РЕШЕНИЕ НА СЪВЕТА
от 24 юни 2014 година
относно договореностите за прилагане от страна на Съюза на клаузата за солидарност
(2014/415/ЕС)
СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 222, параграф 3, първо изречение от него,
като взе предвид съвместното предложение на Европейската комисия и на върховния представител на Съюза по въпросите на външните работи и политиката на сигурност,
като има предвид, че:
(1)
С настоящото решение се урежда прилагането от Съюза на член 222 от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) („клауза за солидарност“). То не се отнася до прилагането от страна на държавите членки на клаузата за солидарност съгласно член 222, параграф 2 от ДФЕС. В съответствие с Декларация (№ 37) по член 222 от Договора за функционирането на Европейския съюз държава членка може да избере най-подходящите средства, за да изпълни задължението си за солидарност към друга държава членка.
(2)
В съответствие с член 222, параграф 1 от ДФЕС Съюзът и неговите държави членки трябва да действат съвместно в дух на солидарност, ако държава членка е обект на терористично нападение или жертва на природно или предизвикано от човека бедствие. Действията на Съюза и на държавите членки следва да бъдат съгласувани и да се допълват взаимно в полза на всяка държава членка, която се позовава на клаузата, както и за да се избегне дублиране на усилията. Тъй като съгласно член 222, параграф 2 от ДФЕС държавите членки координират действията си в рамките на Съвета, за да изпълнят задълженията си за солидарност, е подходящо да се предвидят договорености за координиране в рамките на Съвета по отношение на прилагането от Съюза на клаузата за солидарност.
(3)
Договореностите за координация в рамките на Съвета следва да се основават на договореностите за интегрирана реакция на ЕС при политическа криза (ИРПК), одобрени от Съвета на 25 юни 2013 г., в които се заявява, че ИРПК ще подкрепя и договореностите за прилагане на клаузата за солидарност. Подходящо е Съветът да адаптира договореностите за ИРПК, по-специално в случай на преразглеждане.
(4)
Прилагането на клаузата за солидарност от Съюза следва да почива на съществуващите инструменти, доколкото е възможно, да повишава ефективността чрез засилване на координацията и избягване на дублирането, да функционира при отсъствие на допълнителни ресурси, да осигурява на държавите членки проста и ясна среда за взаимодействие на равнището на Съюза и да зачита компетенциите на всяка институция и служба на Съюза.
(5)
Клаузата за солидарност призовава Съюза да мобилизира всички правни инструменти на негово разположение. Сред инструментите, които имат отношение, са стратегията за вътрешна сигурност на Европейския съюз, механизмът за гражданска защита на Европейския съюз, създаден с Решение № 1313/2013/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (1) („механизмът на Съюза“), Решение № 1082/2013/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (2) и структурите, изградени в рамките на общата политика за сигурност и отбрана (ОПСО).
(6)
Обхватът на договореностите за прилагане от Съюза на клаузата за солидарност следва да бъде ясно определен.
(7)
По отношение на борбата с тероризма стратегическата рамка за действие на Съюза е зададена в Стратегията на ЕС за борба срещу тероризма. Създадени са различни правни инструменти, като инструменти за засилване на защитата на критични инфраструктури в областта на енергетиката и транспорта (3). Действия бяха предприети вследствие на съобщението на Комисията, озаглавено „Политиката на ЕС за борба с тероризма: главни постижения и бъдещи предизвикателства“, например действия за укрепване на сътрудничеството между правоприлагащите органи, за по-добро предотвратяване на радикализацията, по-специално чрез създаването на Мрежа за осведоменост по въпросите на радикализацията и ограничаването на достъпа на терористи до парични средства, както и до експлозиви (4) и химически, биологични, радиологични и ядрени (ХБРЯ) материали, както и действия за подобряване на сигурността на експлозивите.
(8)
На равнището на Съюза следва да бъде определен механизъм за задействане и механизъм за постепенно отпадане на действието на договореностите по силата на настоящото решение въз основа на политическо искане на високо равнище от засегнатата(ите) държава(и) членка(и) и с подкрепата на единно звено за контакт на равнището на Съюза.
(9)
Чрез договореностите за реагиране на равнището на Съюза следва да се подобри ефективността посредством засилена координация въз основа на съществуващите инструменти.
(10)
Механизмът на Съюза има за цел укрепване на сътрудничеството между държавите членки и Съюза и улесняване на координацията в областта на гражданската защита. С Решение № 1313/2013/ЕС се създава Координационен център за реагиране при извънредни ситуации (КЦРИС), който трябва да осигурява непрекъснат денонощен оперативен капацитет и подпомага държавите членки и Комисията при преследването на целите на механизма на Съюза.
(11)
Европейската служба за външна дейност (ЕСВД) разполага със структури за експертна помощ по разузнавателни и военни въпроси, както и с мрежата на делегациите, които също могат да допринасят за реагирането при заплахи или бедствия на територията на държавите членки или при кризи, които имат външно измерение. В зависимост от естеството на кризата други структури и агенции на Съюза в областта на общата външна политика и политика за сигурност (ОВППС), включително ОПСО, следва да предоставят, когато е подходящо, принос по силата на съответните разпоредби на правото на Съюза.
(12)
Когато е необходимо и осъществимо с оглед на спешността на въпроса, договореностите за реагиране на равнището на Съюза следва да бъдат допълнени от приемането на правни актове или от изменение на съществуващите актове съгласно съответните разпоредби на Договорите.
(13)
Настоящото решение не се отнася до отбраната. Ако в случай на криза е необходимо да се предприеме действие от областта на ОВППС или на ОПСО, следва да се вземе решение от Съвета съгласно съответните разпоредби на Договорите.
(14)
Настоящото решение не засяга член 42, параграф 7 от Договора за Европейския съюз.
(15)
В съобщението на Комисията, озаглавено „Стратегията за вътрешна сигурност на ЕС в действие: пет стъпки към една по-сигурна Европа“ е поставена целта да се увеличи устойчивостта на Съюза срещу кризи и бедствия чрез редица действия, включително чрез пълно прилагане на клаузата за солидарност. Както се припомня от Съвета в заключенията му от 24 и 25 февруари 2011 г., повишаването на устойчивостта на Европа срещу кризи и бедствия е от решаващо значение за по-нататъшното укрепване на свободата, сигурността и правосъдието в Съюза.
(16)
С цел да осигури на Съюза и на неговите държави членки възможност за ефективно действие, Европейският съвет редовно трябва да прави оценка на заплахите, пред които е изправен Съюзът. При поискване от Европейския съвет следва да бъдат представени доклади относно специфични заплахи.
(17)
В съответствие с член 346, параграф 1, буква а) от ДФЕС нито една държава членка не може да бъде задължавана да предоставя информация, чието разкриване тя счита за противоречащо на основните интереси на нейната сигурност.
(18)
На 22 ноември 2012 г. Европейският парламент прие Резолюция 2012/2223, озаглавена „Клаузите за обща отбрана и солидарност на ЕС: политическо и оперативно измерение“.
(19)
Настоящото решение зачита основните права и спазва принципите, признати от Хартата на основните права на Европейския съюз, и следва да се прилага в съответствие с тези права и принципи.
(20)
Тъй като целта на настоящото решение, а именно прилагането на клаузата за солидарност от страна на Съюза, не може да бъде постигната в достатъчна степен от държавите членки, а може да бъде постигната по-добре на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки съгласно принципа на субсидиарност, определен в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, определен във въпросния член, настоящото решение не надхвърля необходимото за постигането на тази цел,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Обща цел и предмет
1. С настоящото решение се създават правила и процедури за прилагане от Съюза на разпоредбата на член 222 от ДФЕС („клауза за солидарност“).
2. С цел да се гарантират съгласуваност и взаимно допълване на действията на Съюза и на държавите членки координацията на политическо равнище на реакцията при позоваване на клаузата се извършва от Съвета посредством Договореностите за ИРПК. Подкрепата за прилагането на ИРПК се осигурява от Генералния секретариат на Съвета, Комисията и ЕСВД.
3. Договореностите на равнището на Съюза се основават на съществуващите механизми в Съвета, Комисията, ЕСВД и агенциите на Съюза за предоставяне на информация и подкрепа. Когато е подходящо, върховният представител на Съюза по въпросите на външните работи и политиката на сигурност (ВП) и ЕСВД участват чрез инициативи и предоставяне на съответна информация и подкрепа в границите на сферата на компетентност на ВП.
4. Съответните инструменти на Съюза и договореностите за ИРПК следват предвидените за всеки от тях процедури и могат да бъдат задействани преди задействането и след постепенното отпадане на реакцията по силата на настоящото решение.
5. Чрез договореностите съгласно настоящото решение се подобрява ефективността благодарение на по-добрата координация на реакцията на Съюза и държавите членки.
Член 2
Обхват
1. В случай на терористично нападение или природно или предизвикано от човека бедствие, независимо от това дали е породено на територията на държавите членки или извън нея, настоящото решение се прилага:
а)
на територията на държавите членки, за които се прилагат Договорите, което означава земната площ, вътрешните води и въздушното пространство;
б)
когато засягат инфраструктура (като намиращи се в морето съоръжения за добив на нефт и газ), разположена в териториалните морски води, изключителната икономическа зона или континенталния шелф на държава членка.
Когато използва тези договорености съгласно настоящото решение, и най-вече при мобилизиране на инструментите на негово разположение, Съюзът е обвързан от международното право и не засяга правата на държавите, които не са членки на ЕС.
2. Настоящото решение не се отнася до отбраната.
Член 3
Определения
За целите на настоящото решение се прилагат следните определения:
а)
„бедствие“ означава всяка ситуация, която има или може да има тежки последици за населението, околната среда или имуществото, включително културното наследство;
б)
„терористично нападение“ означава терористично престъпление, както е определено в Рамково решение 2002/475/ПВР на Съвета (5);
в)
„криза“ означава бедствие или терористично нападение, чието въздействие или политическа значимост са толкова съществени, че се налага своевременно координиране на политиката и реакция на политическо равнище от Съюза;
г)
„реакция“ означава всяко действие, предприето в случай на бедствие или терористично нападение, за преодоляване на непосредствените неблагоприятни последици от него.
Член 4
Позоваване на клаузата за солидарност
1. В случай на бедствие или терористично нападение засегнатата държава членка може да се позове на клаузата за солидарност, ако след като е използвала възможностите, предлагани от съществуващите средства и механизми на национално равнище и на равнището на Съюза, прецени, че кризата очевидно надвишава способностите за реагиране, с които разполага.
2. Политическите органи на засегнатата държава членка отнасят своето позоваване до председателството на Съвета. Позоваването се отнася и до председателя на Европейската комисия чрез КЦРИС.
Член 5
Договорености за реакция на равнището на Съюза
1. След като е налице позоваване на клаузата за солидарност, Съветът осигурява политическата и стратегическата насока на реакцията на Съюза на позоваването на клаузата за солидарност, като отчита в пълна степен правомощията на Комисията и на ВП. За тази цел председателството на Съвета незабавно задейства договореностите за ИРПК, в случай че това вече не е направено, и по този начин информира всички държави членки, че има позоваване на клаузата за солидарност.
2. Едновременно с това, в съответствие с член 1, параграф 3, Комисията и ВП:
а)
определят всички инструменти на Съюза, които имат отношение и които най-добре могат да допринесат за реакцията при кризата, включително специфични за сектора, оперативни, политически или финансови инструменти и структури, и предприемат всички необходими мерки, предвидени в тези инструменти;
б)
набелязват военните способности, които могат да допринесат най-съществено за реакцията при кризата с подкрепата на Военния секретариат на ЕС;
в)
определят и предлагат използването на правни инструменти и ресурси, попадащи в сферата на компетентност на агенциите на Съюза, които могат да допринесат най-съществено за реакцията при кризата;
г)
консултират Съвета дали съществуващите инструменти са достатъчно средство за подпомагане на засегната държава членка след позоваването на клаузата за солидарност;
д)
изготвят редовно интегрирани доклади за наблюдение на ситуацията и анализ, за да предоставят информация и да оказват подкрепа за координацията и вземането на решения на политическо равнище в Съвета, в съответствие с член 6 от настоящото решение.
3. Когато е подходящо, в съответствие с член 1, параграф 3, Комисията и ВП представят на Съвета предложение, по-специално по отношение на:
а)
решение относно извънредни мерки, които не са предвидени в действащите инструменти;
б)
искания за военни способности, които надхвърлят съществуващите договорености в областта на гражданската защита; или
в)
мерки в подкрепа на бързата реакция от страна на държавите членки.
4. Посредством договореностите за ИРПК председателството на Съвета осигурява съгласуваност при работата в Съвета и цялостна реакция на политическо равнище на Съюза, включително относно разработването и актуализирането на предложения за действие, при зачитане на правото на инициатива на Комисията и на ВП в техните сфери на компетентност. В тази си дейност председателството се подпомага и получава експертни съвети от Генералния секретариат на Съвета, Комисията, ЕСВД и в случай на терористични нападения от координатора на ЕС за борбата с тероризма. В зависимост от естеството на кризата структурите и агенциите на Съюза в областта на ОВППС/ОПСО предоставят, когато е подходящо, принос по силата на съответните разпоредби на правото на Съюза.
5. Председателството на Съвета информира председателя на Европейския съвет и председателя на Европейския парламент относно позоваването на клаузата за солидарност, както и за други важни събития.
6. При позоваване на клаузата за солидарност КЦПИС действа като централна, денонощно действаща точка за контакт на равнището на Съюза с компетентните органи на държавите членки и други заинтересовани страни, без да се засягат поетите отговорности в рамките на Комисията и от ВП, нито съществуващите информационни мрежи. КЦПИС ще подпомогне изготвянето на интегрирани доклади за наблюдение на ситуацията и анализ в сътрудничество със Ситуационната зала на ЕС и други кризисни центрове на Съюза в съответствие с член 6 от настоящото решение.
Член 6
Интегрирани доклади за наблюдение на ситуацията и анализ
Интегрираните доклади за наблюдение на ситуацията и анализ се изготвят в съответствие с конкретните нужди на политическо равнище на Съюза, набелязани от председателството на Съвета, и дават възможност за стратегически преглед на ситуацията в рамките на Съвета съобразно договореностите за ИРПК. В такива доклади се включва валидиран принос, направен на доброволен принцип от държавите членки, Комисията, ЕСВД и от съответните агенции на Съюза, както и от съответните международни организации. В случай на позоваване, което е свързано с терористични нападения, оценката на разузнавателните данни и информацията на разузнавателните служби се разглеждат отделно посредством съществуващите канали за това.
Член 7
Постепенно отпадане
Постепенното отпадане на реакцията по силата на настоящото решение следва процедурата, предвидена в член 4, параграф 2. Веднага щом прецени, че е отпаднала необходимостта от активиране на клаузата за солидарност, държавата членка, която се е позовала на клаузата, съобщава за това.
Член 8
Оценка на заплахите на равнището на Съюза
1. За да прави редовна оценка на заплахите, пред които е изправен Съюзът, Европейският съвет може да поиска от Комисията, ВП и агенциите на Съюза да представят доклади относно специфични заплахи, когато е подходящо.
2. Освен ако Европейският съвет е предвидил друго, тези доклади се основават единствено на съществуващите оценки на заплахите, обобщени от съответните институции, органи и агенции на Съюза в рамките на действащите договорености, както и на информацията, предоставена на доброволен принцип от държавите членки, като се избягва дублиране на усилията. Когато е подходящо, в изготвянето на такива доклади участва и координаторът на ЕС за борбата с тероризма. В съответствие с член 346, параграф 1, буква а) от ДФЕС нито една държава членка не може да бъде задължавана да предоставя информация, чието разкриване тя счита за противоречащо на основните интереси на нейната сигурност.
Член 9
Преглед
1. Договореностите в настоящото решение подлежат на периодичен преглед съобразно идентифицираните потребности и във всички случаи в рамките на 12 месеца след прекратяването на позоваването, за да се гарантира, че са формулирани съответните изводи и се предприемат подходящи мерки. Прегледът се извършва от Съвета въз основа на съвместен доклад, изготвен от Комисията и от ВП.
2. Настоящото решение може да бъде преразгледано, когато е подходящо. В този случай и в съответствие с член 222, параграф 3 от ДФЕС Съветът се подпомага от Комитета по политика и сигурност и от постоянния комитет за оперативно сътрудничество в областта на вътрешната сигурност.
3. Когато е подходящо, Съветът може да адаптира договореностите за ИРПК, по-специално за да отговори на потребностите, набелязани от Съвета в контекста на прегледа или след преразглеждане на настоящото решение.
Член 10
Финансови последици
Финансовите ресурси, необходими за прилагането на настоящото решение, се мобилизират в рамките на договорените ограничения за годишни разходи и в съответствие с обхвата на действащите правни инструменти на Съюза, при зачитане на годишните тавани, установени в многогодишната финансова рамка.
Член 11
Влизане в сила
Настоящото решение влиза в сила на двадесетия ден след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Съставено в Люксембург на 24 юни 2014 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 24ης Ιουνίου 2014
σχετικά με τις ρυθμίσεις για την εφαρμογή από την Ένωση της ρήτρας αλληλεγγύης
(2014/415/EΕ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 222 παράγραφος 3 πρώτη περίοδος,
Έχοντας υπόψη την κοινή πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η παρούσα απόφαση αφορά την εφαρμογή εκ μέρους της Ένωσης του άρθρου 222 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) («ρήτρα αλληλεγγύης»). Δεν αφορά την εφαρμογή από τα κράτη μέλη της ρήτρας αλληλεγγύης δυνάμει του άρθρου 222 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με τη δήλωση αριθ. 37 όσον αφορά το άρθρο 222 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα κράτος μέλος μπορεί να επιλέξει το πλέον πρόσφορο μέσον για να εκπληρώσει τη δική του υποχρέωση αλληλεγγύης έναντι άλλου κράτους μέλους.
(2)
Σύμφωνα με το άρθρο 222 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ, η Ένωση και τα κράτη μέλη πρέπει να ενεργούν από κοινού με πνεύμα αλληλεγγύης εάν ένα κράτος μέλος δεχθεί τρομοκρατική επίθεση ή πληγεί από φυσική ή ανθρωπογενή καταστροφή. Θα πρέπει να επιδιώκεται συνοχή και συμπληρωματικότητα της δράσης της Ένωσης και των κρατών μελών, προς όφελος οποιουδήποτε κράτους μέλους επικαλείται τη ρήτρα αλληλεγγύης και προς αποφυγήν της αλληλεπικάλυψης των προσπαθειών. Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη πρέπει να συντονίζονται μεταξύ τους στο πλαίσιο του Συμβουλίου για να εκπληρώνουν τη δική τους υποχρέωση αλληλεγγύης δυνάμει του άρθρου 222 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ, ενδείκνυται να υφίστανται ρυθμίσεις για τον συντονισμό στο πλαίσιο του Συμβουλίου όσον αφορά την εφαρμογή εκ μέρους της Ένωσης της ρήτρας αλληλεγγύης.
(3)
Οι ρυθμίσεις για τον συντονισμό στο πλαίσιο του Συμβουλίου θα πρέπει να βασίζονται στις ρυθμίσεις για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση πολιτικών κρίσεων της ΕΕ («IPCR»), που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 25 Ιουνίου 2013, στις οποίες αναφέρεται ότι οι IPCR πρέπει να υποστηρίζουν επίσης τις ρυθμίσεις για την εφαρμογή της ρήτρας αλληλεγγύης. Το Συμβούλιο ενδείκνυται να προσαρμόσει τις ρυθμίσεις IPCR, ιδίως σε περίπτωση αναθεώρησης.
(4)
Η εφαρμογή της ρήτρας αλληλεγγύης από την Ένωση θα πρέπει να στηρίζεται στα υπάρχοντα μέσα, στο μέτρο του δυνατού, να αυξήσει την αποτελεσματικότητα με ενίσχυση του συντονισμού και αποφυγή της επικάλυψης, να λειτουργεί χωρίς πρόσθετους πόρους, να παρέχει απλή και σαφή διασύνδεση σε επίπεδο Ένωσης προς τα κράτη μέλη και να σέβεται τις αρμοδιότητες που έχουν ανατεθεί σε κάθε θεσμικό όργανο και υπηρεσία της Ένωσης.
(5)
Η ρήτρα αλληλεγγύης καλεί την Ένωση να κινητοποιεί όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της. Τα σχετικά μέσα περιλαμβάνουν τη στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συστάθηκε με την απόφαση αριθ. 1313/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) («ενωσιακός μηχανισμός»), την απόφαση αριθ. 1082/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) και τις δομές που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΚΠΑΑ).
(6)
Το πεδίο εφαρμογής των ρυθμίσεων για την εφαρμογή εκ μέρους της Ένωσης της ρήτρας αλληλεγγύης θα πρέπει να καθορίζεται σαφώς.
(7)
Όσον αφορά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, το στρατηγικό πλαίσιο δράσης της Ένωσης είναι η αντιτρομοκρατική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουν θεσπιστεί διάφορα μέσα, όπως μέσα που ενισχύουν την προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών (3). Έχουν επίσης αναληφθεί δράσεις κατόπιν της ανακοίνωσης της Επιτροπής με τίτλο «Η αντιτρομοκρατική πολιτική της ΕΕ: βασικά επιτεύγματα και μελλοντικές προκλήσεις», για παράδειγμα δράσεις που ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου, ενισχύουν την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης, ιδίως μέσω της σύστασης του Δικτύου Ενημέρωσης σχετικά με τη Ριζοσπαστικοποίηση, και περιορίζουν την πρόσβαση των τρομοκρατών σε πόρους, καθώς επίσης και σε εκρηκτικά (4) και σε χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά και πυρηνικά υλικά, καθώς και δράσεις που ενισχύουν την ασφάλεια των εκρηκτικών.
(8)
Θα πρέπει να καθοριστεί σε ενωσιακό επίπεδο ένας μηχανισμός επίκλησης κι ένας μηχανισμός σταδιακής εξάλειψης για τον καθορισμό των ρυθμίσεων δυνάμει της παρούσας απόφασης, βάσει ενός υψηλού επιπέδου πολιτικού αιτήματος από το οικείο κράτος μέλος, οι οποίοι θα πρέπει να υποστηριχθούν από ένα ενιαίο σημείο εισόδου σε επίπεδο Ένωσης.
(9)
Οι ρυθμίσεις αντιμετώπισης σε ενωσιακό επίπεδο θα πρέπει να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα μέσω ενισχυμένου συντονισμού, με βάση τα υφιστάμενα μέσα.
(10)
Ο ενωσιακός μηχανισμός αποσκοπεί να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της Ένωσης και να διευκολύνει τον συντονισμό στον τομέα της πολιτικής προστασίας. Με την απόφαση αριθ. 1313/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ιδρύθηκε το Κέντρο Συντονισμού για την Αντιμετώπιση Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης («ERCC») που θα εξασφαλίσει επιχειρησιακή ικανότητα σε εικοσιτετράωρη βάση και 7 ημέρες την εβδομάδα και θα εξυπηρετεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή για την εκπλήρωση των στόχων του ενωσιακού μηχανισμού.
(11)
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) διαθέτει δομές με εμπειρογνωσία στον τομέα των πληροφοριών και τον στρατιωτικό τομέα, καθώς και το δίκτυο των αντιπροσωπειών που μπορούν επίσης να συμβάλουν στην αντιμετώπιση απειλών ή καταστροφών στο έδαφος των κρατών μελών ή κρίσεων που έχουν εξωτερική διάσταση. Ανάλογα με την κρίση, άλλες δομές και οργανισμοί της Ένωσης στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), συμπεριλαμβανομένης της ΚΠΑΑ, θα πρέπει να παρέχουν, ανάλογα με την περίπτωση, συνεισφορές σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του ενωσιακού δικαίου.
(12)
Όποτε είναι αναγκαίο και εφικτό λόγω του επείγοντος χαρακτήρα, οι ρυθμίσεις αντίδρασης σε επίπεδο Ένωσης θα πρέπει να συμπληρωθούν με την έκδοση νομικών πράξεων ή την τροποποίηση υφιστάμενων πράξεων, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις των Συνθηκών.
(13)
Η παρούσα απόφαση δεν θα έχει συνέπειες στον τομέα της άμυνας. Σε περίπτωση που μια κρίση απαιτεί δράση στον τομέα της ΚΕΠΠΑ ή της ΚΠΑΑ, θα πρέπει να εκδοθεί απόφαση από το Συμβούλιο, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις των Συνθηκών.
(14)
Η παρούσα απόφαση δεν θίγει το άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
(15)
Η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ στην πράξη: πέντε βήματα για μια ασφαλέστερη Ευρώπη» έθεσε ως στόχο τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της Ένωσης σε περιπτώσεις κρίσεων και καταστροφών μέσω μιας σειράς δράσεων, μεταξύ άλλων με πλήρη χρήση της ρήτρας αλληλεγγύης. Όπως υπενθυμίζεται από το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του της 24ης και 25ης Φεβρουαρίου 2011, η αύξηση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης σε περιπτώσεις κρίσεων και καταστροφών είναι ζωτικής σημασίας για την περαιτέρω ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στην Ένωση.
(16)
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα εκτιμά τακτικά τις απειλές τις οποίες αντιμετωπίζει η Ένωση, προκειμένου η Ένωση και τα κράτη μέλη να είναι σε θέση να ενεργούν αποτελεσματικά. Κατόπιν αιτήσεως του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θα πρέπει να καταρτίζονται εκθέσεις σχετικά με συγκεκριμένες απειλές.
(17)
Σύμφωνα με το άρθρο 346 παράγραφος 1 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ, κανένα κράτος μέλος δεν θα υποχρεούται να παρέχει πληροφορίες τη διάδοση των οποίων θεωρεί αντίθετη προς ουσιώδη συμφέροντα ασφάλειάς του.
(18)
Στις 22 Νοεμβρίου 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε το ψήφισμα 2012/2223, με τίτλο «Ρήτρα αμοιβαίας άμυνας και ρήτρα αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης: πολιτική και επιχειρησιακή διάσταση».
(19)
Η παρούσα απόφαση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα πρέπει να εφαρμόζεται σύμφωνα με τα εν λόγω δικαιώματα και αρχές.
(20)
Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας απόφασης, δηλαδή η εφαρμογή από την Ένωση της ρήτρας αλληλεγγύης, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη αλλά μπορούν μάλλον, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει το μέτρο που είναι αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων αυτών,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Γενικός στόχος και αντικείμενο
1. Η παρούσα απόφαση θεσπίζει τους κανόνες και τις διαδικασίες για την εφαρμογή εκ μέρους της Ένωσης του άρθρου 222 της ΣΛΕΕ («ρήτρα αλληλεγγύης»).
2. Με σκοπό τη διασφάλιση της συνοχής και της συμπληρωματικότητας της δράσης της Ένωσης και των κρατών μελών, ο συντονισμός σε πολιτικό επίπεδο της αντίδρασης στην επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης διενεργείται από το Συμβούλιο, χρησιμοποιώντας τις ρυθμίσεις IPCR. Υποστήριξη στη λειτουργία των ρυθμίσεων IPCR παρέχεται από τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου (ΓΓΣ), την Επιτροπή και την ΕΥΕΔ.
3. Οι ρυθμίσεις σε ενωσιακό επίπεδο βασίζονται σε υφιστάμενους μηχανισμούς του Συμβουλίου, της Επιτροπής, της ΕΥΕΔ και οργανισμών της Ένωσης για την παροχή πληροφοριών και στήριξης. Όπου χρειάζεται, ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΥΕ) και η ΕΥΕΔ συμβάλλουν μέσω της λήψης πρωτοβουλιών και της παροχής σχετικών πληροφοριών και υποστήριξης στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του ΥΕ.
4. Οι σχετικοί μηχανισμοί της Ένωσης και οι ρυθμίσεις IPCR ακολουθούν τις δικές τους διαδικασίες και μπορούν να είναι ενεργοί πριν την επίκληση και μετά τη σταδιακή κατάργηση της αντίδρασης δυνάμει της παρούσας απόφασης.
5. Οι δυνάμει της παρούσας απόφασης ρυθμίσεις βελτιώνουν την απόδοση μέσω του βελτιωμένου συντονισμού μεταξύ των αντιδράσεων της Ένωσης και των κρατών μελών.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Σε περίπτωση τρομοκρατικής επίθεσης ή φυσικής ή ανθρωπογενούς καταστροφής, ανεξάρτητα από το αν προέρχεται εντός ή εκτός της επικράτειας των κρατών μελών, η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται:
α)
εντός της επικράτειας των κρατών μελών όπου εφαρμόζονται οι Συνθήκες, δηλαδή εντός των χερσαίων εκτάσεων, των εσωτερικών υδάτων, των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου τους,
β)
όταν επηρεάζονται υποδομές (όπως οι υπεράκτιες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου) που βρίσκονται στα χωρικά ύδατα, την αποκλειστική οικονομική ζώνη ή την υφαλοκρηπίδα κράτους μέλους.
Η Ένωση, όταν προσφεύγει στις δυνάμει της παρούσας απόφασης ρυθμίσεις και, ιδίως, όταν κινητοποιεί τα μέσα που έχει στη διάθεσή της, δεσμεύεται από το διεθνές δίκαιο και δεν καταπατά τα δικαιώματα κρατών που δεν είναι κράτη μέλη.
2. Η παρούσα απόφαση δεν έχει συνέπειες στον τομέα της άμυνας.
Άρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α) «καταστροφή»: κάθε κατάσταση η οποία έχει ή ενδέχεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις σε πρόσωπα, στο περιβάλλον ή σε περιουσίες, περιλαμβανομένης της πολιτιστικής κληρονομιάς,
β) «τρομοκρατική επίθεση»: τρομοκρατικό έγκλημα, όπως ορίζεται στην απόφαση-πλαίσιο 2002/475/ΔΕΥ του Συμβουλίου (5),
γ) «κρίση»: καταστροφή ή τρομοκρατική επίθεση με επιπτώσεις ή πολιτική σημασία τόσο ευρέους μεγέθους που να απαιτείται έγκαιρος συντονισμός πολιτικής και αντίδρασης σε ενωσιακό πολιτικό επίπεδο,
δ) «αντίδραση»: κάθε δράση που αναλαμβάνεται στην περίπτωση καταστροφής ή τρομοκρατικής επίθεσης για την αντιμετώπιση των άμεσων δυσμενών συνεπειών.
Άρθρο 4
Επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης
1. Σε περίπτωση καταστροφής ή τρομοκρατικής επίθεσης, το πληγέν κράτος μέλος μπορεί να επικαλεσθεί τη ρήτρα αλληλεγγύης, εάν, αφού αξιοποιήσει τις δυνατότητες που προσφέρονται από τα υφιστάμενα μέσα και εργαλεία σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, θεωρήσει ότι η κρίση υπερβαίνει σαφώς την ικανότητα αντίδρασης που διαθέτει.
2. Οι πολιτικές αρχές του πληγέντος κράτους μέλους απευθύνουν την επίκλησή τους προς την προεδρία του Συμβουλίου. Η επίκληση απευθύνεται επίσης στον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέσω του ERCC.
Άρθρο 5
Ρυθμίσεις αντιμετώπισης σε επίπεδο Ένωσης
1. Μόλις γίνει επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης, το Συμβούλιο διασφαλίζει την πολιτική και στρατηγική κατεύθυνση της αντίδρασης της Ένωσης στην επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τις αρμοδιότητες της Επιτροπής και του ΥΕ. Για τον σκοπό αυτό, η προεδρία του Συμβουλίου ενεργοποιεί αμέσως τις ρυθμίσεις IPCR, εάν δεν βρίσκονται ήδη σε ισχύ, και ενημερώνει σχετικά όλα τα κράτη μέλη για την επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης.
2. Ταυτόχρονα και σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3, η Επιτροπή και ο ΥΕ:
α)
προσδιορίζουν όλες τις σχετικές πράξεις της Ένωσης που μπορούν να συμβάλλουν καλύτερα στην αντιμετώπιση της κρίσης, περιλαμβανομένων των τομεακών, επιχειρησιακών ή χρηματοοικονομικών πράξεων και δομών και των πράξεων και δομών χάραξης πολιτικής και λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα που προβλέπονται από τις εν λόγω πράξεις,
β)
προσδιορίζουν τις στρατιωτικές δυνατότητες που μπορούν να συμβάλουν με τον καλύτερο τρόπο στην αντιμετώπιση της κρίσης, με την υποστήριξη του Στρατιωτικού Επιτελείου της ΕΕ,
γ)
προσδιορίζουν και προτείνουν τη χρήση μέσων και πόρων που υπάγονται στην αρμοδιότητα οργανισμών της Ένωσης, που θα συμβάλουν με τον καλύτερο τρόπο στην αντιμετώπιση της κρίσης,
δ)
συμβουλεύουν το Συμβούλιο για το κατά πόσο επαρκούν τα υφιστάμενα μέσα να βοηθήσουν το πληγέν κράτος μέλος κατόπιν της επίκλησης της ρήτρας αλληλεγγύης,
ε)
εκπονούν τακτικές, ολοκληρωμένες εκθέσεις επίγνωσης των δυνατοτήτων και ανάλυσης της κατάστασης για την ενημέρωση και υποστήριξη του συντονισμού και της λήψης αποφάσεων σε πολιτικό επίπεδο στο Συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 6 της παρούσας απόφασης.
3. Όταν χρειάζεται και σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3, η Επιτροπή και ο ΥΕ υποβάλλουν προτάσεις στο Συμβούλιο, ιδίως όσον αφορά:
α)
αποφάσεις για έκτακτα μέτρα που δεν προβλέπονται από υπάρχοντα μέσα,
β)
αιτήματα για στρατιωτικές δυνατότητες που υπερβαίνουν τις ισχύουσες ρυθμίσεις για την πολιτική προστασία ή
γ)
μέτρα για τη στήριξη ταχείας αντίδρασης από τα κράτη μέλη.
4. Η προεδρία του Συμβουλίου, κάνοντας χρήση των ρυθμίσεων IPCR, διασφαλίζει τη συνοχή του χειρισμού στο Συμβούλιο και της συνολικής αντίδρασης σε ενωσιακό πολιτικό επίπεδο, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ανάπτυξη και την επικαιροποίηση προτάσεων για την ανάληψη δράσης, σεβόμενη παράλληλα το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής και του ΥΕ στους τομείς αρμοδιότητάς τους. Όταν πράττει τούτο, η προεδρία υποστηρίζεται και ενημερώνεται από τη ΓΓΣ, την Επιτροπή και την ΕΥΕΔ, καθώς και από τον Συντονιστή Αντιτρομοκρατικής Δράσης της ΕΕ σε περίπτωση τρομοκρατικών επιθέσεων. Ανάλογα με την κρίση, οι δομές και οι οργανισμοί της Ένωσης στον τομέα της ΚΕΠΠΑ/ΚΠΑΑ παρέχουν, ανάλογα με την περίπτωση, συνεισφορές σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του ενωσιακού δικαίου.
5. Η προεδρία του Συμβουλίου θα ενημερώνει τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης και τυχόν κύριες εξελίξεις.
6. Κατά την επίκληση της ρήτρας, το ERCC ενεργεί ως κεντρικό σημείο επαφής σε 24ωρη βάση και 7 ημέρες την εβδομάδα σε επίπεδο Ένωσης με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, με την επιφύλαξη των ισχυουσών αρμοδιοτήτων της Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου και των υφιστάμενων δικτύων πληροφόρησης. Το ERCC θα διευκολύνει την κατάρτιση ολοκληρωμένων εκθέσεων επίγνωσης των δυνατοτήτων και ανάλυσης της κατάστασης (ISAA), σε συνεργασία με την αίθουσα διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ και λοιπών κέντρων διαχείρισης κρίσεων της Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 6 της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 6
Ολοκληρωμένες εκθέσεις επίγνωσης των δυνατοτήτων και ανάλυσης της κατάστασης
Οι ISAA προσαρμόζονται στις ανάγκες πολιτικής σε επίπεδο Ένωσης όπως καθορίζονται από την προεδρία του Συμβουλίου και επιτρέπουν στρατηγική επισκόπηση της κατάστασης στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις IPCR. Οι εν λόγω εκθέσεις συγκεντρώνουν επικυρωμένες συνεισφορές που διατίθενται εθελοντικά από τα κράτη μέλη, την Επιτροπή, την ΕΥΕΔ και τους σχετικούς οργανισμούς της Ένωσης, καθώς και από σχετικούς διεθνείς οργανισμούς. Σε περίπτωση επίκλησης για τρομοκρατική επίθεση, οι εκτιμήσεις και οι ενημερώσεις από τη συγκέντρωση πληροφοριών αντιμετωπίζονται χωριστά μέσω υφιστάμενων διαύλων.
Άρθρο 7
Σταδιακή εξάλειψη
Η σταδιακή εξάλειψη της αντίδρασης δυνάμει της παρούσας οδηγίας ακολουθεί την ίδια διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2. Το κράτος μέλος που επικαλέστηκε τη ρήτρα αλληλεγγύης, μόλις θεωρήσει ότι δεν χρειάζεται πλέον να διατηρείται ενεργή η επίκληση, γνωστοποιεί το γεγονός.
Άρθρο 8
Εκτίμηση των απειλών σε επίπεδο Ένωσης
1. Προκειμένου να γίνεται τακτική εκτίμηση των απειλών που αντιμετωπίζει η Ένωση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να ζητεί από την Επιτροπή, τον ΥΕ και τους οργανισμούς της Ένωσης, κατά περίπτωση, να καταρτίζουν εκθέσεις σχετικά με συγκεκριμένες απειλές.
2. Εκτός αν ορίζεται διαφορετικά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οι εκθέσεις αυτές βασίζονται αποκλειστικά σε διαθέσιμες εκτιμήσεις απειλών που έχουν καταρτιστεί από αρμόδια θεσμικά όργανα, λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης στο πλαίσιο υφιστάμενων ρυθμίσεων, καθώς και σε πληροφορίες που παρέχονται εθελοντικά από τα κράτη μέλη, αποφεύγοντας παράλληλα την αλληλοεπικάλυψη των προσπαθειών. Ο Συντονιστής Αντιτρομοκρατικής Δράσης της ΕΕ συνεργάζεται για την προετοιμασία των εν λόγω εκθέσεων, όταν χρειάζεται. Σύμφωνα με το άρθρο 346 παράγραφος 1 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ, κανένα κράτος μέλος δεν υποχρεούται να παρέχει πληροφορίες τη διάδοση των οποίων θεωρεί αντίθετη προς τα ουσιώδη συμφέροντα ασφάλειάς του.
Άρθρο 9
Επανεξέταση
1. Οι ρυθμίσεις δυνάμει της παρούσας απόφασης επανεξετάζονται περιοδικά ανάλογα με τις ανάγκες που προκύπτουν και σε κάθε περίπτωση εντός 12 μηνών από τη λήξη της επίκλησής, για να διασφαλίζεται ότι προσδιορίζονται και αντιμετωπίζονται τα σχετικά διδάγματα. Η επανεξέταση αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Συμβουλίου, με βάση κοινή έκθεση που εκπονείται από την Επιτροπή και τον ΥΕ.
2. Όταν χρειάζεται, η παρούσα απόφαση αναθεωρείται. Στην περίπτωση αυτή και σύμφωνα με το άρθρο 222 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, το Συμβούλιο επικουρείται από την Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας και τη Μόνιμη Επιτροπή Επιχειρησιακής Συνεργασίας σε Θέματα Εσωτερικής Ασφάλειας.
3. Όταν χρειάζεται, το Συμβούλιο μπορεί να προσαρμόζει τις ρυθμίσεις IPCR, ιδίως για την αντιμετώπιση αναγκών που εντοπίζονται από το Συμβούλιο στο πλαίσιο επανεξέτασης ή μετά από αναθεώρηση της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 10
Δημοσιονομικές επιπτώσεις
Οι τυχόν οικονομικοί πόροι που απαιτούνται για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης κινητοποιούνται εντός των προβλεπόμενων ετήσιων ορίων για τις δαπάνες και σύμφωνα με το πεδίο εφαρμογής των υφιστάμενων μέσων της Ένωσης, με παράλληλο σεβασμό των ετήσιων ανώτατων ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 11
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Λουξεμβούργο, 24 Ιουνίου 2014.