РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 230/2014 НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 11 март 2014 година
за създаване на Инструмент, допринасящ за стабилността и мира
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 209, параграф 1 и член 212, параграф 2 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта за законодателния акт на националните парламенти,
в съответствие с обикновената законодателна процедура (1),
като имат предвид, че:
(1)
Настоящият регламент съставлява един от инструментите, които осигуряват пряка подкрепа за външните политики на Съюза, и заменя Регламент (ЕО) № 1717/2006 на Европейския парламент и на Съвета (2), чието действие изтече на 31 декември 2013 г.
(2)
Опазването на мира, предотвратяването на конфликти и укрепването на международната сигурност, както и подпомагането на населението, на държавите и регионите, изправени пред природни или причинени от човека бедствия, са сред основните цели на външната дейност на Съюза, изложени, inter alia, в член 21 от Договора за Европейския съюз (ДЕС). Кризите и конфликтите, засягащи държави и региони, и други фактори като тероризма, организираната престъпност, насилието въз основа на пола, изменението на климата, предизвикателствата пред киберсигурността и заплахите за сигурността, произтичащи от природни бедствия, представляват риск за стабилността и сигурността. За да се решат тези въпроси ефективно и навременно, са необходими специфични финансови ресурси и инструменти, които могат да се прилагат по начин, допълващ хуманитарната помощ и инструментите за дългосрочно сътрудничество.
(3)
В заключенията си от 15-16 юни 2001 г. Европейският съвет одобри Програмата на Съюза за предотвратяване на конфликти, свързани с насилие, като подчерта „политическата ангажираност на Съюза да преследва предотвратяването на конфликтите като една от основните цели на външните отношения на Съюза“ и призна, че инструментите за сътрудничество за развитие могат да допринесат за постигането на тази цел. В заключенията на Съвета от 20 юни 2011 г. относно предотвратяване на конфликтите беше потвърдена отново валидността на тази програма като валидна основа за политиката за по-нататъшни действия на Съюза в областта на предотвратяването на конфликти. В заключенията си от 17 ноември 2009 г. Съветът одобри концепцията за повишаване на способностите на ЕС за посредничество и диалог.
(4)
В заключенията на Съвета от 19 ноември 2007 г. относно отговора на ЕС при ситуации на нестабилност, както и в заключенията на Съвета и представителите на правителствата на държавите членки, заседаващи в рамките на Съвета, относно сигурността и развитието, също от 19 ноември 2007 г., се изтъква, че взаимната обусловеност между развитието и сигурността следва да служи като основа за стратегиите и политиките на Съюза, за да допринася за съгласуваността на политиките за развитие, в съответствие с член 208 от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС), и за съгласуваността на външните действия на ЕС като цяло. По-конкретно, Съветът заключи, че бъдещата работа относно сигурността и развитието следва да включва последствията за сигурността и развитието от изменението на климата, въпросите на околната среда и на управлението на природните ресурси и миграцията.
(5)
На 12 декември 2003 г. Европейският съвет одобри Европейската стратегия за сигурност, а на 11 декември 2008 г. - и съвместния анализ на доклада за изпълнението ѝ. В своето съобщение, озаглавено „Стратегия за вътрешна сигурност на ЕС в действие: пет стъпки към една по-сигурна Европа“, Комисията отбелязва също важността на сътрудничеството с трети държави и регионални организации, особено за целите на борбата с многокомпонентни заплахи като трафика на хора, трафика на наркотици и тероризма.
(6)
В своето съобщение, озаглавено „ЕС в търсене на отговор за справяне със ситуации на несигурност - намеса в трудна среда с цел устойчиво развитие, стабилност и мир“, Комисията отчете съществения принос, който има Съюза за насърчаването на мира и стабилността посредством справяне с проявите на насилие и с основните причини за несигурността и за конфликтите, свързани с насилие. Настоящият регламент следва да допринася за постигането на тези цели.
(7)
На 8 декември 2008 г. Съветът одобри цялостен подход на Съюза към изпълнението на резолюции 1325 (2000 г.) и 1820 (2008 г.) на Съвета за сигурност на ООН относно жените, мира и сигурността, отчитайки тесните връзки между въпросите, свързани с мира, сигурността, развитието и равенството между половете. Съюзът многократно е призовавал за цялостно изпълнение на програмата относно жените, мира и сигурността, заложена в съответните резолюции на Съвета за сигурност на Организацията на обединените нации, със специален акцент върху необходимостта от борба с насилието срещу жените в ситуации на конфликт и от насърчаване на участието на жените в изграждането на мира.
(8)
Стратегическата рамка и планът за действие на ЕС относно правата на човека и демокрацията, приети от Съвета на 25 юни 2012 г., призовават за разработване на оперативни насоки, които да гарантират, че правата на човека се вземат предвид при формулирането и изпълнението на мерките за помощ в областта на борбата с тероризма, и в тях се подчертава, че премахването на изтезанията и други форми на жестоко, нечовешко или унизително отнасяне и надлежното провеждане на съдебния процес (включително презумпцията за невиновност, правото на справедлив процес и правото на защита) са приоритет на Съюза при прилагането на правата на човека.
(9)
Демокрацията и правата на човека са изведени на преден план в отношенията на Съюза с трети държави и поради това следва да се разглеждат като принципи в рамките на настоящия регламент.
(10)
В декларацията на Европейския съвет от 25 март 2004 г. относно борбата срещу тероризма бе призовано целите за противодействие на тероризма да бъдат включени в програмите за външна помощ. В Стратегията на Европейския съюз за борба тероризма, приета от Съвета на 30 ноември 2005 г., бе отправен призив да се засили сътрудничеството за борба с тероризма с трети държави и с Обединените нации. В заключенията на Съвета от 23 май 2011 г. относно засилването на връзките между вътрешното и външното измерение на борбата с тероризма се отправя призив за укрепване на капацитета на компетентните органи, които участват в борбата с тероризма в трети държави, в стратегическото програмиране на Инструмента за стабилност, създаден с Регламент (ЕО) № 1717/2006.
(11)
Регламент (ЕО) № 1717/2006, беше приет с цел да се даде възможност на Съюза да предостави последователен и цялостен отговор при ситуации на криза или на възникваща криза, за да се преодолеят специфични глобални и трансрегионални заплахи за сигурността и да се подобри готовността за действие при кризи. Настоящият регламент има за цел да се въведе преразгледан инструмент въз основа на опита от Регламент (ЕО) № 1717/2006, за да се увеличат ефикасността и съгласуваността на действията на Съюза в областта на ответните мерки при кризи, предотвратяването на конфликти, укрепване на мира и готовността за действие при кризи и за отговор на заплахите и предизвикателствата за сигурността.
(12)
Приетите съгласно настоящия регламент мерки следва да са насочени към постигане на целите на член 21 от ДЕС и на членове 208 и 212 от ДФЕС. Те могат да допълват и следва да бъдат съгласувани с мерките, приети от Съюза, при следване на целите на общата външна политика и политика на сигурност в рамките на дял V от ДЕС и мерките, приети в рамките на част пета от ДФЕС. Съветът и Комисията следва да си сътрудничат, за да гарантират тази съгласуваност, като всеки от тях действа съгласно съответните си правомощия.
(13)
Настоящият регламент следва да е съгласуван с разпоредбите относно организацията и функционирането на Европейската служба за външна дейност (ЕСВД), установени в Решение 2010/427/ЕС на Съвета (3). Декларацията на върховния представител от 2010 г. относно политическата отчетност потвърди принципите на диалог и консултации с Европейския парламент и на предоставяне на информация и докладване пред него.
(14)
Комисията и ЕСВД, в зависимост от случая, следва да осъществяват редовен и периодичен обмен на мнения и информация с Европейския парламент. Освен това, съгласно съответните междуинституционални споразумения в тази област, на Европейския парламент следва да бъде даден достъп до документи с цел правото на контрол по силата на Регламент (ЕС) № 182/2011 на Европейския парламент и на Съвета (4) да се упражнява по осведомен начин.
(15)
Общите правила и процедури за изпълнение на инструментите на Съюза за финансиране на външна дейност трябва да се определят в Регламент (ЕС) № 231/2014 на Европейския парламент и на Съвета (5).
(16)
С оглед осигуряване на еднакви условия за прилагането на настоящия регламент на Комисията следва да бъдат предоставени изпълнителни правомощия във връзка с програмирането и мерките за изпълнение. Тези правомощия следва да бъдат упражнявани в съответствие с Регламент (ЕС) № 182/2011.
(17)
Като се има предвид естеството на тези актове за изпълнение, по-специално характера на политическата им насоченост и отражението им върху бюджета, за тяхното приемане следва по принцип да се използва процедурата по разглеждане, освен в случай на мерки с малък финансов мащаб.
(18)
Комисията следва да приема актове за изпълнение с незабавно приложение, когато в надлежно обосновани случаи, свързани с необходимостта от бърза реакция на Съюза, наложителни причини за спешност изискват това.
(19)
Съюзът следва да се стреми към най-ефективно използване на наличните ресурси с оглед оптимизиране на въздействието на външната му дейност. Това следва да бъде постигнато чрез съгласуваност и взаимно допълване между инструментите на Съюза за външната дейност, както и чрез създаването на полезни взаимодействия между настоящия регламент, другите инструменти на Съюза за финансиране за външна дейност и другите политики на Съюза. Това следва да доведе и до взаимното укрепване на програмите, разработени в рамките на инструментите за финансиране на външната дейност.
(20)
Доколкото целите на настоящия регламент не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите членки, а поради обхвата и последиците от действието, могат да бъдат по-добре постигнати на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от ДЕС. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящият регламент не надхвърля необходимото за постигане на тези цели.
(21)
С настоящия регламент се определя финансов пакет за целия срок на прилагане на регламента, който да представлява основната референта сума по смисъла на точка 17 от Междуинституционалното споразумение от 2 декември 2013 г. между Европейския парламент, Съвета и Комисията относно бюджетната дисциплина, сътрудничеството по бюджетни въпроси и доброто финансово управление (6), за Европейския парламент и Съвета в рамките на годишната бюджетна процедура.
(22)
Уместно е срокът на прилагане на настоящия регламент да се съобрази с този на Регламент (ЕС, Евратом) № 1311/2013 на Съвета (7). Поради това настоящият регламент следва да се прилага от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2020 г.,
ПРИЕХА НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
ДЯЛ I
ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 1
Предмет и цели
1. С настоящия регламент се създава инструмент („Инструмент, допринасящ за стабилността и мира“), който за периода 2014-2020 г. осигурява пряко подпомагане на външните политики на Съюза, като увеличава ефикасността и съгласуваността на действията на Съюза в областите на ответните мерки при кризи, предотвратяване на конфликти, укрепване на мира и готовност за действие при кризи, както и действията му в отговор на глобалните и трансрегионалните заплахи.
2. Съюзът предприема мерки за сътрудничество за развитие, както и мерки за финансово, икономическо и техническо сътрудничество с трети държави, регионални и международни организации и други държавни субекти и представители на гражданското общество при условията, установени в настоящия регламент.
3. За целите на настоящия регламент терминът „представители на гражданското общество“ включва неправителствени организации, организации, представляващи коренното население, местни граждански групи и търговски асоциации, кооперации, профсъюзи, организации, представляващи икономически и социални интереси, местни организации (включително мрежи), които участват в децентрализирано регионално сътрудничество и интеграция, потребителски организации, женски и младежки организации, образователни организации, организации с културна насоченост, научни и изследователски организации, университети, църкви и религиозни асоциации и общности, медиите и всякакви неправителствени асоциации и частни и обществени фондации, за които е вероятно да допринесат за развитието на вътрешните политики или на външното им измерение. Други органи или субекти, които не са изброени в настоящия параграф, могат да бъдат финансирани, когато това е необходимо с оглед постигане на целите на настоящия регламент.
4. Специфичните цели на настоящия регламент са:
а)
в ситуация на криза или на възникваща криза да се способства бързо за стабилност, като се осигури ефективен отговор, предназначен да помогне да се запазят, установят или възстановят условията от съществено значение за правилното изпълнение на външните политики и действия на Съюза в съответствие с член 21 от ДЕС;
б)
да се способства за предотвратяването на конфликти и за осигуряването на капацитет и готовност за справяне с предкризисни и следкризисни ситуации и за изграждането на мира; както и
в)
да се посрещат специфични глобални и трансрегионални заплахи за мира, международната сигурност и стабилността.
Член 2
Съгласуваност и допълващ характер на помощта на Съюза
1. Комисията гарантира, че мерките, приети съгласно настоящия регламент, са съвместими с цялостната стратегическа рамка на политиките на Съюза за партньорските държави, и по-специално с целите на мерките, посочени в параграф 2, както и с други съответни мерки на Съюза.
2. Мерките, приети съгласно настоящия регламент, могат да бъдат допълващи към мерките, приети съгласно дял V от ДЕС и част пета от ДФЕС, и са съгласувани с тях. Мерките, приети съгласно настоящия регламент, надлежно отчитат вижданията на Европейския парламент.
3. Помощта на Съюза съгласно настоящия регламент допълва предвидената в рамките на инструментите на Съюза за външна помощ и се предоставя само дотолкова, доколкото адекватен и ефективен отговор не може да бъде осигурен в рамките на тези инструменти, и се планира и изпълнява по начин, по който се постига непрекъснатост на действията по силата на тези инструменти, когато това е приложимо.
4. Когато е възможно, включително при програмирането, се обхващат следните въпроси, имащи отражение върху всички сектори:
а)
насърчаване на демокрацията и доброто управление;
б)
правата на човека и хуманитарното право, включително правата на децата и правата на коренното население;
в)
недискриминацията;
г)
равенството между половете и укрепване на положението на жените;
д)
предотвратяването на конфликти; и
е)
изменението на климата.
5. Дейностите, попадащи в обхвата на Регламент (ЕО) № 1257/96 на Съвета (8) и на Решение (ЕС) № 1313 /2013/EС на Европейския парламент и на Съвета (9), които са допустими за финансиране съгласно тези актове, не се финансират съгласно настоящия регламент.
6. За да се подобрят ефективността и допълващият характер на мерките за помощ на Съюза и на националните мерки за помощ и за да се предотврати двойното финансиране, Комисията насърчава тясната координация между дейностите на Съюза и тези на държавите членки, както на равнище вземане на решения, така и при действия на място. За тази цел държавите членки и Комисията поддържат система за обмен на информация. Комисията може да предприема инициативи за насърчаване на тази координация. Освен това Комисията осигурява координацията и сътрудничеството с многостранни, регионални и подрегионални организации и други донори.
ДЯЛ II
ВИДОВЕ ПОМОЩ НА СЪЮЗА
Член 3
Помощ в отговор на ситуация на криза или на възникваща криза, за да се предотвратят конфликти
1. Съюзът предоставя техническа и финансова помощ в преследване на специфичните цели, определени в член 1, параграф 4, буква а), в отговор на следните извънредни и непредвидени ситуации:
а)
ситуация на неотложност, на криза или на възникваща криза;
б)
ситуация, застрашаваща демокрацията, законността и реда, защитата на правата на човека и основните свободи или сигурността и безопасността на лицата, по-специално на тези, изложени на насилие въз основа на пола в ситуации на нестабилност; или
в)
ситуация, застрашаваща да ескалира във въоръжен конфликт или да дестабилизира сериозно съответната трета държава или държави.
Такава помощ може също да бъде насочена към ситуации, при които Съюзът се е позовал на клаузите върху съществени елементи на международни споразумения, за да спре частично или изцяло сътрудничеството с трети държави.
2. Техническата и финансовата помощ, посочена в параграф 1, може да обхваща следното:
а)
подкрепа посредством предоставяне на техническа и логистична помощ за усилията, предприети от международни и регионални организации, както и от представители на гражданското общество, за насърчаване изграждането на доверие, посредничеството, диалога и помирението;
б)
подкрепа за изпълнение на резолюциите на Съвета за сигурност на ООН относно жените, мира и сигурността, и по-конкретно в нестабилни държави, държави с нерешен конфликт и държави след конфликт;
в)
подкрепа за установяване и функциониране на временни администрации, получили мандат в съответствие с международното право;
г)
подкрепа за развитие на демократични, плуралистични държавни институции, включително мерки за засилване ролята на жените в тези институции, на ефективна гражданска администрация и граждански надзор върху системата за сигурност, както и на мерки за засилване на капацитета на правоприлагащите и съдебните органи, които участват в борбата срещу тероризма, организираната престъпност и всички форми на незаконен трафик;
д)
подкрепа за международни наказателни съдилища и ad hoc национални съдилища, комисии за установяване на истината и помирение и механизми за правно уреждане на искове относно правата на човека и за отстояване и присъждане на права на собственост, установени в съответствие с международните стандарти в областта на правата на човека и на правовата държава;
е)
подкрепа за мерките, необходими за започване на възстановяване и реконструкция на ключови инфраструктури, жилища, обществени сгради и икономически активи, и съществен производствен капацитет, както и други мерки за повторното започване на икономическа дейност, създаването на заетост и установяването на минимални условия, необходими за устойчиво социално развитие;
ж)
подкрепа за граждански мерки, свързани с демобилизацията и реинтеграцията на бивши бойци и техните семейства в гражданското общество, и по целесъобразност тяхното репатриране, както и мерки за справяне с положението на децата и жените бойци;
з)
подкрепа за мерки за смекчаване на социалните ефекти от преструктурирането на въоръжените сили;
и)
подкрепа за мерки за справяне, в рамките на политиките за сътрудничество на Съюза и техните цели, със социално-икономическото въздействие върху гражданското население на противопехотни мини, неексплодирали взривни боеприпаси или взривни военни остатъци. Дейностите, финансирани съгласно настоящия регламент, могат да обхващат, наред с другото, обучение за рисковете, откриване на мини и прочистване от мини и във връзка с това, унищожаване на запасите;
й)
подкрепа за мерки за борба, в рамките на политиките за сътрудничество на Съюза и техните цели, с незаконната употреба и достъпа до огнестрелни оръжия, малки оръжия и леки въоръжения;
к)
подкрепа за мерки, които гарантират, че се отговаря адекватно на специфичните нужди на жените и децата в ситуации на криза и конфликт, включително излагането им на насилие въз основа на пола;
л)
подкрепа за възстановяване и реинтеграция на жертвите на въоръжен конфликт, включително мерки за справяне със специфичните нужди на жените и децата;
м)
подкрепа за мерки за насърчаване и защита на зачитането на правата на човека и основните свободи, демокрацията и правовата държава, и на съответните международни инструменти;
н)
подкрепа за социално-икономически мерки за насърчаване на справедливия достъп до природните ресурси и тяхното прозрачно управление в ситуация на криза или на възникваща криза, включително укрепване на мира;
о)
подкрепа за мерки за справяне с потенциалното въздействие на внезапни движения на населението във връзка с политическото положение и сигурността, включително. мерки за справяне с нуждите на приемните общности в ситуация на криза или на възникваща криза, включително укрепване на мира;
п)
подкрепа за мерки за насърчаване развитието и организацията на гражданското общество и неговото участие в политическия процес, включително мерки за засилване на ролята на жените в тези процеси и мерки за насърчаване на независими, плуралистични и професионални медии;
р)
подкрепа за мерки в отговор на природни или предизвикани от човека бедствия, които представляват заплаха за стабилността, и в отговор на заплахи за общественото здраве, свързани с пандемии, при липса на хуманитарна помощ и помощ за гражданска защита на Съюза или като допълнение към тази помощ.
3. В ситуациите, посочени в параграф 1 от настоящия член, Съюзът може също да предостави техническа и финансова помощ, която не попада изрично в обхвата на параграф 2 от настоящия член. Тази помощ се ограничава до извънредните мерки за помощ, посочени в член 7, параграф 2, които отговарят на всички от посочените по-долу условия:
а)
попадат както в общия обхват на настоящия регламент, така и на конкретните цели, определени в член 1, параграф 4, буква а);
б)
са ограничени по времетраене до периода, определен в член 7, параграф 2,
в)
обикновено биха били допустими съгласно други инструменти на Съюза за външна помощ или други компоненти на настоящия регламент, но които поради необходимостта от бърз отговор на ситуацията следва да бъдат осъществени чрез мерки при криза или възникваща криза.
Член 4
Помощ за предотвратяване на конфликти, укрепване на мира и готовност за действие при кризи
1. Съюзът предоставя техническа и финансова помощ за изпълнение на специфичните цели, определени в член 1, параграф 4, буква б). Тази помощ обхваща подкрепа за мерки, които целят изграждане и засилване на капацитета на Съюза и неговите партньори за предотвратяване на конфликти, укрепване на мира и справяне с предкризисни и следкризисни нужди в тясно сътрудничество с Организацията на обединените нации и други международни, регионални и подрегионални организации, държавни субекти и представители на гражданското общество по отношение на техните усилия за:
а)
насърчаване на ранното предупреждение и анализа на риска от конфликти при изготвянето и прилагането на политиките;
б)
улесняване и укрепване на капацитета в областта на изграждането на доверие, посредничеството, диалога и помирението, като се обърне особено внимание на възникващо напрежение между общностите;
в)
засилване на капацитета за участие и разгръщане в граждански мисии за стабилизиране;
г)
подобряване на възстановяването след конфликт, както и възстановяването след бедствие с отношение към политическото положение и сигурността;
д)
ограничаване на използването на природни ресурси за финансиране на конфликти и подпомагане на спазването от заинтересованите страни на инициативи като схемата за сертифициране в рамките на процеса от Кимбърли, особено по отношение осъществяването на ефективен местен контрол върху производството и търговията с природни ресурси.
2. Мерките съгласно настоящия член:
a)
включват трансфер на ноу-хау, обмен на информация и добри практики, оценка на риска или заплахата, научни изследвания и анализ, системи за ранно предупреждение, обучение и предоставяне на услуги;
б)
допринасят за по-нататъшното разгръщане на структурния диалог по въпросите за укрепването на мира;
в)
могат също да включват техническа и финансова помощ за изпълнението на дейности за подкрепа на укрепването на мира и на държавното изграждане.
Член 5
Помощ за справяне с глобалните, трансрегионалните и възникващите заплахи
1. Съюзът предоставя техническа и финансова помощ в преследване на специфичните цели, определени в член 1, параграф 4, буква в), в следните области:
а)
Заплахи за законността и реда, за сигурността и безопасността на лицата, за критични инфраструктури и за общественото здраве;
б)
смекчаване на ефекта и готовност за рискове, породени от умишлени действия, аварии или природни бедствия, свързани с химични, биологични, радиологични и ядрени материали или агенти;
2. Помощта в областите, посочени в параграф 1, буква а), обхваща подкрепа за мерки, насочени към:
а)
засилване на капацитета на правоприлагащите, съдебните и гражданските органи, които участват в борбата срещу тероризма, организираната престъпност, включително киберпрестъпността, и всички форми на незаконен трафик, както и в ефективния контрол върху незаконната търговия и транзит;
б)
справяне със заплахите за критичната инфраструктура, които могат да включват международния транспорт, включително превоза на пътници и товари, енергийните дейности и енергоразпределението и електронните информационни и комуникационни мрежи. С тези мерки се поставя акцент особено върху трансрегионалното сътрудничество и изпълнението на международните стандарти в областта на осъзнаване на риска, анализ на уязвимостта, аварийна готовност, управление на тревогите и на последиците;
в)
гарантиране на адекватен отговор на сериозни заплахи за общественото здраве, включително внезапно възникнали епидемии с потенциално транснационално въздействие;
г)
справяне с глобалните и трансрегионалните последици от изменението на климата, имащи потенциален дестабилизиращ ефект върху мира и сигурността.
3. По отношение на мерките, посочени в параграф 2, буква а):
а)
дава се приоритет на трансрегионалното сътрудничество, включващо две или повече трети държави, които са доказали ясна политическа воля за решаване на възникващите проблеми. Сътрудничество в борбата срещу тероризма може да бъде осъществявано също с отделни държави, региони и международни, регионални и подрегионални организации;
б)
те наблягат по-специално върху доброто управление и са в съответствие с международното право;
в)
по отношение на помощта за органите, които участват в борбата срещу тероризма, се дава приоритет на мерките за подкрепа, отнасящи се до развитието и укрепването на законодателството за противодействие на тероризма, изпълнението и практиката на финансовото право, на митническото право и на правото в областта на имиграцията, разработването на процедури за правоприлагане, които съответстват на най-високите международни стандарти и на международното право, укрепването на демократичния контрол и на институционалните механизми за надзор, както и предотвратяването на отявления радикализъм;
г)
по отношение на помощта, свързана с проблема с наркотиците, подобаващо внимание се отделя на международното сътрудничество, което цели насърчаване на добрите практики, свързани с намаляване на търсенето, производството и вредите.
4. Помощта в областите, посочени в параграф 1, буква б) обхваща подкрепа за мерки, насочени към:
а)
насърчаване на дейности за граждански научни изследвания като алтернатива на свързаните с отбраната научни изследвания;
б)
подобряване на практиките за безопасност, свързани с граждански обекти, в които чувствителни химични, биологични, радиологични и ядрени материали или агенти се съхраняват или се третират в контекста на гражданските програми за научни изследвания;
в)
оказване на подкрепа, в рамките на политиките за сътрудничество на Съюза и техните цели, за установяването на граждански инфраструктури и съответни граждански изследвания, необходими за закриването, разчистването или конверсията на оръжейни съоръжения и обекти, когато бъде обявено, че вече не са част от отбранителна програма;
г)
засилване на капацитета на компетентните граждански органи, участващи в развитието и изпълнението на ефективен контрол на незаконния трафик на химични, биологични, радиологични и ядрени материали или агенти (включително оборудването за тяхното производство или доставка);
д)
разработване на правната рамка и на институционалния капацитет за установяване и изпълнение на ефективни мерки за контрол при износ на изделия с двойна употреба, включително мерки за регионално сътрудничество;
е)
разработване на ефективни мерки за гражданска готовност при бедствия, планове за действие при извънредни ситуации, ответни мерки при кризи и капацитет за мерки за справяне с последиците.
ДЯЛ III
ПРОГРАМИРАНЕ И ИЗПЪЛНЕНИЕ
Член 6
Обща рамка
Помощта на Съюза се изпълнява в съответствие с Регламент (ЕС) № 236/2014 чрез:
а)
извънредни мерки за помощ и програми за временни мерки, посочени в член 7;
б)
тематични стратегически документи и многогодишни индикативни програми, посочени в член 8;
в)
годишни програми за действие, индивидуални мерки и специални мерки;
г)
мерки за подкрепа.
Член 7
Извънредни мерки за помощ и програми за временни мерки
1. Помощта на Съюза съгласно член 3 се предоставя посредством извънредни мерки за помощ и програми за временни мерки.
2. В ситуациите, посочени в член 3, параграф 1,Комисията може да приеме извънредни мерки за помощ, които изпълняват условията, определени в член 3, параграф 3. Такава извънредна мярка за помощ може да има срок до 18 месеца, който може да се удължи двукратно с допълнителен срок от най-много шест месеца, до общ срок от най-много 30 месеца, в случай на обективни и непредвидени пречки за нейното изпълнение, при условие че не се увеличава размерът на финансовите средства за мярката.
В случаи на продължителна кризи и конфликт Комисията може да приеме втора извънредна мярка за помощ със срок до 18 месеца.
Срокът на извънредната мярка за помощ, посочена в първа алинея, съчетан със срока на мярката, посочена във втора алинея, не може да превишава 36 месеца.
3. Когато разходите за извънредна мярка за помощ надхвърлят 20 000 000 EUR, тя се приема в съответствие с процедурата по разглеждане, посочена в член 16, параграф 3 от Регламент (ЕС) № 236/2014.
4. Преди да приеме или удължи срока на действие на извънредните мерки за помощ в размер до 20 000 000 EUR, Комисията информира Съвета относно тяхното естество и цели и относно предвидените финансови средства. Комисията информира по същия начин Съвета, преди да направи значителни и съществени промени във вече приетите извънредни мерки за помощ. Комисията взема предвид съответния политически подход на Съвета както при планирането, така и при последващото изпълнение на тези мерки в интерес на съгласуваността на външната дейност на Съюза.
5. Възможно най-рано след приемането на извънредна мярка за помощ и при всички положения в рамките на три месеца след това, Комисията докладва на Европейския парламент и на Съвета, като прави преглед на естеството, контекста и обосновката на приетите мерки, включително на допълващия характер на тези мерки спрямо текущия и планиран отговор на Съюза.
6. Комисията може да приеме програми за временни мерки в съответствие с процедурата по разглеждане, посочена в член 16, параграф 3 от Регламент (ЕС) № 236/2014, с оглед установяване или възстановяване на съществените условия, необходими за ефективното изпълнение на политиките за външно сътрудничество на Съюза.
Програмите за временни мерки се основават на извънредните мерки за помощ.
7. Комисията надлежно и своевременно информира Европейския парламент за планирането и изпълнението на помощта на Съюза съгласно член 3, включително за предвидените финансови средства, и информира също Европейския парламент за направените значителни промени или удължавания за тази помощ.
Член 8
Тематични стратегически документи и многогодишни индикативни програми
1. Тематичните стратегически документи представляват общата основа за изпълнението на помощта съгласно членове 4 и 5. Тематичните стратегически документи предоставят рамка за сътрудничество между Съюза и съответните партньорските държави или региони.
2. При подготовката и прилагането на тематични стратегически документи се съблюдават принципите за ефективност на помощта, като партньорство, координиране и където е приложимо, хармонизиране. За тази цел тематичните стратегически документи съответстват на документите за програмиране, одобрени или приети съгласно други инструменти на Съюза за външна помощ, и избягват дублирането с тях.
Тематичните стратегически документи по принцип се основават на диалога между Съюза и където е целесъобразно, имащите отношение държави членки, и съответните партньорски държави или региони с участието на гражданското общество и на регионалните и местните органи, така че да се гарантира, че съответните държави или региони поемат отговорност за процеса на програмиране в достатъчна степен.
При необходимост Съюзът и държавите членки се консултират помежду си на ранен етап от процеса на програмиране, за да се насърчи съгласуваността и взаимното допълване на действията им за сътрудничество.
3. Всеки тематичен стратегически документ се придружава от многогодишна индикативна програма, в която се обобщават приоритетните области, подбрани за финансиране от Съюза, специфичните цели, очакваните резултати, показателите за изпълнение и графикът за помощ от Съюза.
В многогодишната индикативна програма се определят индикативните финансови средства за всяка програма, като се отчитат нуждите и специфичните трудности на съответните партньорски държави или региони. Финансовите средства могат да бъдат представени под формата на определен диапазон, ако е необходимо.
4. Тематичните стратегически документи се одобряват и многогодишните индикативни програми се приемат от Комисията в съответствие с процедурата по разглеждане, посочена в член 16, параграф 3 от Регламент (ЕС) № 236/2014 Тази процедура се прилага и по отношение на съществени прегледи, които имат за резултат значително изменение на тематичните стратегически документи или на многогодишните индикативни програми.
5. Процедурата по разглеждане, посочена в член 16, параграф 3 от Регламент (ЕС) № 236/2014, не се прилага за несъществени изменения или технически корекции на тематичните стратегически документи и многогодишните индикативни програми, съгласно които средствата се пренасочват в рамките на индикативните финансови средства по приоритетни области или размерът на първоначалните индикативни средства се увеличава или намалява с не повече от 20 %, но със сума, която не превишава сумата от 10 000 000 евро, при условие че подобни изменения или технически корекции не засягат приоритетните области и целите, определени в тези документи.
В тези случаи измененията или техническите корекциите се съобщават незабавно на Европейския парламент и на представителите на държавите членки в комитета, посочен в член 11.
6. По надлежно обосновани наложителни причини за спешност свързани с необходимостта от бърз отговор от Съюза, Комисията може да изменя тематични стратегически документи и многогодишни индикативни програми в съответствие с процедурата, посочена в член 16, параграф 4 от Регламент (ЕС) № 236/2014.
7. При всяко програмиране или преразглеждане на програмите, което се прави след публикуването на доклада за междинен преглед, посочен в член 17 от Регламент (ЕС) № 236/2014 се отчитат резултатите, констатациите и заключенията, съдържащи се в посочения доклад.
Член 9
Гражданско общество
Изготвянето, програмирането, изпълнението и мониторингът на мерките по настоящия регламент се извършват в консултации с гражданското общество, когато това е възможно и целесъобразно.
Член 10
Права на човека
1. Комисията гарантира, че мерките, приети по настоящия регламент във връзка с борбата срещу тероризма и организираната престъпност, се изпълняват в съответствие с международното право, включително международното хуманитарно право.
2. В съответствие със Стратегическата рамка и плана за действие на ЕС относно правата на човека и демокрацията Комисията разработва оперативни насоки, които да гарантират, че правата на човека се вземат предвид при формулирането и изпълнението на мерките, посочени в параграф 1, по-специално по отношение на предотвратяването на изтезанията и други форми на жестоко, нечовешко или унизително отнасяне и надлежното провеждане на съдебния процес, включително презумпцията за невиновност, правото на справедлив процес и правото на защита. Измерението, свързано с правата на човека, присъства по недвусмислен начин и в мерките, насочени към киберсигурността и борбата срещу киберпрестъпността.
3. Комисията следи внимателно изпълнението на мерките, посочени в параграф 1, за да гарантира съответствието със задълженията по отношение правата на човека. Комисията включва информация по този въпрос в редовните си доклади.
ДЯЛ IV
ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 11
Комитет
Комисията се подпомага от комитет (Комитет относно Инструмента за стабилност и мир). Този комитет е комитет по смисъла на Регламент (ЕС) № 182/2011.
Член 12
Европейска служба за външна дейност
Настоящият регламент се прилага в съответствие с Решение 2010/427/ЕС, и по-специално с член 9 от него.
Член 13
Финансов пакет
1. Финансовият пакет за изпълнението на настоящия регламент за периода от 2014 г. до 2020 г. се определя на 2 338 719 000 EUR.
2. Годишните бюджетни кредити се разрешават от Европейския парламент и Съвета в границите, посочени в многогодишната финансова рамка.
3. През периода от 2014 г до 2020 г.:
a)
най-малко 70 процентни пункта от финансовия пакет се разпределят за мерки, попадащи в приложното поле на член 3, и
б)
съответно девет процентни пункта от финансовия пакет се разпределят за мерки, попадащи в приложното поле на член 4.
Член 14
Влизане в сила
Настоящият регламент влиза в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Прилага се от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2020 г.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави членки.
Съставено в Страсбург на 11 март 2014 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 230/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Μαρτίου 2014
για τη θέσπιση μηχανισμού συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 209 παράγραφος 1 και το άρθρο 212 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει έναν από τους μηχανισμούς άμεσης στήριξης των εξωτερικών πολιτικών της Ένωσης και διαδέχεται τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1717/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), ο οποίος έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2013.
(2)
Η διατήρηση της ειρήνης, η πρόληψη των συγκρούσεων, η ενίσχυση της διεθνούς ασφάλειας και η συνδρομή σε πληθυσμούς, χώρες και περιοχές που αντιμετωπίζουν φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές συγκαταλέγονται στους πρωταρχικούς στόχους της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, όπως καθορίζονται, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 21 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Οι κρίσεις και οι συγκρούσεις που πλήττουν χώρες και περιοχές, καθώς και άλλοι παράγοντες, όπως η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, η βία που ασκείται με βάση το φύλο του θύματος, η κλιματική αλλαγή, τα ζητήματα ασφαλείας στον κυβερνοχώρο και οι απειλές κατά της ασφάλειας που προκύπτουν από φυσικές καταστροφές, συνιστούν κίνδυνο για τη σταθερότητα και την ασφάλεια. Για να αντιμετωπιστούν εγκαίρως και αποτελεσματικώς τα προβλήματα αυτά, απαιτούνται ειδικοί χρηματοοικονομικοί πόροι και χρηματοδοτικοί μηχανισμοί που θα συμπληρώνουν τους μηχανισμούς ανθρωπιστικής βοήθειας και μακροπρόθεσμης συνεργασίας.
(3)
Στα συμπεράσματά του της 15ης και 16ης Ιουνίου 2001, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε το πρόγραμμα της Ένωσης για την πρόληψη βίαιων συγκρούσεων, όπου υπογραμμιζόταν η πολιτική δέσμευση της Ένωσης να επιδιώξει την πρόληψη των συγκρούσεων ως έναν από τους κύριους στόχους των εξωτερικών της σχέσεων, και αναγνώρισε ότι οι μηχανισμοί αναπτυξιακής συνεργασίας μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου αυτού. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2011 για την πρόληψη των συγκρούσεων επιβεβαιώθηκε ότι το εν λόγω πρόγραμμα συνιστά έγκυρη βάση πολιτικής για την ανάπτυξη περαιτέρω δράσεων της Ένωσης για την πρόληψη των συγκρούσεων. Στα συμπεράσματά του της 17ης Νοεμβρίου 2009, το Συμβούλιο ενέκρινε τη «γενική ιδέα για την ενίσχυση των δυνατοτήτων διαμεσολάβησης και διαλόγου της ΕΕ».
(4)
Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 19ης Νοεμβρίου 2007 σχετικά με την ανταπόκριση της ΕΕ σε ευαίσθητες καταστάσεις καθώς και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου, επίσης της 19ης Νοεμβρίου 2007, σχετικά με την ασφάλεια και την ανάπτυξη τονίζεται ότι η σύνδεση ανάπτυξης και ασφάλειας θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στις στρατηγικές και τις πολιτικές της Ένωσης, συμβάλλοντας στη συνοχή των αναπτυξιακών πολιτικών σύμφωνα με το άρθρο 208 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και στη συνοχή της εξωτερικής δράσης της Ένωσης γενικά. Ειδικότερα, το Συμβούλιο κατέληξε ότι στις μελλοντικές εργασίες στον τομέα της ασφάλειας και της ανάπτυξης θα πρέπει να περιληφθούν οι επιπτώσεις που έχουν στην ασφάλεια και την ανάπτυξη η κλιματική αλλαγή, τα ζητήματα περιβάλλοντος και διαχείρισης φυσικών πόρων και η μετανάστευση.
(5)
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την ευρωπαϊκή στρατηγική ασφαλείας στις 12 Δεκεμβρίου 2003 και την κοινή ανάλυση της έκθεσης εφαρμογής της στις 11 Δεκεμβρίου 2008. Στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Η στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ στην πράξη: πέντε βήματα για μια ασφαλέστερη Ευρώπη», η Επιτροπή υπογράμμισε επίσης τη σημασία της συνεργασίας με τρίτες χώρες και περιφερειακούς οργανισμούς, ιδίως για τους σκοπούς της καταπολέμησης πολλαπλών απειλών, όπως της εμπορίας ανθρώπων, της διακίνησης ναρκωτικών και της τρομοκρατίας.
(6)
Στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Για την ανταπόκριση της ΕΕ σε ευαίσθητες καταστάσεις - δέσμευση σε περιβάλλοντα δυσμενή για τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη σταθερότητα και την ειρήνη», η Επιτροπή αναγνωρίζει την ουσιαστική συμβολή της Ένωσης στην προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας, μέσω της αντιμετώπισης των εκδηλώσεων βίας και των βαθυτέρων αιτίων της ανασφάλειας και των βίαιων συγκρούσεων. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων αυτών.
(7)
Την 8η Δεκεμβρίου 2008, το Συμβούλιο ενέκρινε συνολική προσέγγιση για την εφαρμογή από την Ένωση των αποφάσεων αριθ. 1325 (2000) και 1820 (2000) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια, αναγνωρίζοντας τον στενό συσχετισμό των ζητημάτων της ειρήνης, της ασφάλειας, της ανάπτυξης και της ισότητας των φύλων. Η Ένωση έχει επανειλημμένως ζητήσει την πλήρη εφαρμογή του προγράμματος για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια που θεσπίζεται στις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, και έχει υπογραμμίσει ιδίως την ανάγκη να καταπολεμηθεί η βία κατά των γυναικών σε καταστάσεις συγκρούσεων και να προωθηθεί η συμμετοχή των γυναικών στην εγκαθίδρυση της ειρήνης.
(8)
Στο στρατηγικό πλαίσιο και στο σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, τα οποία εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 25 Ιουνίου 2012, ζητείται η ανάπτυξη επιχειρησιακής καθοδήγησης, ώστε τα ανθρώπινα δικαιώματα να συνυπολογίζονται στον σχεδιασμό και την εφαρμογή μέτρων στήριξης αντιτρομοκρατικών δράσεων, και τονίζεται ότι η εξάλειψη των βασανιστηρίων και άλλων μορφών σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης καθώς και ο σεβασμός των διαδικαστικών εγγυήσεων (όπως του τεκμηρίου αθωότητας, του δικαιώματος αμερόληπτης δίκης και των δικαιωμάτων υπεράσπισης) αποτελούν προτεραιότητα της Ένωσης στην εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
(9)
Η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι στην πρώτη γραμμή των σχέσεων της Ένωσης με τις τρίτες χώρες και συνεπώς λογίζονται ως αρχές στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού.
(10)
Στη δήλωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, της 25ης Μαρτίου 2004, ζητείται η ενσωμάτωση των αντιτρομοκρατικών στόχων στα προγράμματα εξωτερικής βοήθειας. Στην αντιτρομοκρατική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία υιοθέτησε το Συμβούλιο στις 30 Νοεμβρίου 2005, ζητείται ενίσχυση της αντιτρομοκρατικής συνεργασίας με τις τρίτες χώρες και τα Ηνωμένα Έθνη. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 23ης Μαΐου 2011 για την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των εσωτερικών και των εξωτερικών πτυχών του αγώνα κατά της τρομοκρατίας ζητείται να ενισχυθούν οι ικανότητες των αρμόδιων αρχών που ασχολούνται με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε τρίτες χώρες στο πλαίσιο του στρατηγικού προγραμματισμού του Μηχανισμού Σταθερότητας που θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1717/2006.
(11)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1717/2006 εκδόθηκε για να μπορεί η Ένωση να δρα με συνεκτικό και ολοκληρωμένο τρόπο σε καταστάσεις κρίσης και αναδυόμενης κρίσης και να αντιμετωπίζει συγκεκριμένες διεθνείς και διαπεριφερειακές απειλές κατά της ασφάλειας, και για να μπορέσει να ενισχύσει την ετοιμότητα της για την αντιμετώπιση κρίσεων. Στόχος του παρόντος κανονισμού είναι η θέσπιση αναθεωρημένου μηχανισμού, βάσει της πείρας που έχει αποκτηθεί από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1717/2006, ώστε να αυξηθεί η αποδοτικότητα και η συνοχή των δράσεων της Ένωσης όσον αφορά την αντιμετώπιση κρίσεων, την πρόληψη των συγκρούσεων, την ειρήνευση και την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση κρίσεων απειλών και προκλήσεων ασφαλείας.
(12)
Τα μέτρα που θεσπίζονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να εξυπηρετούν τους στόχους του άρθρου 21 της ΣΕΕ και των άρθρων 208 και 212 της ΣΛΕΕ. Μπορούν να συμπληρώνουν και πρέπει να συνάδουν με τα μέτρα που λαμβάνει η Ένωση για την επίτευξη των στόχων της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, στο πλαίσιο του τίτλου V της ΣΕΕ, καθώς και με τα μέτρα που θεσπίζονται στο πλαίσιο του πέμπτου μέρους της ΣΛΕΕ. Το Συμβούλιο και η Επιτροπή πρέπει να συνεργάζονται για τη διασφάλιση της συνοχής αυτής, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
(13)
Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να συνάδει με τις διατάξεις περί της οργάνωσης και της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) όπως καθορίζονται στην απόφαση 2010/427/EΕ (3). Η δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου του 2010 για την πολιτική λογοδοσία επιβεβαίωσε τις αρχές του διαλόγου, της διαβούλευσης, της πληροφόρησης και της αναφοράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
(14)
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ, κατά περίπτωση, θα πρέπει να προβαίνουν σε τακτικές και συχνές ανταλλαγές απόψεων και πληροφοριών με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επιπλέον, σύμφωνα με τις σχετικές διοργανικές συμφωνίες, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να έχει πρόσβαση στα έγγραφα, για να μπορεί να ασκεί το δικαίωμα του ελέγχου που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) έχοντας την κατάλληλη ενημέρωση.
(15)
Στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 231/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) προβλέπονται κοινοί κανόνες και διαδικασίες για την εφαρμογή των μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης της Ένωσης.
(16)
Για να εξασφαλιστούν ενιαίες συνθήκες εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να ανατεθούν εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Επιτροπή που αφορούν τον προγραμματισμό και τα μέτρα εκτέλεσης. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
(17)
Λαμβανομένου υπόψη του χαρακτήρα των εν λόγω εκτελεστικών πράξεων, ιδίως δε της λειτουργίας τους ως μέσων προσανατολισμού της πολιτικής και των δημοσιονομικών τους επιπτώσεων, θα πρέπει για την έκδοσή τους να εφαρμόζεται κατ' αρχήν η διαδικασία εξέτασης, εξαιρουμένων των μέτρων μικρής οικονομικής κλίμακας.
(18)
Η Επιτροπή θα πρέπει να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις που έχουν άμεση εφαρμογή όταν, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις που συνδέονται με την ανάγκη ταχείας αντίδρασης της Ένωσης, αυτό επιβάλλεται από επιτακτικούς λόγους επείγουσας ανάγκης.
(19)
Η Ένωση θα πρέπει να επιδιώξει την αποδοτικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων για να βελτιστοποιήσει τον αντίκτυπο της εξωτερικής δράσης της. Αυτό πρέπει να επιτευχθεί με τη συνοχή και τη συμπληρωματικότητα των ενωσιακών μηχανισμών εξωτερικής δράσης, καθώς και με τη δημιουργία συνεργιών μεταξύ του παρόντος Μηχανισμού, άλλων ενωσιακών μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης και άλλων πολιτικών της Ένωσης. Θα πρέπει δε περαιτέρω να οδηγήσει σε αμοιβαία ενίσχυση των προγραμμάτων που καταρτίζονται στο πλαίσιο αυτών των μηχανισμών.
(20)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας ή των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση δύναται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 5 της ΣΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των στόχων αυτών.
(21)
Ο παρών κανονισμός προβλέπει, για τη διάρκεια ισχύος του, δημοσιονομικό κονδύλιο το οποίο αποτελεί το ποσό προνομιακής αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της διοργανικής συμφωνίας της 2ας Δεκεμβρίου 2013 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (6), για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού.
(22)
Είναι σκόπιμο να ευθυγραμμιστεί η διάρκεια ισχύος του παρόντος κανονισμού με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 (7) του Συμβουλίου. Κατά συνέπεια, ο παρών κανονισμός θα πρέπει ισχύσει από 1ης Ιανουαρίου 2014 έως 31ης Δεκεμβρίου 2020,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΤΙΤΛΟΣ Ι
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 1
Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής
1. Ο παρών κανονισμός θεσπίζει μηχανισμό («μηχανισμός συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη»), ο οποίος παρέχει, για το διάστημα 2014-2020, άμεση στήριξη στις εξωτερικές πολιτικές της Ένωσης μέσω της αύξησης της αποδοτικότητας και της συνοχής των δράσεων της Ένωσης στους τομείς της αντιμετώπισης κρίσεων, ετοιμότητας προς αντιμετώπιση κρίσεων, πρόληψης ενόπλων συγκρούσεων και, ειρήνευσης, καθώς και όσον αφορά την αντιμετώπιση παγκόσμιων και διαπεριφερειακών απειλών.
2. Η Ένωση λαμβάνει μέτρα αναπτυξιακής συνεργασίας, καθώς και μέτρα χρηματοδοτικής, οικονομικής και τεχνικής συνεργασίας με τρίτες χώρες, περιφερειακούς και διεθνείς οργανισμούς, άλλους κρατικούς φορείς και παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού.
3. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, στους «παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών» συγκαταλέγονται οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι οργανώσεις αυτοχθόνων πληθυσμών, οι τοπικές ομάδες πολιτών και οι επαγγελματικές ενώσεις, οι συνεταιρισμοί, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι οργανώσεις που εκπροσωπούν οικονομικά και κοινωνικά συμφέροντα, οι τοπικές οργανώσεις (περιλαμβανομένων των δικτύων) που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αποκεντρωμένης περιφερειακής συνεργασίας και ολοκλήρωσης, οι οργανώσεις καταναλωτών, οι οργανώσεις γυναικών και νέων, οι εκπαιδευτικοί, πολιτιστικοί, ερευνητικοί και επιστημονικοί οργανισμοί, τα πανεπιστήμια, οι εκκλησίες και οι θρησκευτικές οργανώσεις και κοινότητες, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης καθώς και όλες οι μη κυβερνητικές ενώσεις και τα ιδιωτικά και δημόσια ιδρύματα που μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη ή την εξωτερική διάσταση των εσωτερικών πολιτικών. Όταν είναι αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων του παρόντος κανονισμού, είναι δυνατή η χρηματοδότηση και άλλων φορέων ή παραγόντων που δεν αναφέρονται στην παρούσα παράγραφο.
4. Οι ειδικοί στόχοι του παρόντος κανονισμού είναι οι ακόλουθοι:
α)
σε καταστάσεις κρίσης ή αναδυόμενης κρίσης, η ταχεία συμβολή στη σταθερότητα, μέσω της ανάπτυξης αποτελεσματικής δράσης σχεδιασμένης να βοηθήσει στη διατήρηση, τη διαμόρφωση ή την αποκατάσταση των συνθηκών που είναι αναγκαίες για την κατάλληλη υλοποίηση των εξωτερικών πολιτικών και δράσεων της Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 21 της ΣΕΕ,
β)
η συμβολή στην πρόληψη συγκρούσεων και στη διασφάλιση της ικανότητας και της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστάσεων πριν και μετά την κρίση και την εγκαθίδρυση της ειρήνης, και
γ)
η αντιμετώπιση συγκεκριμένων παγκόσμιων και διαπεριφερειακών απειλών κατά της ειρήνης, της διεθνούς ασφάλειας και της σταθερότητας.
Άρθρο 2
Συνοχή και συμπληρωματικότητα της ενωσιακής βοήθειας
1. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι τα μέτρα που θεσπίζονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού συνάδουν με το συνολικό στρατηγικό πλαίσιο πολιτικής της Ένωσης για τις χώρες-εταίρους και ειδικότερα με τους στόχους των μέτρων που αναφέρονται στην παράγραφο 2, καθώς και με άλλα σχετικά ενωσιακά μέτρα.
2. Τα μέτρα που θεσπίζονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού μπορούν να συμπληρώνουν και συνάδουν με τα μέτρα που θεσπίζονται δυνάμει του τίτλου V της ΣΕΕ και του πέμπτου μέρους της ΣΛΕΕ. Στα μέτρα που θεσπίζονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού συνεκτιμώνται δεόντως οι απόψεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
3. Η ενωσιακή βοήθεια που παρέχεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού είναι συμπληρωματική προς τη βοήθεια που προβλέπεται στο πλαίσιο των ενωσιακών μηχανισμών εξωτερικής βοήθειας, παρέχεται μόνον εφόσον δεν είναι δυνατόν να αναπτυχθεί επαρκής και αποτελεσματική δράση στο πλαίσιο των προαναφερόμενων μηχανισμών και σχεδιάζεται και εκτελείται κατά τρόπο που να εξασφαλίζει τη συνέχεια των δράσεων στο πλαίσιο των εν λόγω μηχανισμών, κατά περίπτωση.
4. Ει δυνατόν, λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα διατομεακά θέματα, μεταξύ άλλων και στον προγραμματισμό:
α)
προαγωγή της δημοκρατίας και χρηστή διακυβέρνηση,
β)
ανθρώπινα δικαιώματα και ανθρωπιστικό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των παιδιών και των δικαιωμάτων των αυτόχθονων πληθυσμών,
γ)
αποφυγή διακρίσεων,
δ)
ισότητα των φύλων και χειραφέτηση των γυναικών,
ε)
πρόληψη συγκρούσεων, και
στ)
κλιματική αλλαγή.
5. Δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογή του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1257/96 (8) του Συμβουλίου και της απόφασης αριθ. 1313/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) και είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση δυνάμει των εν λόγω πράξεων δεν χρηματοδοτούνται βάσει του παρόντος κανονισμού.
6. Για να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα και η συμπληρωματικότητα των ενωσιακών και των εθνικών μέτρων παροχής βοήθειας, καθώς και για να αποφευχθεί η διπλή χρηματοδότηση, η Επιτροπή προωθεί τον στενό συντονισμό των δραστηριοτήτων της Ένωσης με τις δραστηριότητες των κρατών μελών τόσο σε επίπεδο λήψης αποφάσεων όσο και επιτόπου. Προς τούτο, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή χρησιμοποιούν σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών. Η Επιτροπή μπορεί να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για την προώθηση του συντονισμού αυτού. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή διασφαλίζει τον συντονισμό και τη συνεργασία με πολυμερείς, περιφερειακούς και υποπεριφερειακούς οργανισμούς και άλλους δωρητές.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ
ΤΥΠΟΙ ΕΝΩΣΙΑΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ
Άρθρο 3
Βοήθεια για την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης ή αναδυόμενης κρίσης με σκοπό την πρόληψη συγκρούσεων
1. Η Ένωση παρέχει τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια για την επίτευξη των ειδικών στόχων που ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 4 στοιχείο α) ανταποκρινόμενη στις ακόλουθες εξαιρετικές και απρόβλεπτες καταστάσεις:
α)
σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, κρίσης ή αναδυόμενης κρίσης,
β)
σε περιπτώσεις καταστάσεων που συνιστούν απειλή για τη δημοκρατία, τη δημόσια τάξη, την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών ή την ασφάλεια και την προστασία των ατόμων, ιδίως εκείνων που είναι εκτεθειμένα σε βία ασκούμενη με βάση το φύλο του θύματος σε καταστάσεις αστάθειας, ή
γ)
σε περιπτώσεις καταστάσεων οι οποίες υπάρχει κίνδυνος να κλιμακωθούν σε ένοπλες συγκρούσεις ή να αποσταθεροποιήσουν σοβαρά την ή τις εμπλεκόμενες τρίτες χώρες.
Η βοήθεια αυτή μπορεί επίσης να λαμβάνεται για την αντιμετώπιση καταστάσεων κατά τις οποίες η Ένωση επικαλείται τις ρήτρες ουσιωδών στοιχείων που περιλαμβάνονται σε διεθνείς συμφωνίες, για να αναστείλει, εν όλω ή εν μέρει, τη συνεργασία της με τρίτες χώρες.
2. Η τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια που αναφέρεται στην παράγραφο 1 μπορεί να καλύπτει τα ακόλουθα:
α)
στήριξη μέσω της παροχής τεχνικής και υλικοτεχνικής βοήθειας των προσπαθειών που αναλαμβάνουν διεθνείς και περιφερειακοί οργανισμοί, καθώς επίσης κρατικοί φορείς και παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών για την προώθηση της ανάπτυξης εμπιστοσύνης, της διαμεσολάβησης, του διαλόγου και της συμφιλίωσης,
β)
στήριξη της εφαρμογής των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια, ιδίως σε ευάλωτες χώρες, σε χώρες όπου βρίσκονται σε εξέλιξη συγκρούσεις και σε χώρες που εξέρχονται από συγκρούσεις,
γ)
στήριξη της συγκρότησης και λειτουργίας προσωρινών διοικήσεων οριζόμενων σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο,
δ)
στήριξη της ανάπτυξης δημοκρατικών και πλουραλιστικών κρατικών θεσμών, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την ενίσχυση του ρόλου των γυναικών στους εν λόγω θεσμούς, της αποτελεσματικής πολιτικής διοίκησης και της πολιτικής επίβλεψης του συστήματος ασφαλείας, καθώς και μέτρων για την ενίσχυση των ικανοτήτων των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών που συμμετέχουν στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος και όλων των μορφών παράνομης διακίνησης,
ε)
στήριξη διεθνών ποινικών δικαστηρίων και ειδικών εθνικών δικαστηρίων, επιτροπών εξακρίβωσης της αλήθειας και συμφιλίωσης καθώς και μηχανισμών για τη νομική διευθέτηση καταγγελιών σχετικών με τα ανθρώπινα δικαιώματα και για τη διεκδίκηση και επιδίκαση δικαιωμάτων ιδιοκτησίας που συγκροτούνται σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου,
στ)
στήριξη μέτρων αναγκαίων για την έναρξη της αποκατάστασης και ανοικοδόμησης βασικών υποδομών, καταλυμάτων, δημόσιων κτιρίων και οικονομικών περιουσιακών στοιχείων, καθώς και της βασικής παραγωγικής ικανότητας, και άλλων μέτρων για την αναθέρμανση της οικονομικής δραστηριότητας, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την εξασφάλιση των ελάχιστων συνθηκών που είναι αναγκαίες για βιώσιμη κοινωνική ανάπτυξη,
ζ)
στήριξη μη στρατιωτικών μέτρων που συνδέονται με την αποστράτευση και την επανένταξη πρώην μαχητών και των οικογενειών τους στην κοινωνία των πολιτών και, κατά περίπτωση, του επαναπατρισμού τους, καθώς και μέτρων για την αντιμετώπιση της κατάστασης των παιδιών στρατιωτών και των μαχητριών,
η)
στήριξη μέτρων για τον μετριασμό των κοινωνικών επιπτώσεων της αναδιάρθρωσης των ένοπλων δυνάμεων,
θ)
στήριξη μέτρων για την αντιμετώπιση στο πλαίσιο των ενωσιακών πολιτικών συνεργασίας και των στόχων τους των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων που έχουν στον άμαχο πληθυσμό οι νάρκες ξηράς κατά προσωπικού, οι μη εκραγέντες μηχανισμοί ή τα εκρηκτικά κατάλοιπα του πολέμου. Οι δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού μπορούν να καλύπτουν, μεταξύ άλλων, την εκπαίδευση όσον αφορά τους κινδύνους, την ανίχνευση ναρκών και την εκκαθάριση ναρκοπεδίων και, σε συνδυασμό με τα προαναφερόμενα, την καταστροφή των αποθεμάτων,
ι)
στήριξη μέτρων για την καταπολέμηση στο πλαίσιο των ενωσιακών πολιτικών συνεργασίας και των στόχων τους της παράνομης χρήσης και της πρόσβασης σε φορητά όπλα και ελαφρύ οπλισμό,
ια)
στήριξη μέτρων για την εξασφάλιση της επαρκούς κάλυψης των ειδικών αναγκών των γυναικών και των παιδιών σε καταστάσεις κρίσης και συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσής τους σε βία ασκούμενη με βάση το φύλο του θύματος,
ιβ)
στήριξη της αποκατάστασης και της επανένταξης των θυμάτων ένοπλων συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών των γυναικών και των παιδιών,
ιγ)
στήριξη μέτρων για την προώθηση και προάσπιση του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καθώς και των συναφών διεθνών πράξεων,
ιδ)
στήριξη των κοινωνικοοικονομικών μέτρων για την προώθηση της δίκαιης πρόσβασης στους φυσικούς πόρους και της διαφανούς διαχείρισής τους σε καταστάσεις κρίσης ή αναδυόμενης κρίσης, συμπεριλαμβανομένης της εγκαθίδρυσης της ειρήνης,
ιε)
στήριξη μέτρων για την αντιμετώπιση των δυνητικών επιπτώσεων αιφνίδιων μετακινήσεων πληθυσμών οι οποίες επηρεάζουν την πολιτική κατάσταση και την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την κάλυψη των αναγκών κοινοτήτων υποδοχής σε καταστάσεις κρίσης ή αναδυόμενης κρίσης, συμπεριλαμβανομένης της εγκαθίδρυσης της ειρήνης,
ιστ)
στήριξη μέτρων για την προώθηση της ανάπτυξης και της οργάνωσης της κοινωνίας των πολιτών και της συμμετοχής της στην πολιτική διαδικασία, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την ενίσχυση του ρόλου των γυναικών στις εν λόγω διαδικασίες και μέτρων για την προαγωγή ανεξάρτητων, πλουραλιστικών και επαγγελματικών μέσων ενημέρωσης,
ιζ)
στήριξη μέτρων για την αντιμετώπιση φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών που απειλούν τη σταθερότητα, καθώς και απειλών κατά της δημόσιας υγείας σχετιζόμενων με πανδημίες, σε περίπτωση που δεν παρέχεται ενωσιακή ανθρωπιστική βοήθεια και βοήθεια πολιτικής προστασίας ή συμπληρωματικά προς τη βοήθεια αυτή.
3. Στις καταστάσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, η Ένωση μπορεί να παρέχει τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια που δεν καλύπτεται ρητά στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου. Η βοήθεια αυτή περιορίζεται στα έκτακτα μέτρα βοήθειας του άρθρου 7 παράγραφος 2 τα οποία πληρούν όλους τους ακόλουθους όρους:
α)
εμπίπτουν στο γενικό πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού και στους ειδικούς στόχους του άρθρου 1 παράγραφος 4 στοιχείο α),
β)
περιορίζονται ως προς τη διάρκειά τους στο χρονικό διάστημα που ορίζει το άρθρο 7 παράγραφος 2,
γ)
θα ήταν υπό κανονικές συνθήκες επιλέξιμα στο πλαίσιο άλλων ενωσιακών μηχανισμών εξωτερικής βοήθειας ή άλλων συνιστωσών του παρόντος κανονισμού, αλλά, λόγω της ανάγκης ταχείας αντιμετώπισης της κατάστασης, θα πρέπει να υλοποιηθούν με μέτρα για την αντιμετώπιση κρίσεων ή αναδυόμενων κρίσεων.
Άρθρο 4
Βοήθεια για την πρόληψη συγκρούσεων, την ειρήνευση και την ετοιμότητα προς αντιμετώπιση κρίσεων
1. Η Ένωση παρέχει τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια προς επιδίωξη των ειδικών στόχων που εκτίθενται στο άρθρο 1 παράγραφος 4 στοιχείο β). Αυτή η βοήθεια καλύπτει τη στήριξη μέτρων που στοχεύουν στην οικοδόμηση και την ενίσχυση των ικανοτήτων της Ένωσης και των εταίρων της όσον αφορά την πρόληψη συγκρούσεων, την εγκαθίδρυση της ειρήνης και την κάλυψη των αναγκών πριν και μετά την κρίση, σε στενό συντονισμό με τα Ηνωμένα Έθνη και άλλους διεθνείς, περιφερειακούς και υποπεριφερειακούς οργανισμούς, κρατικούς φορείς και παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών, στο πλαίσιο των προσπαθειών τους για:
α)
την προαγωγή της έγκαιρης προειδοποίησης και της ανάλυσης των κινδύνων με προσοχή στη διάσταση των συγκρούσεων κατά τη χάραξη και την εφαρμογή πολιτικών,
β)
τη διευκόλυνση και ανάπτυξη ικανοτήτων όσον αφορά την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, τη διαμεσολάβηση, τον διάλογο και τη συμφιλίωση, με ιδιαίτερη προσοχή σε αναδυόμενες διακοινοτικές εντάσεις,
γ)
την ενίσχυση των ικανοτήτων συμμετοχής και ανάπτυξης δυνάμεων σε μη στρατιωτικές αποστολές σταθεροποίησης,
δ)
τη βελτίωση της ανάκαμψης έπειτα από συγκρούσεις και καταστροφές οι οποίες επηρεάζουν την πολιτική κατάσταση και την ασφάλεια,
ε)
τον μετριασμό της χρήσης φυσικών πόρων για τη χρηματοδότηση συγκρούσεων καθώς και τη στήριξη της συμμόρφωσης των εμπλεκομένων με πρωτοβουλίες όπως το σύστημα πιστοποίησης της διαδικασίας Κίμπερλυ, ιδίως όσον αφορά τη διενέργεια αποδοτικών εγχώριων ελέγχων της παραγωγής και της εμπορίας φυσικών πόρων.
2. Τα μέτρα που αναφέρονται στο παρόν άρθρο:
α)
περιλαμβάνουν τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την ανταλλαγή πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών ή την αξιολόγηση των κινδύνων/απειλών, την έρευνα και την ανάλυση, τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, την κατάρτιση και την παροχή υπηρεσιών,
β)
συμβάλλουν στην περαιτέρω ανάπτυξη διαρθρωμένου διαλόγου επί ζητημάτων εγκαθίδρυσης της ειρήνης,
γ)
μπορούν να συμπεριλάβουν χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια για την υλοποίηση δράσεων στήριξης της εγκαθίδρυσης της ειρήνης και της συγκρότησης κράτους.
Άρθρο 5
Βοήθεια για την αντιμετώπιση παγκόσμιων, διαπεριφερειακών και αναδυόμενων απειλών
1. Η Ένωση παρέχει τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια προς επιδίωξη των ειδικών επιδιώξεων που εκτίθενται στο άρθρο 1 παράγραφος 4 στοιχείο γ) στους ακόλουθους τομείς:
α)
απειλές κατά της δημόσιας τάξης, της ασφάλειας και της προστασίας των πολιτών, των κρίσιμων υποδομών και της δημόσιας υγείας,
β)
μετριασμός και ετοιμότητα αντιμετώπισης κινδύνων που προκαλούνται εκ προθέσεως, λόγω ατυχήματος ή από φυσικά αίτια και συνδέονται με χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά και πυρηνικά υλικά ή παράγοντες.
2. Η βοήθεια στους τομείς του στοιχείου α) της παραγράφου 1 καλύπτει τη στήριξη μέτρων που στοχεύουν:
α)
στην ενίσχυση της ικανότητας των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών και πολιτικών αρχών που συμμετέχουν στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένου του κυβερνοεγκλήματος, και όλων των μορφών παράνομης διακίνησης, καθώς και στον αποτελεσματικό έλεγχο του παράνομου εμπορίου και της παράνομης διαμετακόμισης,
β)
στην αντιμετώπιση απειλών κατά κρίσιμων υποδομών, στις οποίες μπορούν να περιλαμβάνονται οι διεθνείς μεταφορές, περιλαμβανομένων των επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών, οι δραστηριότητες στον τομέα της ενέργειας, τα δίκτυα διανομής ενέργειας και τα ηλεκτρονικά δίκτυα πληροφοριών και επικοινωνιών. Τα μέτρα αυτά δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη διαπεριφερειακή συνεργασία και στην εφαρμογή διεθνών προτύπων όσον αφορά τη συνειδητοποίηση των κινδύνων, τις αναλύσεις τρωτότητας, την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, τις προειδοποιήσεις και τη διαχείριση των συνεπειών,
γ)
στην εξασφάλιση της κατάλληλης αντιμετώπισης σοβαρών απειλών κατά της δημόσιας υγείας, όπως αιφνίδιων επιδημιών με ενδεχόμενες διακρατικές επιπτώσεις,
δ)
στην αντιμετώπιση των παγκόσμιων και διαπεριφερειακών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής με δυνητικά αποσταθεροποιητικό αντίκτυπο στην ειρήνη και την ασφάλεια.
3. Όσον αφορά τα μέτρα του στοιχείου α) της παραγράφου 2:
α)
προτεραιότητα δίνεται σε διαπεριφερειακές συνεργασίες όπου συμμετέχουν δύο ή περισσότερες τρίτες χώρες που έχουν επιδείξει σαφή πολιτική βούληση για την αντιμετώπιση των αναδυόμενων προβλημάτων. Για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας μπορεί επίσης να αναπτυχθεί συνεργασία με μεμονωμένες χώρες, περιοχές ή διεθνείς, περιφερειακούς και υποπεριφερειακούς οργανισμούς,
β)
δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη χρηστή διακυβέρνηση και είναι σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο,
γ)
όσον αφορά την παροχή βοήθειας σε αρχές που συμμετέχουν στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, προτεραιότητα δίνεται σε υποστηρικτικά μέτρα για την ανάπτυξη και ενίσχυση της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας, την εφαρμογή και την εκτέλεση του δημοσιονομικού, τελωνειακού και μεταναστευτικού δικαίου, την ανάπτυξη διαδικασιών επιβολής του νόμου εναρμονισμένων με τα υψηλότερα διεθνή πρότυπα και σύμφωνων με το διεθνές δίκαιο, την ενίσχυση των μηχανισμών δημοκρατικού ελέγχου και θεσμικής εποπτείας, καθώς και την πρόληψη του βίαιου ριζοσπαστισμού,
δ)
όσον αφορά τη βοήθεια για την αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών, δίνεται η δέουσα προσοχή στη διεθνή συνεργασία που αποσκοπεί στην προώθηση βέλτιστων πρακτικών για τον περιορισμό της ζήτησης, της παραγωγής και των βλαπτικών επιπτώσεων.
4. Η βοήθεια στους τομείς του στοιχείου β) της παραγράφου 1 καλύπτει τη στήριξη μέτρων που στοχεύουν:
α)
στην προώθηση μη στρατιωτικών ερευνητικών δραστηριοτήτων ως εναλλακτικών προς εκείνες που συνδέονται με αμυντικούς σκοπούς,
β)
στην ενίσχυση των πρακτικών ασφάλειας που συνδέονται με μη στρατιωτικές εγκαταστάσεις όπου αποθηκεύονται ή υφίστανται επεξεργασία στο πλαίσιο μη στρατιωτικών ερευνητικών προγραμμάτων ευαίσθητα χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά και πυρηνικά υλικά ή παράγοντες,
γ)
στη στήριξη στο πλαίσιο των ενωσιακών πολιτικών συνεργασίας και των στόχων τους της δημιουργίας μη στρατιωτικών υποδομών και της εκπόνησης των σχετικών μη στρατιωτικών μελετών που απαιτούνται για την αποξήλωση, την αποκατάσταση ή τη μετατροπή εγκαταστάσεων και χώρων χρησιμοποιούμενων για εξοπλισμούς, εφόσον δηλώνεται ότι οι εγκαταστάσεις και οι χώροι αυτοί δεν είναι πλέον ενταγμένοι σε αμυντικό πρόγραμμα,
δ)
στην ενίσχυση της ικανότητας των αρμόδιων μη στρατιωτικών αρχών που συμμετέχουν στην ανάπτυξη και την επιβολή αποτελεσματικού ελέγχου της παράνομης διακίνησης χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών υλικών ή παραγόντων (συμπεριλαμβανόμενου του εξοπλισμού για την παραγωγή ή τη χρήση τους),
ε)
στην ανάπτυξη του νομικού πλαισίου και των θεσμικών ικανοτήτων για την καθιέρωση και επιβολή αποτελεσματικών ελέγχων των εξαγωγών αγαθών διπλής χρήσης, συμπεριλαμβανομένων μέτρων περιφερειακής συνεργασίας,
στ)
στην ανάπτυξη αποτελεσματικών μη στρατιωτικών μέτρων όσον αφορά την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών, τον προγραμματισμό για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, την αντιμετώπιση κρίσεων και τις δυνατότητες μέτρων καθαρισμού.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΙΙ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗ
Άρθρο 6
Γενικό πλαίσιο
Η ενωσιακή βοήθεια εκτελείται, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 236/2014, μέσω:
α)
έκτακτων μέτρων βοήθειας και προσωρινών προγραμμάτων δράσης, κατ' άρθρο 7,
β)
θεματικών εγγράφων στρατηγικής και πολυετών ενδεικτικών προγραμμάτων, κατ' άρθρο 8,
γ)
ετήσιων προγραμμάτων δράσης, μεμονωμένων μέτρων και ειδικών μέτρων,
δ)
μέτρων στήριξης.
Άρθρο 7
Έκτακτα μέτρα βοήθειας και προσωρινά προγράμματα δράσης
1. Η ενωσιακή βοήθεια που προβλέπεται στο άρθρο 3 παρέχεται με έκτακτα μέτρα βοήθειας και προσωρινά προγράμματα δράσης.
2. Σε καταστάσεις όπως οι αναφερόμενες στο άρθρο 3 παράγραφος 1, η Επιτροπή μπορεί να εγκρίνει έκτακτα μέτρα βοήθειας που πληρούν τους όρους του άρθρου 3 παράγραφος 3. Τα μέτρα αυτά μπορούν να έχουν διάρκεια έως 18 μήνες, η οποία μπορεί να παραταθεί δύο φορές κατά έξι επιπλέον μήνες το πολύ, έως 30 μήνες κατά ανώτατο όριο, σε περίπτωση αντικειμενικών και απρόβλεπτων εμποδίων στην εφαρμογή τους, υπό τον όρο ότι δεν αυξάνεται το ποσό για τη χρηματοδότησή τους.
Σε περιπτώσεις παρατεταμένων κρίσεων και συγκρούσεων, η Επιτροπή μπορεί να εγκρίνει δεύτερο έκτακτο μέτρο βοήθειας, του οποίου η διάρκεια είναι έως 18 μήνες.
Η διάρκεια του εκτάκτου μέτρου βοήθειας του πρώτου εδαφίου συνδυαζόμενη με την διάρκεια του εκτάκτου μέτρου βοήθειας του δευτέρου εδαφίου δεν υπερβαίνει τους 36 μήνες.
3. Όταν το κόστος ενός έκτακτου μέτρου βοήθειας υπερβαίνει τα 20 000 000 EUR, το μέτρο εγκρίνεται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014.
4. Πριν από την έγκριση ή την παράταση έκτακτων μέτρων βοήθειας το κόστος των οποίων δεν υπερβαίνει τα 20 000 000 EUR, η Επιτροπή ενημερώνει το Συμβούλιο σχετικά με τον χαρακτήρα και τους στόχους των εν λόγω μέτρων, καθώς και τα προβλεπόμενα χρηματοδοτικά ποσά. Η Επιτροπή ενημερώνει ομοίως το Συμβούλιο πριν να προβεί σε σημαντικές επί της ουσίας τροποποιήσεις ήδη εγκριθέντων έκτακτων μέτρων βοήθειας. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τη σχετική προσέγγιση πολιτικής του Συμβουλίου τόσο κατά τον προγραμματισμό όσο και κατά την επακόλουθη εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, χάριν της συνοχής της εξωτερικής δράσης της Ένωσης.
5. Το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση ενός έκτακτου μέτρου βοήθειας, και σε κάθε περίπτωση εντός τριών μηνών από αυτή, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, στην οποία περιγράφεται ο χαρακτήρας, το πλαίσιο και το σκεπτικό των εγκριθέντων μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της συμπληρωματικότητάς τους προς τις εν εξελίξει και τις σχεδιαζόμενες δράσεις της Ένωσης.
6. Η Επιτροπή μπορεί να θεσπίζει προσωρινά προγράμματα δράσης, σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014, με σκοπό την εγκαθίδρυση ή την αποκατάσταση των βασικών συνθηκών που απαιτούνται για την αποτελεσματική υλοποίηση των πολιτικών εξωτερικής συνεργασίας της Ένωσης.
Τα προσωρινά προγράμματα δράσης βασίζονται στα έκτακτα μέτρα βοήθειας.
7. Η Επιτροπή ενημερώνει δεόντως και εγκαίρως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον σχεδιασμό και την εκτέλεση της ενωσιακής βοήθειας δυνάμει του άρθρου 3, συμπεριλαμβανομένων των προβλεπόμενων χρηματοδοτικών ποσών, και επιπλέον ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όταν προβαίνει σε επί της ουσίας τροποποιήσεις ή παρατάσεις της βοηθείας αυτής.
Άρθρο 8
Θεματικά έγγραφα στρατηγικής και πολυετή ενδεικτικά προγράμματα
1. Τα θεματικά έγγραφα στρατηγικής αποτελούν τη γενική βάση για την εκτέλεση της βοήθειας που προβλέπεται στα άρθρα 4 και 5. Τα έγγραφα αυτά παρέχουν ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ της Ένωσης και των οικείων χωρών ή περιοχών εταίρων.
2. Κατά την κατάρτιση και την εφαρμογή των θεματικών εγγράφων στρατηγικής εφαρμόζονται οι αρχές της αποτελεσματικότητας της βοήθειας, όπως η εταιρική σχέση, ο συντονισμός και, κατά περίπτωση, η εναρμόνιση. Προς τον σκοπό αυτό, τα θεματικά έγγραφα στρατηγικής εναρμονίζονται, χωρίς να αλληλεπικαλύπτονται, με τα έγγραφα προγραμματισμού τα οποία έχουν εγκριθεί ή θεσπιστεί στο πλαίσιο άλλων μηχανισμών εξωτερικής βοήθειας της Ένωσης.
Τα θεματικά έγγραφα στρατηγικής καταρτίζονται, κατ' αρχήν, μετά από διάλογο της Ένωσης ή, κατά περίπτωση, των ενδιαφερομένων κρατών μελών με την οικεία χώρα ή περιοχή-εταίρο και με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των περιφερειακών και τοπικών αρχών, ώστε να διασφαλίζεται επαρκής η αποδοχή της διαδικασίας προγραμματισμού από την οικεία χώρα ή περιοχή.
Η Ένωση και τα κράτη μέλη της διαβουλεύονται μεταξύ τους στα αρχικά στάδια της διαδικασίας προγραμματισμού, για να προωθήσουν τη συνοχή και τη συμπληρωματικότητα των δραστηριοτήτων συνεργασίας που πραγματοποιούν.
3. Κάθε θεματικό έγγραφο στρατηγικής συνοδεύεται από πολυετές ενδεικτικό πρόγραμμα, όπου συνοψίζονται οι τομείς προτεραιότητας που έχουν επιλεγεί για ενωσιακή χρηματοδότηση, οι ειδικοί στόχοι, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, οι δείκτες απόδοσης και το χρονοδιάγραμμα της ενωσιακής βοήθειας.
Στα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα καθορίζονται ενδεικτικά χρηματοδοτικά κονδύλια για κάθε πρόγραμμα, με γνώμονα τις ανάγκες και τις ιδιαίτερες δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν οι οικείες χώρες ή περιοχές εταίροι. Εάν χρειάζεται, τα χρηματοδοτικά κονδύλια μπορούν να ορίζονται υπό τη μορφή εύρους τιμών.
4. Η Επιτροπή εγκρίνει τα θεματικά έγγραφα στρατηγικής και τα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα, σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014. Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται επίσης σε ουσιαστικές αναθεωρήσεις που έχουν ως αποτέλεσμα σημαντική τροποποίηση στα θεματικά έγγραφα στρατηγικής ή στα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα.
5. Η διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014 δεν ισχύει για μη ουσιώδεις τροποποιήσεις ή τεχνικές προσαρμογές των θεματικών εγγράφων στρατηγικής και των πολυετών ενδεικτικών προγραμμάτων, που συνεπάγονται την ανακατανομή κονδυλίων εντός του πλαισίου των ενδεικτικών κατανομών ανά τομέα προτεραιότητας ή την αύξηση ή μείωση του μεγέθους της αρχικής ενδεικτικής κατανομής κατά ποσοστό μέχρι και 20 %, χωρίς να υπερβαίνει τα 10 000 000 EUR, με την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω τροποποιήσεις ή τεχνικές προσαρμογές δεν θίγουν τους τομείς και τους στόχους προτεραιότητας που καθορίζονται στα εν λόγω έγγραφα.
Στις περιπτώσεις αυτές, οι τροποποιήσεις ή τεχνικές προσαρμογές κοινοποιούνται χωρίς καθυστέρηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τους εκπροσώπους των κρατών μελών στην επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 11.
6. Για αποχρώντες λόγους επιτακτικής ανάγκης, όταν απαιτείται ταχεία αντίδραση της Ένωσης, η Επιτροπή μπορεί να προβεί σε τροποποίηση των θεματικών εγγράφων στρατηγικής και των πολυετών ενδεικτικών εγγράφων με την διαδικασία του άρθρου 16 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014.
7. Σε τυχόν προγραμματισμό ή αναθεωρήσεις προγραμμάτων που πραγματοποιούνται μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης που αναφέρεται στο άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014 λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα, τα ευρήματα και τα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης.
Άρθρο 9
Κοινωνία των πολιτών
Η προετοιμασία, ο προγραμματισμός, η υλοποίηση και η παρακολούθηση των μέτρων που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό πραγματοποιούνται, εφόσον είναι εφικτό και σκόπιμο, σε διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών.
Άρθρο 10
Ανθρώπινα δικαιώματα
1. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι τα μέτρα που εγκρίνονται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού σε σχέση με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος εφαρμόζονται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
2. Σύμφωνα με το στρατηγικό πλαίσιο και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, η Επιτροπή αναπτύσσει επιχειρησιακή καθοδήγηση για τη συνεκτίμηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των μέτρων της παραγράφου 1, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη των βασανιστηρίων και άλλων μορφών σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης και τον σεβασμό των διαδικαστικών εγγυήσεων, όπως του τεκμηρίου αθωότητας, του δικαιώματος αμερόληπτης δίκης και των δικαιωμάτων υπεράσπισης. Στα μέτρα που αφορούν την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και την καταπολέμηση του κυβερνοεγκλήματος συνεκτιμάται σαφώς η διάσταση των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
3. Η Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά την εφαρμογή των μέτρων της παραγράφου 1, διασφαλίζοντας το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων, και συμπεριλαμβάνει σχετικές πληροφορίες στις τακτικές εκθέσεις της.
ΤΙΤΛΟΣ IV
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 11
Διαδικασία επιτροπής
Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή («επιτροπή του μηχανισμού συμβολής στην σταθερότητα και την ειρήνη»). Πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 12
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σύμφωνα με την απόφαση 2010/427/EΕ και ιδίως το άρθρο 9 αυτής.
Άρθρο 13
Χρηματοδοτικό κονδύλιο
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού κατά την περίοδο 2014 έως 2020 ορίζεται στα 2 338 719 000 EUR.
2. Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
3. Κατά την περίοδο 2014-2020:
α)
τουλάχιστον το 70 % του χρηματοδοτικού κονδυλίου διατίθεται για μέτρα του άρθρου 3 και
β)
το 9 % του χρηματοδοτικού κονδυλίου διατίθεται για μέτρα του άρθρου 4.
Άρθρο 14
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως την 31η Δεκεμβρίου 2020.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και εφαρμόζεται άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11ης Μαρτίου 2014.