίστηκε σε τρεις ανεξάρτητες πρότερες αποτιμήσεις, οι οποίες περιγράφονται και εξετάζονται στην απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση SA 33337 (64). Ομοίως, οι συναλλαγές που αφορούν την εταιρεία LOT Cargo περιγράφονται και εξετάζονται επίσης στην απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση SA 33337 (65). Όσον αφορά τις εταιρείες LOT Ground Services και LOT Services, η Επιτροπή διερεύνησε κατά πόσον η LOT Services ήταν διάδοχος εταιρεία της LOT Ground Services και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στην κατοχή της περιήλθαν ορισμένα μόνο στοιχεία ενεργητικού της εταιρείας που υποβλήθηκε σε εκκαθάριση (66). Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι δεν συντρέχουν λόγοι τροποποίησης της αξιολόγησης που διενήργησε στο πλαίσιο της απόφασής της στην υπόθεση SA 33337.
(188)
Όσον αφορά την πώληση της εταιρείας Casinos Poland στη Vicco, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 145 ανωτέρω, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Vicco είναι εταιρεία ιδιωτικού δικαίου. Κατά συνέπεια, οι αποφάσεις της Vicco δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος και οι πόροι της δεν αποτελούν κρατικούς πόρους.
(189)
Όσον αφορά την πώληση της εταιρείας Petrolot στην PKN Orlen, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 145 ανωτέρω, η Επιτροπή κατέληξε ήδη στην αιτιολογική σκέψη 179 ανωτέρω στο συμπέρασμα ότι η PKN Orlen είναι εταιρεία ιδιωτικού δικαίου και, ως εκ τούτου, οι αποφάσεις της δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος και οι πόροι της δεν αποτελούν κρατικούς πόρους.
(190)
Όσον αφορά την πώληση της εταιρείας Eurolot στην TF Silesia, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 145 ανωτέρω, η Επιτροπή κατέληξε ήδη στο συμπέρασμα ότι οι αποφάσεις της δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος και ότι οι πόροι της δεν αποτελούν κρατικούς πόρους. Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι, πριν από τη συγκεκριμένη συναλλαγή, είχε προηγηθεί δημόσια πρόσκληση για διεξαγωγή διαπραγματεύσεων. Επιπλέον, η τιμή των μετοχών της Eurolot ορίστηκε βάσει εκθέσεων αποτίμησης που προσκομίστηκαν προτού πραγματοποιηθεί η συναλλαγή. Οι αποτιμήσεις βασίστηκαν σε ευρέως εφαρμοζόμενες και αποδεκτές μεθοδολογίες (δηλαδή στη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών (DCF) και στη μέθοδο της αναπροσαρμοσμένης καθαρής αξίας του ενεργητικού), καθώς και σε αξιόπιστες παραδοχές. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι τα πορίσματα των εν λόγω αποτιμήσεων αποτελούν κατάλληλη προσέγγιση των αγοραίων τιμών του μεριδίου της LOT στην εταιρεία Eurolot. Από τις ανωτέρω εκτιμήσεις, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη συναλλαγή είναι συμβιβάσιμη με την αγορά.
(191)
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι πωλήσεις των θυγατρικών εταιρειών της LOT δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
Παροχή υπηρεσιών
(192)
Όσον αφορά την προμήθεια καυσίμων στη LOT από την εταιρεία PKN Orlen και τη θυγατρική της Petrolot σε μειωμένες τιμές, όπως εικάζεται, σύμφωνα με όσα περιγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 146 ανωτέρω, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η PKN Orlen και η θυγατρική της είναι εταιρείες ιδιωτικού δικαίου. Κατά συνέπεια, λαμβανομένου υπόψη ότι οι πόροι της PKN Orlen δεν αποτελούν κρατικούς πόρους, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι συναλλαγές που αφορούν τις προμήθειες καυσίμων προς τη LOT δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
7.2 ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(193)
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΚ (67), οι ενισχύσεις δεν τίθενται σε εφαρμογή παρά μόνον αφού η Επιτροπή λάβει, ή θεωρηθεί ότι έχει λάβει, απόφαση με την οποία εγκρίνει την εν λόγω ενίσχυση («υποχρέωση αναστολής της εφαρμογής»).
(194)
Μέχρι στιγμής, η Πολωνία δεν έχει θέσει σε εφαρμογή την ενίσχυση αναδιάρθρωσης υπέρ της LOT. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι έχει τηρηθεί η υποχρέωση αναστολής της εφαρμογής.
7.3 ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(195)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι δύναται να επιτρέπονται κρατικές ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.
(196)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω μέτρο συνιστά ενίσχυση αναδιάρθρωσης, η οποία πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών, ούτως ώστε να στοιχειοθετηθεί κατά πόσον είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
7.3.1 Προβληματική επιχείρηση
(197)
Σύμφωνα με το σημείο 12 στοιχείο α) και το σημείο 14 των κατευθυντήριων γραμμών, επιλέξιμες για ενίσχυση αναδιάρθρωσης είναι μόνον οι προβληματικές επιχειρήσεις. Για να χαρακτηριστεί προβληματική μια επιχείρηση, πρέπει να πληροί τα κριτήρια που απαριθμούνται στο σημείο 10 ή στο σημείο 11 των κατευθυντήριων γραμμών.
(198)
Κατά την έννοια του σημείου 10, μια επιχείρηση θεωρείται προβληματική στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)
εάν πρόκειται για εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, εφόσον έχει απολεσθεί πάνω από το μισό του εγγεγραμμένου της κεφαλαίου και άνω του ενός τετάρτου του κεφαλαίου αυτού έχει απολεσθεί κατά τη διάρκεια των 12 τελευταίων μηνών·
β)
ανεξάρτητα από τη μορφή της εν λόγω εταιρείας, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις του εθνικού δικαίου που τη διέπει όσον αφορά την υπαγωγή της σε συλλογική διαδικασία αφερεγγυότητας.
(199)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή επεσήμανε ότι, ως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, η LOT πληρούσε τα κριτήρια του σημείου 10 στοιχείο α) των κατευθυντήριων γραμμών, δεδομένου ότι, σύμφωνα με στοιχεία της 31ης Δεκεμβρίου 2012, είχε απολεσθεί πάνω από το μισό του εγγεγραμμένου της κεφαλαίου (169,7 %) και άνω του ενός τετάρτου του κεφαλαίου αυτού είχε απολεσθεί κατά τη διάρκεια των 12 τελευταίων μηνών (89,3 %) (68).
(200)
Λόγω των καθαρών κερδών που κοινοποιήθηκαν το 2013, θα μπορούσε να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η LOT δεν πληροί επί του παρόντος το δεύτερο επιμέρους κριτήριο του σημείου 10 στοιχείο α). Ωστόσο, η επίτευξη καθαρών κερδών το 2013 κατέστη δυνατή μόνο χάρη στην ενίσχυση αναδιάρθρωσης. Εάν η εταιρεία δεν είχε λάβει την ενίσχυση αυτή, δεν θα παρουσίαζε καθόλου κέρδη το 2013, διότι δεν θα είχε κατορθώσει να επιβιώσει. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εκτιμά ότι η LOT ήταν προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια του σημείου 10 στοιχείο α) όταν ξεκίνησε η διαδικασία αναδιάρθρωσης και παραμένει μέχρι σήμερα.
(201)
Επιπλέον, τον Δεκέμβριο του 2012, η LOT βρέθηκε στα πρόθυρα έλλειψης ρευστότητας και αναγκάστηκε να ζητήσει ενίσχυση διάσωσης προκειμένου να αποφύγει την κήρυξη αφερεγγυότητας (βλέπε αιτιολογική σκέψη 17 ανωτέρω). Η Πολωνία διαβεβαίωσε ότι εάν η εταιρεία δεν ελάμβανε την ενίσχυση διάσωσης, θα κήρυττε σύντομα πτώχευση.
(202)
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή εκτιμά ότι, ήδη από την έναρξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης, η LOT συνιστούσε προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια του σημείου 10 στοιχεία α) και γ) των κατευθυντήριων γραμμών.
(203)
Επιπλέον, η Επιτροπή εξέτασε επίσης εάν η LOT πληροί τα κριτήρια του σημείου 11 των κατευθυντήριων γραμμών.
(204)
Στο σημείο 11 των κατευθυντήριων γραμμών προβλέπεται ότι, ακόμα και στην περίπτωση που δεν συντρέχει καμία από τις περιστάσεις που αναφέρονται στο σημείο 10, μια εταιρεία μπορεί να συνεχίσει να θεωρείται προβληματική και απαριθμούνται ορισμένες από τις συνήθεις ενδείξεις μιας προβληματικής επιχείρησης, όπως μείωση του κύκλου εργασιών, αύξηση των ζημιών, διόγκωση των αποθεμάτων, πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, αυξανόμενη δανειοληψία, αύξηση των οικονομικών επιβαρύνσεων, καθώς και εξασθένιση ή εξαφάνιση της αξίας του καθαρού ενεργητικού.
(205)
Οι οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας παρουσιάζουν τις ακόλουθες ενδείξεις μιας προβληματικής επιχείρησης (βλέπε πίνακα 1 ανωτέρω):
-
Μείωση του κύκλου εργασιών: το 2013, τα έσοδα από τις πωλήσεις μειώθηκαν σε 3,147 δισεκατ. πολωνικά ζλότι, δηλαδή στο χαμηλότερο ποσό που καταγράφηκε από το 2010, όταν είχαν ανέλθει σε 2,958 δισεκατ. πολωνικά ζλότι.
-
Διόγκωση των αποθεμάτων: κατόπιν αρχικής μείωσης από 252,1 εκατ. πολωνικά ζλότι το 2010 σε 198,5 εκατ. πολωνικά ζλότι το 2012, τα αποθέματα αυξήθηκαν το 2013 στο ποσό των 216,6 εκατ. πολωνικών ζλότι.
-
Πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα: η εταιρεία έχει μειώσει τις θέσεις απασχόλησης και το μέγεθος του στόλου και σκοπεύει να προβεί σε περαιτέρω περικοπές, στοιχείο που είναι ενδεικτικό του προβλήματος πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας που αντιμετωπίζει.
-
Αυξανόμενο χρέος: οι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις αυξήθηκαν από 1,606 δισεκατ. πολωνικά ζλότι το 2010 σε 3,223 δισεκατ. πολωνικά ζλότι το 2013.
-
Αύξηση των δαπανών για τόκους: οι δαπάνες για τόκους αυξήθηκαν από 60,2 εκατ. πολωνικά ζλότι το 2010 σε 123,8 εκατ. πολωνικά ζλότι το 2013.
-
Εξασθένιση ή εκμηδενισμός της αξίας του καθαρού ενεργητικού: το καθαρό ενεργητικό μειώθηκε από 500,1 εκατ. πολωνικά ζλότι το 2010 σε - 265,5 εκατ. πολωνικά ζλότι το 2012 και σε - 258,1 εκατ. πολωνικά ζλότι το 2013.
Επιπροσθέτως, από το 2008 και μετά, η εταιρεία παρουσίαζε σε κάθε οικονομικό έτος ζημίες. Η τάση αυτή αντιστράφηκε μόνο το 2013, όταν η LOT παρουσίασε καθαρά κέρδη χάρη στα οφέλη που αποκόμισε από την ενίσχυση διάσωσης. Η Επιτροπή εκτιμά ότι μια εταιρεία που παρουσιάζει ζημίες αυτού του μεγέθους επί σειρά ετών συνιστά κατά πάσα πιθανότητα προβληματική επιχείρηση.
(206)
Επιπλέον, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του ελεγκτή σχετικά με τις οικονομικές καταστάσεις για το έτος 2013, διαπιστώνεται σημαντική αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της εταιρείας να συνεχίσει τις δραστηριότητές της λόγω της αρνητικής καθαρής θέσης της και του βραχυπρόθεσμου παθητικού της, το οποίο υπερβαίνει το κυκλοφορούν ενεργητικό. Σε προηγούμενες υποθέσεις (69), η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, εφόσον μια εταιρεία παρουσιάζει αρνητική καθαρή θέση, τεκμαίρεται εκ προοιμίου ότι πληρούνται τα κριτήρια του σημείου 10 στοιχείο α) των κατευθυντήριων γραμμών, πράγμα που ισχύει και στην περίπτωση της LOT από το 2012 και μετά. Το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε επίσης (70) ότι μια εταιρεία που παρουσιάζει αρνητική καθαρή θέση θεωρείται προβληματική επιχείρηση.
(207)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η LOT αποτελεί προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια του σημείου 11 των κατευθυντήριων γραμμών.
(208)
Δεδομένου ότι η LOT ιδρύθηκε το 1929 (καταχωρίστηκε υπό την παρούσα μορφή της το 2001) και δραστηριοποιείται έκτοτε στον τομέα των επιβατικών εναέριων μεταφορών, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί νεοσυσταθείσα επιχείρηση για τους σκοπούς του σημείου 12 των κατευθυντήριων γραμμών.
(209)
Στο σημείο 13 των κατευθυντήριων γραμμών ορίζεται ότι μια εταιρεία που ανήκει ή έχει εξαγορασθεί από ευρύτερο επιχειρηματικό όμιλο δεν είναι καταρχήν επιλέξιμη για ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, εκτός εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι η εταιρεία έχει εγγενείς δυσχέρειες οι οποίες δεν έχουν προκύψει από την αυθαίρετη κατανομή των δαπανών στο εσωτερικό του ομίλου και ότι οι δυσχέρειες αυτές είναι τόσο σοβαρές ώστε να μην μπορούν να αντιμετωπιστούν από τον ίδιο τον όμιλο.
(210)
Η LOT είναι η μητρική εταιρεία επιχειρηματικού ομίλου, αλλά οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζει είναι εγγενείς της δραστηριότητάς της και δεν έχουν προκύψει από την αυθαίρετη κατανομή των δαπανών στο εσωτερικό του ομίλου LOT. Οι παράγοντες που προσδιορίστηκαν ως αίτιο των δυσχερειών που αντιμετωπίζει η εταιρεία περιγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 20 ανωτέρω.
(211)
Οι θυγατρικές εταιρείες του ομίλου LOT είναι υπερβολικά μικρές και δεν δημιουργούν επαρκή ταμειακά πλεονάσματα για τη διάσωση της μητρικής εταιρείας. Τα συνολικά τους έσοδα για το έτος 2013 ανήλθαν μόλις στο 2,5 % περίπου των εσόδων της LOT, ενώ κατέγραψαν συνολική καθαρή ζημία ύψους 2 εκατ. πολωνικών ζλότι. Επιπλέον, διαπιστώνεται ότι και ο ίδιος ο όμιλος LOT αποτελεί πιθανότατα προβληματική επιχείρηση, διότι παρουσίασε συνολική καθαρή ζημία ύψους 164 εκατ. πολωνικών ζλότι για το έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2011 (λόγω της αμελητέας χρηματοοικονομικής βαρύτητας των θυγατρικών της εταιρειών, η LOT απαλλάχτηκε έκτοτε από την υποχρέωση να καταρτίζει ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις) και συσσωρευμένες ζημίες της τάξης των 270 εκατ. πολωνικών ζλότι από την ημερομηνία αυτή και μετά. Κατά συνέπεια, οι δυσχέρειες της εταιρείας είναι τόσο σοβαρές ώστε να μην μπορούν να αντιμετωπιστούν από τον ίδιο τον όμιλο.
(212)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η LOT αποτελεί προβληματική επιχείρηση και είναι επιλέξιμη για ενίσχυση αναδιάρθρωσης.
7.3.2 Η αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης»
(213)
Σύμφωνα με το σημείο 73 των κατευθυντήριων γραμμών, εάν η ενδιαφερόμενη επιχείρηση έχει ήδη λάβει κατά το παρελθόν κρατική ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης, συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε μη κοινοποιηθείσας ενίσχυσης, και όταν έχουν παρέλθει λιγότερα από 10 έτη από τη χορήγηση ενίσχυσης διάσωσης ή έχει λήξει η περίοδος αναδιάρθρωσης ή έχει διακοπεί η εφαρμογή του σχεδίου (όποιο είναι το πλέον πρόσφατο), η Επιτροπή δεν εγκρίνει άλλη ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης.
(214)
Στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, η Επιτροπή εκτίμησε κατά πόσον η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών, η οποία αποτέλεσε αντικείμενο τόσο της καταγγελίας της Ryanair που αναφέρεται στο σημείο 1.2 ανωτέρω όσο και των παρατηρήσεων που υπέβαλαν άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 130, 132, 133 και 135 ανωτέρω, είχε επιπτώσεις στην τήρηση της αρχής της «εφάπαξ ενίσχυσης» από την Πολωνία. Εφόσον προέκυψε το συμπέρασμα ότι η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών δεν συνιστά κρατική ενίσχυση (βλέπε αιτιολογική σκέψη 172 ανωτέρω), έπεται ότι οι εν λόγω συναλλαγές δεν έχουν καμία επίπτωση στην τήρηση της αρχής της «εφάπαξ ενίσχυσης» από την Πολωνία.
(215)
Το ίδιο ισχύει και για τις άλλες συναλλαγές για τις οποίες τα ενδιαφερόμενα μέρη ισχυρίστηκαν ότι συνιστούν κρατική ενίσχυση, όσον αφορά δηλαδή i) την πώληση ακινήτων, ii) τη χορήγηση δανείων, iii) την πώληση θυγατρικών εταιρειών και iv) την παροχή των λοιπών υπηρεσιών που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 132 και 133 ανωτέρω, δεδομένου ότι η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 177, 183, 191 και 192 ανωτέρω).
(216)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι ούτε η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών ούτε οι συναλλαγές που αναφέρουν τα ενδιαφερόμενα μέρη συνιστούν κρατική ενίσχυση. Επιπλέον, η Πολωνία διαβεβαίωσε ότι η εταιρεία δεν επωφελήθηκε από τη χορήγηση καμίας ενίσχυσης διάσωσης ή αναδιάρθρωσης κατά την τελευταία δεκαετία. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι τηρήθηκε η αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης».
7.3.3 Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(217)
Για να θεωρηθεί ότι ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης είναι συμβιβάσιμο κατά την έννοια των σημείων 34-37 των κατευθυντήριων γραμμών, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να επιτρέπει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα και να βασίζεται σε ρεαλιστικές υποθέσεις όσον αφορά τις μελλοντικές συνθήκες λειτουργίας. Το σχέδιο πρέπει να παρέχει στην επιχείρηση τη δυνατότητα να καλύπτει, μετά την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης, όλα της τα έξοδα, και η προσδοκώμενη απόδοση των κεφαλαίων πρέπει να είναι επαρκής ώστε η αναδιαρθρωμένη επιχείρηση να μπορεί να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό στην αγορά με τις δικές της δυνάμεις. Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να περιγράφονται οι περιστάσεις που προκάλεσαν τις δυσχέρειες της επιχείρησης, ούτως ώστε να είναι δυνατόν να εξακριβωθεί κατά πόσον τα προτεινόμενα μέτρα αναδιάρθρωσης είναι τα ενδεδειγμένα.
(218)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας το 2015 (βλέπε πίνακα 4). Αναμένεται ότι η εταιρεία θα παρουσιάσει καθαρά κέρδη, εκτίμηση από την οποία συνεπάγεται ότι θα είναι σε θέση να καλύπτει, μετά την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης, όλα της τα έξοδα, περιλαμβανομένων των υποτιμήσεων και των χρηματοοικονομικών δαπανών. Προβλέπεται ότι η προσδοκώμενη απόδοση του απασχολούμενου κεφαλαίου θα κυμαίνεται από [5-6] % έως [10-12] % κατά την περίοδο μετά την αναδιάρθρωση. Δεδομένου ότι η απόδοση των δεκαετών κρατικών ομολόγων της Πολωνίας, τα οποία θεωρούνται κατά κανόνα προσέγγιση ασφαλούς επένδυσης, ανέρχεται περίπου στο 3,4 %, η προσδοκώμενη απόδοση των κεφαλαίων εξασφαλίζει ευλόγως επαρκές επασφάλιστρο κινδύνου και μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι επαρκές για να επιτρέψει στη LOT να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό στην αγορά με τις δικές της δυνάμεις. Από την άλλη πλευρά, λόγω του γεγονότος ότι η διάμεση τιμή του δείκτη ROCE των ευρωπαϊκών αερογραμμών ανήλθε κατά το τελευταίο οικονομικό έτος σε 6,9 % (10,3 %, εάν ληφθούν υπόψη μόνον οι πλέον επικερδείς αερομεταφορείς) και ότι ο δείκτης ROCE των αποδοτικότερων ευρωπαϊκών αερομεταφορέων ανερχόταν σε 13,4 %, η τιμή-στόχος που έθεσε η LOT δεν φαίνεται να είναι ούτε εξωρεαλιστική ούτε υπερβολική μετά την επιτυχή αναδιάρθρωση της επιχείρησης.
(219)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης περιγράφονται αναλυτικά οι περιστάσεις που προκάλεσαν τις δυσχέρειες της LOT και προβλέπονται τα μέτρα που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των εν λόγω δυσχερειών, οι οποίες περιγράφονται λεπτομερώς στο κεφάλαιο III ανωτέρω.
(220)
Η Επιτροπή εξέτασε τις βασικές παραδοχές στις οποίες βασίστηκαν οι οικονομικές προβλέψεις που περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης και προέβη σε αξιολόγηση των μέτρων αναδιάρθρωσης, καθώς και των ζητημάτων που έθιξαν τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφορικά με την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας. Κατόπιν τούτου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η LOT βρίσκεται σήμερα σε καλύτερη θέση για να διασφαλίσει την επιτυχή έκβαση της αναδιάρθρωσης από ό,τι κατά την περίοδο 2009-2012.
(221)
Πρώτον, η LOT έθεσε το 2013 σε επιχειρησιακή λειτουργία τα από καιρό αναμενόμενα αεροσκάφη τύπου B787, τα οποία αποτελούν βασικό στοιχείο της νέας στρατηγικής και σημαντική κινητήριο δύναμη για τα οφέλη που προκύπτουν από την αναδιάρθρωση. Η Πολωνία είχε θεωρήσει ότι η καθυστέρηση στην παράδοση των αεροσκαφών τύπου B787 αποτελούσε ένα από τα βασικά αίτια των οικονομικών δυσχερειών της εταιρείας κατά το παρελθόν, καθώς και της αδυναμίας της να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητά της. Η νέα στρατηγική της LOT βασίζεται, αφενός, στη χρήση των αεροσκαφών τύπου B787 σε δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων και, αφετέρου, στο αποτελεσματικό δίκτυο τροφοδοσίας από την Πολωνία και την Κεντρική Ευρώπη που έχει αναπτυχθεί με επίκεντρο τον αερολιμένα Chopin της Βαρσοβίας και το οποίο εκσυγχρονίστηκε πρόσφατα και βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της επέκτασης (71).
(222)
Τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα της επιχειρησιακής λειτουργίας των αεροσκαφών τύπου B787 επιβεβαιώνουν την παραδοχή ότι θα επιτευχθούν σημαντικά οφέλη αναδιάρθρωσης από την απόκτηση των εν λόγω αεροσκαφών. Κατά την περίοδο Ιουνίου-Νοεμβρίου 2013, τα κέρδη που απέφερε ο στόλος των αεροσκαφών τύπου B787 ήταν κατά […] εκατ. πολωνικά ζλότι υψηλότερα από τα κέρδη που απέφερε ο στόλος των προκατόχων τους, δηλαδή τα αεροσκάφη τύπου B767, σε αντίστοιχη περίοδο του 2012. Επρόκειτο για καλύτερο αποτέλεσμα από ό,τι προβλεπόταν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Με βάση την παραδοχή ότι τα αεροσκάφη χρησιμοποιούνται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους (σε αντίθεση με το έτος 2013, κατά τη διάρκεια του οποίου παρέμειναν καθηλωμένα για ένα εξάμηνο), ο προβλεπόμενος ετήσιος οικονομικός αντίκτυπος της τάξης των [135-165] εκατ. πολωνικών ζλότι μοιάζει εφικτός. Τα νέα αεροσκάφη απέφεραν επίσης σημαντικό ποσοστό εξοικονόμησης δαπανών, διότι το κόστος καυσίμων μειώθηκε κατά [ 15] % και οι συνολικές άμεσες δαπάνες μειώθηκαν κατά [ 25] %.
(223)
Η Πολωνία προσκόμισε επίσης ποσοτικά αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία επιβεβαιώνουν ότι η έναρξη της επιχειρησιακής λειτουργίας των αεροσκαφών τύπου B787 δεν είχε θετικό αντίκτυπο μόνο στο τμήμα της αγοράς μεγάλων αποστάσεων, αλλά και σε ολόκληρο το δίκτυο πτήσεων, συμπεριλαμβανομένων των τμημάτων της αγοράς μικρών και μεσαίων αποστάσεων, μέσω των οποίων πραγματοποιούνται συνδέσεις μετεπιβίβασης για τα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων. Τα κέρδη της LOT από τις αεροπορικές συνδέσεις που εξυπηρετούνται από τα αεροσκάφη τύπου B787 τα οποία υπολογίστηκαν βάσει του «περιθωρίου 2» (72) (περιλαμβανομένου, δηλαδή, και του αποτελέσματος της συμβολής για ολόκληρο το δίκτυο πτήσεων) ανήλθαν σε ποσό [ 100] εκατ. πολωνικών ζλότι κατά την περίοδο Ιουνίου-Νοεμβρίου 2013 και ήταν υψηλότερα κατά [ 100] % από τα κέρδη αντίστοιχης περιόδου του 2012, όταν η εταιρεία χρησιμοποιούσε τα παλαιά αεροσκάφη τύπου B767.
(224)
Όσον αφορά το ζήτημα της ενδεχόμενης υποεκμετάλλευσης των αεροσκαφών τύπου B787 που θίγεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Πολωνία αποσαφήνισε ότι, έως το 2013, η LOT είχε θέσει σε επιχειρησιακή λειτουργία πέντε αεροσκάφη τύπου B767 στα δρομολόγια από την Πολωνία προς τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Επί του παρόντος διαθέτει έξι αεροσκάφη τύπου B787, τα οποία μπορεί να θέσει σε λειτουργία για την εξυπηρέτηση των ίδιων δρομολογίων και ενός επιπλέον δρομολογίου με προορισμό το Πεκίνο. Μετά την περίοδο αναδιάρθρωσης, η LOT σκοπεύει να ξεκινήσει τη λειτουργία νέων δρομολογίων μεγάλων αποστάσεων με προορισμό την Ασία. Σύμφωνα με την IATA, οι υπερατλαντικές πτήσεις από την Πολωνία αναμένεται να αυξηθούν με ρυθμό 6,5 % ετησίως κατά την περίοδο 2013-2017 και η επιβατική κίνηση από την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη προς την Ασία με ρυθμό 9,1 %-10,6 % ετησίως. Η Πολωνία χορήγησε στοιχεία από τα οποία καταδεικνύεται ότι διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες και αναπτυσσόμενες τοπικές αγορές με προορισμό τη Βόρεια Αμερική, και μάλιστα μεγαλύτερη από ορισμένους καθιερωμένους κομβικούς αερολιμένες της Δυτικής Ευρώπης (Μόναχο, Βιέννη, Κοπεγχάγη και, για ορισμένα δρομολόγια, Ζυρίχη) και μεγαλύτερου μεγέθους από το σημερινό μέγεθος των συνδυασμένων αγορών της Πράγας και της Βουδαπέστης. Τα στοιχεία αυτά παρέχουν μεγαλύτερη βεβαιότητα για τη δυνατότητα της αποτελεσματικής και αποδοτικής εκμετάλλευσης των αεροσκαφών τύπου B787.
(225)
Δεύτερον, η LOT κάλυψε τις αδυναμίες που παρουσίαζαν προγενέστερες απόπειρες αναδιάρθρωσης, εστιάζοντας σε προβλήματα που δεν είχαν επιλυθεί κατά το παρελθόν, π.χ. μη συνεκτική αναδιάρθρωση των θέσεων απασχόλησης. Έως τον Νοέμβριο του 2013, η LOT είχε ήδη πραγματοποιήσει περικοπές μεταξύ του προσωπικού εδάφους κατά το πρωτοφανές ποσοστό της τάξης του 35 % ενώ προβλέπονται περαιτέρω περικοπές. Η εταιρεία ενίσχυσε επίσης την παρακολούθηση της υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(226)
Στο πλαίσιο των μέτρων που συνδέονται με τα έσοδα επιτεύχθηκε ποσοστό [ 100] % των προβλεπόμενων οικονομικών τους δυνατοτήτων το 2013. Τον Αύγουστο του 2013, η LOT εισήγαγε επιτυχώς την παροχή υπηρεσιών τροφοδοσίας επί πληρωμή και δεν βρέθηκε αντιμέτωπη με αρνητικές αντιδράσεις εκ μέρους των πελατών. Σύμφωνα με την έρευνα αγοράς που διενήργησε η LOT, οι επιβάτες της οικονομικής θέσης της δεν αναμένεται να εναντιωθούν στην παροχή άλλων υπηρεσιών επί πληρωμή, εκτός από τη χρέωση τελών για τις αποσκευές (που η LOT δεν σκοπεύει ούτως ή άλλως να επιβάλει). Οι επιβάτες στην πολωνική αγορά, στην οποία οι ΑΧΚ κατέχουν μερίδιο άνω του 50 %, είναι εξοικειωμένοι με την παροχή υπηρεσιών επί πληρωμή.
(227)
Όσον αφορά τα συμπληρωματικά έσοδα, διαφαίνονται προοπτικές αύξησης. Τα συμπληρωματικά έσοδα της LOT ισοδυναμούν με το […] % των συνολικών εσόδων και είναι χαμηλότερα από τον μέσο όρο των αντίστοιχων εσόδων των παραδοσιακών αερομεταφορέων (3,1 % και παρουσιάζουν αυξητική τάση) και πολύ χαμηλότερα από τα συμπληρωματικά έσοδα της Aer Lingus (13-14 %), την οποία η LOT χαρακτηρίζει στρατηγικό αερομεταφορέα αναφοράς (λόγω παρόμοιου μεγέθους και επιχειρηματικού μοντέλου). Η LOT έχει δημιουργήσει ειδική μονάδα, η οποία είναι αρμόδια για την αύξηση των συμπληρωματικών εσόδων. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι παραδοσιακές αεροπορικές εταιρείες στρέφονται προς την υιοθέτηση μεικτού επιχειρηματικού μοντέλου, το οποίο συνδυάζει τα αυξημένα συμπληρωματικά έσοδα με παραδοσιακά στοιχεία των οργανωμένων αερομεταφορέων σε δίκτυο, φαίνεται να συντρέχουν βάσιμοι λόγοι ώστε να θεωρηθεί ότι η μεταστροφή της LOT προς την ίδια κατεύθυνση δεν θα υπονομεύσει τη στρατηγική της (για τη διατήρηση της θέσης της ως παραδοσιακού αερομεταφορέα) ούτε θα αποθαρρύνει τους πελάτες.
(228)
Όσον αφορά την περαιτέρω υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης, έως την 31η Δεκεμβρίου 2013, η LOT είχε ήδη πραγματοποιήσει το 69 % των προβλεπόμενων βελτιώσεων για το 2014. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος που καθορίστηκε για το έτος που ολοκληρώνεται την 31η Δεκεμβρίου 2014 (κέρδη ύψους 71 εκατ. πολωνικών ζλότι από την κύρια δραστηριότητα), η LOT πρέπει να βελτιώσει περαιτέρω τις οικονομικές επιδόσεις της κατά 75 εκατ. πολωνικά ζλότι, ποσό που θεωρείται ρεαλιστικός στόχος.
(229)
Ειδικότερα, η LOT προσδιόρισε τους πόρους για την εν λόγω απαιτούμενη βελτίωση, π.χ. οφέλη από τα μέτρα αναδιάρθρωσης που έχουν ήδη εφαρμοστεί και τα οποία έχουν επαναλαμβανόμενο οικονομικό αντίκτυπο ([ 100] εκατ. πολωνικά ζλότι το 2013)· απουσία του έκτακτου κόστους της καθήλωσης των αεροσκαφών τύπου B787 κατά το πρώτο εξάμηνο του 2013 ([ 25] εκατ. πολωνικά ζλότι)· συμπληρωματικά κέρδη από την εκμετάλλευση των αεροσκαφών τύπου B787, εάν χρησιμοποιηθούν καθ' όλη τη διάρκεια του έτους και όχι μόνο για ένα εξάμηνο, όπως συνέβη κατά το έτος 2013 ([ 50] εκατ. πολωνικά ζλότι)· εξοικονόμηση του κόστους καυσίμων ([ 75] εκατ. πολωνικά ζλότι). Η LOT αναμένεται να επιτύχει τον οικονομικό στόχο που έχει θέσει για το 2014, έστω και αν υλοποιηθεί στην πραγματικότητα μόνον ένα μικρό ποσοστό των εν λόγω δυνητικών βελτιώσεων.
(230)
Τρίτον, βελτιώθηκε το μακροοικονομικό περιβάλλον, το οποίο είχε υπονομεύσει παλαιότερες απόπειρες αναδιάρθρωσης. Μετά την οικονομική ύφεση του 2009 και του 2012, η οικονομία της ΕΕ φαίνεται να ανακάμπτει, δεδομένων των προβλέψεων περί αύξησης του ρυθμού ανάπτυξής της κατά 1,6 % το 2014 και κατά 2,0 % το 2015. Η πολωνική οικονομία αναμένεται να σημειώσει ανάπτυξη κατά 3,2 % το 2014, δηλαδή με ρυθμούς ταχύτερους από ό,τι προβλεπόταν κατά τη χρονική στιγμή που καταρτίστηκε το σχέδιο (2,2 %), και κατά 3,4 % το 2015 (73). Βάσει των ιστορικών στοιχείων που παραθέτει η LOT, η ζήτηση υπηρεσιών επιβατικών εναέριων μεταφορών συνδέεται σε πολύ μεγάλο βαθμό με την οικονομική ανάπτυξη. Η IATA προβλέπει ότι, κατά την περίοδο 2013-2017, η διεθνής επιβατική κίνηση θα σημειώσει αύξηση της τάξης του 5,4 % ετησίως. Σύμφωνα με την Ένωση Ευρωπαϊκών Αερογραμμών, οι ζώνες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης θα παρουσιάσουν κατά τη θερινή περίοδο του 2014 τη μεγαλύτερη ανάπτυξη (αύξηση των πτήσεων κατά 7 %) από όλες τις ευρωπαϊκές ζώνες. Η Πολωνία αντιπροσωπεύει χονδρικά το 25 % της συνολικής εναέριας κυκλοφορίας στην Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη.
(231)
Κατά συνέπεια, το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2013, δηλαδή το πρώτο πλήρες έτος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η LOT παρουσίασε καθαρά κέρδη ύψους 26 εκατ. πολωνικών ζλότι (ενώ προβλεπόταν ζημία της τάξης των 196 εκατ. πολωνικών ζλότι). Σύμφωνα με την ανάλυση της εταιρείας, αυτά τα πρώτα κέρδη που δημιουργήθηκαν μετά το 2007 οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην εφαρμογή των μέτρων αναδιάρθρωσης και όχι σε εξωτερικούς παράγοντες.
(232)
Σημαντική βελτίωση σημείωσε επίσης η ρευστότητα της LOT. Οι πραγματικές ταμειακές ροές των συναλλαγών κατά το έτος 2013 ήταν κατά 285 εκατ. πολωνικά ζλότι υψηλότερες από τις προβλεπόμενες. Παρότι στο σχέδιο αναδιάρθρωσης θεωρήθηκε ότι η LOT θα χρειαζόταν ενίσχυση αναδιάρθρωσης τον Αύγουστο του 2013, η εταιρεία έχει κατορθώσει μέχρι στιγμής όχι μόνο να επιβιώσει χωρίς ενίσχυση, αλλά και να δημιουργήσει επιπλέον συμπληρωματικούς πόρους χρηματοδότησης, όπως […] από την εταιρεία Boeing ύψους […] εκατ. δολαρίων ΗΠΑ και καθαρά έσοδα συνολικού ύψους […] εκατ. δολαρίων ΗΠΑ από την πώληση και τη χρηματοδοτική επανεκμίσθωση του έκτου αεροσκάφους τύπου B787 (74). Ως εκ τούτου, παρά το γεγονός ότι η εταιρεία εξακολουθεί να χρειάζεται την ενίσχυση για να μπορέσει να επιβιώσει, έχει αυξηθεί το περιθώριο ασφαλείας όσον αφορά τη ρευστότητα, στοιχείο που τεκμηριώνει περαιτέρω τον ισχυρισμό περί αποκατάστασης της βιωσιμότητας.
(233)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή έθεσε υπό αμφισβήτηση ορισμένες παραδοχές επί των οποίων βασίστηκαν οι οικονομικές προβλέψεις, δηλαδή μια σχετικά μικρή απόκλιση των βασικών παραμέτρων στις οποίες ερείδονται οι οικονομικές προβλέψεις από το βασικό σενάριο (π.χ. μέσα μοναδιαία έσοδα ανά επιβάτη (απόδοση) - κατά 1 %, αριθμός επιβατών - κατά 1 %, συναλλαγματική ισοτιμία πολωνικού ζλότι/δολαρίου ΗΠΑ - 10 %), σταθερή τιμή καυσίμων κατά τον εξαετή χρονικό ορίζοντα των προβλέψεων, τιμή του δείκτη υλοποίησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στο 85 %, ποσό των εσόδων που προβλέπεται να δημιουργηθούν από την υπεκμίσθωση των αεροσκαφών.
(234)
Η Πολωνία υπέβαλε επικαιροποιημένη ανάλυση ευαισθησίας, στην οποία τεκμαίρονται ευρύτερες αποκλίσεις των βασικών παραμέτρων από το βασικό σενάριο, δηλαδή απόδοση - κατά 4 %, αριθμός επιβατών - κατά 3,5 %, υποτίμηση του πολωνικού ζλότι έναντι του δολαρίου ΗΠΑ - κατά 55 %. Σύμφωνα με την εν λόγω ανάλυση, σε όλα τα σενάρια αναμένεται ότι η LOT θα διατηρήσει τη βιωσιμότητά της καθ' όλη τη διάρκεια του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων για την περίοδο 2014-2018. Μολαταύτα, η Πολωνία υπογράμμισε ότι τα ποσοστά του βασικού σεναρίου είναι συντηρητικά. Η προβλεπόμενη απόδοση αιτιολογείται από ιστορικές τιμές και έχει επιβεβαιωθεί από πραγματικά αποτελέσματα (η απόδοση το 2013 αυξήθηκε με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι προβλεπόταν). Ο αριθμός των επιβατών, ο οποίος εκτιμήθηκε ούτως ή άλλως σε αισθητά μειωμένα ποσοστά λόγω των μέτρων αναδιάρθρωσης και αντιστάθμισης, είναι μικρότερος από τον αριθμό των επιβατών που θα μπορούσε να αιτιολογηθεί από τη σύγκριση με εφάμιλλες αερογραμμές και από τις προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη της πολωνικής αγοράς. Τέλος, σύμφωνα με τις προβλέψεις των χρηματοπιστωτικών οργανισμών που επικαλείται η LOT, τεκμαίρεται ότι η συναλλαγματική ισοτιμία πολωνικού ζλότι/δολαρίου ΗΠΑ θα διατηρηθεί κάτω από το επίπεδο που εικάζεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης έως το τέλος του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων, δηλαδή το 2016.
(235)
Η τιμή αναφοράς των καυσίμων που χρησιμοποιείται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης είναι υψηλότερη της δεκαετούς ιστορικά μέγιστης τιμής της LOT και κατά 12,1 % υψηλότερη από την τιμή αγοράς κατά τη χρονική στιγμή της κοινοποίησης, δηλαδή σχετικά υψηλότερη από τις τιμές που ανέλυσε η Επιτροπή σε προηγούμενες υποθέσεις αναδιάρθρωσης αεροπορικών εταιρειών (75) (π.χ. η μέγιστη τιμή καυσίμου που αποτέλεσε αντικείμενο ανάλυσης στις υποθέσεις των τσεχικών αερογραμμών και της Air Malta ήταν αντιστοίχως κατά 5 % και κατά 4,5 % υψηλότερη από τις τρέχουσες τιμές της αγοράς). Η LOT δύναται επί του παρόντος να αντισταθμίσει την τιμή καυσίμων σε ποσοστό […] % κάτω από την τιμή αναφοράς έως το 2015, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να διασφαλίσει ότι η τιμή δεν θα υπερβεί το αντισταθμισμένο επίπεδο έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, σύμφωνα με ανάλυση ευαισθησίας, ακόμη και αν η εν λόγω ιδιαίτερα συντηρητική τιμή αναφοράς αυξηθεί κατά 15 %, η LOT θα είναι ακόμη σε θέση να διατηρήσει τη ρευστότητά της καθ' όλη τη διάρκεια του χρονικού ορίζοντα των οικονομικών προβλέψεων.
(236)
Όσον αφορά τα έσοδα που προβλέπεται να δημιουργηθούν από την υπεκμίσθωση των αεροσκαφών, η LOT προέβη σε υπεκμίσθωση αεροσκάφους τύπου B787 σε τουριστικούς πράκτορες και βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο προετοιμασίας της τελικής συμφωνίας με τον μισθωτή του δεύτερου αεροσκάφους. Η LOT εκτιμά ότι οι πιθανότητες σύναψης της συμφωνίας αυτής είναι υψηλές. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που υπέβαλε ένα ενδιαφερόμενο μέρος, τα αεροσκάφη τύπου B787 είναι άκρως εμπορεύσιμα. Ως εκ τούτου, η παραδοχή σχετικά με την υπεκμίσθωση δύο αεροσκαφών τύπου B787 μπορεί να θεωρηθεί εφικτή.
(237)
Η LOT εξακολουθεί να αναζητεί αγοραστές ή μισθωτές για […] αεροσκάφη τύπου E170. Ωστόσο, κατάρτισε ένα εναλλακτικό σενάριο για τον στόλο της βάσει της παραδοχής ότι θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τα αεροσκάφη, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η αποκατάσταση της βιωσιμότητας, ακόμη και αν αποτύχουν οι εν λόγω απόπειρες. Η Επιτροπή εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο το εναλλακτικό σενάριο θα μπορούσε να επηρεάσει τις οικονομικές προβλέψεις σε περίπτωση υλοποίησής του. Διαπίστωσε ότι οι συνολικές ταμειακές εκροές κατά την περίοδο 2014-2018 αναμένεται να αυξηθούν κατά [64-78] εκατ. πολωνικά ζλότι έναντι των προβλεπόμενων στο πλαίσιο του βασικού σεναρίου. Αυτή η αρνητική απόκλιση παραμένει εντός του περιθωρίου ασφαλείας που προβλέπεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Ακόμη και στο πλαίσιο του χειρότερου δυνατού σεναρίου, η LOT αναμενόταν να δημιουργήσει κατά την περίοδο 2014-2018 συνολικές ταμειακές ροές [ 150] εκατ. πολωνικών ζλότι.
(238)
Επιπλέον, η LOT προέβλεψε τη λήψη περαιτέρω μέτρων αναδιάρθρωσης (τα οποία δεν περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης) για την αντιμετώπιση των πιθανών επιπτώσεων του εναλλακτικού σεναρίου σχετικά με τον στόλο της. Ο εκτιμώμενος οικονομικός αντίκτυπος των εν λόγω συμπληρωματικών μέτρων ανέρχεται στο ποσό των [ 50] εκατ. πολωνικών ζλότι ετησίως και υπερβαίνει μακράν το ενδεχόμενο χρηματοδοτικό έλλειμμα των [64-78] εκατ. πολωνικών ζλότι κατά την περίοδο 2014-2018. Σύμφωνα με τις οικονομικές προβλέψεις στο πλαίσιο του εναλλακτικού σεναρίου για τον στόλο, σε συνδυασμό με τα συμπληρωματικά μέτρα αναδιάρθρωσης, η ταμειακή κατάσταση της LOT προβλέπεται να παρουσιάσει μάλιστα και ελαφρά βελτίωση σε σύγκριση με την εκτιμώμενη ταμειακή κατάσταση στο σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(239)
Όσον αφορά τον δείκτη υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θεωρεί, βάσει της προαναφερθείσας ανάλυσης, ότι ο εκτιμώμενος δείκτης υλοποίησης των μέτρων αναδιάρθρωσης της τάξης του 85 % είναι ρεαλιστικός. Επιπλέον, επισημαίνει ότι η LOT αποκόμισε το 2013 το 137 % των προβλεπόμενων οφελών της αναδιάρθρωσης.
(240)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εκτιμά ότι η επικαιροποιημένη ανάλυση ευαισθησίας καταδεικνύει περαιτέρω ότι τα προτεινόμενα μέτρα αναδιάρθρωσης είναι ικανά να αποκαταστήσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της εταιρείας.
(241)
Επιπροσθέτως, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η διάρκεια του σχεδίου αναδιάρθρωσης περιορίζεται σε τρία έτη και τρεις μήνες, αρχής γενομένης από το τελευταίο τρίμηνο του 2012 και έως το τέλος του 2015, χρονικό διάστημα που κρίνεται κατάλληλο στην προκειμένη περίπτωση, εάν ληφθούν υπόψη τα μέτρα αναδιάρθρωσης που προβλέπονται στο σχέδιο, το χρονοδιάγραμμα εντός του οποίου πρέπει να υλοποιηθούν, καθώς και τα πρώτα αποτελέσματα των εν λόγω μέτρων. Η διάρκεια είναι βραχύτερη από ό,τι στις υποθέσεις αναδιάρθρωσης αερογραμμών που είχαν εγκριθεί κατά το παρελθόν (76), στις οποίες η περίοδος αναδιάρθρωσης ήταν πενταετής.
(242)
Τέλος, η Επιτροπή παρατηρεί ότι το κοινοποιηθέν σχέδιο αναδιάρθρωσης φέρει την ημερομηνία της 14ης Ιουνίου 2013, ενώ η διαδικασία αναδιάρθρωσης ξεκίνησε στο τέλος του 2012. Πράγματι, η αναδιάρθρωση μιας προβληματικής επιχείρησης προϋποθέτει κατά κανόνα τη λήψη πληθώρας μέτρων, ορισμένα από τα οποία μπορεί να τίθενται άμεσα σε εφαρμογή, ενώ κάποια άλλα ενδέχεται να απαιτούν περισσότερο χρόνο για τον καθορισμό και την υλοποίησή τους. Θα ήταν επομένως ατελέσφορο να επιβληθεί ο όρος ότι, για να θεωρηθούν μέρος της ίδιας διαδικασίας αναδιάρθρωσης, τα μέτρα της πρώτης κατηγορίας δεν μπορούν να υλοποιηθούν εάν δεν καθοριστούν προηγουμένως με ακρίβεια όλα τα επιμέρους στοιχεία των μέτρων της δεύτερης κατηγορίας. Η εν λόγω απαγόρευση της υλοποίησης μέτρων που θα μπορούν να τεθούν άμεσα σε εφαρμογή θα συνεπαγόταν την αύξηση των δυσχερειών της εταιρείας και την ανάγκη χορήγησης περαιτέρω κρατικής ενίσχυσης.
(243)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα προτεινόμενα μέτρα αναδιάρθρωσης είναι ικανά να αποκαταστήσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της εταιρείας μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα και βασίζονται σε ρεαλιστικές υποθέσεις.
7.3.4 Αποτροπή αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (αντισταθμιστικά μέτρα)
(244)
Σύμφωνα με τα σημεία 38 έως 42 των κατευθυντήριων γραμμών, πρέπει να ληφθούν αντισταθμιστικά μέτρα για να διασφαλισθεί ότι θα μετριαστούν όσο το δυνατόν περισσότερο τα αποτελέσματα της ενίσχυσης που αλλοιώνουν τις συναλλαγές. Η ενίσχυση δεν πρέπει να επισύρει αθέμιτες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Τα μέτρα αυτά συνεπάγονται κατά κανόνα περιορισμό της παρουσίας της επιχείρησης στις αγορές της κατά το πέρας της περιόδου αναδιάρθρωσης. Τα αντισταθμιστικά μέτρα πρέπει να είναι ανάλογα με τις στρεβλωτικές επιπτώσεις που έχει η ενίσχυση και ιδίως με το μέγεθος και το σχετικό βάρος της επιχείρησης στην αγορά ή τις αγορές της. Το κλείσιμο ζημιογόνων δραστηριοτήτων δεν μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλο αντισταθμιστικό μέτρο. Ο βαθμός των αντισταθμιστικών μέτρων πρέπει να αποφασίζεται για κάθε περίπτωση χωριστά και με γνώμονα τον στόχο της αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης. Επιπλέον, σύμφωνα με το σημείο 7 των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή θα απαιτεί αντισταθμιστικά μέτρα για να ελαχιστοποιεί τα αποτελέσματα που συνεπάγεται η ενίσχυση για τους ανταγωνιστές.
(245)
Σύμφωνα με το σημείο 56 των κατευθυντήριων γραμμών, οι προϋποθέσεις για την έγκριση ενίσχυσης είναι λιγότερο αυστηρές όσον αφορά την εφαρμογή αντισταθμιστικών μέτρων στις ενισχυόμενες περιοχές. Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η LOT είναι εγκατεστημένη σε ενισχυόμενη περιοχή κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ.
(246)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η LOT αποτελεί επιχείρηση σχετικά μικρού μεγέθους, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με τον ανταγωνισμό παραδοσιακών αερομεταφορέων και ΑΧΚ. Το μερίδιό της σε ολόκληρο τον κλάδο των ευρωπαϊκών επιβατικών εναέριων μεταφορών εκτιμάται σε ποσοστό χαμηλότερο του 1 %. Κατέχει σχετικά ισχυρότερη (αν και αποδυναμούμενη) θέση στα διεθνή δρομολόγια προς/από την Πολωνία και το μερίδιό της στον κλάδο εκτιμάται σε ποσοστό της τάξης του 27 %. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή κρίνει απαραίτητη τη λήψη αντισταθμιστικών μέτρων. Ωστόσο, το σχετικά μικρό μέγεθος και η περιορισμένη βαρύτητα της LOT στην αγορά επιτρέπουν στην Επιτροπή να θεωρήσει ότι οι στρεβλωτικές επιπτώσεις της ενίσχυσης θα είναι περιορισμένες. Η εκτίμηση αυτή πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη κατά την αξιολόγηση των αντισταθμιστικών μέτρων.
(247)
Στο πλαίσιο των αντισταθμιστικών μέτρων, η LOT σκοπεύει να καταργήσει 19 συνδέσεις και να μειώσει τη συχνότητα των πτήσεων σε 5 συνδέσεις (βλέπε αναλυτικά στοιχεία στο σημείο 3.4). Τα προτεινόμενα μέτρα ισοδυναμούν με μείωση της μεταφορικής ικανότητας κατά [13,5-16,5] % υπό όρους ΔΘΧ σε σύγκριση με την περίοδο Νοεμβρίου 2011-Οκτωβρίου 2012 προ αναδιάρθρωσης. Η LOT ισχυρίζεται ότι καμία από τις εν λόγω συνδέσεις δεν ήταν ζημιογόνος πριν από την αναδιάρθρωση.
(248)
Η LOT υπολογίζει την αποδοτικότητα των δρομολογίων με τη χρήση δύο μονάδων μέτρησης, δηλαδή το «περιθώριο 1» και το «περιθώριο 2». Στο «περιθώριο 1» λαμβάνονται υπόψη τα έσοδα και το μεταβλητό κόστος ενός δρομολογίου, π.χ. οι πωλήσεις, καθώς και το κόστος επιβατών και πτήσεων. Στο «περιθώριο 2» λαμβάνονται επιπλέον υπόψη η λεγόμενη «συνεισφορά στα κέρδη» (ο οικονομικός αντίκτυπος ενός δρομολογίου σε ολόκληρο το δίκτυο πτήσεων της LOT) και το έμμεσο κόστος που συνδέεται με ένα δρομολόγιο (π.χ. λειτουργική μίσθωση, υποτίμηση, πάγιες δαπάνες προσωπικού, μάρκετινγκ και διαφήμιση). Βάσει του «περιθωρίου 1», τα συγκεκριμένα δρομολόγια ήταν όλα αποδοτικά.
(249)
Κατά την πάγια πρακτική της Επιτροπής, δρομολόγια θεωρούνται αποδοτικά εάν είχαν θετική συνεισφορά στα κέρδη κατά το έτος πριν από την παράδοσή τους (77). Η συνεισφορά στα κέρδη (η οποία αντιστοιχεί στο «περιθώριο 1» της LOT) λαμβάνει υπόψη τα έσοδα από τις πωλήσεις και το μεταβλητό κόστος (π.χ. το κόστος πτήσεων, επιβατών και διανομής) που συνδέονται με το κάθε επιμέρους αεροπορικό δρομολόγιο. Το περιθώριο συνεισφοράς στα κέρδη αποτελεί το κατάλληλο μέτρο, εφόσον λαμβάνει υπόψη όλα τα στοιχεία κόστους που συνδέονται με το συγκεκριμένο δρομολόγιο. Τα δρομολόγια τα οποία έχουν θετική συνεισφορά στα κέρδη δεν καλύπτουν μόνο τα μεταβλητά στοιχεία του κόστους ενός δρομολογίου, αλλά συμβάλλουν επίσης στην κάλυψη των πάγιων εξόδων της εταιρείας.
(250)
Κατά τη συνήθη πρακτική των επιχειρήσεων, οι δραστηριότητες που καλύπτουν τα μεταβλητά στοιχεία του κόστους σε βραχυπρόθεσμο έως μεσοπρόθεσμο ορίζοντα συνεχίζονται. Οι πάγιες δαπάνες καταρχήν δεν μεταβάλλουν τον όγκο των δραστηριοτήτων και πρέπει να καλύπτονται ανεξάρτητα από το εάν εκτελείται ή όχι μια αεροπορική σύνδεση. Κατά συνέπεια, μια αεροπορική εταιρεία έχει μεγαλύτερο συμφέρον να διατηρήσει την εν λόγω σύνδεση, εφόσον καλύπτει τουλάχιστον μέρος των πάγιων δαπανών, από ό,τι να διακόψει τη λειτουργία της. Το στοιχείο αυτό αναγνωρίστηκε εμμέσως από ένα από τα ενδιαφερόμενα μέρη, το οποίο επεσήμανε στις παρατηρήσεις που υπέβαλε ότι η μέτρηση της αποδοτικότητας αποκλειστικά με βάση τα μεταβλητά στοιχεία του κόστους δεν είναι κατάλληλη για τη διαμόρφωση εκτιμήσεων σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
(251)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα συγκεκριμένα δρομολόγια συνιστούν κατάλληλα αντισταθμιστικά μέτρα, διότι δεν ήταν ζημιογόνα πριν από την αναδιάρθρωση.
(252)
Όσον αφορά τον ισχυρισμό του ενδιαφερόμενου μέρους ότι, χάρη στη χορήγηση της κρατικής ενίσχυσης, η LOT αύξησε τη μεταφορική της ικανότητα στην πολωνική αγορά των ναυλωμένων πτήσεων, η Επιτροπή επισημαίνει πρωτίστως ότι η LOT έχει λάβει μέχρι στιγμής μόνο την ενίσχυση διάσωσης, η οποία χρησιμοποιήθηκε εξ ολοκλήρου για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων και για την κάλυψη ενός ταμειακού ελλείμματος που προέκυψε από δραστηριότητες εκμετάλλευσης κατά την περίοδο διάσωσης. Επομένως, η LOT δεν είχε πλεονάζοντες πόρους από την κρατική ενίσχυση ώστε να τους διαθέσει για τη χρηματοδότηση της εικαζόμενης επέκτασης στην αγορά ναυλωμένων πτήσεων. Ούτε η μελλοντική ενίσχυση αναδιάρθρωσης προβλέπεται να δαπανηθεί για τον σκοπό αυτό, διότι θα διατεθεί αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση των μέτρων αναδιάρθρωσης.
(253)
Δεύτερον, η LOT δεν αύξησε τη μεταφορική της ικανότητα στην πολωνική αγορά ναυλωμένων πτήσεων. Απεναντίας, η LOT περιόρισε την παρουσία της στην αναπτυσσόμενη πολωνική αγορά ναυλωμένων πτήσεων από [ 3] % το 2012 σε [ 1,5] % το 2013 (η LOT κατείχε ιστορικά πολύ ισχυρότερη θέση, με μερίδιο [ 15] % στην εν λόγω αγορά το 2010). Οι δραστηριότητες της LOT στην αγορά ναυλωμένων πτήσεων είναι προσωρινού χαρακτήρα και εκτελούνται με αποκλειστικό σκοπό την εξασφάλιση της αποδοτικής χρήσης του στόλου της, όπως προβλεπόταν και στο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Η LOT δεν σκοπεύει να διατηρήσει την παρουσία της στην αγορά ναυλωμένων πτήσεων μετά το πέρας της περιόδου αναδιάρθρωσης.
(254)
Τρίτον, η δραστηριότητα στον τομέα των ναυλωμένων πτήσεων είναι αμελητέας σημασίας για τη LOT, δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει ποσοστό μόλις [ 1] % της συνολικής της δραστηριότητας. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, απαιτείται μείωση του παραγωγικού δυναμικού στην κύρια αγορά, δηλαδή, στην περίπτωση της LOT, στις υπηρεσίες τακτικών πτήσεων.
(255)
Συνοπτικά, το συνολικό ποσοστό της μείωσης του παραγωγικού δυναμικού που προκύπτει από τα αντισταθμιστικά μέτρα τα οποία προτείνει η LOT ανέρχεται στο [13,5-16,5] % και είναι υψηλότερο από το ποσοστό που είχε εγκρίνει η Επιτροπή στις προαναφερθείσες υποθέσεις αναδιάρθρωσης, δηλαδή των τσεχικών αερογραμμών και της Air Malta. Είναι επίσης σκόπιμο να επισημανθεί ότι η πραγματική μείωση του παραγωγικού δυναμικού που σημείωσε η LOT το 2013 ήταν κατά 1,6 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερη από την προβλεπόμενη.
(256)
Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η LOT ακύρωσε διάφορα δρομολόγια που εκτελούσε από τους πλήρως συντονισμένους (78) αερολιμένες της Φραγκφούρτης, του Μονάχου, του Ντίσελντορφ, της Βιέννης, της Ζυρίχης, του Ελσίνκι, του Παρισιού, της Νίκαιας, της Ρώμης, του Άμστερνταμ και της Στοκχόλμης. Κατά συνέπεια, αποδεσμεύτηκαν τα ζεύγη διαθέσιμου χρόνου χρήσης στους εν λόγω αερολιμένες, εξέλιξη που δημιουργεί νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις ανταγωνιστικές αερογραμμές όσον αφορά την εκτέλεση δρομολογίων από και προς τους εν λόγω αερολιμένες και την ενίσχυση της παρουσίας τους σε αυτούς.
(257)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, τα προτεινόμενα αντισταθμιστικά μέτρα κρίνονται επαρκή για να διασφαλισθεί ότι θα ελαχιστοποιηθούν τα αποτελέσματα της κρατικής ενίσχυσης που αλλοιώνουν τις συναλλαγές. Ως εκ τούτου, τα προτεινόμενα αντισταθμιστικά μέτρα συνάδουν με τα σημεία 38 έως 42 των κατευθυντήριων γραμμών.
7.3.5 Ενίσχυση περιοριζόμενη στο ελάχιστο, ίδια συμμετοχή
(258)
Σύμφωνα με τα σημεία 43-45 των κατευθυντήριων γραμμών, η ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται στο απολύτως ελάχιστο που απαιτείται για την υλοποίηση της αναδιάρθρωσης. Οι αποδέκτες της ενίσχυσης πρέπει καταρχήν να συμβάλλουν σημαντικά στο σχέδιο αναδιάρθρωσης με δικούς τους πόρους, περιλαμβανομένης της πώλησης στοιχείων του ενεργητικού που δεν είναι απαραίτητα για την επιβίωση της επιχείρησης, ή με εξωτερική χρηματοδότηση που εξασφαλίζουν υπό όρους της αγοράς. Αυτή η συμβολή πρέπει να είναι πραγματική, δηλαδή ουσιαστική, αποκλείοντας κάθε μελλοντικό κέρδος, όπως οι ταμειακές εισροές, και αποτελεί ένδειξη ότι οι αγορές πιστεύουν στο εφικτό της επιστροφής στη βιωσιμότητα. Για μεγάλες επιχειρήσεις, όπως στην περίπτωση της LOT, το ποσοστό της ίδιας συμμετοχής πρέπει να ισούται τουλάχιστον προς το 50 % των δαπανών αναδιάρθρωσης.
(259)
Η ίδια συμμετοχή που δήλωσε η LOT ανέρχεται στο ποσό των [1,2-1,6] δισεκατ. πολωνικών ζλότι και αντιστοιχεί στο [60-67] % των δαπανών αναδιάρθρωσης. Συνίσταται δε i) στη χρηματοδοτική μίσθωση των αεροσκαφών τύπου B787 ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι και ii) στην πώληση πάγιων στοιχείων του ενεργητικού που προβλέπεται να αποφέρει […] εκατ. πολωνικά ζλότι.
(260)
Η χρηματοδοτική μίσθωση χορηγήθηκε από την ιδιωτική αμερικανική τράπεζα […] για τη χρηματοδότηση της απόκτησης πέντε αεροσκαφών τύπου B787 και εξασφαλίζεται, μεταξύ άλλων, από την εγγύηση της Ex-Im Bank και την ενεχυρίαση επί των αεροσκαφών.
(261)
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, η ίδια συμμετοχή μπορεί να προέρχεται «από εξωτερική χρηματοδότηση που εξασφαλίζεται υπό όρους της αγοράς». Η παρούσα χρηματοδοτική μίσθωση πληροί την εν λόγω απαίτηση. Κατά πρώτον, χορηγήθηκε από ιδιωτική τράπεζα. Κατά δεύτερον, η LOT επέλεξε την προσφορά της […] στο πλαίσιο διαγωνισμού μεταξύ 24 εμπορικών προσφορών που έλαβε από την αγορά. Κατά τρίτον, η μίσθωση αεροσκαφών αποτελεί βασική μορφή χρηματοδότησης (συμπεριλαμβανομένου του τύπου των εξασφαλίσεων) στον κλάδο των αεροπορικών εταιρειών, η οποία χρησιμοποιείται επίσης από τους ανταγωνιστές της LOT. Σύμφωνα με στοιχεία που διαβίβασε η Πολωνία, κατά την τελευταία τριετία αρκετές αεροπορικές εταιρείες της ΕΕ απέκτησαν αεροσκάφη με εγγυήσεις του ΟΑΕΠ, μεταξύ των οποίων οι εταιρείες Air France, British Airways, Lufthansa, Norwegian και KLM. Το 2012, ποσοστό περίπου 30 % των συναλλαγών χρηματοδότησης αεροσκαφών σε παγκόσμια κλίμακα συνήφθησαν με τη συμμετοχή του ΟΑΕΠ. Τέλος, η χρηματοδότηση καλύπτει μέρος μόνο της τιμής αγοράς ενός αεροσκάφους ([75-90] %), ενώ το υπόλοιπο ποσό πρέπει να καλύπτεται από τη LOT.
(262)
Από την άλλη πλευρά, οι κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν ότι η ίδια συμμετοχή «αποτελεί ένδειξη ότι οι αγορές πιστεύουν στο εφικτό της επιστροφής σε βιωσιμότητα». Λόγω της υψηλής ποιότητας των εξασφαλίσεων και του εμφανώς ελάχιστου ή μηδενικού κινδύνου αθέτησης των υποχρεώσεων, η Επιτροπή διατύπωσε επιφυλάξεις στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας σχετικά με το κατά πόσον η παρούσα μίσθωση μπορεί να θεωρηθεί απόδειξη ότι οι αγορές πιστεύουν στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της LOT.
(263)
Ανταποκρινόμενη στον προβληματισμό αυτό, η Πολωνία υπέβαλε συμπληρωματικές διευκρινίσεις και αποδεικτικά στοιχεία. Πριν από την έκδοση της εγγύησης, η Ex-Im Bank προέβη σε έλεγχο δέουσας επιμέλειας και ανάλυση της οικονομικής επάρκειας και των πράξεων της LOT. Αποφάνθηκε δε ότι το επιχειρηματικό μοντέλο της LOT ήταν βιώσιμο και ότι η εταιρεία θα ήταν σε θέση να αποπληρώσει τη χρηματοδοτική μίσθωση σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
(264)
Επιπλέον, το γεγονός ότι 24 εταιρείες ιδιωτικού δικαίου υπέβαλαν προσφορές με διαφορετικούς όρους χρηματοδότησης για την ίδια συναλλαγή υποδηλώνει ότι, παρά τις εξασφαλίσεις υψηλής ποιότητας, εξακολουθούσαν να θεωρούν ότι η χρηματοδότηση της LOT ενείχε ορισμένους κινδύνους (διαφορετικά όλοι οι προσφέροντες θα είχαν υποβάλει προσφορές με τον ίδιο συντελεστή μηδενικού κινδύνου). Ένας συνετός πιστωτής της αγοράς θα προέβαινε σε εκτίμηση του σχετικού κινδύνου και θα ελάμβανε υπόψη τη βιωσιμότητα της LOT, δεδομένου ότι πρόκειται για βασικό παράγοντα που επηρεάζει την ικανότητα του οφειλέτη να αποπληρώσει τη χρηματοδοτική μίσθωση.
(265)
Επιπλέον, ένας από τους προσφέροντες υπέβαλε προσφορά χρηματοδότησης χωρίς την εγγύηση του ΟΑΕΠ, στοιχείο που καταδεικνύει ότι η αγορά ήταν πρόθυμη να προσφέρει χρηματοδότηση, ακόμη και χωρίς την παρέμβαση του ΟΑΕΠ. Βάσει της ανάλυσης που εκπόνησε εξωτερικός σύμβουλος, η LOT επέλεξε την προσφορά της […], διότι έκρινε ότι είναι περισσότερο ανταγωνιστική.
(266)
Ο κίνδυνος που αντιπροσωπεύει η LOT αποτέλεσε επίσης αντικείμενο εκτίμησης από την κεφαλαιαγορά των ΗΠΑ, όπου η μίσθωση αναχρηματοδοτήθηκε επιτυχώς το 2013 από την αρχική χρηματοδοτική δομή με βάση μηχανισμό δανείου σε χρηματοδοτική δομή με βάση την έκδοση ομολόγων. Τα ομόλογα αγοράστηκαν από ιδιώτες επενδυτές, οι οποίοι αποδέχθηκαν τον συνεπαγόμενο κίνδυνο, εκφράζοντας με τον τρόπο αυτό σιωπηρά την πεποίθηση ότι οι υποκείμενες υποχρεώσεις της μίσθωσης επρόκειτο να εκπληρωθούν.
(267)
Κατά τη συνήθη πρακτική της αγοράς, οι εκμισθωτές ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο επιδιώκοντας να λάβουν εξασφαλίσεις με την υψηλότερη δυνατή ποιότητα και ενδεχομένως κάποια εγγύηση. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι η […] χορήγησε τη χρηματοδότηση βάσει της εγγύησης του ΟΑΕΠ δεν αποτελεί απόδειξη ότι οι αγορές δεν πίστευαν στη βιωσιμότητα της LOT. Από την άλλη πλευρά, ένας εκμισθωτής ο οποίος είναι πεπεισμένος ότι ο μισθωτής δεν θα είναι σε θέση να αποπληρώσει τη μίσθωση, δεν θα χορηγούσε τη χρηματοδότηση απλώς και μόνο λόγω της υψηλής ποιότητας των εξασφαλίσεων. Ο εκμισθωτής διατρέχει σε κάθε περίπτωση πιστωτικό κίνδυνο ορισμένου βαθμού, δεδομένου ότι θα υποστεί ζημίες σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων εκ μέρους του μισθωτή (δηλαδή την άμεση απώλεια εισοδήματος από το μίσθωμα, το οποίο συνεχίζει να τρέχει έως ότου καταστεί δυνατή η επανεκμίσθωση των αεροσκαφών σε νέο πελάτη, καθώς και τις δαπάνες που προκύπτουν κατά την αναδιαμόρφωση των αεροσκαφών για άλλον φορέα εκμετάλλευσης και τις δαπάνες που προκύπτουν για την εκτέλεση των εξασφαλίσεων και της εγγύησης).
(268)
Βάσει των ανωτέρω, μπορεί να θεωρηθεί ότι η χρηματοδοτική μίσθωση αποτελεί ένδειξη ότι οι αγορές πίστευαν στην επιστροφή της LOT σε βιωσιμότητα. Η Επιτροπή επισημαίνει εν προκειμένω ότι είχε ήδη κάνει δεκτή χρηματοδοτική μίσθωση ως βάσιμη πηγή πόρων ίδιας συμμετοχής στις υποθέσεις αναδιάρθρωσης των τσεχικών αερογραμμών και της airBaltic (79).
(269)
Όσον αφορά τη δεύτερη πηγή πόρων της κοινοποιηθείσας ίδιας συμμετοχής, δηλαδή την πώληση πάγιων στοιχείων του ενεργητικού, η Πολωνία διευκρίνισε ότι τα έσοδα που έχουν αντληθεί μέχρι στιγμής ανέρχονται στο ποσό των […] πολωνικών ζλότι. Επιπλέον, η Πολωνία προσκόμισε αποτιμήσεις ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, με τις οποίες επιβεβαιώνεται η αγοραία τιμή των επιπρόσθετων ακινήτων στο ποσό των […] πολωνικών ζλότι. Η Επιτροπή προέβη σε ανάλυση των εν λόγω αποτιμήσεων και δεν διαπίστωσε σφάλματα. Οι αποτιμήσεις αυτές χρησιμοποιούν αποδεκτές μεθοδολογίες και βασίζονται σε αξιόπιστες παραδοχές. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα πορίσματα των εν λόγω αποτιμήσεων αποτελούν κατάλληλη προσέγγιση των αγοραίων τιμών των στοιχείων ενεργητικού προς πώληση. Όσον αφορά την αξία των υπόλοιπων στοιχείων ενεργητικού (80) που προβλεπόταν να χρησιμοποιηθούν ως πόροι ίδιας συμμετοχής, είτε δεν επιβεβαιώθηκε από ανεξάρτητη αποτίμηση ή από άλλα ενδεχομένως αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία είτε δεν έχουν επικαιροποιηθεί οι σχετικές αποτιμήσεις. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι πόροι ίδιας συμμετοχής ύψους 30 650 928 πολωνικών ζλότι (δηλαδή τα έσοδα που δημιουργήθηκαν πραγματικά και τα προβλεπόμενα έσοδα που τεκμηριώνονται από αποτιμήσεις ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων) είναι αποδεκτοί σε σχέση με την πώληση των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού.
(270)
Βάσει των προαναφερθεισών εκτιμήσεων, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι οι πόροι ιδίας συμμετοχής ύψους [1,2-1,6] δισεκατ. πολωνικών ζλότι πληρούν τα κριτήρια των κατευθυντήριων γραμμών. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο [60-67] % των συνολικών δαπανών αναδιάρθρωσης και υπερβαίνει σαφώς το κατώτατο όριο του 50 % που απαιτείται για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Μόνον η χρηματοδοτική μίσθωση ισοδυναμεί με το [60-67] % των συνολικών δαπανών αναδιάρθρωσης και, επομένως, θα ήταν επαρκής για την κάλυψη του απαιτούμενου κατώτατου ορίου.
(271)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το κοινοποιηθέν μέτρο πληροί τα κριτήρια περί του συμβιβάσιμου που περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές.
VIII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(272)
Η Επιτροπή αποφαίνεται ότι το κοινοποιηθέν μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η οποία είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με τις κατευθυντήριες γραμμές.
(273)
Η Επιτροπή αποφαίνεται επίσης ότι η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 90 και οι λοιπές συναλλαγές που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 132 και 133 δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(274)
Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Πολωνία αποδέχθηκε την έκδοση και την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στην αγγλική γλώσσα.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση την οποία προτίθεται να χορηγήσει η Πολωνία υπέρ των πολωνικών αερογραμμών LOT Polish Airlines SA, και η οποία ανέρχεται στο ποσό των 804,29 εκατ. πολωνικών ζλότι, είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης.
Άρθρο 2
Τα ακόλουθα μέτρα δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
1.
Η αναβολή της καταβολής των αερολιμενικών τελών στους κρατικούς αερολιμένες που παραχωρήθηκε στη LOT κατά την περίοδο μεταξύ Μαΐου 2009 και Απριλίου 2013.
2.
Οι συναλλαγές επί των ακόλουθων ακινήτων:
α)
η πώληση και η χρηματοδοτική επανεκμίσθωση των κεντρικών γραφείων της LOT βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 10 Μαΐου 2011 μεταξύ της LOT και της PZU/PB1 έναντι τιμής πώλησης […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ)·
β)
η πώληση ακινήτου επί της οδού 17 Stycznia, αριθ. 39, βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 31 Ιουλίου 2012 μεταξύ της LOT και της TF Silesia έναντι τιμής πώλησης […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ)·
γ)
η πώληση του τερματικού εμπορευματικού σταθμού βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 25 Νοεμβρίου 2011 μεταξύ της LOT και της LS Airport Services S.A έναντι τιμής πώλησης […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ)·
δ)
η πώληση των εγκαταστάσεων τροφοδοσίας βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 8 Δεκεμβρίου 2011 μεταξύ της LOT και της LOT Catering έναντι τιμής πώλησης […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ).
3.
Οι ακόλουθες δανειακές συμβάσεις:
α)
δύο δάνεια τα οποία χορηγήθηκαν στη LOT από τις εταιρείες που ανήκουν στην κυριότητα του ομίλου PZU: το πρώτο, ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ), στις 14 Δεκεμβρίου 2009 και το δεύτερο, ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ), στις 17 Φεβρουαρίου 2010·
β)
δάνειο, ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ), το οποίο χορηγήθηκε στη LOT από την PKN Orlen στις 28 Ιουνίου 2012·
γ)
δάνειο, ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ), το οποίο χορηγήθηκε στη LOT από την TF Silesia στις 30 Μαρτίου 2009·
δ)
δάνειο, ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι (περίπου […] εκατ. ευρώ), το οποίο χορηγήθηκε στη LOT από την OLPP στις 9 Μαρτίου 2012.
4.
Η πώληση των ακόλουθων θυγατρικών εταιρειών της LOT:
α)
πώληση στην εταιρεία Vicco του 33,3 % των μετοχών της Casinos Poland που ανήκαν στην κυριότητα της LOT βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 8 Απριλίου 2013 έναντι ποσού ύψους […] εκατ. πολωνικών ζλότι (περίπου […] εκατ. ευρώ)·
β)
πώληση στην εταιρεία PKN Orlen του 49 % των μετοχών της Petrolot που ανήκαν στην κυριότητα της LOT βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 21 Δεκεμβρίου 2012 έναντι ποσού ύψους […] πολωνικών ζλότι (περίπου […] ευρώ)·
γ)
πώληση στην εταιρεία TF Silesia του 37,90 % των μετοχών της Eurolot που ανήκαν στην κυριότητα της LOT βάσει συμφωνίας που υπεγράφη στις 27 Φεβρουαρίου 2013 έναντι ποσού [ 118 εκατ.] πολωνικών ζλότι (περίπου [ 29 εκατ.] ευρώ).
5.
Οι συναλλαγές που αφορούν την προμήθεια καυσίμων στη LOT από την PKN Orlen και τη θυγατρική της εταιρεία Petrolot.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Πολωνίας.
Βρυξέλλες, 29 Ιουλίου 2014.