ДИРЕКТИВА 2014/23/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 26 февруари 2014 година
за възлагане на договори за концесия
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 53, параграф 1, член 62 и член 114 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
като взеха предвид становището на Комитета на регионите (2),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (3),
като имат предвид, че:
(1)
Липсата на ясни правила на равнището на Съюза, които да уреждат възлагането на договори за концесия, поражда правна несигурност и пречки пред свободното предоставяне на услуги и води до нарушаване на функционирането на вътрешния пазар. В резултат на това икономическите оператори, по-специално малките и средните предприятия (МСП), са лишени от правата си на вътрешния пазар и пропускат значими стопански възможности, а публичните органи невинаги успяват да използват най-добре публичните средства, така че гражданите на Съюза да ползват качествени услуги на най-добри цени. Една адекватна, балансирана и гъвкава правна рамка за възлагането на концесии би осигурила реален и недискриминационен достъп до пазара за всички икономически оператори от Съюза и правна сигурност, благоприятстваща публичните инвестиции в инфраструктура и стратегически услуги в полза на гражданите. Подобна правна рамка би довела и до по-голяма правна сигурност за икономическите оператори и би могла да бъде основа и средство за допълнително отваряне на международните пазари за обществени поръчки и за насърчаване на световната търговия. Особено значение следва да се обърне на въпроса за подобряването на възможностите за достъп на МСП до пазарите на концесии в Съюза.
(2)
Предвидените в правната рамка правила, приложими за възлагането на концесии, следва да бъдат ясни и прости. Те следва надлежно да отразяват особеностите на концесиите в сравнение с договорите за обществени поръчки и да не водят до прекомерна бюрокрация.
(3)
Обществените поръчки играят ключова роля в стратегията „Европа 2020“, предвидена в съобщението на Комисията от 3 март 2010 г., озаглавено „Европа 2020: стратегия за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж“ (наричана по-долу „стратегията „Европа 2020“) като един от пазарните инструменти, които трябва да се използват за постигане на интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж и едновременно с това - за гарантиране на най-ефективното използване на публичните средства. Във връзка с това договорите за концесии представляват важни инструменти за дългосрочното структурно развитие на инфраструктурата и стратегическите услуги, като допринасят за нарастване на конкуренцията на вътрешния пазар, дават възможност за използване на опита на частния сектор и съдействат за постигане на ефикасност и иновации.
(4)
Понастоящем възлагането на концесии за обществено строителство се урежда от основните правила на Директива 2004/18/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (4), а за възлагането на концесии за услуги, при които е налице трансграничен интерес, се прилагат принципите на Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС), и по-специално на принципите за свободно движение на стоки, свобода на установяване и свободно предоставяне на услуги, както и на произтичащите от тях принципи, като равнопоставеност, недискриминация, взаимно признаване, пропорционалност и прозрачност. Поради различното тълкуване на принципите, предвидени в Договора, от националните законодателни органи и големите несъответствия между законодателствата на различните държави членки съществува риск от правна несигурност. Този риск се потвърждава от обширната съдебна практика на Съда на Европейския съюз, която обаче само частично е уредила някои аспекти на възлагането на договори за концесия.
За да се преодолеят трайните нарушения на вътрешния пазар, на равнището на Съюза е необходимо еднакво прилагане на принципите на ДФЕС във всички държави членки и отстраняване на несъответствията в разбирането на тези принципи. Това ще повиши също така ефикасността на публичните разходи, ще улесни равния достъп и справедливото участие на МСП във възлагането на договори за концесия както на местно равнище, така и на равнището на Съюза, и ще подпомогне постигането на целите на устойчива обществена политика.
(5)
Настоящата директива признава и потвърждава правото на държавите членки и публичните органи да вземат решения относно начина на управление, който те считат за най-подходящ за предоставяне на строителство и услуги. По-специално настоящата директива не следва по никакъв начин да засяга свободата на държавите членки и на публичните органи да предоставят пряко строителство или услуги на населението или да възлагат такова предоставяне на трети лица. За постигане на целите на обществената си политика държавите членки и публичните органи следва да останат свободни да определят и конкретизират характеристиките на услугите, които ще се предоставят, включително всякакви условия относно тяхното качество или цена, в съответствие с правото на Съюза.
(6)
Следва да се припомни, че държавите членки имат свобода да вземат решения, при спазване на принципите на ДФЕС за равнопоставеност, недискриминация, прозрачност и свободно движение на хора, относно начина на организиране на предоставянето на услуги - като услуги от общ икономически интерес, като нестопански услуги от общ интерес или като съчетание от двете. Следва също така да се припомни, че настоящата директива не засяга свободата на националните, регионалните и местните органи да определят, в съответствие с правото на Съюза, услугите от общ икономически интерес, техния обхват, както и характеристиките на предоставяната услуга, включително всякакви условия относно качеството на услугата, с цел постигане на целите на своята обществена политика. Освен това настоящата директива не следва да засяга правомощията на националните, регионалните и местните органи да предоставят, възлагат изпълнението и финансират услуги от общ икономически интерес в съответствие с член 14 ДФЕС и Протокол № 26, приложен към ДФЕС и към Договора за Европейския съюз (ДЕС). В допълнение, настоящата директива не урежда финансирането на услуги от общ икономически интерес или системите за предоставяне на помощ от държавите членки, особено в социалната област, в съответствие с правилата на Съюза за конкуренцията. Целесъобразно е да се поясни, че нестопанските услуги от общ интерес не следва да попадат в обхвата на настоящата директива.
(7)
Целесъобразно е също така да се припомни, че настоящата директива не следва да засяга законодателството на държавите членки в областта на социалната сигурност. Тя не следва също така да води до либерализация на услугите от общ икономически интерес, запазени за публични или частни субекти, нито до приватизация на публични субекти, които предоставят услуги.
(8)
За концесии със или над определена стойност е уместно да се предвиди минимална координация на националните процедури по възлагане на такива договори въз основа на принципите на ДФЕС, за да се гарантира отварянето на концесиите за конкуренция и достатъчна правна сигурност. Тези разпоредби за координация не следва да надхвърлят необходимото за постигане на посочените по-горе цели и за осигуряване на определена степен на гъвкавост. Държавите членки следва да могат да допълват и доразвиват тези разпоредби, ако сметнат това за необходимо, по-специално за да се осигури по-добро съответствие с посочените по-горе принципи.
(9)
Следва да се поясни, че групите от икономически оператори, включително когато тези оператори са се обединили във временно сдружение, могат да участват в процедурите за възлагане на концесия, без да е необходимо да приемат определена правна форма. Доколкото това е необходимо, например когато се изисква солидарна отговорност, може да е необходима определена форма, когато концесията се възлага на такива групи. Следва също така да се поясни, че възлагащите органи или възложителите следва да могат да указват изрично начина, по който групите от икономически оператори да изпълнят изискванията, свързани с икономическото и финансовото състояние, или критериите във връзка с техническите и професионалните способности, които трябва да притежават икономическите оператори, участващи самостоятелно. Изпълнението на договори за концесия от групи от икономически оператори може да налага определянето на условия, които не са поставени по отношение на индивидуалните участници. Тези условия, които следва да се основават на обективни причини и да са пропорционални, могат да включват например изискване за определяне на общо представителство или водещ партньор за целите на процедурата за възлагане на концесия или изискване за предоставяне на информация за структурата им.
(10)
Определени разпоредби за координация следва да бъдат въведени и при възлагането на концесии за строителство и услуги в секторите на енергетиката, транспорта и пощенските услуги предвид факта, че националните органи могат да влияят върху поведението на субектите, действащи в тези сектори, и като се отчита затвореният характер на пазарите, на които те извършват дейност, поради наличието на специални или изключителни права, предоставяни от държавите членки във връзка с доставянето, осигуряването или експлоатацията на мрежите за предоставяне на въпросните услуги.
(11)
Концесиите са възмездни договори, чрез които един или повече възлагащи органи или възложители възлагат изпълнението на строителство или предоставянето и управлението на услуги на един или повече икономически оператори. Предметът на тези договори е възлагане на строителство или услуги посредством концесия, като възнаграждението по договора се състои от правото да се експлоатират строежите или услугите или от това право в съчетание с плащане. Тези договори могат, но не е задължително, да включват прехвърляне на собствеността на възлагащите органи или възложителите, но възлагащите органи или възложителите винаги получават ползите от въпросните строителство или услуги.
(12)
За целите на настоящата директива следва да се поясни, че самото финансиране на дадена дейност, по-конкретно чрез предоставяне на безвъзмездни средства, което често е свързано със задължението за възстановяване на получените суми, когато те не се използват по предназначение, не попада в обхвата на настоящата директива.
(13)
В допълнение, договорености, при които всички оператори, отговарящи на определени условия, имат право да изпълняват дадена дейност без никакъв подбор, като системите за избор на потребителя и за ваучери за услуги, не следва да се разглеждат като концесии, включително когато се основават на правни споразумения между публичния орган и икономическите оператори. Тези системи обикновено се основават на решение на публичен орган, определящо прозрачни и недискриминационни условия за непрекъснат достъп на икономическите оператори до предоставянето на специфични услуги, като например социални услуги, което дава възможност на потребителите да избират между тези оператори.
(14)
Освен това, не следва да се разглеждат като концесии определени актове на държавите членки, като разрешения или лицензи, с които държавата членка или неин публичен орган определя условията за упражняване на дадена стопанска дейност, включително условията за извършване на конкретна операция, които обикновено се предоставят по искане на икономическия оператор, а не по инициатива на възлагащия орган или възложителя, и при които икономическият оператор може да се оттегли от предоставянето на строителство или услуги. При тези актове на държавите членки могат да се прилагат специалните разпоредби на Директива 2006/123/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (5). За разлика от посочените актове на държавите членки договорите за концесия предвиждат взаимнообвързващи задължения, при които за изпълнението на строителните работи или услуги се прилагат конкретни изисквания, определени от възлагащия орган или възложителя, които подлежат на изпълнение по съдебен ред.
(15)
В допълнение, не следва да се разглеждат като концесии по смисъла на настоящата директива някои договори, които имат за предмет правото на даден икономически оператор да експлоатира определени обекти или ресурси, които са публична собственост, съгласно частното или публичното право, като земя или всяка публична собственост, по-специално в сектора на морските или вътрешните пристанища или летищния сектор, при което държавата или възлагащият орган или възложителят определя единствено общите условия за ползването им, без да възлага конкретно строителство или услуги. Такъв обикновено е случаят при договори за наем на публична собственост или за аренда на земя, които обикновено съдържат условията, свързани с прехвърлянето на държането на наемателя, ползването, за което е предназначена собствеността, задълженията на наемодателя и на наемателя по отношение на поддръжката на собствеността, срока на наема/арендата и предаването на държането от страна на наемодателя, наемите и непредвидените разходи, които трябва да се заплатят от наемателя.
(16)
В допълнение, за концесии по смисъла на настоящата директива не следва да се считат и договори, с които се предоставя право на преминаване, включващо ползването на недвижима публична собственост за осигуряването или експлоатацията на фиксирани линии или мрежи, предназначени да предоставят услуги на населението, когато тези договори не налагат задължение за доставка, нито включват придобиване на услуги от възлагащия орган или възложителя за него самия или за крайните потребители.
(17)
В обхвата на настоящата директива не следва да попадат договори, които не включват плащания към изпълнителя и при които изпълнителят получава възнаграждението си въз основа на регулирани тарифи, изчислени така, че да покрият всички разходи и инвестиции, направени от изпълнителя за предоставянето на услугата.
(18)
Трудностите, свързани с тълкуването на понятията за договор за концесия и договор за обществена поръчка, породиха постоянна правна несигурност сред заинтересованите страни и доведоха до множество решения на Съда на Европейския съюз. Следователно определението за концесия следва да бъде изяснено, по-специално чрез използване на понятието за оперативен риск. Основната характеристика на една концесия - правото на експлоатация на строежа или услугите - винаги предполага прехвърляне на оперативен риск от икономическо естество върху концесионера, в това число възможността той да не си възвърне направените инвестиции и разходи по експлоатацията на възложените строителни работи или услуги при нормални условия на експлоатация, дори ако част от риска остава за възлагащия орган или възложителя. Прилагането на специални правила, уреждащи възлагането на концесии, не би било обосновано, ако възлагащият орган или възложителят предпазва икономическия оператор от възможни загуби, като гарантира минимален доход, равен на или по-висок от направените инвестиции и разходите, които икономическият оператор трябва да поеме във връзка с изпълнението на договора. В същото време следва да се поясни, че някои договорености, които се заплащат изключително от възлагащ орган или от възложител, следва да бъдат разглеждани като концесии, когато възвръщането на инвестициите и разходите, понесени от оператора за изграждане на строежа или предоставяне на услугата, зависи от реалното търсене или от предлагането на услугата или актива.
(19)
В случай че специална за съответния сектор разпоредба премахва риска, като предвижда за концесионера гаранция да покрие инвестициите и разходите си, понесени при изпълнение на договора, такъв договор не следва да се разглежда като концесия по смисъла на настоящата директива. Фактът, че рискът е ограничен от самото начало, не следва да изключва възможността договорът да се разглежда като концесия. Такъв може да бъде например случаят в сектори с регулирани тарифи или когато оперативният риск е ограничен от договорни условия, предвиждащи частична компенсация, включително компенсация при преждевременно прекратяване на концесията по причини, които се дължат на възлагащия орган или възложителя, или по причини на непреодолима сила.
(20)
Оперативният риск следва да произтича от фактори, които са извън контрола на страните. Рискове, като например свързаните с лошо управление, с неизпълнение на договорните задължения от страна на икономическия оператор или със случаи на непреодолима сила, нямат решаващо значение за целите на разглеждането на договора като концесия, тъй като тези рискове са присъщи на всеки договор, независимо дали е договор за обществена поръчка, или за концесия. Оперативният риск следва да се разбира като риск от излагане на колебанията на пазара, който може да се състои от свързан с търсенето риск или от свързан с предлагането риск, или да съдържа и двата вида риск. Свързаният с търсенето риск следва да се разбира като риск, свързан с реалното търсене на строителството или услугите, които са предмет на договора. Свързаният с предлагането риск трябва да се разглежда като риск, свързан с предоставянето на строителството или услугите, които са предмет на договора, по-специално риск от това, че предоставените услуги няма да съответстват на търсенето. За целите на оценката на оперативния риск, по последователен и еднакъв начин следва да се взема предвид нетната актуална стойност на всички инвестиции, разходи и приходи на концесионера.
(21)
Понятието за „публичноправни организации“ е многократно разглеждано в съдебната практика на Съда на Европейския съюз, който внесе редица пояснения с ключово значение за пълното разбиране на това понятие. Във връзка с това следва да се поясни, че организация, която действа в нормални пазарни условия, стреми се да реализира печалба и понася загубите в резултат от извършването на дейността си, не следва да се счита за „публичноправна организация“, тъй като нуждите от общ интерес, за задоволяването на които е създадена или има задача да задоволява, могат да се считат за имащи промишлен или търговски характер. По сходен начин Съдът разглежда и условието, свързано с източника на финансиране на съответната организация, като наред с другото се пояснява, че финансиране „в по-голямата си част“ означава повече от половината и че такова финансиране може да включва плащания от ползватели, които се налагат, изчисляват и събират в съответствие с нормите на публичното право.
(22)
Целесъобразно е да се даде определение на „изключителни права“ и „специални права“, тъй като тези понятия са от решаващо значение за определяне на обхвата на настоящата директива и на понятието за възложители. Следва да се поясни, че разпоредбите на настоящата директива се прилагат за субектите, които не са нито възложители по смисъла на член 7, параграф 1, буква а), нито публични предприятия, само доколкото те упражняват някоя от обхванатите от нея дейности въз основа на тези права. При все това те няма да се считат за възложители, ако тези права са предоставени с процедура, основана на обективни критерии, по-специално съгласно законодателството на Съюза, и за която е била осигурена достатъчна публичност. Това законодателство следва да включва Директива 2009/73/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (6), Директива 2009/72/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (7), Директива 97/67/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (8), Директива 94/22/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (9) и Регламент (ЕО) № 1370/2007 на Европейския парламент и на Съвета (10). Освен това следва да се поясни, че този списък със законодателни актове не е изчерпателен и че правата под каквато и да е форма, които са предоставени с други процедури, които са основани на обективни критерии и за които е била осигурена достатъчна публичност, не са от значение за целите на определяне на възложителите по настоящата директива.
(23)
Настоящата директива следва да се прилага единствено за договори за концесия, чиято стойност надвишава или е равна на определен праг, който следва да отразява наличието на явен трансграничен интерес от концесиите за икономически оператори, установени в държави членки, различни от държавата членка на възлагащия орган или на възложителя. Следователно е необходимо да се определи методът за изчисляване на прогнозната стойност на дадена концесия, който следва да е еднакъв за концесиите за строителство и услуги, тъй като и двата договора често включват елементи както на строителство, така и на услуги. Това изчисляване следва да се основава на общия оборот на концесионера, получен като се вземат предвид строителството и услугите, предмет на концесията, по оценка на възлагащия орган или възложителя, без ДДС, за срока на договора.
(24)
За да се гарантира реално отваряне на пазара и справедлив баланс при прилагането на правилата за възлагане на концесии в секторите на енергетиката, транспорта и пощенските услуги, е необходимо обхванатите субекти да бъдат идентифицирани на основа, различна от правния им статус. Затова следва да се гарантира, че не е застрашена равнопоставеността на възложителите, извършващи дейност в публичния сектор, и на тези от частния сектор. В съответствие с член 345 ДФЕС е необходимо също така да се гарантира, че не се засягат правилата на държавите членки, уреждащи режима на собственост. За тази цел следва да се прилагат специални и еднакви правила за концесиите за извършване на горепосочените дейности, възложени от субекти, които извършват някоя от тези дейности, независимо дали са държавни, местни или регионални органи, публичноправни организации, публични предприятия или други субекти, които се ползват от специални или изключителни права. Следва да се приеме, че субектите, които съгласно националното право отговарят за предоставянето на услуги, свързани с някоя от дейностите по приложение II, извършват такива дейности.
(25)
Следва да се поясни, че съответната дейност в областта на летищата включва също услуги за пътниците, които допринасят за нормалното функциониране на летищните съоръжения и са присъщи на едно добре действащо съвременно летище, като продажби на дребно, обществено хранене и автомобилни паркинги.
(26)
Някои субекти извършват дейност в областта на производството, преноса или разпределението както на топлинна енергия, така и на енергия за охлаждане. Възможно е да съществува известна несигурност по отношение на правилата, приложими съответно за дейностите, свързани с отоплението и охлаждането. Затова следва да се поясни, че преносът и/или разпределението на топлинна енергия е дейност, обхваната в приложение II, и следователно за субектите, които извършват дейност в сектора на отоплителните системи, се прилагат правилата на настоящата директива, приложими за възложителите, когато се считат за такива. От друга страна, за субектите, които извършват дейност в областта на охладителните системи, се прилагат правилата на настоящата директива, приложими за възлагащите органи, когато се считат за такива. На последно място, следва да се поясни, че концесиите за изпълнение на договори, свързани едновременно с отоплителната енергия и енергията за охлаждане, следва да се разглеждат съгласно разпоредбите за договорите за изпълнение на няколко дейности, за да се определи от кои правила за обществените поръчки - ако има такива - ще се урежда възлагането им.
(27)
Преди да се предвиди изменение в обхвата на настоящата директива по отношение на сектора на охладителните системи, следва да се проучи ситуацията в този сектор, за да се събере достатъчно информация, по-специално във връзка със състоянието на конкуренцията, равнището на трансграничните поръчки и мненията на заинтересованите страни. Предвид факта, че прилагането на настоящата директива към сектора би могло да окаже съществено въздействие в посока на отварянето на пазара, това проучване следва да се извърши, когато се оценява въздействието на настоящата директива.
(28)
Следва да се поясни, че за целите на параграфи 1 и 2 от приложение II „снабдяване“ включва генериране/производство, търговия на едро и търговия на дребно. Производството на газ под формата на добив обаче попада в обхвата на параграф 6 от посоченото приложение.
(29)
При смесените договори приложимите правила следва да се определят в зависимост от основния предмет на договора, когато различните части, които го съставляват, са обективно неделими. Поради това следва да се уточни начинът, по който възлагащите органи и възложителите следва да определят дали различните части са неделими. Това уточнение следва да се основава на съдебната практика на Съда на Европейския съюз в тази област. Решението следва да се взема за всеки отделен случай, като не следва да са достатъчни изразените или предполагаемите намерения на възлагащия орган или възложителя да разглежда различните части, съставляващи смесен договор, като неделими, а те следва да са подкрепени с обективни доказателства, които да могат да ги оправдаят и да обосноват необходимостта от сключване на един договор. Подобна обоснована необходимост от сключване на един договор би могла например да съществува при строителство на една сграда, част от която ще се използва пряко от съответния възлагащ орган, а друга част ще се дава на концесия, например за осигуряване на обществени паркинги. Следва да се поясни, че сключването само на един договор може да е необходимо по причини както от техническо, така и от икономическо естество.
(30)
При смесените договори, които могат да бъдат разделени, възлагащите органи и възложителите винаги могат да възлагат отделни договори за различните части на смесения договор, като в този случай разпоредбите, приложими за всяка отделна част, следва да се определят изцяло в зависимост от характеристиките на конкретния договор. От друга страна, когато възлагащите органи и възложителите решат да възложат договор, включващ както елементи на концесия, така и други елементи, независимо от тяхната стойност и независимо от правния режим, който би се прилагал към тези елементи при други обстоятелства, следва да се посочат правилата, които се прилагат в такива случаи. Следва да се предвидят специални разпоредби за смесените договори, включващи аспекти, свързани с отбраната или сигурността, или някои части извън обхвата на ДФЕС.
(31)
Възложителите може да възлагат концесии с цел покриване на изисквания, присъщи на няколко дейности, за които може да се прилагат различни правни режими. Следва да се поясни, че правният режим, приложим към една концесия, предназначена да обхване няколко дейности, следва да се урежда от правилатa, приложими към дейносттa, зa която тя е основно предназначенa. Определянето на дейността, за която концесията е основно предназначена, може да се основава на анализ на изискванията, които конкретната концесия трябва да изпълнява, който се извършва от възложителя с цел изчисляване на прогнозната стойност на концесията и изготвяне на документацията за възлагането ѝ. В определени случаи може да се окаже обективно невъзможно да се определи дейността, за която концесията е основно предназначена. Следва да се посочат правилата, които се прилагат в такива случаи.
(32)
В определени случаи определен възлагащ орган или възложител, който е държавен, регионален или местен орган или публичноправна организация, или сдружение от такива органи и организации, може да бъде единственият източник на определена услуга, за чието предоставяне се ползва от изключително право съгласно национални законови, подзаконови или публикувани административни разпоредби, които са в съответствие с ДФЕС. Следва да се поясни, че в тези случаи възлагащ орган или възложител съгласно посоченото в настоящото съображение или сдружение от тях може да възлага концесии на такива органи и организации, без да се прилага настоящата директива.
(33)
Целесъобразно е също така от обхвата на настоящата директива да бъдат изключени определени концесии за услуги, възложени на икономически оператори, когато концесиите са възложени въз основа на изключително право, от което този оператор се ползва съгласно национални законови, подзаконови или публикувани административни разпоредби и което е предоставено в съответствие с ДФЕС и с актове на Съюза за определяне на общи правила за достъп до пазара, приложими за дейностите по приложение II, тъй като подобно изключително право прави невъзможно прилагането на състезателна процедура за възлагане. Чрез дерогация и без да се засягат правните последици от общото изключване от обхвата на настоящата директива, по отношение на концесиите, посочени в член 10, параграф 1, втора алинея следва да се прилага задължението за публикуване на обявление за възложена концесия с цел да се осигури минимална прозрачност, освен когато условията за осигуряване на прозрачност са предвидени в секторното законодателство. С цел повишаване на прозрачността, когато дадена държава членка предоставя изключително право на даден икономически оператор да упражнява някоя от дейностите, посочени в приложение II, тя следва да уведоми за това Комисията.
(34)
За целите на настоящата директива понятията за основни интереси в областта на сигурността, военно оборудване, чувствително оборудване, чувствително строителство и чувствителни услуги следва да се разбират по смисъла на Директива 2009/81/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (11).
(35)
Настоящата директива не следва да засяга свободата на държавите членки в съответствие с правото на Съюза да избират методите на организация и контрол на хазартните игри и залаганията, включително посредством разрешения. Целесъобразно е от обхвата на настоящата директива да бъдат изключени концесиите, свързани с организирането на лотарии, които се възлагат от държава членка на даден икономически оператор въз основа на изключително право, предоставено с процедура, при която няма публичност, съгласно приложимите национални законови, подзаконови или публикувани административни разпоредби в съответствие с ДФЕС. Това изключение е обосновано предвид предоставянето на изключително право на даден икономически оператор, което прави невъзможно прилагането на състезателна процедура, както и предвид необходимостта държавите членки да запазят възможността да регулират хазартния сектор на национално равнище с оглед на задълженията си за опазване на обществения ред.
(36)
Настоящата директива не следва да се прилага за определени услуги при спешни случаи, когато те се осигуряват от организации или сдружения с нестопанска цел, тъй като ще е трудно да се запази особеното естество на тези организации, в случай че доставчиците на услуги трябва да бъдат избирани в съответствие с процедурите, предвидени в настоящата директива. Изключението обаче не следва да надхвърля строго необходимото.Ето защо следва изрично да се предвиди, че услугите за превоз на пациенти с линейка не са изключени. Освен това във връзка с това е необходимо да се поясни, че група 601 по CPV „Услуги на сухопътния транспорт“, не обхваща услугите на превоз с линейка, които са обхванати от клас 8514 по CPV. Ето защо следва да се поясни, че за услугите, които са обхванати от код 85143000-3 по CPV, които се състоят само от услуги за превоз на пациенти с линейка, следва да се прилага специалният режим за социални и други специфични услуги (наричан по-долу „облекченият режим“). Поради това за смесените договори за концесия за предоставяне на услуги за превоз с линейка по принцип също ще се прилага облекченият режим, ако стойността на услугите за превоз на пациенти с линейка надвишава стойността на другите услуги за превоз с линейка.
(37)
Целесъобразно е да се припомни, че настоящата директива се прилага само за възлагащите органи и възложителите от държавите членки. Ето защо нейните разпоредби не се прилагат за политическите партии, които не са нито възлагащи органи, нито възложители. Въпреки това политическите партии в някои държави членки може да попаднат в обхвата на понятието за публичноправни организации. Независимо от това определени услуги (като производство на пропагандни кино- и видеофилми) са така неразривно свързани с политическите виждания на доставчика на услуги, когато се предоставят в рамките на избирателна кампания, че доставчиците на услуги обикновено се избират по начин, който не може да се урежда от правилата за концесиите. На последно място, следва да се припомни, че по отношение на статута и финансирането на европейските политически партии и европейските политически фондации се прилагат правила, различни от предвидените в настоящата директива.
(38)
Много възложители са организирани като икономическа група, която може да включва редица отделни предприятия; често всяко от тези предприятия има специализирана роля в общата рамка на икономическата група. Следователно е целесъобразно да се изключат някои концесии за услуги и строителство, които се възлагат на свързано предприятие, чийто основен предмет на дейност е по-скоро предоставянето на такива услуги или строителство на групата, от която то е част, а не предлагането им на пазара. Също така е целесъобразно да се изключат някои концесии за услуги и строителство, които се възлагат от възложител на съвместно предприятие, създадено от няколко възложители с цел извършване на дейности в обхвата на настоящата директива и от което този възложител е част. Целесъобразно е обаче също така да се гарантира, че това изключване не води до нарушаване на конкуренцията в полза на предприятията или съвместните предприятия, които са свързани с възложителите; целесъобразно е да се предвиди подходящ набор от правила, по-специално относно максималните граници, до които предприятията могат да реализират част от оборота си от пазара и над които те биха изгубили възможността да получават концесии без обявяване на състезателна процедура, относно състава на съвместните предприятия и относно стабилността на връзките между тези съвместни предприятия и възложителите, от които се състоят.
(39)
Предприятията следва да се считат за свързани, когато съществува пряко или непряко доминиращо влияние между възложителя и съответното предприятие или когато и възложителят, и предприятието са обект на доминиращото влияние на друго предприятие; в този контекст частното участие само по себе си не следва да е от значение. Проверката за това дали едно предприятие е свързано с даден възложител следва да се извършва по най-лесния възможен начин. Във връзка с това и като се има предвид, че евентуалното съществуване на такова пряко или непряко доминиращо влияние вече би трябвало да е било проверено с цел да се определи дали годишните отчети на съответните предприятия и възложители следва да бъдат консолидирани, предприятията следва да се считат за свързани, когато годишните им отчети са консолидирани. В определен брой случаи обаче правилата на Съюза за консолидираните отчети не са приложими, например поради размера на съответните предприятия или поради факта, че не са спазени някои условия, свързани с правната им форма. В такива случаи, когато не се прилага Директива 2013/34/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (12), ще бъде необходимо проучването на въпроса дали съществува пряко или непряко доминиращо влияние да се извършва, като се вземат предвид собствеността, финансовото участие или правилата по отношение на тези предприятия.
(40)
За концесиите в сектора на водоснабдяването често пъти се прилагат специални и сложни договорености, които изискват особено внимание предвид значението на водата като обществено благо, представляващо основна ценност за всички граждани на Съюза. Особените характеристики на тези договорености оправдават изключения в областта на водоснабдяването от обхвата на настоящата директива. Изключението обхваща концесии за строителство и услуги за предоставяне или експлоатация на фиксирани мрежи, предназначени да предоставят услуги на обществеността във връзка с производството, преноса или разпределението на питейна вода или да снабдяват такива мрежи с питейна вода. Концесиите за отвеждане или пречистване на отпадъчни води и в областтa нa хидротехническите проекти, напояването или отводняването (при условие че количеството вода, което ще се ползва за снабдяване с питейна вода, представлява повече от 20 % от общия обем вода, която е предоставена чрез такива проекти или инсталации за напояване или отводняване) също следва да се изключват, доколкото са свързани с дейност, за която се прилага изключение.
(41)
Настоящата директива не следва да се прилага за концесии, възложени от възложители и предназначени да позволят изпълнение на дейност, посочена в приложение II, ако в държавата членка, в която се извършва тази дейност, тя е пряко изложена на конкуренция на пазари, достъпът до които не е ограничен, като това е уредено съгласно процедурата, предвидена за тази цел в Директива 2014/25/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (13). Следователно е целесъобразно процедурата да продължи да се прилага за всички сектори или части от сектори, попадащи в обхвата на настоящата директива, което ще даде възможност за отчитане на последиците от текущото или бъдещото отваряне за конкуренция. Тази процедура следвa дa осигури правнa сигурност зa съответните субекти, както и подходящ процес зa вземане нa решения, осигуряващ в кратки срокове еднакво прилагане нa правото на Съюза в тази област. От съображения за правна сигурност следва да се поясни, че продължават да се прилагат всички решения, приети въз основа на член 30 от Директива 2004/17/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (14) преди влизането в сила на настоящата директива.
(42)
Тъй като адресати на настоящата директива са държавите членки, тя не се прилага за възлагането на концесии от международни организации от тяхно име и за тяхна сметка. Въпреки това е необходимо да се изясни до каква степен настоящата директива следва да се прилага за възлагането на концесии, уредено от специални международни правила.
(43)
Възлагането на концесии за определени радиоуслуги и аудио-визуални медийни услуги от доставчици на медийни услуги следва да позволява отчитане на аспектите с културна или социална значимост, които правят неподходящо прилагането на правилата за възлагане на концесии. Поради тези причини следва да се предвиди изключение за концесиите за услуги, възлагани от самите доставчици на медийни услуги, за закупуване, разработване, продуциране или съвместно продуциране на стандартни предавания и други подготвителни услуги, като например свързаните със сценарии или художествени дейности, необходими за продуцирането на предаването. Следва също така да се поясни, че това изключение следва да се прилага и за медийните услуги за радио- и телевизионно разпространение и за услугите по заявка (нелинейни услуги). Това изключение обаче не следва да се прилага за доставките на техническо оборудване, необходимо за продуциране, съвместно продуциране и радио- и телевизионно разпространение на такива предавания.
(44)
Настоящата директива не засяга компетентността на държавите членки да осигуряват финансиране на обществената услуга за радио- и телевизионно разпространение, доколкото финансирането се предоставя на организации за радио- и телевизионно разпространение за изпълнение на задачата на обществената услуга така, както е възложена, определена и организирана от всяка държава членка в съответствие с Протокол № 29 за системата на публичното радиоразпръскване в държавите членки, приложен към ДЕС и към ДФЕС.
(45)
Съществува значителна правна несигурност до каква степен договорите, сключени между субекти в публичния сектор, следва да бъдат обхванати от правилата относно концесиите. Съдебната практика на Съда на Европейския съюз в тази област се тълкува по различен начин от държавите членки и дори от възлагащите органи и възложителите. Следователно е необходимо да се поясни в кои случаи правилата, определени в настоящата директива, не се прилагат за договорите, сключени в рамките на публичния сектор. Това пояснение следва да се основава на принципите, установени в съдебната практика на Съда на Европейския съюз в тази област. Сам по себе си фактът, че и двете страни по споразумение са публични органи, не изключва прилагането на правилата, определени в настоящата директива. Прилагането на тези правила обаче не следва да засяга свободата на публичните органи да изпълняват възложените им задачи за осигуряване на обществени услуги, като използват собствените си ресурси, което включва възможността за сътрудничество с други публични органи. Следва да се гарантира, че изключеното от прилагането на правилата сътрудничество между публични органи не води до нарушаване нa конкуренцията по отношение на частните икономически оператори, дотолкова доколкото поставя частен доставчик на услуги в по-изгодна позиция в сравнение с неговите конкуренти.
(46)
Предвидените в настоящата директива процедури не следва да се прилагат за концесиите, възложени на контролирани юридически лица, ако възлагащият орган или възложителят съгласно член 7, параграф 1, буква а) упражнява контрол върху съответното юридическо лице, подобен на този, който упражнява върху собствените си структурни звена, при условие че контролираното юридическо лице извършва повече от 80 % от дейността си при изпълнението на задачи, възложени му от контролиращия възлагащ орган или възложител или от други юридически лица, контролирани от същия възлагащ орган или възложител, независимо от бенефициера на изпълнението на договора. Изключението следва да не обхваща случаите на пряко участие на частен икономически оператор в капитала на контролираното юридическо лице, тъй като при подобни обстоятелства възлагането на концесия без състезателна процедура би осигурило на частния икономически оператор с капиталово участие в контролираното юридическо лице неоправдано предимство спрямо неговите конкуренти. Въпреки това, предвид особените характеристики на публичните органи със задължително членство, като организациите, които отговарят за управлението или изпълнението на определени обществени услуги, това не следва да се прилага в случаите, когато съгласно разпоредба на националното законодателство в съответствие с Договорите участието на конкретни частни икономически оператори в капитала на контролираното юридическо лице е задължително, при условие че това участие не включва контролни или блокиращи правомощия и не оказва решаващо влияние върху решенията на контролираното юридическо лице.
В допълнение следва да се поясни, че решаващ елемент е единствено прякото частно участие в контролираното юридическо лице. Ето защо участието на частен капитал в контролиращия възлагащ орган или възложител или в контролиращите възлагащи органи или възложители не е пречка за възлагането на обществени поръчки на контролираното юридическо лице, без да се прилагат предвидените в настоящата директива процедури, тъй като подобно участие не оказва отрицателно въздействие върху конкуренцията между частните икономически оператори. Следва също така да се поясни, че възлагащи органи или възложители като публичноправните организации, в които може да има участие на частен капитал, следва да могат да се ползват от изключението във връзка с междуведомственото сътрудничество. Следователно, когато са спазени всички други условия, свързани с междуведомственото сътрудничество, изключението за междуведомственото сътрудничество следва да се прилага и за тези възлагащи органи или възложители, когато договорът е сключен изключително между възлагащи органи или възложители.
(47)
Възлагащите органи или възложителите по член 7, параграф 1, буква а) следва да могат да решат да предоставят съвместно поверените им обществени услуги посредством сътрудничество, без да са задължени да използват конкретна правна форма. Това сътрудничество може да обхваща всички видове дейност, свързани с изпълнението на услуги и задължения, възложени на участващите органи или поети от тях, като задължителни или доброволни задачи на местните или регионалните органи или услуги, възложени на конкретни органи съобразно публичното право. Услугите, предоставяни от различните участващи органи или субекти, не трябва непременно да са еднакви; те могат и да се допълват. Настоящата директива не следва да се прилага по отношение на договорите за съвместно предоставяне на обществени услуги, при условие че те са сключени изключително между възлагащи органи или възложители, че осъществяването на това сътрудничество се ръководи единствено от съображения, свързани с обществения интерес, и че нито един частен доставчик на услуги не е поставен в по-изгодна позиция в сравнение с конкурентите си.
За да отговаря на тези условия, сътрудничеството следва да се основава на концепция за сътрудничество. Това сътрудничество не налага всички участващи органи да поемат изпълнението на основните договорни задължения, ако съществуват ангажименти за оказване на принос към съвместното изпълнение на въпросната обществена услуга. Освен това осъществяването на сътрудничеството, включително всякакви финансови трансфери между участващите възлагащи органи, следва да се ръководи единствено от съображения, свързани с обществения интерес.
(48)
В определени случаи дадено правно образувание действа, съгласно приложимите разпоредби на националното право, като инструмент или техническа служба на определени възлагащи органи или възложители и е задължено да изпълнява нарежданията на тези възлагащи органи или възложители, без да може да влияе върху възнаграждението за изпълняваните от него задачи. Предвид техния извъндоговорен характер тези чисто административни отношения не следва да попадат в обхвата на процедурите за възлагане на концесия.
(49)
Следва да се поясни, че понятието „икономически оператори“ следва да се тълкува широко, така че в него да бъдат включени всички лица и/или субекти, които предлагат изпълнението на строителство, доставката на продукти или предоставянето на услуги на пазара, независимо под каква правна форма са избрали да извършват своята дейност. Съответно предприятията, клоновете, дъщерните дружества, съдружията, кооперативните дружества, капиталовите дружества, университетите - публични или частни - и други форми на субекти следва да попадат в обхвата на понятието „икономически оператор“, независимо от това дали са „юридически лица“ във всеки един случай.
(50)
За да бъде осигурено подходящо обявяване на концесиите за строителство и услуги на стойност, равна на или по-голяма от определен праг, които се възлагат от възложители и възлагащи органи, възлагането на такива концесии следва да бъде предшествано от задължително публикуване на обявление за концесията в Официален вестник нa Европейския съюз.
(51)
Предвид неблагоприятните последици за конкуренцията, възлагането на концесии без предварително обявление следва да се допуска само при особено изключителни обстоятелства. Това изключение следва да се ограничава до случаите, в които поначало е ясно, че публикуването на обявление няма да доведе до по-голяма конкуренция, по-специално ако обективно съществува само един икономически оператор, който може да изпълни концесията. Невъзможността концесията да бъде възложена на който и да е друг икономически оператор не следва да е създадена от самия възлагащ орган или възложител предвид бъдещата процедура за възлагане. Освен това следва да се извърши задълбочена оценка на наличието на подходящи заместници.
(52)
С цел предотвратяване на затваряне на пазара и ограничаване на конкуренцията срокът на концесията следва да бъде ограничен. В допълнение, концесиите с прекалено дълъг срок биха могли да доведат до затваряне на пазара и по този начин да възпрепятстват свободното движение на услуги и свободата на установяване. Дългият срок обаче може да се счита за основателен, ако е крайно необходим, за да позволи на концесионера да си възвърне инвестициите, планирани за изпълнението на концесията, и да получи доход от вложения капитал. Следователно за концесии със срок над пет години срокът на концесията следва да бъде ограничен до времето, през което може разумно да се очаква концесионерът да си възвърне инвестициите, направени за експлоатация на строителството и услугите, и да получи доход от вложения капитал при нормални условия на експлоатация, като се отчитат конкретните договорни цели, които концесионерът е поел ангажимент да постигне, за да изпълни изискванията по отношение например на качеството или цената за ползвателите. Оценката следва да бъде валидна към момента на възлагане на концесията. Тя следва да може да включва първоначалните и допълнителните инвестиции, които се считат за необходими за експлоатацията на концесията, по-специално разходи за инфраструктура, авторски права, патенти, оборудване, логистика, наемане и обучение на персонал и първоначални разходи. Максималният срок на концесията следва да бъде посочен в документацията за концесията, освен ако срокът се използва като критерий за възлагане на договора. Възлагащите органи и възложителите следва винаги да могат да възложат концесия за срок, по-кратък от времето, необходимо за възвръщане на инвестициите, при условие че свързаната с това компенсация не премахва оперативния риск.
(53)
Целесъобразно е от пълното прилагане на настоящата директива да бъдат изключени само тези услуги, които имат ограничено трансгранично измерение, а именно някои социални, здравни или образователни услуги. Тези услуги се предоставят в особен контекст, който силно се различава в отделните държави членки поради различните културни традиции. Поради това следва да се въведе специален режим за концесиите за тези услуги, който да отчита факта, че регулирането им започва едва сега. Задължението за публикуване на обявление за предварителна информация и обявление за възлагане на концесия във връзка с всяка концесия, чиято стойност е равна на или по-голяма от определения в настоящата директива праг, е подходящ начин за предоставяне на потенциалните оференти на информация за стопанските възможности, както и за предоставяне на всички заинтересовани страни на информация относно броя и вида на възложените договори. Освен това при възлагането на договори за концесия за подобен вид услуги държавите членки следва да предприемат подходящи мерки, които имат за цел да осигурят спазване на принципите на прозрачност и равнопоставеност на икономическите оператори, като същевременно позволяват на възлагащите органи и възложителите да отчитат особеностите на въпросните услуги. Държавите членки следва да гарантират, че възлагащите органи и възложителите разполагат с възможност да вземат предвид необходимостта от осигуряване на иновации и в съответствие с член 14 ДФЕС и Протокол № 26 - високо ниво по отношение на качество, безопасност и достъпност, равнопоставеност и насърчаване на универсалния достъп и на правата на ползвателите.
(54)
Предвид значението на културния контекст и чувствителния характер на тези услуги държавите членки следва да разполагат с голяма свобода да организират избора на доставчиците на услуги по начина, който считат за най-подходящ. Настоящата директива не е пречка държавите членки да прилагат специални критерии за качество за избора на доставчици на услуги, като например критериите, изложени в доброволната европейска рамка за качеството на социалните услуги на Комитета на Европейския съюз за социална закрила. Държавите членки и/или публичните органи запазват свободата да предоставят тези услуги сами или да организират социалните услуги по начин, който не води до сключване на договори за концесия - например чрез финансиране на такива услуги или чрез предоставяне на лицензи или разрешения на всички икономически оператори, които отговарят на условията, установени предварително от възлагащия орган или възложителя, без ограничения или квоти, при условие че тези системи осигуряват разгласяване на информацията в достатъчна степен и зачитат принципите на прозрачност и недискриминация.
(55)
С цел подходящо отразяване на изискванията в екологичната, социалната и трудовата сфера в процедурите за възлагане на концесия е особено важно държавите членки и възлагащите органи или възложителите да вземат съответни мерки за осигуряване на изпълнението на задълженията в областта на екологичното, социалното и трудовото право, които се прилагат на мястото на извършване на строителството или на предоставяне на услугите, и които произтичат от закони, подзаконови актове или административни разпоредби както на национално равнище, така и на равнището на Съюза, както и от колективни споразумения, при условие че тези правила и тяхното прилагане са в съответствие с правото на Съюза. Също така при изпълнението на концесията следва да се прилагат задълженията, произтичащи от международни споразумения, които са ратифицирани от всички държави членки и са изброени в настоящата директива. Това обаче не следва по никакъв начин да възпрепятства прилагането на условия за наемане на работа, които са по-благоприятни за работниците. Съответните мерки следва да се прилагат в съответствие с основните принципи на правото на Съюза, по-специално с оглед осигуряване на равнопоставеност. Тези мерки следва да се прилагат в съответствие с Директива 96/71/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (15) и по начин, осигуряващ равнопоставеност и липса на пряка или косвена дискриминация спрямо икономически оператори и работници от други държави членки.
(56)
Следва да се счита, че услугите се предоставят на мястото на изпълнение на основните им характерни елементи. Когато услугите се предоставят от разстояние, например от центрове за помощ по телефона, следва да се счита, че услугите се предоставят на мястото на тяхното изпълнение, независимо от местата и държавите членки, към които са насочени.
(57)
Съответните задължения биха могли да бъдат предвидени в клаузите на договора за концесия. Освен това следва да е възможно в договорите за концесии да бъдат включени клаузи, гарантиращи спазването на колективните споразумения в съответствие с правото на Съюза. Неизпълнението на съответните задължения може да се разглежда като тежко нарушение от страна на съответния икономически оператор, което може да доведе до изключването му от процедурата за възлагане на концесия.
(58)
Контролът по отношение на спазването на разпоредбите на екологичното, социалното и трудовото право следва да се упражнява на съответните етапи от процедурата за възлагане на концесия, когато се прилагат общите принципи относно подбора на участници и възлагането на договори и когато се прилагат критериите за изключване.
(59)
Никоя разпоредба на настоящатa директивa не следва да възпрепятствa налагането или изпълнението нa мерки, които сa необходими зa защита нa обществения ред, обществения морал, обществената сигурност, здравето, човешкия живот, фауната и флората, или на други екологични мерки, по-специално с оглед нa устойчивото развитие, при условие че тези мерки сa в съответствие с ДФЕС.
(60)
С цел осигуряване на поверителност по време на процедурата възлагащите органи и възложителите, както и икономическите оператори, не следва да разгласяват информация, определена като поверителна. Неизпълнението на това задължение следва да води до прилагането на подходящи санкции, когато и доколкото такива са предвидени в гражданското или административното право на държавите членки.
(61)
С цел борба с измамите, предоставянето на привилегии и корупцията и за да се предотвратят конфликти на интереси, държавите членки следва да предприемат подходящи мерки, за да осигурят прозрачност на процедурата за възлагане и равнопоставеност на всички кандидати и оференти. Посочените мерки следва по-специално да имат за цел премахване на конфликтите на интереси и други сериозни нередности.
(62)
За да се осигури възможност за всички заинтересовани оператори да подават заявления и оферти, възлагащите органи и възложителите следва да бъдат задължени да спазват минимален срок за приемане на такива заявления и оферти.
(63)
Изборът на пропорционални, недискриминационни и справедливи критерии за подбор и тяхното прилагане по отношение на икономическите оператори е от ключово значение за ефективния достъп на операторите до икономическите възможности, свързани с концесиите. По-специално възможността даден кандидат да разчита на капацитета на други субекти може да се окаже решаваща, за да се осигури участието на МСП. Следователно е целесъобразно да се предвиди, че критериите за подбор следва да са свързани изключително с професионалните и техническите способности и финансовото и икономическото състояние на операторите, както и с предмета на договора, те следва да са посочени в обявлението за концесията и не могат да забраняват на икономическия оператор, освен при изключителни обстоятелства, да разчита на капацитета на други субекти, независимо от правното естество на връзките му с тези субекти, ако същият докаже пред възлагащия орган или възложителя, че ще разполага с необходимите ресурси.
(64)
Освен това с цел по-успешно отразяване на социалните и екологичните съображения в процедурите за възлагане на концесия възлагащите органи или възложителите следва да могат да използват критерии за възлагане или условия за изпълнение на концесията, свързани със строителството или услугите, предмет на договора за концесия, във всяко едно отношение и на всеки етап от жизнения им цикъл, от добиването на суровините за продукта до етапа на обезвреждане на продукта, включително фактори, участващи в конкретния процес на производство, предоставяне или търговия с това строителство или услуги, или в специфичен процес на по-късен етап от жизнения им цикъл, дори когато тези фактори не са част от съществените им характеристики. Критерии и условия, отнасящи се до такъв процес на производство или предоставяне, са например изискванията услугите, обект на концесията, да се предоставят при използване на енергийно ефективни машини. В съответствие със съдебната практика на Съда на Европейския съюз това включва още критерии за възлагане или условия за изпълнение на концесията, свързани с използването на продукти на справедливата търговия при изпълнението на концесията, която ще бъде възложена. Като пример за критерии и условия, свързани с търговията и условията за нея, може да послужи изискването за заплащане на минимална цена и ценова премия на подизпълнителите. Условията за изпълнение на концесията, свързани с екологични съображения, могат да включват например свеждане до минимум на отпадъците или ефективно използване на ресурсите.
(65)
Критерии за възлагане или условия за изпълнение на концесията, отнасящи се до социалните аспекти на процеса на производство, следва да се прилагат в съответствие с Директива 96/71/ЕО съгласно тълкуването на Съда на Европейския съюз и не следва да се избират или прилагат по начин, който води до пряка или косвена дискриминация на икономически оператори от други държави членки или от трети държави, страни по Споразумението за държавните поръчки на Световната търговска организация (СДП) или по споразумения за свободна търговия, по които Съюзът е страна. Следователно изискванията, отнасящи се до основните условия на труд, уредени с Директива 96/71/ЕО, като например минималните ставки на заплащане, следва да останат на нивото, определено в националното законодателство или в колективни споразумения, прилагани в съответствие с правото на Съюза в контекста на посочената директива. Условията за изпълнение на концесията може да са насочени и към прилагането на мерки за насърчаване на равенството между жените и мъжете на работното място, увеличаване на участието на жените на пазара на труда и съвместяване на професионалния и личния живот, опазването на околната среда или хуманното отношение към животните, към спазването по същество на основните конвенции на Международната организация на труда (МОТ) и към наемането на по-голям от изисквания по националното законодателство брой хора в неравностойно положение.
(66)
Мерките, насочени към защитата на здравето на персонала, участващ в процеса на изпълнение на концесията, към насърчаването на социалната интеграция на хора в неравностойно положение или членове на уязвими групи сред ангажираните с изпълнението на концесията лица или към обучение за придобиване на уменията, необходими за изпълнението на въпросната концесия, също могат да бъдат предмет на критериите за възлагане или на условията за изпълнение на концесията, при условие че са свързани със строителството или услугите, които ще бъдат предоставени в рамките на концесията. Подобни критерии или условия може например, наред с другото, да се отнасят до наемането на дългосрочно безработни или обучението на безработни или младежи в хода на изпълнението на концесията, която ще бъде възложена. В техническите спецификации възлагащите органи могат да предвидят социални изисквания, които пряко характеризират въпросния продукт или услуга, като достъпност за хора с увреждания или предназначение за всички потребители.
(67)
Техническите и функционалните изисквания, изготвени от възлагащите органи и възложителите, трябва да позволяват възлагането на концесиите да бъде отворено за конкуренция. Тези изисквания следва да определят характеристиките, на които трябва да отговарят строителството и/или услугите, обхванати от концесията, и могат да се отнасят до конкретния процес на производство или предоставяне на заявеното строителство или услуги, при условие че са свързани с предмета на концесията и са пропорционални на нейната стойност и цели. Конкретният процес на производство може да включва изисквания, свързани с достъпността за хора с увреждания или с равнищата на екологичните показатели. Посочените технически и функционални изисквания следва да бъдат включени в документацията за концесията и следва да са съобразени с принципите на равнопоставеност и прозрачност. Те следва да се изготвят така, че да се избягва изкуствено ограничаване на конкуренцията, по-специално посредством изисквания, които облагодетелстват конкретен икономически оператор чрез възпроизвеждане на основни характеристики на доставките, услугите или строителството, обичайно предлагани от него. Във всеки случай възлагащите органи или възложителите следва да разгледат офертите, включващи строителство и/или услуги, включително доставки, които са свързани с такова строителство или услуги, които съответстват на изискваните характеристики по еквивалентен начин.
(68)
Концесиите обикновено са дългосрочни, комплексни договорености, при които концесионерът поема отговорности и рискове, които обичайно се носят от възлагащите органи и възложителите и обикновено попадат в тяхната компетентност. Поради тази причина, при спазване на разпоредбите на настоящата директива и на принципите на прозрачност и равнопоставеност, възлагащите органи и възложителите следва да разполагат със значителна гъвкавост при определянето и организирането на процедурата за избор на концесионер. За да се осигури обаче равнопоставеност и прозрачност през целия процес на възлагане, е целесъобразно по отношение на този процес да бъдат предвидени основни гаранции, включващи информация за естеството и обхвата на концесията, ограничение на броя на кандидатите, разпространяване на информация до кандидатите и оферентите и наличие на подходящи записи. Също така, за да се предотврати несправедливо третиране на потенциалните кандидати, е необходимо да се предвиди, че не следва да се допуска отклоняване от първоначалните условия, съдържащи се в обявлението за концесията.
(69)
Концесиите не следва да се възлагат на икономически оператори, които са участвали в престъпна организация или са били признати за виновни за корупция, измама във вреда на финансовите интереси на Съюза, терористични престъпления, изпиране на пари, финансиране на терористична дейност или трафик на хора. Държавите членки обаче следва да могат да предвиждат дерогация от това задължително изключване при извънредни обстоятелства, когато първостепенни съображения от общ интерес правят възлагането на договора крайно необходимо. Неплащането на данъци или социалноосигурителни вноски също следва да се санкционира със задължително изключване на равнището на Съюза.
(70)
Възлагащите органи и възложителите следва също така да имат възможността да изключват икономически оператори, които са се оказали ненадеждни, например заради тежки или многократни нарушения на екологични или социални задължения, включително правилата за достъпност за хора с увреждания, или други форми на тежки професионални нарушения - например нарушения на правилата за защита на конкуренцията или на правата върху интелектуалната собственост. Следва да се поясни, че тежките професионални нарушения могат да поставят под въпрос честността на икономическия оператор и по този начин да го направят неподходящ да получи договора за концесия, независимо от това дали той притежава техническия и икономическия капацитет да изпълни договора. Предвид факта, че възлагащият орган или възложителят носи отговорност за последиците от евентуалното си погрешно решение, възлагащите органи и възложителите следва също така да разполагат със свободата да преценят, че е налице тежко професионално нарушение, когато преди вземането на окончателно и обвързващо решение относно наличието на задължителни основания за изключване те могат да докажат с подходящи средства, че икономическият оператор е нарушил задълженията си, включително задълженията си по отношение на плащането на данъци или социалноосигурителни вноски, освен ако в националното право не е предвидено друго. Възлагащите органи и възложителите следва да могат също така да изключват кандидати или оференти, показали значителни слабости при изпълнението на съществени изисквания в предходни концесии или други договори с възлагащите органи или възложителите, например неосъществени доставки или неизпълнение, значителни недостатъци на предоставения продукт или услуга, които ги правят неизползваеми по предназначение, или недопустими действия, които пораждат сериозни съмнения относно надеждността на икономическия оператор. В националното право следва да се предвиди максимален срок на такова изключване.
(71)
Следва обаче да се предвиди възможност икономическите оператори да приемат мерки за съответствие, насочени към отстраняването на последиците от евентуални престъпления или нарушения и ефективното предотвратяване на бъдещи случаи на неправомерни прояви. Тези мерки могат да включват по-специално кадрови и организационни мерки, като прекъсване на всякакви връзки с лица или организации, замесени в неправомерните прояви, подходящи мерки за кадрова реорганизация, внедряване на системи за отчетност и контрол, създаване на структура за вътрешен одит, която да следи за съответствието, и приемане на вътрешни правила за търсене на отговорност и обезщетяване. Когато такива мерки осигуряват достатъчно гаранции, въпросният икономически оператор не следва повече да бъде изключван само на тези основания. Икономическите оператори следва да разполагат с възможността да поискат оценяване на мерките за съответствие, взети с оглед евентуално допускане до процедурата за възлагане на концесия. Държавите членки обаче следва да бъдат тези, които да определят конкретните процедурни и материални условия, приложими в такива случаи. По-специално те следва да могат да решават дали да позволят на отделните възлагащи органи или възложители да направят необходимите оценки или да възложат тази задача на други органи на централно или местно равнище.
(72)
Важно е спазването от подизпълнителите на приложимите задължения в областта на екологичното, социалното и трудовото право, установени с правото на Съюза, националното право, колективни споразумения или с разпоредби на международното екологично, социално и трудово право, изброени в настоящата директива, при условие че тези правила и тяхното прилагане са съобразени с правото на Съюза, да бъде гарантирано от компетентните национални органи, като инспекциите по труда или агенциите за опазване на околната среда, посредством подходящи действия в рамките на техните отговорности и компетентност. Необходимо е също така да се осигури известна прозрачност по веригата от подизпълнители, тъй като това дава на възлагащите органи и възложителите информация за лицата, които присъстват на строителните площадки, на които се извършва предназначено за тях строителство, или за предприятията, които предоставят услуги във или по сгради, инфраструктура или зони, като кметства, общински училища, спортни съоръжения, пристанища или пътища, за които възлагащите органи отговарят или върху които упражняват пряк надзор. Следва да се поясни, че във всички случаи концесионерът има задължението за предоставяне на необходимата информация въз основа на специални клаузи, които всеки възлагащ орган или възложител трябва да включи във всички процедури за възлагане, или въз основа на задължения, които държавите членки налагат на концесионера чрез общоприложими разпоредби.
Освен това следва да се поясни, че условията за налагане на спазването на приложимите задължения в областта на екологичното, социалното и трудовото право, установени с правото на Съюза, националното право, колективни споразумения или разпоредби на международното екологично, социално и трудово право, които са изброени в настоящата директива, при условие че тези правила и тяхното прилагане са съобразени с правото на Съюза, следва да се прилагат винаги, когато националното право на държава членка предвижда механизъм за солидарна отговорност между подизпълнителите и концесионера. В допълнение следва изрично да се посочи, че държавите членки следва да могат да предприемат допълнителни мерки, например като разширят обхвата на задълженията за прозрачност или като дадат възможност или изискат от възлагащите органи или възложителите да проверяват дали подизпълнителите не се намират в положение, при което би било обосновано изключването на икономическите оператори. Когато тези мерки се прилагат за подизпълнителите, следва да се осигури съгласуваност с разпоредбите, приложими по отношение на концесионера, така че наличието на задължителни основания за изключване да бъде последвано от изискване концесионерът да замени съответния подизпълнител. Когато проверката разкрие незадължителни основания за изключване, следва да се поясни, че възлагащите органи или възложителите могат да изискат замяна. Следва обаче също така изрично да се поясни, че възлагащите органи или възложителите може да са задължени да изискат замяна на съответния подизпълнител, когато изключването на концесионера би било задължително в такива случаи. Следва също така изрично да се посочи, че държавите членки могат да предвиждат по-строги правила за отговорност в националното право.
(73)
Възлагащите органи или възложителите следва да оценяват офертите въз основа на един или няколко критерия за възлагане. За да бъде осигурена прозрачност и равнопоставеност, критериите за възлагане на концесия следва винаги да отговарят на някои общи стандарти. Тези стандарти може да се отнасят до фактори, които не са чисто икономически, но влияят върху стойността на офертата от гледна точка на възлагащия орган или възложителя и му позволяват да определи общата икономическа полза за възлагащия орган или възложителя. Критериите следва да бъдат разгласени предварително на всички потенциални кандидати или оференти, да бъдат свързани с предмета на договора и да не оставят на възлагащия орган или възложителя неограничена свобода на избор. Те следва да позволяват реална конкуренция и да бъдат съпътствани от изисквания, даващи възможност за действителна проверка на представената от оферентите информация. В критериите за възлагане следва да може да бъдат включени, наред с другото, екологични, социални критерии или критерии, свързани с иновациите. Възлагащите органи или възложителите следва също така да посочват критериите за възлагане по значението им в низходящ ред по важност, така че да се гарантира равнопоставеност на потенциалните оференти, като им се даде възможност при подготовката на офертите си да са запознати с всички елементи, които ще бъдат взети под внимание.
В изключителни случаи, когато възлагащият орган или възложителят получи оферта, предлагаща новаторско решение с изключително високо равнище на функционално изпълнение, което добросъвестен възлагащ орган или възложител не би могъл да предвиди, възлагащият орган или възложителят следва да може по изключение да измени поредността на критериите за възлагане, за да вземе предвид новите възможности, предлагани от това новаторско решение, при условие че с това изменение се гарантира равнопоставеност на всички действителни или потенциални оференти, като отправи нова покана за представяне на оферти или когато е целесъобразно, публикува ново обявление за концесия.
(74)
Електронните средства за информация и комуникация могат значително да опростят публикуването на концесиите и да увеличат ефективността, бързината и прозрачността на процесите за възлагането на концесиите. Те биха могли да се превърнат в стандартни средства за комуникация и обмен на информация в процедурите за възлагане на концесия, тъй като увеличават съществено възможностите на икономическите оператори да участват в процедури за възлагане на концесия в рамките на целия вътрешен пазар.
(75)
Договорите за концесия обикновено включват дългосрочни и комплексни технически и финансови договорености, които често биват засегнати от променящи се обстоятелства. Следователно е необходимо да бъдат пояснени условията, при които измененията на дадена концесия по време на нейното изпълнение налагат провеждането на нова процедура за възлагане на концесия, като се вземе предвид съдебната практика на Съда на Европейския съюз в тази област. Нова процедура за възлагане на концесия се изисква в случай на съществени изменения в първоначалната концесия, по-специално в обхвата и съдържанието на взаимните права и задължения на страните, включително разпределението на правата върху интелектуалната собственост. Такива изменения указват намерението на страните да предоговорят основни срокове или условия на тази концесия. Такъв е по-специално случаят, когато изменените условия биха повлияли на резултата от процедурата, ако бяха включени в първоначалната процедура. Изменения на концесията, които водят до минимална промяна на стойността на договора в рамките на определена стойност, следва винаги да бъдат възможни, без да се налага провеждането на нова процедура за възлагане на концесия. За тази цел и за да се осигури правна сигурност, в настоящата директива следва да се предвидят минимални прагове, под които не е необходимо провеждането на нова процедура за възлагане. Над тези прагове следва да са възможни изменения на концесията, без да се налага провеждането на нова процедура за възлагане, когато тези изменения отговарят на определени условия. Такъв може да бъде например случаят при изменения, които са станали наложителни вследствие на необходимостта да се вземат под внимание искания на възлагащите органи или възложителите във връзка с изисквания за сигурност и предвид особеностите на дейности като управление на планински спортни и туристически съоръжения, при които законодателството може да се развива с цел отчитане на съответните рискове, доколкото тези изменения отговарят на съответните условия, предвидени в настоящата директива.
(76)
Възможно е възлагащите органи и възложителите да бъдат изправени пред външни обстоятелства, които не са могли да предвидят, когато са възлагали концесията, по-специално когато изпълнението ѝ обхваща дълъг период от време. В тези случаи е необходима известна степен на гъвкавост за адаптиране на концесията към тези обстоятелства без провеждането на нова процедура за възлагане на концесия. Понятието за непредвидени обстоятелства се отнася за обстоятелства, които не биха могли да бъдат предвидени въпреки достатъчно надлежната подготовка на първоначалното възлагане от възлагащия орган или възложителя при отчитане на наличните средства, естеството и характеристиките на конкретния проект, добрите практики в съответната област и необходимостта да се осигури подходящо съотношение между ресурсите, изразходвани за подготовката на възлагането на концесията, и нейната предвидена стойност. Това обаче не може да се прилага в случаите, когато изменението води до промяна в естеството на цялата концесия - например при замяна на строителството, което трябва да се извърши, или на услугите, които трябва да се предоставят, с нещо друго или при коренна промяна на вида на концесията, тъй като в такава ситуация може да се предположи хипотетично влияние върху резултата. За концесии, възложени за целите на дейност, която не е посочена в приложение II, евентуалното увеличение на стойността, което не налага провеждането на нова процедура за възлагане, не следва да надвишава с повече от 50 % стойността на първоначалната концесия. Когато се правят няколко последователни изменения, този праг следва да се прилага за стойността на всяко изменение. Тези последователни изменения не следва да целят заобикаляне на настоящата директива.
(77)
В съответствие с принципите на равнопоставеност и прозрачност спечелилият оферент не следва да бъде заменян с друг икономически оператор, без концесията да бъде отново достъпна за конкуренти, например когато концесията е била прекратена поради недостатъци при изпълнението. Спечелилият оферент, изпълняващ концесията, особено когато концесията е възложена на група от икономически оператори, следва да може обаче да претърпи определени структурни промени по време на изпълнението ѝ, като например чисто вътрешни реорганизации, поглъщания, сливания и придобивания или несъстоятелност. Такива структурни промени не следва автоматично да налагат провеждането на нови процедури за възлагане на концесията, изпълнявана от този оферент.
(78)
Възлагащите органи и възложителите следва да имат възможност да предвиждат изменения на договора за концесия посредством клаузи за преразглеждане или за опция, но тези клаузи не следва да им дават неограничена свобода. Във връзка с това с настоящата директива следва да се определи до каква степен могат да се предвиждат изменения на първоначалния договор за концесия. Следователно следва да се поясни, че достатъчно ясно формулираните клаузи за преразглеждане или за опция могат например да предвиждат индексация на цените или да гарантират, че например комуникационното оборудване, което трябва да бъде доставено в рамките на определен срок, продължава да е подходящо и при промяна на протоколи за комуникация или други технологични промени. Освен това следва да бъде възможно посредством достатъчно ясни клаузи да се предвидят изменения на концесията, които са станали необходими поради технически трудности, възникнали по време на експлоатацията или поддръжката. Следва също така да се припомни, че концесиите биха могли например да включват както обикновена поддръжка, така и извънредна намеса по поддръжката, която може да е необходима за осигуряване на непрекъснатостта на дадена обществена услуга.
(79)
Възлагащите органи и възложителите може да са изправени пред ситуации, които налагат извършването на допълнително строителство или услуги. В такива случаи, при условие че са изпълнени условията, предвидени в настоящата директива, следва да се счита за обосновано внасянето на изменение в първоначалния договор за концесия, без да се провежда нова процедура за възлагане на концесия.
(80)
Понякога възлагащите органи и възложителите са изправени пред обстоятелства, които налагат предсрочно прекратяване на договора за концесия с цел спазване на задълженията, произтичащи от правото на Съюза в областта на концесиите. Във връзка с това държавите членки следва да гарантират, че възлагащите органи и възложителите разполагат с възможност при условията, определени от националното право, да прекратят договора за концесия по време на неговия срок на изпълнение, ако това се изисква съгласно правото на Съюза.
(81)
За да бъде осигурена подходяща съдебна защита за кандидатите и оферентите в процедурите по възлагане на концесия и за да гарантира ефективното прилагане на настоящата директива и на принципите на ДФЕС, Директива 89/665/ЕИО на Съвета (16) и Директива 92/13/ЕИО на Съвета (17) следва да се прилагат и по отношение на концесиите за услуги и концесиите за строителство, възлагани от възлагащи органи и възложители. Поради тази причина директиви 89/665/ЕИО и 92/13/ЕИО следва да бъдат съответно изменени.
(82)
Обработката на лични данни съгласно настоящата директива следва да се урежда от Директива 95/46/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (18).
(83)
От държавите членки се изисква последователно и системно да следят за прилагането и действието на правилата за възлагане на договори за концесия, за да гарантират ефикасно и еднакво прилагане на правото на Съюза.
(84)
Комисията следва да извърши оценка на икономическите последици за вътрешния пазар, по-конкретно с оглед на фактори като трансграничното възлагане на договори, участието на МСП и разходите за сделките, произтичащи от прилагането на праговете, установени в настоящата директива, и на изключването, предвидено в член 12, като взема предвид специфичните структури в сектора на водоснабдяването. До 18 април 2019 г. Комисията следва да докладва по този въпрос на Европейския парламент и на Съвета. В съответствие с член XXIV, параграф 7 СДП по него се провеждат допълнителни преговори три години след влизането му в сила и периодично след това. В този контекст целесъобразността на равнището на праговете следва да се разгледа в рамките на преговорите съгласно СДП, като се имат предвид въздействието на инфлацията и разходите по сделките. Когато това е възможно и целесъобразно, Комисията следва да разгледа възможността да предложи увеличаване на праговете, приложими съгласно СДП, по време на следващия кръг преговори. В случай на промяна на тези прагове докладът на Комисията следва, когато е целесъобразно, да бъде последван от законодателно предложение за промяна на праговете, установени в настоящата директива.
(85)
С цел адаптиране към бързите технически, икономически и регулаторни промени, на Комисията следва да бъде делегирано правомощието да приема актове в съответствие с член 290 ДФЕС във връзка с преразглеждане на списъка на актовете в приложение III, да преразглежда техническите процедури за изчислителните методи по отношение на прага, както и периодично да преразглежда самия праг, като изменя препратките към номенклатурата по CPV и адаптира списъка на актовете в приложение Х. От особена важност е по време на подготвителната си работа Комисията да проведе подходящи консултации, включително на експертно равнище. При подготовката и изготвянето на делегираните актове Комисията следва да осигури едновременното и своевременно предаване на съответните документи по подходящ начин на Европейския парламент и на Съвета.
(86)
За да се гарантират еднакви условия във връзка с процедурата по изготвяне и предаване на обявленията и по изпращане и публикуване на данните, посочени в приложения V, VII и VIII, на Комисията следва да се предоставят изпълнителни правомощия. Тези правомощия следва да бъдат упражнявани в съответствие с Регламент (ЕС) № 182/2011 на Европейския парламент и на Съвета (19). Процедурата по консултиране следва да бъде използвана за приемане на актове за изпълнение, които нямат отражение нито върху финансовото положение, нито върху естеството и обхвата на задълженията, произтичащи от настоящата директива. Напротив, тези актове са от чисто административно естество и служат за улесняване на прилагането на настоящата директива.
(87)
Доколкото целта на настоящата директива, а именно координирането на законите, подзаконовите нормативни актове и административните разпоредби на държавите членки, приложими към определени процедури за възлагане на концесия, не може да бъде постигната в достатъчна степен от държавите членки, а поради нейния обхват и последици би могла да бъде по-добре постигната на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 ДЕС. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящата директива не надхвърля необходимото за постигането на тази цел.
(88)
В съответствие със Съвместната политическа декларация на държавите членки и Комисията относно обяснителните документи от 28 септември 2011 г. държавите членки са поели ангажимент в обосновани случаи да прилагат към съобщението за своите мерки за транспониране един или повече документи, обясняващи връзката между елементите на дадена директива и съответстващите им части от националните инструменти за транспониране. По отношение на настоящата директива законодателят смята, че предоставянето на тези документи е обосновано,
ПРИЕХА НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
ДЯЛ I:
ПРЕДМЕТ, ОБХВАТ, ПРИНЦИПИ И ОПРЕДЕЛЕНИЯ
ГЛАВА I:
Обхват, общи принципи и определения
РАЗДЕЛ I:
ПРЕДМЕТ, ОБХВАТ, ОБЩИ ПРИНЦИПИ, ОПРЕДЕЛЕНИЯ И ПРАГ
Член 1:
Предмет и обхват
Член 2:
Принцип на оперативна самостоятелност на публичните органи
Член 3:
Принцип на равнопоставеност, недискриминация и прозрачност
Член 4:
Свобода за определяне на услугите от общ икономически интерес
Член 5:
Определения
Член 6:
Възлагащи органи
Член 7:
Възложители
Член 8:
Праг и методи за изчисляване на прогнозната стойност на концесиите
Член 9:
Преразглеждане на прага
РАЗДЕЛ II:
ИЗКЛЮЧЕНИЯ
Член 10:
Изключения, приложими към концесии, възложени от възлагащи органи и възложители
Член 11:
Специални изключения в областта на електронните съобщения
Член 12:
Специални изключения в областта на водоснабдяването
Член 13:
Концесии, възложени на свързано предприятие
Член 14:
Концесии, възложени на съвместно предприятие или на възложител, който е част от съвместно предприятие
Член 15:
Представяне на информация от възложителите
Член 16:
Изключване на дейности, които са пряко изложени на конкуренция
Член 17:
Концесии между субекти в публичния сектор
РАЗДЕЛ III:
ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 18:
Срок на концесията
Член 19:
Социални и други специфични услуги
Член 20:
Смесени договори
Член 21:
Договори за смесени поръчки, включващи аспекти, свързани с отбраната или сигурността
Член 22:
Договори, обхващащи дейности по приложение II и други дейности
Член 23:
Концесии, обхващащи дейности по приложение II и дейности, включващи аспекти, свързани с отбраната или сигурността
РАЗДЕЛ IV:
СПЕЦИАЛНИ СЛУЧАИ
Член 24:
Запазени концесии
Член 25:
Услуги за научноизследователска и развойна дейност
ГЛАВА II:
Принципи
Член 26:
Икономически оператори
Член 27:
Номенклатури
Член 28:
Поверителност
Член 29:
Правила за предаване на информация
ДЯЛ II:
ПРАВИЛА ЗА ВЪЗЛАГАНЕТО НА КОНЦЕСИИ: ОБЩИ ПРИНЦИПИ И ПРОЦЕДУРНИ ГАРАНЦИИ
ГЛАВА I:
Общи принципи
Член 30:
Общи принципи
Член 31:
Обявления за концесии
Член 32:
Обявления за възлагане на концесия
Член 33:
Форма и начин на публикуване на обявленията
Член 34:
Достъп до документацията за концесията по електронен път
Член 35:
Борба с корупцията и предотвратяване на конфликти на интереси
ГЛАВА II:
Процедурни гаранции
Член 36:
Технически и функционални изисквания
Член 37:
Процедурни гаранции
Член 38:
Подбор и оценка на качествата на кандидатите
Член 39:
Срокове за получаване на заявления и оферти за концесии
Член 40:
Предоставяне на информация на кандидатите и оферентите
Член 41:
Критерии за възлагане
ДЯЛ III:
ПРАВИЛА ЗА ИЗПЪЛНЕНИЕ НА КОНЦЕСИИТЕ
Член 42:
Възлагане на подизпълнители
Член 43:
Изменение на договорите през техния срок на изпълнение
Член 44:
Прекратяване на договорите за концесия
Член 45:
Мониторинг и докладване
ДЯЛ IV:
ИЗМЕНЕНИЯ НА ДИРЕКТИВИ 89/665/ЕИО И 92/13/ЕИО
Член 46:
Изменения на Директива 89/665/ЕИО
Член 47:
Изменения на Директива 92/13/ЕИО
ДЯЛ V:
ДЕЛЕГИРАНИ ПРАВОМОЩИЯ, ИЗПЪЛНИТЕЛНИ ПРАВОМОЩИЯ И ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 48:
Упражняване на делегирането
Член 49:
Процедура по спешност
Член 50:
Процедура нa комитет
Член 51:
Транспониране
Член 52:
Преходни разпоредби
Член 53:
Мониторинг и докладване
Член 54:
Влизане в сила
Член 55:
Адресати
ПРИЛОЖЕНИЯ:
ПРИЛОЖЕНИЕ I:
СПИСЪК НА ДЕЙНОСТИТЕ, ПОСОЧЕНИ В ЧЛЕН 5, ТОЧКА 7
ПРИЛОЖЕНИЕ II:
ДЕЙНОСТИ, УПРАЖНЯВАНИ ОТ ВЪЗЛОЖИТЕЛИТЕ ПО ЧЛЕН 7
ПРИЛОЖЕНИЕ III:
СПИСЪК НА ПРАВНИТЕ АКТОВЕ НА СЪЮЗА, ПОСОЧЕНИ В ЧЛЕН 7, ПАРАГРАФ 2, БУКВА Б)
ПРИЛОЖЕНИЕ IV:
УСЛУГИ, ПОСОЧЕНИ В ЧЛЕН 19
ПРИЛОЖЕНИЕ V:
ИНФОРМАЦИЯ, КОЯТО ТРЯБВА ДА БЪДЕ ВКЛЮЧЕНА В ОБЯВЛЕНИЯТА ЗА ВЪЗЛАГАНЕ НА КОНЦЕСИЯ, ПОСОЧЕНИ В ЧЛЕН 31
ПРИЛОЖЕНИЕ VI:
ИНФОРМАЦИЯ, КОЯТО ТРЯБВА ДА БЪДЕ ВКЛЮЧЕНА В ОБЯВЛЕНИЯТА ЗА ПРЕДВАРИТЕЛНА ИНФОРМАЦИЯ ЗА КОНЦЕСИИ ЗА СОЦИАЛНИ И ДРУГИ СПЕЦИФИЧНИ УСЛУГИ ПО ЧЛЕН 31, ПАРАГРАФ 3
ПРИЛОЖЕНИЕ VII:
ИНФОРМАЦИЯ, КОЯТО ТРЯБВА ДА БЪДЕ ВКЛЮЧЕНА В ОБЯВЛЕНИЯТА ЗА ВЪЗЛАГАНЕ НА КОНЦЕСИЯ, ПОСОЧЕНИ В ЧЛЕН 32
ПРИЛОЖЕНИЕ VIII:
ИНФОРМАЦИЯ, КОЯТО ТРЯБВА ДА БЪДЕ ВКЛЮЧЕНА В ОБЯВЛЕНИЯТА ЗА ВЪЗЛАГАНЕ НА КОНЦЕСИИ ЗА СОЦИАЛНИ И ДРУГИ СПЕЦИФИЧНИ УСЛУГИ, ПОСОЧЕНИ В ЧЛЕН 32
ПРИЛОЖЕНИЕ IX:
ХАРАКТЕРИСТИКИ НА ПУБЛИКУВАНЕТО
ПРИЛОЖЕНИЕ X:
СПИСЪК НА МЕЖДУНАРОДНИТЕ КОНВЕНЦИИ В СОЦИАЛНАТА ОБЛАСТ И В ОБЛАСТТА НА ОКОЛНАТА СРЕДА, ПОСОЧЕНИ В ЧЛЕН 30, ПАРАГРАФ 3
ПРИЛОЖЕНИЕ XI:
ИНФОРМАЦИЯ, КОЯТО ТРЯБВА ДА БЪДЕ ВКЛЮЧЕНА В ОБЯВЛЕНИЯТА ЗА ИЗМЕНЕНИЕ НА КОНЦЕСИЯ ПРЕЗ НЕЙНИЯ СРОК НА ИЗПЪЛНЕНИЕ СЪГЛАСНО ЧЛЕН 43
ДЯЛ I
ПРЕДМЕТ, ОБХВАТ, ПРИНЦИПИ И ОПРЕДЕЛЕНИЯ
ГЛАВА I
Обхват, общи принципи и определения
Раздел I
Предмет, обхват, общи принципи, определения и праг
Член 1
Предмет и обхват
1. С настоящата директива се определят правилата във връзка с процедурите за възлагане, от възлагащи органи и възложители, на концесии, чиято стойност е равна или по-висока от прага, определен в член 8.
2. Настоящата директива се прилага по отношение на възлагането на концесии за строителство или услуги на икономически оператори от:
а)
възлагащи органи; или
б)
възложители, при условие че строителството или услугите са предназначени за извършване на една от дейностите, посочени в приложение II.
3. Настоящата директива се прилага в съответствие с член 346 ДФЕС.
4. Споразумения, решения или други правни инструменти, които уреждат прехвърлянето на правомощия и отговорности за изпълнението на обществени задачи между възлагащи органи или възложители, или сдружения от възлагащи органи или възложители и не предвиждат възнаграждение за изпълнението на договореното, се считат за въпрос на вътрешна организация на съответната държава членка и като такива не са засегнати по никакъв начин от настоящата директива.
Член 2
Принцип на оперативна самостоятелност на публичните органи
1. С настоящата директива се признава принципа на оперативна самостоятелност на националните, регионалните и местните органи в съответствие с националното право и правото на Съюза. Тези органи имат право сами да определят най-добрия начин за извършване на строителство или за предоставяне на услуги с цел, по-специално, да се гарантира високо ниво по отношение на качество, безопасност и достъпност, равнопоставеност и насърчаване на универсалния достъп и на правата на ползвателите при обществените услуги.
Посочените органи могат да избират да изпълняват задачите си, свързани с обществения интерес, със собствени ресурси или в сътрудничество с други органи или да възлагат тези задачи на икономически оператори.
2. Настоящата директива не засяга режима на собственост в държавите членки. По-специално тя не изисква приватизация на публичните предприятия, предоставящи услуги на населението.
Член 3
Принцип на равнопоставеност, недискриминация и прозрачност
1. Възлагащите органи и възложителите прилагат по отношение на икономическите оператори принципа на равнопоставеност, без да ги дискриминират, и действат по прозрачен и пропорционален начин.
Организацията на процедурата за възлагане на концесия, включително оценката на стойността, не трябва да се прави с цел тази процедура да бъде изключена от обхвата на настоящата директива или да се даде неоправдано предимство, или да се поставят в неизгодно положение определени икономически оператори или определено строителство, доставки или услуги.
2. Възлагащите органи и възложителите се стремят да осигурят прозрачността на процедурата за възлагане и на изпълнението на договора, като спазват член 28.
Член 4
Свобода за определяне на услугите от общ икономически интерес
1. Настоящата директива не засяга свободата на държавите членки да определят, в съответствие с правото на Съюза, кои услуги считат за услуги от общ икономически интерес, как следва да се организират и финансират такива услуги при спазване на правилата за държавната помощ и на какви специални задължения следва да се подчиняват. Освен това настоящата директива не засяга начина, по който държавите членки организират своите системи за социална сигурност.
2. Нестопанските услуги от общ интерес попадат извън обхвата на настоящата директива.
Член 5
Определения
За целите на настоящата директива се прилагат следните определения:
1)
„концесии“ означава концесии за строителство или услуги съгласно определението в букви а) и б):
а)
„концесия за строителство“ означава възмезден договор, сключен в писмена форма, чрез който един или повече възлагащи органи или възложители възлагат изпълнението на строителство на един или повече икономически оператори, като възнаграждението за това се състои само от правото на експлоатация на строителството, предмет на договора, или от това право в съчетание с възнаграждение;
б)
„концесия за услуги“ означава възмезден договор, сключен в писмена форма, чрез който един или повече възлагащи органи или възложители възлагат предоставянето и управлението на услуги, различни от изпълнението на строителство по буква а), на един или повече икономически оператори, като възнаграждението за това се състои само от правото на използване на услугите, предмет на договора или от това право в съчетание с възнаграждение.
Възлагането на концесия за строителство или услуги включва прехвърлянето на концесионера на оперативен риск от експлоатирането на това строителство или услуги, включващ риск, свързан с търсенето, или риск, свързан с предлагането, или и двете. Счита се, че концесионерът е поел оперативен риск, когато при нормални условия на експлоатация не му е гарантирано, че ще си възвърне направените инвестиции или разходи по експлоатацията на строителството или услугите, които са предмет на концесията. Частта от риска, прехвърлена на концесионера, включва реално излагане на колебанията на пазара, при което евентуалната прогнозна загуба на концесионера не е само символична или пренебрежима;
2)
„икономически оператор“ означава всяко физическо, юридическо лице или публично образование или група от такива лица или образования, включително временни сдружения от предприятия, които предлагат на пазара изпълнение на строителство и/или строеж, доставка на продукти или предоставяне на услуги;
3)
„кандидат“ означава икономически оператор, който е поискал покана или е бил поканен да участва в процедура за възлагане на концесия;
4)
„оферент“ означава икономически оператор, който е представил оферта;
5)
„концесионер“ означава икономически оператор, на когото е възложена концесия;
6)
„писмен“ или „в писмена форма“ означава всеки израз, състоящ се от думи или цифри, който може да бъде прочетен, възпроизведен и впоследствие съобщен, включително информация, която се предава и съхранява с електронни средства;
7)
„изпълнение на строителство“ означава изпълнението или едновременното проектиране и изпълнение на строителство, свързано с една от дейностите, посочени в приложение I, или на строеж, или изграждането независимо по какъв начин на строеж, отговарящ на изискванията, определени от възлагащия орган или възложителя, упражняващ решаващо влияние върху вида или проекта на строежа;
8)
„строеж“ означава резултатът от строителни работи или дейности, свързани с гражданското строителство, който е достатъчен сам по себе си да изпълнява икономическа или техническа функция;
9)
„електронни средства“ означава електронно оборудване за обработка (включително цифрово компресиране) и съхраняване на данни, които се предават, съобщават и получават по кабел, чрез радиовълни, по оптичен път или чрез други електромагнитни средства;
10)
„изключително право“ означава право, предоставено от компетентен орган нa държава членкa със законова, подзаконова или публикувана административна разпоредба в съответствие с Договорите, като последица от което упражняването нa дадена дейност е ограничено съответно до един икономически оператор и с което съществено се засяга възможността нa други икономически оператори дa извършват такава дейност;
11)
„специално право“ означава право, предоставено от компетентен орган нa държава членкa със законова, подзаконова или публикувана административна разпоредба в съответствие с Договорите, като последица от което упражняването нa дадена дейност е ограничено до двама или повече икономически оператори и с което съществено засяга се възможността нa други икономически оператори дa извършват такава дейност;
12)
„документация за концесията“ означава всеки документ, представен от възлагащия орган или възложителя, или такъв, на който той се позовава, с цел описание или определяне на елементите на концесията или процедурата, включително обявлението за концесията, техническите и функционалните изисквания, предлаганите условия на концесията, формати за представяне на документите от кандидатите и оферентите, информацията за общоприложимите задължения и всякакви други допълнителни документи;
13)
„иновация“ означава прилагането на нов или значително подобрен продукт, услуга или процес, включително, но не само, производствени или строителни процеси, на нов маркетингов метод или на нов метод на организация на стопанските практики, работното място или външните отношения, наред с другото с цел да се спомогне за преодоляването на обществените предизвикателства или за изпълнението на стратегията „Европа 2020“.
Член 6
Възлагащи органи
1. За целите на настоящата директива „възлагащи органи“ означава държавни, регионални или местни органи, публичноправни организации или сдружения, състоящи се от един или повече такива органи или от една или повече такивa публичноправни организации, различни от органите, организациите и сдруженията, които извършват някоя от дейностите по приложение II и възлагат концесия за извършване на една от тези дейности.
2. „Регионални органи“ са всички органи на административните единици, изброени в неизчерпателен списък в класификациите NUTS 1 и 2 по Регламент (ЕО) № 1059/2003 на Европейския парламент и на Съвета (20).
3. „Местни органи“ са всички органи на административните единици, попадащи в класификацията NUTS 3, и по-малките административни единици съгласно Регламент (ЕО) № 1059/2003.
4. „Публичноправни организации“ означава организации, които имат всички характеристики, изброени по-долу:
а)
създадени са с конкретната цел да задоволяват нужди от общ интерес, които нямат промишлен или търговски характер;
б)
имат правосубектност; както и
в)
финансират се в по-голямата си част от държавни, регионални или местни органи или от други публичноправни организации; или са обект на управленски контрол от страна на тези органи или организации; или имат административен, управителен или надзорен орган, повечето от половината от членовете на който са назначени от държавните, регионалните или местните органи или от други публичноправни организации.
Член 7
Възложители
1. За целите на настоящата директива „възложители“ означава субекти, които извършват някоя от дейностите по приложение II и възлагат концесия за извършване на една от тези дейности, и които са:
а)
държавни, регионални или местни органи, публичноправни организации или сдружения, които сa създадени от един или повече такивa органи или от една или повече такивa публичноправни организации;
б)
публични предприятия по смисъла на параграф 4 от настоящия член;
в)
субекти, различни от посочените в букви а) и б) от настоящия параграф, но които извършват дейност въз основа на специални или изключителни права, предоставени за извършване на една от дейностите по приложение II.
2. Субекти, на които са предоставени специални или изключителни права чрез процедура, при която е била осигурена достатъчна публичност, и предоставянето на тези права се е основавало на обективни критерии, не представляват „възложители“ по смисъла на параграф 1, буква в). Тези процедури включват:
а)
процедури за възлагане на обществени поръчки с предварителна покана за участие в състезателна процедура в съответствие с Директива 2014/24/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (21) и Директива 2014/25/ЕС, с Директива 2009/81/ЕО или с настоящата директива;
б)
процедури съгласно други правни актове на Съюза, изброени в приложение III, осигуряващи достатъчна предварителна прозрачност за издаване на разрешения въз основа на обективни критерии.
3. На Комисията се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 48 във връзка с изменения на списъка с правни актове на Съюза в приложение III, когато това се налага поради отмяна или изменение на тези актове или поради приемането на нови актове.
4. „Публично предприятие“ означава всяко предприятие, върху което възлагащите органи могат дa упражняват пряко или непряко доминиращо влияние поради собствеността или финансовото си участие в него, или поради правилата, които го уреждат.
Доминиращо влияние от страна на възлагащите органи се предполага във всеки един от следните случаи, в които тези органи пряко или непряко:
а)
притежават мажоритарния дял от записания капитал на предприятието;
б)
контролират мнозинството от гласовете, свързани с акциите/дяловете, емитирани от предприятието;
в)
могат да назначат повече от половината от членовете на административния, управителния или надзорния орган на предприятието.
Член 8
Праг и методи за изчисляване на прогнозната стойност на концесиите
1. Настоящата директива се прилага за концесии, чиято стойност е равна на или надвишава 5 186 000 EUR.
2. Стойността на концесията е общият оборот на концесионера без ДДС за срока на договора, определен като прогнозна стойност от възлагащия орган или възложителя, получен като възнаграждение за строителството и услугите, предмет на концесията, както и за доставките, които са свързани с това строителство и услуги.
Прогнозната стойност трябва да е валидна към момента на изпращане на обявлението за концесията, или - в случаите, в които не се предвижда такова обявление - към момента, в който възлагащият орган или възложителят започне процедурата за възлагане на концесия, например като се свърже с икономически оператори във връзка с концесията.
За целите на параграф 1, ако стойността на концесията към момента на възлагането е с повече от 20 % по-висока от прогнозната ѝ стойност, валидната прогнозна стойност е стойността на концесията към момента на възлагането.
3. Прогнозната стойност на концесията се изчислява въз основа на обективен метод, посочен в документацията за концесията. При изчисляване на прогнозната стойност на концесията възлагащите органи и възложителите отчитат, когато е приложимо, по-специално следното:
а)
стойността на всяка възможна опция и всяко удължаване на срока на концесията;
б)
приходи от такси и глоби, заплащани от ползвателите на строителството или услугите, различни от събираните от името на възлагащия орган или възложителя;
в)
плащания или всякакви финансови предимства под каквато и да е форма, предоставени на концесионера от възлагащия орган или възложителя или от друг публичен орган, включително компенсация за изпълнението на задължение във връзка с обществена услуга и публични инвестиционни субсидии;
г)
стойността на безвъзмездните средства или всякакви други финансови предимства под каквато и да е форма, предоставени от трети лица за изпълнението на концесията;
д)
приходи от продажба на активи, които са част от концесията;
е)
стойността на всички доставки и услуги, предоставени на разположение на концесионера от възлагащите органи или възложителите, при условие че са необходими за изпълнението на строителството или предоставянето на услугите;
ж)
всякакви награди или плащания на кандидатите или оферентите.
4. Изборът на метод за изчисляване на прогнозната стойност на концесията не се извършва с цел изключването ѝ от обхвата на настоящата директива. Концесията не може да се разделя на части с цел да не попадне в обхвата на настоящата директива, освен ако това е обосновано от обективни причини.
5. Когато предложен строеж или услуга може да доведе до възлагане на концесии под формата на отделни обособени позиции, се взема предвид общата прогнозна стойност на всички обособени позиции.
6. Когато общата стойност на обособените позиции е равна на прага, предвиден в настоящия член или го превишава, настоящата директива се прилага по отношение на възлагането на всяка обособена позиция.
Член 9
Преразглеждане нa прага
1. На всеки две години, считано от 30 юни 2013 г., Комисията проверява дали прагът по член 8, параграф 1 съответства на прага, установен в Споразумението за държавните поръчки на Световната търговска организация (СДП), за концесии за строителство, като при необходимост преразглежда прага в съответствие с настоящия член.
В съответствие с метода за изчисляване, установен в СДП, Комисията изчислява стойността на прага въз основа на средната дневна стойност на еврото спрямо специалните права на тираж (СПТ) за период от 24 месеца, който завършва на 31 август преди преразглеждането, което започва да се прилага от 1 януари. Преразгледаната по такъв начин стойност на прага се закръглява, когато е необходимо, надолу до най-близките хиляда евро, за да се гарантира спазването на приложимия праг, предвиден в СДП, изразен в СПТ.
2. На всеки две години, считано от 1 януари 2014 г., Комисията определя стойностите в националните валути на държавите членки, чиято парична единица е различна от еврото, на прага по член 8, параграф 1, преразгледан съгласно параграф 1 от настоящия член.
В съответствие с метода за изчисляване, установен в СДП, определянето на тези стойности се основава на средните дневни стойности на тези валути, съответстващи на приложимия праг в евро, за период от 24 месеца, завършващ на 31 август преди преразглеждането, което започва да се прилага от 1 януари.
3. Комисията публикува в Официален вестник на Европейския съюз информация за преразгледания праг по параграф 1, съответната му стойност в националните валути по параграф 2, първа алинея и стойността, определена съгласно параграф 2, втора алинея, в началото на месец ноември след преразглеждането им.
4. На Комисията се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 48 за адаптиране на методиката, установена в параграф 1, втора алинея от настоящия член, към всяка промяна на методиката по СДП, за преразглеждане на прага по член 8, параграф 1 и за определяне на съответните стойности в националните валути на държавите членки, чиято парична единица е различна от еврото, съгласно параграф 2 от настоящия член.
На Комисията също така се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 48 за преразглеждане на прага по член 8, параграф 1 съгласно параграф 1 от настоящия член.
5. Когато е необходимо да се преразгледа прагът, но ограниченото време не позволява да се приложи процедурата по член 48 и следователно са налице наложителни причини за спешност, за приемането на делегирани актове съгласно параграф 4, втора алинея от настоящия член се използва процедурата по член 49.
Раздел II
Изключения
Член 10
Изключения, приложими към концесии, възложени от възлагащи органи и възложители
1. Настоящата директива не се прилага за концесии за услуги, възложени на възлагащ орган или възложител по член 7, параграф 1, буква а) или на сдружение от такива органи или възложители въз основа на изключително право.
Настоящата директива не се прилага за концесии за услуги, възложени на икономически оператор въз основа на изключително право, което е предоставено в съответствие с ДФЕС и с правни актове на Съюза, определящи общи правила за достъп до пазара, приложими за дейностите по приложение II.
2. Чрез дерогация от параграф 1, втора алинея от настоящия член, когато в секторното законодателство на Съюза, посочено в същата алинея, за даден сектор не се предвиждат специални задължения относно прозрачността, се прилагат изискванията на член 32.
Когато държава членка предоставя на икономически оператор изключително право да извършва някоя от дейностите, посочени в приложение II, тя уведомява Комисията за това в срок от един месец след предоставянето на това изключително право.
3. Настоящата директива не се прилага за концесии за въздухоплавателни услуги, основани на издаването на оперативен лиценз по смисъла на Регламент (ЕО) № 1008/2008 на Европейския парламент и на Съвета (22), или за концесии за обществени услуги за пътнически превоз по смисъла на Регламент (ЕО) № 1370/2007.
4. Настоящата директива не се прилага за концесии, които възлагащият орган или възложителят е задължен да възлага или организира в съответствие с процедури, различни от предвидените в настоящата директива, установени посредством което и да било от следните:
а)
правен инструмент, установяващ международноправни задължения, например международно споразумение, сключено в съответствие с ДФЕС между държава членка и една или повече трети държави или техни подразделения, за строителство, доставки или услуги, предназначени за съвместна реализация или експлоатация на проект от подписалите го страни;
б)
международна организация.
Настоящата директива не се прилага за концесии, които възлагащият орган или възложителят възлага в съответствие с правилата за обществените поръчки, предвидени от международна организация или международна финансираща институция, когато съответните концесии са изцяло финансирани от съответната организация или институция. При концесии, съфинансирани предимно от международна организация или международна финансираща институция, страните договарят приложимите процедури за възлагането ѝ.
Държавите членки съобщават всички правни инструменти, посочени в първа алинея, буква а) от настоящия параграф, на Комисията, която може да се консултира с Консултативния комитет за обществени поръчки по член 50.
Настоящият параграф не се прилага за концесии в областта на отбраната и сигурността по Директива 2009/81/ЕО.
5. Настоящата директива не се прилага за концесии в областта на отбраната и сигурността по Директива 2009/81/ЕО, за които се прилагат:
а)
специални процедурни правила съгласно международно споразумение или договореност, сключени между една или повече държави членки и една или повече трети държави;
б)
специални процедурни правила съгласно сключено международно споразумение или договореност, свързани с разполагане на войски и отнасящи се до предприятия на държава членка или трета държава;
в)
специални процедурни правила на международна организация, която извършва покупки за свои цели, или концесии, които трябва да бъдат възложени от държава членка в съответствие с такива правила.
6. Настоящата директива се прилага за възлагането на концесии в областта на отбраната и сигурността по Директива 2009/81/ЕО, с изключение на следните:
а)
концесии, за които прилагането на настоящата директива би задължило държавата членка да предоставя информация, чието разгласяване тя счита за противоречащо на нейните основни интереси в областта на сигурността; или при които възлагането и изпълнението на концесията са обявени за секретни или трябва да се придружават от специални мерки за сигурност съгласно законите, подзаконовите актове или административни разпоредби в сила в дадена държава членка, при условие че държавата членка е установила, че съответните основни интереси не могат да бъдат гарантирани чрез мерки с по-малка степен на намеса, като посочените в параграф 7;
б)
концесии, възложени в рамките на програма за сътрудничество, посочена в член 13, буква в) от Директива 2009/81/ЕО;
в)
концесии, възложени от правителство на друго правителство във връзка със строителство и услуги, пряко свързани с военно оборудване или чувствително оборудване, или строителство и услуги, специално предназначени за военни цели, или чувствително строителство и чувствителни услуги;
г)
концесии, възложени в трета държава, изпълнявани при разполагането на сили извън територията на Съюза, когато оперативните нужди налагат сключването на договорите за тези концесии с икономически оператори, установени в зоната на операциите; и
д)
концесии, които са изключени по други причини съгласно настоящата директива.
7. Настоящата директива не се прилага за концесии, които не са изключени по други причини съгласно параграф 6, когато защитата на основните интереси на държава членка в областта на сигурността не може да се гарантира чрез мерки с по-малка степен на намеса, например чрез налагане на изисквания, насочени към защита на поверителния характер на информацията, която възлагащият орган или възложителят предоставят в хода на процедура за възлагане на концесия съгласно предвиденото в настоящата директива.
8. Настоящата директива не се прилага за концесии за услуги за:
а)
придобиването или наемането, независимо с какви финансови средства, нa земя, съществуващи сгради или другa недвижимa собственост, или правa върху тях;
б)
придобиването, разработката, продуцирането или съвместното продуциране на материал за предавания, предназначени за аудио-визуални медийни услуги или радиоуслуги, които се възлагат от доставчици на радиоуслуги или аудио-визуални медийни услуги, или концесии за програмно време или осигуряване на предавания, които се възлагат на доставчици на радиоуслуги или аудио-визуални медийни услуги. За целите на настоящата буква „аудио-визуални медийни услуги“ и „доставчици на медийни услуги“ имат същия смисъл като в член 1, параграф 1, букви а) и г) от Директива 2010/13/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (23) съответно. „Предаване“ има същия смисъл като в член 1, параграф 1, буква б) от посочената директива, но включва също така и радиопредаванията и материалите за радиопредаванията. Освен това за целите на настоящата разпоредба „материал за предаванията“ има същия смисъл като „предаване“;
в)
арбитражни и помирителни услуги;
г)
някоя от следните правни услуги:
i)
представителство на клиент от адвокат по смисъла на член 1 от Директива 77/249/ЕИО на Съвета (24) във:
-
арбитражна или помирителна процедура в държава членка, трета държава или пред международна арбитражна или помирителна инстанция, или
-
съдебно производство пред съд, юрисдикция или публичен орган на държава членка или трета държава или пред международен съд, юрисдикция или институция;
ii)
правни съвети, предоставени при подготовката на производство по подточка i) от настоящата буква, или когато има конкретни основания да се счита и висока степен на вероятност въпросът, до който се отнасят правните съвети, да се превърне в предмет на такива производства, при условие че правните съвети са предоставени от адвокат по смисъла на член 1 от Директива 77/249/ЕИО;
iii)
услуги по заверяване и удостоверяване на документи, които задължително се предоставят от нотариус;
iv)
правни услуги, предоставяни от настойници или попечители, или други правни услуги, чиито доставчици са определени от съд или юрисдикция в съответната държава членка или съгласно закона да изпълняват конкретни задачи под надзора на тези юрисдикции или съдилища;
v)
други правни услуги, които във въпросната държава членка са свързани, макар и в отделни случаи, с упражняването на официална власт;
д)
финансови услуги във връзка с емитирането, продажбата, закупуването или прехвърлянето на ценни книжа или други финансови инструменти по смисъла на Директива 2004/39/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (25), услуги на централните банки и операции, извършвани с Европейския инструмент за финансова стабилност и Европейския механизъм за стабилност;
е)
заеми, независимо от това дали са свързани с емитирането, продажбата, закупуването или прехвърлянето на ценни книжа или други финансови инструменти;
ж)
услуги, свързани с гражданска отбрана, гражданска защита и предотвратяване на опасности, които се предоставят от организации или сдружения с нестопанска цел и попадат в обхвата на кодове 75250000-3, 75251000-0, 75251100-1, 75251110-4, 75251120-7, 75252000-7, 75222000-8, 98113100-9 и 85143000-3 по CPV, с изключение на услугите за превоз на пациенти с линейка;
з)
услуги, свързани с политически кампании, попадащи в обхвата на кодове 79341400-0, 92111230-3 и 92111240-6 по CPV, когато се възлагат от политическа партия в рамките на избирателна кампания.
9. Настоящата директива не се прилага за концесии за услуги за организиране на лотарии, попадащи в обхвата на код 92351100-7 по CPV, които се възлагат от държава членка на икономически оператор въз основа на изключително право. За целите на настоящия параграф понятието „изключително право“ не обхваща изключителните права, посочени в член 7, параграф 2.
За предоставянето на такова изключително право се прилага изискването за публикуване в Официален вестник на Европейския съюз.
10. Настоящата директива не се прилага за концесии, възложени от възложители за извършване нa дейностите им в трета държава при условия, които не включват физическо използване нa мрежа или географски район в рамките нa Съюза.
Член 11
Специални изключения в областта на електронните съобщения
Настоящата директива не се прилага за концесии, чиято основна цел е възлагащите органи да могат да предоставят или експлоатират обществени съобщителни мрежи или да предоставят на населението една или повече електронни съобщителни услуги.
За целите на настоящия член „обществена съобщителна мрежа“ и „електронна съобщителна услуга“ имат същия смисъл като посочения в Директива 2002/21/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (26).
Член 12
Специални изключения в областта на водоснабдяването
1. Настоящата директива не се прилага за концесии, възложени с цел:
а)
осигуряване или експлоатация нa фиксирани мрежи, предназначени да предоставят на населението услуги във връзкa с добива, преносa или разпределението нa питейна вода;
б)
снабдяване с питейнa водa нa такивa мрежи.
2. Когато концесията е свързана с дейност, посочена в параграф 1, настоящата директива не се прилага също за концесии с един или и двата от следните предмети:
а)
хидротехнически проекти, напояване или отводняване, при условие че количеството вода, което ще се ползва за снабдяване с питейна вода, представлява повече от 20 % от общия обем вода, която е предоставена чрез такива проекти или инсталации за напояване или отводняване, или
б)
отвеждане или пречистване на отпадъчни води.
Член 13
Концесии, възложени на свързано предприятие
1. За целите на настоящия член „свързано предприятие“ означава всяко предприятие, чиито годишни отчети са консолидирани с тези на възложителя в съответствие с изискванията на Директива 2013/34/ЕС.
2. В случай на субекти, за които не се прилага Директива 2013/34/ЕС, „свързано предприятие“ означава всяко предприятие, което:
а)
може да бъде пряко или непряко под доминиращото влияние на възложителя;
б)
може да упражнява доминиращо влияние върху възложителя; или
в)
заедно с възложителя попада под доминиращото влияние на друго предприятие поради собственост, финансово участие или правилата, които се прилагат към него.
За целите на настоящия параграф „доминиращо влияние“ има същия смисъл като посочения в член 7, параграф 4, втора алинея.
3. Независимо от член 17 и при условие че са изпълнени условията на параграф 4 от настоящия член, настоящата директива не се прилага за концесии, възложени:
а)
от възложител на свързано предприятие; или
б)
от съвместно предприятие, създадено от определен брой възложители само за извършване на дейности, посочени в приложение II, нa предприятие, което е свързано с един от тези възложители.
4. Параграф 3 се прилага по отношение на:
а)
концесии за услуги, при условие че най-малко 80 % от средния общ оборот на свързаното предприятие за предходните три години, е получен от предоставянето на услуги на възложителя или на други предприятия, с които то е свързано, като се отчитат всички услуги, предоставени от това предприятие;
б)
по отношение на концесии за строителство, при условие че най-малко 80 % от средния общ оборот на свързаното предприятие за предходните три години, е получен от предоставянето на строителство на възложителя или на други предприятия, с които то е свързано, като се отчита цялото предоставено от това предприятие строителство.
5. Когато поради датата, нa която е създадено или е започнало да извършва дейност свързаното предприятие, няма данни за оборота му през предходните три години, е достатъчно това предприятие да докаже, че оборотът, посочен в параграф 4, буква а) или буква б), е достоверен, по-специално посредством прогнози за дейността.
6. Когато не едно, а повече предприятия, които са свързани с възложителя, с когото образуват икономическа група, предоставят същите или сходни услуги или строителство, процентите, посочени в параграф 4, се изчисляват, като се вземе предвид общият оборот, получен съответно от предоставянето нa услуги или строителство от тези свързани предприятия.
Член 14
Концесии, възложени на съвместно предприятие или на възложител, който е част от съвместно предприятие
Независимо от член 17 и при условие че съвместното предприятие е създадено за извършване на съответната дейност за срок от най-малко три години и че учредителният документ на съвместното предприятие предвижда учредилите го възложители да запазят участието си в него най-малко за същия срок, настоящата директива не се прилага за концесии, възложени от някой от следните:
а)
съвместно предприятие, създадено от определен брой възложители само за извършване на дейности, посочени в приложение II, на някой от тези възложители; или
б)
възложител на съвместно предприятие, в което той участва.
Член 15
Представяне на информация от възложителите
При поискване възложителите представят на Комисията следната информация относно прилагането на член 13, параграфи 2 и 3 и член 14:
а)
наименованията на съответните предприятия или съвместни предприятия;
б)
естеството и стойността нa съответните концесии;
в)
доказателства, които Комисията счита за необходими, за удостоверяване, че отношенията между предприятието или съвместното предприятие, на което се възлагат концесиите, и възложителя съответстват на изискванията на член 13 или член 14.
Член 16
Изключване на дейности, които са пряко изложени на конкуренция
Настоящата директива не се прилага за концесии, възложени от възложители, ако в държавата членка, в която ще се изпълняват тези концесии, е установено съгласно член 35 от Директива 2014/25/ЕС, че дейността е пряко изложена на конкуренция в съответствие с член 34 от същата директива.
Член 17
Концесии между субекти в публичния сектор
1. Концесия, която се възлага от възлагащ орган или възложител съгласно член 7, параграф 1, буква а) на частноправно или публичноправно юридическо лице, попада извън обхвата на настоящата директива, когато са изпълнени всички условия по-долу:
а)
възлагащият орган или възложителят упражнява върху съответното юридическо лице контрол, подобен на този, който упражнява върху собствените си структурни звена;
б)
повече от 80 % от дейността на контролираното юридическо лице се извършва при изпълнението на задачи, възложени му от контролиращия възлагащ орган или възложител или от други юридически лица, контролирани от същия възлагащ орган или възложител; и
в)
в контролираното юридическо лице няма пряко частно капиталово участие, с изключение на форми на частно капиталово участие, които не са свързани с контролни и блокиращи правомощия, които се изискват от разпоредби на националното законодателство в съответствие с Договорите и които не оказват решаващо влияние върху контролираното юридическо лице.
За възлагащ орган или възложител съгласно член 7, параграф 1, буква а) се счита, че упражнява върху юридическо лице контрол, подобен на този, който упражнява върху собствените си структурни звена по смисъла на първа алинея, буква а) от настоящия параграф, когато има решаващо влияние както върху стратегическите цели, така и върху значимите решения на контролираното юридическо лице. Такъв контрол може да бъде упражняван и от друго юридическо лице, което на свой ред е контролирано по същия начин от възлагащия орган или възложителя.
2. Параграф 1 се прилага и в случаите, когато контролирано юридическо лице, което представлява възлагащ орган или възложител съгласно член 7, параграф 1, буква а), възлага концесия на своя контролиращ възлагащ орган или възложител или на друго юридическо лице, контролирано от същия възлагащ орган или възложител, при условие че в юридическото лице, на което се възлага концесията, няма пряко частно капиталово участие, с изключение на форми на частно капиталово участие, които не са свързани с контролни и блокиращи правомощия, които се изискват съгласно разпоредбите на националното законодателство в съответствие с Договорите и които не оказват решаващо влияние върху контролираното юридическо лице.
3. Възлагащ орган или възложител съгласно член 7, параграф 1, буква а), който не упражнява върху публичноправно или частноправно юридическо лице контрол по смисъла на параграф 1 от настоящия член, може въпреки това да възложи на това юридическо лице концесия, без да прилага настоящата директива, когато са изпълнени всички условия по-долу:
а)
възлагащият орган или възложителят съгласно член 7, параграф 1, буква а) упражнява съвместно с други възлагащи органи или възложители контрол върху това юридическо лице, подобен на този, който те упражняват върху собствените си структурни звена;
б)
повече от 80 % от дейността на това юридическо лице се извършва при изпълнението на задачи, възложени му от контролиращите възлагащи органи или възложители или от други юридически лица, контролирани от същите възлагащи органи или възложители; и
в)
в контролираното юридическо лице няма пряко частно капиталово участие, с изключение на форми на участие на частен капитал, които не са свързани с контролни и блокиращи правомощия, които се изискват от разпоредбите на националното законодателство в съответствие с Договорите и които не оказват решаващо влияние върху контролираното юридическо лице.
За целите на първа алинея, буква а) от настоящия параграф възлагащите органи или възложителите по член 7, параграф 1, буква а) упражняват съвместно контрол върху юридическо лице, когато са изпълнени всички условия по-долу:
i)
органите по вземане на решение на контролираното юридическо лице са съставени от представители на всички участващи възлагащи органи или възложители. Отделни представители могат да представляват няколко или всички участващи възлагащи органи или възложители;
ii)
тези възлагащи органи или възложители са в състояние съвместно да упражнят решаващо влияние върху стратегическите цели и значимите решения на контролираното юридическо лице; и
iii)
контролираното юридическо лице не преследва интереси, които са в противоречие с интересите на контролиращите възлагащи органи или възложители.
4. Договор, сключен изключително между два или повече възлагащи органи или възложители по член 7, параграф 1, буква а), попада извън обхвата на настоящата директива, когато са изпълнени всички условия по-долу:
а)
договорът установява или осъществява сътрудничество между участващите възлагащи органи или възложители, за да се гарантира, че задълженията им за предоставяне на обществени услуги се изпълняват с оглед на постигането на общи за тях цели;
б)
осъществяването на това сътрудничество се ръководи единствено от съображения, свързани с обществения интерес; и
в)
участващите възлагащи органи или възложители извършват на свободния пазар по-малко от 20 % от дейностите, свързани със сътрудничеството.
5. За определяне на процента от дейността, посочен в параграф 1, първа алинея, буква б), параграф 3, първа алинея, буква б) и параграф 4, буква в), се взема предвид средният общ оборот или подходящ друг показател, основан на дейността, например разходите на съответното юридическо лице, възлагащ орган или възложител по член 7, параграф 1, буква а) във връзка с услуги, доставки и строителство през трите години, предшестващи възлагането на концесията.
Когато поради дататa нa създаване или на започване на дейността на юридическото лице, възлагащия орган или възложителя или поради реорганизация на дейността му няма данни за оборота или за друг показател, основан на дейността, например разходите, зa предходните три години или когато тези данни вече не са актуални, е достатъчно да се докаже, че способът за измерване на дейността е достоверен, по-специално посредством прогнози за дейността.
Раздел III
Общи разпоредби
Член 18
Срок на концесията
1. Срокът на концесиите е ограничен. Той се определя от възлагащия орган или възложителя в зависимост от необходимото строителство или услуги.
2. За концесии, надвишаващи пет години, максималният срок на концесията не трябва да надвишава времето, в рамките на което може разумно да се очаква концесионерът да си възвърне направените инвестиции за експлоатация на строителството или услугите и да получи доход от вложения капитал, като се отчитат инвестициите, необходими за постигане на конкретните цели на договора.
Инвестициите, които се вземат предвид за целите на това изчисление, включват както първоначалните инвестиции, така и инвестициите, направени по време на срока на концесията.
Член 19
Социални и други специфични услуги
За концесиите за социални и други специфични услуги, изброени в приложение IV, които попадат в обхвата на настоящата директива, се прилагат единствено задълженията по член 31, параграф 3 и членове 32, 46 и 47.
Член 20
Смесени договори
1. Договори за концесии, които имат за предмет както строителство, така и услуги, се възлагат в съответствие с разпоредбите, приложими за вида концесия, която характеризира основния предмет на въпросния договор.
При смесени договори за концесии, включващи отчасти социални и други специфични услуги по приложение IV и отчасти други услуги, основният предмет се определя в зависимост от това коя от прогнозните стойности на съответните услуги е по-висока.
2. Когато различните части на даден договор са обективно делими, се прилагат параграфи 3 и 4. Когато различните части на даден договор са обективно неделими, се прилага параграф 5.
Когато част от даден договор попада в обхвата на член 346 ДФЕС или Директива 2009/81/ЕО, се прилага член 21 от настоящата директива.
При договори, предназначени да обхващат няколко дейности, една от които се подчинява на приложение II към настоящата директива или на Директива 2014/25/ЕС, приложимите разпоредби се определят съгласно член 22 от настоящата директива и член 6 от Директива 2014/25/ЕС съответно.
3. При договори, в чийто предмет се съдържат както елементи, попадащи в обхвата на настоящата директива, така и други елементи, възлагащите органи и възложителите могат да решат да възложат отделни договори за отделните части. Когато възлагащите органи или възложителите решат да възложат отделни договори за отделните части, решението относно правния режим, приложим за всеки отделен договор, се взема въз основа на характеристиките на съответната част.
Когато възлагащите органи или възложителите решат да възложат един договор и освен ако в параграф 4 от настоящия член или в член 21 не е предвидено друго, настоящата директива се прилага за получения в резултат на това смесен договор, независимо от стойността на частите, които в противен случай биха били уредени от различен правен режим, и независимо от това от кой правен режим биха били уредени иначе тези части.
4. При смесени договори, съдържащи елементи на концесии, както и елементи на договори за обществена поръчка, които попадат в обхвата на Директива 2014/24/ЕС, или договори, които попадат в обхвата на Директива 2014/25/ЕС, смесеният договор се възлага съгласно Директива 2014/24/ЕС или Директива 2014/25/ЕС съответно.
5. Когато различните части на даден договор са обективно неделими, приложимият правен режим се определя въз основа на основния предмет на договора.
Когато договорите включват елементи както на концесия за услуги, така и на договор за доставки, основният предмет се определя в зависимост от това коя от прогнозните стойности на съответните услуги или доставки е по-висока.
Член 21
Договори за смесени поръчки, включващи аспекти, свързани с отбраната или сигурността
1. Настоящият член се прилага при смесени договори, които имат за предмет елементи на концесия, попадаща в обхвата на настоящата директива, и обществена поръчка или други елементи, попадащи в обхвата на член 346 ДФЕС или на Директива 2009/81/ЕО.
При договори, предназначени да обхващат няколко дейности, за една от които се прилага приложение II към настоящата директива или Директива 2014/25/ЕС, а друга попада в обхвата на член 346 ДФЕС или на Директива 2009/81/ЕО, приложимите разпоредби се определят в съответствие с член 23 от настоящата директива и член 26 от Директива 2014/25/ЕС съответно.
2. Когато различните части на даден договор са обективно делими, възлагащите органи или възложителите могат да решат да възложат отделни договори за отделните части или да възложат един договор.
Когато възлагащите органи или възложителите решат да възложат отделни договори за отделните части, решението относно правния режим, приложим за всеки отделен договор, се взема въз основа на характеристиките на съответната част.
Когато възлагащите органи или възложителите решат да възложат един договор, за определянето на приложимия правен режим се прилагат следните критерии:
а)
когато част от даден договор попада в обхвата на член 346 ДФЕС или различни части попадат в обхвата на член 346 ДФЕС и на Директива 2009/81/ЕО съответно, договорът може да бъде възложен, без да се прилага настоящата директива, при условие че възлагането на един договор е обосновано от обективни причини;
б)
когато част от даден договор попада в обхвата на Директива 2009/81/ЕО, договорът може да бъде възложен в съответствие с настоящата директива или в съответствие с Директива 2009/81/ЕО, при условие че възлагането на един договор е обосновано от обективни причини.
Решението за възлагане само на един договор не трябва обаче да бъде взето с цел изключване на договори от обхвата на настоящата директива или на Директива 2009/81/ЕО.
3. Когато различните части на даден договор са обективно неделими, договорът може да бъде възложен, без да се прилага настоящата директива, ако включва елементи, за които се прилага член 346 ДФЕС.В противен случай възлагащият орган или възложителят може да реши да възложи договора в съответствие с настоящата директива или в съответствие с Директива 2009/81/ЕО.
Член 22
Договори, обхващащи дейности по приложение II и други дейности
1. Чрез дерогация от член 20, по отношение на договори, предназначени да обхванат няколко дейности, възложителите могат да решат да възложат отделни договори за всяка дейност или да възложат един договор. Когато възложителите решат да възложат отделни договори, решението относно правилата, приложими за всеки отделен договор, се взема въз основа на характеристиките на съответната отделна дейност.
Независимо от член 20, когато възложителите решат да възложат един договор, се прилагат параграфи 2 и 3 от настоящия член. При все това, когато една от съответните дейности попада в обхвата на член 346 ДФЕС или на Директива 2009/81/ЕО, се прилага член 23 от настоящата директива.
Решението дали да се възложи един договор или да се възложат няколко отделни договора не трябва да бъде взето с цел изключване на договора или договорите от обхвата на настоящата директива или, когато е приложимо - от обхвата на Директива 2014/24/ЕС или Директива 2014/25/ЕС.
2. За договори, предназначени дa обхванат няколко дейности, се прилагат правилата, приложими за дейността, зa която основно са предназначени.
3. При договори, при които е обективно невъзможно да се определи за коя от дейностите е предназначен основно договорът, приложимите правила се определят в съответствие със следните критерии:
а)
концесията се възлага в съответствие с разпоредбите на настоящата директива, приложими за концесии, възлагани от възлагащи органи, ако за една от дейностите, за които е предназначен договорът, се прилагат разпоредбите на настоящата директива, приложими за концесии, възлагани от възлагащи органи, а за друга -разпоредбите на настоящата директива, приложими за концесии, възлагани от възложители;
б)
договорът се възлага в съответствие с Директива 2014/24/ЕС, ако за една от дейностите, за които е предназначен договорът, се прилага настоящата директива, а за друга - Директива 2014/24/ЕС;
в)
договорът се възлага в съответствие с настоящата директива, ако за една от дейностите, за които е предназначен договорът, се прилага настоящата директива, а за другата не се прилага нито настоящата директива, нито Директива 2014/24/ЕС, нито Директива 2014/25/ЕС.
Член 23
Концесии, обхващащи дейности по приложение II и дейности, включващи аспекти, свързани с отбраната или сигурността
1. При договори, предназначени да обхванат няколко дейности, възложителите могат да решат да възложат отделни договори за всяка отделна дейност или да възложат само един договор. Когато възложителите решат да възложат отделни договори за отделните части, решението кой правен режим се прилага за всеки отделен договор се взема въз основа на характеристиките на съответната отделна дейност.
Независимо от член 21, когато възложителите решат да възложат само един договор, се прилага параграф 2 от настоящия член.
Решението дали да се възложи само един договор или няколко отделни договора не трябва обаче да бъде взето с цел изключване на договора или договорите от приложното поле на настоящата директива или на Директива 2009/81/ЕО.
2. При договори, предназначени да обхванат дейност, за която се прилага настоящата директива, и друга дейност, която:
а)
попада в обхвата на член 346 ДФЕС, или
б)
се урежда от Директива 2009/81/ЕО,
възложителят може да:
i)
възложи договор, без да прилага настоящата директива в случаите по буква а); или
ii)
да възложи договор в съответствие с настоящата директива или в съответствие с Директива 2009/81/ЕО в случаите по буква б). Първа алинея от настоящия параграф не засяга праговете и изключенията, предвидени в Директива 2009/81/ЕО.
Договорите, посочени в буква б), които включват и поръчки или други елементи, попадащи в обхвата на член 346 ДФЕС, могат да бъдат възлагани, без да се прилага настоящата директива.
Прилагането на настоящия параграф обаче зависи от условието възлагането на един договор да е обосновано от обективни причини и решението за възлагане на един договор да не се взема с цел изключване на договори от обхвата на настоящата директива.
Раздел IV
Специални случаи
Член 24
Запазени концесии
Държавите членки могат да запазят правото на участие в процедури за възлагане на концесия за защитени предприятия и икономически оператори, чиято основна цел е социалното и професионалното интегриране на хора с увреждания или хора в неравностойно положение, или могат да предвидят такива концесии да бъдат изпълнявани по програми за създаване на защитени работни места, при условие че най-малко 30 % от служителите на тези предприятия, икономически оператори или програми са работници с увреждания или в неравностойно положение. В обявлението за концесията или, в случай на концесии за услуги по член 19 - в обявлението за предварителна информация, се съдържа позоваване на настоящия член.
Член 25
Услуги за научноизследователска и развойна дейност
Настоящата директива се прилага само за концесии за услуги за научноизследователска и развойна дейност, обхванати от кодове от 73000000-2 до 73120000-9, 73300000-5, 73420000-2 и 73430000-5 по CPV, когато са изпълнени и двете условия по-долу:
а)
ползите възникват изцяло за възлагащия орган или възложителя, за да ги използва при осъществяването на дейността си; и
б)
предоставената услуга се заплаща изцяло от възлагащия орган или възложителя.
ГЛАВА II
Принципи
Член 26
Икономически оператори
1. Икономически оператори, които съгласно правото на държавата членка, в която са установени, имат право да предоставят съответните услуги, не могат да бъдат отхвърлени единствено на основанието, че съгласно правото на държавата членка, в която се възлага договорът, от тях се изисква да бъдат физически или юридически лица.
От юридическите лица може да се изисква да посочат в офертата или в заявлението имената и съответната професионална квалификация на лицата, които ще отговарят за изпълнението на съответния договор.
2. Групите от икономически оператори, включително временните сдружения, могат да участват в процедури за възлагане на концесия. Възлагащите органи или възложителите не могат да изискват от тях да имат определена правна форма, за да представят оферта или заявление за участие.
Когато е необходимо, възлагащите органи или възложителите могат да поясняват в документацията за концесията по какъв начин групи от икономически оператори трябва да изпълняват изискванията, свързани с икономическото и финансовото състояние или с техническите и професионалните способности по член 38, при условие че това е обосновано от обективни причини и е пропорционално. Държавите членки могат да установят стандартни условия за начина, по който се изпълняват тези изисквания от групи от икономически оператори. Условията за изпълнение на концесията от такива групи от икономически оператори, които са различни от условията за индивидуалните участници, също трябва да са обосновани от обективни причини и да са пропорционални.
3. Независимо от параграфи 1 и 2 възлагащите органи и възложителите могат да изискват от групите от икономически оператори да възприемат определена правна форма, след като им бъде възложен договорът, доколкото такава промяна е необходима за задоволителното му изпълнение.
Член 27
Номенклатури
1. Всички препратки към номенклатури в контекста на възлагането на концесии трябва да се основават на Общия терминологичен речник, свързан с обществените поръчки (CPV), приет съгласно Регламент (ЕО) № 2195/2002 на Европейския парламент и на Съвета (27).
2. На Комисията се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 48 за адаптиране на кодовете по CPV, посочени в настоящата директива, когато се налага в настоящата директива да бъдат отразени промени в номенклатурата по CPV и тези промени не водят до изменение в нейния обхват.
Член 28
Поверителност
1. Освен ако не е предвидено друго в настоящата директива или в националното право, на което е подчинен възлагащият орган, по-специално законодателството относно достъпа до информация, и без да се засягат задълженията, свързани с обявяването на възложените договори за концесия и с информацията за кандидати и оференти по смисъла на членове 32 и 40, възлагащият орган или възложителят не може да разкрива информация, предоставена му от икономическите оператори, която те са определили като поверителна, включително, но не само, технически или търговски тайни и поверителните аспекти на офертите.
Настоящият член не е пречка пред публичното оповестяване на неповерителните части от сключените договори, включително на всички последващи изменения.
2. Възлагащият орган или възложителят може да наложи на икономическите оператори изисквания, имащи за цел защитата на поверителния характер на информацията, която той предоставя в хода на процедурата за възлагане на концесия.
Член 29
Правила за предаване на информация
1. Освен когато използването на електронни средства е задължително съгласно член 33, параграф 2 и член 34, държавите членки или възлагащите органи и възложителите могат да изберат едно или няколко от следните средства за комуникация за целия обмен на съобщения и информация:
а)
електронни средства;
б)
поща или факс;
в)
устна комуникация, включително по телефон, за информация, която не включва съществени елементи от процедурата за възлагане на концесия, при условие че съдържанието на устната комуникация е документирано в достатъчна степен на траен носител;
г)
връчване на ръка, което се удостоверява с разписка за получаване.
Държавите членки могат да въведат задължително използване на електронни средства за комуникация по отношение на концесиите, което надхвърля задълженията по член 33, параграф 2 и член 34.
2. Избраните средства за комуникация трябва да са общодостъпни и недискриминационни и да не ограничават достъпа на икономическите оператори до процедурата за възлагане на концесия. Инструментите и устройствата, използвани за предаване на информация с електронни средства, както и техническите им характеристики, трябва да са оперативно съвместими с продуктите на информационните и комуникационните технологии за общо ползване.
При всеки случай на предаване, обмен и съхраняване на информация възлагащите органи и възложителите гарантират защитата на целостта на данните и на поверителността на заявленията и офертите. Те разглеждат съдържанието на заявленията и офертите само след изтичане на крайния срок за тяхното подаване.
ДЯЛ II
ПРАВИЛА ЗА ВЪЗЛАГАНЕТО НА КОНЦЕСИИ:
ОБЩИ ПРИНЦИПИ И ПРОЦЕДУРНИ ГАРАНЦИИ
ГЛАВА I
Общи принципи
Член 30
Общи принципи
1. Възлагащият орган или възложителят е свободен да организира процедурата за избор на концесионер при спазване на разпоредбите на настоящата директива.
2. Организирането на процедурата по възлагане на концесия трябва да спазва принципите по член 3. По-специално в хода на процедурата по възлагане на концесия възлагащият орган или възложителят не трябва да предоставя по дискриминационен начин информация, която може да даде предимство на някои кандидати или оференти за сметка на други.
3. Държавите членки вземат необходимите мерки, за да гарантират, че при изпълнението на договорите за концесия икономическите оператори спазват приложимите задължения в областта на екологичното, социалното и трудовото право, установени с правото на Съюза, националното право, колективни споразумения или с разпоредби на международното екологично, социално и трудово право, които са изброени в приложение X.
4. На Комисията се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 48 за изменение на списъка в приложение Х, когато това е необходимо с цел добавяне на нови международни споразумения, ратифицирани от всички държави членки, или когато посочените съществуващи международни споразумения вече не са ратифицирани от всички държави членки или са претърпели други изменения, например по отношение на техния обхват, съдържание или наименование.
Член 31
Обявления за концесии
1. Възлагащите органи и възложителите, които желаят да възложат концесия, оповестяват намерението си посредством обявление за концесия.
2. Обявленията за концесии трябва да съдържат информацията, посочена в приложение V и, когато е целесъобразно, друга информация, счетена за полезна от възлагащия орган или възложителя, в съответствие с формата на стандартните образци.
3. Възлагащите органи и възложителите, които желаят да възложат концесия за социални и други специфични услуги, изброени в приложение IV, оповестяват намерението си за планираното възлагане на концесия, като публикуват обявление за предварителна информация. Тези обявления трябва да съдържат информацията, посочена в приложение VI.
4. Чрез дерогация от параграф 1 от възлагащите органи или възложители не се изисква да публикуват обявление за концесия, когато строителството или услугите могат да се осигурят само от конкретен икономически оператор поради някоя от следните причини:
а)
целта на концесията е създаване или придобиване на уникално произведение на изкуството или художествено изпълнение;
б)
отсъствие на конкуренция по технически причини;
в)
съществуване на изключително право;
г)
закрила на права върху интелектуалната собственост и изключителни права, различни от определените в член 5, точка 10.
Изключенията, предвидени в букви б), в) и г) от първа алинея, се прилагат само когато не съществува достатъчно добра алтернатива или заместител и отсъствието на конкуренция не се дължи на изкуствено стесняване на параметрите на възлагането на концесия.
5. Чрез дерогация от параграф 1 от възлагащия орган или възложителя не се изисква да публикува ново обявление за концесия, когато не са подадени заявления, оферти, подходящи оферти или подходящи заявления в отговор на предходна процедура за възлагане на концесия, при условие че първоначално обявените условия на договора за концесия не са съществено изменени и че е изпратен доклад до Комисията, когато тя е поискала това.
За целите на първа алинея се счита, че дадена оферта не е подходяща, когато не съответства на концесията, тъй като явно не може без съществени промени да отговори на потребностите и изискванията на възлагащия орган или възложителя, посочени в документацията за концесията.
За целите на първа алинея заявлението се счита за неподходящо:
а)
когато съответният кандидат трябва или може да бъде изключен съгласно член 38, параграфи 5-9 или не отговаря на критериите за подбор, установени от възлагащия орган или възложителя в съответствие с член 38, параграф 1;
б)
когато заявлението съдържа оферти, които са неподходящи по смисъла на втора алинея.
Член 32
Обявления за възлагане на концесия
1. Не по-късно от 48 дни след възлагането на концесията възлагащите органи и възложителите изпращат, в съответствие с процедурите по член 33, обявление за възлагане на концесия, съдържащо резултатите от процедурата по възлагане на концесия. За социални и други специфични услуги, изброени в приложение IV, тези обявления обаче могат да бъдат групирани на тримесечна основа. В този случай те изпращат групираните обявления за тримесечието в срок до 48 дни след края на всяко тримесечие.
2. Обявленията за възлагане на концесия трябва да съдържат информацията, посочена в приложение VII, а по отношение на концесиите за социални и други специфични услуги, изброени в приложение IV - информацията, посочена в приложение VIII, и се публикуват съгласно член 33.
Член 33
Форма и начин на публикуване на обявленията
1. Обявленията за концесии, обявленията за възлагане на концесия и обявлението по член 43, параграф 1, втора алинея трябва да съдържат информацията, посочена в приложения V, VII и VIII под формата на стандартни образци, включително стандартни образци за внасяне на поправки.
Комисията установява тези стандартни образци чрез актове за изпълнение. Тези актове за изпълнение се приемат в съответствие с процедурата по консултиране, посочена в член 50.
2. Обявленията, посочени в параграф 1, се изготвят, предават се на Службата за публикации на Европейския съюз чрез електронни средства и се публикуват в съответствие с приложение IX. Службата за публикации на Европейския съюз изпраща на възлагащия орган или възложителя потвърждение за получаването на обявлението и за публикуването на изпратената информация, като посочва датата на публикуването, която представлява доказателство за публикуване. Обявленията се публикуват не по-късно от пет дни след тяхното изпращане. Разходите за публикуване на обявленията от Службата за публикации на Европейския съюз се поемат от Съюза.
3. Обявленията за концесии се публикуват без съкращения на един или повече официални езици на институциите на Съюза, избрани от възлагащия орган или възложителя. Текстът на този език или на тези езици представлява единственият автентичен текст или текстове. Обобщение на важните елементи на всяко обявление се публикува на останалите официални езици на институциите на Съюза.
4. Обявленията за концесии и обявленията за възлагане на концесия не се публикуват на национално равнище, преди публикуването им от Службата за публикации на Европейския съюз, освен ако публикуването на равнището на Съюза не бъде направено в срок от 48 часа, след като Службата за публикации на Европейския съюз потвърди получаването на обявлението по параграф 2 от възлагащия орган или възложителя. Обявленията за концесии и обявленията за възлагане на концесия, публикувани на национално равнище, не може да съдържат информация, различна от тази в обявленията, изпратени на Службата за публикации на Европейския съюз, но в тях се посочва датата на изпращане на обявлението на Службата за публикации на Европейския съюз.
Член 34
Достъп до документацията за концесията по електронен път
1. Възлагащите органи и възложителите предоставят неограничен и пълен безплатен пряк достъп чрез електронни средства до документацията за концесията от датата на публикуване на обявлението за концесия или ако обявлението за концесия не съдържа покана за подаване на оферти, от датата на изпращане на поканата за подаване на оферти. В текста на обявлението за концесия или поканите се посочва интернет адресът, на който е достъпна документацията за концесията.
2. Когато при надлежно обосновани обстоятелства, поради извънредни, свързани със сигурността или технически причини, или поради особено чувствителния характер на търговската информация, който изисква изключително високо ниво на защита, не може да се предостави неограничен и пълен безплатен пряк достъп чрез електронни средства до определена документация за концесията, възлагащите органи или възложителите посочват в обявлението или поканата за представяне на оферти, че съответната документация за концесията ще бъдат изпратена по друг начин, а не чрез електронни средства, и че срокът за получаване на офертите ще бъде удължен.
3. Когато е отправено своевременно искане за това, възлагащите органи и възложителите или компетентните служби осигуряват на всички кандидати или оференти, участващи в процедурата за възлагане на концесия, допълнителна информация, отнасяща се до документацията за концесията, не по-късно от шест дни преди определения срок за получаване на офертите.
Член 35
Борба с корупцията и предотвратяване на конфликти на интереси
Държавите членки изискват от възлагащите органи и възложителите да вземат необходимите мерки за борба с измамите, предоставянето на привилегии и корупцията и за ефективно предотвратяване, разкриване и отстраняване на конфликтите на интереси, които възникват при провеждането на процедури за възлагане на концесия, така че да се избегне нарушаването на конкуренцията и да се осигури прозрачността на процедурата за възлагане и равнопоставеността на всички кандидати и оференти.
Понятието „конфликт на интереси“ включва най-малкото всяко положение, при което служители на възлагащия орган или възложителя, които участват в провеждането на процедурата за възлагане на концесия или могат да повлияят на резултата от нея, имат пряк или косвен финансов, икономически или друг личен интерес, за който би могло да се приеме, че влияе на тяхната безпристрастност и независимост във връзка с процедурата за възлагане на концесия.
По отношение на конфликтите на интереси взетите мерки не надхвърлят строго необходимото за предотвратяване на потенциален конфликт на интереси или премахване на установен конфликт на интереси.
ГЛАВА II
Процедурни гаранции
Член 36
Технически и функционални изисквания
1. В техническите и функционалните изисквания се определят необходимите характеристики на строителството или услугите - предмет на концесията. Те се посочват в документите за концесията.
Тези характеристики могат да се отнасят и до конкретния процес на производство или предоставяне на заявеното строителство или услуги, при условие че са свързани с предмета на договора и са пропорционални на неговите стойност и цели. Тези характеристики могат да включват например нива на качество, ниво на изпълнение спрямо изискванията за опазване на околната среда и климата, проектиране, което да отговаря на всички изисквания (включително достъп за хора с увреждания) и оценяване на съответствието, работни характеристики, безопасност или размери, терминология, символи, изпитване и методи на изпитване, маркиране и етикетиране или инструкции за употреба.
2. Освен ако това не е обосновано от предмета на договора, в техническите и функционалните изисквания не се посочва конкретен модел или източник или специфичен процес, който характеризира продуктите или услугите, предлагани от конкретен икономически оператор, нито търговска марка, патент, тип или конкретно производство, което би довело до облагодетелстване или отстраняване на някои предприятия или продукти. Подобно посочване се разрешава в изключителни случаи, когато е невъзможно предметът на договора да се опише достатъчно точно и разбираемо. Към това посочване се добавят думите „или еквивалентно“.
3. Възлагащият орган или възложителят не може да отхвърля оферта с аргумента, че оферираното строителство или услуги не съответстват на техническите и функционалните изисквания, които е посочил, ако оферентът докаже в своята оферта по какъвто и да било подходящ начин, че предлаганите решения удовлетворяват по еквивалентен начин техническите и функционалните изисквания.
Член 37
Процедурни гаранции
1. Концесии се възлагат въз основа на критериите за възлагане, определени от възлагащия орган или възложителя в съответствие с член 41, когато са изпълнени всички условия по-долу:
а)
оферентът спазва минималните изисквания, установени, когато това е приложимо, от възлагащия орган или от възложителя;
б)
оферентът спазва условията за участие, посочени в член 38, параграф 1; и
в)
оферентът не е изключен от участие в процедурата по възлагане в съответствие с член 38, параграфи 4-7 и при спазване на член 38, параграф 9.
Минималните изисквания, посочени в буква а), съдържат условията и характеристиките (по-специално технически, физически, функционални и правни), на които оферентите следва да отговарят или които следва да притежават.
2. Възлагащият орган или възложителят предоставят:
а)
в обявлението за концесия - описание на концесията и условията за участие;
б)
в обявлението за концесията, в поканата за подаване на оферти или в друга документация за концесията - описание на критериите за възлагане и когато е приложимо, минималните изисквания, които трябва да се изпълнят.
3. Възлагащият орган или възложителят може да ограничи броя кандидати или оференти до подходящо ниво, при условие че това се прави по прозрачен начин и въз основа на обективни критерии. Броят на поканените кандидати или оференти трябва да е достатъчен, за да се гарантира реална конкуренция.
4. Възлагащият орган или възложителят дава на всички участници описание на предвидената организация на процедурата и приблизителен срок за приключване. Всички изменения се съобщават на всички участници и доколкото касаят елементи, присъстващи в обявлението за концесията, на всички икономически оператори.
5. Възлагащият орган или възложителят гарантира подходящото регистриране на основните етапи от процедурата чрез средствата, които счита за подходящи, в съответствие с член 28, параграф 1.
6. Възлагащият орган или възложителят може да води преговори с кандидатите и оферентите. Предметът на концесията, критериите за възлагане и минималните изисквания не се променят в хода на преговорите.
Член 38
Подбор и оценка на качествата на кандидатите
1. Възлагащите органи и възложителите проверяват изпълнението на условията за участие, свързани с професионалните и техническите способности и финансовото и икономическото състояние на кандидатите или оферентите въз основа на личните декларации, свидетелството или свидетелствата, които се представят като доказателство в съответствие с изискванията на обявлението за концесията, които са недискриминационни и пропорционални на предмета на концесията. Условията за участие трябва да са свързани със и пропорционални на необходимостта да се гарантира способността на концесионера да изпълни концесията при отчитане на предмета на концесията и целта да се осигури реална конкуренция.
2. За изпълнението на условията за участие, посочени в параграф 1, икономическият оператор може, когато е целесъобразно и за конкретна концесия, да използва капацитета на други субекти, независимо от правното естество на връзките му с тях. Когато икономически оператор иска да използва капацитета на други субекти, той трябва да докаже на възлагащия орган или възложителя, че за целия срок на концесията ще разполага с необходимите ресурси, например като представя доказателство за поетия от посочените субекти ангажимент за тази цел. По отношение на финансовото състояние възлагащият орган или възложителят може да изиска икономическият оператор и тези субекти да носят обща отговорност за изпълнението на договора.
3. При същите условия група от икономически оператори по член 26 може да използва капацитета на участниците в групата или на други субекти.
4. Възлагащите органи и възложителите по член 7, параграф 1, буква а) изключват икономически оператор от участие в процедура за възлагане на концесия, когато са установили, че този икономически оператор е осъден с окончателна присъда на едно от следните основания:
а)
участие в престъпна организация по смисъла на член 2 от Рамково решение 2008/841/ПВР на Съвета (28);
б)
корупция по смисъла на член 3 от Конвенцията за борба с корупцията, в която участват длъжностни лица на Европейските общности или длъжностни лица на държавите - членки на Европейския съюз (29), и член 2, параграф 1 от Рамково решение 2003/568/ПВР на Съвета (30), както и корупция по смисъла на националното право на възлагащия орган или възложителя или на икономическия оператор;
в)
измама по смисъла на член 1 от Конвенцията за защита на финансовите интереси на Европейските общности (31);
г)
терористични престъпления или престъпления, свързани с терористични дейности по смисъла съответно на членове 1 и 3 от Рамково решение 2002/475/ПВР на Съвета (32), или подбудителство, помагачество или съучастие или опит за извършване на престъпление, както е посочено в член 4 от същото рамково решение;
д)
изпиране на пари или финансиране на тероризъм по смисъла на член 1 от Директива 2005/60/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (33);
е)
детски труд и други форми на трафик на хора по смисъла на член 2 от Директива 2011/36/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (34).
Задължението за изключване на икономически оператор се прилага и когато осъденото с окончателна присъда лице е член на административния, управителния или надзорния орган на този икономически оператор или има правомощия да представлява, да взема решения или да упражнява контрол в рамките на тези органи.
Възлагащите органи, различни от посочените в член 7, параграф 1, буква а), могат да изключат икономически оператор от участие в процедура за възлагане на концесия, когато им е известно, че този икономически оператор е осъден с окончателна присъда на едно от основанията, изброени в първа алинея от настоящия параграф.
5. Възлагащите органи и възложителите по член 7, параграф 1, буква а) изключват икономическия оператор от участие в процедура за възлагане на концесия, когато им е известно, че този икономически оператор е нарушил задълженията си по отношение на плащането на данъци или социалноосигурителни вноски и това е установено със съдебен или административен акт с окончателен и обвързващ характер в съответствие с правните норми на държавата, в която той е установен, или с тези на държавата членка на възлагащия орган или възложителя.
Освен това възлагащите органи и възложителите по член 7, параграф 1, буква а), по собствена инициатива или по искане на държавите членки, могат да изключат от участие в процедура за възлагане на концесия икономически оператор, когато възлагащият орган или възложителят може да докаже с подходящи средства, че този икономически оператор е нарушил задълженията си по отношение на плащането на данъци или социалноосигурителни вноски.
Настоящият параграф престава да се прилага, когато икономическият оператор изпълни задълженията си, като плати или поеме обвързващ ангажимент да изплати дължимите данъци или социалноосигурителни вноски, включително, когато е приложимо, всякакви начислени лихви или глоби.
6. По изключение държавите членки могат да предвидят дерогация от задължителното изключване по параграфи 4 и 5 по първостепенни причини от обществен интерес, като общественото здраве или опазването на околната среда.
Държавите членки могат също така да предвидят дерогация от задължителното изключване по параграф 5, когато изключването би било явно непропорционално, по-специално когато не са платени само незначителни по размер данъци или социалноосигурителни вноски или когато икономическият оператор е уведомен за точния размер, дължим вследствие на нарушението на задълженията му по отношение на плащането на данъци или социалноосигурителни вноски, в момент, в който не е бил в състояние да вземе мерките, предвидени в параграф 5, трета алинея, преди изтичането на срока за представяне на заявлението.
7. Възлагащите органи или възложителите, по собствена инициатива или по искане на държавите членки, могат да изключат от участие във възлагане на концесия даден икономически оператор, ако е изпълнено едно от следните условия:
а)
когато могат да докажат по какъвто и да е подходящ начин, че са нарушени приложимите задължения по член 30, параграф 3;
б)
когато икономическият оператор е обявен в несъстоятелност или е предмет на процедура по несъстоятелност или ликвидация, когато активите му се управляват от ликвидатор или синдик или от съда, когато има споразумение с кредиторите си, когато стопанската му дейност е прекратена или е в подобно положение, произтичащо от сходна процедура съгласно националните законови и подзаконови разпоредби; възлагащият орган или възложителят може, по собствена инициатива или по искане на държавата членка, да реши да не изключва икономически оператор, който се намира в едно от изброените по-горе положения, когато е установил, че въпросният икономически оператор ще е в състояние да изпълни концесията, като се вземат предвид приложимите национални правила и мерки за продължаване на стопанската дейност в такива случаи;
в)
когато възлагащият орган може да докаже по подходящ начин, че икономическият оператор е виновен за тежко професионално нарушение, което поставя под въпрос честността му;
г)
когато конфликт на интереси по смисъла на член 35, втора алинея не може да бъде ефикасно разрешен чрез други мерки с по-ниска степен на намеса;
д)
когато възлагащият орган разполага с достатъчно убедителни данни, че икономическият оператор е сключил споразумения с други икономически оператори, насочени към нарушаване на конкуренцията;
е)
когато икономическият оператор е допуснал значителни или трайни недостатъци при изпълнението на съществено изискване в предходна концесия или предходен договор с възлагащ орган или възложител съгласно определеното в настоящата директива или в Директива 2014/25/ЕС, което е довело до предсрочно прекратяване на този предходен договор, изплащане на обезщетения или други подобни санкции;
ж)
когато икономическият оператор е виновен за сериозно изопачаване на данни при предоставянето на информацията, необходима за удостоверяване на липсата на основания за изключване или на изпълнението на критериите за подбор, не е предоставил такава информация или не е в състояние да представи необходимите документи в подкрепа на тази информация;
з)
когато икономическият оператор се е опитал да упражни непозволено влияние върху процеса на вземане на решения от възлагащия орган или възложителя, да получи поверителна информация, която може да му даде неоправдани предимства в процедурата за възлагане на концесия, или да предостави поради небрежност подвеждаща информация, която може да окаже съществено влияние върху решенията по отношение на изключването, подбора или възлагането;
и)
при концесии в областта на отбраната и сигурността, посочени в Директива 2009/81/ЕО, когато въз основа на каквито и да е доказателствени средства, включително източници на защитени данни, е установено, че икономическият оператор не притежава необходимата надеждност, изключваща рискове за сигурността на държавата членка.
8. Във всеки момент от процедурата възлагащите органи или възложителите, посочени в член 7, параграф 1, буква а), изключват икономически оператор, ако се окаже, че въпросният икономически оператор, поради свои действия или пропуски преди или по време на процедурата, се намира в едно от положенията, посочени в параграф 4 и параграф 5, първа алинея от настоящия член.
Във всеки момент от процедурата възлагащите органи и възложителите могат да изключат, по собствена инициатива или по искане на държавите членки, икономически оператор, ако се окаже, че въпросният икономически оператор, поради свои действия или пропуски преди или по време на процедурата, се намира в едно от положенията, посочени в параграф 5, втора алинея и в параграф 7.
9. Всеки икономически оператор, който се намира в едно от положенията по параграфи 4 и 7, може да представи доказателства за това, че предприетите от него мерки са достатъчни за доказване на неговата надеждност въпреки наличието на съответното основание за изключване. Ако бъде преценено, че тези доказателства са достатъчни, икономическият оператор не се изключва от процедурата.
За тази цел икономическият оператор доказва, че е платил или е в процес на плащане на обезщетение за всички вреди, настъпили в резултат от престъплението или нарушението, изяснил е изчерпателно фактите и обстоятелствата, като активно е съдействал на разследващите органи, и е взел конкретни технически, организационни и кадрови мерки, които са подходящи за предотвратяването на нови престъпления или нарушения. Мерките, предприети от икономическите оператори, се оценяват при отчитане на тежестта и конкретните обстоятелства, свързани с престъплението или нарушението. Ако бъде преценено, че мерките не са достатъчни, съответният икономически оператор получава становище с мотивите за това решение.
Икономически оператор, който е бил изключен с окончателна присъда от участие в процедури за възлагане на обществени поръчки или концесии, няма право да използва предвидената в настоящия параграф възможност по време на срока на изключването, произтичащ от тази присъда в държавата членка, в която присъдата поражда последици.
10. Държавите членки определят условията за прилагане на настоящия член чрез законови, подзаконови или административни разпоредби при спазване на правото на Съюза. Те определят по-специално максималния срок на изключване, в случай че икономическият оператор не е предприел мерките, посочени в параграф 9, за да докаже своята надеждност. Когато срокът на изключване не е определен с окончателна присъда, той не може да надвишава пет години от датата на осъждането с окончателна присъда в случаите по параграф 4 и три години от датата на съответното събитие в случаите по параграф 7.
Член 39
Срокове за получаване на заявления и оферти за концесии
1. При определяне на сроковете за получаване на заявления или на оферти възлагащите органи или възложителите отчитат по-специално сложността на концесията и времето, необходимо за изготвянето на оферти или заявления, без да се засягат минималните срокове, определени в настоящия член.
2. Когато заявленията или офертите могат да се изготвят само след посещение на обекта или след проверка на място на документите в подкрепа на документацията за възлагане на концесията, сроковете за получаване на заявления за концесията или за получаване на офертите се определят така, че всички заинтересовани икономически оператори да бъдат запознати с цялата информация, необходима за подготовка на заявленията или на офертите, като във всички случаи надвишават минималните срокове, определени в параграфи 3 и 4.
3. Минималният срок за получаване на заявления за концесията, независимо дали това включва офертите за концесията, се определя на 30 дни, считано от датата, на която е било изпратено обявлението за концесията.
4. Когато процедурата се провежда на последователни етапи, минималният срок за получаване на първоначални оферти се определя на 22 дни, считано от датата, на която е била изпратена поканата за представяне на оферти.
5. Срокът за получаване на офертите може да бъде съкратен с пет дни, ако възлагащият орган или възложителят приеме, че офертите могат да бъдат подадени чрез електронни средства съгласно член 29.
Член 40
Предоставяне на информация на кандидатите и оферентите
1. Възлагащият орган или възложителят уведомява своевременно всеки кандидат и оферент за взетите решения относно възлагането на концесия, включително името на спечелилия оферент, основанията за отхвърляне на заявлението или офертата му и основанията за всяко решение да не се възлага договор, за който е било публикувано обявление за концесия, или за започване на процедурата наново.
Освен това по искане на заинтересованата страна възлагащият орган или възложителят, по най-бързия възможен начин и във всички случаи не по-късно от 15 дни след получаване на писмено искане, уведомява оферентите, които са направили допустима оферта, за характеристиките и относителните предимства нa избраната офертa.
2. Възлагащият орган или възложителят може обаче да откаже достъп до определена информация по параграф 1, свързана с договора, когато разкриването ѝ би попречило на правоприлагането или би било в противоречие с обществения интерес, би увредило законните търговски интереси на публични или частни икономически оператори или би накърнило лоялната конкуренция между тях.
Член 41
Критерии за възлагане
1. Концесиите се възлагат въз основа нa обективни критерии, които зачитат принципите, посочени в член 3, и гарантират, че офертите се оценяват в условията нa реална конкуренция с цел набелязването на общите икономически предимства за възлагащия орган или възложителя.
2. Критериите за възлагане трябва да са свързани с предмета на концесията и да не дават неограничена свобода на избор на възлагащия орган или възложителя. Те могат да включват, наред с другото, екологични и социални критерии или критерии, свързани с иновациите.
Тези критерии са съпътствани от изисквания, позволяващи реална проверка на представената от оферентите информация.
Възлагащият орган или възложителят проверява дали оферентите изпълняват правилно критериите за възлагане.
3. Възлагащият орган или възложителят изброява критериите по значението им в низходящ ред.
Независимо от разпоредбите по първа алинея, когато възлагащият орган или възложителят получи оферта, предлагаща новаторско решение с изключително високо равнище на функционално изпълнение, което добросъвестен възлагащ орган или възложител не би могъл да предвиди, по изключение възлагащият орган или възложителят може да измени поредността на критериите по значение за възлагане, за да вземе предвид това новаторско решение. В такъв случай възлагащият орган или възложителят уведомява всички оференти за изменението на поредността на критериите по значение и отправя нова покана за представяне на оферти при спазване на минималните срокове, посочени в член 39,параграф 4. Когато критериите за възлагане са публикувани едновременно с обявлението за концесията, възлагащият орган или възложителят публикува ново обявление за концесия при спазване на минималните срокове, посочени в член 39, параграф 3.
Изменението на поредността на критериите по значение не трябва да води до дискриминация.
ДЯЛ III
ПРАВИЛА ЗА ИЗПЪЛНЕНИЕ НА КОНЦЕСИИТЕ
Член 42
Възлагане на подизпълнители
1. Компетентните национални органи осигуряват спазването на задълженията по член 30, параграф 3 от страна на подизпълнителите чрез подходящи действия, като действат в рамките на своята отговорност и компетентност.
2. В документите зa концесията възлагащият орган или възложителят може, по собствена инициатива или по искане на държава членка, дa поиска оферентът или кандидатът дa посочи в офертата си дела от концесията, за който възнамерява дa използва трети лица подизпълнители, както и всички предложени подизпълнители. Настоящият параграф не засяга въпроса зa отговорността нa основния концесионер.
3. При концесии за строителство и по отношение на услуги, които се предоставят на съоръжения под прекия надзор на възлагащия орган или на възложителя, след възлагането на концесията и най-късно при започването на изпълнението на концесията възлагащият орган или възложителят изисква от концесионера да му посочи името, данните за контакт и представителите на своите подизпълнители, участващи в това строителство или услуги, когато те са известни към този момент. Възлагащият орган или възложителят изисква от концесионера да го уведомява за всякакви промени в тази информация в хода на изпълнението на концесията, както и да му предоставя изискваната информация за всички нови подизпълнители, които се включват на по-късен етап в строителството или предоставянето на услугите.
Независимо от първа алинея държавите членки могат да наложат пряко на концесионера задължението да предоставя необходимата информация.
Първа и втора алинея не се прилагат за доставчиците.
Възлагащите органи и възложителите могат, по собствена инициатива или по искане на съответната държава членка, да разширят прилагането на задълженията, предвидени в първа алинея, например към:
а)
концесии за услуги, различни от тези за услуги, които се предоставят на съоръжения под прекия надзор на възлагащия орган или на възложителите, или на доставчици, участващи в концесии за строителство или услуги;
б)
подизпълнители на подизпълнители на концесионера или още по-надолу по веригата от подизпълнители.
4. За да се избегнат нарушения на задълженията по член 30, параграф 3, могат да се предприемат подходящи мерки, например:
а)
когато националното право на държава членка предвижда механизъм за обща отговорност между подизпълнителите и концесионера, държавата членка прави необходимото съответните правила да се прилагат при спазване на условията по член 30, параграф 3;
б)
възлагащите органи и възложителите могат, по собствена инициатива или по искане на държавите членки, да проверят дали има основания за изключване на подизпълнители в съответствие с член 38, параграфи 4-10. В такъв случай възлагащият орган или възложителят изисква от икономическия оператор да замени подизпълнител, по отношение на който проверката е показала, че има задължителни основания за изключване. Възлагащият орган или възложителят може, по собствена инициатива или по искане на държава членка, да изиска от икономическия оператор да замени подизпълнител, по отношение на който проверката е показала, че има незадължителни основания за изключване.
5. Държавите членки могат да предвидят по-строги правила за отговорност в националното си право.
6. Държавите членки, които решат да въведат мерките по параграфи 1 и 3, уточняват условията за прилагане на тези мерки със законови, подзаконови или административни разпоредби в съответствие с правото на Съюза. При това държавите членки могат да ограничат приложимостта им, например по отношение на определени видове договори, определени категории възлагащи органи, възложители или икономически оператори или определени суми.
Член 43
Изменение на договорите през техния срок на изпълнение
1. Договорите за концесия могат да бъдат изменяни без нова процедура за възлагане на концесия в съответствие с настоящата директива в следните случаи:
а)
когато измененията, независимо от паричната им равностойност, са предвидени в първоначалната документация за концесията чрез ясни, точни и недвусмислени клаузи за преразглеждане, които могат да включват клаузи за изменение на цената или опции. В тези клаузи се посочват обхватът и естеството на възможните изменения или опции, както и условията, при които те може да се използват. Те не предвиждат изменения или опции, които биха променили цялостния характер на концесията;
б)
за допълнително строителство или допълнителни услуги от първоначалния концесионер, които са станали необходими и не са включени в първоначалната концесия, когато смяната на концесионера:
i)
не може да се извърши поради икономически или технически причини, като изисквания за взаимозаменяемост или оперативна съвместимост със съществуващото оборудване, услуги или инсталации, възложени с първоначалната концесия; и
ii)
би предизвикала значително неудобство или съществено дублиране на разходите на възлагащия орган или възложителя.
Независимо от това за концесии, възложени от възлагащия орган с цел извършването на дейност, различна от посочените в приложение II, евентуалното увеличение на цената не може да превишава с повече от 50 % стойността на първоначалната концесия. Когато се правят няколко последователни изменения, това ограничение се прилага за стойността на всяко изменение. Тези последователни изменения не трябва да целят заобикаляне на настоящата директива;
в)
когато са изпълнени всички условия по-долу:
i)
необходимостта от изменение е предизвикана от обстоятелства, които добросъвестен възлагащ орган или възложител не би могъл да предвиди;
ii)
изменението не променя цялостния характер на концесията;
iii)
за концесии, възложени от възлагащия орган за целите на дейност, различна от посочените в приложение II, увеличението на стойността не превишава с повече от 50 % стойността на първоначалната концесия. Когато се правят няколко последователни изменения, това ограничение се прилага за стойността на всяко изменение. Тези последователни изменения не трябва да целят заобикаляне на настоящата директива;
г)
когато нов концесионер заменя концесионера, на който възлагащият орган или възложителят първоначално е възложил концесията, вследствие на:
i)
недвусмислена клауза за преразглеждане или опция в съответствие с буква а);
ii)
цялостно или частично встъпване в положението на първоначалния концесионер след корпоративно преструктуриране, включително поглъщания, сливания, придобивания или несъстоятелност, от друг икономически оператор, който отговаря на първоначално установените критерии за качествен подбор, при условие че това не води до други съществени изменения на договора и не цели заобикаляне на прилагането на настоящата директива; или
iii)
когато възлагащият орган или възложителят сам поема задълженията на основния концесионер по отношение на неговите подизпълнители, ако тази възможност е предвидена в националното законодателство;
д)
когато измененията, независимо от стойността им, не са съществени по смисъла на параграф 4.
Възлагащите органи или възложителите, които са изменили дадена концесия в случаите по букви б) и в) от настоящия параграф, публикуват обявление за това в Официален вестник на Европейския съюз. Това обявление трябва да съдържа информацията, посочена в приложение ХI, и се публикува в съответствие с член 33.
2. В допълнение и без да е необходима проверка дали са спазени условията по параграф 4, букви а)-г), договорите за концесия могат да бъдат изменени, без да е необходимо провеждането на нова процедура за възлагане на концесия в съответствие с настоящата директива, когато стойността на изменението е едновременно под следните две стойности:
i)
прага по член 8; и
ii)
10 % от стойността на първоначалната концесия.
Изменението обаче не може да променя цялостния характер на концесията. Когато се правят няколко последователни изменения, стойността се изчислява въз основа на нетната обща стойност на последователните изменения.
3. За целите на изчисляването на стойността по параграф 1, букви б и в) и параграф 2, когато договорът за концесията съдържа клауза за индексация, за референтна стойност служи актуализираната стойност. Ако договорът за концесията не съдържа клауза за индексация, актуализираната стойност се изчислява въз основа на средната инфлация в държавата членка на възлагащия орган или възложителя.
4. Изменението на договор за концесия в рамките на неговия срок на изпълнение се счита за съществено по смисъла на параграф 1, буква д), когато прави концесията съществено различна по характер от първоначално възложената. При всички случаи, без да се засягат параграфи 1 и 2, изменението се счита за съществено, когато е изпълнено едно или повече от следните условия:
а)
изменението въвежда условия, които, ако бяха част от първоначалната процедура за възлагане на концесия, биха позволили допускането на кандидати, различни от първоначално избраните, или приемането на оферта, различна от първоначално приетата, или биха привлекли към участие в процедурата за възлагане на концесията допълнителни кандидати;
б)
изменението променя икономическия баланс на концесията в полза на концесионера по начин, който не е бил предвиден в първоначалната концесия;
в)
изменението значително разширява обхвата на концесията;
г)
когато нов концесионер заменя концесионера, на когото възлагащият орган или възложителят първоначално е възложил концесията, в случаи, различни от предвидените в параграф 1, буква г).
5. За изменения на разпоредбите на договора на концесията по време на срока на изпълнение, различни от предвидените в параграфи 1 и 2, е необходима нова процедура за възлагане на концесия в съответствие с настоящата директива.
Член 44
Прекратяване на договорите за концесия
Държавите членки осигуряват на възлагащите органи и възложителите възможността при условията, определени от приложимото национално право, да прекратяват договор за концесия по време на неговия срок, ако е изпълнено едно или повече от следните условия:
а)
концесията е изменена по начин, който налага провеждането на нова процедура за възлагане на концесия съгласно изискванията на член 43;
б)
по време на възлагането на концесията концесионерът се е намирал в едно от положенията по член 38, параграф 4 и следователно е трябвало да бъде изключен от процедурата за възлагане на концесия;
в)
Съдът на Европейския съюз е определил в производство по член 258 ДФЕС, че държава членка не е изпълнила задълженията си, произтичащи от Договорите, тъй като възлагащ орган или възложител от тази държава членка е възложил съответната концесия, без да изпълни задълженията си, произтичащи от Договорите и от настоящата директива.
Член 45
Мониторинг и докладване
1. С цел осигуряване на правилно и ефикасно изпълнение държавите членки гарантират, че най-малко посочените в настоящия член задачи се изпълняват от един или повече органи, ведомства или структури. Те посочват на Комисията всички органи, ведомства или структури, компетентни за изпълнението на тези задачи.
2. Държавите членки осигуряват мониторинг на прилагането на правилата за възлагане на концесия. Когато органите или структурите за мониторинг констатират конкретни нарушения, като измама, корупция, конфликт на интереси и други сериозни нередности, или системни проблеми, те трябва да разполагат с правомощията да съобщават за тези нарушения или проблеми на националните одитни органи, съдилища или юрисдикции или други подходящи органи или структури като омбудсмана, националните парламенти или комисиите към тях.
3. Резултатите от дейността по мониторинга съгласно параграф 2 се оповестяват публично чрез подходящи средства за информация.
Комисията може, най-много на всеки три години, да изисква от държавите членки да представят доклад от мониторинга, в който да се прави преглед на най-често срещаните причини за неправилно прилагане на правилата за възлагане на концесия, включително за евентуалните структурни или повтарящи се проблеми при прилагането на правилата, в това число за възможните случаи на измама и друго неправомерно поведение.
4. Държавите членки гарантират, че информацията и насоките относно тълкуването и прилагането на правото на Съюза в сферата на възлагането на концесии се предоставят безплатно, за да се подпомогнат възлагащите органи, възложителите и икономическите оператори при правилното прилагане на правилата на Съюза.
ДЯЛ IV
ИЗМЕНЕНИЯ НА ДИРЕКТИВИ 89/665/ЕИО И 92/13/ЕИО
Член 46
Изменения на Директива 89/665/ЕИО
Директива 89/665/ЕИО се изменя, както следва:
1)
В член 1 параграф 1 се заменя със следното:
„1. Настоящата директива се прилага за поръчките, посочени в Директива 2014/24/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (35), освен ако тези поръчки не са изключени от обхвата на директивата в съответствие с членове 7, 8, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17 и 37 от същата директива.
Настоящата директива се прилага също така за концесии, възложени от възлагащите органи, посочени в Директива 2014/23/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (36), освен ако тези концесии не са изключени от обхвата на директивата в съответствие с членове 10, 11, 12, 17 и 25 от същата директива.
Поръчки по смисъла на настоящата директива включват обществени поръчки, рамкови споразумения, концесии за строителство и услуги и динамични системи за покупка.
Държавите членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че по отношение на обществените поръчки, попадащи в обхвата на Директива 2014/24/ЕС или Директива 2014/23/ЕС, решенията, взети от възлагащите органи, могат да бъдат ефективно преразглеждани, и по-специално колкото е възможно най-бързо в съответствие с условията, посочени в членове 2-2е от настоящата директива, на основание, че тези решения са в нарушение на правото на Съюза в областта на обществените поръчки или националните разпоредби, транспониращи това право.
2)
В член 2а параграф 2 се изменя, както следва:
а)
първата алинея се заменя със следното:
„Договор не може да бъде сключен след решението за възлагане на обществена поръчка, попадаща в обхвата на Директива 2014/24/ЕС или Директива 2014/23/ЕС, преди изтичането на срок от най-малко 10 календарни дни, считано от деня след датата, на която решението за възлагане на поръчката е изпратено на съответните оференти и кандидати, когато се използват факс или електронни средства или - когато се използват други средства за комуникация - преди изтичането на срок от най-малко 15 календарни дни, считано от деня след датата, на която решението за възлагане на поръчката е изпратено на заинтересованите участници и кандидати, или най-малко 10 календарни дни, считано от деня след датата на получаване на решението за възлагане на поръчката.“;
б)
в четвъртата алинея първото тире се заменя със следното:
„-
обобщение на съответните причини съгласно член 55, параграф 2 от Директива 2014/24/ЕС, при спазване на член 55, параграф 3 от същата директива, или в член 40, параграф 1, втора алинея от Директива 2014/23/ЕС, при спазване на член 40, параграф 2 от същата директива, и“.
3)
Член 2б се изменя, както следва:
а)
в първата алинея:
i)
буква а) се заменя със следното:
„а)
ако Директива 2014/24/ЕС или когато е приложимо, Директива 2014/23/ЕС, не изисква предварително публикуване на обявление за обществена поръчка в Официален вестник на Европейския съюз;“
ii)
буква в) се заменя със следното:
„в)
по отношение на поръчки, основани на рамково споразумение, както е предвидено в член 33 от Директива 2014/24/ЕС, и в случай на конкретна поръчка, основана на динамична система за покупки, както е предвидено в член 34 от същата директива.“;
б)
във втората алинея първото и второто тире се заменят със следното:
„-
е нарушен член 33, параграф 4, буква в) или член 34, параграф 6 от Директива 2014/24/ЕС, и
-
прогнозната стойност на поръчката се определя като равна на или надвишаваща праговете, предвидени в член 4 от Директива 2014/24/ЕС.“
4)
В член 2в думите „Директива 2004/18/ЕО“ се заменят с думите „Директива 2014/24/ЕС или Директива 2014/23/ЕС“.
5)
Член 2г се изменя, както следва:
а)
в параграф 1:
i)
буква а) се заменя със следното:
„а)
ако възлагащият орган е възложил обществена поръчка без предварително публикуване на обявление за обществена поръчка в Официален вестник на Европейския съюз, без това да е допустимо съгласно Директива 2014/24/ЕС или Директива 2014/23/ЕС“;
ii)
в буква б) думите „Директива 2004/18/ЕО“ се заменят с думите „Директива 2014/24/ЕС или Директива 2014/23/ЕС“;
б)
в параграф 4 първото тире се заменя със следното:
„-
възлагащият орган смята, че възлагането на обществена поръчка без предварително публикуване на обявление за обществена поръчка или концесия в Официален вестник на Европейския съюз е допустимо съгласно Директива 2014/24/ЕС или Директива 2014/23/ЕС“;
в)
в параграф 5 първото тире се заменя със следното:
„-
възлагащият орган смята, че възлагането на обществена поръчка е в съответствие с член 33, параграф 4, буква в) или с член 34, параграф 6 от Директива 2014/24/ЕС“.
6)
В член 2е, параграф 1 буква а) се заменя със следното:
„а)
преди изтичането на най-малко 30 календарни дни, считано от деня, следващ датата, на която:
-
възлагащият орган е публикувал обявление за възлагане съгласно членове 50 и 51 от Директива 2014/24/ЕС или съгласно членове 31 и 32 от Директива 2014/23/ЕС, при условие че обявлението съдържа обосновка за решението на възлагащия орган да възложи обществената поръчка без предварително публикуване на обявление за обществена поръчка в Официален вестник на Европейския съюз, или
-
възлагащият орган е уведомил съответните оференти и кандидати за сключването на договора, при условие че тази информация съдържа обобщение на съответните съображения, както е посочено в член 55, параграф 2 от Директива 2014/24/ЕС, при спазване на член 55, параграф 3 от същата директива, или в член 40, параграф 1, втора алинея от Директива 2014/23/ЕС, при спазване на член 40, параграф 2 от същата директива. Тази възможност се прилага и в случаите, посочени в член 2б, първа алинея, буква в) от настоящата директива.“
7)
В член 3 параграф 1 се заменя със следното:
„1. Комисията може да приложи процедурата, предвидена в параграфи 2-5, когато преди сключване на договора смята, че е извършено тежко нарушение на правото на Съюза в областта на обществените поръчки в хода на процедура по възлагане на обществена поръчка, попадаща в обхвата на Директива 2014/24/ЕС или Директива 2014/23/ЕС.“
Член 47
Изменения на Директива 92/13/ЕИО
Директива 92/13/ЕИО се изменя, както следва:
1)
В член 1 параграф 1 се заменя със следното:
„1. Настоящата директива се прилага за поръчките, посочени в Директива 2014/25/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (37), освен ако тези поръчки не са изключени от обхвата на директивата в съответствие с членове 18-24, 27-30, 34 или 55 от същата директива.
Поръчките по смисъла на настоящата директива включват обществени поръчки за доставки, строителство и услуги, концесии за строителство и услуги, рамкови споразумения и динамични системи за покупки.
Настоящата директива се прилага също така за концесии, възложени от възложителите, посочени в Директива 2014/23/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (38), освен ако тези поръчки не са изключени от обхвата на директивата в съответствие с членове 10, 12, 13, 14, 16, 17 и 25 от същата директива.
Държавите членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че по отношение на поръчките, попадащи в обхвата на Директива 2014/25/ЕС или Директива 2014/23/ЕС, решенията, взети от възложителите, могат да бъдат ефективно преразглеждани, и по-специално колкото е възможно най-бързо в съответствие с условията, посочени в членове 2-2е от настоящата директива, на основание, че тези решения са в нарушение на правото на Съюза в областта на обществените поръчки или националните разпоредби, транспониращи това право.
2)
В член 2а параграф 2 се изменя, както следва:
а)
първата алинея се заменя със следното:
„Договор не може да бъде сключен след решението за възлагане на обществена поръчка, попадаща в обхвата на Директива 2014/25/ЕС или Директива 2014/23/ЕС, преди изтичането на срок от най-малко 10 календарни дни, считано от деня след датата, на която решението за възлагане на поръчката е изпратено на съответните оференти и кандидати, когато се използват факс или електронни средства или - когато се използват други средства за комуникация - преди изтичането на срок от най-малко 15 календарни дни, считано от деня след датата, на която решението за възлагане на поръчката е изпратено на заинтересованите участници и кандидати, или най-малко 10 календарни дни, считано от деня след датата на получаване на решението за възлагане на поръчката.“;
б)
в четвъртата алинея първото тире се заменя със следното:
„-
обобщение на съответните причини съгласно член 75, параграф 2 от Директива 2014/25/ЕС, при спазване на член 75, параграф 3 от същата директива, или член 40, параграф 1, втора алинея от Директива 2014/23/ЕС, при спазване на член 40, параграф 2 от същата директива, и“.
3)
Член 2б се изменя, както следва:
а)
в първата алинея:
i)
буква а) се заменя със следното:
„а)
ако Директива 2014/25/ЕС или когато е приложимо, Директива 2014/23/ЕС не изисква предварително публикуване на обявление в Официален вестник на Европейския съюз;“
ii)
буква в) се заменя със следното:
„в)
в случай на конкретна поръчка, основана на динамична система за покупки, както е предвидено в член 52 от Директива 2014/25/ЕС.“;
б)
във втората алинея първото и второто тире се заменят със следното:
„-
е нарушен член 52, параграф 6 от Директива 2014/25/ЕС, и
-
прогнозната стойност на поръчката се определя като равностойна или надвишаваща праговете, предвидени в член 15 от от Директива 2014/25/ЕС“.
4)
В член 2в думите „Директива 2004/17/ЕО“ се заменят с думите „Директива 2014/25/ЕС или Директива 2014/23/ЕС“.
5)
Член 2г се изменя, както следва:
а)
в параграф 1
i)
буква а) се заменя със следното:
„а)
ако възлагащият орган е възложил поръчка без предварително публикуване на обявление в Официален вестник на Европейския съюз, без това да е допустимо съгласно Директива 2014/25/ЕС или Директива 2014/23/ЕС“;
ii)
в буква б) думите „Директива 2004/17/ЕО“ се заменят с думите „Директива 2014/25/ЕС или Директива 2014/23/ЕС“;
б)
в параграф 4 първото тире се заменя със следното:
„-
възложителят смята, че възлагането на поръчка без предварително публикуване на обявление в Официален вестник на Европейския съюз е допустимо съгласно Директива 2014/25/ЕС или Директива 2014/23/ЕС“;
в)
в параграф 5 първото тире се заменя със следното:
„-
възложителят смята, че възлагането на обществената поръчка е в съответствие с член 52, параграф 6 от Директива 2014/25/ЕС;“.
6)
В член 2е, параграф 1 буква а) се заменя със следното:
„а)
преди изтичането на най-малко 30 календарни дни, считано от деня, следващ датата, на която:
-
възложителят е публикувал обявление за възлагане на обществена поръчка съгласно членове 70 и 71 от Директива 2014/25/ЕС или съгласно членове 31 и 32 от Директива 2014/23/ЕС, при условие че обявлението съдържа обосновка на решението на възложителя да възложи поръчката без предварително публикуване на обявление в Официален вестник на Европейския съюз, или
-
възложителят е уведомил съответните оференти и кандидати за сключването на договора, при условие че тази информация съдържа обобщение на съответните съображения съгласно член 75, параграф 2 от Директива 2014/25/ЕС, при спазване на член 75, параграф 3 от същата директива, или съгласно член 40, параграф 1, втора алинея от Директива 2014/23/ЕС, при спазване на член 40, параграф 2 от същата директива. Тази възможност се прилага и в случаите, посочени в член 2б, първа алинея, буква в) от настоящата директива;“.
7)
В член 8 параграф 1 се заменя със следното:
„1. Комисията може да използва процедурата, предвидена в параграфи 2-5, когато преди сключване на договор смята, че е извършено тежко нарушение на правото на Общността в областта на обществените поръчки в хода на процедура по възлагане на поръчка, попадаща в обхвата на Директива 2014/25/ЕС или Директива 2014/23/ЕС, или във връзка с член 26, параграф 1, от Директива 2014/25/ЕС за възложителите, за които се прилага тази разпоредба“.
ДЯЛ V
ДЕЛЕГИРАНИ ПРАВОМОЩИЯ, ИЗПЪЛНИТЕЛНИ ПРАВОМОЩИЯ И ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 48
Упражняване на делегирането
1. Правомощието да приема делегирани актове се предоставя на Комисията при спазване на условията, предвидени в настоящия член.
2. Правомощието да приема делегирани актове, посочено в член 7, параграф 3, член 9, параграф 4, член 27, параграф 2 и член 30, параграф 4, се предоставя на Комисията за неопределен срок, считано от 17 април 2014 г.
3. Делегирането на правомощия, посочено в член 7, параграф 3, член 9, параграф 4, член 27, параграф 2 и член 30, параграф 4, може да бъдат оттеглено по всяко време от Европейския парламент или от Съвета. С решението за оттегляне се прекратява посоченото в него делегиране на правомощия. То поражда действие в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз или на по-късна, посочена в решението дата. То не засяга действителността на делегираните актове, които вече са в сила.
4. Веднага след като приеме делегиран акт, Комисията нотифицира акта едновременно на Европейския парламент и на Съвета.
5. Делегиран акт, приет съгласно член 7, параграф 3, член 9, параграф 4, член 27, параграф 2 и член 30, параграф 4, влиза в сила единствено ако нито Европейският парламент, нито Съветът не са представили възражения в срок от два месеца след нотифицирането на акта на Европейския парламент и на Съвета или ако преди изтичането на този срок и Европейският парламент, и Съветът са уведомили Комисията, че няма да представят възражения. Този срок се удължава с два месеца по инициатива на Европейския парламент или на Съвета.
Член 49
Процедура по спешност
1. Делегираните актове, приети съгласно настоящия член, влизат в сила незабавно и се прилагат, докато не бъдат представени възражения в съответствие с параграф 2. В нотификацията относно делегирания акт до Европейския парламент и до Съвета се посочват причините за използването на процедурата по спешност.
2. Европейският парламент или Съветът може да възрази срещу делегиран акт в съответствие с процедурата, посочена в член 48, параграф 5. В такъв случай Комисията незабавно отменя акта след нотифицирането на решението на Европейския парламент или на Съвета, с което се представят възражения.
Член 50
Процедура на комитет
1. Комисията се подпомага от Консултативния комитет за обществени поръчки, създаден с Решение 71/306/ЕИО на Съвета (39). Този комитет е комитет по смисъла на Регламент (ЕС) № 182/2011.
2. При позоваване на настоящия член се прилага член 4 от Регламент (ЕС) № 182/2011.
Член 51
Транспониране
1. Държавите членки въвеждат в сила законовите, подзаконовите и административните разпоредби, необходими, за да се съобразят с настоящата директива, до 18 април 2016 г. Те незабавно съобщават на Комисията текста на тези разпоредби.
Когато държавите членки приемат тези мерки, в тях се съдържа позоваване на настоящата директива или то се извършва при официалното им публикуване. Условията и редът на позоваване се определят от държавите членки.
2. Държавите членки съобщават на Комисията текста на основните мерки от националното право, които приемат в областта, уредена с настоящата директива.
Член 52
Преходни разпоредби
Позоваванията на член 1, параграф 3, букви а) и б) от Директива 2004/17/ЕО и на член 1, параграфи 3 и 4 и дял III от Директива 2004/18/ЕО се тълкуват като позовавания на настоящата директива.
Член 53
Мониторинг и докладване
Комисията извършва преглед на икономическите последици върху вътрешния пазар, по-специално с оглед на фактори като трансграничното възлагане на договори и разходите за сделките, произтичащи от прилагането на праговете, установени в член 8, и докладва за това на Европейския парламент и на Съвета до 18 април 2019 г. Равнището на праговете се разглежда при преговорите в рамките на СДП, като се вземат предвид въздействието на инфлацията и разходите за сделките. Когато това е възможно и целесъобразно, Комисията разглежда възможността да предложи увеличение на праговите стойности, приложими съгласно СДП, по време на следващия кръг преговори.
В случай на промяна на приложимите прагови стойности по СДП, когато е целесъобразно, след доклада се изготвя законодателно предложение за промяна на праговете, предвидени в настоящата директива.
Комисията прави оценка и на икономическите последици върху вътрешния пазар на изключенията по член 12, като взема предвид специфичните структури в сектора на водоснабдяването, и докладва за това на Европейския парламент и на Съвета до 18 април 2019 г.
Комисията прави преглед на действието на настоящата директива и докладва за това на Европейския парламент и на Съвета до 18 април 2021 г. и на всеки пет години след това въз основа на информацията, предоставена от държавите членки в съответствие с член 45, параграф 3.
Комисията предоставя публичен достъп до резултатите от прегледите, извършени в съответствие с четвъртата алинея.
Член 54
Влизане в сила
Настоящатa директивa влизa в силa на двадесетия ден след публикуването ѝ в Официален вестник нa Европейския съюз.
Настоящата директива не се прилага за възлагането на концесии, процедурите за които са проведени или които са възложени преди 17 април 2014 г.
Член 55
Адресати
Адресати на настоящата директива са държавите членки.
Съставено в Страсбург на 26 февруари 2014 година.
ΟΔΗΓΊΑ 2014/23/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 26ης Φεβρουαρίου 2014
σχετικά με την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 53 παράγραφος 1, το άρθρο 62 και το άρθρο 114,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έπειτα από διαβίβαση του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η απουσία σαφών κανόνων σε ενωσιακό επίπεδο που διέπουν την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης προκαλεί ανασφάλεια δικαίου, εμποδίζει την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και στρεβλώνει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι οικονομικοί φορείς, ιδίως οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), στερούνται των δικαιωμάτων τους εντός της εσωτερικής αγοράς και χάνουν σημαντικές εμπορικές ευκαιρίες, ενώ οι δημόσιες αρχές ενδέχεται να μην διαχειρίζονται τους δημόσιους πόρους κατά τρόπον ώστε οι πολίτες της ΕΕ να λαμβάνουν ποιοτικές υπηρεσίες στις καλύτερες τιμές. Ένα κατάλληλο, ισορροπημένο και ευέλικτο νομικό πλαίσιο για την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης θα εξασφάλιζε πραγματική και άνευ διακρίσεων πρόσβαση στην αγορά για όλους τους οικονομικούς φορείς της Ένωσης, καθώς και ασφάλεια δικαίου, πράγμα που θα ευνοήσει τις δημόσιες επενδύσεις σε υποδομές και στρατηγικές υπηρεσίες προς τους πολίτες. Το εν λόγω νομικό πλαίσιο θα προσέφερε επίσης αυξημένη ασφάλεια δικαίου στους οικονομικούς φορείς και θα μπορούσε να αποτελέσει βάση και μέσον για περαιτέρω άνοιγμα των διεθνών αγορών δημόσιων προμηθειών και ενίσχυση των διεθνών εμπορικών συναλλαγών. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στη βελτίωση των ευκαιριών πρόσβασης των ΜΜΕ σε ολόκληρο το φάσμα των αγορών παραχωρήσεων της Ένωσης.
(2)
Οι κανόνες του νομοθετικού πλαισίου που διέπουν την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης πρέπει να είναι σαφείς και απλοί. Πρέπει δε να αντικατοπτρίζουν δεόντως την ιδιαιτερότητα των παραχωρήσεων σε σύγκριση με τις δημόσιες συμβάσεις και να μη δημιουργούν υπερβολική γραφειοκρατία.
(3)
Οι δημόσιες προμήθειες παίζουν βασικό ρόλο στη στρατηγική Ευρώπη 2020, που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2010 με τίτλο «Ευρώπη 2020, μια στρατηγική για μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (στρατηγική «Ευρώπη 2020»), ως ένα από τα αγορακεντρικά εργαλεία που πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη έξυπνης, διατηρήσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, διασφαλίζοντας παράλληλα την πλέον αποδοτική χρήση των δημόσιων πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, οι συμβάσεις παραχώρησης αποτελούν σημαντικά μέσα για τη μακροπρόθεσμη διαρθρωτική ανάπτυξη των υποδομών και των στρατηγικών υπηρεσιών, συμβάλλοντας στην προώθηση του ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς, καθιστώντας δυνατή την αξιοποίηση της εμπειρογνωμοσύνης του ιδιωτικού τομέα και συμβάλλοντας στην επίτευξη αποτελεσματικότητας και καινοτομίας.
(4)
Η ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης δημόσιων έργων υπόκειται σήμερα στους βασικούς κανόνες της οδηγίας 2004/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ενώ η ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης υπηρεσιών με διασυνοριακό ενδιαφέρον υπόκειται στις αρχές της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ειδικότερα στις αρχές της ελεύθερης κυκλοφορίας αγαθών, της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, καθώς και στις αρχές που πηγάζουν εξ αυτής, όπως της ίσης μεταχείρισης, της μη διάκρισης, της αμοιβαίας αναγνώρισης, της αναλογικότητας και της διαφάνειας. Υπάρχει κίνδυνος ανασφαλείας δικαίου αν υπάρξουν αποκλίνουσες ερμηνείες των αρχών της ΣΛΕΕ από τους εθνικούς νομοθέτες και λόγω των μεγάλων διαφορών μεταξύ των νομοθεσιών στα διάφορα κράτη μέλη. Ο κίνδυνος αυτός επιβεβαιώθηκε από την εκτεταμένη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία, εντούτοις, πραγματεύτηκε εν μέρει μόνο ορισμένες πτυχές της ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης.
Απαιτείται η ομοιόμορφη εφαρμογή των αρχών της ΣΛΕΕ σε όλα τα κράτη μέλη και η εξάλειψη των διαφορών στην κατανόηση αυτών των αρχών σε ενωσιακό επίπεδο για την άρση των συνεχιζόμενων στρεβλώσεων στην εσωτερική αγορά. Αυτό θα ευνοήσει και την αποδοτικότητα των δημόσιων δαπανών, θα διευκολύνει την ισότιμη πρόσβαση και δίκαιη συμμετοχή των ΜΜΕ στις αναθέσεις συμβάσεων παραχώρησης, τόσο σε επίπεδο τοπικό όσο και Ένωσης, και θα υποστηρίξει την επίτευξη βιώσιμων στόχων δημόσιας πολιτικής.
(5)
Η παρούσα οδηγία αναγνωρίζει και επαναβεβαιώνει το δικαίωμα των κρατών μελών και των δημόσιων αρχών να αποφασίζουν τα μέσα οργάνωσης που κρίνουν καταλληλότερα για την εκτέλεση έργων και την παροχή υπηρεσιών. Ειδικότερα, η παρούσα οδηγία δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να επηρεάσει την ελευθερία των κρατών μελών και των δημόσιων αρχών να εκτελούν απευθείας τα έργα ή να παρέχουν άμεσα υπηρεσίες προς το κοινό ή να αναθέτουν σε τρίτους την παροχή αυτή κατόπιν εκχωρήσεως. Τα κράτη μέλη ή οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να παραμένουν ελεύθερες να καθορίζουν και να διευκρινίζουν τα χαρακτηριστικά των υπηρεσιών που πρόκειται να παρασχεθούν, συμπεριλαμβανομένων τυχόν όρων αναφορικά με την ποιότητα ή την τιμή των υπηρεσιών, σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, στο πλαίσιο της επιδίωξης των στόχων δημόσιας πολιτικής.
(6)
Υπενθυμίζεται ότι τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να αποφασίζουν, σύμφωνα με τις αρχές της ΣΛΕΕ περί ίσης μεταχείρισης, μη διάκρισης, διαφάνειας και ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, να οργανώνουν την παροχή υπηρεσιών είτε ως υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, είτε ως μη οικονομικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, είτε ως μείγμα των ανωτέρω. Ομοίως θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η παρούσα οδηγία δεν θίγει την ελευθερία των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών να καθορίζουν, σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, το πεδίο εφαρμογής και τα χαρακτηριστικά της υπηρεσίας που θα παρασχεθεί, συμπεριλαμβανομένων τυχόν όρων σχετικά με την ποιότητά της, προκειμένου να επιτευχθούν οι οικείοι στόχοι δημόσιας πολιτικής της. Επίσης, δεν θα πρέπει να θίγει την εξουσία των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών να παρέχουν, να παραγγέλλουν και να χρηματοδοτούν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, σύμφωνα με το άρθρο 14 της ΣΛΕΕ και το Πρωτόκολλο αριθ. 26 που προσαρτάται στη ΣΛΕΕ και στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Επιπλέον, η παρούσα οδηγία δεν αφορά τη χρηματοδότηση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος ή τα συστήματα ενισχύσεων που χορηγούν τα κράτη μέλη, ιδίως στον κοινωνικό τομέα, σύμφωνα με τους ενωσιακούς κανόνες περί ανταγωνισμού. Τονιστέον ότι οι μη οικονομικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος δεν θα πρέπει να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.
(7)
Υπενθυμίζεται επίσης ότι η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να επηρεάζει τη νομοθεσία των κρατών μελών στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Ομοίως, δεν θα πρέπει να επιφέρει ελευθέρωση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος που ανατίθενται σε δημόσιες ή ιδιωτικές οντότητες ούτε την ιδιωτικοποίηση κρατικών φορέων παροχής υπηρεσιών.
(8)
Για τις συμβάσεις παραχώρησης που φθάνουν ή υπερβαίνουν ορισμένη αξία, είναι σκόπιμο να προβλέπεται ένας ελάχιστος συντονισμός των εθνικών διαδικασιών για την ανάθεση αυτών των συμβάσεων βάσει των αρχών της ΣΛΕΕ ώστε να διασφαλίζεται το άνοιγμα των συμβάσεων παραχώρησης στον ανταγωνισμό και επαρκής ασφάλεια δικαίου. Οι εν λόγω συντονιστικές διατάξεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα αναγκαία για την επίτευξη των προαναφερόμενων στόχων και την εξασφάλιση ορισμένου βαθμού ευελιξίας. Τα κράτη μέλη πρέπει να μπορούν να συμπληρώνουν και να αναπτύσσουν περαιτέρω τις διατάξεις αυτές εφόσον το κρίνουν σκόπιμο ιδίως για την καλύτερη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τις ανωτέρω αρχές.
(9)
Διευκρινίζεται ότι οι όμιλοι οικονομικών φορέων, ακόμη και όταν συνασπίζονται υπό μορφή προσωρινής ένωσης, μπορούν να συμμετέχουν σε διαδικασίες ανάθεσης χωρίς να χρειάζεται να περιβληθούν συγκεκριμένη νομική μορφή. Αν χρειάζεται, φέρ’ ειπείν, όταν απαιτείται από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη, θα πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότης να τους επιβληθεί μια συγκεκριμένη μορφή μόλις τους ανατεθεί σύμβαση παραχώρησης. Τονιστέον επίσης ότι οι αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς θα πρέπει να μπορούν να καθορίζουν ρητά τον τρόπο με τον οποίο οι οικονομικοί φορείς πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας, ή τα κριτήρια τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας που απαιτούνται όταν οι οικονομικοί φορείς συμμετέχουν μεμονωμένα. Η εκτέλεση των συμβάσεων παραχώρησης από ομίλους οικονομικών φορέων ενδέχεται να χρειασθεί όρους που δεν επιβάλλονται σε μεμονωμένους συμμετέχοντες. Οι όροι αυτοί, οι οποίοι θα πρέπει να έχουν αντικειμενική και αναλογική βάση, θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν, φέρ’ ειπείν, την απαίτηση να ορισθεί κοινός εκπρόσωπος ή επικεφαλής εταίρος, για τους σκοπούς της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης ή την απαίτηση πληροφόρησης σχετικά με τη σύνθεσή τους.
(10)
Πρέπει επίσης να εισαχθούν ορισμένες ελάχιστες διατάξεις συντονισμού για την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης έργων και υπηρεσιών στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών, δεδομένου ότι οι εθνικές αρχές δύνανται να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των φορέων που δραστηριοποιούνται στους τομείς αυτούς και λαμβανομένου υπόψη του κλειστού χαρακτήρα των αγορών όπου λειτουργούν, λόγω της ύπαρξης ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων χορηγούμενων από τα κράτη μέλη όσον αφορά τον εφοδιασμό, την προμήθεια ή την εκμετάλλευση των δικτύων παροχής των συγκεκριμένων υπηρεσιών.
(11)
Οι παραχωρήσεις αυτές αποτελούν συμβάσεις εξ επαχθούς αιτίας μέσω των οποίων μία ή περισσότερες αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς αναθέτουν την εκτέλεση έργων, ή την παροχή ή τη διαχείριση υπηρεσιών, σε έναν ή περισσότερους οικονομικούς φορείς. Το αντικείμενο των συμβάσεων αυτών είναι η προμήθεια έργων ή υπηρεσιών μέσω παραχώρησης, το αντάλλαγμα της οποίας συνίσταται στο δικαίωμα εκμετάλλευσης των έργων ή υπηρεσιών ή σε συνδυασμό του δικαιώματος αυτού με πληρωμή. Οι συμβάσεις αυτές μπορεί, αλλά όχι απαραίτητα, να συνεπάγονται τη μεταβίβαση κυριότητας σε αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς, αλλά οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς αποκομίζουν πάντοτε τα οφέλη από τα εν λόγω έργα ή υπηρεσίες.
(12)
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας τονίζεται ότι η απλή χρηματοδότηση δραστηριότητας, κατά κύριο δε λόγο μέσω επιχορηγήσεων, που συνδέεται συχνά με την υποχρέωση επιστροφής των ληφθέντων ποσών εάν δεν χρησιμοποιηθούν κατά προορισμόν, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.
(13)
Επιπροσθέτως, διακανονισμοί σύμφωνα με τους οποίους όλοι οι φορείς που ανταποκρίνονται σε ορισμένους όρους μπορούν να ασκούν ένα συγκεκριμένο καθήκον χωρίς δυνατότητες επιλογών, όπως τα συστήματα επιλογής πελάτη και δελτίων υπηρεσιών δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως παραχωρήσεις, ακόμη και αν βασίζονται σε νομικές συμφωνίες μεταξύ της δημόσιας αρχής και των οικονομικών φορέων. Συστήματα αυτού του είδους βασίζονται συνήθως σε απόφαση δημόσιας αρχής η οποία ορίζει τους διαφανείς και αμερόληπτους όρους της συνεχούς πρόσβασης των οικονομικών φορέων στην παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών όπως οι κοινωνικές υπηρεσίες, παρέχοντας τη δυνατότητα στους πελάτες να επιλέγουν μεταξύ των φορέων αυτών.
(14)
Επιπλέον, ορισμένες πράξεις κρατών μελών όπως οι εξουσιοδοτήσεις ή οι άδειες, με τις οποίες το κράτος μέλος ή μια δημόσια αρχή αυτού θεσπίζει τους όρους άσκησης μιας οικονομικής δραστηριότητας όπου περιλαμβάνεται όρος περί διεξαγωγής μιας συγκεκριμένης λειτουργίας, και οι οποίες συνήθως χορηγούνται κατόπιν αιτήματος του οικονομικού φορέα και όχι με πρωτοβουλία της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα και όπου ο οικονομικός φορέας είναι ελεύθερος να αποσυρθεί από την πραγματοποίηση έργων ή την παροχή υπηρεσιών, δεν θεωρούνται παραχωρήσεις. Στις πράξεις αυτές μπορούν να εφαρμόζονται οι ειδικές διατάξεις της οδηγίας 2006/123/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5). Αντίθετα με αυτές τις πράξεις κρατών μελών, οι συμβάσεις παραχώρησης προβλέπουν αμοιβαία δεσμευτικές υποχρεώσεις για τις περιπτώσεις όπου η εκτέλεση αυτών των έργων ή η παροχή των υπηρεσιών υπόκειται σε συγκεκριμένες απαιτήσεις που καθορίζονται από την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα και είναι νομικά εκτελεστές.
(15)
Προσέτι, ορισμένες συμφωνίες που έχουν ως αντικείμενο το δικαίωμα οικονομικού φορέα να εκμεταλλεύεται ορισμένους τομείς ή πόρους του Δημοσίου, δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, όπως έγγεια ή οιαδήποτε δημόσια ιδιοκτησία, ιδίως στον τομέα των θαλάσσιων λιμένων, των λιμένων εσωτερικής ναυσιπλοΐας ή των αερολιμένων, όπου το Δημόσιο ή η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας θέτει μόνο γενικούς όρους για τη χρήση τους χωρίς την προμήθεια συγκεκριμένων έργων ή υπηρεσιών, δεν πρέπει να θεωρούνται συμβάσεις παραχώρησης κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας. Αυτό συνήθως αφορά συμβάσεις του δημόσιου τομέα ή έγγειας μίσθωσης, οι οποίες περιέχουν γενικά όρους σχετικά με την παραχώρηση του μισθίου στον μισθωτή, τη χρήση στην οποία θα υποβληθεί το μίσθιο, τις υποχρεώσεις του εκμισθωτή και του μισθωτή ως προς τη συντήρηση του μισθίου, τη διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης και την απόδοση του μισθίου στον εκμισθωτή, το μίσθωμα και τα παρεπόμενα έξοδα που βαρύνουν τον μισθωτή.
(16)
Επιπλέον, συμφωνίες που χορηγούν δικαιώματα διέλευσης καλύπτοντας τη χρήση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας για την παροχή ή τη λειτουργία σταθερών γραμμών ή δικτύων που προορίζονται για την παροχή υπηρεσίας στο κοινό, στον βαθμό που οι συμφωνίες αυτές ούτε επιβάλλουν υποχρέωση παροχής ούτε αφορούν οιαδήποτε εξαγορά υπηρεσιών από αναθέτουσα αρχή ή αναθέτοντα φορέα για τον ίδιο ή για τελικούς χρήστες, επίσης δεν θα πρέπει να θεωρούνται συμβάσεις παραχώρησης κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας.
(17)
Οι συμβάσεις που δεν συνεπάγονται πληρωμές στον ανάδοχο και όπου αυτός αμείβεται με βάση τα ρυθμιζόμενα τέλη τα οποία υπολογίζονται κατά τρόπο ώστε να καλύπτουν όλες τις δαπάνες και τις επενδύσεις που πραγματοποίησε ο ανάδοχος για την παροχή της υπηρεσίας, δεν θα πρέπει να καλύπτονται από την παρούσα οδηγία.
(18)
Οι δυσκολίες που σχετίζονται με την ερμηνεία των εννοιών της σύμβασης παραχώρησης και της δημόσιας σύμβασης αποτελούν αιτία διαρκούς ανασφαλείας δικαίου για τους εμπλεκόμενους παράγοντες και έχουν οδηγήσει σε πολυάριθμες αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το λόγο αυτό, πρέπει να αποσαφηνιστεί ο ορισμός της παραχώρησης, ειδικότερα ως προς την έννοια του λειτουργικού κινδύνου. Το κύριο χαρακτηριστικό μιας παραχώρησης, δηλαδή το δικαίωμα εκμετάλλευσης των έργων ή των υπηρεσιών, περιλαμβάνει πάντα τη μεταβίβαση στον παραχωρησιούχο ενός λειτουργικού κινδύνου οικονομικής υφής ο οποίος εμπεριέχει την πιθανότητα μη απόδοσης ολόκληρης της επένδυσης και μη ανάκτησης του κόστους λειτουργίας των έργων ή παροχής των υπηρεσιών που του έχουν ανατεθεί υπό φυσιολογικές συνθήκες λειτουργίας έστω και αν μέρος του κινδύνου παραμένει στην αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα. Η εφαρμογή συγκεκριμένων κανόνων που διέπουν την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης δεν θα ήταν αιτιολογημένη εάν η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας είχε απαλλάξει τον οικονομικό φορέα από οιαδήποτε δυνητική ζημιά, με την εξασφάλιση ελάχιστου προσόδου, ίσης ή υψηλότερης από τις επενδύσεις που πραγματοποίησε και από τη δαπάνη που καλείται να αναλάβει ο οικονομικός φορέας σε σχέση με την εκτέλεση της σύμβασης. Συγχρόνως, πρέπει να καταστεί σαφές ότι ορισμένες συμφωνίες που αμείβονται αποκλειστικά από αναθέτουσα αρχή ή αναθέτοντα φορέα πρέπει να χαρακτηρίζονται ως παραχωρήσεις όταν η ανάκτηση των επενδύσεων ή της δαπάνης που επωμίστηκε ο οικονομικός φορέας για την εκτέλεση του έργου ή την παροχή της υπηρεσίας εξαρτάται από την πραγματική ζήτηση ή προσφορά για την υπηρεσία ή το περιουσιακό στοιχείο.
(19)
Όταν ειδική τομεακή νομοθεσία εκμηδενίζει τον κίνδυνο εγγυώμενη στον παραχωρησιούχο την αντιστάθμιση των επενδύσεων και του κόστους που επωμίσθηκε για την εκτέλεση της σύμβασης, η σύμβαση αυτή δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται ως παραχώρηση κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας. Το γεγονός ότι ο κίνδυνος είναι εκ των προτέρων περιορισμένος δεν πρέπει να αποκλείει τον χαρακτηρισμό της σύμβασης ως παραχώρησης. Το ίδιο μπορεί να ισχύει, λόγου χάριν, σε τομείς με ρυθμιζόμενα τέλη ή στις περιπτώσεις όπου ο λειτουργικός κίνδυνος περιορίζεται μέσω συμβατικών διευθετήσεων που προβλέπουν μερική αντιστάθμιση, περιλαμβανομένης και αποζημίωσης σε περίπτωση πρόωρης λήξης της παραχώρησης για λόγους οφειλόμενους στην αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα ή για λόγους ανωτέρας βίας.
(20)
Ο λειτουργικός κίνδυνος πρέπει να είναι αποτέλεσμα παραγόντων εκτός του ελέγχου των μερών. Ο κίνδυνος που συνδέεται με κακή διαχείριση, με μη εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεων από τον οικονομικό φορέα ή με γεγονότα ανωτέρας βίας δεν είναι αποφασιστικής σημασίας για τον σκοπό της ταξινόμησης ως παραχώρησης, δεδομένου ότι οι κίνδυνοι αυτοί είναι εγγενείς σε κάθε σύμβαση, είτε πρόκειται για δημόσια σύμβαση είτε για σύμβαση παραχώρησης. Ως λειτουργικός κίνδυνος ορίζεται ο κίνδυνος έκθεσης στις αστάθμητες συνθήκες της αγοράς, ο οποίος μπορεί να συνίσταται είτε σε κίνδυνο σχετιζόμενο με τη ζήτηση ή με την προσφορά, ή και με την προσφορά και με τη ζήτηση. Ως κίνδυνος που σχετίζεται με τη ζήτηση νοείται ο κίνδυνος που αφορά την πραγματική ζήτηση για τα έργα ή τις υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης. Ως κίνδυνος που σχετίζεται με την προσφορά νοείται ο κίνδυνος που αφορά την παροχή των έργων ή των υπηρεσιών που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης και ειδικότερα ο κίνδυνος να μην ανταποκρίνεται στη ζήτηση η παροχή των υπηρεσιών. Για την αξιολόγηση του λειτουργικού κινδύνου θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η καθαρή παρούσα αξία του συνόλου της επενδύσεως, των δαπανών και των εσόδων του παραχωρησιούχου, κατά τρόπο συνεπή και ενιαίο.
(21)
Η έννοια των «οργανισμών δημοσίου δικαίου» έχει εξετασθεί επανειλημμένως από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το οποίο έκανε διάφορες διευκρινίσεις με βασική σημασία για την πλήρη κατανόηση της εννοίας αυτής. Θα πρέπει, ως εκ τούτου, να διευκρινισθεί ότι ένας οργανισμός ο οποίος λειτουργεί υπό κανονικές συνθήκες αγοράς, στοχεύει σε κέρδος και υφίσταται τις ζημίες που απορρέουν από την άσκηση της δραστηριότητάς του, δεν θα πρέπει να θεωρείται «οργανισμός δημοσίου δικαίου» δεδομένου ότι οι ανάγκες γενικού συμφέροντος που συνεστήθη για να ικανοποιήσει ή που του ανατέθηκε να ικανοποιήσει, θεωρείται ότι έχουν βιομηχανικό ή εμπορικό χαρακτήρα. Ομοίως, η προϋπόθεση που αφορά την προέλευση της χρηματοδότησης ενός οργανισμού έχει αποτελέσει επίσης αντικείμενο εξέτασης από το Δικαστήριο, το οποίο έχει διευκρινίσει μεταξύ άλλων ότι χρηματοδότηση «κατά το πλείστον» σημαίνει περισσότερο από το μισό και ότι μια τέτοια χρηματοδότηση μπορεί να περιλαμβάνει πληρωμές από χρήστες οι οποίες επιβάλλονται, υπολογίζονται και εισπράττονται σύμφωνα με κανόνες δημοσίου δικαίου.
(22)
Είναι σκόπιμο να διευκρινισθεί η έννοια των «αποκλειστικών δικαιωμάτων» και των «ειδικών δικαιωμάτων», διότι έχουν ζωτική σημασία για τον ορισμό του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας και την έννοια των αναθετόντων φορέων. Δέον να διευκρινισθεί ότι οι φορείς που δεν είναι ούτε αναθέτοντες φορείς κατά την έννοια του άρθρου 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) ούτε δημόσιες επιχειρήσεις υπόκεινται στις διατάξεις της μόνον εφόσον ασκούν μία από τις δραστηριότητες που καλύπτονται βάσει των δικαιωμάτων αυτών. Ωστόσο, δεν θεωρούνται αναθέτοντες φορείς εάν τα εν λόγω δικαιώματα έχουν χορηγηθεί μέσω διαδικασίας βασιζόμενης σε αντικειμενικά κριτήρια, ιδίως σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία, και για τα οποία έχει διασφαλισθεί κατάλληλη δημοσιότητα. Στην εν λόγω νομοθεσία πρέπει να περιλαμβάνονται η οδηγία 2009/73/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), η οδηγία 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7), η οδηγία 97/67/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8), η οδηγία 94/22/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1370/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10). Δέον να διευκρινισθεί επίσης ότι ο κατάλογος των νομοθετημάτων δεν είναι εξαντλητικός και ότι δικαιώματα οιασδήποτε μορφής τα οποία έχουν παρασχεθεί με άλλες διαδικασίες βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και για τα οποία έχει διασφαλισθεί η δέουσα δημοσιότητα, δεν σχετίζονται με τους σκοπούς του καθορισμού των αναθετόντων φορέων που καλύπτει η παρούσα οδηγία.
(23)
H παρούσα οδηγία εφαρμόζεται μόνο στις συμβάσεις παραχώρησης των οποίων η αξία είναι ανώτερη ή ίση ενός κατώτατου ορίου, το οποίο αντικατοπτρίζει το έκδηλο διασυνοριακό ενδιαφέρον των παραχωρήσεων για τους οικονομικούς παράγοντες άλλων κρατών μελών, εκτός αυτών της αναθέτουσας αρχής ή οντότητος. Κατά συνέπεια, είναι απαραίτητο να καθορισθεί η μέθοδος υπολογισμού της αξίας μιας παραχώρησης και να είναι η ίδια για τις συμβάσεις παραχώρησης έργων και παραχώρησης υπηρεσιών διότι αμφότερες οι συμβάσεις συχνά καλύπτουν στοιχεία και έργων και υπηρεσιών. Πρέπει δε να αναφέρεται ο υπολογισμός αυτός στον συνολικό κύκλο εργασιών του παραχωρησιούχου, λαμβάνοντας υπόψη τα έργα και τις υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο της παραχώρησης, όπως υπολογίζεται από την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα, εκτός ΦΠΑ, καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
(24)
Προκειμένου να εξασφαλισθεί πραγματικό άνοιγμα της αγοράς και ισόρροπη εφαρμογή των κανόνων ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών, είναι αναγκαίο να ορίζονται οι αντίστοιχοι φορείς με βάση άλλα κριτήρια και όχι το νομικό καθεστώς τους. Θα πρέπει, λοιπόν, να ληφθεί μέριμνα ώστε να μη θίγεται η αρχή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των φορέων ανάθεσης που δραστηριοποιούνται στο δημόσιο τομέα και εκείνων που δραστηριοποιούνται στον ιδιωτικό τομέα. Είναι επίσης αναγκαίο να διασφαλισθεί, σύμφωνα με το άρθρο 345 της ΣΛΕΕ, ότι δεν θίγεται το καθεστώς της ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη. Θα πρέπει συνεπώς να εφαρμόζονται ειδικοί και ομοιογενείς κανόνες στις συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από φορείς που ασκούν μία από τις προαναφερθείσες δραστηριότητες με σκοπό τη συνέχιση αυτών των δραστηριοτήτων, ασχέτως του εάν πρόκειται για κρατικές, τοπικές ή περιφερειακές αρχές, οργανισμούς δημοσίου δικαίου, δημόσιες επιχειρήσεις ή άλλους φορείς που απολαύουν ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων. Οι οργανισμοί που είναι υπεύθυνοι βάσει του εθνικού δικαίου για την παροχή υπηρεσιών που συνδέονται με μία από τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο παράρτημα II, τεκμαίρεται ότι ασκούν αυτές τις δραστηριότητες.
(25)
Δέον να διευκρινισθεί ότι η σχετική δραστηριότητα στον τομέα των αερολιμένων καλύπτει επίσης τις υπηρεσίες οι οποίες παρέχονται στους επιβάτες και συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία των αερολιμενικών εγκαταστάσεων και οι οποίες αναμένονται από ένα σύγχρονο αερολιμένα με εύρυθμη λειτουργία, όπως εμπόριο λιανικής, χώροι μαζικής εστιάσεως και χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων.
(26)
Ορισμένοι φορείς δραστηριοποιούνται στους τομείς της παραγωγής, της μετάδοσης ή/και της διανομής θερμότητας και ψύξης. Ενδέχεται να υπάρχει κάποια αβεβαιότητα ως προς το ποιοι κανόνες ισχύουν για τις δραστηριότητες σχετικά με τη θέρμανση και την ψύξη αντίστοιχα. Ως εκ τούτου, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η μετάδοση ή/και διανομή θερμότητας είναι δραστηριότητα που καλύπτεται από το παράρτημα II, επομένως οι φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της θέρμανσης υπόκεινται στους κανόνες της παρούσας οδηγίας που ισχύουν για τους αναθέτοντες φορείς εφόσον κρίνονται ως τέτοιοι. Από την άλλη πλευρά, οι φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ψύξης υπόκεινται στους κανόνες της παρούσας οδηγίας που ισχύουν για τις αναθέτουσες αρχές, εφόσον κρίνονται ως τέτοιες. Τέλος, πρέπει να διευκρινισθεί ότι οι συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται για την επιδίωξη συμβάσεων τόσο σχετικά με τη θέρμανση όσο και την ψύξη πρέπει να εξετάζονται σύμφωνα με τις διατάξεις περί συμβάσεων για την επιδίωξη διαφόρων δραστηριοτήτων, προκειμένου να καθορισθεί ποιοι κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων διέπουν, ενδεχομένως, την ανάθεσή τους.
(27)
Προτού εξετασθεί οιαδήποτε αλλαγή του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας για τον τομέα της ψύξης, πρέπει να εξετασθεί η κατάσταση του εν λόγω τομέα προκειμένου να ληφθούν επαρκείς πληροφορίες, ιδίως όσον αφορά την κατάσταση του ανταγωνισμού, τον βαθμό διασυνοριακών δημόσιων συμβάσεων και τις απόψεις των ενδιαφερομένων. Δεδομένου ότι η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας σε αυτόν τον τομέα μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο από την άποψη του ανοίγματος της αγοράς, η εν λόγω εξέταση πρέπει να διενεργηθεί κατά την αξιολόγηση του αντίκτυπου της παρούσας οδηγίας.
(28)
Πρέπει να διευκρινισθεί ότι για τους σκοπούς των παραγράφων 1 και 2 του παραρτήματος II, η «παροχή» περιλαμβάνει την παραγωγή και τη χονδρική και λιανική πώληση. Ωστόσο η παραγωγή φυσικού αερίου με τη μορφή εξόρυξης υπόκειται στο πεδίο εφαρμογής της παραγράφου 6 του ανωτέρω παραρτήματος.
(29)
Στην περίπτωση μεικτών συμβάσεων, οι ισχύοντες κανόνες θα πρέπει να καθορίζονται σε συνάρτηση με το κύριο αντικείμενο της σύμβασης, εάν τα διάφορα τμήματα της συγκεκριμένης σύμβασης είναι αντικειμενικώς αδύνατον να διαχωριστούν. Θα πρέπει συνεπώς να διευκρινιστεί ο τρόπος με τον οποίον οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς θα καθορίζουν εάν τα διάφορα μέρη είναι δυνατό να διαχωριστούν ή όχι. Η διευκρίνιση αυτή θα πρέπει να βασίζεται στη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αξιολόγηση θα γίνεται σε κατά περίπτωση βάση και οι εκπεφρασμένες ή εκτιμώμενες προθέσεις της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέως όσον αφορά τις διάφορες πτυχές που καθιστούν μια μεικτή σύμβαση αδιαίρετη θα πρέπει να είναι επαρκείς και να υποστηρίζονται από αντικειμενικά αποδεικτικά στοιχεία, επαρκή να τις αιτιολογήσουν και να θεμελιώσουν την ανάγκη σύναψης ενιαίας σύμβασης. Αιτιολογημένη ανάγκη σύναψης ενιαίας σύμβασης θα μπορούσε, επί παραδείγματι, να υπάρξει στην περίπτωση κατασκευής ενιαίου κτιρίου του οποίου ένα μέρος θα χρησιμοποιηθεί απευθείας από την αναθέτουσα αρχή και άλλο μέρος θα λειτουργήσει στη βάση παραχώρησης, επί παραδείγματι, ως χώρος στάθμευσης για το κοινό. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι η ανάγκη σύναψης ενιαίας σύμβασης μπορεί να οφείλεται και σε τεχνικούς και σε οικονομικούς λόγους.
(30)
Στην περίπτωση μεικτών συμβάσεων οι οποίες μπορούν να διαχωριστούν, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς παραμένουν ελεύθερες να αναθέτουν χωριστές συμβάσεις για τα επιμέρους τμήματα της μεικτής σύμβασης, οπότε οι διατάξεις που εφαρμόζονται σε καθένα από τα επιμέρους τμήματα θα πρέπει να προσδιορίζονται αποκλειστικώς σε συνάρτηση με τα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης σύμβασης. Αντιθέτως, εάν οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς επιλέγουν να αναθέσουν σύμβαση η οποία συμπεριλαμβάνει αμφότερα τα στοιχεία παραχώρησης και άλλα στοιχεία, ανεξαρτήτως της αξίας τους και του νομικού καθεστώτος στο οποίο θα υπάγονταν υπό άλλες συνθήκες, τότε πρέπει να αναφέρονται οι κανόνες που εφαρμόζονται. Ειδικές διατάξεις θα πρέπει να προβλεφθούν για τις μεικτές συμβάσεις που άπτονται της άμυνας ή της ασφάλειας ή περιλαμβάνουν ορισμένα τμήματα που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ΣΛΕΕ.
(31)
Οι συμβάσεις παραχώρησης είναι δυνατόν να ανατίθενται από αναθέτουσες αρχές για την κάλυψη των απαιτήσεων διαφόρων δραστηριοτήτων που υπόκεινται ενδεχομένως σε διαφορετικά νομικά καθεστώτα. Θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι το νομικό καθεστώς που εφαρμόζεται σε μια μοναδική παραχώρηση προοριζόμενη να καλύψει πλείονες δραστηριότητες θα πρέπει να υπάγεται στους κανόνες που διέπουν τη δραστηριότητα για την οποία προορίζεται κατά κύριο λόγο. Ο προσδιορισμός της δραστηριότητας για την οποία προορίζεται κατά κύριο λόγο η σύμβαση μπορεί να βασίζεται σε ανάλυση των απαιτήσεων που πρέπει να καλύπτει η συγκεκριμένη παραχώρηση, στην οποία προβαίνει ο αναθέτων φορέας για τους σκοπούς του υπολογισμού της αξίας της παραχώρησης και τη σύνταξη των εγγράφων ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να είναι αντικειμενικά αδύνατο να προσδιοριστεί η δραστηριότητα για την οποία προορίζεται κυρίως η παραχώρηση. Σε παρόμοιες περιπτώσεις πρέπει να αναφέρονται οι κανόνες που εφαρμόζονται.
(32)
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια συγκεκριμένη αναθέτουσα αρχή ή αναθέτων φορέας που είναι κρατική, περιφερειακή ή τοπική αρχή ή οργανισμός δημοσίου δικαίου ή ένωσή τους, ενδέχεται να είναι η μοναδική πηγή για συγκεκριμένη υπηρεσία, για την παροχή της οποίας έχει αποκλειστικό δικαίωμα δυνάμει των εθνικών νομοθετικών, κανονιστικών ή δημοσιευμένων διοικητικών διατάξεων που είναι συμβατές με τη ΣΛΕΕ. Θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι, σε αυτές τις περιπτώσεις, μια αναθέτουσα αρχή ή αναθέτων φορέας, ως ανωτέρω, αναφερόμενος στην παρουσα παράγραφοτους, μπορεί να αναθέτει συμβάσεις παραχώρησης στους εν λόγω οργανισμούς χωρίς να εφαρμόζεται η παρούσα οδηγία.
(33)
Είναι επίσης σκόπιμο να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας ορισμένες συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών που ανατίθενται σε οικονομικούς φορείς, εφόσον ανατίθενται δυνάμει αποκλειστικού δικαιώματος που απολαύει ο οικονομικός φορέας βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή δημοσιευμένων διοικητικών διατάξεων, και το οποίο έχει χορηγηθεί σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ και τις ενωσιακές πράξεις που θεσπίζουν κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά και εφαρμόζονται στις δραστηριότητες οι οποίες αναφέρονται στο παράρτημα II, εφόσον το αποκλειστικό αυτό δικαίωμα καθιστά αδύνατη την προσφυγή σε διαγωνισμό για την ανάθεση. Κατά παρέκκλιση και με την επιφύλαξη των νομικών συνεπειών της γενικής εξαίρεσης από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, οι συμβάσεις παραχώρησης σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 10 παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο θα πρέπει να υπόκεινται στην υποχρέωση να δημοσιεύεται γνωστοποίηση της ανάθεσης παραχώρησης με σκοπό την εξασφάλιση στοιχειώδους διαφάνειας, εκτός εάν οι όροι της διαφάνειας αυτής προβλέπονται σε τομεακή νομοθεσία. Για την ενίσχυση της διαφάνειας, όταν ένα κράτος μέλος χορηγεί αποκλειστικό δικαίωμα σε οικονομικό φορέα για την άσκηση μιας εκ των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο παράρτημα II, οφείλει να ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή.
(34)
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας οι έννοιες των ουσιωδών συμφερόντων ασφάλειας, του στρατιωτικού εξοπλισμού, του ευαίσθητου εξοπλισμού, των ευαίσθητων έργων και των ευαίσθητων υπηρεσιών έχουν τη σημασία που τους δίνεται στην οδηγία 2009/81/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11).
(35)
Η παρούσα οδηγία δεν επηρεάζει την ελευθερία των κρατών μελών να επιλέγουν, σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, μεθόδους για τη διοργάνωση και τον έλεγχο της λειτουργίας των τυχερών παιγνιδιών και των στοιχημάτων, μεταξύ άλλων και μέσω της χορήγησης αδειών. Είναι σκόπιμο να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας οι συμβάσεις παραχώρησης που αφορούν τη λειτουργία λαχειοφόρων αγορών οι οποίες ανατίθενται από κράτος μέλος σε οικονομικό φορέα βάσει αποκλειστικού δικαιώματος που εκχωρείται μέσω διαδικασίας άνευ δημοσιότητας δυνάμει των ισχυουσών εθνικών νομοθετικών, κανονιστικών ή δημοσιευμένων διοικητικών διατάξεων σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ. Η εν λόγω εξαίρεση δικαιολογείται λόγω της παραχώρησης αποκλειστικού δικαιώματος σε οικονομικό φορέα, η οποία καθιστά αδύνατη τη διενέργεια διαγωνισμού για την ανάθεση, καθώς και της ανάγκης διαφύλαξης της δυνατότητας των κρατών μελών να ελέγχουν τον τομέα των παιχνιδιών σε εθνικό επίπεδο, λόγω των υποχρεώσεών τους όσον αφορά την προστασία της δημόσιας και κοινωνικής τάξης.
(36)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται σε ορισμένες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, όταν παρέχονται από μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς ή ενώσεις, εφόσον η ιδιαίτερη φύση των εν λόγω οργανισμών θα ήταν δύσκολο να διατηρηθεί σε περίπτωση που οι πάροχοι υπηρεσιών θα έπρεπε να επιλεγούν σύμφωνα με τις διαδικασίες της παρούσας οδηγίας. Ωστόσο, η εξαίρεση δεν θα πρέπει να επεκταθεί πέραν των απολύτως απαραίτητων· ως εκ τούτου, θα πρέπει να ορισθεί ρητά ότι οι υπηρεσίες ασθενοφόρων για τη διακομιδή ασθενών δεν θα πρέπει να εξαιρεθούν. Εν προκειμένω, πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι η ομάδα 601 του CPV «Υπηρεσίες Χερσαίων Μεταφορών» δεν καλύπτει τις υπηρεσίες ασθενοφόρων οι οποίες περιλαμβάνονται στην τάξη 8514 του CPV. Θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι οι υπηρεσίες που καλύπτονται από τον κωδικό 85143000-3 του CPV, οι οποίες συνίστανται αποκλειστικά σε υπηρεσίες ασθενοφόρων για τη διακομιδή ασθενών, θα πρέπει να υπόκεινται στο ειδικό καθεστώς για παροχή κοινωνικών και άλλων ειδικών υπηρεσιών («απλουστευμένο καθεστώς»). Συνεπώς, οι μεικτές συμβάσεις παραχώρησης για την παροχή υπηρεσιών ασθενοφόρων για τη διακομιδή ασθενών γενικά θα υπόκεινται επίσης στο απλουστευμένο καθεστώς, εάν η αξία των υπηρεσιών ασθενοφόρων για τη διακομιδή ασθενών είναι υψηλότερη από την αξία άλλων υπηρεσιών ασθενοφόρων.
(37)
Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται μόνο στις αναθέτουσες αρχές και τους αναθέτοντες φορείς των κρατών μελών. Κατά συνέπεια, τα πολιτικά κόμματα δεν θα υπόκεινται στις διατάξεις της, εφόσον δεν είναι αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς. Ωστόσο, πολιτικά κόμματα σε ορισμένα κράτη μέρη μπορούν να καλύπτονται από την έννοια των φορέων που διέπονται από το δημόσιο δίκαιο. Εντούτοις, ορισμένες υπηρεσίες (όπως η παραγωγή ταινιών και βιντεοταινιών πολιτικού περιεχομένου) συνδέονται άρρηκτα με τις πολιτικές απόψεις του παρόχου υπηρεσιών, όταν παρέχονται στο πλαίσιο εκλογικής εκστρατείας· κατά συνέπεια, οι πάροχοι υπηρεσιών επιλέγονται κανονικά κατά τρόπο που δεν μπορεί να διέπεται από τους κανόνες περί παραχώρησης. Τέλος, θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το καταστατικό και η χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων υπόκεινται σε κανόνες διαφορετικούς από αυτούς της παρούσας οδηγίας.
(38)
Πολλοί αναθέτοντες φορείς είναι οργανωμένοι ως οικονομικός όμιλος ο οποίος μπορεί να περιλαμβάνει διάφορες χωριστές επιχειρήσεις· συχνά, η κάθε μία από αυτές τις επιχειρήσεις έχει εξειδικευμένη λειτουργία στο συνολικό πλαίσιο του οικονομικού ομίλου. Είναι επομένως σκόπιμο να εξαιρεθούν ορισμένες συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών και έργων που ανατίθενται σε συνδεδεμένη επιχείρηση, κύρια δραστηριότητα της οποίας είναι η παροχή των εν λόγω υπηρεσιών ή έργων στον όμιλο στον οποίο ανήκει η ίδια και όχι η προσφορά τους στην αγορά. Είναι επίσης σκόπιμο να εξαιρεθούν ορισμένες συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών και έργων που ανατίθενται από αναθέτοντα φορέα σε κοινοπραξία η οποία έχει συσταθεί από αναθέτοντες φορείς με σκοπό την άσκηση των δραστηριοτήτων που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία και της οποίας ο εν λόγω φορέας αποτελεί μέρος. Ωστόσο, είναι επίσης σκόπιμο να εξασφαλισθεί ότι ο αποκλεισμός αυτός δεν προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού προς όφελος επιχειρήσεων ή κοινοπραξιών συνδεδεμένων με τους αναθέτοντες φορείς· είναι σκόπιμο να προβλεφθεί κατάλληλη δέσμη κανόνων, ιδίως όσον αφορά τα ανώτατα όρια εντός των οποίων οι επιχειρήσεις μπορούν να λαμβάνουν μέρος του ετήσιου κύκλου εργασιών τους από την αγορά και άνω των οποίων δεν θα είναι δυνατόν να τους ανατίθενται συμβάσεις παραχώρησης χωρίς διαγωνισμό, τη σύνθεση των κοινοπραξιών και τη σταθερότητα των σχέσεων μεταξύ αυτών των κοινοπραξιών και των αναθετόντων φορέων από τους οποίους απαρτίζονται.
(39)
Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να θεωρούνται συνδεδεμένες όταν υπάρχει άμεση ή έμμεση δεσπόζουσα επιρροή μεταξύ του αναθέτοντος φορέα και της ενδιαφερομένης επιχείρησης ή όταν αμφότεροι υπόκεινται στη δεσπόζουσα επιρροή άλλης επιχείρησης· στο πλαίσιο αυτό, η ιδιωτική συμμετοχή δεν πρέπει να έχει σημασία αυτή καθεαυτήν. Η επαλήθευση του αν μια επιχείρηση συνδέεται με δεδομένο αναθέτοντα φορέα ή όχι πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο εύκολη. Κατά συνέπεια, και δεδομένου ότι η πιθανή ύπαρξη αυτής της άμεσης ή έμμεσης δεσπόζουσας επιρροής πρέπει να επαληθευθεί προκειμένου να αποφασισθεί εάν θα πρέπει να ενοποιηθούν οι ετήσιοι λογαριασμοί των επιχειρήσεων και των ενδιαφερόμενων φορέων, οι επιχειρήσεις πρέπει να θεωρούνται ως συνδεδεμένες, εφόσον είναι ενοποιημένοι οι ετήσιοι λογαριασμοί τους. Ωστόσο, οι κανόνες της Ένωσης σχετικά με τους ενοποιημένους λογαριασμούς δεν ισχύουν σε ορισμένες περιπτώσεις, λόγου χάρη λόγω του μεγέθους των εμπλεκομένων επιχειρήσεων ή επειδή δεν πληρούνται ορισμένοι όροι σχετικά με τη νομική μορφή τους. Στις περιπτώσεις αυτές, όταν δεν εφαρμόζεται η οδηγία 2013/34/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12), είναι απαραίτητο να εξετασθεί εάν υφίσταται άμεση ή έμμεση δεσπόζουσα επιρροή λαμβάνοντας υπόψη την κυριότητα, της χρηματοδοτικής συμμετοχής ή των κανόνων που διέπουν τις επιχειρήσεις αυτές.
(40)
Οι συμβάσεις παραχώρησης στον τομέα του ύδατος υπόκεινται συχνά σε ειδικές και σύνθετες ρυθμίσεις, οι οποίες απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή λόγω της σημασίας του ύδατος ως δημόσιου αγαθού με θεμελιώδη αξία για όλους τους πολίτες της ΕΕ. Οι ιδιαιτερότητες των εν λόγω ρυθμίσεων δικαιολογούν να υπάρχει αποκλεισμός στον τομέα του ύδατος από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας. Η εξαίρεση θα καλύπτει συμβάσεις παραχώρησης έργων και υπηρεσιών για τη διάθεση ή την εκμετάλλευση σταθερών δικτύων σχεδιασμένων για να παρέχουν στο κοινό υπηρεσίες στον τομέα της παραγωγής, της μεταφοράς ή της διανομής πόσιμου ύδατος ή της παροχής πόσιμου ύδατος στα δίκτυα αυτά. Συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών για την αποχέτευση ή την επεξεργασία λυμάτων και για έργα υδραυλικής μηχανικής, αρδευτικά ή αποστραγγιστικά έργα (εφόσον ο όγκος του ύδατος που προορίζεται για εφοδιασμό με πόσιμο ύδωρ υπερβαίνει το 20 % του συνολικού όγκου ύδατος που διατίθεται για τα εν λόγω έργα ή εγκαταστάσεις άρδευσης ή αποστράγγισης) θα πρέπει επίσης να εξαιρούνται εφόσον συνδέονται με εξαιρουμένη δραστηριότητα.
(41)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται στις συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτοντες φορείς και αποσκοπούν στη διεξαγωγή δραστηριότητας που αναφέρεται στο παράρτημα II εάν, στο κράτος μέλος στο οποίο ασκείται η εν λόγω δραστηριότητα, είναι απευθείας εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό σε αγορές όπου η πρόσβαση δεν είναι περιορισμένη, όπως προκύπτει μετά από διαδικασία η οποία προβλέπεται προς το σκοπό αυτό στην οδηγία 2014/25/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13). Συνεπώς, κρίνεται σκόπιμο να διατηρηθεί η διαδικασία, η οποία ισχύει για όλους τους τομείς ή τμήματά τους που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, η οποία θα επιτρέπει να ληφθούν υπόψη οι επιδράσεις του τρέχοντος ή μελλοντικού ανοίγματος στον ανταγωνισμό. Μια τέτοιου είδους διαδικασία πρέπει να παρέχει ασφάλεια δικαίου για τους εμπλεκόμενους φορείς, καθώς και μια κατάλληλη διαδικασία λήψης αποφάσεων, η οποία να διασφαλίζει, εντός σύντομων προθεσμιών, την ομοιόμορφη εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας στον εν λόγω τομέα. Για λόγους ασφαλείας δικαίου πρέπει να διευκρινιστεί ότι ισχύουν όλες οι αποφάσεις που εκδίδονται πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας που εκδίδεται βάσει του άρθρου 30 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14).
(42)
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη και, συνεπώς, δεν εφαρμόζεται στην ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης που εκτελούνται από διεθνείς οργανισμούς εξ ονόματός τους και για ίδιο λογαριασμό. Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί σε ποιον βαθμό θα πρέπει να εφαρμόζεται η παρούσα οδηγία στην ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης που διέπεται από ειδικούς διεθνείς κανόνες.
(43)
Η ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης για ορισμένους παρόχους υπηρεσιών οπτικοακουστικών και ραδιοφωνικών μέσων θα πρέπει να επιτρέπει να λαμβάνονται υπόψη πτυχές με πολιτισμική ή κοινωνική διάσταση που καθιστούν ακατάλληλη την εφαρμογή κανόνων για την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης. Για τους λόγους αυτούς, θα πρέπει συνεπώς να προβλεφθεί εξαίρεση για τις συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών που ανατίθενται από τους ίδιους τους παρόχους υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων, όσον αφορά την αγορά, την ανάπτυξη, την παραγωγή ή τη συμπαραγωγή προγραμμάτων έτοιμων προς χρησιμοποίηση και άλλων προπαρασκευαστικών υπηρεσιών, όπως οι συμβάσεις που αφορούν σενάρια ή καλλιτεχνικές επιδόσεις αναγκαίες για την παραγωγή του προγράμματος. Θα πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι ο αποκλεισμός αυτός θα εφαρμόζεται τόσο στις υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών μέσων όσο και στις κατά παραγγελία υπηρεσίες (μη γραμμικές υπηρεσίες). Ωστόσο, η εξαίρεση αυτή δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται στην προμήθεια του τεχνικού εξοπλισμού που είναι αναγκαίος για την παραγωγή, τη συμπαραγωγή και την εκπομπή αυτών των προγραμμάτων.
(44)
Η παρούσα οδηγία δεν θίγει την αρμοδιότητα των κρατών μελών να μεριμνούν για τη χρηματοδότηση δημόσιων υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων στον βαθμό που η χρηματοδότηση αυτή παρέχεται σε ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς για την εκπλήρωση του στόχου της δημόσιας υπηρεσίας, έτσι όπως την έχει θεσμοθετήσει, οριοθετήσει και οργανώσει κάθε κράτος μέλος σύμφωνα με το Πρωτόκολλο 29 στη ΣΛΕΕ και στην ΣΕΕ σχετικά με το σύστημα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών στα κράτη μέλη.
(45)
Υπάρχει σοβαρή νομική ασάφεια σχετικά με τον βαθμό στον οποίο οι συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ φορέων του δημόσιου τομέα θα πρέπει να καλύπτονται από τους κανόνες περί παραχωρήσεων που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία. Η σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ερμηνεύεται διαφορετικά στα διάφορα κράτη μέλη και ακόμα και μεταξύ αναθετουσών αρχών ή αναθετόντων φορέων. Κατά συνέπεια, κρίνεται αναγκαίο να αποσαφηνιστεί σε ποιες περιπτώσεις οι συμβάσεις που συνάπτονται εντός του δημόσιου τομέα δεν υπόκεινται στην εφαρμογή των κανόνων που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία. Η εν λόγω αποσαφήνιση θα πρέπει να βασίζεται στις αρχές που έχουν διατυπωθεί στη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το γεγονός ότι οι συμβαλλόμενοι σε μια συμφωνία είναι οι ίδιοι δημόσιες αρχές δεν αποκλείει από μόνο του την εφαρμογή των κανόνων που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία. Εντούτοις, η εφαρμογή των κανόνων που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία δεν πρέπει να παρεμποδίζει το δικαίωμα των δημόσιων αρχών να εκτελούν τα καθήκοντα παροχής δημόσιων υπηρεσιών που τους ανατίθενται χρησιμοποιώντας ιδίους πόρους, συνεργαζόμενες, ενδεχομένως, με άλλες δημόσιες αρχές. Θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι τυχόν εξαιρούμενες συνεργασίες μεταξύ δημόσιων φορέων δεν θα προκαλούν στρέβλωση του ανταγωνισμού έναντι των ιδιωτικών οικονομικών φορέων, εφόσον θέτουν τον ιδιωτικό πάροχο υπηρεσιών σε πλεονεκτική θέση έναντι των ανταγωνιστών του.
(46)
Οι συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται σε ελεγχόμενα νομικά πρόσωπα δεν θα πρέπει να υπόκεινται στην εφαρμογή των διαδικασιών που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία, εάν η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας, όπως αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α), ασκεί στο εν λόγω νομικό πρόσωπο έλεγχο ανάλογο εκείνου που ασκεί επί των δικών της υπηρεσιών, υπό την προϋπόθεση ότι το ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο εκτελεί ποσοστό άνω του 80 % των δραστηριοτήτων του κατά την εκτέλεση των συμβάσεων που του ανατίθενται από την ελέγχουσα αναθέτουσα αρχή ή αναθέτοντα φορέα ή από άλλα νομικά πρόσωπα ελεγχόμενα από την εν λόγω αναθέτουσα αρχή ή αναθέτοντα φορέα, ανεξαρτήτως του ωφελούμενου από την εκτέλεση των συμβάσεων. Η εξαίρεση δεν θα πρέπει να επεκτείνεται σε καταστάσεις όπου υπάρχει άμεση συμμετοχή ιδιωτικού οικονομικού φορέα στο κεφάλαιο του ελεγχόμενου νομικού προσώπου εφόσον, σε αυτές τις περιπτώσεις, η ανάθεση σύμβασης παραχώρησης χωρίς διαγωνισμό θα παρέχει στον ιδιωτικό οικονομικό φορέα με κεφαλαιακή συμμετοχή στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο αδικαιολόγητο πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών του. Ωστόσο, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των δημόσιων φορέων με υποχρεωτική ιδιότητα μέλους, όπως των οργανισμών που είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση ή άσκηση ορισμένων δημόσιων υπηρεσιών, αυτό δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η συμμετοχή συγκεκριμένων ιδιωτικών οικονομικών φορέων στο κεφάλαιο του ελεγχόμενου νομικού προσώπου καθίσταται υποχρεωτική μέσω νομοθετικής διάταξης του εθνικού δικαίου, σύμφωνα με τις Συνθήκες, υπό την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή αυτή είναι δεν προβλέπει ελέγχους και αποκλεισμούς και δεν συνεπάγεται αποφασιστική επιρροή στις αποφάσεις του ελεγχόμενου νομικού προσώπου. Θα πρέπει να διευκρινιστεί περαιτέρω ότι το αποφασιστικό στοιχείο είναι μόνο η άμεση ιδιωτική συμμετοχή στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο.
Κατά συνέπεια, όταν υπάρχει ιδιωτική κεφαλαιακή συμμετοχή στην ή στις ελέγχουσες αναθέτουσες αρχές ή τον ή τους ελέγχοντες αναθέτοντες φορείς, αυτό δεν αποκλείει την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο, χωρίς την εφαρμογή των διαδικασιών της παρούσας οδηγίας, διότι οι εν λόγω συμμετοχές δεν επηρεάζουν αρνητικά τον ανταγωνισμό μεταξύ ιδιωτικών οικονομικών φορέων. Επίσης, θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς, όπως οι οργανισμοί που διέπονται από το δημόσιο δίκαιο και που μπορούν να έχουν ιδιωτική κεφαλαιακή συμμετοχή, θα πρέπει να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν την εξαίρεση για την οριζόντια συνεργασία. Κατά συνέπεια, όταν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις όσον αφορά την οριζόντια συνεργασία, η σχετική εξαίρεση θα πρέπει να επεκταθεί στις εν λόγω αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς, όταν η σύμβαση συνάπτεται αποκλειστικά μεταξύ αναθετουσών αρχών ή αναθετόντων φορέων.
(47)
Οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς, όπως αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α), θα πρέπει να μπορούν να παρέχουν από κοινού τις δημόσιες υπηρεσίες τους μέσω συνεργασίας, χωρίς να υποχρεούνται να χρησιμοποιούν κάποια ιδιαίτερη νομική μορφή. Η συνεργασία αυτή μπορεί να καλύπτει όλα τα είδη των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την εκτέλεση υπηρεσιών και υποχρεώσεων παροχής υπηρεσιών που ανατίθενται στις συμμετέχουσες αρχές ή αναλαμβάνονται από αυτές, όπως υποχρεωτικά ή εθελούσια καθήκοντα τοπικών ή περιφερειακών αρχών ή υπηρεσίες που ανατίθενται σε συγκεκριμένους φορείς από το δημόσιο δίκαιο. Οι υπηρεσίες που παρέχονται από τις διάφορες συμμετέχουσες αρχές ή φορείς δεν είναι απαραίτητο να είναι όμοιες· μπορούν επίσης να είναι συμπληρωματικές. Οι συμβάσεις για την από κοινού παροχή δημόσιων υπηρεσιών δεν θα πρέπει να υπόκεινται στην εφαρμογή των κανόνων που ορίζονται στην παρούσα οδηγία, υπό τις προϋποθέσεις ότι αυτές συνάπτονται αποκλειστικά μεταξύ αναθετουσών αρχών ή αναθετόντων φορέων, ότι η υλοποίηση της συνεργασίας αυτής εξυπηρετεί αποκλειστικά σκοπούς που αφορούν το δημόσιο συμφέρον και ότι κανένας ιδιωτικός πάροχος υπηρεσιών δεν περιέρχεται σε πλεονεκτική θέση έναντι των ανταγωνιστών του.
Για να πληροί τις προϋποθέσεις αυτές, η συνεργασία θα πρέπει να στηρίζεται σε συνεργατική αντίληψη. Η συνεργασία αυτή δεν συνεπάγεται ότι όλες οι συμμετέχουσες αρχές αναλαμβάνουν την εκτέλεση βασικών συμβατικών υποχρεώσεων, εφόσον αναλαμβάνουν δέσμευση να συμβάλουν στη συνεργατική εκτέλεση της σχετικής δημόσιας υπηρεσίας. Επιπροσθέτως, η υλοποίηση της συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων τυχόν χρηματοοικονομικών συναλλαγών μεταξύ συμμετεχουσών αναθετουσών αρχών, πρέπει να εξυπηρετεί αποκλειστικά σκοπούς που αφορούν το δημόσιο συμφέρον.
(48)
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου μια νομική οντότητα ενεργεί, δυνάμει των διατάξεων του εθνικού δικαίου, ως όργανο ή ως τεχνική υπηρεσία για καθορισμένες αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς και υποχρεούται να εκτελεί εντολές που λαμβάνει από τις εν λόγω αναθέτουσες αρχές ή τους αναθέτοντες φορείς και δεν έχει καμία επιρροή στην πληρωμή για τις επιδόσεις της. Λόγω της μη συμβατικής της φύσης, μια τέτοια αμιγώς διοικητική σχέση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των διαδικασιών ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης.
(49)
Πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι η έννοια του «οικονομικού φορέα» πρέπει να ερμηνεύεται διασταλτικά ώστε να καλύπτει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που προσφέρει την εκτέλεση εργασιών και/ή έργων, την προμήθεια προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών στην αγορά, ανεξαρτήτως της νομικής μορφής υπό την οποία έχουν επιλέξει να λειτουργούν. Ως εκ τούτου, η έννοια του οικονομικού φορέα περιλαμβάνει εταιρείες, υποκαταστήματα, θυγατρικές, συμπράξεις, συνεταιριστικές επιχειρήσεις, εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, πανεπιστήμια, δημόσια και ιδιωτικά, και άλλες μορφές οντοτήτων, ασχέτως του εάν πρόκειται πάντοτε για «νομικά πρόσωπα».
(50)
Προκειμένου να διασφαλιστεί η επαρκής δημοσιοποίηση των συμβάσεων παραχώρησης έργων και υπηρεσιών που είναι ίσες με ορισμένο κατώτατο όριο ή το υπερβαίνουν και τις οποίες αναθέτουν αναθέτοντες φορείς και αναθέτουσες αρχές, πριν από την ανάθεση των εν λόγω συμβάσεων παραχώρησης πρέπει να έχει προηγηθεί η υποχρεωτική δημοσίευση γνωστοποίησης για την ανάθεση σύμβασης παραχώρησης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(51)
Λόγω των επιζήμιων επιπτώσεων για τον ανταγωνισμό, η ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση πρέπει να επιτρέπεται μόνο σε πολύ εξαιρετικές περιστάσεις. Η εξαίρεση πρέπει να περιορίζεται σε περιπτώσεις στις οποίες είναι εξαρχής σαφές ότι η δημοσίευση δεν θα αυξήσει τον ανταγωνισμό, κυρίως επειδή αντικειμενικά υπάρχει μόνο ένας οικονομικός φορέας που μπορεί να εκτελέσει τη σύμβαση παραχώρησης. Η αδυναμία ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης σε άλλον οικονομικό φορέα, δεν πρέπει να έχει δημιουργηθεί από την ίδια την αναθέτουσα αρχή ή τον ίδιο τον αναθέτοντα φορέα ενόψει της μελλοντικής διαδικασίας ανάθεσης. Επιπλέον, η διαθεσιμότητα ικανοποιητικών επιλογών υποκατάστασης πρέπει να αξιολογηθεί σε βάθος.
(52)
Για να αποφευχθεί η στεγανοποίηση της αγοράς και ο περιορισμός του ανταγωνισμού, θα πρέπει να περιορίζεται η διάρκεια της σύμβασης παραχώρησης. Επίσης, παραχωρήσεις πολύ μακράς διάρκειας ενδέχεται να οδηγούν σε αποκλεισμό από την αγορά και να εμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών και την ελευθερία εγκατάστασης. Μια τέτοια διάρκεια μπορεί εντούτοις να δικαιολογηθεί εάν είναι απαραίτητη προκειμένου ο παραχωρησιούχος να μπορέσει να ανακτήσει τις σχεδιαζόμενες για την υλοποίηση της παραχώρησης επενδύσεις και το επενδυθέν κεφάλαιο να έχει απόδοση. Κατά συνέπεια, για τις συμβάσεις παραχώρησης με διάρκεια μεγαλύτερη της πενταετίας, η διάρκεια θα πρέπει να περιορίζεται στο διάστημα κατά το οποίο ο παραχωρησιούχος δύναται ευλόγως να αποσβέσει την επένδυση που έκανε για τη λειτουργία των έργων και των υπηρεσιών, καθώς και να έχει λογική απόδοση του επενδεδυμένου κεφαλαίου υπό κανονικές συνθήκες λειτουργίας, λαμβάνοντας υπόψη ειδικούς συμβατικούς στόχους που ανέλαβε ο παραχωρησιούχος προκειμένου να καλύψει απαιτήσεις που αφορούν, για παράδειγμα, την ποιότητα ή την τιμή για τους χρήστες. Η εκτίμηση θα πρέπει να ισχύει τη στιγμή της ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης. Θα πρέπει να είναι δυνατόν να περιλαμβάνει αρχικές και περαιτέρω επενδύσεις που κρίνονται αναγκαίες για τη λειτουργία της σύμβασης παραχώρησης, ιδίως δαπάνες για υποδομές, πνευματικά δικαιώματα, διπλώματα ευρεσιτεχνίας, εξοπλισμό, υλικοτεχνική υποστήριξη, πρόσληψη και εκπαίδευση προσωπικού και τα αρχικά έξοδα. Η μέγιστη διάρκεια της παραχώρησης θα αναφέρεται στα έγγραφα παραχώρησης, εκτός εάν η διάρκεια συνιστά κριτήριο για την ανάθεση της σύμβασης. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς θα πρέπει πάντοτε να μπορούν να αναθέσουν σύμβαση παραχώρησης για διάστημα μικρότερο του χρόνου που απαιτείται για την απόσβεση των επενδύσεων, υπό τον όρο ότι η σχετική αντιστάθμιση δεν εξαλείφει τον λειτουργικό κίνδυνο.
(53)
Κρίνεται σκόπιμο να εξαιρεθούν από την πλήρη εφαρμογή της παρούσας οδηγίας μόνο οι υπηρεσίες οι οποίες έχουν περιορισμένη διασυνοριακή διάσταση, όπως ορισμένες κοινωνικές, υγειονομικές, ή εκπαιδευτικές υπηρεσίες. Οι εν λόγω υπηρεσίες παρέχονται εντός συγκεκριμένου πλαισίου, το οποίο διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, λόγω διαφορετικών πολιτισμικών παραδόσεων. Πρέπει συνεπώς να θεσπιστεί ειδικό καθεστώς παραχωρήσεων για τις υπηρεσίες εκείνες οι οποίες λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι έχουν ρυθμιστεί προσφάτως. Η υποχρέωση δημοσίευσης προκαταρκτικής γνωστοποίησης και γνωστοποίησης ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης για κάθε σύμβαση παραχώρησης της οποίας η αξία ισούται ή υπερβαίνει το κατώτατο όριο που θεσπίζει η παρούσα οδηγία αποτελεί ενδεδειγμένο τρόπο ενημέρωσης για επιχειρηματικές ευκαιρίες σε δυνητικούς προσφέροντες και για τον αριθμό και το είδος των συμβάσεων που ανατίθενται σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Επιπλέον, τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίζουν κατάλληλα μέτρα με αναφορά στην ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης για τις εν λόγω υπηρεσίες, που θα αποβλέπουν στην εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων, επιτρέποντας παράλληλα στις αναθέτουσες αρχές και στους αναθέτοντες φορείς να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των εν λόγω υπηρεσιών. Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη διασφάλισης της καινοτομίας καθώς και, σύμφωνα με το άρθρο 14 της ΣΛΕΕ και το πρωτόκολλο αριθ. 26,υψηλού επιπέδου ποιότητας, ασφαλείας και οικονομικής προσιτότητας, ίσης μεταχείρισης και προώθησης της καθολικής πρόσβασης και των δικαιωμάτων των χρηστών.
(54)
Δεδομένης της σημασίας του πολιτισμικού πλαισίου και του ευαίσθητου χαρακτήρα των εν λόγω υπηρεσιών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέτουν μεγάλη διακριτική ευχέρεια για τη διοργάνωση της επιλογής των παρόχων υπηρεσιών με τον τρόπο που τα ίδια κρίνουν καταλληλότερο. Οι κανόνες της παρούσας οδηγίας δεν εμποδίζουν τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν συγκεκριμένα ποιοτικά κριτήρια για την επιλογή των παρόχων υπηρεσιών, όπως τα κριτήρια που προβλέπονται στο εθελοντικό ευρωπαϊκό πλαίσιο ποιότητας για τις κοινωνικές υπηρεσίες της επιτροπής κοινωνικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα κράτη μέλη ή/και οι δημόσιες αρχές έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν οι ίδιες τις εν λόγω υπηρεσίες ή να οργανώνουν τις κοινωνικές υπηρεσίες κατά τρόπο που να μην απαιτεί τη σύναψη συμβάσεων παραχώρησης, για παράδειγμα μέσω απλής χρηματοδότησης των εν λόγω υπηρεσιών ή χορηγώντας άδειες ή εξουσιοδοτήσεις σε όλους τους οικονομικούς φορείς που πληρούν τα κριτήρια τα οποία έχει ορίσει εκ των προτέρων η αναθέτουσα αρχή ή ο φορέας ανάθεσης, χωρίς περιορισμούς ή ποσοστώσεις, εφόσον το εν λόγω σύστημα διασφαλίζει επαρκή δημοσιοποίηση και συμμορφώνεται με τις αρχές της διαφάνειας και της αμεροληψίας.
(55)
Για την ενδεδειγμένη ένταξη περιβαλλοντικών, κοινωνικών και εργασιακών απαιτήσεων στις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό τα κράτη μέλη και οι αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς να λάβουν κατάλληλα μέτρα για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις στους τομείς του περιβαλλοντικού, κοινωνικού και εργατικού δικαίου οι οποίες ισχύουν στον τόπο εργασίας όπου εκτελούνται τα έργα ή παρέχονται οι εργασίες, και απορρέουν από νόμους, κανονισμούς ή διοικητικές διατάξεις, σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, καθώς και από συλλογικές συμβάσεις, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω κανόνες και η εφαρμογή τους συμμορφούνται με το δίκαιο της Ένωσης. Ομοίως, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες, οι οποίες έχουν επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη και περιληφθεί στην παρούσα οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζονται κατά την εκτέλεση της σύμβασης παραχώρησης. Ωστόσο, αυτό δεν θα πρέπει να εμποδίζει με κανένα τρόπο την εφαρμογή όρων και συνθηκών απασχόλησης πιο ευνοϊκών για τους εργαζόμενους. Τα σχετικά μέτρα θα πρέπει να εφαρμόζονται σύμφωνα με τις βασικές αρχές του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σκοπό, ιδίως, την εξασφάλιση ίσης μεταχείρισης. Τα σχετικά μέτρα θα πρέπει να εφαρμόζονται σύμφωνα με την οδηγία 96/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15), και κατά τρόπο που εξασφαλίζει ίση μεταχείριση και δεν εισάγει διακρίσεις, άμεσα ή έμμεσα, κατά οικονομικών φορέων και εργαζομένων από άλλα κράτη μέλη.
(56)
Οι υπηρεσίες θα πρέπει να θεωρούνται ότι παρέχονται στον τόπο εκτέλεσης των χαρακτηριστικών επιδόσεων. Όταν οι υπηρεσίες παρέχονται από απόσταση, φέρ’ ειπείν από τηλεφωνικά κέντρα, οι υπηρεσίες θα πρέπει να θεωρούνται ότι παρέχονται στον τόπο εκτέλεσης των υπηρεσιών, ανεξαρτήτως των τόπων και των κρατών μελών προορισμού τους.
(57)
Οι σχετικές υποχρεώσεις μπορούν να αντικατοπτρίζονται σε ρήτρες συμβάσεων παραχώρησης. Θα πρέπει επίσης να υπάρχει η δυνατότητα να περιλαμβάνουν ρήτρες που θα διασφαλίζουν τη συμμόρφωση των συλλογικών συμφωνιών προς το δίκαιο της Ένωσης. Η μη συμμόρφωση προς τις σχετικές υποχρεώσεις μπορεί να θεωρηθεί σοβαρό παράπτωμα του συγκεκριμένου οικονομικού φορέα, δυνάμενο να επιφέρει τον αποκλεισμό του από τη διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης.
(58)
Ο έλεγχος της τήρησης των εν λόγω διατάξεων του περιβαλλοντικού, κοινωνικού και εργατικού δικαίου θα πρέπει να διενεργείται στα ενδεδειγμένα στάδια της διαδικασίας ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης, δηλαδή κατά την εφαρμογή των γενικών αρχών που διέπουν την επιλογή των συμμετεχόντων και την ανάθεση των συμβάσεων, κατά την εφαρμογή των κριτηρίων αποκλεισμού.
(59)
Καμία διάταξη της παρούσας οδηγίας δεν θα πρέπει να απαγορεύει την επιβολή ή την εφαρμογή μέτρων απαραίτητων για την προστασία της δημόσιας τάξης και ασφαλείας, των χρηστών ηθών, της υγείας, της ζωής των ανθρώπων και των ζώων ή για τη διατήρηση των φυτών, ή και άλλων περιβαλλοντικών μέτρων, ιδίως με βασικό σκοπό την αειφόρο ανάπτυξη, υπό την προϋπόθεση ότι τα μέτρα αυτά είναι σύμφωνα προς τη ΣΛΕΕ.
(60)
Για να εξασφαλιστεί η εμπιστευτικότητα κατά τη διαδικασία, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς, καθώς και οικονομικοί φορείς δεν θα πρέπει να αποκαλύπτουν πληροφορίες οι οποίες τους έχουν διαβιβαστεί ως εμπιστευτικές. Η μη συμμόρφωση προς αυτές τις υποχρεώσεις δέον να συνεπάγεται την εφαρμογή κατάλληλων κυρώσεων, όπως και εφόσον προβλέπονται από το αστικό ή διοικητικό δίκαιο των κρατών μελών.
(61)
Για την καταπολέμηση της απάτης, της ευνοιοκρατίας και της διαφθοράς και για την πρόληψη της σύγκρουσης συμφερόντων, τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν κατάλληλα μέτρα με σκοπό την εξασφάλιση διαφάνειας της διαδικασίας ανάθεσης και ίσης μεταχείρισης όλων των υποψηφίων και προσφερόντων. Κύρια επιδίωξη των εν λόγω μέτρων θα πρέπει να είναι η εξάλειψη των συγκρούσεων συμφερόντων και άλλων σοβαρών παρατυπιών.
(62)
Προκειμένου όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν αιτήσεις και προσφορές, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς θα πρέπει να υποχρεούνται να τηρούν μια ελάχιστη προθεσμία για την παραλαβή των εν λόγω αιτήσεων και προσφορών.
(63)
Η επιλογή αναλογικών, αμερόληπτων και δίκαιων κριτηρίων επιλογής και η εφαρμογή τους επί των οικονομικών φορέων είναι κρίσιμες για την αποτελεσματική τους πρόσβαση στις οικονομικές ευκαιρίες που σχετίζονται με τις συμβάσεις παραχώρησης. Ειδικότερα, η δυνατότητα ενός υποψηφίου να στηρίζεται στις ικανότητες άλλων φορέων μπορεί να έχει αποφασιστική σημασία για τη συμμετοχή ΜΜΕ. Για το λόγο αυτό, κρίνεται σκόπιμο τα κριτήρια επιλογής να σχετίζονται αποκλειστικά με την επαγγελματική και τεχνική ικανότητα και την οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια των φορέων, και να συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης, να ανακοινώνονται στη γνωστοποίηση της σύμβασης παραχώρησης και να μην αποκλείουν τη δυνατότητα ενός οικονομικού φορέα, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, να στηρίζεται στις ικανότητες άλλων φορέων, ασχέτως της νομικής φύσης των δεσμών του με αυτούς, εφόσον ο τελευταίος αποδεικνύει στην αναθέτουσα αρχή ή στον αναθέτοντα φορέα ότι θα έχει στη διάθεσή του τους αναγκαίους πόρους.
(64)
Επίσης, προκειμένου να ενταχθεί καλύτερα η κοινωνική και η περιβαλλοντική παράμετρος στις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης, θα πρέπει να επιτρέπεται στις αναθέτουσες αρχές ή τους αναθέτοντες φορείς να χρησιμοποιούν για τα έργα ή τις υπηρεσίες που πρόκειται να παρασχεθούν βάσει της σύμβασης παραχώρησης κριτήρια ανάθεσης ή όρους εκτέλεσης σύμβασης παραχώρησης τα οποία να καλύπτουν κάθε πτυχή και στάδιο του κύκλου ζωής τους, από την εξόρυξη των πρώτων υλών για το προϊόν έως το στάδιο της απόρριψής του, συμπεριλαμβανομένων των παραγόντων που εμπλέκονται στη συγκεκριμένη διαδικασία παραγωγής, ή εμπορίας των εν λόγω έργων ή υπηρεσιών, ή ειδικές διαδικασίες σε μεταγενέστερο στάδιο του κύκλου ζωής τους, ακόμη και αν οι παράγοντες αυτοί δεν αποτελούν μέρος της υλικής τους υπόστασης. Κριτήρια και όροι που αναφέρονται σε τέτοιες διαδικασίες παραγωγής ή παροχής είναι, επί παραδείγματι, ότι οι υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης παρέχονται με τη χρήση ενεργειακά αποδοτικών μηχανημάτων. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στα κριτήρια και τους όρους αυτούς περιλαμβάνονται επίσης κριτήρια ανάθεσης ή όροι εκτέλεσης σύμβασης παραχώρησης που αφορούν την παροχή ή τη χρήση προϊόντων δίκαιου εμπορίου κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης της προς ανάθεση σύμβασης παραχώρησης. Τα κριτήρια και οι προϋποθέσεις που αφορούν την εμπορία και τους όρους της μπορούν φέρ’ ειπείν, να αναφέρουν την απαίτηση καταβολής ελάχιστου τιμήματος ή πριμ σε σχέση με την τιμή στους υπεργολάβους. Οι όροι εκτέλεσης της σύμβασης παραχώρησης που αφορούν περιβαλλοντικές παραμέτρους είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν, επί παραδείγματι, τη μείωση των απορριμμάτων ή την αποδοτικότητα των πόρων.
(65)
Τα κριτήρια ανάθεσης ή οι όροι εκτέλεσης της σύμβασης παραχώρησης που αφορούν τις κοινωνικές πτυχές της διαδικασίας παραγωγής πρέπει να εφαρμόζονται σύμφωνα με την οδηγία 96/71/ΕΚ, όπως την ερμήνευσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, και δεν θα πρέπει να επιλέγονται ή να εφαρμόζονται κατά τρόπο που δημιουργεί άμεσες ή έμμεσες διακρίσεις εις βάρος οικονομικών φορέων από άλλα κράτη μέλη ή από τρίτες χώρες που είναι συμβαλλόμενα μέρη στη συμφωνία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου σχετικά με τις δημόσιες προμήθειες («ΣΔΠ») ή σε συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος η Ένωση. Ως εκ τούτου, οι απαιτήσεις για τους βασικούς όρους εργασίας που ρυθμίζει η οδηγία 96/71/ΕΚ, όπως τα κατώτατα όρια αποδοχών, θα πρέπει να παραμένουν στα επίπεδα που ορίζει η εθνική νομοθεσία ή οι συλλογικές συμβάσεις που ισχύουν σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο στο πλαίσιο της εν λόγω οδηγίας. Οι όροι εκτέλεσης μιας σύμβασης παραχώρησης μπορούν επίσης να αποσκοπούν στην ενθάρρυνση της εφαρμογής μέτρων για την προαγωγή της ισότητας γυναικών και ανδρών στην εργασία, την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας και το συνδυασμό εργασίας και ιδιωτικής ζωής, την προστασία του περιβάλλοντος ή της καλής διαβίωσης των ζώων και την επί της ουσίας συμμόρφωση προς τις θεμελιώδεις συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) και την πρόσληψη περισσότερων μειονεκτούντων ατόμων από εκείνα που απαιτούνται βάσεις της εθνικής νομοθεσίας.
(66)
Αντικείμενο κριτηρίων ανάθεσης ή όρων εκτέλεσης της σύμβασης παραχώρησης μπορούν να αποτελέσουν επίσης μέτρα που προσβλέπουν στην προστασία της υγείας του προσωπικού που συμμετέχει στη διαδικασία εκτέλεσης της σύμβασης παραχώρησης, στη διευκόλυνση της κοινωνικής ενσωμάτωσης μειονεκτούντων ατόμων ή μελών ευάλωτων ομάδων μεταξύ των ατόμων στα οποία έχει ανατεθεί η εκτέλεση της σύμβασης, ή στην κατάρτιση με αντικείμενο τις δεξιότητες που απαιτούνται για την εν λόγω σύμβαση, υπό την προϋπόθεση ότι αφορούν έργα ή υπηρεσίες που πρόκειται να παρασχεθούν βάσει της σύμβασης. Παραδείγματος χάρη, κριτήρια ή όροι αυτού του είδους μπορούν να αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στην απασχόληση μακροχρόνια ανέργων ή στην υλοποίηση μέτρων κατάρτισης για ανέργους ή νέους κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης της προς ανάθεση σύμβασης παραχώρησης. Στις τεχνικές προδιαγραφές οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να περιλαμβάνουν κοινωνικές απαιτήσεις αυτού του είδους που να χαρακτηρίζουν ευθέως το προϊόν ή την υπηρεσία, όπως η δυνατότητα πρόσβασης σε άτομα με αναπηρία ή ο σχεδιασμός για όλους τους χρήστες.
(67)
Οι τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις που καταρτίζουν οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να επιτρέπουν το άνοιγμα της ανάθεσης των συμβάσεων παραχώρησης στον ανταγωνισμό. Οι απαιτήσεις αυτές πρέπει να καθορίζουν τα χαρακτηριστικά που απαιτούνται για τα έργα ή/και τις υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης παραχώρησης, και μπορούν να αναφέρονται στην ειδική διαδικασία εκτέλεσης ή παροχής των αιτουμένων έργων ή υπηρεσιών, υπό τον όρο ότι συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης και είναι ανάλογα της αξίας και των στόχων της σύμβασης. Η ειδική διαδικασία εκτέλεσης μπορεί να περιλαμβάνει απαιτήσεις σχετικά με τη δυνατότητα πρόσβασης ατόμων με ειδικές ανάγκες ή επίπεδα περιβαλλοντικών επιδόσεων. Οι εν λόγω τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις πρέπει να περιλαμβάνονται στα έγγραφα της σύμβασης παραχώρησης και να τηρούν τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας. Δέον να καταρτίζονται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται ο τεχνητός περιορισμός του ανταγωνισμού, κυρίως μέσω απαιτήσεων που να ευνοούν έναν συγκεκριμένο οικονομικό φορέα, αντικατοπτρίζοντας βασικά χαρακτηριστικά των αγαθών, υπηρεσιών ή έργων που παρέχονται συνήθως από τον οικονομικό φορέα αυτόν. Εν πάση περιπτώσει, οι προσφορές που περιλαμβάνουν έργα ή/και υπηρεσίες, καθώς και προμήθειες παρεπόμενες αυτών των έργων και υπηρεσιών, οι οποίες τηρούν με ισοδύναμο τρόπο προς τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά, πρέπει να εξετάζονται από τις αναθέτουσες αρχές ή τους αναθέτοντες φορείς.
(68)
Οι συμβάσεις παραχώρησης είναι συνήθως μακροπρόθεσμες, σύνθετες συμφωνίες με τις οποίες ο παραχωρησιούχος αναλαμβάνει ευθύνες και κινδύνους που παραδοσιακά βαρύνουν τις αναθέτουσες αρχές και οντότητες και κανονικά εμπίπτουν στο πεδίο των αρμοδιοτήτων τους. Για τον λόγο αυτόν, υπό την επιφύλαξη της παρούσας οδηγίας και των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης, πρέπει να δοθεί μεγάλη ευχέρεια στις αναθέτουσες αρχές και τους αναθέτοντες φορείς για τον καθορισμό της διαδικασίας που θα οδηγήσει στην επιλογή του παραχωρησιούχου. Εντούτοις, προκειμένου να διασφαλίζεται η ίση μεταχείριση και η διαφάνεια καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ανάθεσης, είναι σκόπιμο να προβλέπονται βασικές εγγυήσεις όσον αφορά τη διαδικασία ανάθεσης, που θα περιλαμβάνουν τις πληροφορίες για τη φύση και το πεδίο εφαρμογής της παραχώρησης, τον περιορισμό του αριθμού των υποψηφίων, τη διάδοση των πληροφοριών στους υποψηφίους και τους προσφέροντες και την ύπαρξη ενδεδειγμένων μητρώων. Είναι επίσης απαραίτητη η πρόβλεψη της μη παρέκκλισης από τους αρχικούς όρους της γνωστοποίησης σύμβασης παραχώρησης προκειμένου να αποτρέπεται η άνιση μεταχείριση των πιθανών υποψηφίων.
(69)
Οι συμβάσεις παραχώρησης δεν πρέπει να ανατίθενται σε οικονομικούς φορείς που έχουν συμμετάσχει σε εγκληματική οργάνωση ή που έχουν κριθεί ένοχοι δωροδοκίας, απάτης σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, τρομοκρατικών εγκλημάτων, νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και εμπορίας ανθρώπων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, ωστόσο, να μπορούν να προβλέπουν παρέκκλιση από τους υποχρεωτικούς αυτούς αποκλεισμούς σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπου επιτακτικοί λόγοι γενικού συμφέροντος καθιστούν αναγκαία την ανάθεση της σύμβασης. Η μη καταβολή φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης θα πρέπει επίσης να τιμωρείται με υποχρεωτικό αποκλεισμό στο επίπεδο της Ένωσης.
(70)
Οι αναθέτουσες αρχές και αναθέτοντες φορείς θα πρέπει επίσης να έχουν τη δυνατότητα να αποκλείουν οικονομικούς φορείς οι οποίοι έχουν φανεί αναξιόπιστοι, επί παραδείγματι λόγω σοβαρών ή επανειλημμένων παραβάσεων περιβαλλοντικών ή κοινωνικών υποχρεώσεων, συμπεριλαμβανομένων και των κανόνων σχετικά με τη δυνατότητα πρόσβασης ατόμων με αναπηρίες, ή λόγω άλλων μορφών σοβαρών επαγγελματικών παραπτωμάτων, όπως είναι οι παραβιάσεις των κανόνων περί ανταγωνισμού ή περί δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι το σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα μπορεί να θέσει εν αμφιβόλω την ακεραιότητα του οικονομικού φορέα και, ως εκ τούτου, να καταστήσει τον οικονομικό φορέα ακατάλληλο να λάβει την ανάθεση σύμβασης παραχώρησης, ανεξαρτήτως εάν ο οικονομικός φορέας έχει άλλως την τεχνική και οικονομική ικανότητα να εκτελέσει τη σύμβαση. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας φέρει την ευθύνη για τις συνέπειες πιθανής λανθασμένης του απόφασης, οι αναθέτουσες αρχές και φορείς θα πρέπει επίσης να παραμένουν ελεύθεροι να εκτιμούν ότι έχει σημειωθεί σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα όταν, πριν την έκδοση τελικής και δεσμευτικής απόφασης για την ύπαρξη λόγων υποχρεωτικού αποκλεισμού, μπορούν να αποδείξουν με οιονδήποτε κατάλληλο τρόπο ότι ο οικονομικός φορέας παραβίασε τις υποχρεώσεις του, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων που αφορούν την πληρωμή φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, εκτός εάν το εθνικό δίκαιο ορίζει διαφορετικά. Οι αναθέτουσες αρχές και αναθέτοντες φορείς θα πρέπει επίσης να μπορούν να αποκλείουν υποψηφίους ή προσφέροντες των οποίων οι επιδόσεις σε παλαιότερες συμβάσεις παραχώρησης με αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς παρουσίαζαν σοβαρές αδυναμίες σε βασικές απαιτήσεις, όπως η αδυναμία προμήθειας ή παροχής, σημαντικές ελλείψεις στο παρασχεθέν προϊόν ή υπηρεσία με αποτέλεσμα να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον σκοπό για τον οποίο προοριζόταν, ή ανάρμοστη διαγωγή που δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες για την αξιοπιστία του οικονομικού φορέα. Το εθνικό δίκαιο θα πρέπει να προβλέπει τη μέγιστη διάρκεια αυτών των αποκλεισμών.
(71)
Θα πρέπει, ωστόσο, να επιτραπεί στους οικονομικούς φορείς να υιοθετούν μέτρα συμμόρφωσης για να άρουν τις συνέπειες τυχόν ποινικών αδικημάτων ή παραπτωμάτων και να αποτρέψουν αποτελεσματικά περαιτέρω κρούσματα έκνομης συμπεριφοράς. Τα εν λόγω μέτρα μπορεί να συνίστανται ιδίως σε μέτρα που αφορούν το προσωπικό και την οργάνωση, όπως είναι η διακοπή όλων των δεσμών με πρόσωπα ή οργανισμούς που εμπλέκονται στην παράνομη συμπεριφορά, κατάλληλα μέτρα αναδιοργάνωσης προσωπικού, η εφαρμογή συστημάτων υποβολής εκθέσεων και ελέγχου, η δημιουργία δομής εσωτερικού ελέγχου για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης και η έγκριση εσωτερικών κανόνων ευθύνης και αποζημίωσης. Σε περίπτωση που τα εν λόγω μέτρα προσφέρουν επαρκείς εγγυήσεις, ο εν λόγω οικονομικός φορέας δεν θα πρέπει πλέον να αποκλείεται για αυτούς και μόνο τους λόγους. Οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ζητούν να εξετάζονται τα μέτρα συμμόρφωσης που λαμβάνονται με σκοπό την πιθανή συμμετοχή τους στη διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης. Θα πρέπει, εντούτοις, να εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίζουν τους ακριβείς διαδικαστικούς και ουσιαστικούς όρους που θα ισχύουν σε τέτοιες περιπτώσεις. Έχουν ειδικότερα την ελευθερία να αποφασίζουν εάν επιθυμούν να αναθέτουν στις επιμέρους αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς να προβαίνουν στις σχετικές αξιολογήσεις ή να εμπιστεύονται το καθήκον αυτό σε άλλες αρχές, σε κεντρικό ή σε αποκεντρωτικό επίπεδο.
(72)
Είναι σημαντικό να διασφαλίζεται με κατάλληλες ενέργειες των αρμοδίων εθνικών αρχών εντός του πεδίου ευθύνης και αρμοδιότητός τους, όπως, για παράδειγμα των επιθεωρήσεων εργασίας ή των οργανισμών προστασίας του περιβάλλοντος, η τήρηση από τους υπεργολάβους των ισχυουσών υποχρεώσεων που επιβάλλει η περιβαλλοντική, κοινωνική και εργατική νομοθεσία, οι οποίες προβλέπονται στο δίκαιο της Ένωσης, στα εθνικά δίκαια, σε συλλογικές συμβάσεις ή στις διατάξεις του διεθνούς περιβαλλοντικού, κοινωνικού ή εργατικού δικαίου που απαριθμούνται στην παρούσα οδηγία, υπό την εφόσον οι εν λόγω διατάξεις και η εφαρμογή τους συνάδουν προς το δίκαιο της Ένωσης. Είναι επίσης αναγκαίο να διασφαλιστεί, σε κάποιον βαθμό, η διαφάνεια στην αλυσίδα υπεργολαβίας, καθώς αυτό θα παράσχει στις αναθέτουσες αρχές και τους αναθέτοντες φορείς πληροφόρηση σχετικά με αυτούς που είναι παρόντες στα εργοτάξια, στα οποία εκτελούνται εργασίες για αυτές, ή σχετικά με το ποιες επιχειρήσεις παρέχουν υπηρεσίες σε κτήρια, ή εντός αυτών, και σε υποδομές ή χώρους, όπως δημαρχεία, δημοτικά σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις, λιμένες ή αυτοκινητοδρόμους, για τους οποίους είναι υπεύθυνες ή επί των οποίων έχουν εποπτεία οι αναθέτουσες αρχές. Θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι η υποχρέωση παροχής των απαιτούμενων πληροφοριών βαρύνει, εν πάση περιπτώσει, τον παραχωρησιούχο, είτε στη βάση ειδικών ρητρών, τις οποίες θα πρέπει κάθε αναθέτουσα αρχή ή αναθέτων φορέας να συμπεριλάβει σε όλες τις διαδικασίες ανάθεσης, είτε στη βάση υποχρεώσεων τις οποίες θα επιβάλουν τα κράτη μέλη στους παραχωρησιούχους μέσω διατάξεων γενικής εφαρμογής.
Θα πρέπει επίσης να αποσαφηνιστεί ότι, όταν το εθνικό δίκαιο κράτους μέλους προβλέπει μηχανισμό εις ολόκληρον ευθύνης των υπεργολάβων και του παραχωρησιούχου, πρέπει να εφαρμόζονται οι όροι που αφορούν την τήρηση των ισχυουσών υποχρεώσεων στους χώρους της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και εργατικής νομοθεσίας που έχουν θεσπισθεί με διατάξεις του δικαίου της Ένωσης, ή με διατάξεις εθνικών δικαίων, συλλογικών συμβάσεων ή του διεθνούς περιβαλλοντικού, κοινωνικού και εργατικού δικαίου που απαριθμούνται στην παρούσα οδηγία, εφόσον η εφαρμογή τους συνάδει προς το δίκαιο της Ένωσης. Επιπροσθέτως, θα πρέπει να ορίζεται ρητώς ότι τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν περαιτέρω ρυθμίσεις, επεκτείνοντας, για παράδειγμα, τις υποχρεώσεις διαφάνειας ή επιτρέποντας στις αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς, ή υποχρεώνοντάς τους, να ελέγχουν ότι οι υπεργολάβοι δεν βρίσκονται σε κατάσταση η οποία δικαιολογεί τον αποκλεισμό οικονομικών φορέων. Όταν ισχύουν τέτοια μέτρα για τους υπεργολάβους, πρέπει να διασφαλίζεται η συνοχή του ρυθμιστικού πλαισίου με τις διατάξεις που ισχύουν για τους παραχωρησιούχους, ούτως ώστε η ύπαρξη λόγων υποχρεωτικού αποκλεισμού να συνοδεύεται από την επιβολή υποχρέωσης στον παραχωρησιούχο να αντικαταστήσει τον σχετικό υπεργολάβο. Όταν από τον έλεγχο αυτόν προκύπτει η ύπαρξη μη υποχρεωτικών λόγων αποκλεισμού, πρέπει να καθίσταται σαφές ότι οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να απαιτούν την αντικατάσταση· θα πρέπει ωστόσο να προβλέπεται επίσης ρητώς ότι είναι δυνατό να υποχρεώνονται οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς να απαιτήσουν την αντικατάσταση του σχετικού υπεργολάβου, όταν ο αποκλεισμός των παραχωρησιούχων θα ήταν υποχρεωτικός σε τέτοιες περιπτώσεις. Θα πρέπει, τέλος, να ορίζεται ρητώς ότι τα κράτη μέλη εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να θεσπίσουν πιο αυστηρούς κανόνες ευθύνης στο εθνικό τους δίκαιο.
(73)
Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας αξιολογεί τους προσφέροντες βάσει ενός ή περισσότερων κριτηρίων ανάθεσης. Για να εξασφαλιστεί η διαφάνεια και η ίση μεταχείριση, τα κριτήρια ανάθεσης των συμβάσεων παραχώρησης πρέπει πάντοτε να συνάδουν με ορισμένα γενικά πρότυπα. Τα γενικά αυτά πρότυπα μπορούν να αναφέρονται σε παράγοντες που δεν είναι αμιγώς οικονομικοί, αλλά επηρεάζουν την αξία ενός διαγωνισμού από την οπτική γωνία της αναθέτουσας αρχής ή φορέως και επιτρέπουν τη διαπίστωση ενός συνολικού οικονομικού πλεονεκτήματος για την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα. Τα κριτήρια θα πρέπει να γνωστοποιούνται εκ των προτέρων σε όλους τους δυνητικούς υποψηφίους ή προσφέροντες, να συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης και να μην παρέχουν στην αναθέτουσα αρχή ή στον αναθέτοντα φορέα απεριόριστη ελευθερία επιλογής. Πρέπει να επιτρέπουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό και να συνοδεύονται από απαιτήσεις που επιτρέπουν την αποτελεσματική επαλήθευση των πληροφοριών τις οποίες παρέχουν οι προσφέροντες. Τα κριτήρια ανάθεσης μπορούν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, περιβαλλοντικά ή κοινωνικά κριτήρια ή σχετικά με την καινοτομία. Οι αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς πρέπει επίσης να καθορίζουν κριτήρια ανάθεσης κατά φθίνουσα σειρά σπουδαιότητας, προκειμένου να διασφαλίζεται ίση μεταχείριση των ενδεχόμενων προσφερόντων, δίδοντάς τους τη δυνατότητα να γνωρίζουν όλα τα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη όταν προετοιμάζουν τις προσφορές τους.
Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας λαμβάνει προσφορά η οποία προτείνει καινοτόμο λύση με εξαιρετικό επίπεδο λειτουργικών επιδόσεων που δεν θα μπορούσε να έχει προβλέψει επιμελής αναθέτουσα αρχή ή αναθέτων φορέας, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας δύναται, κατ ‘ εξαίρεση, να τροποποιήσει τη σειρά των κριτηρίων ούτως ώστε να λάβει υπόψη τις νέες δυνατότητες που προσφέρει η καινοτόμος λύση, υπό την προϋπόθεση ότι η τροποποίηση εξασφαλίζει ίση μεταχείριση όλων των πραγματικών ή δυνητικών προσφερόντων, εκδίδοντας νέα πρόσκληση υποβολής προσφορών ή, ενδεχομένως, δημοσιεύοντας νέα γνωστοποίηση σύμβασης παραχώρησης.
(74)
Τα ηλεκτρονικά μέσα ανταλλαγής πληροφοριών και επικοινωνίας μπορούν να απλοποιήσουν σημαντικά τη δημοσίευση συμβάσεων παραχώρησης και να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα, την ταχύτητα και τη διαφάνεια των διαδικασιών παραχώρησης. Μπορούν δε να αποτελέσουν τον συνήθη τρόπο επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών στις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης, δεδομένου ότι ενισχύουν τις δυνατότητες των οικονομικών φορέων να συμμετέχουν σε διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά.
(75)
Οι συμβάσεις παραχώρησης περιλαμβάνουν συνήθως μακροχρόνιες και σύνθετες τεχνικές και χρηματοοικονομικές ρυθμίσεις οι οποίες υπόκεινται συχνά σε μεταβαλλόμενες συνθήκες. Είναι, συνεπώς, αναγκαίο να αποσαφηνιστούν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες, για τυχόν τροποποιήσεις μιας σύμβασης παραχώρησης κατά τη διάρκεια της εκτέλεσής της, απαιτείται νέα διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης, λαμβανομένης υπόψη της σχετικής νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Νέα διαδικασία συμβάσεων παραχώρησης απαιτείται σε περίπτωση ουσιωδών αλλαγών της αρχικής σύμβασης παραχώρησης, και ιδίως του εύρους και του περιεχομένου των αμοιβαίων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων, συμπεριλαμβανομένης της κατανομής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. Οι εν λόγω αλλαγές αποτελούν ένδειξη της πρόθεσης των συμβαλλομένων να επαναδιαπραγματευτούν ουσιώδεις όρους ή προϋποθέσεις της σύμβασης παραχώρησης. Αυτό ισχύει, ιδίως, σε περίπτωση που οι τροποποιημένες προϋποθέσεις θα επηρέαζαν το αποτέλεσμα της διαδικασίας, εάν αποτελούσαν μέρος της αρχικής διαδικασίας. Τροποποιήσεις της σύμβασης παραχώρησης που οδηγούν σε ελάσσονος σημασίας μεταβολή της αξίας της, μέχρι κάποιο όριο αξίας, θα πρέπει να είναι πάντα δυνατές χωρίς να απαιτείται διεξαγωγή νέας διαδικασίας σύμβασης παραχώρησης. Για τον σκοπό αυτόν και προκειμένου να διασφαλίζεται ασφάλεια του δικαίου, η παρούσα οδηγία θα πρέπει να προβλέπει ελάχιστα όρια, κάτω από τα οποία δεν απαιτείται νέα διαδικασία ανάθεσης. Τροποποιήσεις της σύμβασης παραχώρησης άνω των εν λόγω κατώτατων ορίων θα πρέπει να είναι δυνατές χωρίς να απαιτείται διεξαγωγή νέας διαδικασίας ανάθεσης, εφόσον οι τροποποιήσεις αυτές τηρούν ορισμένες προϋποθέσεις. Τέτοιες μπορεί να είναι, φέρ’ ειπείν, η περίπτωση τροποποιήσεων που κατέστησαν αναγκαίες λόγω της ανάγκης να καλυφθούν αιτήματα των αναθετουσών αρχών ή των αναθετόντων φορέων, όσον αφορά τις απαιτήσεις ασφαλείας και λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες αυτών των δραστηριοτήτων όπως, για παράδειγμα, η λειτουργία εγκαταστάσεων ορεινού αθλητισμού και τουριστικών υποδομών, οπότε η νομοθεσία είναι δυνατόν να εξελιχθεί προς αντιμετώπιση των σχετιζόμενων κινδύνων, εφόσον οι τροποποιήσεις αυτές συμμορφώνονται με τους όρους της παρούσας οδηγίας.
(76)
Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσουν εξαιρετικές περιστάσεις τις οποίες ήταν αδύνατον να προβλέψουν όταν ανέθεταν τη σύμβαση παραχώρησης, ιδίως όταν η εκτέλεση της σύμβασης καλύπτει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Σε αυτή την περίπτωση, απαιτείται ένας βαθμός ευελιξίας για την προσαρμογή της σύμβασης παραχώρησης στις εν λόγω περιστάσεις χωρίς νέα διαδικασία ανάθεσης. Η έννοια των απρόβλεπτων περιστάσεων αναφέρεται σε περιστάσεις που δεν θα ήταν δυνατόν να προβλεφθούν, παρά την ευλόγως επιμελή προετοιμασία της αρχικής ανάθεσης από την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα, λαμβανομένων υπόψη των διαθέσιμων μέσων, της φύσης και των χαρακτηριστικών του συγκεκριμένου έργου, των ορθών πρακτικών στον σχετικό τομέα και της ανάγκης διασφάλισης της κατάλληλης σχέσης μεταξύ των πόρων που δαπανώνται για την προετοιμασία της ανάθεσης και της προβλεπόμενης αξίας της. Εντούτοις, αυτό δεν ισχύει σε περιπτώσεις όπου η τροποποίηση έχει ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της φύσης της σύμβασης παραχώρησης στο σύνολό της, για παράδειγμα μέσω της αντικατάστασης των προς εκτέλεση έργων ή των προς παροχή υπηρεσιών με κάτι διαφορετικό ή μέσω της ουσιαστικής αλλαγής του είδους της σύμβασης παραχώρησης, δεδομένου ότι, σε μια τέτοια κατάσταση, μπορεί να υποτεθεί ότι θα επηρεαστεί το αποτέλεσμα. Για συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται για τους σκοπούς της άσκησης δραστηριότητας πλην εκείνων που απαριθμούνται στο παράρτημα II, οποιαδήποτε αύξηση της αξίας μη απαιτούσα νέα διαδικασία ανάθεσης δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50 % της αξίας της αρχικής σύμβασης παραχώρησης. Όταν επέρχονται διαδοχικές τροποποιήσεις, ο περιορισμός αυτός ισχύει για την αξία κάθε τροποποίησης. Οι επακόλουθες τροποποιήσεις δεν αποσκοπούν στην αποφυγή της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.
(77)
Σύμφωνα με τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας, ο ανάδοχος δεν θα πρέπει, επί παραδείγματι όταν η σύμβαση παραχώρησης καταγγέλλεται λόγω πλημμελούς εκτέλεσης, να αντικαθίσταται από άλλον οικονομικό φορέα χωρίς να πραγματοποιηθεί προκήρυξη νέου διαγωνισμού. Ωστόσο, ο ανάδοχος που εκτελεί τη σύμβαση παραχώρησης θα πρέπει να μπορεί, ιδίως εάν η σύμβαση έχει ανατεθεί σε όμιλο οικονομικών φορέων, να υποστεί ορισμένες διαρθρωτικές μεταβολές κατά την εκτέλεση της σύμβασης, όπως καθαρά εσωτερική αναδιοργάνωση, εξαγορές, συγχωνεύσεις ή διαδικασία αφερεγγυότητας. Οι εν λόγω διαρθρωτικές αλλαγές δεν πρέπει να συνεπάγονται αυτομάτως απαίτηση έναρξης νέων διαδικασιών ανάθεσης για τη σύμβαση παραχώρησης που εκτελεί ο προσφέρων.
(78)
Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προβλέπουν τροποποιήσεις σε σύμβαση παραχώρησης μέσω ρητρών αναθεώρησης ή προαίρεσης· εντούτοις, οι εν λόγω ρήτρες δεν θα πρέπει να τους παρέχουν απεριόριστη διακριτική ευχέρεια. Συνεπώς, η παρούσα οδηγία πρέπει να ορίζει ως ποιο βαθμό μπορούν να προβλέπονται τροποποιήσεις στην αρχική παραχώρηση. Θα πρέπει, κατά συνέπεια, να διευκρινιστεί ότι ρήτρες αναθεώρησης ή προαίρεσης που έχουν συνταχθεί με επαρκή σαφήνεια μπορούν να προβλέπουν, για παράδειγμα, τιμαριθμική προσαρμογή ή να διασφαλίζουν ότι, π.χ., ο εξοπλισμός επικοινωνίας που πρέπει να παραδοθεί εντός ορισμένης προθεσμίας παραμένει κατάλληλος και στην περίπτωση τροποποίησης των πρωτοκόλλων επικοινωνίας ή άλλων τεχνολογικών αλλαγών. Θα πρέπει επίσης να είναι δυνατόν να προβλέπονται, με ρήτρες που θα είναι επαρκώς σαφείς, προσαρμογές της σύμβασης παραχώρησης, οι οποίες καθίστανται αναγκαίες λόγω τεχνικών δυσκολιών που προέκυψαν κατά τη λειτουργία ή συντήρηση. Θα πρέπει, τέλος, να υπομνησθεί ότι οι συμβάσεις παραχώρησης μπορούν, για παράδειγμα, να συμπεριλάβουν τόσο την τακτική συντήρηση όσο και έκτακτες παρεμβάσεις συντήρησης, οι οποίες είναι πιθανόν να απαιτηθούν για την εξασφάλιση της συνέχειας στην παροχή δημόσιας υπηρεσίας.
(79)
Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς είναι δυνατόν να έλθουν αντιμέτωποι με καταστάσεις όπου επέρχεται ανάγκη συμπληρωματικών έργων ή υπηρεσιών. Στις περιπτώσεις αυτές, εάν πληρούνται οι όροι της παρούσας οδηγίας, πρέπει να θεωρείται δικαιολογημένη η τροποποίηση της αρχικής σύμβασης παραχώρησης χωρίς νέα διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης.
(80)
Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς βρίσκονται ενίοτε αντιμέτωπες με καταστάσεις που απαιτούν την πρόωρη καταγγελία της συμβάσεως προκειμένου να συμμορφωθούν προς υποχρεώσεις προκύπτουσες από το ενωσιακό δίκαιο στον τομέα των συμβάσεων παραχώρησης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, συνεπώς, να διασφαλίζουν τη δυνατότητα των αναθετουσών αρχών και των αναθετόντων φορέων, βάσει των προϋποθέσεων που ορίζει το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο, να καταγγείλουν μια σύμβαση παραχώρησης κατά τη διάρκεια της ισχύος της, εφόσον απαιτείται από το ενωσιακό δίκαιο.
(81)
Προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκής νομική προστασία των υποψηφίων και των προσφερόντων κατά τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης, όπως επίσης για την αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων της παρούσας οδηγίας και των αρχών της ΣΛΕΕ, οι οδηγίες 89/665/ΕΟΚ του Συμβουλίου (16) και 92/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου (17) θα πρέπει να εφαρμόζονται επίσης για τις συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών και τις συμβάσεις παραχώρησης έργων που ανατίθενται τόσο από αναθέτουσες αρχές όσο και από αναθέτοντες φορείς. Πρέπει ως εκ τούτου να τροποποιηθούν αναλόγως οι οδηγίες 89/665/ΕΟΚ και 92/13/ΕΟΚ.
(82)
Η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων σύμφωνα με την παρούσα οδηγία θα πρέπει να διέπεται από την οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (18).
(83)
Τα κράτη μέλη οφείλουν να παρακολουθούν με συνέπεια και συστηματικότητα την εφαρμογή και τη λειτουργία των κανόνων που διέπουν την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης προκειμένου να διασφαλίζουν την αποτελεσματική και ομοιόμορφη εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου.
(84)
Η Επιτροπή οφείλει να επανεξετάζει τις οικονομικές επιπτώσεις που έχει στην εσωτερική αγορά η εφαρμογή των κατώτατων ορίων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία, ιδίως όσον αφορά παράγοντες όπως η διασυνοριακή ανάθεση συμβάσεων, η συμμετοχή των ΜΜΕ και το κόστος συναλλαγών που προκύπτει από την εφαρμογή των κατώτατων ορίων του άρθρου 12 λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες δομές του τομέα του ύδατος. Η Επιτροπή υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έως τις 18 Απριλίου 2019. Σύμφωνα με το άρθρο XXIV παράγραφος 7 της ΣΔΠ, η ΣΔΠ θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω διαπραγματεύσεων τρία χρόνια μετά από την έναρξη ισχύος της και περιοδικά στη συνέχεια. Σε αυτό το πλαίσιο, η ορθότητα των κατώτατων ορίων θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων δυνάμει της ΣΔΠ, λαμβάνοντας υπόψη τον αντίκτυπο του πληθωρισμού και του κόστους των συναλλαγών. Η Επιτροπή οφείλει, εφόσον είναι εφικτό και σκόπιμο, να εξετάσει το ενδεχόμενο να προτείνει αύξηση των κατώτατων ποσών που ισχύουν βάσει της ΣΔΠ κατά τον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων. Σε περίπτωση οποιασδήποτε μεταβολής των εν λόγω εφαρμοστέων κατώτατων ορίων, η έκθεση τη Επιτροπής πρέπει, εφόσον ενδείκνυται, να συνοδεύεται από νομοθετική πρόταση για την τροποποίηση των κατώτατων ορίων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.
(85)
Για την προσαρμογή στις γρήγορες τεχνολογικές, οικονομικές και κανονιστικές εξελίξεις θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή εξουσία έκδοσης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 της ΣΛΕΕ όσον αφορά την επανεξέταση των καταλόγων νομοθετημάτων του παραρτήματος III, την επανεξέταση των τεχνικών διαδικασιών για τον υπολογισμό των μεθόδων σχετικα με τα κατώτατα όρια και την περιοδική επανεξέταση των ιδίων των κατωτάτων ορίων,την τροποποίηση της αναφερομένης ονοματολογίας CPV και την προσαρμογή των καταλόγων νομοθετημάτων του παραρτήματος X. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διεξάγει η Επιτροπή τις κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τις προπαρασκευαστικές εργασίες, ακόμα και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή, όταν ετοιμάζει και συντάσσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, θα πρέπει να εξασφαλίζει την ταυτόχρονη, έγκαιρη και κατάλληλη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Ευρωπαικό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
(86)
Προκειμένου να διασφαλίζονται ομοιόμορφες συνθήκες για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, τη διαδικασία για τη σύνταξη και διαβίβαση προκηρύξεων και για την αποστολή και δημοσίευση δεδομένων που αναφέρονται στα παραρτήματα V, VII και VIII, θα πρέπει να δοθούν εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Επιτροπή. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19). Η συμβουλευτική διαδικασία πρέπει να χρησιμοποιείται για την έγκριση εκτελεστικών πράξεων που δεν έχουν επιπτώσεις ούτε από δημοσιονομική άποψη ούτε όσον αφορά τη φύση και το πεδίο εφαρμογής των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα οδηγία. Αντιθέτως, οι εν λόγω πράξεις έχουν απλώς διοικητικό χαρακτήρα και προορίζονται να διευκολύνουν την εφαρμογή των κανόνων που προβλέπει η παρούσα οδηγία.
(87)
Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, δηλαδή ο συντονισμός των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που εφαρμόζονται σε ορισμένες διαδικασίες παραχώρησης, είναι αδύνατον να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη αλλά δύναται αντιθέτως να επιτευχθεί καλύτερα στο επίπεδο της Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα απαιτούμενα για την επίτευξη του στόχου αυτού.
(88)
Σύμφωνα με την κοινή πολιτική δήλωση των κρατών μελών και της Επιτροπής σχετικά με τα επεξηγηματικά έγγραφα της 28ης Σεπτεμβρίου 2011, τα κράτη μέλη ανέλαβαν να συνοδεύουν, σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, την κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό τους δίκαιο με ένα ή περισσότερα έγγραφα στα οποία θα επεξηγείται η σχέση μεταξύ των συστατικών στοιχείων μιας οδηγίας και των αντίστοιχων μερών των πράξεων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Αναφορικά με την παρούσα οδηγία, ο νομοθέτης θεωρεί δικαιολογημένη τη διαβίβαση των εγγράφων αυτών,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
ΤΙΤΛΟΣ I:
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ, ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I:
Πεδίο εφαρμογής, γενικές αρχές και ορισμοί
Τμήμα I:
Αντικείμενο, πεδίο εφαρμογής, γενικές αρχές, ορισμοί και κατώτατα όρια
Άρθρο 1:
Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής
Άρθρο 2:
Αρχή της ελεύθερης διαχείρισης από τις δημόσιες αρχές
Άρθρο 3:
Αρχή της ίσης μεταχείρισης, μη διάκριση και διαφάνεια
Άρθρο 4:
Ελευθερία καθορισμού υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος
Άρθρο 5:
Ορισμοί
Άρθρο 6:
Αναθέτουσες αρχές
Άρθρο 7:
Αναθέτοντες φορείς
Άρθρο 8:
Κατώτατα όρια και μέθοδοι υπολογισμού της εκτιμώμενης αξίας των συμβάσεων παραχώρησης
Άρθρο 9:
Αναθεώρηση του κατώτατου ορίου
ΤΜΗΜΑ II:
ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ
Άρθρο 10:
Εξαιρέσεις οι οποίες εφαρμόζονται σε συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτουσες αρχές και αναθέτοντες φορείς
Άρθρο 11:
Ειδικές εξαιρέσεις στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών
Άρθρο 12:
Ειδικές εξαιρέσεις στον τομέα του ύδατος
Άρθρο 13:
Συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται σε συνδεδεμένη επιχείρηση
Άρθρο 14:
Συμβάσεις που ανατίθενται σε κοινοπραξία ή σε αναθέτοντα φορέα που συμμετέχει σε κοινοπραξία
Άρθρο 15:
Κοινοποίηση πληροφοριών από αναθέτοντες φορείς
Άρθρο 16:
Αποκλεισμός δραστηριοτήτων που είναι άμεσα εκτεθειμένες στον ανταγωνισμό
Άρθρο 17:
Συμβάσεις παραχώρησης μεταξύ φορέων του δημόσιου τομέα
ΤΜΗΜΑ III:
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 18:
Διάρκεια της σύμβασης παραχώρησης
Άρθρο 19:
Κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες
Άρθρο 20:
Μεικτές συμβάσεις
Άρθρο 21:
Μεικτές συμβάσεις που άπτονται της άμυνας ή της ασφάλειας
Άρθρο 22:
Συμβάσεις που καλύπτουν δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα II και άλλες δραστηριότητες
Άρθρο 23:
Συμβάσεις που καλύπτουν δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα II και συγχρόνως άπτονται της άμυνας ή της ασφάλειας
ΤΜΗΜΑ IV:
ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ
Άρθρο 24:
Συμβάσεις παραχώρησης κατ’ αποκλειστικότητα
Άρθρο 25:
Υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II:
Αρχές
Άρθρο 26:
Οικονομικοί φορείς
Άρθρο 27:
Ονοματολογίες
Άρθρο 28:
Εχεμύθεια
Άρθρο 29:
Κανόνες που εφαρμόζονται στην επικοινωνία
ΤΙΤΛΟΣ II:
ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ: ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I:
Γενικές αρχές
Άρθρο 30:
Γενικές αρχές
Άρθρο 31:
Γνωστοποιήσεις προκήρυξης συμβάσεων παραχώρησης
Άρθρο 32:
Γνωστοποιήσεις ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης
Άρθρο 33:
Μορφή και τρόπος δημοσίευσης των γνωστοποιήσεων
Άρθρο 34:
Ηλεκτρονική διαθεσιμότητα των εγγράφων σύμβασης παραχώρησης
Άρθρο 35:
Καταπολέμηση της διαφθοράς και πρόληψη της σύγκρουσης συμφερόντων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II:
Διαδικαστικές εγγυήσεις
Άρθρο 36:
Τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις
Άρθρο 37:
Διαδικαστικές εγγυήσεις
Άρθρο 38:
Επιλογή και ποιοτική αξιολόγηση των υποψηφίων
Άρθρο 39:
Προθεσμίες παραλαβής αιτήσεων συμμετοχής για τη σύμβαση παραχώρησης
Άρθρο 40:
Γνωστοποίηση στους υποψηφίους και στους προσφέροντες
Άρθρο 41:
Κριτήρια ανάθεσης
ΤΙΤΛΟΣ III:
ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ
Άρθρο 42:
Υπεργολαβία
Άρθρο 43:
Τροποποίηση συμβάσεων κατά τη διάρκειά τους
Άρθρο 44:
Λύση συμβάσεων παραχώρησης
Άρθρο 45:
Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων
ΤΙΤΛΟΣ IV:
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ 89/665/ΕΟΚ ΚΑΙ 92/13/ΕΟΚ
Άρθρο 46:
Τροποποιήσεις της οδηγίας 89/665/ΕΟΚ
Άρθρο 47:
Τροποποιήσεις της οδηγίας 92/13/ΕΟΚ
ΤΙΤΛΟΣ V:
ΑΝΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣ, ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΕΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 48:
Άσκηση της ανάθεσης εξουσιών
Άρθρο 49:
Διαδικασία επείγοντος
Άρθρο 50:
Διαδικασία επιτροπής
Άρθρο 51:
Μεταφορά
Άρθρο 52:
Μεταβατικές διατάξεις
Άρθρο 53:
Παρακολούθηση και εκθέσεις
Άρθρο 54:
Έναρξη ισχύος
Άρθρο 55:
Αποδέκτες
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I:
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΗΜΕΙΟ 7) ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 5
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II:
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΣΚΟΥΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΑΝΑΘΕΤΟΝΤΕΣ ΦΟΡΕΙΣ ΟΠΩΣ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 7
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III:
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 7 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΣΤΟΙΧΕΙΟ β)
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV:
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 19
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V:
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 31
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI:
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 31 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII:
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 32
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII:
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 32
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IX:
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ X:
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 30 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ XI:
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΙΑΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΙΣΧΥΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 43
ΤΙΤΛΟΣ I
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ, ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
Πεδίο εφαρμογής, γενικές αρχές και ορισμοί
Τμήμα Ι
Αντικείμενο, πεδίο εφαρμογής, γενικές αρχές, ορισμοί και κατώτατα όρια
Άρθρο 1
Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής
1. Η παρούσα οδηγία θεσπίζει κανόνες σχετικά με τις διαδικασίες προμηθειών από αναθέτουσες αρχές και αναθέτοντες φορείς μέσω παραχώρησης, η αξία των οποίων εκτιμάται ότι δεν υπολείπεται των κατώτατων ορίων που ορίζονται στο άρθρο 8.
2. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στην ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης έργων και υπηρεσιών, σε οικονομικούς φορείς από:
α)
αναθέτουσες αρχές· ή
β)
αναθέτοντες φορείς, υπό τον όρο ότι τα έργα ή οι υπηρεσίες προορίζονται για την άσκηση μίας εκ των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο παράρτημα II.
3. Η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας υπόκειται στο άρθρο 346 της ΣΛΕΕ.
4. Συμφωνίες, αποφάσεις ή άλλες νομικές πράξεις που οργανώνουν τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων και ευθυνών για την εκτέλεση δημόσιων καθηκόντων μεταξύ αναθετουσών αρχών ή αναθετόντων φορέων ή ομίλων αναθετουσών αρχών ή αναθετόντων φορέων και δεν προβλέπουν την απόδοση αμοιβής έναντι συμβατικών επιδόσεων θεωρούνται ζήτημα εσωτερικής οργάνωσης του εκάστοτε κράτους μέλους και, ως τέτοιο, δεν επηρεάζονται ουδόλως από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 2
Αρχή της ελεύθερης διαχείρισης από τις δημόσιες αρχές
1. Η παρούσα οδηγία αναγνωρίζει την αρχή της ελεύθερης διοίκησης εκ μέρους των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών σύμφωνα με τις Συνθήκες σύμφωνα με το εθνικό και το ενωσιακό δίκαιο. Οι αρχές αυτές διαθέτουν την ελευθερία να αποφασίζουν για τη βέλτιστη εκτέλεση των έργων ή παροχή των υπηρεσιών για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου ποιότητας, ασφάλειας και οικονομικής προσιτότητας, ίσης μεταχείρισης και την προώθηση της καθολικής πρόσβασης και των δικαιωμάτων των χρηστών των δημόσιων υπηρεσιών.
Οι εν λόγω αρχές μπορούν να επιλέξουν να εκτελούν τα καθήκοντα δημόσιου συμφέροντος που τους ανατίθενται είτε ιδίοις πόροις ή σε συνεργασία με άλλες δημόσιες αρχές ή να τα αναθέτουν σε οικονομικούς φορείς.
2. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τα συστήματα των κρατών μελών όσον αφορά την ιδιοκτησία και, ιδίως, δεν απαιτεί την ιδιωτικοποίηση δημόσιων επιχειρήσεων που παρέχουν υπηρεσίες στο κοινό.
Άρθρο 3
Αρχή της ίσης μεταχείρισης, μη διάκριση και διαφάνεια
1. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς αντιμετωπίζουν τους οικονομικούς φορείς ισότιμα και αμερόληπτα και ενεργούν με διαφανή και αναλογικό τρόπο.
Ο σχεδιασμός της διαδικασίας ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης της τιμής, δεν μπορεί να γίνεται με πρόθεση τον αποκλεισμό της από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας ή την αδικαιολόγητα ευνοϊκή ή δυσμενή μεταχείριση ορισμένων οικονομικών φορέων ή κάποιων έργων, παροχών αγαθών ή υπηρεσιών.
2. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς επιδιώκουν τη διασφάλιση διαφάνειας στη διαδικασία ανάθεσης και στην εκτέλεση της σύμβασης, τηρώντας παραλλήλως το άρθρο 28.
Άρθρο 4
Ελευθερία καθορισμού υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος
1. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει το δικαίωμα των κρατών μελών να ορίζουν, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, ποιες υπηρεσίες θεωρούν γενικού οικονομικού συμφέροντος, πώς θα πρέπει να οργανώνονται και να χρηματοδοτούνται οι υπηρεσίες αυτές, σύμφωνα με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, και σε ποιες ειδικές υποχρεώσεις θα πρέπει να υπόκεινται. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει επίσης τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη οργανώνουν τα οικεία συστήματα κοινωνικής ασφάλισης.
2. Το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας δεν καλύπτει τις μη οικονομικές υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος.
Άρθρο 5
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1)
ως «συμβάσεις παραχώρησης» νοούνται συμβάσεις παραχώρησης έργων ή υπηρεσιών, ως ορίζονται στα στοιχεία α) και β):
α)
ως «σύμβαση παραχώρησης έργων» νοείται η σύμβαση εξ επαχθούς αιτίας που συνάπτεται εγγράφως μέσω της οποίας μία ή περισσότερες αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς αναθέτουν την εκτέλεση έργων σε έναν ή περισσότερους οικονομικούς φορείς, το δε αντίτιμο για αυτή συνίσταται είτε αποκλειστικά στο δικαίωμα εκμετάλλευσης των έργων τα οποία αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης είτε στο δικαίωμα αυτό μαζί με καταβολή πληρωμής·
β)
ως «σύμβαση παραχώρησης υπηρεσιών» νοείται η σύμβαση εξ επαχθούς αιτίας που συνάπτεται εγγράφως μέσω της οποίας μία ή περισσότερες αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς αναθέτουν την εκτέλεση υπηρεσιών σε έναν ή περισσότερους οικονομικούς φορείς, το δε αντίτιμο για αυτήν συνίσταται είτε αποκλειστικά στο δικαίωμα εκμετάλλευσης των έργων τα οποία αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης, είτε στο δικαίωμα αυτό μαζί με καταβολή πληρωμής·
Η ανάθεση σύμβασης παραχώρησης έργων ή υπηρεσιών συνεπάγεται τη μεταβίβαση στον παραχωρησιούχο του λειτουργικού κινδύνου που απορρέει από την εκμετάλλευση των εν λόγω έργων ή υπηρεσιών και ο οποίος συμπεριλαμβάνει κίνδυνο ζήτησης ή προσφοράς ή αμφοτέρων. Ο παραχωρησιούχος θεωρείται ότι αναλαμβάνει λειτουργικό κίνδυνο όταν, υπό φυσιολογικές συνθήκες λειτουργίας, δεν υπάρχει εγγύηση για την απόσβεση της επένδυσης ή των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν κατά την εκτέλεση των έργων ή την παροχή των υπηρεσιών που αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης παραχώρησης. Το τμήμα του κινδύνου που μεταβιβάζεται στον παραχωρησιούχο περιλαμβάνει την πραγματική έκθεση στις αστάθμητες συνθήκες της αγοράς, που συνεπάγεται ότι οιαδήποτε πιθανή εκτιμώμενη απώλεια του παραχωρησιούχου δεν πρέπει να είναι απλώς ονομαστική ή αμελητέα·
2)
ως «οικονομικός φορέας» νοείται κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή δημόσιος φορέας ή ομάδα αυτών των προσώπων και/ή φορέων, συμπεριλαμβανομένων των προσωρινών ενώσεων επιχειρήσεων, που προσφέρει την εκτέλεση εργασιών και/ή έργου, την προμήθεια προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών στην αγορά·
3)
ως «υποψήφιος» νοείται οικονομικός φορέας που επεδίωξε πρόσκληση ή έχει προσκληθεί να συμμετάσχει σε διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης·
4)
ως «προσφέρων» νοείται οικονομικός φορέας που έχει υποβάλει προσφορά·
5)
ως «παραχωρησιούχος» νοείται οικονομικός φορέας στον οποίο έχει ανατεθεί σύμβαση παραχώρησης·
6)
με τους όρους «γραπτώς» ή «εγγράφως» νοείται κάθε σύνολο λέξεων ή αριθμών το οποίο μπορεί να διαβάζεται, να αναπαράγεται και στη συνέχεια να κοινοποιείται, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών που διαβιβάζονται και αποθηκεύονται με ηλεκτρονικά μέσα·
7)
ως «εκτέλεση έργων» νοείται η εκτέλεση, ή η μελέτη και εκτέλεση, έργων που σχετίζονται με μία από τις δραστηριότητες του παραρτήματος I, ή έργου, ή η υλοποίηση, με οιαδήποτε μέσα, έργου που αντιστοιχεί στις απαιτήσεις που διευκρινίζονται από την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα που ασκεί αποφασιστική επιρροή στο είδος ή στη μελέτη του έργου·
8)
ως «έργο» νοείται το αποτέλεσμα ενός συνόλου οικοδομικών εργασιών ή εργασιών πολιτικού μηχανικού το οποίο επαρκεί καθαυτό για την εκτέλεση μιας οικονομικής ή τεχνικής λειτουργίας·
9)
ως «ηλεκτρονικό μέσο» νοείται ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός για την επεξεργασία (συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής συμπίεσης) και την αποθήκευση δεδομένων, τα οποία διαβιβάζονται, διακινούνται ή λαμβάνονται με τη χρήση ενσύρματου, ασύρματου, οπτικού ή άλλου ηλεκτρομαγνητικού μέσου·
10)
ως «αποκλειστικά δικαιώματα» νοούνται τα δικαιώματα που εκχωρούνται από αρμόδια αρχή ενός κράτους μέλους μέσω οιασδήποτε νομοθετικής, κανονιστικής ή δημοσιευμένης διοικητικής διάταξης συμβατής με τις Συνθήκες που έχει ως αποτέλεσμα να περιορίζει την άσκηση μιας δραστηριότητας σε έναν μόνο οικονομικό φορέα ή διαφόρους οικονομικούς φορείς αντιστοίχως και η οποία επηρεάζει ουσιωδώς την ικανότητα άλλων οικονομικών φορέων να ασκούν τέτοιου είδους δραστηριότητα·
11)
ως «ειδικά δικαιώματα» νοούνται τα δικαιώματα που εκχωρούνται από αρμόδια αρχή ενός κράτους μέλους μέσω οιασδήποτε νομοθετικής, κανονιστικής ή δημοσιευμένης διοικητικής διάταξης συμβατής με τις Συνθήκες που έχει ως αποτέλεσμα να περιορίζει την άσκηση μιας δραστηριότητας σε δύο ή περισσότερους οικονομικούς φορείς και η οποία επηρεάζει ουσιωδώς την ικανότητα άλλων οικονομικών φορέων να ασκούν τέτοιου είδους δραστηριότητα·
12)
ως «έγγραφο παραχώρησης» νοείται οιοδήποτε έγγραφο το οποίο υποβάλλει ή στο οποίο παραπέμπει η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας με σκοπό να περιγράψει ή να προσδιορίσει στοιχεία της παραχώρησης ή της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της γνωστοποίησης σύμβασης παραχώρησης, των τεχνικών και λειτουργικών απαιτήσεων, των προτεινόμενων όρων της σύμβασης παραχώρησης, των μορφοτύπων για την υποβολή των εγγράφων από τους υποψηφίους και τους προσφέροντες, των πληροφοριών για τις γενικές υποχρεώσεις και τυχόν πρόσθετων εγγράφων·
13)
ως «καινοτομία» νοείται η υλοποίηση ενός νέου ή σημαντικά βελτιωμένου προϊόντος, υπηρεσίας ή διαδικασίας, περιλαμβανομένων ενδεικτικώς των διαδικασιών παραγωγής ή κατασκευής, μιας νέας μεθόδου μάρκετινγκ ή μιας νέας οργανωτικής μεθόδου στις επιχειρηματικές πρακτικές, στην οργάνωση του χώρου εργασίας ή στις εξωτερικές σχέσεις, μεταξύ άλλων με πρόθεση να συντελέσει στην επίλυση κοινωνικών ζητημάτων ή να στηρίζει τη στρατηγική «Ευρώπη 2020».
Άρθρο 6
Αναθέτουσες αρχές
1. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, «αναθέτουσες αρχές» είναι το κράτος, οι τοπικές ή περιφερειακές αρχές, οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου, οι ενώσεις που απαρτίζονται από μία ή περισσότερες από τις προαναφερόμενες αρχές, οργανισμούς ή ενώσεις, πλην εκείνων που ασκούν μία από τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο παράρτημα II και αναθέτουν σύμβαση παραχώρησης για την άσκηση μίας από τις εν λόγω δραστηριότητες.
2. Οι «περιφερειακές αρχές» περιλαμβάνουν όλες τις αρχές των διοικητικών μονάδων που απαριθμούνται ενδεικτικά στα NUTS 1 και 2, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1059/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20).
3. Οι «τοπικές αρχές» περιλαμβάνουν όλες τις αρχές των διοικητικών μονάδων που εμπίπτουν στο NUTS 3 και μικρότερες διοικητικές μονάδες, όπως αναφέρεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1059/2003.
4. «Οργανισμοί δημοσίου δικαίου» είναι οι οργανισμοί που έχουν όλα τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
α)
έχουν συσταθεί για τον συγκεκριμένο σκοπό της κάλυψης αναγκών γενικού συμφέροντος, που δεν έχουν βιομηχανικό ή εμπορικό χαρακτήρα·
β)
έχουν νομική προσωπικότητα· και
γ)
χρηματοδοτούνται, κατά το μεγαλύτερο μέρος, από τις κρατικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές, ή άλλους οργανισμούς δημοσίου δικαίου· ή υπόκεινται σε διαχειριστική εποπτεία από τους ανωτέρω οργανισμούς ή αρχές· ή έχουν διοικητικό, διευθυντικό ή εποπτικό συμβούλιο, του οποίου περισσότερο από το ήμισυ των μελών διορίζεται από τις κρατικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές, ή από άλλους οργανισμούς δημοσίου δικαίου.
Άρθρο 7
Αναθέτοντες φορείς
1. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως «αναθέτοντες φορείς» νοούνται οι φορείς που ασκούν μία από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα II και αναθέτουν σύμβαση παραχώρησης για την άσκηση μίας από τις εν λόγω δραστηριότητες. Πρόκειται συγκεκριμένα για:
α)
κρατικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές, οργανισμούς δημοσίου δικαίου, ενώσεις που απαρτίζονται από μία ή περισσότερες από τις προαναφερόμενες αρχές ή έναν ή περισσότερους από τους προαναφερόμενους οργανισμούς δημοσίου δικαίου·
β)
δημόσιες επιχειρήσεις όπως ορίζονται στην παράγραφο 4 του παρόντος άρθρου·
γ)
φορείς οι οποίοι δεν εμπίπτουν στα στοιχεία α) και β) της παρούσας παραγράφου αλλά λειτουργούν επί τη βάσει ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων τα οποία εκχωρούνται για την άσκηση μίας εκ των δραστηριοτήτων που ορίζονται στο παράρτημα II.
2. Φορείς στους οποίους έχουν εκχωρηθεί ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα μέσω διαδικασίας στην οποία έχει διασφαλιστεί επαρκής δημοσιότητα και στην περίπτωση που η εκχώρηση των εν λόγω δικαιωμάτων βασίστηκε σε αντικειμενικά κριτήρια δεν συνιστούν «αναθέτοντες φορείς» κατά την έννοια του στοιχείου γ) της παραγράφου 1. Οι διαδικασίες αυτές περιλαμβάνουν:
α)
διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων με προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού σύμφωνα με την οδηγία 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (21) και την οδηγία 2014/25/ΕΕ, την οδηγία 2009/81/ΕΚ ή την παρούσα οδηγία·
β)
διαδικασίες σύμφωνα με άλλες νομοθετικές πράξεις της Ένωσης, που περιλαμβάνονται στο παράρτημα III, οι οποίες διασφαλίζουν ικανοποιητική εκ των προτέρων διαφάνεια για τη χορήγηση αδειών με βάση αντικειμενικά κριτήρια.
3. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 48 για την τροποποίηση του καταλόγου των νομοθετικών πράξεων της Ένωσης που περιλαμβάνονται στο παράρτημα III όταν τέτοιου είδους τροποποιήσεις καθίστανται αναγκαίες λόγω της θέσπισης νέας νομοθεσίας, ή της κατάργησης ή της τροποποίησης υφιστάμενης νομοθεσίας.
4. Ως «δημόσια επιχείρηση» νοείται κάθε επιχείρηση επί της οποίας οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να ασκούν άμεσα ή έμμεσα δεσπόζουσα επιρροή λόγω κατοχής της κυριότητας της επιχείρησης, χρηματοοικονομικής συμμετοχής ή βάσει των κανόνων που διέπουν την επιχείρηση.
Η δεσπόζουσα επιρροή εκ μέρους των αναθετουσών αρχών τεκμαίρεται σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες περιπτώσεις, κατά τις οποίες οι εν λόγω αρχές, άμεσα ή έμμεσα:
α)
κατέχουν την πλειοψηφία του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της επιχείρησης·
β)
ελέγχουν την πλειοψηφία των ψήφων που συνδέονται με τις μετοχές που εκδίδει η επιχείρηση·
γ)
μπορούν να διορίζουν περισσότερα από τα μισά μέλη του διοικητικού, διευθυντικού ή εποπτικού οργάνου της επιχείρησης.
Άρθρο 8
Κατώτατα όρια και μέθοδοι υπολογισμού της εκτιμώμενης αξίας των συμβάσεων παραχώρησης
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις συμβάσεις παραχώρησης των οποίων η αξία ισούται ή υπερβαίνει τα 5 186 000 EUR.
2. Η αξία της σύμβασης παραχώρησης ισούται με τον συνολικό κύκλο εργασιών του παραχωρησιούχου καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης, εκτός ΦΠΑ, όπως υπολογίζεται από την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα, λαμβάνοντας υπόψη τα έργα και τις υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης, καθώς και τις παρεπόμενες προμήθειες αυτών των έργων και υπηρεσιών.
Αυτή η εκτίμηση ισχύει τη στιγμή που αποστέλλεται η γνωστοποίηση προκήρυξης σύμβασης παραχώρησης ή, στις περιπτώσεις που δεν προβλέπεται τέτοια γνωστοποίηση, τη στιγμή που η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας αρχίζει τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης, φέρ’ ειπείν ερχόμενος σε επαφή με οικονομικούς φορείς για τους σκοπούς της προμήθειας.
Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, εάν η αξία της παραχώρησης τη στιγμή της ανάθεσης είναι πάνω από 20 % υψηλότερη από την εκτιμώμενη αξία, ισχύει η αξία της σύμβασης παραχώρησης τη στιγμή της ανάθεσης.
3. Η εκτιμώμενη αξία μιας σύμβασης παραχώρησης υπολογίζεται με αντικειμενική μέθοδο στα έγγραφα της σύμβασης παραχώρησης. Κατά την εκτίμηση της αξίας της σύμβασης παραχώρησης, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς, κατά περίπτωση, λαμβάνουν υπόψη ιδίως:
α)
την αξία τυχόν δικαιωμάτων προαίρεσης και τυχόν παρατάσεων της διάρκειας της παραχώρησης·
β)
τα έσοδα από την καταβολή τελών και προστίμων από τους χρήστες των έργων ή των υπηρεσιών, πέραν εκείνων που εισπράττονται εξ ονόματος της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα·
γ)
τις πληρωμές ή οιοδήποτε χρηματοοικονομικό πλεονέκτημα οιασδήποτε μορφής το οποίο καταβάλλει η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας ή οιαδήποτε άλλη δημόσια αρχή προς τον παραχωρησιούχο, περιλαμβανομένων της αντιστάθμισης για την τήρηση της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας και των δημόσιων επιχορηγήσεων πάγιων επενδύσεων·
δ)
την αξία των επιχορηγήσεων ή οιωνδήποτε άλλων χρηματοοικονομικών πλεονεκτημάτων οιασδήποτε μορφής που παρέχονται από τρίτους, για την εκτέλεση της σύμβασης παραχώρησης·
ε)
τα έσοδα από πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων που αποτελούν μέρος της σύμβασης παραχώρησης·
στ)
την αξία όλων των προμηθειών και υπηρεσιών που θέτουν οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς στη διάθεση του παραχωρησιούχου, υπό τον όρο ότι είναι αναγκαίες για την εκτέλεση των έργων ή την παροχή των υπηρεσιών·
ζ)
τα βραβεία ή τα ποσά που καταβάλλονται στους υποψηφίους ή προσφέροντες.
4. Η επιλογή της μεθόδου για τον υπολογισμό της εκτιμώμενης αξίας μιας σύμβασης παραχώρησης δεν πρέπει να γίνεται με σκοπό την εξαίρεσή της από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας. Μια σύμβαση παραχώρησης δεν πρέπει να κατατέμνεται ούτως ώστε να μην εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, εκτός εάν υφίστανται αντικειμενικοί λόγοι.
5. Όταν προτεινόμενο έργο ή υπηρεσία μπορεί να οδηγήσει σε ανάθεση χωριστών συμβάσεων παραχώρησης κατά τμήματα, λαμβάνεται υπόψη η συνολική εκτιμώμενη αξία όλων αυτών των τμημάτων.
6. Όταν η συνολική αξία των τμημάτων ισούται ή υπερβαίνει το κατώτατο όριο που προβλέπεται στο παρόν άρθρο, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στην ανάθεση κάθε τμήματος.
Άρθρο 9
Αναθεώρηση του κατώτατου ορίου
1. Κάθε δύο έτη, αρχής γενομένης από τις 30 Ιουνίου 2013, η Επιτροπή επαληθεύει ότι το κατώτατο όριο που θεσπίζεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 8 αντιστοιχεί στο κατώτατο όριο που ορίζει η συμφωνία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου σχετικά με τις δημόσιες προμήθειες («ΣΔΠ») όσον αφορά τις συμβάσεις παραχώρησης έργων και, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, το αναθεωρεί σύμφωνα με το παρόν άρθρο.
Σύμφωνα με τη μέθοδο υπολογισμού που θεσπίζεται στη ΣΔΠ, η Επιτροπή υπολογίζει την αξία του κατώτατου ορίου με βάση τη μέση ημερήσια τιμή του ευρώ, εκφραζόμενη σε ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα (ΕΤΔ), κατά την εικοσιτετράμηνη χρονική περίοδο η οποία λήγει την 31η Αυγούστου που προηγείται της αναθεώρησης, με ισχύ από 1ης Ιανουαρίου. Η κατ’ αυτόν τον τρόπο αναθεωρημένη αξία του κατώτατου ορίου, εάν χρειαστεί, στρογγυλοποιείται προς τα κάτω κατά προσέγγιση χιλιάδας ευρώ σε σχέση με το ποσό που προκύπτει από τον υπολογισμό αυτόν, προκειμένου να εξασφαλίζεται η τήρηση των ισχυόντων κατώτατων ορίων που προβλέπονται στη ΣΔΠ, εκφραζόμενων σε ΕΤΔ.
2. Κάθε δύο έτη, αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 2014, η Επιτροπή προσδιορίζει τις αξίες, στα εθνικά νομίσματα των κρατών μελών εκτός ευρωζώνης, των κατώτατων ορίων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 8, όπως έχουν αναθεωρηθεί σύμφωνα με την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου.
Σύμφωνα με τη μέθοδο υπολογισμού που καθορίζεται στη ΣΔΠ, ο προσδιορισμός αυτών των αξιών βασίζεται στη μέση ημερήσια τιμή των νομισμάτων αυτών, που αντιστοιχεί στο ισχύον κατώτατο όριο εκφραζόμενο σε ευρώ κατά την εικοσιτετράμηνη χρονική περίοδο η οποία λήγει την 31η Αυγούστου που προηγείται της αναθεώρησης, με ισχύ από 1ης Ιανουαρίου.
3. Η Επιτροπή προβαίνει στη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης του αναφερόμενου στην παράγραφο 1 αναθεωρημένου κατώτατου ορίου και της αντίστοιχης αξίας του στα εθνικά νομίσματα που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 2, καθώς και η αξία που καθορίζεται σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2, στην αρχή του μηνός Νοεμβρίου που έπεται της αναθεώρησής τους.
4. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να θεσπίζει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 48, με σκοπό την προσαρμογή της μεθοδολογίας που καθορίζεται στην παράγραφο 1 δεύτερο εδάφιο του παρόντος άρθρου σε οποιαδήποτε αλλαγή στη μεθοδολογία που προβλέπεται στη συμφωνία για την αναθεώρηση των κατώτατων ορίων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 8, καθώς και για τον προσδιορισμό των αντίστοιχων τιμών στα εθνικά νομίσματα των κρατών μελών εκτός ευρωζώνης, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου.
Ανατίθεται επίσης στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 48, με σκοπό την αναθεώρηση των κατώτατων ορίων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 8, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου.
5. Όταν πρέπει να αναθεωρηθεί το κατώτατο όριο αυτό, ενώ οι χρονικοί περιορισμοί εμποδίζουν τη χρήση της διαδικασίας του άρθρου 48 και υφίστανται συνεπώς επιτακτικοί λόγοι επείγοντος, η διαδικασία του άρθρου 49 εφαρμόζεται επί των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που εκδίδονται σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 4 του παρόντος άρθρου.
Τμήμα ΙΙ
Εξαιρέσεις
Άρθρο 10
Εξαιρέσεις οι οποίες εφαρμόζονται σε συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτουσες αρχές και αναθέτοντες φορείς
1. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών οι οποίες ανατίθενται σε αναθέτουσα αρχή ή σε αναθέτοντα φορέα όπως ορίζεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α), ή σε ένωσή τους, βάσει αποκλειστικού δικαιώματος.
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών οι οποίες ανατίθενται σε οικονομικό φορέα βάσει αποκλειστικού δικαιώματος το οποίο έχει εκχωρηθεί σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ και τις ενωσιακές νομοθετικές πράξεις που θεσπίζουν κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά και εφαρμόζονται στις δραστηριότητες του παραρτήματος II.
2. Κατά παρέκκλιση από το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, όταν η ενωσιακή τομεακή νομοθεσία που αναφέρεται στο δεύτερο εδάφιο δεν προβλέπει ειδικές ανά τομέα υποχρεώσεις διαφάνειας, εφαρμόζεται το άρθρο 32.
Όταν ένα κράτος μέλος εκχωρεί αποκλειστικό δικαίωμα σε οικονομικό φορέα για την άσκηση μίας εκ των δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται στο παράρτημα II, ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή εντός ενός μηνός από την εκχώρηση του αποκλειστικού αυτού δικαιώματος.
3. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών αεροπορικών μεταφορών που βασίζονται σε άδεια εκμετάλλευσης κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1008/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (22) ή σε συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών επιβατικών μεταφορών κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1370/2007.
4. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης που η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας υποχρεούται να αναθέσει ή να οργανώσει σύμφωνα με διαδικασίες διαφορετικές από εκείνες της παρούσας οδηγίας και οι οποίες έχουν θεσπιστεί με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:
α)
βάσει νομικού μέσου που δημιουργεί διεθνείς νομικές υποχρεώσεις, όπως διεθνούς συμφωνίας που συνάπτεται σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ μεταξύ κράτους μέλους και μίας ή περισσότερων τρίτων χωρών ή υποδιαιρέσεών τους και καλύπτει έργα, προμήθειες ή υπηρεσίες που προορίζονται για την από κοινού εκτέλεση ή εκμετάλλευση ενός σχεδίου από τα συμβαλλόμενα μέρη της·
β)
από διεθνή οργανισμό.
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις παραχώρησης που η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας αναθέτει σύμφωνα με τους κανόνες σύναψης δημόσιων συμβάσεων οι οποίοι προβλέπονται από διεθνή οργανισμό ή διεθνές χρηματοδοτικό ίδρυμα, όταν οι σχετικές συμβάσεις παραχώρησης χρηματοδοτούνται πλήρως από τον εν λόγω οργανισμό ή το εν λόγω ίδρυμα. Στην περίπτωση συμβάσεων παραχώρησης που συγχρηματοδοτούνται κατά το μεγαλύτερο μέρος από διεθνή οργανισμό ή διεθνές χρηματοδοτικό ίδρυμα, οι συμβαλλόμενοι συμφωνούν επί των εφαρμοστέων διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων.
Όλα τα νομικά μέσα που αναφέρονται στο στοιχείο α) του πρώτου εδαφίου της παρούσας παραγράφου κοινοποιούνται από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή, η οποία δύναται να ζητήσει γνωμοδότηση από τη συμβουλευτική επιτροπή δημόσιων συμβάσεων που αναφέρεται στο άρθρο 50.
Η παρούσα παράγραφος δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης που άπτονται της άμυνας ή της ασφάλειας όπως αναφέρεται στην οδηγία 2009/81/ΕΚ.
5. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης που άπτονται της άμυνας ή της ασφάλειας όπως αναφέρεται στην οδηγία 2009/81/ΕΚ και οι οποίες διέπονται από:
α)
ειδικούς διαδικαστικούς κανόνες δυνάμει διεθνούς συμφωνίας ή διακανονισμού που έχει συναφθεί μεταξύ ενός ή περισσότερων κρατών μελών και μίας ή περισσότερων τρίτων χωρών·
β)
ειδικούς διαδικαστικούς κανόνες δυνάμει συναφθείσας διεθνούς συμφωνίας ή διακανονισμού που συνδέεται με τη στάθμευση στρατευμάτων και αφορά επιχειρήσεις κράτους μέλους ή τρίτης χώρας· ή
γ)
ειδικούς διαδικαστικούς κανόνες διεθνούς οργανισμού που αγοράζει για δικό του σκοπό ή σε συμβάσεις παραχώρησης που πρέπει να αναθέσει κράτος μέλος σύμφωνα με τους ως άνω κανόνες.
6. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στην ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης στους τομείς της άμυνας ή της ασφάλειας κατά τα αναφερόμενα στην οδηγία 2009/81/ΕΚ, εξαιρουμένων των ακόλουθων συμβάσεων:
α)
συμβάσεων παραχώρησης για τις οποίες η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας θα υποχρέωνε ένα κράτος μέλος να παράσχει πληροφορίες των οποίων τη δημοσιοποίηση θεωρεί αντίθετη προς τα ουσιώδη συμφέροντα ασφαλείας του· ή η ανάθεση και η εκτέλεση έχουν κηρυχθεί απόρρητες και οι οποίες πρέπει να συνοδεύονται από ειδικά μέτρα ασφαλείας σύμφωνα με τις νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις που ισχύουν σε ένα κράτος μέλος, εφόσον το κράτος μέλος κρίνει ότι τα εν λόγω ουσιώδη συμφέροντα δεν μπορούν να διασφαλιστούν με λιγότερο παρεμβατικά μέτρα, όπως, για παράδειγμα, εκείνα που αναφέρονται στην παράγραφο 7·
β)
συμβάσεων παραχώρησης που ανατίθενται στο πλαίσιο προγράμματος συνεργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 13 στοιχείο γ) της οδηγίας 2009/81/ΕΚ·
γ)
συμβάσεων παραχώρησης που ανατίθενται από μια κυβέρνηση σε άλλη κυβέρνηση σχετικά με έργα και υπηρεσίες που συνδέονται άμεσα με στρατιωτικό ή ευαίσθητο εξοπλισμό ή με έργα και υπηρεσίες ειδικά για στρατιωτικούς σκοπούς, ή με ευαίσθητα έργα και ευαίσθητες υπηρεσίες·
δ)
συμβάσεων παραχώρησης που έχουν συναφθεί σε τρίτη χώρα και εκτελούνται όταν αναπτύσσονται δυνάμεις εκτός του εδάφους της Ένωσης, εφόσον επιχειρησιακές ανάγκες απαιτούν οι συμβάσεις αυτές να συναφθούν με οικονομικούς φορείς που ευρίσκονται στην περιοχή των επιχειρήσεων· και
ε)
συμβάσεων παραχώρησης που εξαιρούνται για άλλους λόγους από την παρούσα οδηγία.
7. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης που δεν εξαιρούνται για άλλους λόγους σύμφωνα με την παράγραφο 6 στο μέτρο που η προστασία των ουσιωδών συμφερόντων ασφαλείας κράτους μέλους δεν μπορεί να εξασφαλιστεί με λιγότερο δραστικά μέτρα, π.χ. διά της επιβολής απαιτήσεων για την προστασία του εμπιστευτικού χαρακτήρα των πληροφοριών που η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας καθιστά διαθέσιμες σε μια διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης, όπως προβλέπεται στην παρούσα οδηγία.
8. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών που αφορούν:
α)
την αγορά ή τη μίσθωση, με οποιουσδήποτε χρηματοδοτικούς όρους, γης, υφιστάμενων κτισμάτων ή άλλων ακινήτων, ή σε σχέση με δικαιώματα επ’ αυτών·
β)
την αγορά, την ανάπτυξη, την παραγωγή ή τη συμπαραγωγή υλικού προγραμμάτων που προορίζονται για υπηρεσίες οπτικοακουστικών ή ραδιοφωνικών μέσων τις οποίες αναθέτουν πάροχοι υπηρεσιών οπτικοακουστικών ή ραδιοφωνικών μέσων ή στις συμβάσεις παραχώρησης χρόνου μετάδοσης ή προγράμματος που ανατίθενται σε παρόχους υπηρεσιών οπτικοακουστικών ή ραδιοφωνικών μέσων. Για τους σκοπούς του παρόντος στοιχείου, οι «υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων» και οι «πάροχοι υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων» έχουν την ίδια έννοια με εκείνη του άρθρου 1 παράγραφος 1, στοιχεία α) και δ) αντιστοίχως της οδηγίας 2010/13/EE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (23). Το «πρόγραμμα» έχει την ίδια έννοια με εκείνη του άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχείο β) της οδηγίας 2010/13/ΕΕ, αλλά περιλαμβάνει επίσης ραδιοφωνικά προγράμματα και υλικό ραδιοφωνικών προγραμμάτων. Επίσης, για τους σκοπούς της παρούσας διάταξης, το «υλικό προγραμμάτων» έχει την ίδια έννοια με το «πρόγραμμα»·
γ)
υπηρεσίες διαιτησίας και συμβιβασμού·
δ)
μία εκ των κατωτέρω νομικών υπηρεσιών:
i)
νομική εκπροσώπηση ενός πελάτη από δικηγόρο κατά την έννοια του άρθρου 1 της οδηγίας 77/249/ΕΟΚ του Συμβουλίου (24) σε:
-
διαιτησία ή συμβιβασμό που πραγματοποιείται σε κράτος μέλος, τρίτη χώρα ή ενώπιον διεθνούς αρχής διαιτησίας ή συμβιβασμού, ή
-
νομικές διαδικασίες ενώπιον δικαστηρίων, δικαιοδοτικών οργάνων ή δημόσιων αρχών κράτους μέλους, τρίτης χώρας ή διεθνών δικαστηρίων και δικαιοδοτικών οργάνων·
ii)
νομικές συμβουλές που παρέχονται για την προετοιμασία οιασδήποτε από τις διαδικασίες που αναφέρονται στο ανωτέρω σημείο i) ή εάν υπάρχει απτή ένδειξη και σημαντική πιθανότητα το ζήτημα το οποίο αφορούν οι συμβουλές να αποτελέσει αντικείμενο τέτοιων διαδικασιών, υπό την προϋπόθεση ότι οι συμβουλές παρέχονται από δικηγόρο κατά την έννοια του άρθρου 1 της οδηγίας 77/249/ΕΟΚ·
iii)
υπηρεσίες πιστοποίησης εγγράφων που πρέπει να παρέχονται από συμβολαιογράφους·
iv)
νομικές υπηρεσίες που παρέχονται από εμπιστευματοδόχους, διορισμένους επιτρόπους ή άλλες νομικές υπηρεσίες των οποίων οι πάροχοι διορίζονται από δικαστήριο ή δικαιοδοτικό όργανο στο οικείο κράτος μέλος, ή διορίζονται εκ του νόμου για να εκτελέσουν συγκεκριμένα καθήκοντα υπό την εποπτεία τέτοιων δικαστηρίων ή δικαιοδοτικών οργάνων·
v)
άλλες νομικές υπηρεσίες οι οποίες, στο οικείο κράτος μέλος, συνδέονται, έστω και περιστασιακά, με την άσκηση επίσημης εξουσίας·
ε)
χρηματοοικονομικές υπηρεσίες σχετικές με την έκδοση, την αγορά, την πώληση ή τη μεταβίβαση τίτλων ή άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων, κατά την έννοια της οδηγίας 2004/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (25), καθώς και υπηρεσίες και πράξεις κεντρικών τραπεζών που εκτελούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας·
στ)
δάνεια, είτε συνδέονται είτε όχι με την έκδοση, την πώληση, την αγορά ή τη μεταβίβαση τίτλων ή άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων·
ζ)
υπηρεσίες πολιτικής άμυνας, πολιτικής προστασίας και πρόληψης κινδύνου που παρέχονται από μη κερδοσκοπικές οργανώσεις ή ενώσεις και οι οποίες εμπίπτουν στους ακόλουθους κωδικούς CPV: 75250000-3, 75251000-0, 75251100-1, 75251110-4, 75251120-7, 75252000-7, 75222000-8, 98113100-9 και 85143000-3 εκτός των υπηρεσιών μεταφοράς ασθενών με ασθενοφόρο·
η)
συμβάσεις παραχώρησης για υπηρεσίες πολιτικών εκστρατειών που καλύπτονται από τους κωδικούς CPV 79341400-0, 92111230-3 και 92111240-6, όταν ανατίθενται από πολιτικό κόμμα στο πλαίσιο προεκλογικής εκστρατείας.
9. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών λαχειοφόρων αγορών που εμπίπτουν στον κωδικό CPV 92351100-7, οι οποίες ανατίθενται από κράτος μέλος σε οικονομικό παράγοντα βάσει αποκλειστικού δικαιώματος. Για τους σκοπούς της παρούσας παραγράφου, η έννοια του αποκλειστικού δικαιώματος δεν καλύπτει τα αποκλειστικά δικαιώματα που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του άρθρου 7.
Η εκχώρηση τέτοιου αποκλειστικού δικαιώματος υπόκειται σε δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
10. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις παραχώρησης που αναθέτουν αναθέτοντες φορείς για την άσκηση των δραστηριοτήτων τους σε τρίτη χώρα, υπό συνθήκες που δεν συνεπάγονται την υλική εκμετάλλευση δικτύου ή γεωγραφικής περιοχής εντός της Ένωσης.
Άρθρο 11
Ειδικές εξαιρέσεις στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις παραχώρησης των οποίων βασικός στόχος είναι να επιτραπεί στις αναθέτουσες αρχές η παροχή ή η εκμετάλλευση δημόσιων δικτύων επικοινωνιών ή η παροχή στο κοινό ενός ή περισσότερων υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου οι όροι «δημόσιο δίκτυο επικοινωνιών» και «δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών» έχουν την ίδια σημασία που έχουν στην οδηγία 2002/21/ΕΚ του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (26).
Άρθρο 12
Ειδικές εξαιρέσεις στον τομέα του ύδατος
1. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις παραχώρησης που αφορούν:
α)
τη διάθεση ή την εκμετάλλευση σταθερών δικτύων σχεδιασμένων για να παρέχουν στο κοινό υπηρεσίες στον τομέα της παραγωγής, της μεταφοράς ή της διανομής πόσιμου ύδατος·
β)
την τροφοδότηση των εν λόγω δικτύων με πόσιμο ύδωρ.
2. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται επίσης στις συμβάσεις παραχώρησης με ένα ή και τα δύο των αντικειμένων που αναφέρονται κατωτέρω όταν συνδέονται με δραστηριότητα που αναφέρεται στην παράγραφο 1:
α)
έργα υδραυλικής μηχανικής, άρδευσης ή αποστράγγισης, εφόσον ο όγκος του ύδατος που προορίζεται για εφοδιασμό με πόσιμο ύδωρ υπερβαίνει το 20 % του συνολικού όγκου ύδατος που διατίθεται από τέτοια σχέδια ή εγκαταστάσεις άρδευσης ή αποστράγγισης, ή
β)
την αποχέτευση ή την επεξεργασία λυμάτων.
Άρθρο 13
Συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται σε συνδεδεμένη επιχείρηση
1. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, ως «συνδεδεμένη επιχείρηση» νοείται κάθε επιχείρηση της οποίας οι ετήσιοι λογαριασμοί έχουν ενοποιηθεί με τους λογαριασμούς του αναθέτοντος φορέα σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας 2013/34/ΕΕ.
2. Στην περίπτωση φορέων που δεν εμπίπτουν στην οδηγία 2013/34/ΕΕ, ως «συνδεδεμένη επιχείρηση» νοείται κάθε επιχείρηση η οποία:
α)
μπορεί να υπόκειται, άμεσα ή έμμεσα, σε δεσπόζουσα επιρροή του αναθέτοντος φορέα·
β)
μπορεί να ασκεί δεσπόζουσα επιρροή επί του αναθέτοντος φορέα· ή
γ)
υπόκειται, από κοινού με τον αναθέτοντα φορέα, στη δεσπόζουσα επιρροή άλλης επιχείρησης δυνάμει ιδιοκτησίας, χρηματοδοτικής συμμετοχής ή των κανόνων που τη διέπουν.
Για τους σκοπούς της παρούσας παραγράφου, η έννοια της «δεσπόζουσας επιρροής» ορίζεται στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 7 παράγραφος 4.
3. Κατά παρέκκλιση του άρθρου 17 και υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 4 του παρόντος άρθρου, η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται:
α)
από αναθέτοντα φορέα σε συνδεδεμένη επιχείρηση· ή
β)
από κοινοπραξία η οποία έχει συσταθεί αποκλειστικά από αναθέτοντες φορείς με σκοπό την άσκηση δραστηριοτήτων που περιγράφονται στο παράρτημα II σε επιχείρηση συνδεδεμένη με έναν από αυτούς τους αναθέτοντες φορείς.
4. Η παράγραφος 3 εφαρμόζεται:
α)
στις συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών, εφόσον το 80 % τουλάχιστον του μέσου συνολικού κύκλου εργασιών της συνδεδεμένης επιχείρησης, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις υπηρεσίες που παρείχε η εν λόγω επιχείρηση κατά την τελευταία τριετία, προέρχεται από την παροχή υπηρεσιών στον αναθέτοντα φορέα ή σε άλλες επιχειρήσεις με τις οποίες συνδέεται·
β)
στις συμβάσεις παραχώρησης έργων, εφόσον το 80 % τουλάχιστον του μέσου συνολικού κύκλου εργασιών της συνδεδεμένης επιχείρησης κατά την τελευταία τριετία, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα έργα που εκτέλεσε η εν λόγω επιχείρηση, προέρχεται από την παροχή έργων στον αναθέτοντα φορέα ή σε άλλες επιχειρήσεις με τις οποίες συνδέεται.
5. Όταν, λόγω της ημερομηνίας σύστασης της συνδεδεμένης επιχείρησης ή της ημερομηνίας έναρξης των δραστηριοτήτων της, δεν είναι διαθέσιμος ο κύκλος εργασιών της για την τελευταία τριετία, η επιχείρηση αρκεί να αποδεικνύει ότι ο κύκλος εργασιών που αναφέρεται στην παράγραφο 4 στοιχεία α) ή β), είναι αξιόπιστος, ιδίως με προβολές επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
6. Όταν περισσότερες από μία επιχειρήσεις συνδεδεμένες με τον αναθέτοντα φορέα με τον οποίο συγκροτούν οικονομικό όμιλο, παρέχουν την ίδια ή παρόμοιες υπηρεσίες ή εκτελούν ίδια ή παρόμοια έργα, για τον υπολογισμό των προαναφερόμενων στην παράγραφο 4 ποσοστών λαμβάνεται υπόψη ο συνολικός κύκλος εργασιών που προκύπτει αντιστοίχως από την παροχή υπηρεσιών, ή την εκτέλεση έργων εκ μέρους των εν λόγω συνδεδεμένων επιχειρήσεων.
Άρθρο 14
Συμβάσεις που ανατίθενται σε κοινοπραξία ή σε αναθέτοντα φορέα που συμμετέχει σε κοινοπραξία
Κατά παρέκκλιση του άρθρου 17 και με την προϋπόθεση ότι η κοινοπραξία έχει συσταθεί με σκοπό την άσκηση της συγκεκριμένης δραστηριότητας επί περίοδο τουλάχιστον τριών ετών και ότι η συστατική πράξη της κοινοπραξίας ορίζει ότι οι αναθέτοντες φορείς που τη συγκροτούν συμμετέχουν σε αυτήν τουλάχιστον για την εν λόγω περίοδο, η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις:
α)
τις οποίες αναθέτει κοινοπραξία η οποία έχει συσταθεί αποκλειστικά από ορισμένους αναθέτοντες φορείς με σκοπό την άσκηση δραστηριοτήτων αναφερόμενων στο παράρτημα II σε έναν από τους εν λόγω αναθέτοντες φορείς· ή
β)
τις οποίες αναθέτει αναθέτων φορέας σε τέτοιου είδους κοινοπραξία στην οποία συμμετέχει.
Άρθρο 15
Κοινοποίηση πληροφοριών από αναθέτοντες φορείς
Οι αναθέτοντες φορείς κοινοποιούν στην Επιτροπή, κατόπιν αιτήσεως, τις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 13 παράγραφοι 2 και 3 και του άρθρου 14:
α)
τις επωνυμίες των σχετικών επιχειρήσεων ή κοινοπραξιών·
β)
τη φύση και την αξία των σχετικών παραχωρήσεων·
γ)
τις αποδείξεις, που η Επιτροπή κρίνει απαραίτητες, ότι η σχέση μεταξύ της επιχείρησης ή της κοινοπραξίας στην οποία ανατίθενται οι συμβάσεις παραχώρησης και του αναθέτοντος φορέα ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των άρθρων 13 ή 14.
Άρθρο 16
Αποκλεισμός δραστηριοτήτων που είναι άμεσα εκτεθειμένες στον ανταγωνισμό
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτοντες φορείς εφόσον στο κράτος μέλος στο οποίο πρόκειται να εκτελεσθούν οι παραχωρήσεις αυτές κρίνεται δυνάμει του άρθρου 35 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ ότι η δραστηριότητα είναι απευθείας εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό σύμφωνα με το άρθρο 34 της εν λόγω οδηγίας.
Άρθρο 17
Συμβάσεις παραχώρησης μεταξύ φορέων του δημόσιου τομέα
1. Σύμβαση παραχώρησης που ανατίθεται από αναθέτουσα αρχή ή αναθέτοντα φορέα σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) σε άλλο νομικό πρόσωπο ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας εφόσον πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας ασκεί επί του εν λόγω νομικού προσώπου έλεγχο ανάλογο εκείνου που ασκεί επί των δικών της (του) υπηρεσιών·
β)
πάνω από το 80 % των δραστηριοτήτων του ελεγχόμενου νομικού προσώπου πραγματοποιείται κατά την εκτέλεση καθηκόντων που του έχουν ανατεθεί από την ελέγχουσα αναθέτουσα αρχή ή τον ελέγχοντα αναθέτοντα φορέα ή από άλλα νομικά πρόσωπα που ελέγχονται από την εν λόγω αναθέτουσα αρχή ή τον εν λόγω αναθέτοντα φορέα· και
γ)
δεν υπάρχει άμεση ιδιωτική κεφαλαιακή συμμετοχή στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο, με εξαίρεση μειοψηφικές και χωρίς δυνατότητα αρνησικυρίας μορφές ιδιωτικής κεφαλαιακής συμμετοχής που απαιτούνται από τις ισχύουσες εθνικές νομοθετικές διατάξεις, σύμφωνα με τις Συνθήκες, οι οποίες δεν ασκούν αποφασιστική επιρροή στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο.
Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας όπως ορίζεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) θεωρείται ότι ασκεί έλεγχο επί ενός νομικού προσώπου παρόμοιο με τον έλεγχο που ασκεί στις υπηρεσίες της (του) κατά την έννοια του στοιχείου α) του πρώτου εδαφίου της παρούσας παραγράφου, όταν ασκεί αποφασιστική επιρροή τόσο στους στρατηγικούς στόχους όσο και στις σημαντικές αποφάσεις του ελεγχόμενου νομικού προσώπου. Ο έλεγχος μπορεί επίσης να ασκείται από άλλο νομικό πρόσωπο, το οποίο με τη σειρά του ελέγχεται κατά τον ίδιο τρόπο από την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα.
2. Η παράγραφος 1 εφαρμόζεται επίσης και όταν ένα ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο το οποίο είναι αναθέτουσα αρχή ή αναθέτων φορέας όπως ορίζεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) αναθέτει σύμβαση παραχώρησης στην αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα που το ελέγχει ή σε άλλο νομικό πρόσωπο που τελεί υπό τον έλεγχο της ίδιας αναθέτουσας αρχής ή αναθέτοντος φορέα, εφόσον δεν υπάρχει άμεση ιδιωτική κεφαλαιακή συμμετοχή στο νομικό πρόσωπο στο οποίο ανατίθεται η σύμβαση παραχώρησης, με εξαίρεση μειοψηφικές και χωρίς δυνατότητα αρνησικυρίας μορφές ιδιωτικής κεφαλαιακής συμμετοχής που απαιτούνται από τις εθνικές νομοθετικές διατάξεις, σύμφωνα με τις Συνθήκες, οι οποίες δεν ασκούν αποφασιστική επιρροή στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο.
3. Μια αναθέτουσα αρχή ή ένας αναθέτων φορέας όπως ορίζεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) που δεν ασκεί επί νομικού προσώπου ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου έλεγχο υπό την έννοια της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου μπορεί εντούτοις να αναθέσει σύμβαση παραχώρησης στο εν λόγω νομικό πρόσωπο χωρίς να εφαρμόσει την παρούσα οδηγία, εφόσον πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας όπως ορίζεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) ασκεί από κοινού με άλλες αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς έλεγχο επί του εν λόγω νομικού προσώπου ανάλογο εκείνου που ασκεί στις υπηρεσίες του (της)·
β)
πάνω από το 80 % των δραστηριοτήτων του εν λόγω νομικού προσώπου πραγματοποιείται κατά την εκτέλεση καθηκόντων που του έχουν ανατεθεί από τις ελέγχουσες αναθέτουσες αρχές ή τους ελέγχοντες αναθέτοντες φορείς ή από άλλα νομικά πρόσωπα που ελέγχονται από τις ίδιες αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς· και
γ)
δεν υπάρχει άμεση ιδιωτική κεφαλαιακή συμμετοχή στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο, με εξαίρεση μειοψηφικές και χωρίς δυνατότητα αρνησικυρίας μορφές ιδιωτικής κεφαλαιακής συμμετοχής που απαιτούνται από τις εθνικές νομοθετικές διατάξεις, οι οποίες είναι σύμφωνες με τις Συνθήκες και οι οποίες δεν ασκούν αποφασιστική επιρροή στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο.
Για τους σκοπούς του στοιχείου α) του πρώτου εδαφίου της παρούσας παραγράφου, θεωρείται ότι οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς όπως ορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) ασκούν από κοινού έλεγχο επί νομικού προσώπου εφόσον πληρούνται όλες οι κατωτέρω προϋποθέσεις:
i)
τα όργανα λήψης αποφάσεων του ελεγχόμενου νομικού προσώπου απαρτίζονται από εκπροσώπους όλων των αναθετουσών αρχών ή αναθετόντων φορέων που συμμετέχουν. Ο ίδιος αντιπρόσωπος μπορεί να εκπροσωπεί πολλές ή όλες τις αναθέτουσες αρχές ή τους αναθέτοντες φορείς που συμμετέχουν·
ii)
οι εν λόγω αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς είναι σε θέση να ασκούν από κοινού αποφασιστική επιρροή στους στρατηγικούς στόχους και τις σημαντικές αποφάσεις του ελεγχόμενου νομικού προσώπου· και
iii)
το ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο δεν επιδιώκει συμφέροντα αντίθετα από τα συμφέροντα των ελεγχουσών αναθετουσών αρχών ή των ελεγχόντων αναθετόντων φορέων.
4. Σύμβαση που συνάπτεται αποκλειστικά μεταξύ δύο ή περισσότερων αναθετουσών αρχών ή αναθετόντων φορέων όπως ορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας εφόσον πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
η σύμβαση θεσπίζει ή υλοποιεί συνεργασία μεταξύ των συμμετεχουσών αναθετουσών αρχών ή των συμμετεχόντων αναθετόντων φορέων η οποία αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι οι δημόσιες υπηρεσίες που πρέπει να παρέχουν αποβλέπουν στην επίτευξη κοινών στόχων·
β)
η υλοποίηση της εν λόγω συνεργασίας λαμβάνει αποκλειστικά υπόψη το δημόσιο συμφέρον· και
γ)
οι συμμετέχουσες αναθέτουσες αρχές ή οι συμμετέχοντες αναθέτοντες φορείς εκτελούν στην ελεύθερη αγορά λιγότερο από το 20 % των δραστηριοτήτων που άπτονται της συνεργασίας.
5. Για τον προσδιορισμό του ποσοστού των δραστηριοτήτων που αναφέρεται στο στοιχείο β) της παραγράφου 1, στο στοιχείο β) του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 3 και στο στοιχείο γ) της παραγράφου 4, λαμβάνεται υπόψη ο μέσος συνολικός κύκλος εργασιών ή άλλο ενδεδειγμένο μέτρο που βασίζεται στις δραστηριότητες, όπως το κόστος που βαρύνει το συγκεκριμένο νομικό πρόσωπο, αναθέτουσα αρχή ή φορέα κατά το στοιχείο α) του άρθρου 7 παράγραφος 1 όσον αφορά υπηρεσίες, προμήθειες και έργα κατά την τριετία που προηγείται της ανάθεσης της σύμβασης.
Όταν, λόγω της ημερομηνίας σύστασης ή έναρξης λειτουργίας του συγκεκριμένου νομικού προσώπου, αναθέτουσας αρχής ή φορέως, ή λόγω αναδιοργάνωσης των δραστηριοτήτων του, ο κύκλος εργασιών ή άλλο μέτρο που βασίζεται στις δραστηριότητες, όπως το κόστος, είτε δεν είναι διαθέσιμο για την τελευταία τριετία είτε δεν είναι πλέον ενδεδειγμένο, αρκεί να αποδειχθεί η αξιοπιστία της μέτρησης της δραστηριότητας, ιδίως με προβολές επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
Τμήμα ΙΙΙ
Γενικές διατάξεις
Άρθρο 18
Διάρκεια της σύμβασης παραχώρησης
1. Οι συμβάσεις παραχώρησης έχουν περιορισμένη διάρκεια. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας υπολογίζει τη διάρκεια της σύμβασης ανάλογα με τα έργα ή τις υπηρεσίες που ζητούνται.
2. Για τις συμβάσεις παραχώρησης που διαρκούν περισσότερο από πέντε έτη, η μέγιστη διάρκεια της παραχώρησης δεν πρέπει να υπερβαίνει τον εύλογο χρόνο εντός του οποίου ο παραχωρησιούχος θα μπορούσε να αποσβέσει τις επενδύσεις που πραγματοποίησε για την εκτέλεση των έργων ή την παροχή των υπηρεσιών μαζί με κάποια απόδοση του κεφαλαίου, λαμβάνοντας υπόψη τις επενδύσεις που απαιτούνται για την επίτευξη των συγκεκριμένων συμβατικών υποχρεώσεων.
Οι επενδύσεις που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό περιλαμβάνουν τόσο την αρχική επένδυση όσο και τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της σύμβασης παραχώρησης.
Άρθρο 19
Κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες
Οι συμβάσεις παραχώρησης για κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες που απαριθμούνται στο παράρτημα IV και εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας υπόκεινται μόνον στις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 31 παράγραφος 3 και τα άρθρα 32, 46 και 47.
Άρθρο 20
Μεικτές συμβάσεις
1. Οι συμβάσεις παραχώρησης που έχουν ως αντικείμενο τόσο έργα όσο και υπηρεσίες ανατίθενται σύμφωνα με τις διατάξεις οι οποίες εφαρμόζονται στο είδος της σύμβασης παραχώρησης που χαρακτηρίζει το κύριο αντικείμενο της εν λόγω σύμβασης.
Στην περίπτωση μεικτών συμβάσεων που αποτελούνται εν μέρει από κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες του παραρτήματος IV και εν μέρει από άλλες υπηρεσίες, το κύριο αντικείμενο προσδιορίζεται σύμφωνα με το ποια από τις εκτιμώμενες αξίες των αντίστοιχων υπηρεσιών είναι η υψηλότερη.
2. Όταν τα διάφορα τμήματα συγκεκριμένης σύμβασης μπορούν αντικειμενικά να διαχωριστούν, εφαρμόζονται οι παράγραφοι 3 και 4. Όταν τα διάφορα τμήματα συγκεκριμένης σύμβασης είναι αντικειμενικά αδύνατον να διαχωριστούν, εφαρμόζεται η παράγραφος 5.
Όταν τμήμα μιας συγκεκριμένης σύμβασης καλύπτεται από το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ ή την οδηγία 2009/81/ΕΚ, εφαρμόζεται το άρθρο 21 της παρούσας οδηγίας.
Στην περίπτωση συμβάσεων που προορίζονται να καλύψουν πλείονες δραστηριότητες, μία εκ των οποίων υπόκειται είτε στο παράρτημα II της παρούσας οδηγίας είτε στην οδηγία 2014/25/EE, οι ισχύουσες διατάξεις καθορίζονται, αντίστοιχα, σύμφωνα με το άρθρο 22 της παρούσας οδηγίας και το άρθρο 6 της οδηγίας 2014/25/EE.
3. Σε περίπτωση συμβάσεων που έχουν ως αντικείμενο στοιχεία που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία και άλλα στοιχεία, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να επιλέγουν την ανάθεση χωριστών συμβάσεων για τα επιμέρους τμήματα. Όταν οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς επιλέγουν να αναθέσουν χωριστές συμβάσεις για συγκεκριμένα τμήματα, η απόφαση για το ποιο νομικό καθεστώς εφαρμόζεται σε καθεμιά από τις χωριστές αυτές συμβάσεις λαμβάνεται βάσει των χαρακτηριστικών κάθε συγκεκριμένου τμήματος.
Όταν οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς επιλέγουν την ανάθεση ενιαίας σύμβασης, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται, εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά στην παράγραφο 4 του παρόντος άρθρου ή στο άρθρο 21, στην προκύπτουσα μεικτή σύμβαση, ανεξαρτήτως της αξίας των τμημάτων που διαφορετικά θα ενέπιπταν σε άλλο νομικό καθεστώς και ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος από το οποίο θα διέπονταν σε διαφορετική περίπτωση τα τμήματα αυτά.
4. Σε περίπτωση μεικτών συμβάσεων που περιλαμβάνουν τόσο στοιχεία συμβάσεων παραχώρησης όσο και στοιχεία δημόσιων συμβάσεων που καλύπτονται από την οδηγία 2014/24/ΕΕ ή συμβάσεων που καλύπτονται από την οδηγία 2014/25/ΕΕ, η μεικτή σύμβαση ανατίθεται σύμφωνα με τις διατάξεις, αντίστοιχα, της οδηγίας 2014/24/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/25/ΕΕ.
5. Όταν τα διάφορα τμήματα συγκεκριμένης σύμβασης είναι αντικειμενικά αδύνατον να διαχωριστούν, το ισχύον νομικό καθεστώς καθορίζεται με βάση το κύριο αντικείμενο της εν λόγω σύμβασης.
Στην περίπτωση συμβάσεων που περιλαμβάνουν τόσο στοιχεία σύμβασης παραχώρησης υπηρεσιών όσο και στοιχεία συμβάσεων προμηθειών, το κύριο αντικείμενο προσδιορίζεται σύμφωνα με το ποια από τις εκτιμώμενες αξίες των αντίστοιχων υπηρεσιών ή προμηθειών είναι η υψηλότερη.
Άρθρο 21
Μεικτές συμβάσεις που άπτονται της άμυνας ή της ασφάλειας
1. Το παρόν άρθρο εφαρμόζεται στις μεικτές συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο στοιχεία σύμβασης παραχώρησης που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία και προμήθειες ή άλλα στοιχεία τα οποία καλύπτονται από το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ ή από την οδηγία 2009/81/ΕΚ.
Στην περίπτωση συμβάσεων που προορίζονται να καλύψουν πολλαπλές δραστηριότητες, μία εκ των οποίων υπόκειται είτε στο παράρτημα II της παρούσας οδηγίας είτε στην οδηγία 2014/25/ΕΕ και μία άλλη καλύπτεται από την οδηγία 2009/81/ΕΚ ή το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ, οι διατάξεις που ισχύουν καθορίζονται, αντίστοιχα, σύμφωνα με, το άρθρο 23 της παρούσας οδηγίας και το άρθρο 26 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ.
2. Όταν τα διαφορετικά τμήματα μιας συγκεκριμένης σύμβασης μπορούν αντικειμενικά να διαχωριστούν, οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να επιλέξουν να αναθέσουν χωριστές συμβάσεις για τα διαφορετικά τμήματα ή να αναθέσουν ενιαία σύμβαση.
Όταν οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς επιλέγουν να αναθέσουν χωριστές συμβάσεις για συγκεκριμένα τμήματα, η απόφαση για το ποιο νομικό καθεστώς εφαρμόζεται σε καθεμιά από τις χωριστές αυτές συμβάσεις λαμβάνεται βάσει των χαρακτηριστικών κάθε συγκεκριμένου τμήματος.
Όταν οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς επιλέγουν να αναθέσουν ενιαία σύμβαση, ισχύουν τα ακόλουθα κριτήρια για τον καθορισμό του εφαρμοστέου νομικού καθεστώτος:
α)
όταν τμήμα μιας συγκεκριμένης σύμβασης καλύπτεται από το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ ή διαφορετικά τμήματα καλύπτονται αντίστοιχα από το άρθρο 346 ΣΛΕΕ και την οδηγία 2009/81/ΕΚ, η σύμβαση μπορεί να ανατίθεται χωρίς εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, υπό την προϋπόθεση ότι η ανάθεση ενιαίας σύμβασης βασίζεται σε αντικειμενικούς λόγους,
β)
όταν τμήμα μιας συγκεκριμένης σύμβασης καλύπτεται από την οδηγία 2009/81/ΕΚ, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορεί να επιλέξει την ανάθεση της σύμβασης σύμφωνα με την παρούσα οδηγία ή σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 2009/81/ΕΚ, υπό την προϋπόθεση ότι η ανάθεση ενιαίας σύμβασης βασίζεται σε αντικειμενικούς λόγους.
Η απόφαση ανάθεσης ενιαίας σύμβασης δεν μπορεί, ωστόσο, να λαμβάνεται με σκοπό την εξαίρεσή της από την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας ή της οδηγίας 2009/81/ΕΚ.
3. Όταν τα διαφορετικά τμήματα μιας συγκεκριμένης σύμβασης είναι αντικειμενικά αδύνατον να διαχωριστούν, η σύμβαση μπορεί να ανατίθεται χωρίς την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, όταν περιλαμβάνει στοιχεία στα οποία εφαρμόζεται το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ. Διαφορετικά, η σύμβαση μπορεί να ανατεθεί, κατ’ επιλογήν της αναθέτουσας αρχής ή φορέως, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας ή της οδηγίας 2009/81/ΕΚ.
Άρθρο 22
Συμβάσεις που καλύπτουν δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα II και άλλες δραστηριότητες
1. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 20, στην περίπτωση συμβάσεων που προορίζονται να καλύψουν πολλαπλές δραστηριότητες, οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να επιλέξουν την ανάθεση χωριστών συμβάσεων για κάθε συγκεκριμένη δραστηριότητα ή την ανάθεση ενιαίας σύμβασης. Όταν οι αναθέτοντες φορείς επιλέγουν την ανάθεση χωριστής σύμβασης, η απόφαση για τους κανόνες που εφαρμόζονται σε καθεμιά από τις χωριστές αυτές συμβάσεις λαμβάνεται βάσει των χαρακτηριστικών κάθε συγκεκριμένης δραστηριότητας.
Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 20, σε περίπτωση που οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς επιλέξουν να αναθέσουν ενιαία σύμβαση, ισχύουν οι παράγραφοι 2 και 3 του παρόντος άρθρου. Ωστόσο, όταν μία από τις συγκεκριμένες δραστηριότητες καλύπτεται από την οδηγία 2009/81/ΕΚ ή το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ, εφαρμόζεται το άρθρο 23 του παρόντος άρθρου.
Η επιλογή ανάμεσα στην ανάθεση ενιαίας σύμβασης και στην ανάθεση περισσότερων χωριστών συμβάσεων δεν πρέπει να γίνεται με σκοπό την εξαίρεση μιας σύμβασης ή συμβάσεων από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας ή, ενδεχομένως, της οδηγίας 2014/24/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/25/ΕΕ.
2. Μια σύμβαση που προορίζεται να καλύψει πολλαπλές δραστηριότητες υπόκειται στους κανόνες που ισχύουν για την κύρια δραστηριότητα για την οποία προορίζεται.
3. Στην περίπτωση συμβάσεων για τις οποίες είναι αντικειμενικά αδύνατος ο καθορισμός της κύριας δραστηριότητας για την οποία προορίζονται, οι εφαρμοστέοι κανόνες καθορίζονται σύμφωνα με τα εξής:
α)
εάν μία από τις δραστηριότητες για τις οποίες προορίζεται η σύμβαση υπόκειται στις διατάξεις της παρούσας οδηγίας που εφαρμόζονται στις συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτουσες αρχές και η άλλη υπόκειται στις διατάξεις της παρούσας οδηγίας που εφαρμόζονται στις συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτοντες φορείς, η σύμβαση παραχώρησης ανατίθεται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας που εφαρμόζονται στις συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτουσες αρχές·
β)
εάν μία από τις δραστηριότητες για τις οποίες προορίζεται η σύμβαση υπόκειται στην παρούσα οδηγία και η άλλη στην οδηγία 2014/24/ΕΕ, η σύμβαση ανατίθεται σύμφωνα με την οδηγία 2014/24/ΕΕ ·
γ)
εάν μία από τις δραστηριότητες για τις οποίες προορίζεται η σύμβαση υπόκειται στην παρούσα οδηγία και η άλλη δεν υπόκειται ούτε στην παρούσα οδηγία ούτε στην οδηγία 2014/24/ΕΕ ή την οδηγία 2014/25/ΕΕ, η σύμβαση ανατίθεται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 23
Συμβάσεις που καλύπτουν δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα II και συγχρόνως άπτονται της άμυνας ή της ασφάλειας
1. Στην περίπτωση συμβάσεων που προορίζονται να καλύψουν πολλαπλές δραστηριότητες, οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να επιλέξουν την ανάθεση χωριστών συμβάσεων για κάθε συγκεκριμένη δραστηριότητα ή την ανάθεση ενιαίας σύμβασης. Όταν οι αναθέτουσες αρχές επιλέγουν την ανάθεση χωριστών συμβάσεων για συγκεκριμένες δραστηριότητες, η απόφαση για το ποιο νομικό καθεστώς εφαρμόζεται σε καθεμιά από τις χωριστές αυτές συμβάσεις λαμβάνεται βάσει των χαρακτηριστικών κάθε συγκεκριμένης δραστηριότητας.
Κατά παρέκκλιση του άρθρου 21, σε περίπτωση που οι αναθέτοντες φορείς επιλέξουν να αναθέσουν ενιαία σύμβαση, ισχύει η παράγραφος 2 του παρόντος άρθρου.
Ωστόσο, η επιλογή ανάμεσα στην ανάθεση ενιαίας σύμβασης και στην ανάθεση περισσότερων χωριστών συμβάσεων δεν πρέπει να γίνεται με σκοπό την εξαίρεση σύμβασης ή συμβάσεων από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας ή της οδηγίας 2009/81/ΕΚ.
2. Στην περίπτωση συμβάσεων που προορίζονται να καλύψουν μια δραστηριότητα που υπόκειται στην παρούσα οδηγία και μια άλλη δραστηριότητα η οποία:
α)
καλύπτεται από το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ· ή
β)
υπόκειται στην οδηγία 2009/81/ΕΚ,
η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας:
i)
μπορεί να αναθέσει σύμβαση χωρίς την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας στις περιπτώσεις του στοιχείου α)· ή
ii)
μπορεί να επιλέξει να αναθέσει σύμβαση είτε σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας είτε σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 2009/81/ΕΚ, στις περιπτώσεις του στοιχείου β). Το πρώτο εδάφιο της παρούσας παραγράφου δεν θίγει τα κατώτατα όρια και τις εξαιρέσεις που προβλέπει η οδηγία 2009/81/ΕΚ.
Οι συμβάσεις που εμπίπτουν στο στοιχείο β) και οι οποίες περιλαμβάνουν επιπλέον προμήθειες ή άλλα στοιχεία που καλύπτονται από το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ μπορούν να ανατίθενται χωρίς την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.
Ωστόσο, η παρούσα παράγραφος εφαρμόζεται με την προϋπόθεση η ανάθεση της ενιαίας σύμβασης να δικαιολογείται για αντικειμενικούς λόγους και η απόφαση για την ανάθεση ενιαίας σύμβασης να μη λαμβάνεται με σκοπό την εξαίρεση συμβάσεων από την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.
Τμήμα IV
Ειδικές περιπτώσεις
Άρθρο 24
Συμβάσεις παραχώρησης κατ’ αποκλειστικότητα
Τα κράτη μέλη μπορούν να παραχωρούν κατ’ αποκλειστικότητα το δικαίωμα συμμετοχής στις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης σε προστατευόμενα εργαστήρια και σε οικονομικούς φορείς που έχουν ως κύριο σκοπό την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη ατόμων με αναπηρίες ή μειονεκτήματα, ή μπορούν να προβλέπουν την εκτέλεση αυτών των συμβάσεων παραχώρησης στο πλαίσιο προγραμμάτων προστατευόμενης απασχόλησης, εφόσον τουλάχιστον το 30 % των εργαζομένων στα εργαστήρια αυτά, στους οικονομικούς φορείς ή στα προγράμματα είναι άτομα με αναπηρίες ή μειονεκτήματα. Η γνωστοποίηση ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης, ή σε περίπτωση συμβάσεων παραχώρησης υπηρεσιών που αναφέρονται στο άρθρο 19, η προκαταρκτική γνωστοποίηση κάνουν μνεία του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 25
Υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης
Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών για υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης καλυπτόμενες από τους κωδικούς CPV 73000000-2 έως 73120000-9, 73300000-5, 73420000-2 και 73430000-5, εφόσον πληρούνται αμφότερες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
τα οφέλη ανήκουν αποκλειστικά στην αναθέτουσα αρχή ή στον αναθέτοντα φορέα για χρήση κατά την άσκηση των δραστηριοτήτων της (του), και
β)
η παρεχόμενη υπηρεσία αμείβεται εξ ολοκλήρου από την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
Αρχές
Άρθρο 26
Οικονομικοί φορείς
1. Οι οικονομικοί φορείς οι οποίοι, δυνάμει της νομοθεσίας του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένοι, έχουν δικαίωμα να παρέχουν τη συγκεκριμένη υπηρεσία, δεν απορρίπτονται με μοναδική αιτιολογία το γεγονός ότι, δυνάμει της νομοθεσίας του κράτους μέλους στο οποίο πραγματοποιείται η ανάθεση της σύμβασης, θα έπρεπε να είναι είτε φυσικά είτε νομικά πρόσωπα.
Είναι δυνατόν να απαιτείται από τα νομικά πρόσωπα να αναφέρουν, στην υποβολή προσφοράς ή στην αίτηση συμμετοχής που υποβάλλουν, τα ονόματα και τα επαγγελματικά προσόντα του προσωπικού το οποίο πρόκειται να αναλάβει την εκτέλεση της εν λόγω σύμβασης.
2. Στις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης μπορούν να συμμετέχουν όμιλοι οικονομικών φορέων, συμπεριλαμβανομένων προσωρινών ενώσεων. Οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να μην απαιτούν από τους εν λόγω ομίλους να διαθέτουν συγκεκριμένη νομική μορφή για την υποβολή προσφοράς ή αίτησης συμμετοχής.
Όταν κρίνεται αναγκαίο, οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να διευκρινίζουν στα έγγραφα της σύμβασης παραχώρησης τον τρόπο με τον οποίο οι όμιλοι οικονομικών φορέων θα πληρούν τις προϋποθέσεις όσον αφορά την οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια ή την τεχνική και επαγγελματική ικανότητα κατά το άρθρο 38, εφόσον οι προϋποθέσεις αυτές δικαιολογούνται από αντικειμενικούς λόγους και είναι αναλογικές. Τα κράτη μέλη μπορούν να θέσουν τυποποιημένους όρους για την εκ μέρους των ομίλων οικονομικών φορέων τήρηση των απαιτήσεων αυτών. Οι όροι εκτέλεσης σύμβασης παραχώρησης από τέτοιους ομίλους οικονομικών φορέων, οι οποίοι είναι διαφορετικοί από εκείνους που επιβάλλονται σε μεμονωμένους συμμετέχοντες, πρέπει επίσης να δικαιολογούνται από αντικειμενικούς λόγους και είναι αναλογικοί.
3. Παρά τις παραγράφους 1 και 2, οι αναθέτουσες αρχές ή φορείς μπορούν να υποχρεώσουν τους ομίλους οικονομικών φορέων να περιβληθούν συγκεκριμένη νομική μορφή αφού τους ανατεθεί η σύμβαση, στον βαθμό που η σχετική μεταβολή είναι αναγκαία για την ικανοποιητική εκτέλεση της σύμβασης.
Άρθρο 27
Ονοματολογίες
1. Οποιεσδήποτε αναφορές σε ονοματολογίες στο πλαίσιο της ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης πραγματοποιούνται χρησιμοποιώντας το «Κοινό λεξιλόγιο για τις δημόσιες συμβάσεις (CPV)» όπως θεσπίστηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2195/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (27).
2. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 48 για να τροποποιεί τους κωδικούς CPV της παρούσας οδηγίας, οσάκις πρέπει να αντικατοπτριστούν στην παρούσα οδηγία αλλαγές στην ονοματολογία CPV και χωρίς αυτές να συνεπάγονται τροποποίηση του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.
Άρθρο 28
Εχεμύθεια
1. Εκτός αν προβλέπεται άλλως στην παρούσα οδηγία ή στο εθνικό δίκαιο στο οποίο υπόκειται η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας και ιδίως στη νομοθεσία όσον αφορά την πρόσβαση στην ενημέρωση, και με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων σχετικά με τη δημοσιοποίηση των ανατιθέμενων συμβάσεων παραχώρησης και την ενημέρωση των υποψηφίων και των προσφερόντων, κατά τα οριζόμενα στα άρθρα 32 και 40 της παρούσας οδηγίας, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας δεν αποκαλύπτει πληροφορίες που της/του έχουν διαβιβάσει οικονομικοί φορείς και τις οποίες έχουν χαρακτηρίσει ως εμπιστευτικές, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των τεχνικών ή εμπορικών απορρήτων και των εμπιστευτικών πτυχών των προσφορών.
Το παρόν άρθρο δεν εμποδίζει τη δημοσιοποίηση μη εμπιστευτικών τμημάτων συναφθεισών συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων τυχόν μεταγενέστερων τροποποιήσεων.
2. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορεί να επιβάλλει απαιτήσεις στους οικονομικούς φορείς, με στόχο την προστασία του εμπιστευτικού χαρακτήρα των πληροφοριών που τους παρέχει καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης.
Άρθρο 29
Κανόνες που εφαρμόζονται στην επικοινωνία
1. Εκτός από τις περιπτώσεις που η χρήση ηλεκτρονικών μέσων είναι υποχρεωτική σύμφωνα με το άρθρο 33 παράγραφος 2 και το άρθρο 34, τα κράτη μέλη ή οι αναθέτουσες αρχές και αναθέτοντες φορείς μπορούν να επιλέξουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα μέσα επικοινωνίας για κάθε επικοινωνία και ανταλλαγή πληροφοριών:
α)
ηλεκτρονικά μέσα,
β)
ταχυδρομείο ή φαξ,
γ)
προφορική επικοινωνία, περιλαμβανομένου του τηλεφώνου, για επικοινωνίες που δεν αφορούν τα βασικά στοιχεία μιας διαδικασίας ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης και υπό τον όρο ότι το περιεχόμενο της προφορικής επικοινωνίας τεκμηριώνεται επαρκώς σε σταθερό μέσο,
δ)
παράδοση ιδιοχείρως πιστοποιούμενη από αποδεικτικό παραλαβής.
Τα κράτη μέλη μπορούν να καταστήσουν υποχρεωτική τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας για συμβάσεις παραχώρησης, υπερβαίνοντας τις υποχρεώσεις που θεσπίζονται στο άρθρο 33 παράγραφος 2 και στο άρθρο 34 της παρούσας οδηγίας.
2. Το επιλεγέν μέσο επικοινωνίας θα πρέπει να είναι γενικώς προσιτό, να μην εισάγει διακρίσεις και να μην περιορίζει την πρόσβαση των οικονομικών φορέων στη διαδικασία σύναψης συμβάσεων παραχώρησης. Τα εργαλεία και οι συσκευές που χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία με ηλεκτρονικά μέσα, καθώς και τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους, πρέπει να είναι συμβατά με τις εν γένει χρησιμοποιούμενες τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών.
Σε κάθε επικοινωνία, ανταλλαγή και αποθήκευση πληροφοριών, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς διασφαλίζουν ότι διαφυλάσσεται η ακεραιότητα των δεδομένων και το απόρρητο των αιτήσεων και των προσφορών. Εξετάζουν το περιεχόμενο των αιτήσεων και των προσφορών μόνο μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής τους.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ
ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ:
ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
Γενικές αρχές
Άρθρο 30
Γενικές αρχές
1. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορούν να οργανώνουν ελεύθερα τη διαδικασία που οδηγεί στην επιλογή του παραχωρησιούχου με την επιφύλαξη της συμμόρφωσης προς την παρούσα οδηγία
2. Κατά τον σχεδιασμό της διαδικασίας ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης τηρούνται οι αρχές που καθορίζονται στο άρθρο 3. Ειδικότερα, κατά τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης, η αναθέτουσα αρχή ή φορέας δεν πρέπει να παρέχει, κατά τρόπο που δημιουργεί διακρίσεις, πληροφορίες που ενδέχεται να ευνοούν ορισμένους υποψηφίους ή προσφέροντες εις βάρος άλλων.
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε να εξασφαλίσουν ότι, κατά την εκτέλεση των συμβάσεων παραχώρησης, οι οικονομικοί φορείς τηρούν τις υποχρεώσεις στους τομείς του περιβαλλοντικού, κοινωνικού και εργατικού δικαίου που έχουν θεσπισθεί μέσω της νομοθεσίας της Ένωσης, της εθνικής νομοθεσίας, συλλογικών συμβάσεων ή των διεθνών διατάξεων περιβαλλοντικού, κοινωνικού και εργατικού δικαίου που απαριθμούνται στο παράρτημα X.
4. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 48 για την τροποποίηση του καταλόγου του παραρτήματος X, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, με σκοπό την προσθήκη νέων διεθνών συμφωνιών που έχουν κυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη ή σε περίπτωση που οι αναφερόμενες σε αυτόν υφιστάμενες διεθνείς συμφωνίες δεν κυρώνονται πλέον από όλα τα κράτη μέλη ή έχουν υποστεί άλλες τροποποιήσεις, για παράδειγμα όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, το περιεχόμενο ή την ονομασία τους.
Άρθρο 31
Γνωστοποιήσεις προκήρυξης συμβάσεων παραχώρησης
1. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς που επιθυμούν να αναθέσουν σύμβαση παραχώρησης δημοσιοποιούν την πρόθεσή τους με γνωστοποίηση προκήρυξης.
2. Οι γνωστοποιήσεις προκήρυξης σύμβασης παραχώρησης περιλαμβάνουν τις πληροφορίες που αναφέρονται στο παράρτημα V και, κατά περίπτωση, οιαδήποτε άλλη πληροφορία κρίνεται χρήσιμη από την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα, με μορφή τυποποιημένων εντύπων.
3. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς που επιθυμούν να αναθέσουν σύμβαση παραχώρησης για κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες που απαριθμούνται στο παράρτημα IV γνωστοποιούν την πρόθεσή τους για ανάθεση σύμβασης παραχώρησης μέσω της δημοσίευσης προκαταρκτικής γνωστοποίησης. Οι εν λόγω γνωστοποιήσεις περιέχουν τις πληροφορίες που προβλέπονται στο παράρτημα VI.
4. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς δεν υποχρεούνται να δημοσιεύσουν γνωστοποίηση προκήρυξης σύμβασης παραχώρησης σε περίπτωση που τα έργα ή οι υπηρεσίες μπορούν παρασχεθούν μόνον από έναν συγκεκριμένο οικονομικό φορέα για οιονδήποτε από τους κατωτέρω λόγους:
α)
η σύμβαση παραχώρησης αποσκοπεί στη δημιουργία ή την απόκτηση ενός μοναδικού έργου τέχνης ή μιας καλλιτεχνικής εκδήλωσης·
β)
έλλειψη ανταγωνισμού για τεχνικούς λόγους·
γ)
ύπαρξη αποκλειστικού δικαιώματος·
δ)
προστασία δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και αποκλειστικών δικαιωμάτων πλην αυτών του σημείου 10 του άρθρου 5.
Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στα στοιχεία β), γ) και δ) του πρώτου εδαφίου εφαρμόζονται μόνον εφόσον δεν υπάρχει εύλογη εναλλακτική επιλογή ή δυνατότητα υποκατάστασης και η απουσία ανταγωνισμού δεν είναι αποτέλεσμα τεχνητού περιορισμού των παραμέτρων ανάθεσης της παραχώρησης·
5. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας δεν υποχρεούται να δημοσιεύσει νέα γνωστοποίηση προκήρυξης σύμβασης παραχώρησης εάν, σε προηγούμενη διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης, δεν υποβλήθηκε καμία αίτηση συμμετοχής ή προσφορά ή καμία από τις υποβληθείσες αιτήσεις ή προσφορές δεν κρίθηκε κατάλληλη, με την προϋπόθεση ότι δεν έχουν τροποποιηθεί ουσιωδώς οι αρχικοί όροι της σύμβασης παραχώρησης και ότι διαβιβάζεται σχετική έκθεση στην Επιτροπή, εφόσον το ζητήσει·
Για τους σκοπούς του πρώτου εδαφίου, μια προσφορά θεωρείται ότι δεν είναι κατάλληλη εάν είναι άσχετη με τη σύμβαση παραχώρησης και δεν είναι σε θέση, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές, να ικανοποιήσει τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα, όπως καθορίζονται στα έγγραφα της σύμβασης.
Για τους σκοπούς του πρώτου εδαφίου, μια προσφορά δεν θεωρείται κατάλληλη εφόσον:
α)
ο αιτών αποκλείεται ή μπορεί να αποκλειστεί βάσει των παραγράφων 5 έως 9 του άρθρου 38ή δεν πληροί τα κριτήρια επιλογής που ορίζει η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας βάσει της παραγράφου 1 του άρθρου 38·
β)
οι αιτήσεις περιλαμβάνουν προσφέροντες που δεν είναι κατάλληλοι σύμφωνα με το ανωτέρω δεύτερο εδάφιο.
Άρθρο 32
Γνωστοποιήσεις ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης
1. Το αργότερο εντός 48 ημερών από την ανάθεση σύμβασης παραχώρησης, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς αποστέλλουν, σύμφωνα με τις διαδικασίες του άρθρου 33, γνωστοποίηση με τα αποτελέσματα της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης. Για τις κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες του παραρτήματος IV, οι γνωστοποιήσεις αυτές μπορούν να συγκεντρώνονται ανά τριμηνία. Σε αυτή την περίπτωση, αποστέλλονται εντός 48 ημερών από τη λήξη εκάστης τριμηνίας.
2. Οι γνωστοποιήσεις ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης περιέχουν τις πληροφορίες που προβλέπονται στο παράρτημα VII ή, όσον αφορά συμβάσεις παραχώρησης για κοινωνικές και για άλλες ειδικές υπηρεσίες που απαριθμούνται στο παράρτημα IV, τις πληροφορίες που προβλέπονται στο παράρτημα VIII. Δημοσιεύονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 33.
Άρθρο 33
Μορφή και τρόπος δημοσίευσης των γνωστοποιήσεων
1. Οι γνωστοποιήσεις προκήρυξης σύμβασης παραχώρησης, οι γνωστοποιήσεις ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης και η γνωστοποίηση που αναφέρεται στο άρθρο 43 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο περιλαμβάνουν τις πληροφορίες που προβλέπονται στα παραρτήματα V, VII και VIII με μορφή τυποποιημένων εντύπων, συμπεριλαμβανομένων τυποποιημένων εντύπων για τα διορθωτικά.
Η Επιτροπή καταρτίζει τα τυποποιημένα αυτά έντυπα μέσω εκτελεστικών πράξεων. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη συμβουλευτική διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 50.
2. Οι γνωστοποιήσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 συντάσσονται, διαβιβάζονται με ηλεκτρονικά μέσα στην Υπηρεσία εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δημοσιεύονται σύμφωνα με το παράρτημα IX. Η Υπηρεσία εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβεβαιώνει στην αναθέτουσα αρχή ή στον αναθέτοντα φορέα την παραλαβή της γνωστοποίησης και τη δημοσίευση των πληροφοριών που διαβιβάστηκαν, αναφέροντας την ημερομηνία της δημοσίευσης, η οποία συνιστά και απόδειξη της δημοσίευσης. Οι γνωστοποιήσεις δημοσιεύονται το αργότερο πέντε ημέρες μετά την αποστολή τους. Τα έξοδα δημοσίευσης των γνωστοποιήσεων από την Υπηρεσία εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης βαρύνουν την Ένωση.
3. Οι γνωστοποιήσεις προκήρυξης σύμβασης παραχώρησης δημοσιεύονται εξ ολοκλήρου σε μία ή περισσότερες επίσημες γλώσσες των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, αναλόγως της επιλογής της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντα φορέα. Αυθεντικό θεωρείται μόνο το(τα) κείμενο(-α) που δημοσιεύεται(-ονται) στην εν λόγω γλώσσα ή γλώσσες. Περίληψη των σημαντικότερων στοιχείων κάθε γνωστοποίησης δημοσιεύεται και στις λοιπές επίσημες γλώσσες των θεσμικών οργάνων της Ένωσης.
4. Οι γνωστοποιήσεις προκήρυξης σύμβασης παραχώρησης και οι γνωστοποιήσεις ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης δεν δημοσιεύονται σε εθνικό επίπεδο προτού δημοσιευθούν από την Υπηρεσία εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτός εάν η δημοσίευση σε επίπεδο ΕΕ δεν γίνει εντός 48 ωρών αφότου η Υπηρεσία εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβεβαίωσε την παραλαβή από την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα της γνωστοποίησης σύμφωνα με την παράγραφο 2. Οι γνωστοποιήσεις προκήρυξης και οι γνωστοποιήσεις ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης που δημοσιεύονται σε εθνικό επίπεδο δεν περιλαμβάνουν άλλες πληροφορίες εκτός από εκείνες που περιέχονται στις γνωστοποιήσεις που αποστέλλονται στην Υπηρεσία εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά αναφέρουν την ημερομηνία αποστολής της γνωστοποίησης στην Υπηρεσία εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 34
Ηλεκτρονική διαθεσιμότητα των εγγράφων σύμβασης παραχώρησης
1. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς παρέχουν δωρεάν απεριόριστη και πλήρη άμεση πρόσβαση, με ηλεκτρονικά μέσα, στα έγγραφα της σύμβασης παραχώρησης από την ημερομηνία δημοσίευσης της γνωστοποίησης προκήρυξης σύμβασης παραχώρησης ή, εάν η γνωστοποίησης της προκήρυξης δεν περιέχει την πρόσκληση για την υποβολή προσφορών, από την ημερομηνία αποστολής της πρόσκλησης για την υποβολή προσφορών. Στο κείμενο της γνωστοποίησης προκήρυξης σύμβασης παραχώρησης ή των εν λόγω προσκλήσεων διευκρινίζεται η διεύθυνση διαδικτύου στην οποία διατίθενται τα εν λόγω έγγραφα παραχώρησης.
2. Όταν, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, για έκτακτους λόγους ασφαλείας ή τεχνικούς λόγους ή λόγω του ιδιαιτέρως ευαίσθητου χαρακτήρα των εμπορικών πληροφοριών που απαιτούν πολύ υψηλό επίπεδο προστασίας, δεν μπορεί να προσφερθεί δωρεάν απεριόριστη και πλήρης άμεση πρόσβαση, με ηλεκτρονικά μέσα, σε ορισμένα έγγραφα της σύμβασης παραχώρησης, οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς αναφέρουν στη γνωστοποίηση προκήρυξης ή στην πρόσκληση υποβολής προσφορών ότι τα σχετικά έγγραφα της σύμβασης παραχώρησης θα διαβιβασθούν με άλλα μέσα, πλην των ηλεκτρονικών, καθώς και ότι θα παραταθεί το χρονικό όριο για την παραλαβή των προσφορών.
3. Εφόσον έχει ζητηθεί εγκαίρως, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς ή οι αρμόδιες υπηρεσίες παρέχουν σε όλους τους αιτούντες ή τους προσφέροντες που λαμβάνουν μέρος στη διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με τα έγγραφα της σύμβασης παραχώρησης το αργότερο έξι ημέρες πριν από την εκπνοή της προθεσμίας που έχει ορισθεί για την παραλαβή των προσφορών.
Άρθρο 35
Καταπολέμηση της διαφθοράς και πρόληψη της σύγκρουσης συμφερόντων
Τα κράτη μέλη απαιτούν από τις αναθέτουσες αρχές και τους αναθέτοντες φορείς να λαμβάνουν ενδεδειγμένα μέτρα για την καταπολέμησης της απάτης, της ευνοιοκρατίας και της διαφθοράς και για την αποτελεσματική πρόληψη, τον εντοπισμό και την επανόρθωση συγκρούσεων συμφερόντων που προκύπτουν κατά τη διεξαγωγή διαδικασιών ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης, ούτως ώστε να αποφεύγονται τυχόν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να διασφαλίζεται η διαφάνεια της διαδικασίας ανάθεσης και η ίση μεταχείριση όλων των υποψηφίων και προσφερόντων.
Η έννοια της σύγκρουσης συμφερόντων καλύπτει τουλάχιστον τις περιπτώσεις στις οποίες τα μέλη του προσωπικού της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντα φορέα που συμμετέχουν στη διεξαγωγή της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης ή που μπορούν να επηρεάσουν την έκβαση της εν λόγω διαδικασίας έχουν, άμεσα ή έμμεσα, χρηματοπιστωτικά, οικονομικά ή άλλα προσωπικά συμφέροντα που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι θέτουν σε κίνδυνο την αμεροληψία και την ανεξαρτησία στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης.
Σε σχέση με τις συγκρούσεις συμφερόντων, τα θεσπιζόμενα μέτρα δεν υπερβαίνουν τα απολύτως αναγκαία για την πρόληψη πιθανής σύγκρουσης ή την επανόρθωση διαπιστωθείσας σύγκρουσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
Διαδικαστικές εγγυήσεις
Άρθρο 36
Τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις
1. Οι τεχνικές και οι λειτουργικές απαιτήσεις καθορίζουν τα χαρακτηριστικά που απαιτείται να έχουν τα έργα και/ή οι υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης παραχώρησης. Περιλαμβάνονται στα έγγραφα της σύμβασης παραχώρησης.
Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορούν επίσης να αναφέρονται στην ειδική διαδικασία εκτέλεσης ή παροχής των ζητούμενων έργων ή υπηρεσιών υπό τον όρο ότι συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης και είναι ανάλογα της αξίας και των στόχων της σύμβασης. Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορούν για παράδειγμα να περιλαμβάνουν τα επίπεδα ποιότητας, τα επίπεδα περιβαλλοντικών και κλιματικών επιδόσεων, τον σχεδιασμό για όλες τις χρήσεις (συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας πρόσβασης για τα άτομα με ειδικές ανάγκες), καθώς και την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, τις επιδόσεις, την ασφάλεια ή τις διαστάσεις, την ορολογία, τα σύμβολα, τις δοκιμές και τις μεθόδους δοκιμών, τη σήμανση και την επίθεση ετικετών, καθώς και οδηγίες για τους χρήστες.
2. Εκτός εάν δικαιολογείται από το αντικείμενο της σύμβασης, οι τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές δεν αναφέρονται σε συγκεκριμένη κατασκευή ή προέλευση ή σε ιδιαίτερη μέθοδο κατασκευής που χαρακτηρίζει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που παρέχονται από συγκεκριμένο οικονομικό φορέα ούτε σε εμπορικό σήμα, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, τύπο ή συγκεκριμένη παραγωγή που θα είχε ως αποτέλεσμα να ευνοούνται ή να αποκλείονται ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένα προϊόντα. Τέτοια αναφορά επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, όταν δεν είναι εφικτή μια επαρκώς ακριβής και κατανοητή περιγραφή του αντικειμένου της σύμβασης. Η εν λόγω αναφορά συνοδεύεται από τους όρους «ή ισοδύναμο».
3. Μια αναθέτουσα αρχή ή αναθέτων φορέας δεν απορρίπτει προσφορά με την αιτιολογία ότι τα δημοπρατούμενα έργα, και υπηρεσίες δεν πληρούν τις τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές τις οποίες έχει καθορίσει, εφόσον ο προσφέρων αποδεικνύει στην προσφορά του, με κάθε ενδεδειγμένο μέσο, ότι οι λύσεις που προτείνει ανταποκρίνονται, κατά ισοδύναμο τρόπο, στις τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις.
Άρθρο 37
Διαδικαστικές εγγυήσεις
1. Οι συμβάσεις παραχώρησης ανατίθενται στη βάση των κριτηρίων που ορίζει η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας σύμφωνα με το άρθρο 41, υπό τον όρο ότι πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
ο προσφέρων πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις που έχει ορίσει, κατά περίπτωση, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας·
β)
ο προσφέρων πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής που αναφέρονται στο άρθρο 38 παράγραφος 1· και
γ)
ο προσφέρων δεν αποκλείεται από τη συμμετοχή στη διαδικασία ανάθεσης βάσει του άρθρου 38 παράγραφοι 4 έως 7 και με την επιφύλαξη του άρθρου 38 παράγραφος 9.
Οι ελάχιστες απαιτήσεις που αναφέρονται στο στοιχείο α) περιλαμβάνουν προϋποθέσεις και χαρακτηριστικά (κυρίως τεχνικά, φυσικά, λειτουργικά και νομικά) που όλοι οι προσφέροντες θα πρέπει να πληρούν ή να διαθέτουν.
2. Η αναθέτουσα αρχή η ο αναθέτων φορέας παρέχουν:
α)
στη γνωστοποίηση της προκήρυξης της σύμβασης παραχώρησης, περιγραφή της παραχώρησης και των προϋποθέσεων συμμετοχής·
β)
στη γνωστοποίηση της προκήρυξης της σύμβασης παραχώρησης, στην πρόσκληση υποβολής προσφορών ή σε άλλα έγγραφα της σύμβασης παραχώρησης, περιγραφή των κριτηρίων ανάθεσης και, κατά περίπτωση, τις ελάχιστες απαιτήσεις που πρέπει να πληρούνται.
3. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορεί να περιορίσει τον αριθμό των υποψηφίων ή προσφερόντων σε κατάλληλο επίπεδο, εφόσον αυτό γίνεται με διαφάνεια και με αντικειμενικά κριτήρια. Ο αριθμός των υποψηφίων ή προσφερόντων που καλούνται να συμμετάσχουν πρέπει να είναι επαρκής ώστε να εξασφαλίζεται πραγματικός ανταγωνισμός.
4. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας κοινοποιούν σε όλους τους συμμετέχοντες την περιγραφή της προβλεπόμενης οργάνωσης της διαδικασίας και ενδεικτική προθεσμία. Ενδεχόμενη τροποποίηση κοινοποιείται σε όλους τους συμμετέχοντες και, στον βαθμό που αφορά στοιχεία που περιλαμβάνονται στη γνωστοποίηση της προκήρυξης, ανακοινώνεται σε όλους τους οικονομικούς φορείς.
5. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας εξασφαλίζει την κατάλληλη καταγραφή των σταδίων της διαδικασίας σύμφωνα με τα μέσα που κρίνει επιβεβλημένα, με την επιφύλαξη του άρθρου 28 παράγραφος 1.
6. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορεί να προβεί σε διαπραγματεύσεις με τους υποψηφίους και τους προσφέροντες. Το αντικείμενο της σύμβασης παραχώρησης, τα κριτήρια ανάθεσης και οι ελάχιστες απαιτήσεις δεν τροποποιούνται κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Άρθρο 38
Επιλογή και ποιοτική αξιολόγηση των υποψηφίων
1. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς εξακριβώνουν τις προϋποθέσεις συμμετοχής που σχετίζονται με την επαγγελματική και τεχνική ικανότητα, τη χρηματοπιστωτική και οικονομική επάρκεια των υποψηφίων ή των προσφερόντων βάσει υπεύθυνων δηλώσεων και συστάσεων που πρέπει να υποβάλλονται ως αποδεικτικά στοιχεία, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που διευκρινίζονται στην προκήρυξη της παραχώρησης και οι οποίες πρέπει να μην εισάγουν διακρίσεις και να είναι αναλογικές με το αντικείμενο της σύμβασης παραχώρησης. Οι προϋποθέσεις συμμετοχής σχετίζονται και είναι αναλογικές με την ανάγκη διασφάλισης της ικανότητας του παραχωρησιούχου να εκτελέσει τη σύμβαση παραχώρησης, λαμβάνοντας υπόψη το αντικείμενο της σύμβασης και με τον στόχο εξασφάλισης πραγματικού ανταγωνισμού.
2. Για την πλήρωση των προϋποθέσεων συμμετοχής που αναφέρονται στην παράγραφο 1, ένας οικονομικός φορέας μπορεί, εφόσον κρίνεται σκόπιμο και για συγκεκριμένη σύμβαση παραχώρησης, να στηρίζεται στις ικανότητες άλλων φορέων, ασχέτως της νομικής φύσης των δεσμών του με αυτούς. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να αποδείξει στην αναθέτουσα αρχή ή στον αναθέτοντα φορέα ότι θα έχει στη διάθεσή του τους αναγκαίους πόρους καθ’ όλη τη διάρκεια της παραχώρησης, προσκομίζοντας για παράδειγμα σχετική δέσμευση των εν λόγω φορέων. Όσον αφορά τη χρηματοοικονομική επάρκεια, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορεί να απαιτεί ο οικονομικός φορέας και οι άλλοι φορείς να είναι από κοινού υπεύθυνοι για την εκτέλεση της σύμβασης.
3. Ομοίως, μια κοινοπραξία οικονομικών φορέων, όπως αναφέρεται στο άρθρο 26, μπορεί να στηρίζεται στις ικανότητες των συμμετεχόντων στην κοινοπραξία ή άλλων φορέων.
4. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς όπως ορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) αποκλείουν έναν οικονομικό φορέα από τη συμμετοχή σε διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης σε περίπτωση που περιέλθει σε γνώση τους ότι υπάρχει τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση εις βάρος του για έναν από τους ακόλουθους λόγους:
α)
συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 2 της απόφασης-πλαισίου αριθ. 2008/841/ΔΕΥ του Συμβουλίου (28)·
β)
διαφθορά, όπως ορίζεται στο άρθρο 3 της σύμβασης περί καταπολεμήσεως της δωροδοκίας στην οποία ενέχονται υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (29) και στο άρθρο 2 παράγραφος 1 της απόφασης-πλαισίου αριθ. 2003/568/ΔΕΥ του Συμβουλίου (30), καθώς και διαφθορά όπως ορίζεται στο εθνικό δίκαιο της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντα φορέα ή του οικονομικού φορέα·
γ)
απάτη, κατά την έννοια του άρθρου 1 της σύμβασης σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων (31) των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων·
δ)
τρομοκρατικά εγκλήματα ή εγκλήματα συνδεόμενα με τρομοκρατικές δραστηριότητες, όπως ορίζονται, αντιστοίχως, στα άρθρα 1 και 3 της απόφασης-πλαισίου 2002/475/ΔΕΥ του Συμβουλίου (32), ή ηθική αυτουργία, συνέργεια ή απόπειρα διάπραξης εγκλήματος, όπως ορίζονται στο άρθρο 4 αυτής·
ε)
νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 1 της οδηγίας 2005/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (33)·
στ)
παιδική εργασία και άλλες μορφές εμπορίας ανθρώπων, σύμφωνα με το άρθρο 2 της οδηγίας 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (34).
Η υποχρέωση αποκλεισμού οικονομικού φορέα εφαρμόζεται επίσης όταν το πρόσωπο εις βάρος του οποίου εκδόθηκε τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση είναι μέλος του διοικητικού, διευθυντικού ή εποπτικού οργάνου του εν λόγω οικονομικού φορέα ή έχει εξουσία εκπροσώπησης, λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε αυτό.
Αναθέτοντες φορείς άλλοι από τους αναφερόμενους στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) μπορούν να αποκλείσουν έναν οικονομικό φορέα από τη συμμετοχή σε διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης σε περίπτωση που περιέλθει σε γνώση τους ότι υπάρχει τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση εις βάρος του για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο της παρούσας παραγράφου.
5. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς όπως ορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) αποκλείουν οικονομικό φορέα από τη συμμετοχή σε διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης, εάν περιέλθει σε γνώση τους ότι αυτός αθετεί τις υποχρεώσεις του όσον αφορά την καταβολή φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και εφόσον αυτό πιστοποιείται από τελική και δεσμευτική δικαστική ή διοικητική απόφαση σύμφωνη με τις νομικές διατάξεις της χώρας στην οποία είναι εγκατεστημένος ή με τις νομικές διατάξεις του κράτους μέλους της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα.
Επιπλέον, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς όπως ορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) μπορούν να αποκλείσουν ή να υποχρεωθούν από τα κράτη μέλη να αποκλείσουν οικονομικό φορέα από τη συμμετοχή σε διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης, όταν η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορεί να αποδείξει με κατάλληλα μέσα ότι ο οικονομικός φορέας έχει παραβεί τις υποχρεώσεις του όσον αφορά την καταβολή φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης.
Η παρούσα παράγραφος παύει να εφαρμόζεται όταν ο οικονομικός φορέας εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, είτε καταβάλλοντας τους φόρους ή τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που οφείλει, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των δεδουλευμένων τόκων ή των προστίμων, είτε υπαγόμενος σε δεσμευτικό διακανονισμό για την καταβολή τους.
6. Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν παρέκκλιση από τον υποχρεωτικό αποκλεισμό που προβλέπεται στις παραγράφους 4 και 5 κατ’ εξαίρεση, για επιτακτικούς λόγους δημόσιου συμφέροντος, όπως δημόσιας υγείας ή προστασίας του περιβάλλοντος.
Τα κράτη μέλη μπορούν, επίσης, να προβλέπουν παρέκκλιση από τον υποχρεωτικό αποκλεισμό που προβλέπεται στην παράγραφο 5, όταν ο αποκλεισμός θα ήταν σαφώς δυσανάλογος, ιδίως όταν μόνο μικρά ποσά των φόρων ή των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης δεν έχουν καταβληθεί ή όταν ο οικονομικός φορέας ενημερώθηκε σχετικά με το ακριβές ποσό που όφειλε λόγω αθέτησης των υποχρεώσεών του όσον αφορά την καταβολή φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης σε χρόνο κατά τον οποίο δεν είχε τη δυνατότητα να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την παράγραφο 5 τρίτο εδάφιο, πριν από την εκπνοή της προθεσμίας αίτησης συμμετοχής.
7. Οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να αποκλείσουν ή να υποχρεωθούν από τα κράτη μέλη να αποκλείσουν από τη συμμετοχή σε διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης οιονδήποτε οικονομικό φορέα εάν πληρούται οιαδήποτε από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
εάν μπορούν να αποδείξουν με κατάλληλα μέσα αθέτηση των υποχρεώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 30 παράγραφος 3,
β)
εάν ο οικονομικός φορέας έχει κηρύξει πτώχευση ή υπόκειται σε διαδικασία αφερεγγυότητας ή εκκαθάρισης, τελεί υπό αναγκαστική διαχείριση από εκκαθαριστή ή από το δικαστήριο, έχει υπαχθεί σε πτωχευτικό συμβιβασμό, έχει αναστείλει τις επιχειρηματικές δραστηριότητές του ή βρίσκεται σε οποιαδήποτε ανάλογη κατάσταση που προκύπτει από παρόμοια διαδικασία προβλεπόμενη στις εθνικές νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις· ωστόσο, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορεί να αποφασίσει να μην αποκλείσει ή να υποχρεωθεί από το κράτος μέλος να μην αποκλείσει οικονομικό φορέα ο οποίος βρίσκεται σε μια από τις ανωτέρω καταστάσεις, όταν έχει διαπιστωθεί ότι ο εν λόγω οικονομικός φορέας θα είναι σε θέση να εκτελέσει τη σύμβαση, λαμβανομένων υπόψη των εφαρμοστέων εθνικών κανόνων και μέτρων σχετικά με τη συνέχεια των δραστηριοτήτων στις ανωτέρω καταστάσεις,
γ)
εάν η αναθέτουσα αρχή μπορεί να αποδείξει, με κατάλληλα μέσα, ότι ο οικονομικός φορέας έχει διαπράξει σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα, το οποίο θέτει εν αμφιβόλω την ακεραιότητά του,
δ)
εάν η σύγκρουση συμφερόντων κατά την έννοια του άρθρου 35 δεύτερο εδάφιο δεν μπορεί να επανορθωθεί με άλλα, λιγότερο παρεμβατικά, μέσα,
ε)
εάν η αναθέτουσα αρχή διαθέτει επαρκώς εύλογες ενδείξεις που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο οικονομικός φορέας συνήψε συμφωνίες με άλλους οικονομικού φορείς με στόχο τη στρέβλωση του ανταγωνισμού,
στ)
εάν ο οικονομικός φορέας έχει παρουσιάσει σημαντικές ή επαναλαμβανόμενες ελλείψεις όσον αφορά ουσιώδη απαίτηση στο πλαίσιο προηγούμενης σύμβασης παραχώρησης η προηγούμενης σύμβασης με αναθέτουσα αρχή ή αναθέτοντα φορέα όπως ορίζεται στην παρούσα οδηγία ή στην οδηγία 2014/25/ΕΕ που είχαν ως αποτέλεσμα την πρόωρη καταγγελία της εν λόγω σύμβασης, αποζημιώσεις ή άλλες παρόμοιες κυρώσεις,
ζ)
εάν ο οικονομικός φορέας έχει κριθεί ένοχος σοβαρών ψευδών δηλώσεων κατά την παροχή των πληροφοριών που απαιτούνται για την εξακρίβωση της απουσίας λόγων αποκλεισμού ή την πλήρωση των κριτηρίων επιλογής, έχει αποκρύψει τέτοιες πληροφορίες ή δεν είναι σε θέση να προσκομίσει τα απαιτούμενα έγγραφα προς επίρρωση αυτών των πληροφοριών,
η)
εάν ο οικονομικός φορέας επιχειρεί να επηρεάσει με αθέμιτο τρόπο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα, να αποκτήσει εμπιστευτικές πληροφορίες που ενδέχεται να συνεπάγονται αθέμιτα πλεονεκτήματα για τον ίδιο στη διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης ή να παράσχει εξ αμελείας παραπλανητικές πληροφορίες που ενδέχεται να επηρεάσουν ουσιωδώς τις αποφάσεις που αφορούν τον αποκλεισμό, την επιλογή ή την ανάθεση της σύμβασης,
θ)
στην περίπτωση συμβάσεων παραχώρησης στους τομείς της άμυνας και της ασφαλείας κατά τα οριζόμενα στην οδηγία 2009/81/ΕΚ, εφόσον έχει εξακριβωθεί, βάσει αποδεικτικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων προστατευόμενων πηγών δεδομένων, ότι ο οικονομικός φορέας δεν διαθέτει την αξιοπιστία που απαιτείται για τον αποκλεισμό κινδύνων κατά της ασφαλείας του κράτους μέλους.
8. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς όπως ορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο α) αποκλείουν, ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, οικονομικό φορέα, εφόσον διαπιστωθεί ότι ο εν λόγω οικονομικός φορέας βρίσκεται, λόγω πράξεων που διαπράχθηκαν ή παραλείφθηκαν είτε πριν είτε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, σε μια από τις καταστάσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 4 του παρόντος άρθρου και στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 5 του παρόντος άρθρου.
Ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να αποκλείσουν ή να υποχρεωθούν από τα κράτη μέλη να αποκλείσουν οικονομικό φορέα, εφόσον διαπιστωθεί ότι ο εν λόγω οικονομικός φορέας βρίσκεται, λόγω των πράξεων που διαπράχθηκαν ή παραλείφθηκαν είτε πριν είτε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, σε μια από τις καταστάσεις που αναφέρονται στη δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 5 και στην παράγραφο 7.
9. Κάθε οικονομικός φορέας που βρίσκεται σε μία από τις καταστάσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 4 και 7 μπορεί να προσκομίσει στοιχεία από τα οποία να τεκμαίρεται ότι τα μέτρα που έλαβε αποδεικνύουν επαρκώς την αξιοπιστία του, παρά την ύπαρξη του σχετικού λόγου αποκλεισμού. Εάν τα στοιχεία κριθούν επαρκή, ο εν λόγω οικονομικός φορέας δεν αποκλείεται από τη διαδικασία.
Για τον σκοπό αυτόν, ο οικονομικός φορέας αποδεικνύει ότι έχει καταβάλει ή δεσμευθεί να καταβάλει αποζημίωση για τυχόν ζημίες που προκλήθηκαν από το ποινικό αδίκημα ή το παράπτωμα, έχει διευκρινίσει τα γεγονότα και τις περιστάσεις με ολοκληρωμένο τρόπο, μέσω ενεργού συνεργασίας με τις ερευνητικές αρχές, και έχει λάβει συγκεκριμένα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα καθώς και μέτρα σε επίπεδο προσωπικού κατάλληλα για την αποφυγή περαιτέρω ποινικών αδικημάτων ή παραπτωμάτων. Τα μέτρα που λαμβάνονται από τους οικονομικούς φορείς αξιολογούνται σε συνάρτηση με τη σοβαρότητα και τις ιδιαίτερες περιστάσεις του ποινικού αδικήματος ή του παραπτώματος. Σε περίπτωση που τα μέτρα κριθούν ανεπαρκή, αποστέλλεται στον εν λόγω οικονομικό φορέα αιτιολόγηση της σχετικής απόφασης.
Οικονομικός φορέας που έχει αποκλειστεί, με τελεσίδικη απόφαση, από τη συμμετοχή σε διαδικασίες ανάθεσης δημόσιας σύμβασης ή σύμβασης παραχώρησης δεν μπορεί να κάνει χρήση της δυνατότητας που παρέχεται βάσει της παρούσας παραγράφου κατά την περίοδο του αποκλεισμού που ορίζεται στην εν λόγω απόφαση στο κράτος μέλος στο οποίο ισχύει η απόφαση.
10. Τα κράτη μέλη καθορίζουν τους όρους εφαρμογής του παρόντος άρθρου, μέσω νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων και τηρουμένης της ενωσιακής νομοθεσίας. Καθορίζουν, ιδίως, τη μέγιστη περίοδο αποκλεισμού σε περίπτωση που ο οικονομικός φορέας δεν λάβει μέτρα για να αποδείξει την αξιοπιστία του, όπως αυτά ορίζονται στην παράγραφο 9. Εάν η περίοδος αποκλεισμού δεν έχει καθοριστεί από τελεσίδικη απόφαση, η περίοδος αυτή δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη από την ημερομηνία της καταδίκης με τελεσίδικη απόφαση στις περιπτώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 4 και τρία έτη από την ημερομηνία του σχετικού γεγονότος στις περιπτώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 7.
Άρθρο 39
Προθεσμίες παραλαβής αιτήσεων συμμετοχής για τη σύμβαση παραχώρησης
1. Κατά τον καθορισμό των προθεσμιών παραλαβής των αιτήσεων ή των προσφορών, οι αναθέτουσες αρχές λαμβάνουν υπόψη, ιδίως, το πολύπλοκο της παραχώρησης και τον χρόνο που απαιτείται για την προετοιμασία των προσφορών ή των αιτήσεων, με την επιφύλαξη των ελάχιστων προθεσμιών που καθορίζονται στο παρόν άρθρο.
2. Εάν οι αιτήσεις ή οι προσφορές μπορούν να συνταχθούν μόνον έπειτα από επιτόπια επίσκεψη ή από επιτόπια εξέταση εγγράφων προσαρτημένων στα έγγραφα ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης, οι προθεσμίες παραλαβής των αιτήσεων για τη σύμβαση παραχώρησης ή για την παραλαβή των προσφορών ορίζονται κατά τρόπον ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς να μπορούν να λάβουν γνώση όλων των αναγκαίων πληροφοριών για τη σύνταξη αιτήσεων ή προσφορών και, σε κάθε περίπτωση, είναι μεγαλύτερες από τις ελάχιστες προθεσμίες που ορίζονται στις παραγράφους 3 και 4.
3. Η ελάχιστη προθεσμία για την παραλαβή αιτήσεων υποψηφιότητας είτε περιλαμβάνονται οι προσφορές είτε όχι για την παραχώρηση είναι 30 ημέρες από την ημερομηνία αποστολής της σχετικής γνωστοποίησης.
4. Εάν η διαδικασία πραγματοποιείται σε διαδοχικά στάδια, η ελάχιστη προθεσμία παραλαβής των αρχικών προσφορών είναι 22 ημέρες από την ημερομηνία αποστολής της πρόσκλησης υποβολής προσφορών.
5. Σύντμηση κατά πέντε ημέρες της προθεσμίας παραλαβής των προσφορών είναι δυνατή όταν η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας αποδέχεται την υποβολή προσφορών με ηλεκτρονικά μέσα σύμφωνα με το άρθρο 29.
Άρθρο 40
Γνωστοποίηση στους υποψηφίους και στους προσφέροντες
1. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας γνωστοποιεί το ταχύτερο δυνατόν στους υποψήφιους και στους προσφέροντες τις αποφάσεις που λαμβάνονται σχετικά με την ανάθεση της σύμβασης παραχώρησης, περιλαμβανομένου και του ονόματος του αναδόχου, καθώς και τους λόγους για τους οποίους ενδεχομένως αποφάσισε να μην αναθέσει σύμβαση για την οποία έχει προηγηθεί δημοσίευση προκήρυξης παραχώρησης, ή να αρχίσει εκ νέου τη διαδικασία.
Επιπλέον, κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερομένου μέρους, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας γνωστοποιεί το συντομότερο, και σε κάθε περίπτωση εντός 15 ημερών από την παραλαβή γραπτής αίτησης, στους προσφέροντες που έχουν υποβάλει αποδεκτή προσφορά, τα χαρακτηριστικά και τα σχετικά πλεονεκτήματα της επιλεγείσας προσφοράς.
2. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας δύναται να αποφασίζει να μην γνωστοποιήσει ορισμένες πληροφορίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1, σχετικά με τη σύμβαση εάν η γνωστοποίηση των εν λόγω πληροφοριών μπορεί να εμποδίσει την εφαρμογή των νόμων, να είναι κατ’ άλλον τρόπο αντίθετη προς το δημόσιο συμφέρον, να βλάψει τα νόμιμα εμπορικά συμφέροντα δημόσιων ή ιδιωτικών οικονομικών παραγόντων ή τις συνθήκες θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των παραγόντων αυτών.
Άρθρο 41
Κριτήρια ανάθεσης
1. Οι συμβάσεις παραχώρησης ανατίθενται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων που συμμορφούνται προς τις αρχές που ορίζονται στο άρθρο 3, και διασφαλίζουν την αξιολόγηση των προσφορών υπό συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού κατά τρόπον ο οποίος να παρέχει συνολικό οικονομικό πλεονέκτημα για την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα.
2. Τα κριτήρια ανάθεσης συνδέονται με το αντικείμενο της παραχώρησης και δεν παρέχουν απεριόριστη ελευθερία επιλογής στην αναθέτουσα αρχή ή στον αναθέτοντα φορέα. Μπορούν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, περιβαλλοντικά ή κοινωνικά κριτήρια ή κριτήρια σχετικά με την καινοτομία.
Τα κριτήρια αυτά συνοδεύονται από απαιτήσεις που επιτρέπουν την αποτελεσματική επαλήθευση των πληροφοριών που παρέχονται από τους προσφέροντες.
Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας επαληθεύει εάν οι προσφορές πληρούν όντως τα κριτήρια ανάθεσης.
3. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας κατατάσσουν τα κριτήρια με φθίνουσα σειρά σπουδαιότητας.
Με την επιφύλαξη του πρώτου εδαφίου, όταν η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας λαμβάνουν προσφορά η οποία προτείνει καινοτόμους λύσεις με εξαιρετικό επίπεδο λειτουργικών απαιτήσεων που δεν θα μπορούσε να είχε προβλέψει μια επιμελής αναθέτουσα αρχή ή αναθέτων φορέας, η εν λόγω αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας δύναται, κατ’ εξαίρεση, να τροποποιήσει τη σειρά προτεραιότητας των κριτηρίων ανάθεσης προκειμένου να ληφθεί υπόψη η καινοτόμος λύση. Στην περίπτωση αυτή, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας ενημερώνουν όλους τους προσφέροντες για την τροποποίηση της σειράς σπουδαιότητας και εκπονούν νέα πρόσκληση υποβολής προσφορών, με βάση τις ελάχιστες προθεσμίες που αναφέρονται στην παράγραφο 4 του άρθρου 39. Εφόσον τα κριτήρια ανάθεσης έχουν δημοσιευθεί τη στιγμή της δημοσίευσης της γνωστοποίησης της σύμβασης παραχώρησης, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας δημοσιεύουν νέα γνωστοποίηση της σύμβασης παραχώρησης, με βάση τις ελάχιστες προθεσμίες που αναφέρονται στο άρθρο 39 παράγραφος 3.
Η τροποποίηση της σειράς προτεραιότητας δεν θα πρέπει να δημιουργεί διακρίσεις.
ΤΙΤΛΟΣ III
ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ
Άρθρο 42
Υπεργολαβία
1. Η τήρηση των υποχρεώσεων του άρθρου 30 παράγραφος 3 από τους υπεργολάβους διασφαλίζεται μέσω κατάλληλων ενεργειών από τις αρμόδιες εθνικές αρχές που ενεργούν εντός των ορίων της ευθύνης και της αρμοδιότητάς τους.
2. Στα έγγραφα της παραχώρησης, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορεί να ζητήσει ή μπορεί να υποχρεώνεται από ένα κράτος μέλος να ζητήσει από τον προσφέροντα ή τον αιτούντα να αναφέρει στην προσφορά του το τμήμα της σύμβασης που προτίθεται να αναθέσει ως υπεργολαβία σε τρίτους, καθώς και τους προτεινόμενους υπεργολάβους. Η παρούσα παράγραφος δεν αίρει την ευθύνη του κυρίου παραχωρησιούχου.
3. Στην περίπτωση συμβάσεων παραχώρησης έργων και αναφορικά με τις υπηρεσίες που παρέχονται στις εγκαταστάσεις υπό εποπτεία της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα, μετά την ανάθεση της σύμβασης παραχώρησης και το αργότερο κατά την έναρξη της εκτέλεσης της σύμβασης, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας απαιτούν από τον παραχωρησιούχο να τους υποδείξει το όνομα, τα στοιχεία επικοινωνίας και τους νομικούς εκπροσώπους των υπεργολάβων του που συμμετέχουν στα εν λόγω έργα ή υπηρεσίες, εφόσον του είναι γνωστά την παρούσα χρονική στιγμή. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας απαιτούν από τον παραχωρησιούχο να τους κοινοποιεί τυχόν αλλαγές των πληροφοριών αυτών στη διάρκεια της σύμβασης παραχώρησης καθώς και τις απαιτούμενες πληροφορίες όσον αφορά νέους υπεργολάβους που θα συμμετάσχουν στα εν λόγω έργα ή υπηρεσίες
Παρά το πρώτο εδάφιο, τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλουν την υποχρέωση οι απαιτούμενες πληροφορίες να χορηγούνται άμεσα στον παραχωρησιούχο.
Το πρώτο και το δεύτερο εδάφιο δεν εφαρμόζονται στους προμηθευτές.
Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να επεκτείνουν ή να τους ζητεί κράτος μέλος να επεκτείνουν τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στο πρώτο εδάφιο, όπως π.χ.:
α)
σε συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών πλην εκείνων που αφορούν υπηρεσίες που παρέχονται σε εγκαταστάσεις υπό την εποπτεία της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα ή των προμηθευτών που ενέχονται στις συμβάσεις παραχώρησης έργων ή υπηρεσιών,
β)
σε υπεργολάβους των υπεργολάβων του παραχωρησιούχου ή σε κατώτερη βαθμίδα στην αλυσίδα της υπεργολαβικής ανάθεσης.
4. Για την αποφυγή παραβιάσεων των υποχρεώσεων που αναφέρονται στο άρθρο 30 παράγραφος 3, λαμβάνονται τα δέοντα μέτρα, όπως:
α)
Όταν προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο κράτους μέλους μηχανισμός κοινής ευθύνης μεταξύ των υπεργολάβων και του παραχωρησιούχου, το οικείο κράτος μέλος διασφαλίζει ότι εφαρμόζονται οι σχετικοί κανόνες σύμφωνα προς τις προϋποθέσεις που εκτίθενται στο άρθρο 30 παράγραφος 3,
β)
Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να επαληθεύουν ή τα κράτη μέλη μπορούν να τους ζητούν να επαληθεύουν κατά πόσον υφίστανται λόγοι εξαίρεσης υπεργολάβων δυνάμει των παραγράφων 4 έως 10του άρθρου 38. Στις περιπτώσεις αυτές, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας απαιτεί από τον οικονομικό παράγοντα να αντικαταστήσει τον υπεργολάβο για τον οποίο διαπιστώθηκε από την επαλήθευση ότι υφίστανται λόγοι υποχρεωτικής εξαίρεσης. Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας μπορούν να απαιτούν ή τα κράτη μέλη μπορούν να τους ζητούν να απαιτούν από τον οικονομικό παράγοντα να αντικαταστήσει τον υπεργολάβο για τον οποίο διαπιστώθηκε από την επαλήθευση ότι δεν υφίστανται λόγοι υποχρεωτικής εξαίρεσης.
5. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν αυστηρότερους κανόνες ευθύνης δυνάμει της εθνικής τους νομοθεσίας.
6. Τα κράτη μέλη, έχοντας επιλέξει την παροχή μέτρων δυνάμει των παραγράφων 1 και 3, καθορίζουν τους όρους εφαρμογής των εν λόγω μέτρων, βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων και τηρουμένου του ενωσιακού δικαίου. Με τον τρόπο αυτό, τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν τη δυνατότητα εφαρμογής τους, έναντι π.χ. ορισμένων συμβάσεων, ορισμένων κατηγοριών αναθετουσών αρχών, αναθετόντων φορέων ή οικονομικών φορέων ή έναντι ορισμένων ποσών.
Άρθρο 43
Τροποποίηση συμβάσεων κατά τη διάρκειά τους
1. Οι αναθέσεις παραχώρησης δύνανται να τροποποιούνται άνευ διεξαγωγής νέας διαδικασίας ανάθεσης παραχώρησης δυνάμει της παρούσας οδηγίας σε οποιαδήποτε από τις κατωτέρω περιπτώσεις:
α)
εφόσον οι τροποποιήσεις, ανεξαρτήτως της χρηματικής τους αξίας, έχουν προβλεφθεί στα αρχικά έγγραφα της παραχώρησης με τη μορφή σαφών, ακριβών και ρητών ρητρών αναθεώρησης, στις οποίες μπορεί να περιλαμβάνονται ρήτρες αναθεώρησης της αξίας ή επιλογές. Οι εν λόγω ρήτρες ορίζουν το πεδίο εφαρμογής και τη φύση των ενδεχόμενων τροποποιήσεων ή αναθεωρήσεων, καθώς και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Δεν προβλέπουν τροποποιήσεις ή αναθεωρήσεις που θα μπορούσαν να μεταβάλουν τη συνολική φύση της σύμβασης παραχώρησης·
β)
όσον αφορά πρόσθετα έργα ή υπηρεσίες από τον αρχικό ανάδοχο που έχουν καταστεί υποχρεωτικές και δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική σύμβαση παραχώρησης εφόσον η αλλαγή αναδόχου:
i)
δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί για οικονομικούς ή τεχνικούς λόγους, όπως απαιτήσεις αμοιβαίας αντικατάστασης ή διαλειτουργικότητας με υφιστάμενο εξοπλισμό, υπηρεσίες ή εγκαταστάσεις, η αγορά των οποίων έγινε στο πλαίσιο της αρχικής σύμβασης παραχώρησης· και
ii)
θα επέφερε σημαντικά μειονεκτήματα ή ουσιώδη επιβάρυνση ως προς το κόστος για την αναθέτουσα αρχή ή τον αναθέτοντα φορέα.
Ωστόσο, σε περιπτώσεις συμβάσεων παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτουσα αρχή, για τους σκοπούς της άσκησης δραστηριότητας πλην εκείνων που απαριθμούνται στο παράρτημα II, οποιαδήποτε αύξηση της αξίας δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50 % της αξίας της αρχικής σύμβασης παραχώρησης. Σε περίπτωση που γίνονται περισσότερες διαδοχικές τροποποιήσεις, ο περιορισμός αυτός εφαρμόζεται στην αξία εκάστης τροποποίησης. Οι εν λόγω διαδοχικές τροποποιήσεις δεν έχουν ως στόχο την παράκαμψη της παρούσας οδηγίας·
γ)
στις περιπτώσεις κατά τις οποίες πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
i)
η ανάγκη τροποποίησης προέκυψε λόγω περιστάσεων που δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν από επιμελή αναθέτουσα αρχή ή αναθέτοντα φορέα,
ii)
η τροποποίηση δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της παραχώρησης,
iii)
σε περιπτώσεις συμβάσεων παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτουσα αρχή, για τους σκοπούς της άσκησης δραστηριότητας πλην εκείνων που απαριθμούνται στο παράρτημα II, οποιαδήποτε αύξηση της αξίας δεν υπερβαίνει το 50 % της αξίας της αρχικής σύμβασης παραχώρησης. Σε περίπτωση που γίνονται περισσότερες διαδοχικές τροποποιήσεις, ο περιορισμός αυτός εφαρμόζεται στην αξία εκάστης τροποποίησης. Οι εν λόγω διαδοχικές τροποποιήσεις δεν έχουν ως στόχο την παράκαμψη της παρούσας οδηγίας·
δ)
όταν ένας νέος παραχωρησιούχος αντικαθιστά εκείνον στον οποίο η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας είχαν αρχικά αναθέσει τη σύμβαση παραχώρησης συνεπεία:
i)
είτε ρητής ρήτρας αναθεώρησης ή επιλογής σύμφωνα προς το στοιχείο α),
ii)
είτε καθολικής ή μερικής διαδοχής στη θέση του αρχικού παραχωρησιούχου, κατόπιν εταιρικής αναδιάρθρωσης, περιλαμβανομένης εξαγοράς, συγχώνευσης, και αφερεγγυότητας, άλλου οικονομικού φορέα ο οποίος πληροί τα κριτήρια ποιοτικής επιλογής που θεσπίστηκαν αρχικά, εφόσον η διαδοχή δεν συνεπάγεται άλλες ουσιώδεις τροποποιήσεις της σύμβασης και δεν έχει στόχο την αποφυγή της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, ή
iii)
στην περίπτωση που η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας αναλαμβάνουν οι ίδιοι τις υποχρεώσεις του βασικού παραχωρησιούχου έναντι των υπεργολάβων του, εφόσον προβλέπεται η δυνατότητα αυτή δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας·
ε)
εφόσον οι τροποποιήσεις, ανεξαρτήτως της αξίας τους, δεν είναι ουσιαστικές κατά την έννοια της παραγράφου 4.
Οι αναθέτουσες αρχές ή οι αναθέτοντες φορείς που έχουν τροποποιήσει σύμβαση παραχώρησης στις περιπτώσεις των στοιχείων β) και γ) της παρούσας παραγράφου, δημοσιεύουν σχετική γνωστοποίηση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εν λόγω ανακοίνωση περιέχει τις πληροφορίες που προβλέπονται στο παράρτημα XI και δημοσιεύεται σύμφωνα με το άρθρο 33.
2. Επιπλέον, και χωρίς να απαιτείται επαλήθευση κατά πόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις των στοιχείων α) έως δ) της παραγράφου 4, οι συμβάσεις παραχώρησης μπορούν να τροποποιούνται χωρίς διαδικασία νέας σύμβασης παραχώρησης σύμφωνα προς την παρούσα οδηγία, εφόσον η αξία της τροποποίησης είναι χαμηλότερη των ακόλουθων αξιών:
i)
του κατώτατου ορίου του άρθρου 8, και
ii)
του 10 % της αξίας της αρχικής σύμβασης παραχώρησης.
Μολαταύτα, η τροποποίηση δεν μπορεί να μεταβάλει τη συνολική φύση της παραχώρησης. Σε περίπτωση που γίνονται διάφορες διαδοχικές τροποποιήσεις, η αξία τους αξιολογείται βάσει της καθαρής σωρευτικής αξίας των διαδοχικών τροποποιήσεων.
3. Για τον υπολογισμό της αξίας που αναφέρεται στην παράγραφο 2 και στην παράγραφο 1 στοιχεία β) και γ) του παρόντος άρθρου, σημείο αναφοράς αποτελεί η επικαιροποιημένη αξία, όταν η σύμβαση παραχώρησης περιλαμβάνει ρήτρα τιμαριθμικής αναπροσαρμογής. Εάν δεν περιλαμβάνεται ρήτρα τιμαριθμικής αναπροσαρμογής στη σύμβαση παραχώρησης, η επικαιροποιημένη αξία υπολογίζεται λαμβάνοντας υπόψη τον μέσο πληθωρισμό στο κράτος μέλος της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα.
4. Τυχόν τροποποίηση μιας σύμβασης παραχώρησης κατά τη διάρκεια ισχύος της θεωρείται ουσιώδης κατά την έννοια του στοιχείου ε) της παραγράφου 1, εάν τροποποιεί ουσιωδώς τη σύμβαση σε σχέση με εκείνη που είχε αρχικά συναφθεί. Σε κάθε περίπτωση, με την επιφύλαξη των παραγράφων 1 και 2, μια τροποποίηση θεωρείται ουσιώδης εάν πληρούται μία ή περισσότερες από τις κατωτέρω προϋποθέσεις:
α)
η τροποποίηση εισάγει όρους οι οποίοι, εάν αποτελούσαν μέρος της αρχικής διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης, θα είχαν επιτρέψει την αποδοχή άλλων υποψηφίων από αυτούς που επιλέχθηκαν αρχικά ή την αποδοχή προσφοράς διαφορετικής από εκείνη που επιλέχθηκε αρχικά ή θα προσέλκυαν επιπλέον συμμετέχοντες στη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης,
β)
η τροποποίηση μεταβάλλει την οικονομική ισορροπία της σύμβασης παραχώρησης υπέρ του παραχωρησιούχου κατά τρόπο ο οποίος δεν προβλεπόταν στην αρχική σύμβαση παραχώρηση,
γ)
η τροποποίηση επεκτείνει σημαντικά το πεδίο της παραχώρησης,
δ)
όταν ένας νέος παραχωρησιούχος αντικαθιστά εκείνον στον οποίο η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας είχαν αρχικά αναθέσει τη σύμβαση παραχώρησης σε περιπτώσεις άλλες από εκείνες που προβλέπονται στο στοιχείο δ) της παραγράφου 1.
5. Δυνάμει της παρούσας οδηγίας απαιτείται νέα διαδικασία ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης για άλλες τροποποιήσεις των διατάξεων ανάθεσης σύμβασης κατά τη διάρκεια αυτής πλην εκείνων που προβλέπονται στις παραγράφους 1 και 2.
Άρθρο 44
Λύση συμβάσεων παραχώρησης
Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς έχουν τη δυνατότητα, δυνάμει των προϋποθέσεων που ορίζει το εφαρμοστέο εθνικό ενοχικό δίκαιο, να καταγγείλει μια δημόσια σύμβαση κατά τη διάρκεια της εκτέλεσής της, εφόσον πληρούται μία ή περισσότερες από τις κατωτέρω προϋποθέσεις:
α)
έγινε μια τροποποίηση της σύμβασης παραχώρησης που θα είχε άλλως απαιτήσει μια νέα διαδικασία παραχώρησης, βάσει του άρθρου 43·
β)
ο εργολάβος, τη στιγμή της ανάθεσης της σύμβασης, τελούσε σε μια από τις καταστάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 38 παράγραφος 4 και, ως τούτου, θα έπρεπε να έχει αποκλειστεί από τη διαδικασία παραχώρησης·
γ)
το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφαίνεται, στο πλαίσιο διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο 258 της ΣΛΕΕ, ότι ένα κράτος μέλος δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του δυνάμει των Συνθηκών λόγω του γεγονότος ότι αναθέτουσα αρχή ή αναθέτων φορέας που ανήκει στο εν λόγω κράτος μέλος έχει αναθέσει τη σχετική σύμβαση παραχώρησης χωρίς να συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις του/της δυνάμει των Συνθηκών και της παρούσας οδηγίας.
Άρθρο 45
Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων
1. Για να εξασφαλίζεται ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι τουλάχιστον τα καθήκοντα που ορίζονται στο παρόν άρθρο επιτελούνται από μία ή περισσότερες αρχές ή δομές. Κοινοποιούν στην Επιτροπή όλες τις σχετικές αρμόδιες αρχές ή δομές.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι παρακολουθείται η εφαρμογή των κανόνων για την ανάθεση των συμβάσεων παραχώρησης. Όταν οι αρχές ή οι δομές παρακολούθησης εντοπίζουν συγκεκριμένες παραβιάσεις, όπως απάτη, διαφθορά, σύγκρουση συμφερόντων και άλλες σοβαρές παρατυπίες ή συστημικά προβλήματα, έχουν την εξουσία να υποδεικνύουν τις παραβιάσεις ή τα προβλήματα αυτά στις εθνικές αρχές λογιστικού ελέγχου, στα δικαστήρια ή σε άλλες αρμόδιες αρχές ή δομές, όπως είναι ο διαμεσολαβητής, τα εθνικά κοινοβούλια ή οι επιτροπές τους.
3. Τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων παρακολούθησης σύμφωνα με την παράγραφο 2 τίθενται στη διάθεση του κοινού με τα κατάλληλα μέσα πληροφόρησης.
Η Επιτροπή δύναται, το πολύ ανά τριετία, να ζητεί από τα κράτη μέλη να της διαβιβάζουν έκθεση παρακολούθησης η οποία θα παρέχει επισκόπηση των συχνότερων περιπτώσεων πλημμελούς εφαρμογής των κανόνων ανάθεσης των συμβάσεων παραχώρησης, περιλαμβανομένων και των πιθανών διαρθρωτικών ή επαναλαμβανόμενων προβλημάτων στην εφαρμογή των κανόνων, πιθανών περιπτώσεων απάτης και άλλων παράνομων συμπεριφορών.
4. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι παρέχονται δωρεάν οι πληροφορίες και η καθοδήγηση για την ερμηνεία και την εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης όσον αφορά την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης ώστε να βοηθήσουν τις αναθέτουσες αρχές και τους αναθέτοντες φορείς στην ορθή εφαρμογή των κανόνων της Ένωσης.
ΤΙΤΛΟΣ IV
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ 89/665/ΕΟΚ ΚΑΙ 92/13/ΕΟΚ
Άρθρο 46
Τροποποιήσεις της οδηγίας 89/665/ΕΟΚ
Η οδηγία 89/665/ΕΟΚ τροποποιείται ως ακολούθως:
1)
Το άρθρο 1 παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις συμβάσεις οι οποίες αναφέρονται στην οδηγία 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (35), εκτός εάν οι εν λόγω συμβάσεις εξαιρούνται κατ’ εφαρμογή των άρθρων 7, 8, 9, 10, 11, 12,15,16, 17 και 37 της εν λόγω οδηγίας.
Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται επίσης σε συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτουσες αρχές οι οποίες αναφέρονται στην οδηγία 2014/23/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (36) εκτός εάν οι παραχωρήσεις αυτές εξαιρούνται σύμφωνα με τα άρθρα 10, 11, 12, 17 και 25 της εν λόγω οδηγίας.
Οι συμβάσεις κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας περιλαμβάνουν δημόσιες συμβάσεις, συμφωνίες-πλαίσια, συμβάσεις παραχώρησης έργων, συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών και δυναμικά συστήματα αγορών.
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε, όσον αφορά τις συμβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/24/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/23/ΕΕ, οι αποφάσεις που λαμβάνουν οι αναθέτουσες αρχές να υπόκεινται στην άσκηση αποτελεσματικών και, ιδίως, όσο το δυνατόν ταχύτερων αναθεωρήσεων, υπό τις προϋποθέσεις που θέτουν τα άρθρα 2 έως 2στ της παρούσας οδηγίας, λόγω του ότι οι αποφάσεις αυτές παραβιάζουν την ενωσιακή νομοθεσία περί προμηθειών ή τους εθνικούς κανόνες μεταφοράς της εν λόγω νομοθεσίας.
2)
Το άρθρο 2α παράγραφος 2 τροποποιείται ως ακολούθως:
α)
το πρώτο εδάφιο αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«Δεν επιτρέπεται να συναφθεί σύμβαση κατόπιν αποφάσεως για την ανάθεση σύμβασης που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/24/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/23/ΕΕ πριν από την εκπνοή προθεσμίας τουλάχιστον 10 ημερολογιακών ημερών από την επομένη της ημερομηνίας κατά την οποία απεστάλη η απόφαση ανάθεσης στους ενδιαφερόμενους προσφέροντες και υποψηφίους, εφόσον χρησιμοποιούνται φαξ ή ηλεκτρονικά μέσα ή, εφόσον χρησιμοποιούνται άλλα μέσα επικοινωνίας, πριν από την εκπνοή προθεσμίας τουλάχιστον 15 ημερολογιακών ημερών από την επομένη της ημερομηνίας κατά την οποία απεστάλη η απόφαση ανάθεσης στους ενδιαφερόμενους προσφέροντες και υποψηφίους ή τουλάχιστον 10 ημερολογιακών ημερών από την επομένη της ημερομηνίας παραλαβής της απόφασης ανάθεσης.»·
β)
το τέταρτο εδάφιο πρώτη περίπτωση αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«-
σύνοψη των σχετικών λόγων όπως ορίζεται στο άρθρο 55 παράγραφος 2 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 55 παράγραφος 3 της εν λόγω οδηγίας, ή στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 40 παράγραφος 1 της οδηγίας 2014/23/ΕΕ, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 40 παράγραφος 2 της οδηγίας αυτής και,».
3)
Στο άρθρο 2β γίνονται οι εξής τροποποιήσεις:
α)
στην πρώτη παράγραφο:
i)
το στοιχείο α) αντικαθίσταται από το εξής κείμενο:
«α)
αν η οδηγία 2014/24/ΕΕ ή, όπου χρειάζεται, η οδηγία 2014/23/ΕΕ δεν απαιτεί προηγούμενη δημοσίευση της προκήρυξης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης·»·
ii)
το στοιχείο γ) αντικαθίσταται από το εξής κείμενο:
«γ)
εφόσον πρόκειται για συμβάσεις που βασίζονται σε συμφωνία-πλαίσιο, όπως προβλέπει το άρθρο 33 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ και εφόσον πρόκειται για συγκεκριμένη σύμβαση η οποία βασίζεται σε δυναμικό σύστημα αγορών όπως προβλέπει το άρθρο 34 της εν λόγω οδηγίας·»·
β)
στη δεύτερη παράγραφο, η πρώτη και η δεύτερη περίπτωση αντικαθίστανται ως εξής:
«-
συντρέχει παράβαση του στοιχείου γ) του άρθρου 33παράγραφος 4 ή του άρθρου 34 παράγραφος 6 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ, και,
-
εκτιμάται ότι η αξία της σύμβασης είναι ίση ή υπερβαίνει τα κατώτατα όρια του άρθρου 4 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ.»
4)
Στο άρθρο 2γ, η φράση «στην οδηγία 2004/18/ΕΚ» αντικαθίσταται από τη φράση «στην οδηγία 2014/24/ΕΕ ή στην οδηγία 2014/23/ΕΕ».
5)
Το άρθρο 2δ τροποποιείται ως εξής:
α)
στην παράγραφο 1,
i)
το στοιχείο α) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«α)
εφόσον η αναθέτουσα αρχή έχει αναθέσει σύμβαση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση γνωστοποίησης προκήρυξης σύμβασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς αυτό να επιτρέπεται σύμφωνα με την οδηγία 2014/24/ΕΕ ή την οδηγία 2014/23/ΕΕ»·
ii)
στο στοιχείο β) η φράση «της οδηγίας 2004/18/ΕΚ» αντικαθίσταται από τη φράση «της οδηγίας 2014/24/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/23/ΕΕ»·
β)
στην παράγραφο 4, η πρώτη περίπτωση αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«-
η αναθέτουσα αρχή κρίνει ότι η ανάθεση σύμβασης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση γνωστοποίησης προκήρυξης σύμβασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιτρέπεται σύμφωνα με την οδηγία 2014/24/ΕΕ ή την οδηγία 2014/23/ΕΕ»·
γ)
στην παράγραφο 5, η πρώτη περίπτωση αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«-
η αναθέτουσα αρχή θεωρεί ότι η ανάθεση σύμβασης είναι σύμφωνη με το στοιχείο γ) του άρθρου 33 παράγραφος 4 ή το άρθρο 34 παράγραφος 6 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ»·
6)
Το άρθρο 2στ παράγραφος 1 στοιχείο α) αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«α)
πριν παρέλθουν τουλάχιστον 30 ημερολογιακές ημέρες από την επομένη της ημερομηνίας κατά την οποία:
-
η αναθέτουσα αρχή δημοσίευσε απόφαση ανάθεσης σύμβασης σύμφωνα με το άρθρο 50 και 51 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ ή με τα άρθρα 31 και 32 της οδηγίας 2014/23/ΕΕ, εφόσον η δημοσίευση αυτή περιλαμβάνει αιτιολόγηση της απόφασης της αναθέτουσας αρχής / του αναθέτοντος φορέα να αναθέσει τη σύμβαση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή
-
η αναθέτουσα αρχή ενημέρωσε τους ενδιαφερόμενους προσφέροντες και υποψηφίους σχετικά με τη σύναψη της σύμβασης, εφόσον οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν συνοπτική έκθεση των συναφών λόγων κατά το άρθρο 55 παράγραφος 2 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ, με την επιφύλαξη του άρθρου 55 παράγραφος 3 της εν λόγω οδηγίας ή κατά το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 40 παράγραφος 1 της οδηγίας 2014/23/ΕΕ, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 40 παράγραφος 2 της εν λόγω οδηγίας. Η δυνατότητα αυτή ισχύει και στις περιπτώσεις της πρώτης παραγράφου του άρθρου 2β στοιχείο γ) της παρούσας οδηγίας·».
7)
Το άρθρο 3 παράγραφος1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«1. Η Επιτροπή μπορεί να επικαλεσθεί τη διαδικασία των παραγράφων 2 έως 5 όταν, πριν από τη σύναψη σύμβασης, κρίνει ότι έχει διαπραχθεί σοβαρή παράβαση του ενωσιακού δικαίου για τις προμήθειες στο πλαίσιο διαδικασίας ανάθεσης σύμβασης που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/24/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/23/ΕΕ».
Άρθρο 47
Τροποποιήσεις της οδηγίας 92/13/ΕΟΚ
Η οδηγία 92/13/ΕΟΚ τροποποιείται ως ακολούθως:
1)
Το άρθρο 1 παράγραφος 1 αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε συμβάσεις που αναφέρονται στην οδηγία 2014/25/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (37), εκτός αν οι συμβάσεις αυτές εξαιρούνται σύμφωνα με τα άρθρα 18 έως 24, 27 έως 30, 34 ή 55 της εν λόγω οδηγίας.
Οι συμβάσεις κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας περιλαμβάνουν τις συμβάσεις προμηθειών, έργων και υπηρεσιών, τις συμφωνίες-πλαίσιο και τα δυναμικά συστήματα αγορών.
Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται επίσης σε συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτοντες φορείς οι οποίοι αναφέρονται στην οδηγία 2014/23/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (38), εκτός εάν οι συμβάσεις αυτές εξαιρούνται σύμφωνα με τα άρθρα 10, 12, 13, 14, 16, 17 και 25 της εν λόγω οδηγίας.
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε, όσον αφορά τις συμβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/25/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/23/ΕΕ, οι αποφάσεις που λαμβάνουν οι αναθέτοντες φορείς να υπόκεινται στην άσκηση αποτελεσματικών και, ιδίως, όσο το δυνατόν ταχύτερων αναθεωρήσεων, υπό τις προϋποθέσεις που θέτουν τα άρθρα 2 έως 2στ της παρούσας οδηγίας, λόγω του ότι οι αποφάσεις αυτές παραβιάζουν την ενωσιακή νομοθεσία περί προμηθειών ή τους εθνικούς κανόνες μεταφοράς της εν λόγω νομοθεσίας.
2)
Το άρθρο 2α παράγραφος 2 τροποποιείται ως ακολούθως:
α)
το πρώτο εδάφιο αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«Δεν επιτρέπεται να συναφθεί σύμβαση κατόπιν αποφάσεως για την ανάθεση σύμβασης που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/25/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/23/ΕΕ πριν από την εκπνοή προθεσμίας τουλάχιστον 10 ημερολογιακών ημερών από την επομένη της ημερομηνίας κατά την οποία απεστάλη η απόφαση ανάθεσης στους ενδιαφερόμενους προσφέροντες και υποψηφίους, εφόσον χρησιμοποιούνται φαξ ή ηλεκτρονικά μέσα ή, εφόσον χρησιμοποιούνται άλλα μέσα επικοινωνίας, πριν από την εκπνοή προθεσμίας τουλάχιστον 15 ημερολογιακών ημερών από την επομένη της ημερομηνίας κατά την οποία απεστάλη η απόφαση ανάθεσης στους ενδιαφερόμενους προσφέροντες και υποψηφίους ή τουλάχιστον 10 ημερολογιακών ημερών από την επομένη της ημερομηνίας παραλαβής της απόφασης ανάθεσης.»·
β)
στο τέταρτο εδάφιο, η πρώτη περίπτωση αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«-
σύνοψη των σχετικών λόγων όπως ορίζεται στο άρθρο 75 παράγραφος 2 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ με την επιφύλαξη του άρθρου 75 παράγραφος 3 της παρούσας οδηγίας ή στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 40 παράγραφος1 της οδηγίας 2014/23/ΕΕ με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 40 παράγραφος 2 της ανωτέρω οδηγίας, και».
3)
Στο άρθρο 2β γίνονται οι εξής τροποποιήσεις:
α)
στην πρώτη παράγραφο:
i)
το στοιχείο α) αντικαθίσταται από το εξής κείμενο:
«α)
αν η οδηγία 2014/25/ΕΕ ή, όπου χρειάζεται, η οδηγία 2014/23/ΕΕ δεν απαιτεί προηγούμενη δημοσίευση της προκήρυξης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης»·
ii)
το στοιχείο γ) αντικαθίσταται από το εξής κείμενο:
«γ)
εφόσον πρόκειται για συμβάσεις που βασίζονται σε δυναμικό σύστημα αγορών, όπως προβλέπεται από το άρθρο 52 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ»·
β)
στη δεύτερη παράγραφο, η πρώτη και η δεύτερη περίπτωση αντικαθίστανται ως εξής:
«-
συντρέχει παράβαση του άρθρου 52 παράγραφος 6 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ, και,
-
εκτιμάται ότι η αξία της σύμβασης ισούται προς ή υπερβαίνει τα κατώτατα όρια του άρθρου 15 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ».
4)
Στο άρθρο 2γ, η φράση «της οδηγίας 2004/17/ΕΚ» αντικαθίσταται από τη φράση «της οδηγίας 2014/25/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/23/ΕΕ».
5)
Το άρθρο 2δ τροποποιείται ως εξής:
α)
στην παράγραφο 1:
i)
το στοιχείο α) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«α)
εφόσον ο αναθέτων φορέας έχει αναθέσει σύμβαση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς αυτό να επιτρέπεται σύμφωνα με την οδηγία 2014/25/ΕΕ ή την οδηγία 2014/23/ΕΕ»·
ii)
στο στοιχείο β), η φράση «της οδηγίας 2004/17/ΕΚ» αντικαθίσταται από τη φράση «της οδηγίας 2014/25/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/23/ΕΕ»·
β)
στην παράγραφο 4, η πρώτη περίπτωση αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«-
ο αναθέτων φορέας κρίνει ότι η ανάθεση σύμβασης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση γνωστοποίησης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι επιτρεπτή σύμφωνα με την οδηγία 2014/25/ΕΕ ή την οδηγία 2014/23/ΕΕ,»·
γ)
στην παράγραφο 5, η πρώτη περίπτωση αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«-
η αναθέτουσα αρχή κρίνει ότι η ανάθεση μιας σύμβασης τηρεί το άρθρο 52 παράγραφος 6 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ,».
6)
Στο άρθρο 2στ παράγραφος 1, το στοιχείο α) αντικαθίσταται από το εξής κείμενο:
«α)
πριν παρέλθουν τουλάχιστον 30 ημερολογιακές ημέρες από την επομένη της ημερομηνίας κατά την οποία:
-
ο αναθέτων φορέας δημοσίευσε γνωστοποίηση ανάθεσης σύμβασης σύμφωνα με τα άρθρα 70 και 71 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ ή με τα άρθρα 31 και 32 της οδηγίας 2014/23/ΕΕ, εφόσον η γνωστοποίηση αυτή περιλαμβάνει αιτιολόγηση της απόφασης του αναθέτοντος φορέα να αναθέσει τη σύμβαση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση γνωστοποίησης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή·
-
ο αναθέτων φορέας ενημέρωσε τους ενδιαφερόμενους προσφέροντες και υποψηφίους σχετικά με τη σύναψη της σύμβασης, εφόσον οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν συνοπτική έκθεση των συναφών λόγων κατά το άρθρο 75 παράγραφος 2 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ με την επιφύλαξη του άρθρου 75 παράγραφος 3 της ανωτέρω οδηγίας ή κατά το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 40 παράγραφος 1 της οδηγίας 2014/23/ΕΕ, με την επιφύλαξη του άρθρου 40 παράγραφος 2 της εν λόγω οδηγίας. Η δυνατότητα αυτή ισχύει και στις περιπτώσεις του στοιχείου γ) της πρώτης παραγράφου του άρθρου 2β της παρούσας οδηγίας·».
7)
Στο άρθρο 8, η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«1. Η Επιτροπή μπορεί να επικαλεστεί τη διαδικασία των παραγράφων 2 έως 5 όταν, πριν από τη σύναψη μιας σύμβασης, κρίνει ότι έχει διαπραχθεί σοβαρή παράβαση του ενωσιακού δικαίου για τις προμήθειες στο πλαίσιο διαδικασίας ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/25/ΕΕ ή της οδηγίας 2014/23/ΕΕ, ή όσον αφορά το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ για τους αναθέτοντες φορείς στους οποίους εφαρμόζεται αυτή η διάταξη».
ΤΙΤΛΟΣ V
ΑΝΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣ, ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΕΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 48
Άσκηση της ανάθεσης εξουσιών
1. Ανατίθεται στην Επιτροπή η αρμοδιότητα έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων υπό τους όρους του παρόντος άρθρου.
2. Η εξουσία για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων κατά το άρθρο 7 παράγραφος 3, το άρθρο 9 παράγραφος 4, το άρθρο 27 παράγραφος 2 και το άρθρο 30 παράγραφος4 δίδεται στην Επιτροπή για αόριστο χρόνο από τις 17 Απριλίου 2014.
3. Η εξουσιοδότηση κατά το άρθρο 7 παράγραφος 3, το άρθρο 9 παράγραφος 4, το άρθρο 27 παράγραφος 2 και το άρθρο 30 παράγραφος 4 μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την εξουσιοδότηση που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που ορίζεται σε αυτήν. Δεν θίγει το κύρος των ήδη εν ισχύι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.
4. Αμέσως μόλις εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή την κοινοποιεί ταυτοχρόνως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που θεσπίζεται δυνάμει του άρθρου 7 παράγραφος 3, του άρθρου 9 παράγραφος 4, του άρθρου 27 παράγραφος 2 και του άρθρου 30 παράγραφος 4 τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον δεν διατυπωθούν ενστάσεις ούτε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτε από το Συμβούλιο εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της εν λόγω πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ή εάν, πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν πρόκειται να διατυπώσουν ενστάσεις. Η περίοδος αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 49
Διαδικασία επείγοντος
1. Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που εκδίδονται σύμφωνα με το παρόν άρθρο τίθενται σε ισχύ αμελλητί και εφαρμόζονται επί όσο χρονικό διάστημα δεν προβάλλεται ένσταση σύμφωνα με την παράγραφο 2. Στην κοινοποίηση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο εκτίθενται οι λόγοι για τους οποίους γίνεται χρήση της διαδικασίας επείγοντος.
2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο δύνανται να προβάλλουν αντιρρήσεις έναντι κατ’ εξουσιοδότηση πράξης σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 48 παράγραφος 5. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή καταργεί την πράξη χωρίς καθυστέρηση μετά την κοινοποίηση της απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου να εγείρει αντιρρήσεις.
Άρθρο 50
Διαδικασία επιτροπής
1. Η Επιτροπή επικουρείται από τη συμβουλευτική επιτροπή δημόσιων συμβάσεων, η οποία έχει συσταθεί με την απόφαση 71/306/ΕΟΚ του Συμβουλίου (39). Η εν λόγω επιτροπή είναι μια επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2. Όταν γίνεται αναφορά στο παρόν άρθρο, εφαρμόζεται το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 51
Μεταφορά
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία μέχρι τις 18 Απριλίου 2016. Ανακοινώνουν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των εν λόγω διατάξεων.
Τα μέτρα αυτά, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, παραπέμπουν στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι λεπτομερείς διατάξεις για την παραπομπή αυτή καθορίζονται από τα κράτη μέλη.
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών μέτρων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 52
Μεταβατικές διατάξεις
Οι παραπομπές στο άρθρο 1 παράγραφος 3 στοιχεία α) και β) της οδηγίας 2004/17/ΕΚ και στις παραγράφους 3 και 4 του άρθρου 1 και στον τίτλο III της οδηγίας 2004/18/ΕΚ θεωρούνται ως παραπομπές στην παρούσα οδηγία.
Άρθρο 53
Παρακολούθηση και εκθέσεις
Η Επιτροπή επανεξετάζει τις οικονομικές επιπτώσεις που έχει στην εσωτερική αγορά η εφαρμογή των κατώτατων ορίων που προβλέπονται στο άρθρο 8, ιδίως όσον αφορά παράγοντες όπως η διασυνοριακή ανάθεση συμβάσεων και το κόστος των συναλλαγών, και υποβάλει σχετική έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έως τις 18 Απριλίου 2019. Η ορθότητα των κατώτατων ορίων θα εξεταστεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων δυνάμει της ΣΔΠ, λαμβάνοντας υπόψη τον αντίκτυπο του πληθωρισμού και του κόστους των συναλλαγών. Η Επιτροπή, εφόσον είναι εφικτό και σκόπιμο, θα εξετάσει τη δυνατότητα αύξησης των κατώτατων ορίων που εφαρμόζονται δυνάμει της ΣΔΠ, κατά τον προσεχή γύρο των διαπραγματεύσεων.
Σε περίπτωση οποιασδήποτε μεταβολής των εφαρμοστέων κατώτατων ορίων δυνάμει της ΣΔΠ, η έκθεση, εφόσον ενδείκνυται, συνοδεύεται από νομοθετική πρόταση για την τροποποίηση των κατώτατων ορίων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.
Η Επιτροπή αξιολογεί επίσης τις οικονομικές επιπτώσεις στην εσωτερική αγορά των εξαιρέσεων που ορίζονται στο άρθρο 12, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες δομές του τομέα του ύδατος και υποβάλλει σχετική έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έως τις 18 Απριλίου 2019.
Η Επιτροπή επανεξετάζει τη λειτουργία της παρούσας οδηγίας και υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έως τις 18 Απριλίου 2021, και έκτοτε ανά πενταετία, βάσει των πληροφοριών που παρέχουν τα κράτη μέλη δυνάμει του άρθρου 45 παράγραφος 3.
Η Επιτροπή δημοσιοποιεί τα αποτελέσματα των επανεξετάσεων που διεξάγονται σύμφωνα προς την τέταρτη παράγραφο.
Άρθρο 54
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παραχώρησης που προκηρύχθηκαν ή ανατέθηκαν πριν από τις 17 Απριλίου 2014.
Άρθρο 55
Αποδέκτες
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 26 Φεβρουαρίου 2014.