ДИРЕКТИВА 2013/59/ЕВРАТОМ НА СЪВЕТА
от 5 декември 2013 година
за определяне на основни норми на безопасност за защита срещу опасностите, произтичащи от излагане на йонизиращо лъчение и за отмяна на директиви 89/618/Евратом, 90/641/Евратом, 96/29/Евратом, 97/43/Евратом и 2003/122/Евратом
СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взе предвид Договора за създаване на Европейската общност за атомна енергия, и по-специално членове 31 и 32 от него,
като взе предвид предложението на Европейската комисия, изготвено след получаване на становището на група лица, определени от Научния и технически комитет измежду научни експерти в държавите членки, и след консултация с Европейския икономически и социален комитет,
като взе предвид становището на Европейския парламент,
като взе предвид становището на Европейския икономически и социален комитет,
като има предвид, че:
(1)
Член 2, буква б) от Договора за Евратом предвижда установяването на единни стандарти за безопасност с цел опазване здравето на работниците и на населението, а член 30 от Договора за Евратом определя „основни стандарти“ за опазване здравето на населението и на работниците срещу опасностите, произтичащи от йонизиращите лъчения.
(2)
За да изпълни своята задача, Общността постанови основните норми за първи път през 1959 г. посредством директиви от 2 февруари 1959 г. за определяне на основните норми за защита на здравето на работниците и населението срещу опасностите, произтичащи от йонизиращото лъчение (1). Директивите са преразглеждани неколкократно, последно с Директива 96/29/Евратом на Съвета (2), която отмени предходните директиви.
(3)
Директива 96/29/Евратом установява основните норми на безопасност. Разпоредбите на тази директива са приложими за нормални и аварийни ситуации и са допълнени с по-конкретни законодателни актове.
(4)
Директива 97/43/Евратом на Съвета (3), Директива 89/618/Евратом на Съвета (4), Директива 90/641/Евратом на Съвета (5) и Директива 2003/122/Евратом на Съвета (6) обхващат различни конкретни аспекти в допълнение към Директива 96/29/Евратом.
(5)
Както е установено в практиката на Съда на Европейския съюз, задачите за установяване на единни стандарти за безопасност с цел опазване на здравето на на работниците и населението, възложени на Общността с член 2, буква б) от Договора за Евратом, не изключват възможността, освен ако това изрично не e посочено в стандартите, дадена държава членка да предвиди по-строги мерки за защита. Тъй като в настоящата директива са предвидени минимални правила, държавите членки следва да имат възможността да приемат или поддържат по-строги мерки в обхванатата от нея област, без да се засяга свободното движение на стоки и услуги в рамките на вътрешния пазар, както е посочено в практиката на Съда.
(6)
Експертната група, назначена от Научния и технически комитет, препоръча основните норми на безопасност, установени в съответствие с членове 30 и 31 от Договора за Евратом, да бъдат съобразени с новите препоръки на Международната комисия за радиационна защита (МКРЗ), по-специално посочените в Публикация 103 (7) на МКРЗ, и да бъдат преразглеждани в светлината на новите научни данни и оперативния опит.
(7)
Разпоредбите на настоящата директива следва да са съобразени със ситуационния подход, въведен с Публикация 103 на МКРЗ, и да отчитат разликите между ситуациите на съществуващо, предвидено и аварийно облъчване. Като се има предвид тази нова рамка, настоящата директива следва да обхваща всички ситуации на облъчване и всички категории облъчване, а именно професионалното облъчване, облъчването на населението и медицинското облъчване.
(8)
Определението на термина „предприятие“ в настоящата директива и използването му в контекста на опазване на здравето на работниците от йонизиращо лъчение не засягат правните системи и възлагането на отговорности на работодателя, въведено в националното законодателство посредством транспонирането на Директива 89/391/ЕИО на Съвета (8).
(9)
Изчисляването на дози от измерими количества следва да почива на научно установени стойности и връзки. Препоръките за тези дозови коефициенти са публикувани и актуализирани от МКРЗ, като се отчита научният прогрес. Сборникът с дозовите коефициенти, основаващи се на изнесените в Публикация 60 (9) на МКРЗ по-ранни препоръки, е наличен в Публикация 119 (10) на МКРЗ. В своята Публикация 103 обаче МКРЗ въведе нова методология за изчисляване на дозите въз основа на най-новите познания за радиационните рискове и това, доколкото е възможно, следва да се има предвид в настоящата директива.
(10)
Външното облъчване, стойностите и връзките са публикувани в съответствие с новата методология, изложена в Публикация 116 (11) на МКРЗ. Тези данни, както и добре установените операционни количества, следва да се използват за целите на настоящата директива.
(11)
За вътрешното облъчване, докато МКРЗ е консолидирала в своята Публикация 119 всички по-ранни публикации (въз основа на Публикация 60) относно дозовите коефициенти, на въпросната публикация ще се правят актуализации, а коефициентите, публикувани в нея ще бъдат заменяни от стойности, основани нарадиационни и тъканни тегловни фактори и на фантоми, предвидени в Публикация 103 на МКРЗ. Комисията ще прикани експертната група, посочена в член 31 от Договора за Евратом, да продължи да следи научния прогрес, като Комисията ще прави препоръки във връзка с всички актуализирани стойности, отношения и коефициенти, включително тези за облъчване от радон, като взема предвид съответните становища на експертната група.
(12)
В член 30 от Договора за Евратом е предвидено, че едно от предназначенията на „основните стандарти“ е включването на „максимално допустими дози с достатъчна безопасност“. За тази цел настоящата директива следва да предвижда еднакви граници на дозите.
(13)
Настоящите граници на годишните ефективни дози при професионалното облъчване и при облъчването на населението следва да бъдат запазени. Въпреки това следва да отпадне необходимостта от осредняване за пет последователни години, с изключение на специални случаи, посочени в националното законодателство.
(14)
Новата научна информация за въздействието върху тъканите изисква принципът за оптимизиране да се прилага по целесъобразност и по отношение на еквивалентните дози с цел поддържане на дозите на възможно най-ниски разумно постижими нива. Настоящата директива следва да е съобразена и с новите насоки на МКРЗ относно границата на еквивалентната доза за очната леща при професионално облъчване.
(15)
Отраслите, преработващи естествени радиоактивни материали, извлечени от земната кора, излагат работниците, а ако материали биват изпускани в околната среда, и лица от населението, на повишено облъчване.
(16)
Защитата срещу естествени радиационни източници вместо да бъде разглеждана отделно в специален дял, следва да бъде напълно интегрирана в цялостните изисквания. По-специално отраслите, преработващи материали, съдържащи естествени радионуклиди, следва да бъдат управлявани от същата регулаторна рамка, както и другите практики.
(17)
Целесъобразно е с настоящата директива да се установят референтни нива за концентрацията на радон в закрити помещения и за облъчване с гама-лъчение от строителни материали в закрити помещения, както и да се въведат изисквания за рециклирането в строителни материали на отпадъците от производствата за преработка на естествени радиоактивни материали.
(18)
Регламент (ЕС) № 305/2011 г. (12) предвижда хармонизирани условия за предлагането на строителни продукти на пазара.
(19)
Строителните материали, излъчващи гама-лъчение, следва да бъдат в обхвата на настоящата директива, както и да бъдат разглеждани като строителни продукти, съгласно определението в Регламент (ЕС) № 305/2011, доколкото този регламент се прилага спрямо строежите, които отделят опасни вещества или излъчват опасни лъчениия.
(20)
Настоящата директива не следва да засяга разпоредбите на Регламент (ЕС) № 305/2011 относно декларацията за експлоатационните показатели, определянето на хармонизирани стандарти или средствата и условията за представяне на декларацията за експлоатационните показатели или по отношение на маркировката „СЕ“.
(21)
Регламент (ЕС) № 305/2011 изисква да се представя информация при пускането на пазара на продукти. Това не засяга правото на държавите членки да предвиждат в националното си законодателство изисквания за каквато сметнат за необходима допълнителна информация с цел осигуряване на радиационна защита.
(22)
Според последните епидемиологични сведения от изследвания във връзка с жилищни сгради е налице статистически значимо повишение на риска от рак на белия дроб вследствие на продължително облъчване от радон в закрити помещения при нива от порядъка на 100 Bq m-3. Новото виждане за ситуации на облъчване позволява разпоредбите на Препоръка 90/143/Евратом на Комисията (13) да бъдат включени в задължителните изисквания на основните норми на безопасност, като се позволява достатъчно гъвкавост по отношение на прилагането.
(23)
Необходими са национални планове за действие за справяне с дългосрочните рискове от облъчването от радон. Признава се, че комбинацията от тютюнопушене и облъчване от радон във високи дози създава значително по-голям индивидуален риск от рак на белите дробове в сравнение с всеки друг индивидуален фактор и че тютюнопушенето увеличава риска от облъчване от радон за населението като цяло. Важно е държавите членки да предприемат мерки срещу тези две опасности за здравето.
(24)
Когато, поради национални особености, държава членка установи референтно ниво на концентрациите на радон в закрити помещения, по-високо от 300 Bq m-3, тя следва да уведоми за това Комисията.
(25)
В случаите, когато радонът навлиза в работните помещения от почвата, това следва да се разглежда като ситуация на съществуващо облъчване, тъй като наличието на радон до голяма степен не зависи от човешките дейности, извършвани в работното помещение. Това облъчване може да бъде значително в някои зони или особени видове работни помещения, които се определят от държавите членки, като в случай на превишаване на националното референтно ниво следва да се вземат подходящи мерки за намаляване съдържанието на радон и на облъчването. Ако равнищата продължават да бъдат над националното референтно ниво, тези човешки дейности, извършвани в работното помещение, не следва да се разглеждат като практики. Държавите членки обаче следва да направят необходимото за тези работни помещения да бъде съобщавано, а в случаите, когато професионалното облъчване е вероятно да надхвърли ефективната доза от 6 mSv годишно или съответстваща стойност на облъчване с радон за даден интервал от време - те да бъдат управлявани като ситуация на планирано облъчване, като се прилагат граници на дозите, както и да се определи какви изисквания за оперативна защита е необходимо да бъдат приложени.
(26)
Излагането на екипажите на въздухоплавателни средства на космическо лъчение следва да се разглежда като ситуация на планирано облъчване. Експлоатацията на космически апарати следва да бъде в обхвата на настоящата директива и в случай на надвишаване на границите на дозите - да се разглежда като специално разрешено облъчване.
(27)
Радиоактивното замърсяване на околната среда може да създаде заплаха за човешкото здраве. До момента вторичното общностно законодателство разглежда това замърсяване единствено като начин на облъчване на лица от населението, пряко засегнати от освобождаването на радиоактивни изхвърляния в околната среда. Тъй като състоянието на околната среда може да даде дългосрочно отражение върху човешкото здраве, това налага разработването на политика за защита на околната среда от вредните последствия на йонизиращото лъчение. За целите на дългосрочната защита на човешкото здраве следва да се вземат предвид екологичните критерии, основаващи се на международно признати научни данни (като публикуваните от ЕК, МКРЗ, Научния комитет на ООН за последствията от атомното лъчение, Международната агенция за атомна енергия (МААЕ).
(28)
В сферата на медицината същественият технологичен и научен напредък доведе до значително увеличаване на облъчването на пациентите. В този смисъл настоящата директива следва да подчертае необходимостта от обосновка на медицинското облъчване, включително облъчването на асимптоматични пациенти, и следва да засили изискванията относно информацията, която да бъде предоставяна на пациентите, регистрирането и докладването на дози при медицински процедури, използването на диагностични референтни нива и наличието на устройства за оценка на дозата. Следва да се отбележи, че според Световната здравна организация понятието здраве обхваща физическото, психическото и социалното благосъстояние на дадено лице, а не само отсъствието на болест или недъг.
(29)
От особена важност е наличието на високо равнище на компетентност и ясно определение на отговорностите и задачите сред онези специалисти, които участват в медицинското облъчване, с цел осигуряване на подходяща защита на пациентите, подложени на медицински радиодиагностични и радиотерапевтични процедури. Това се отнася за лекарите, зъболекарите и други здравни специалисти, които поемат клиничната отговорност за индивидуалните медицински облъчвания, за специалистите по медицинска физика и други специалисти, занимаващи се с практическите аспекти на медицинските радиологични процедури, като радиолози и техници в областта на радиодиагностичната медицина, нуклеарната медицина и радиотерапията.
(30)
Аварийните и непреднамерените медицински облъчвания продължават да са източник на безпокойство. Докато съгласно Директива 93/42/ЕИО на Съвета (14) се изисква контрол на медицинските изделия след пускането им на пазара, компетентният орган по радиационна защита е този, който отговаря за предотвратяването на аварийните и непреднамерените медицински облъчвания и за последващите действия в случай на такива облъчвания. В този смисъл следва да бъде подчертана ролята на програмите за осигуряване на качество с цел избягване на такива инциденти, включително проучване за рисковете при радиотерапия, а в случай на такъв инцидент следва да се изисква той да бъде регистриран, докладван, анализиран и по него да бъде предприето коригиращо действие.
(31)
Във ветеринарната практика нараства използването на йонизиращо лъчение за образна диагностика, като при това често се използва оборудване втора ръка от сектора на хуманната медицина. Особено при по-едрите животни или в случай на прилагане на радиофармацевтични средства на животни съществува значителен риск от високи нива на професионално облъчване и от облъчване на придружаващите лица. Това налага осигуряването на подходяща информация и обучение на ветеринарите и техните екипи.
(32)
Така наречените „съдебномедицински“ облъчвания, включени в Директива 97/43/Евратом, понастоящем са ясно определени като преднамерено облъчване на лица с немедицински цели, или като „облъчване при немедицински образни изследвания“. Тези практики е необходимо да бъдат поставени под подходящ регулаторен контрол и следва да бъдат обосновани аналогично на медицинските облъчвания. Необходим е обаче различен подход, от една страна, за процедурите, при които се използва медицинско радиологично оборудване, и от друга страна - за процедурите, при които не се използва такова оборудване. Изобщо следва да се прилагат границите на годишните дози и съответните гранични дози по отношение на облъчването на населението.
(33)
От държавите членки следва да се изисква да включат определени практики, свързани с опасност от йонизиращо лъчение, в система за регулаторен контрол или да забранят определени практики.
(34)
Прилагането на принципите на радиационна защита по отношение на потребителските стоки изисква регулаторният контрол на практиките да започва още на етапа на тяхното проектиране и производство или от момента на внос на такива стоки. Затова следва да се регламентират производството или вносът на потребителски стоки и следва да се предвидят конкретни процедури, за да се даде възможност за навременна обосновка на употребата, за която са предназначени потребителските стоки, както и за проверка дали тази употреба може да бъде освободена от регулаторен контрол. Въпреки че тази оценка следва да продължи да се извършва в държавата членка, в която има такива практики, държавите членки следва да се информират взаимно, за да си дадат възможност да искат съответната информация от въпросните предприятия и да извършват свои собствени оценки.
(35)
Преднамереното добавяне на радиоактивни вещества в определени категории потребителски стоки следва да продължи да бъде забранено, но е необходимо да бъде пояснено, че това се отнася и за активирането на такива стоки посредством облъчване, без да се засяга съществуващото законодателство като Директива 1999/2/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (15).
(36)
Държавите членки следва да се ползват от прилагането на степенуван подход към регулаторния контрол, който следва да е пропорционален на величината и вероятността на облъчванията в резултат на практиките, както и да е пропорционален на въздействието, което регулаторният контрол може да окаже за намаляването на тези облъчвания или за подобряване на безопасността на съоръженията.
(37)
Налице е полза от наличието на едни и същи стойности на специфичната активност както за освобождаването на дадени практики от регулаторен контрол, така и за разрешаването на материали от позволени практики. След обстоен преглед бе направено заключение, че стойностите, препоръчани в публикацията на МААЕ „Прилагане на концепциите за изключване и освобождаване от контрол“ (16), могат да бъдат използвани както като приети стойности за освобождаване, заменящи стойностите на специфичната активност, посочени в приложение I към Директива 96/29/Евратом, така и като общи нива за освобождаване от контрол, заменящи стойностите, препоръчани от Комисията в Радиационна защита № 122 (17).
(38)
Държавите членки следва да могат да предоставят специално освобождаване от регулаторен контрол за определени практики, свързани с дейности над стойностите за освобождаване.
(39)
Конкретните нива за освобождаване от контрол, както и съответното ръководство на Общността (18) остават важни инструменти за управлението на големи количества материали, получени в резултат на демонтиране на разрешени съоръжения.
(40)
Държавите членки следва да осигурят на външните работници същата защита като на професионално облъчваните лица, наети от предприятие, осъществяващо практики, включващи източници на йонизиращо лъчение. Обхватът на специалните разпоредби за външните работници в Директива 90/641/Евратом следва да бъде разширен, така че да включва също работата в наблюдавани зони.
(41)
По отношение на управлението на ситуации на аварийно облъчване настоящият подход, основан на нивата за намеса, следва да бъде заменен с една по-обстойна система, включваща оценка на потенциални ситуации на аварийно облъчване, цялостна система за управление на аварии, планове за аварийно реагиране и предварително планирани стратегии за управление на всяко предполагаемо събитие.
(42)
Въвеждането на референтни нива за ситуации на аварийно и на съществуващо облъчване позволява осигуряването на защита на лицата, както и отчитането на други обществени критерии по същия начин, както при границите на дозите и граничните дози при ситуации на планирано облъчване.
(43)
Ефикасното управление при аварии с трансгранични последици изисква засилено сътрудничество между държавите членки по отношение на аварийното планиране и реагиране.
(44)
Докато обменът на информация в спешен порядък между държавите членки и Комисията в случай на радиационна авария е предвиден в Решение 87/600/Евратом на Съвета (19), е необходимо да бъдат приети разпоредби за обмен на информация извън обхвата на посоченото решение, за да се даде възможност за сътрудничество с всички други държави членки, както и с трети страни, които могат да участват или за които има вероятност да бъдат засегнати.
(45)
МААЕ заедно със Световната здравна организация, Организацията на ООН за прехрана и земеделие, Международната организация на труда, Агенцията за атомна енергия към Организацията за икономическо сътрудничество и развитие и Панамериканската здравна организация преразгледаха международните основни норми на безопасност в контекста на новата Публикация 103 на МКРЗ, като Комисията информира МААЕ за решението си от 6 август.2012 г. да бъде съавтор на тозидокумент от името на Европейската общност за атомна енергия.
(46)
Нужно е да се изяснят ролите и отговорностите на националните служби и експерти, участващи в осигуряването на високо ниво на компетентност при управлението на техническите и практическите аспекти на радиационната защита. С настоящата директива следва да се направи ясно разграничение между различните функции и отговорности на службите и експертите, без да се предрешава правото в националните рамки да бъде възможно групирането на отговорности или вменяването на отговорности за конкретни технически и практически задачи в областта на радиационната защита на определени експерти.
(47)
С Препоръка 2004/2/Евратом на Комисията (20) бе въведена стандартизирана информация за докладването на данни за радиоактивни изхвърляния от атомни електроцентрали и преработвателни съоръжения, за предаване на данните на Комисията съгласно член 36 от Договора за Евратом.
(48)
Държавите членки следва да разполагат с точни изисквания за издаване на разрешения за изхвърляния и за наблюдение на изхвърлянията. Докладването на компетентния орган на данни за изхвърлянията от ядрени електроцентрали и преработвателни съоръжения следва да се основава на стандартизирана информация.
(49)
Съгласно член 35 от Договора за Евратом държавите членки правят необходимото да разполагат с подходяща програма за наблюдение на нивото на радиоактивност в околната среда. Съгласно член 36 от Договора за Евратом държавите членки докладват резултатите от това наблюдение на Комисията. Изискванията за докладването по член 36 от Договора за Евратом са разяснени в Препоръка 2000/473/Евратом на Комисията (21).
(50)
Регламент (ЕС) № 333/2011 на Съвета (22) установява критериите за това кога определени типове скрап престават да бъдат отпадъци по смисъла на Директива 2008/98/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 19 ноември 2008 г. относно отпадъците (23). Необходимо е да бъдат взети мерки за предотвратяване на аварийното претопяване на безстопанствени източници, както и за привеждане в съответствие с критериите за освобождаване от контрол на металите, освобождавани от ядрените съоръжения, например по време на тяхното демонтиране.
(51)
Директива 2003/122/Евратом се нуждае от промени, за да бъде разширен обхватът на някои от изискванията, така че да включва всички радиоактивни източници. Остават някои неразрешени проблеми с безстопанствените източници и са регистрирани значими случаи на внос на замърсени метали от трети страни. Поради тази причина следва да бъде включено изискване за уведомяване за аварии с безстопанствени източници или за замърсяване на метали. Важно е също така нивата, над които даден източник се смята за високоактивен закрит източник, да се хармонизират с установените от МААЕ равнища.
(52)
Съгласно член 106а, параграф 3 от Договора за Евратом, законодателството, прието въз основа на разпоредбите на Договора за Европейския съюз и Договора за функционирането на Европейския съюз, не следва да предоставя дерогации от разпоредбите на настоящата директива и следователно принципите за обосновка и оптимизация следва да се прилагат по-специално за медицинските инструменти и строителните продукти с маркировка „СЕ“.
(53)
В съответствие със Съвместната политическа декларация на държавите членки и на Комисията от 28 септември 2011 г. относно обяснителните документи, държавите членки се задължават в обосновани случаи да прилагат към съобщението за своите мерки за транспониране един или повече документи, обясняващи връзката между компонентите на дадена директива и съответните елементи от националните инструменти за транспониране. По отношение на настоящата директива представянето на тези документи е обосновано.
(54)
Директива 96/29/Евратом и допълващите директиви 89/618/Евратом, 90/641/Евратом, 97/43/Евратом и 2003/122/Евратом следва да бъдат отменени,
ПРИЕ НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
ГЛАВА I
ПРЕДМЕТ И ОБХВАТ
Член 1
Предмет
Настоящата директива установява единни основни норми на безопасност за защита на здравето на лицата - обект на професионално, медицинско и облъчване на населението, срещу опасностите, произтичащи от йонизиращото лъчение.
Член 2
Обхват
1. Настоящата директива се прилага за всяка ситуация на планирано, съществуващо или аварийно облъчване, свързана с риск от излагане на йонизиращо лъчение, който не може да бъде пренебрегнат от гледна точка на радиационната защита или във връзка с околната среда предвид на дългосрочната защита на човешкото здраве.
2. Настоящата директива се прилага по-специално по отношение на:
a)
изработването, производството, преработката, манипулирането, погребването, използването, съхранението, притежаването, транспортирането, вноса във и износа от Общността на радиоактивни материали;
б)
изработването и експлоатацията на електрическо оборудване, излъчващо йонизиращо лъчение и съдържащо компоненти, работещи при разлика на потенциала от над 5 киловолта (kV);
в)
човешки дейности, включващи наличието на естествени радиационни източници, които водят до значително повишаване на професионалното облъчване или на облъчването на населението, по-специално:
i)
експлоатацията на въздухоплавателни средства и космически апарати във връзка с облъчването на екипажите;
ii)
преработката на материали с естествени радионуклиди;
г)
професионалното облъчване или облъчването на лица от населението от радон в закрити помещения, външното облъчване от строителни материали и случаите на трайно облъчване в резултат на последици от авария или минала човешка дейност;
д)
готовността за, планирането на реакцията и управлението при ситуации на аварийно облъчване, за които се смята, че налагат предприемането на мерки за защита на здравето на лицата от населението или работниците.
Член 3
Изключване от обхвата
Настоящата директива не се прилага за:
a)
излагането на естественото ниво на лъчение като например от радионуклидите, които се съдържат в човешкото тяло, и космическото лъчение, върху земната повърхност;
б)
облъчването на лица от населението или професионалното облъчване на лица, различни от екипажите на въздухоплавателни средства или космически апарати, с космическо лъчение по време на полет или в открития космос;
в)
наземното облъчване с радионуклиди, намиращи се в ненарушената земна кора.
ГЛАВА II
ОПРЕДЕЛЕНИЯ
Член 4
Определения
За целта на настоящата директива, се прилагат следните определения:
(1)
„Погълната доза“ (D) е енергията, погълната от единица маса,
където
е средната енергия, предадена от йонизиращото лъчение на веществото в обемен елемент,
dm
е масата на веществото в този обемен елемент.
В настоящата директива „погълната доза“ означава осреднената доза за биологична тъкан или орган. Единицата за погълната доза е грей (Gy), като един грей е равен на един джаул на килограм: .
(2)
„Ускорител“ означава оборудване или инсталация, в които се ускоряват частиците, излъчвайки йонизиращо лъчение с енергия, по-голяма от 1 мегаелектронволт (MeV).
(3)
„Аварийно облъчване“ означава облъчване на лица, различни от аварийни работници, в резултат на авария.
(4)
„Активиране“ означава процес, при който стабилен нуклид се трансформира в радионуклид чрез облъчване на материала, в който се съдържа, с частици или високоенергийни фотони.
(5)
„Активност“ (А) е активността на дадено количество радионуклид в определено енергетично състояние в даден момент. Тя представлява съотношението на dN спрямо dt, където dN е очакваната стойност на броя на ядрените превръщания от това енергийно състояние за времеви интервал dt:
Единицата за активност е бекерел (Bq).
(6)
„Стажант“ означава лице, което преминава обучение или инструктаж в дадено предприятие с оглед упражняването на конкретно умение.
(7)
„Разрешение“ означава регистрацията или лицензирането на дадена практика.
(8)
„Бекерел“ (Bq) е специалното наименование на единицата за активност. Един бекерел е равен на едно ядрено превръщане в секунда:
.
(9)
„Строителен материал“ означава всеки продукт за трайно влагане в сграда или части от нея и чиито експлоатационни характеристики оказват влияние върху тези на сградата по отношение на облъчването на нейните обитатели с йонизиращо лъчение.
(10)
„Полагащи грижи лица и лица, които осигуряват удобство на пациентите“ означава лица, които съзнателно и доброволно се излагат на облъчване с йонизиращо лъчение, като помагат, без това да е част от професионалните им задължения, при осигуряването на подкрепа и удобство на пациенти, които са или са били обект на медицинско облъчване.
(11)
„Нива за освобождаване от контрол“ означава стойности, установени от компетентния орган или в националното законодателство и изразени като специфични активности, при или под които материалите, получавани в резултат на практики, подлежащи на уведомяване или на издаване на разрешение, могат да бъдат освободени от изискванията на настоящата директива.
(12)
„Клиничен одит“ означава преглед или системна проверка на медицинските рентгенови процедури, която има за цел да подобри качеството и резултата от грижите, предоставени на пациента благодарение на структуриран преглед, в рамките на който практиките, процедурите и рентгеновите резултати се сравняват с приети стандарти за добри медицински рентгенови процедури и вследствие на който може да настъпи промяна в практическата дейност, ако това се налага, а и в прилагането на нови стандарти, ако е необходимо,
(13)
„Клинична отговорност“ означава отговорността на практикуващия лекар за индивидуалните медицински облъчвания, по-специално: обосновка; оптимизация; клинична оценка на резултатите; сътрудничество с други специалисти и служители, ако е необходимо, във връзка с практическите аспекти на медицинските радиологични процедури; получаването на информация за предишни прегледи, ако е приложимо; предоставяне на съществуваща медицинска радиологична информация и/или данни на други практикуващи лекари и/или на лекаря, издаващ направление, ако е необходимо; и даване на информация, ако е необходимо, за риска от йонизиращото лъчение на пациентите и други съответни лица.
(14)
„Очаквана ефективна доза“ (E(τ) е сумата от очакваните еквивалентни дози при постъпване на радионуклиди в органи или тъкани HT(τ), всяка от които умножена със съответния тъканен тегловен фактор wT. Тя се определя по следната формула:
При определянето на E(τ) τ е броят на годините, за които се извършва сумирането. С цел постигане на съответствие с границите на дозите, посочени в настоящата директива, τ представлява период от 50 години след постъпването при възрастни и до 70-годишна възраст за бебета и деца. Единицата за очаквана ефективна доза е сиверт (Sv).
(15)
„Очаквана еквивалентна доза“ (HT(τ)) е интегралът за време (t) от мощността на еквивалентната доза в тъкан или орган Т, която ще бъде получена от дадено лице в резултат на постъпване.
Тя се определя по следната формула:
за постъпване към момент t0, където
е съответната мощност на еквивалентната доза в орган или тъкан Т към момент t,
τ
е времето, за което се изчислява интегралът.
При определянето на HT(τ) τ е броят на годините, за които се извършва сумирането. С цел постигане на съответствие с границите на дозите, посочени в настоящата директива, τ представлява период от 50 години при възрастните и до 70-годишна възраст за бебетата и децата. Единицата за очаквана еквивалентна доза е сиверт (Sv).
(16)
„Компетентен орган“ означава орган или система от органи, определени от държавите членки за имащи законна власт за целите на настоящата директива.
(17)
„Потребителска стока“ означава устройство или произведено изделие, в което целенасочено са включени или образувани чрез активация един или повече радионуклиди, или което генерира йонизиращо лъчение и което може да бъде продавано или предлагано на лица от населението без осъществяване на специално наблюдение или регулаторен контрол след продажбата.
(18)
„Замърсяване“ означава непреднамерено или нежелано наличие на радиоактивни вещества по повърхности или в твърди предмети, течности или газове, или по човешкото тяло.
(19)
„Контролирана зона“ означава зона, подложена на специални правила за целите на защита от йонизиращи лъчения или за предотвратяване разпространението на радиоактивно замърсяване и достъпът до която се контролира.
(20)
„Диагностични референтни нива“ означава нивата на дозите в медицинската лъчева диагностика или интервенционната радиология, или в случай на радиофармацевтични продукти - нивата на активност за типови изследвания на групи типови пациенти или типови фантоми за широко определени видове оборудване.
(21)
„Изведен от употреба източник“ означава закрит източник, който повече не се използва или не се предвижда да се използва за практика, за която е било издадено разрешение, но който продължава да изисква управление от гледна точка на безопасността.
(22)
„Гранична доза доза“ означава граница, определена като очакван горен предел (квота) на индивидуалните дози, използвана за определяне на възможните варианти, вземани под внимание в процеса на оптимизация за даден източник на йонизиращо лъчение при ситуация на планирано облъчване.
(23)
„Граница на дозата“ означава стойността на ефективната доза (където е приложимо - на очакваната ефективна доза) или еквивалентната доза за определен период, която не може да бъде надвишавана за дадено лице.
(24)
„Дозиметрична служба“ означава орган или лице, компетентно да калибрира, отчита или разчита устройствата за индивидуален мониторинг, или да измерва радиоактивността в човешкото тяло или в биологични проби, или да оценявана дозите, чиято правоспособност да извършва дейност в това отношение е призната от компетентния орган.
(25)
„Ефективна доза“ (Е) е сумата от претеглените еквивалентни дози от вътрешно и външно облъчване във всички тъкани и органи на тялото. Тя се определя по следната формула:
където
DT,R
е поетата осреднена за тъкан или орган Т доза, дължаща се на лъчение R,
wR
е радиационният тегловен фактор, а
wT
е тъканният или органен тегловен фактор Т.
Стойностите на wT и wR са определени в приложение Iа. Единицата за ефективна доза е сиверт (Sv).
(26)
„Авария или аварийна ситуация“ означава необичайна ситуация или извънредно събитие, които са свързани с източник на йонизиращо лъчение, и които изискват незабавни действия за смекчаване на значителните неблагоприятни последици за здравето и безопасността на хората, качеството на живот, имуществото или околната среда, или на сериозните опасности, които могат да доведат до такива значителни неблагоприятни последици.
(27)
„Ситуация на аварийно облъчване“ означава ситуация на облъчване, дължащо се на авария.
(28)
„Система за управление на аварийни ситуации“ означава правна или административна рамка, определяща отговорности за аварийна готовност и реагиране, както и процедури за вземане на решения при ситуация на аварийно облъчване.
(29)
„Аварийно професионално облъчване“ означава облъчване, получено от авариен работник при ситуация на аварийно облъчване.
(30)
„План за аварийно реагиране“ означава мерки за планиране на адекватно реагиране при ситуация на аварийно облъчване въз основа на предполагаеми събития и съответните сценарии.
(31)
„Авариен работник“ означава всяко лице, което има определена роля в случай на авария и което може да бъде облъчено в хода на своите действия при авария.
(32)
„Мониторинг на околната среда“ означава измерване на мощностите на дозите от радиоактивни вещества в околната среда или на концентрациите на радионуклиди в компоненти на околната среда.
(33)
„Еквивалентна доза“ (HT) означава поетата доза в тъкан или орган Т, претеглена за вида и качеството на лъчение R. Тя се определя по следната формула:
,
където:
DT,R
е поетата осреднена за тъкан или орган Т доза, дължаща се на лъчение R,
wR
е радиационният тегловен фактор.
Когато радиационното поле е съставено от няколко лъчения с различни стойности на wR, общата еквивалентна доза HT се определя по следната формула:
Стойностите на wR са определени в част А на приложение II. Единицата за еквивалентна доза е сиверт (Sv).
(34)
„Ниво на освобождаване“ означава стойност, установена от компетентен орган или в законодателството и изразена като специфична активност или обща активност, при или под която за даден източник на йонизиращо лъчение не съществува изискване за уведомяване или получаване на разрешение;
(35)
„Ситуация на съществуващо облъчване“ означава ситуация на облъчване, която вече съществува в момента, в който трябва да се вземе решение за контрола ѝ и която не изисква или повече не изисква прилагането на спешни мерки.
(36)
„Професионално облъчвано лице“ означава самостоятелно заето или работещо за работодател лице, което е подложено на облъчване по време на работа, осъществявана в рамките на практика, регулирана от настоящата директива, и което е изложено на опасност да получи дози, превишаващи някоя от границите на дозите за облъчване на населението.
(37)
„Облъчване“ означава процесът или състоянието на излагане на йонизиращо лъчение от източник извън тялото на човека (външно облъчване) или вътре в тялото на човека (вътрешно облъчване).
(38)
„Крайници“ означава дланите, ръцете от китката до лакътя, ходилата и глезените.
(39)
„Увреждане на здравето“ означава намаляване на продължителността и качеството на живота сред група от населението в резултат на облъчване, включителнопричинено от тъканните реакции, туморите и тежките генетични заболявания.
(40)
„Здравен скрининг“ означава процедура с използване на медицинска радиологична апаратура за ранна диагностика, при рискови групи от населението в риск.
(41)
„Високоактивен закрит източник“ означава закрит източник, в който активността на съдържащия се в него радионуклид е по-голяма или равна на съответната стойност на активност, посочена в приложение III.
(42)
„Индивидуална вреда“ означава клинично откриваеми вредни последици, за хора или техните потомци, чиято поява е или незабавна, или закъсняла, а в последния случай появата е по-скоро вероятна, отколкото сигурна.
(43)
„Инспекция“ означава разследване от страна на компетентен орган или от името на компетентен орган с цел проверка на спазването на националните правни изисквания.
(44)
„Постъпване“ означава общата активност на радионуклид, постъпващ в тялото от външната среда.
(45)
„Интервенционна радиология“ означава използването на методи за рентгенова образна диагностика с цел да бъде подпомогнато въвеждането и насочването на инструменти в човешкото тяло с диагностични или лечебни цели.
(46)
„Йонизиращо лъчение“ означава енергията, предадена под формата на частици или на електромагнитни вълни с дължина на вълната до 100 нанометра (честота 3 × 1015 херца или по-голяма), способни да създават йони пряко или непряко.
(47)
„Лиценз“ означава разрешение, издадено под формата на документ от компетентния орган, за изпълнението на определена практика в съответствие с конкретни условия, изложени в този документ.
(48)
„Медицинско облъчване“ означава облъчване, поето от пациенти или асимптоматични лица като част от тяхната медицинска или стоматологична диагностика или лечение, имащо за цел да благоприятства тяхното здраве, както и облъчването, поето от полагащи грижи лица и лица, които осигуряват удобството на пациентите, и от лица, които доброволно участват в медицински или биомедицински научни изследвания.
(49)
„Експерт по медицинска физика“ означава лице или ако е предвидено в националното законодателство - група лица, притежаващи познания, квалификация и опит да предприемат действия или да дават консултации по въпроси, свързани с приложението на радиационната физика в областта на медицинските облъчвания, чиято правоспособност в това отношение е призната от компетентния орган.
(50)
„Медицински радиологичен“ означава отнасящ се за лъчеводиагностични и лъчетерапевтични процедури, интервенционна радиология или друго медицинско използване на йонизиращото лъчение с цел планиране, даване на напътствия и проверка.
(51)
„Медицинско радиологично съоръжение“ означава съоръжение, в което се извършват медицински радиологични процедури.
(52)
„Медицинска радиологична процедура“ означава всяка процедура, която предизвиква медицинско облъчване.
(53)
„Лица от населението“ означава лица, които може да се окажат подложени на облъчване на населението.
(54)
„Естествен източник на йонизиращо лъчение“ означава източник на йонизиращо лъчение с естествен земен или космически произход.
(55)
„Облъчване при немедицински образни изследвания“ означава всяко преднамерено облъчване на хора с цел визуализация, при което главното предназначение на облъчването не е да допринесе за здравето на облъчваното лице.
(56)
„Нормално облъчване“ означава облъчване, което се очаква да възникне при нормални оперативни условия за дадена инсталация или дейност (включително поддръжка, инспекция, извеждане от експлоатация), в това число. малки по мащаб инциденти, които могат да бъдат овладени, например при нормална експлоатация и очаквани експлоатационни събития.
(57)
„Уведомление“ означава подаването на информация до компетентен орган с цел известяване за намерение да се осъществява практика в рамките на обхвата на настоящата директива.
(58)
„Професионално облъчване“ означава облъчване на работници, стажанти и студенти, на което те са изложени по време на работа.
(59)
„Служба по трудова медицина“ означава здравен специалист или орган, компетентен да осъществява медицинско наблюдение на облъчвани работници, чиято правоспособност да извършва дейност в тази сфера е призната от компетентния орган.
(60)
„Безстопанствен източник“ означава радиоактивен източник, който нито е освободен от регулаторен контрол, нито е поставен под такъв, например поради това, че никога не е бил обект на регулаторен контрол, или поради това, че е бил изоставен, изгубен, поставен не където трябва, откраднат или прехвърлен по някакъв начин без съответното разрешение.
(61)
„Външен работник“ означава всеки изложен на облъчване работник, който не е нает от предприятието, отговорно за наблюдаваните и контролираните зони, но извършва дейност в тези зони, включително стажанти, и студенти.
(62)
„Ситуация на планирано облъчване“ означава ситуация на облъчване, възникваща в резултат на планирана дейност с източник на йонизиращо лъчение, или от човешка дейност, която променя начините на облъчване, и причиняваща облъчване или потенциално облъчване на хора или на околната среда. Ситуациите на планирано облъчване могат да включват както нормални, така и потенциални облъчвания.
(63)
„Потенциално облъчване“ означава облъчване, което не се очаква със сигурност, но което може да произтече от събитие или от поредица от събития с вероятностен характер, включително и от повреди на оборудване и експлоатационни грешки.
(64)
„Практически аспекти на процедурите за медицинско облъчване“ означава физическото протичане на медицинско облъчване и всякакви спомагателни аспекти, включително боравенето и работата с медицинско радиологично оборудване, и оценката на техническите и физическите параметри (включително радиационните дози), калибрирането и поддръжката на оборудването, подготовката и прилагането на радиофармацевтични продукти и обработката на изображенията.
(65)
„Практика“ означава човешка дейност, която може да доведе до увеличаване на облъчването на лица от източник на йонизиращо лъчение и която се управлява като ситуация на планирано облъчване.
(66)
„Практикуващ лекар“ означава лекар, зъболекар или друг здравен специалист, който има право да поема медицинска отговорност за дадено медицинско облъчване в съответствие с националните изисквания.
(67)
„Преработка“ означава химическите или физическите операции, свързани с радиоактивни материали, които включват добива, трансформирането, обогатяването на делящи се или възпроизвеждащи се ядрени материали и повторната обработка на отработеното гориво.
(68)
„Защитни мерки“ означава мерки, различни от коригиращи мерки, имащи за цел предотвратяване или намаляване на дозите, които в противен случай биха могли да бъдат приети при ситуация на аварийно облъчване или ситуация на съществуващо облъчване.
(69)
„Облъчване на населението“ означава облъчване на лица, с изключение на всякакво професионално или медицинско облъчване.
(70)
„Осигуряване на качеството“ означава всички планирани и систематични дейности, необходими за осигуряването на достатъчна гаранция, че дадена структура, система, компонент или процедура ще функционира по задоволителен начин в съответствие с установените стандарти. Контролът на качеството е част от осигуряването на качеството.
(71)
„Контрол на качеството“ означава съвкупността от операции (програмиране, координация, прилагане), предназначени да поддържат или да подобрят качеството. Той включва наблюдение, оценка и поддържане на нивата, които се изискват за всички характеристики на експлоатация на оборудването, които могат да бъдат определени, измерени и контролирани.
(72)
„Генератор на лъчение“ означава уред, способен да генерира йонизиращо лъчение, като например рентгенови лъчи, неутрони, електрони или други заредени частици.
(73)
„Експерт по радиационна защита“ означава лице или, ако е предвидено в националното законодателство - група лица, притежаващи познания, квалификация и опит, необходими за предоставяне на консултации по радиационната защита с цел осигуряване на ефективната защита на лицата, и чиито компетенции в това отношение са признати от компетентния орган.
(74)
„Отговорник по радиационна защита“ означава лице, което е технически компетентно по въпросите на радиационната защита за определен вид практика (дейност) и което има за задача да наблюдава или да осъществява прилагането на мерките за радиационна защита.
(75)
„Източник на йонизиращо лъчение“ означава обект, който може да причини облъчване, например чрез излъчване на йонизиращо лъчение или чрез изпускане на радиоактивен материал.
(76)
„Радиоактивен материал“ означава материал, съдържащ в състава си радиоактивни вещества.
(77)
„Радиоактивен източник“ означава източник на йонизиращо лъчение, включващ в състава си радиоактивен материал с цел използване на неговата радиоактивност.
(78)
„Радиоактивно вещество“ означава всяко вещество, което съдържа един или повече радионуклиди, чиято активност или специфична активност не може да бъде пренебрегната от гледна точка на радиационната защита.
(79)
„Радиоактивни отпадъци“ означава радиоактивен материал в газообразно, течно или твърдо състояние, за който не се предвижда или обмисля по-нататъшна употреба от държавата членка или от физическо или юридическо лице, с чието решение е съгласна държавата членка, и който се регулира като радиоактивен отпадък от компетентен регулаторен орган съгласно законодателната и регулаторната рамка на държавата членка.
(80)
„Лъчеводиагностичен“ означава отнасящ се до диагностичната ядрена медицина in vivo, медицинската диагностична радиология, използваща йонизиращо лъчение, както и до денталната радиология.
(81)
„Лъчетерапевтичен“ означава отнасящ се до лъчетерапията, включително нуклеарната медицина за терапевтични цели.
(82)
„Радон“ означава радионуклидът Rn-222 и неговите кратко живеещи продукти на разпадане, ако е приложимо.
(83)
„Облъчване от радон“ означава облъчване с кратко живеещите продукти на разпадане на радона.
(84)
„Референтно ниво“ означава, при ситуация на аварийно или съществуващо облъчване, нивото на ефективната или еквивалентната доза или на специфичната активност, над което облъчването се счита за недопустимо като в резултат на въпросната ситуация на облъчване, макар това ниво да не е граница, която да не може да бъде надхвърляна.
(85)
„Лекар, предоставящ направление“ означава лекар, зъболекар или друг здравен специалист, който има право в съответствие с националните разпоредби да насочва пациенти към практикуващ лекар за медицински радиологични процедури.
(86)
„Регистрация“ означава разрешението, дадено с документ от компетентния орган или предоставено по националното законодателство посредством опростена процедура, за осъществяването на дадена практика в съответствие с условията, предвидени в националното законодателство или посочени от компетентния орган за този вид или категория практика.
(87)
„Регулаторен контрол“ означава всяка форма на контрол или регулиране, която се осъществява във връзка с човешки дейности, насочени към прилагането на изискванията за радиационна защита.
(88)
„Коригиращи мерки“ означава отстраняване на източник на йонизиращо лъчение или намаляване на силата му (изразена като активност или количество) или прекъсване на пътищата на облъчване или намаляване на тяхното въздействие с цел избягване или намаляване на дозите, които в противен случай могат да бъдат поети в ситуация на съществуващо облъчване.
(89)
„Представително лице“ означава лице, получаващо доза, която е представителна за лицата от населението с по-високо облъчване, без лицата с екстремни или необичайни навици.
(90)
„Закрит източник“ означава радиоактивен източник, в който радиоактивният материал е окончателно херметизиран в капсула или е поставен в твърда форма с цел да бъде предотвратено, при нормални условия на използване, всякакво разпространение на радиоактивни вещества.
(91)
„Сиверт“ (Sv) е специалното наименование на мерната единица за еквивалентна или ефективна доза. Един сиверт е равен на един джаул на килограм:
.
(92)
„Съхраняване“ означава държането в дадено съоръжение на радиоактивни материали, включително отработено гориво, на радиоактивен източник или на радиоактивни отпадъци с намерение за последващо изваждане.
(93)
„Наблюдавана зона“ означава зона, подложена на подходящ надзор за целите на защитата от йонизиращи лъчения.
(94)
„Контейнер на източник“ означава съвкупност от компоненти, предназначени да гарантират обвивката на закрит източник, като това е отделна част от източника, предназначена му е да предпазва източника по време на неговото транспортиране и боравенето с него.
(95)
„Космически апарат“ означава пилотиран летателен апарат, проектиран за експлоатация на височина, по-голяма от 100 km над морското равнище.
(96)
„Стандартни стойности и взаимозависимости“ означава стойностите и взаимозависимостите, препоръчани в глави 4 и 5 на Публикация 116 на МКРЗ за оценка на дозите при външно облъчване и глава 1 на Публикация 119 на МКРЗ за оценка на дозите при вътрешно облъчване, включително актуализациите, одобрени от държавите членки. В конкретни случаи държавите членки могат да одобрят използването на специални методи във връзка с физико-химичните свойства на радионуклида или други характеристики на ситуацията на облъчване или на облъченото лице.
(97)
„Торон“ означава радионуклидът Rn-220 и неговите кратко живеещи продукти на разпадане, ако е приложимо.
(98)
„Предприятие“ означава физическо или юридическо лице, което носи правна отговорност съгласно националното законодателство за осъществяването на дадена практика или за даден източник на йонизиращо лъчение (включително случаите, когато собственикът или ползвателят на източника на йонизиращо лъчение не извършва свързани с употребата на източника човешки дейности).
(99)
„Непреднамерено облъчване“ означава медицинско облъчване, което значително се различава от медицинското облъчване, предприето с определена цел.
ГЛАВА III
СИСТЕМА ЗА РАДИАЦИОННА ЗАЩИТА
Член 5
Общи принципи на радиационната защита
Държавите членки установяват правни изисквания и подходящ режим на регулаторен контрол, които за всички ситуации на облъчване отразяват система за радиационна защита, основана на принципите на обосноваността, оптимизацията и ограничаването на дозите:
a)
Обоснованост: решенията за въвеждане на дадена практика се обосновават в смисъл, че тези решения се вземат с намерението да се направи така, че индивидуалните или обществените ползи от практиката да компенсират увреждането на здравето, което тя може да причини. Решенията за въвеждане или промяна на даден начин на облъчване при ситуации на съществуващо и аварийно облъчване се обосновават в смисъл, че те следва да носят повече полза, отколкото вреда.
б)
Оптимизация: радиационната защита на лицата, които са обект на облъчване на населението или на професионално облъчвани лица, се оптимизира така, че величината на индивидуалните дози, вероятността за облъчване и броят на облъчените лица да бъдат във възможно най-ниските разумно постижими граници, като се вземат предвид актуалното състояние на техническите познания и икономическите и обществените фактори. Оптимизацията на защитата на лицата, подложени на медицинско облъчване, се прилага по отношение на величината на индивидуалните дози и съответства на медицинската цел на облъчването, както е описано в член 56. Този принцип се прилага не само спрямо ефективната доза, но ако е целесъобразно и спрямо еквивалентните дози като предпазна мярка за недопускане на несигурност по отношение на увреждане на здравето над праговата стойност при реакции на тъканите.
в)
Ограничаване на дозите: при ситуации на планирано облъчване сборът от дозите за дадено лице не надвишава границите на дозите, определени за професионалното облъчване или за облъчването на населението. Границите на дозите не се прилагат при медицински облъчвания.
РАЗДЕЛ 1
Инструменти за оптимизация
Член 6
Гранични дози при професионално облъчване, облъчване на населението и медицинско облъчване
1. Държавите членки правят необходимото, ако се налага, да бъдат установени гранични дози за целите на предстоящата оптимизация на защитата:
a)
По отношение на професионалното облъчване граничната доза се определя като оперативен инструмент за оптимизация от предприятието под общия надзор на компетентния орган. В случай на външни работници граничната доза се определя в сътрудничество между работодателя и предприятието.
б)
По отношение на облъчването на населението граничната доза се определя за индивидуалната доза, която лицата от населението получават вследствие на планирана експлоатация на даден източник на йонизиращо лъчение. Компетентният орган гарантира, че граничните дози съответстват на границата на дозата по отношение на сумата от дозите на същото лице, получени от съвкупността от всички разрешени практики.
в)
По отношение на медицинското облъчване гранични дози се прилагат само във връзка със защитата на полагащи грижи лица и лица, които осигуряват удобството на пациентите, както и на доброволци, участващи в медицински и биомедицински научни изследвания.
2. Граничните дози се определят като индивидуални ефективни или еквивалентни дози за установен подходящ период от време.
Член 7
Референтни нива
1. Държавите членки правят необходимото за установяването на референтни нива за ситуации на аварийно и съществуващо облъчване. Оптимизацията на защитата дава приоритет на облъчванията над референтното ниво и продължава да се осъществява под референтното ниво.
2. Избраните за референтни нива стойности зависят от вида на ситуацията на облъчване. При избора на референтни нива се вземат под внимание както изискванията за радиологична защита, така и обществените критерии. При облъчване на населението за установяването на референтни нива се взема под внимание диапазонът от референтни нива, изложен в приложение I.
3. При ситуации на съществуващо облъчване, включващи облъчване от радон, референтните нива се определят като обемна концентрация на радона във въздуха, както е посочено в член 74 за лицата от населението и в член 54 - за работниците.
РАЗДЕЛ 2
Граници на дозите
Член 8
Възрастови граници за професионално облъчвани лица
Съгласно член 11, параграф 2 държавите членки правят необходимото на лица под 18 години да не се възлага работа, която би могла да доведе до тяхното облъчване като професионално облъчвани лица.
Член 9
Граници на дозите при професионално облъчване
1. Държавите членки правят необходимото границите на дозите при професионално облъчване да се прилагат за сумата от годишните професионални облъчвания на даден работник от всички разрешени практики, за професионалното облъчване от радон на работното място, за което се изисква уведомяване, съгласно член 54, параграф 3, и за останалите случаи на професионално облъчване от ситуациите на съществуващо облъчване в съответствие с член 100, параграф 3. За аварийното професионално облъчване се прилага член 53.
2. Границата на ефективната доза за професионално облъчване е 20 mSv за всяка отделна година. При специални обстоятелства обаче или при определени ситуации на облъчване, посочени в националното законодателство, компетентният орган може да разреши по-висока ефективна доза в размер до 50 mSv за една година, при условие че средната годишна доза за които и да е пет последователни години, включително годините, през които границата на дозата е била надхвърлена, не надвишава 20 mSv.
3. В допълнение към границите на ефективната доза, посочени в параграф 2, се прилагат следните граници на еквивалентната доза:
a)
границата на еквивалентната доза за очната леща е 20 mSv за една година или 100 mSv за които и да е пет последователни години, стига максималната доза да не надвишава 50 mSv през една отделна година, както е посочено в националното законодателство;
б)
границата на еквивалентната доза за кожата е 500 mSv за една година; тази граница се отнася за средната доза, получена от всяка повърхност с площ 1 сm2, независимо от облъчената повърхност;
в)
границата на еквивалентната доза за крайниците е 500 mSv за една година.
Член 10
Защита на бременни и кърмещи работнички
1. Държавите членки правят необходимото защитата на все още нероденото дете да е сравнима с тази, която се осигурява на лицата от населението. Веднага след като бременна работничка уведоми предприятието или, при външни работници - работодателя, за своята бременност в съответствие с националното законодателство предприятието и работодателят правят необходимото условията за работа на бременната работничка да бъдат такива, че еквивалентната доза за нероденото дете да е във възможно най-ниските разумно постижими граници и да няма вероятност тя да превиши 1 mSv в протежение най-малкото на остатъка от бременността.
2. Веднага след като работничка уведоми предприятието или, при външни работници - работодателя, че кърми дете, тази работничка престава да изпълнява трудови дейности, предполагащи значителен риск от поемане на радионуклиди или от радиоактивно замърсяване на тялото.
Член 11
Граници на дозите за стажанти и студенти
1. Държавите членки правят необходимото границите на дозите за стажанти и студенти, навършили 18 години, които по време на своето обучение се налага да работят с източници на йонизиращо лъчение, да са равни на границите на дозите за професионално облъчване, регламентирани в член 9.
2. Държавите членки правят необходимото границата на ефективната доза за стажанти и студенти на възраст от 16 до 18 години, които по време на своето обучение се налага да работят с източници на йонизиращо лъчение, да е 6 mSv за една година.
3. В допълнение към границите на ефективната доза, посочени в параграф 2, се прилагат следните граници на еквивалентната доза:
a)
границата на еквивалентната доза за очната леща е 15 mSv за една година;
б)
границата на еквивалентната доза за кожата е 150 mSv за една година, осреднена за всеки 1 сm2, независимо от облъчената повърхност;
в)
границата на еквивалентната доза за крайниците е 150 mSv за една година.
4. Държавите членки правят необходимото границите на дозите за стажанти и студенти, които не са обект на разпоредбите на параграфи 1, 2 и 3, да са същите като границите на дозите за лицата от населението, определени в член 12.
Член 12
Граници на дозите при облъчване на населението
1. Държавите членки правят необходимото границите на дозите при облъчване на населението да се прилагат за сумарното годишно облъчване на лице от населението в резултат на всички разрешени практики.
2. Държавите членки определят границата на ефективната доза при облъчване на населението на 1 mSv за една година.
3. В допълнение към границата на дозата, посочена в параграф 2, се прилагат следните граници на еквивалентната доза:
a)
границата на еквивалентната доза за очната леща е 15 mSv за една година;
б)
границата на еквивалентната доза за кожата е 50 mSv за една година, осреднена за всеки 1 сm2 кожна повърхност, независимо от облъчената повърхност.
Член 13
Оценка на ефективната и на еквивалентната доза
При оценката на ефективните и еквивалентните дози се използват съответните стандартни стойности и взаимозависимости: По отношение на външното облъчване се използват оперативните величини, посочени в раздел 2.3 от Публикация 116 на МКРЗ.
ГЛАВА IV
ИЗИСКВАНИЯ ВЪВ ВРЪЗКА С РАДИАЦИОННАТА ЗАЩИТА, ОБРАЗОВАНИЕТО, ОБУЧЕНИЕТО И ИНФОРМАЦИЯТА
Член 14
Общи отговорности за образование, обучение и предоставяне на информация
1. Държавите членки установяват адекватна законодателна и административна рамка за осигуряване предоставянето на подходящо образование, обучение и информация в областта на радиационната защита на всички лица, чиито задачи изискват конкретни компетенции в областта на радиационната защита. Обучението и информацията се осигуряват на подходящи интервали от време и се документират.
2. Държавите членки вземат мерки за осигуряването на образование, обучение и поддържащо обучение, които да дават възможност за признаване на експертите по радиационна защита и експертите по медицинска физика, както и на службите по трудова медицина и дозиметричните служби по отношение на видовете практики.
3. Държавите членки могат да вземат мерки за осигуряване на образование, обучение и поддържащо обучение, които да дават възможност за признаване на отговорниците по радиационна защита, ако националното законодателство предвижда такова признаване.
Член 15
Обучение на професионално облъчвани лица и информация, която им се предоставя
1. Държавите членки изискват предприятието да информира професионално облъчваните лица за:
a)
рисковете за здравето в резултат на облъчването, свързано с тяхната работа;
б)
общите процедури за радиационна защита и предпазните мерки, които да бъдат взети;
в)
процедурите за радиационна защита и предпазните мерки, свързани с експлоатационните и работните условия по отношение както на практиката като цяло, така и на всяко звено или дейност, към които работниците могат да бъдат причислени;
г)
съответните части от плановете и процедурите за аварийно реагиране;
д)
важността на спазването на техническите, медицинските и административните изисквания.
За външните работници работодателят прави необходимото за осигуряване на необходимата информация по букви а), б) и д).
2. Държавите членки изискват от предприятието или за външните работници - от работодателя, да информират професионално облъчваните лица за значението на ранното уведомяване за бременност с оглед на рисковете от облъчване на нероденото дете.
3. Държавите членки изискват от предприятието или за външните работници - от работодателя, да информират професионално облъчваните лица за това колко важно е да съобщават за намерението си да кърмят дете с оглед на риска от облъчване за кърмачето вследствие на поемане на радионуклиди или радиоактивно замърсяване на тялото.
4. Държавите членки задължават предприятието или за външните работници - работодателя, да осигурят за професионално облъчваните лица подходящо обучение и информационни програми по радиационна защита.
5. В допълнение към информацията и обучението в областта на радиационната защита, посочени в параграфи 1, 2, 3 и 4, държавите членки изискват от предприятието, отговарящо за високоактивни закрити източници, да направи така, че това обучение да включва конкретни изисквания за безопасното управление и контрола на високоактивните закрити източници с оглед на осигуряването на подходяща подготовка на съответните работници за всякакви събития, имащи отношение към радиационната защита. При информирането и обучението се набляга специално върху необходимите изисквания в областта на безопасността и се включват конкретни данни за възможните последици от изгубването на адекватния контрол върху високоактивните закрити източници.
Член 16
Информация и обучение на работници, потенциално изложени на йонизиращо лъчение от безстопанствени източници
1. Държавите членки правят необходимото членовете на ръководството на инсталации, в които съществува голяма вероятност да се намират или преработват безстопанствени източници, включително големи площадки за съхранение на метален скрап или големи съоръжения за рециклиране на метален скрап, както и във важни транспортни възли, да бъдат информирани за вероятността да се окажат в досег с някой източник.
2. Държавите членки насърчават ръководството на инсталациите, посочени в параграф 1, да се погрижат когато работниците в тези инсталации се окажат в досег с някой източник, те да са:
a)
информирани и обучени за визуално откриване на източници и техните контейнери;
б)
информирани за основните факти по отношение на йонизиращото лъчение и последствията от него;
в)
информирани и обучени за действията, които да предприемат на място в случай на откриване или подозрение за наличие на източник.
Член 17
Предварително информиране и обучение на аварийни работници
1. Държавите членки правят необходимото на аварийните работници, посочени в плановете за аварийно реагиране или в системата за управление, да се предоставя подходяща и редовно актуализирана информация за здравните рискове, с които може да е свързана тяхната намеса, както и за предпазните мерки, които да бъдат вземани в такива случаи. В тази информация се отчитат диапазонът на потенциалните аварии и видът на намесата.
2. Веднага щом възникне авария, посочената в параграф 1 информация се допълва надлежно, като се отчитат конкретните дадености.
3. Държавите членки правят необходимото предприятието или организацията, отговорни за защитата на аварийните работници, да осигурят на посочените в параграф 1 аварийни работници подходящо обучение, както е предвидено в системата за управление на аварийни ситуации, изложена в член 97. При необходимост това обучение включва практически упражнения.
4. Държавите членки правят необходимото в допълнение към обучението по аварийно реагиране, посочено в параграф 3, предприятието или организацията, отговорни за защитата на аварийните работници, да предоставят на тези работници подходящо обучение и информация във връзка с радиационната защита.
Член 18
Образование, информация и обучение в областта на медицинското облъчване
1. Държавите членки гарантират, че практикуващите лекари и лицата, ангажирани с практическите аспекти на медицинските радиологични процедури, разполагат с подходящо образование, информация и теоретично и практическо обучение за целите на медицинските радиологични практики, както и съответната компетентност в областта на радиационната защита.
За тази цел държавите членки правят необходимото за изготвянето на подходящи програми за обучение и признават съответните дипломи, удостоверения или официални квалификации.
2. Лицата, участващи в съответните програми за обучение, могат да вземат участие по практическите аспекти на медицинските радиологични процедури, както е посочено в член 57, параграф 2.
3. Държавите членки правят необходимото за осигуряването на непрекъснато образование и обучение след получаването на квалификация, а в специалния случай на клинично използване на нови техники - за провеждането на обучение, свързано с тези техники и с изискванията за радиационна защита, които произтичат от тях.
4. Държавите членки насърчават въвеждането на курс по радиационна защита в рамките на основната програма за обучение по специалностите медицина и стоматология.
ГЛАВА V
ОБОСНОВАНОСТ И РЕГУЛАТОРЕН КОНТРОЛ НА ПРАКТИКИТЕ
РАЗДЕЛ 1
Обоснованост и забрана на практики
Член 19
Обоснованост на практики
1. Държавите членки правят така, че новите класове или видове практики, свързани с излагане на йонизиращо лъчение, да бъдат обосновани, преди да бъдат приети.
2. Държавите членки предвиждат преглед на съществуващите класове или видове практики с оглед на тяхната обоснованост, когато се появи ново важно доказателство за тяхната ефикасност или за потенциалните им последствия, или нова важна информация за други техники и технологии.
3. Практиките, включващи професионално облъчване и облъчване на населението, се обосновават като клас или вид практика, като се отчитат и двете категории облъчване.
4. Практиките, включващи медицинско облъчване, се обосновават както като клас или вид практика, като се взема предвид медицинското облъчване, а ако е необходимо - и съответното професионално облъчване и облъчването на населението, така и на нивото на всяко отделно медицинско облъчване, както е посочено в член 55.
Член 20
Практики, свързани с потребителски стоки
1. Държавите членки изискват от всяко предприятие, което възнамерява да произвежда или внася потребителска стока, чието предназначение има вероятност да е нов клас или вид практика, да представи на компетентния орган цялата съответна информация, включително тази, посочена в приложение IV, раздел А, за да може да бъде изпълнено изискването за обосновка на практиката, предвидено в член 19, параграф 1.
2. Въз основа на оценка на тази информация държавите членки правят необходимото компетентният орган, както е посочено в приложение IV, раздел Б, да вземе решение дали предназначението на потребителската стока е обосновано.
3. Без да се засяга параграф 1, държавите членки правят необходимото компетентният орган, който е получил информацията по същия параграф, да информира точката за контакт с компетентните органи на другите държави членки за нейното получаване, както и при поискване - за решението си и за основанията за него.
4. Държавите членки забраняват продажбата или предлагането на населението на потребителски стоки, ако тяхното предназначение не е обосновано или ако употребата им няма да отговаря на критериите за освобождаване от задължението за уведомяване по член 26.
Член 21
Забрана на практики
1. Държавите членки забраняват преднамереното добавяне на радиоактивни вещества при производството на хранителни продукти, храни за животни и козметика, както и вноса или износа на такива стоки.
2. Без да се засяга Директива 1999/2/ЕО, практиките, свързани с активирането на материали, водещи до увеличаване на активността в потребителска стока, която в момента на пускането на пазара не може да бъде пренебрегната от гледна точка на радиационната защита, се смятат за необосновани. Компетентният орган обаче може да оценява конкретни видове практики в рамките на въпросния клас по отношение на тяхната обоснованост.
3. Държавите членки забраняват преднамереното добавяне на радиоактивни вещества при изработването на играчки и лични украшения, както и вноса и износа на такива стоки.
4. Държавите членки забраняват практиките, включващи активирането на материали, използвани за играчки и лични украшения, които в момента на пускане на пазара на тези стоки или на тяхното производство, водят до увеличаване на активността до степен, която не може да бъде пренебрегната от гледна точка на радиационната защита, и забраняват вноса и износа на такива продукти и материали.
Член 22
Практики, свързани с преднамереното облъчване на хора за немедицински образни изследвания
1. Държавите членки правят необходимото да бъдат определени практиките, свързани с облъчване при немедицински образни изследвания, по-специално като се вземат предвид практиките, посочени в приложение V.
2. Държавите членки правят така, че да се отделя специално внимание на обосновката на практиките, свързани с облъчване при немедицински образни изследвания, по-специално:
a)
всички видове практики, свързани с облъчване при немедицински образни изследвания, се обосновават преди да бъдат принципно приети;
б)
всяко конкретно осъществяване на принципно приет вид практика се обосновава;
в)
всички процедури за индивидуално облъчване при немедицински образни изследвания, при които се използва медицинско радиологично оборудване, се обосновават предварително, като се вземат предвид конкретните цели на процедурата и характеристиките на съответното лице;
г)
общата и специалната обоснованост на практиките, свързани с облъчване при немедицински образни изследвания, както е посочено в букви а) и б), могат да бъдат обект на преглед;
д)
обстоятелствата, които налагат облъчване при немедицински образни изследвания, без индивидуална обоснованост на всяко облъчване, подлежат на редовен преглед.
3. Държавите членки могат да освобождават обоснованите практики, свързани с облъчване при немедицински образни изследвания, при които се използва медицинско радиологично оборудване, от изискването за гранични дози по член 6, параграф 1, буква б) и от посочените в член 13 граници на дозите.
4. Когато държава членка е счела, че определена практика, свързана с облъчване при немедицински образни изследвания, е обоснована, тя прави необходимото:
a)
практиката да бъде обект на разрешение;
б)
изискванията във връзка с практиката, включително критериите за индивидуално прилагане, да са определени от компетентния орган в сътрудничество със съответните други органи и научномедицински дружества, ако е целесъобразно;
в)
за процедурите, при които се използва медицинско радиологично оборудване
i)
да се прилагат съответните изисквания, определени за медицинското облъчване съгласно Глава VII, включително тези за оборудването, оптимизацията, отговорностите, обучението и специалната защита по време на бременност и участието по целесъобразност на експерт по медицинска физика;
ii)
по целесъобразност да се въведат специални протоколи, съобразени с целта на облъчването и необходимото качество на образа;
iii)
когато практиката го допуска, да се въведат конкретни диагностични референтни нива;
г)
за процедурите, при които не се използва медицинско радиологично оборудване, ограниченията на дозата да са значително под границата на дозата за лицата от населението;
д)
на лицето, подлежащо на облъчване, да се осигурява информация и да се иска неговото съгласие, като се допускат случаи, в които правоприлагащите органи могат да процедират без съгласието на лицето, в съответствие с националното законодателство.
РАЗДЕЛ 2
Регулаторен контрол
Член 23
Идентифициране на практики, свързани с използването на естествени радиоактивни материали
Държавите членки осигуряват идентифицирането на класовете или видовете практика, свързани с използването на естествени радиоактивни материали и водещи до облъчване на професионално облъчване или облъчване на лица от населението, което не може да се пренебрегне от гледна точка на радиационната защита. Това идентифициране се извършва чрез подходящи средства, като се вземат предвид посочените в приложение VI промишлени сектори.
Член 24
Степенуван подход към регулаторния контрол
1. Държавите членки изискват практиките да подлежат на регулаторен контрол за целите на радиационната защита посредством уведомяване, получаване на разрешение и съответни инспекции, който да е съизмерим с величината и вероятността от възникване на облъчвания в резултат на практиката, както и да е съизмерим с ефекта, който регулаторният контрол може да има за намаляването на тези облъчвания или за повишаването на радиологичната безопасност.
2. Без да се засягат членове 27 и 28, по целесъобразност и в съответствие с общите критерии за освобождаване от задължението за уведомяване, изложени в приложение VII, регулаторният контрол може да се ограничи с уведомяването и с подходяща честота на проверките. За тази цел държавите членки могат да установят общи критерии за освобождаване или да дадат възможност на компетентния орган да решава дали да освободи обявените с уведомление практики от изискването за разрешаване въз основа на общите критерии, посочени в приложение VII; в случай на умерени количества материали, определени от държавите членки, стойностите на специфичната активност, посочени в приложение VII, таблица Б, колона 2, могат да бъдат използвани за тази цел.
3. Обявените с уведомление практики, които не са освободени от изискването за издаване на разрешение, подлежат на регулаторен контрол посредством регистриране или лицензиране.
Член 25
Уведомяване
1. Държавите членки правят необходимото да се изисква уведомяване за всички обосновани практики, включително тези, идентифицирани съгласно член 23. Уведомяването се прави преди да започне осъществяването на практиката или, за съществуващи практики, възможно най-бързо след като това изискване стане приложимо. За практики, подлежащи на уведомяване, държавите членки определят информацията, която да бъде предоставена във връзка с уведомяването. В случай на подаване на заявление за разрешение не е необходимо отделно уведомяване.
Практиките могат да бъдат освободени от изискването за уведомяване, както е посочено в член 26.
2. Държавите членки правят необходимото да се изисква уведомяване за работните места, посочени в член 54, параграф 3, както и за ситуации на съществуващо облъчване, които се третират като ситуация на планирано облъчване, както е посочено в член 100, параграф 3.
3. Независимо от критериите за освобождаване, предвидени в член 26, в определени от държавите членки ситуации, при които има опасения, че дадена практика, идентифицирана в съответствие с член 23, може да доведе до наличието във водата на естествени радионуклиди, които могат да засегнат качеството на водата за питейно-битово водоснабдяване, или да засегнат други пътища на облъчване, така че да породят загриженост от гледна точка на радиационната защита, компетентният орган може да изиска практиката да подлежи на уведомяване.
4. Човешките дейности, свързани със замърсени с радиоактивни вещества материали, получени в резултат на разрешени изхвърляния, или с материали, освободени от контрол съгласно член 30, не се третират като ситуация на планирано облъчване и за тях съответно не е необходимо уведомяване.
Член 26
Освобождаване от задължението за уведомяване
1. Държавите членки могат да решат, че от уведомяване не се нуждаят обоснованите практики, свързани със следното:
a)
радиоактивни материали, при които общата стойност на съответната активност не надвишава стойностите за освобождаване, посочени в третата колона на таблица Б от приложение VII, или по-високите стойности, които (за определени приложения) са одобрени от компетентния орган и отговарят на общите критерии за освобождаване от уведомяване/разрешаване и от контрол, посочени в приложение VII; или
б)
без да се засяга член 25, параграф 4, радиоактивни материали, при които концентрациите на активност не надвишават стойностите за освобождаване, посочени в таблица А на приложение VII, или по-високи стойности, които (за определени приложения) са одобрени от компетентния орган и отговарят на общите критерии за освобождаване от уведомяване/разрешение и от контрол, посочени в приложение VII; или
в)
уред, съдържащ закрит източник, при условие че:
i)
уредът е от вид, одобрен от компетентния орган;
ii)
при нормални експлоатационни условия уредът не създава мощност на дозата, превишаваща
на разстояние 0,1 m от всяка негова достъпна повърхност; и
iii)
компетентният орган е определил условията за рециклиране или погребване;
г)
всеки електрически апарат, при условие че:
i)
апаратът е електроннолъчева тръба, предназначенада дава видими образи, или друг електрически апарат, работещ при потенциална разлика до 30 киловолта (kV), или всеки друг вид апарат, който е одобрен от компетентния орган; и
ii)
при нормални експлоатационни условия апаратът не създава мощност на дозата, превишаваща
на разстояние 0,1 m от всяка негова достъпна повърхност.
2. Държавите членки могат да освобождават определени видове практики от изискването за уведомяване при спазване на общите критерии за освобождаване, установени в точка 3 от приложение VII, въз основа на оценка, показваща, че освобождаването е най-добрият вариант.
Член 27
Регистрация или лицензиране
1. Държавите членки изискват или регистрация, или лицензиране на следните практики:
a)
експлоатацията на генератори на йонизиращи лъчения или на ускорители или радиоактивни източници за медицински облъчвания или за немедицински образни изследвания;
б)
експлоатацията на генератори на йонизиращи лъчения или на ускорители, с изключение на електронни микроскопи, или на радиоактивни източници, за цели, различни от посочените в буква а).
2. Държавите членки могат да изискват регистрация или лицензиране за други видове практики.
3. Регулаторното решение за подлагане на видове практики на регистрация или лицензиране може да се основава на регулаторния опит, като се вземе предвид размерът на очакваните или потенциалните дози, както и комплексният характер на практиката.
Член 28
Лицензиране
Държавите членки изискват лицензиране за следните практики:
a)
преднамереното прилагане на радиоактивни вещества върху лица и доколкото се засяга радиационната защита на хората - върху животни с цел медицинска или ветеринарна диагностика, лечение или научни изследвания;
б)
експлоатацията и извеждането от експлоатация на всяко ядрено съоръжение и експлоатацията и затварянето на уранови рудници;
в)
преднамереното добавяне на радиоактивни вещества при производството или изработването на потребителски стоки или други (включително медицински) изделия, както и при вноса на такива стоки или изделия;
г)
всяка практика, свързана с високоактивен закрит източник;
д)
експлоатацията, извеждането от експлоатация и закриването на всяко съоръжение за дългосрочно съхранение или погребване на радиоактивни отпадъци, включително съоръженията за управление на отпадъци с такава цел;
е)
практиките, освобождаващи значителни количества радиоактивен материал като газоаерозолни или течни изхвърляния в околната среда.
Член 29
Процедура за получаване на разрешение
1. За целите на издаването на разрешение държавите членки изискват предоставянето на информация, имаща отношение към радиационната защита, която е съизмерима с естеството на практиката и свързаните с нея радиационни рискове.
2. При лицензирането и когато се определя каква информация трябва да се представи по параграф 1, държавите членки вземат предвид примерния списък, изложен в приложение IХ.
3. Лицензът включва по целесъобразност специални условия и препратки към изисквания в националното законодателство, посредством които да се осигури правната приложимост на елементите на лиценза, и налага подходящи ограничения за експлоатационните граници и условията на експлоатация. Националното законодателство или конкретните условия също изискват, ако е целесъобразно, официалното и документирано прилагане на принципа на оптимизация.
4. Когато е приложимо, националното законодателство или лицензът включват условия относно освобождаването на радиоактивни изхвърляния в съответствие с изискванията на глава VIII относно издаването на разрешение за радиоактивните изхвърляния в околната среда.
Член 30
Освобождаване от регулаторен контрол
1. Държавите членки правят необходимото погребването, рециклирането или повторното използване на радиоактивни материали, получени в резултат на разрешена практика, да подлежат на издаване на разрешение.
2. Материалите, предназначени за погребване, рециклиране или повторна употреба, могат да бъдат освободени от регулаторен контрол, при условие че специфичните активности:
a)
за материалите в твърдо състояние не превишават нивата за освобождаване от контрол, посочени в таблица А на приложение VII; или
б)
съответстват на конкретните нива за освобождаване от контрол и съответните изисквания за определени материали или за материали, получавани в резултат на специални видове практики; тези конкретни нива на освобождаване от контрол се определят в националното законодателство или от националния компетентен орган, като се следват общите критерии за освобождаване от уведомяване/разрешение и от контрол, посочени в приложение VII, и като се вземат предвид техническите насоки, осигурени от Общността.
3. Държавите членки правят необходимото по отношение на освобождаването от контрол на материали със съдържание на естествени радионуклиди, когато те са резултат от разрешени практики, при които естествените радионуклиди се обработват заради свойствата им радиоактивност, делимост или превръщаемост в делим материал, нивата на освобождаване от контрол да отговарят на дозовите критерии във връзка с освобождаването от контрол на материалите, съдържащи изкуствени радионуклиди.
4. Държавите членки не разрешават преднамереното разреждане на радиоактивни материали, целящо те да бъдат освободени от регулаторен контрол. Смесването на материали при нормална експлоатация, когато радиоактивността не се взема под внимание, не е обект на горната забрана. При определени обстоятелства компетентният орган може да разреши смесването на радиоактивни и нерадиоактивни материали за целите на повторната употреба или рециклирането.
ГЛАВА VI
ПРОФЕСИОНАЛНО ОБЛЪЧВАНЕ
Член 31
Отговорности
1. Държавите членки правят необходимото предприятието да отговаря за оценката и прилагането на режими за радиационна защита на професионално облъчвани лица.
2. За външните работници отговорностите на предприятието и на работодателя на външните работници са уредени в член 51.
3. Без да се засягат параграфи 1 и 2, държавите членки създават ред и условия за ясното възлагане на отговорностите за защита на работниците при всякакви ситуации на облъчване - на предприятие, работодател или друга организация - по-специално за защита на:
a)
аварийните работници;
б)
работниците, участващи в дейности за възстановяването на земя, сгради и други конструкции, замърсени с радиоактивни вещества;
в)
работниците, които са изложени на радон по време на работа, в случая, посочен в член 54, параграф 3.
Това се прилага и по отношение на защитата на самостоятелно заетите лица и лицата, които работят на доброволческа основа.
4. Държавите членки осигуряват достъп на работодателите до информация за евентуалното облъчване на техни работници, когато за последните отговорност носи друг работодател или предприятие.
Член 32
Оперативна защита на професионално облъчвани лица
Държавите членки правят необходимото оперативната защита на професионално облъчваните лица да бъде основана, в съответствие с настоящата директива, на:
a)
предварителна оценка с цел определяне на естеството и нивото на радиологичния риск запрофесионално облъчваните лица;
б)
оптимизация на радиационната защита при всякакви работни условия, включително професионалното облъчване в резултат на практики, включващи медицинско облъчване;
в)
класификация на работниците в различни категории;
г)
прилагане на мерки за контрол и мониторинг, свързани с различните зони и условия на работа, включително, когато е необходимо, индивидуален мониторинг;
д)
медицинско наблюдение;
е)
образование и обучение.
Член 33
Оперативна защита на стажанти и студенти
1. Държавите членки правят необходимото условията на професионално облъчване и оперативната защита на обучаващи се стажанти и студентите над 18-годишна възраст, посочени в член 11, параграф 1, да са еквивалентни на тези на професионално облъчвани лицаот категория А или Б съответно.
2. Държавите членки правят необходимото условията на професионално облъчване и оперативната защита на стажантите и студентите между 16- и 18-годишна възраст, посочени в член 11, параграф 2, да са еквивалентни на тези на професионално облъчваните лица отпот категория Б.
Член 34
Консултации с експерт по радиационна защита
Държавите членки изискват от предприятията да се консултират с експерт по радиационна защита, в рамките на неговата област на компетентност, както е посочено в член 82, по посочените по-долу въпроси, свързани с дадена практика:
a)
проучването и изпитването на защитни устройства и средства за измерване;
б)
предварителния критичен преглед на проекти на съоръженията от гледна точка на радиационната защита;
в)
приемането в експлоатация на нови или модифицирани радиационни източници от гледна точка на радиационната защита;
г)
редовната проверка на ефективността на защитните устройства и техники;
д)
редовното калибриране на средства за измерване и редовната проверка на тяхната техническа изправност и правилно използване.
Член 35
Организация на работните места
1. Държавите членки правят необходимото за целите на радиационната защита да се установяват режими за всички работни места, където съществува вероятност работниците да получат облъчване над ефективната доза от 1 mSv за една година или еквивалентната доза от 15 mSv за една година за очната леща или 50 mSv за една година за кожата и крайниците.
Тази организация на работните места съответства на характера на съоръженията и източниците и на мащаба и естеството на рисковете.
2. Към работните места, посочени в член 54, параграф 3, и когато облъчването на работниците е възможно да надвиши 6 mSv на година или съответната интегрирана във времето стойност на облъчване от радон, определена от държавата членка, се подхожда като към ситуация на планирано облъчване и държавите членки определят кои от изложените в настоящата глава изисквания са подходящи. За работните места, посочени в член 54, параграф 3, и когато ефективната доза на работниците е до 6 mSv на година включително или облъчването е по-малко от съответната интегрирана във времето стойност на облъчване от радон, компетентният орган изисква облъчванията да бъдат обект на преглед.
3. По отношение на предприятие, експлоатиращо летателни апарати, при които ефективната доза за облъчване на екипажа с космическо лъчение може да надвиши 6 mSv за една година, се прилагат съответните изисквания, посочени в настоящата глава, като се вземат предвид характеристиките на тази ситуация на облъчване. Когато ефективната доза за екипажа е възможно да надвиши 1 mSv за една година, държавите членки правят необходимото компетентният орган да изисква от предприятието да вземе съответните мерки, по-специално:
a)
да бъде направена оценка на облъчването на съответния екипаж;
б)
да бъде отчетено прогнозното облъчване при съставянето на работните графици с оглед намаляване на дозите на силно облъчените екипажи;
в)
съответните работници да бъдат информирани за здравните рискове, свързани с тяхната работа, и за тяхната индивидуална доза;
г)
да се прилага член 10, параграф 1 по отношение на бременните сред членовете на летателните екипажи.
Член 36
Класификация на работните места
1. Държавите членки правят така, че режимите на работните места да включват класификация по различни зони, където е подходящо, въз основа на оценката за очакваните годишни дози и вероятността от възникване и мащаба на потенциалните облъчвания.
2. Прави се разграничение между контролирани зони и наблюдавани зони. Държавите членки правят необходимото компетентният орган да определи принципи за класификацията на контролираните и наблюдаваните зони в зависимост от конкретните обстоятелства.
3. Държавите членки правят необходимото предприятието да прави редовен преглед на условията за работа в контролираните и наблюдаваните зони.
Член 37
Контролирани зони
1. Държавите членки правят необходимото по отношение на контролираната зона да бъдат налице следните минимални изисквания:
a)
границите на контролираната зона са определени и достъпът до нея е ограничен до лица, които са получили необходимия инструктаж, и тя се контролира в съответствие с писмени процедури, осигурени от предприятието. Когато се появи значителен риск от разпространение на радиоактивно замърсяване, се разработват специални режими, включително за влизането и излизането на лица и оборудване и за мониторинга на замърсяването в контролираната зона, а при необходимост - и в съседни на нея зони;
б)
като се отчитат характерът и степента на радиологичните рискове в контролираната зона, се организира радиологично наблюдение на работното място в съответствие с разпоредбите на член 39;
в)
поставят се знаци, които показват вида на зоната, характера на източниците и рисковете, които те могат да породят;
г)
установяват се инструкции за работа, съответстващи на радиологичния риск, произтичащ от източниците и съответните дейности.
д)
работникът получава специално обучение във връзка с характеристиките на работното място и дейностите.
е)
работникът се снабдява с необходими средства за индивидуална защита.
2. Държавите членки правят необходимото предприятието да отговаря за изпълнението на тези задължения, като се вземат предвид препоръките на експерта по радиационна защита.
Член 38
Наблюдавани зони
1. Държавите членки правят необходимото по отношение на наблюдаваната зона да бъдат налице следните изисквания:
a)
като се отчита характерът и степента на радиологичните рискове в наблюдаваната зона, се организира радиологично наблюдение на работното място в съответствие с разпоредбите на член 39;
б)
ако е необходимо, се поставят знаци, които показват вида на зоната, естеството на източниците и рисковете, които те могат да породят;
в)
ако е необходимо, се установяват инструкции за работа, съответстващи на радиационния риск, свързан с източниците и включените дейности.
2. Държавите членки правят необходимото предприятието да отговаря за изпълнението на тези задължения, като се вземат предвид препоръките на експерта по радиационна защита.
Член 39
Радиологично наблюдение на работното място
1. Държавите членки правят необходимото радиологичното наблюдение на работното място, посочено в член 37, параграф 1, буква б) и член 38, параграф 1, буква а) да включва, когато е целесъобразно:
a)
измерване на мощностите на дозите външно облъчване, като по този начин се показват естеството и качеството на въпросното лъчение;
б)
измерване на обемната активност във въздуха и повърхностната плътност на замърсяващите радионуклиди, като по този начин се показват тяхното естество и техните физически и химически състояния.
2. Резултатите от тези измервания се записват и се използват, ако е необходимо, за оценяване на индивидуалните дози, както е предвидено в член 41.
Член 40
Категоризация на облъчваните работници
1. Държавите членки правят необходимото за целите на мониторинга и медицинското наблюдение да се прави разграничение между две категории професионално облъчвани лица:
a)
категория А: тези професионално облъчвани лица, които могат да получат ефективна доза, надвишаваща 6 mSv за една година или еквивалентна доза, по-висока от 15 mSv за една година, за очната леща, или по-висока от 150 mSv за една година за кожата и крайниците;
б)
категория Б: тези професионално облъчвани лица, които не са класифицирани като професионално облъчвани лица от категория А.
2. Държавите членки изискват от предприятието или, за външните работници - от работодателя, да решават относно категоризацията на отделните работници, преди те да започнат дадена работа, която може да доведе до облъчване, и да правят редовен преглед на тази категоризация въз основа на условията на работа и медицинското наблюдение. При разграничението се имат предвид и потенциалните облъчвания.
Член 41
Индивидуален мониторинг
1. Държавите членки правят необходимото работниците от категория А да бъдат подложени на системен мониторинг въз основа на индивидуални измервания, извършвани от дозиметрична служба. В случаите, при които работниците от категория A могат да получат значително вътрешно облъчване или значително облъчване на очната леща или крайниците, се установява подходяща система за мониторинг.
2. Държавите членки правят необходимото мониторингът на работниците от категория Б да бъде поне достатъчен, за да покаже, че тези работници са правилно класифицирани в категория Б. Държавите членки могат да изискват за работниците от категория Б индивидуален мониторинг и, ако е необходимо, индивидуални измервания, които да се извършват от дозиметрична служба.
3. В случаи, когато индивидуалните измервания не са възможни или са недостатъчни, индивидуалният мониторинг се основава на оценка, направена в резултат на индивидуални измервания при други професионално облъчвани лица, на резултатите от наблюдението на работното място, предвидено в член 39, или въз основа на изчислителни методи, одобрени от компетентния орган.
Член 42
Оценка на дозата при аварийно облъчване
Държавите членки правят необходимото при аварийно облъчване от предприятието да се изисква да направи оценка на съответните дози и тяхното разпределение в тялото.
Член 43
Документиране и докладване на резултатите
1. Държавите членки правят необходимото да бъдат документирани резултатите от индивидуалния мониторинг за всеки работник от категория А и за всеки работник от котегория Б, за когото такъв мониторинг се изисква от държавата членка.
2. За целите на параграф 1 се съхранява следната информация за професионално облъчваните лица:
a)
регистър на измерените или оценените, в зависимост от случая, индивидуални дози на облъчване съгласно членове 41, 42, 51, 52, 53 и ако държавата членка реши - съгласно член 35, параграф 2 и член 54, параграф 3;
б)
при облъчванията, посочени в членове 42, 52 и53, - докладите относно обстоятелствата и предприетите мерки;
в)
резултатите от мониторинга на работното място, използвани за оценка на индивидуалните дози, когато това е необходимо.
3. Посочената в параграф 1 информация се съхранява през цялата професионална дейност в среда на йонизиращи лъчения, и след това, докато лицето навърши или би навършило 75-годишна възраст, но при всички случаи не по-малко от 30 години след прекратяването на работата, свързана с професионално облъчване.
4. Дозите по смисъла на членове 42, 52, 53, и ако държавата членка реши - по смисъла на член 35, параграф 2 и член 54, параграф 3, се вписват отделно при документирането, посочено в параграф 1.
5. Информацията за дозите, посочена в параграф 1, се предава в системата за данни от индивидуалния радиологичен мониторинг, установена от държавите членки в съответствие с разпоредбите на приложение X.
Член 44
Достъп до резултатите от индивидуалния мониторинг
1. Държавите членки изискват резултатите от индивидуалния мониторинг съгласно членове 41, 42, 52, 53 и ако държавата членка реши - съгласно член 35, параграф 2 и член 54, параграф 3:
a)
да са на разположение на компетентния орган, на предприятието и на работодателя на външни работници;
б)
да са на разположение на съответния работник съгласно параграф 2;
в)
да се предоставят на службата по трудова медицина, която да анализира последствията от резултатите за човешкото здраве, както е предвидено в член 44, параграф 2;
г)
да се подават към системата за данни от индивидуалния радиологичен мониторинг, установена от държавите членки в съответствие с разпоредбите на приложение X.
2. Държавите членки изискват от предприятието, или за външни работници - от работодателя, да предоставят на работниците, по тяхно искане, достъп до резултатите от техния индивидуален мониторинг, включително до резултатите от измерванията, които може да са били използвани при оценката на резултатите, или до резултатите от оценката на техните дози, направена по резултати от наблюдение на работното място.
3. Държавите членки определят начина на предаване на резултатите от индивидуалния мониторинг.
4. Системата за данни от индивидуалния радиологичен мониторинг обхваща най-малко данните, посочени в приложение X, раздел А.
5. При аварийно облъчване държавите членки изискват от предприятието незабавно да съобщава на компетентния орган и на съответното лице резултатите от индивидуалния мониторинг и оценките на дозите.
6. Държавите членки правят необходимото между предприятието, а за външни работници - между работодателя, компетентния орган, службите по трудова медицина, експертите по радиационна защита или дозиметричните служби да съществува начин на подходящ обмен на цялата информация, отнасяща се за предходно получени от даден работник дози, с цел извършване на медицински преглед преди назначаването на работа или класифицирането като работник от категория А в съответствие с член 45, както и с цел контролиране на по-нататъшното облъчване на работниците.
Член 45
Медицинско наблюдение на професионално облъчвани лица
1. Държавите членки правят необходимото медицинското наблюдение на професионално облъчваните лица да се основава на принципите, уреждащи най-общо медицината на професионалните болести.
2. Медицинското наблюдение на работници от категория А се извършва от службата по трудова медицина. Това медицинско наблюдение позволява да се установи здравното състояние на наблюдаваните работници по отношение на тяхната пригодност за изпълнение на възложените им задачи. За целта службата по трудова медицина има достъп до всяка изискана от нея информация, включително за условията на средата в работните помещения.
3. Медицинското наблюдение включва:
a)
медицински преглед преди назначаване на работа или класифициране като работник от категория А, с цел определяне пригодността на работника да изпълнява задълженията си като работник от категория А;
б)
периодични здравни прегледи най-малкото веднъж годишно, за да се определи дали работниците от категория А продължават да са пригодни да изпълняват своите задължения. Естеството на тези прегледи, които могат да се извършват толкова пъти, колкото счете за необходимо службата по трудова медицина, зависи от вида на работата и от индивидуалното здравословно състояние на работника.
4. Службата по трудова медицина може да препоръча медицинското наблюдение да продължи и след спиране на работа за срок, който тя прецени за необходим, с оглед опазване на здравето на съответното лице.
Член 46
Медицинска класификация
Държавите членки правят необходимото по отношение на пригодността за работа като работник от категория А да се приема следната медицинска класификация:
a)
годен;
б)
годен при определени условия;
в)
непригоден.
Член 47
Забрана за наемане на работа или за класифициране на негодни работници
Държавите членки правят необходимото да не се допуска назначаване или класифициране на лице за какъвто и да е срок на определена длъжност като работник от категория А, ако медицинското наблюдение установи, че лицето е непригодно за тази длъжност.
Член 48
Медицинска документация
1. Държавите членки правят необходимото за всеки работник от категория А да се открива медицинско досие, което да се поддържа актуализирано, докато лицето е в тази категория. След това досието се съхранява в архивите, докато лицето навърши или би навършило 75-годишна възраст, но не по-малко от 30 години след прекратяването на работата, свързана с облъчване с йонизиращо лъчение.
2. Медицинското досие съдържа информация за естеството на работата, резултатите от медицинските изследвания преди назначаването или класификацията като работник от категория А, периодичните здравни прегледи и данните за дозите по смисъла на член 43.
Член 49
Специално медицинско наблюдение
1. Държавите членки правят необходимото в допълнение към медицинското наблюдение на професионално облъчваните лица, посочено в член 45, да бъде предвидена възможност за всякакви допълнителни действия, които службата по трудова медицина счете за необходими, с оглед защитата на здравето на облъчваните лица, като например допълнителни изследвания, мерки за деконтаминация, спешно възстановително лечение или други действия, определени от службата по трудова медицина.
2. Специално медицинско наблюдение се извършва във всеки случай, когато бъде превишена някоя от границите на дозите, посочени в член 9.
3. Последващите условия на излагане на йонизиращо лъчение подлежат на одобрение от службата по трудова медицина.
Член 50
Обжалване
Държавите членки определят процедурите за обжалване на заключения и решения, издадени в съответствие с членове 46, 47 и 49.
Член 51
Защита на външните работници
1. Държавите членки правят необходимото системата за индивидуален радиологичен мониторинг да осигурява на външните работници същата защита като тази на постоянните работници на предприятието.
2. Държавите членки правят необходимото предприятието да отговаря пряко или по силата на договорни споразумения с работодателя на външните работници за оперативните аспекти на радиационната защита на външните работници, които имат пряко отношение към естеството на тяхната дейност в предприятието.
3. По-специално държавите членки правят необходимото като минимално изискване предприятието да:
a)
проверява за работниците от категория А, влизащи в контролирани зони, дали съответният външен работник е определен в здравно отношение като годен за дейността, която предстои да му бъде възложена;
б)
проверява дали категоризацията на външния работник е подходяща с оглед на дозите, които е вероятно да бъдат получени в рамките на предприятието;
в)
прави необходимото, за влизането в контролираните зони, в допълнение към основното обучение по радиационна защита, външният работник да е преминал специален инструктаж и обучение във връзка с характеристиките на работното място и извършваната дейност в съответствие с член 15, параграф 1, букви в) и г);
г)
за влизането в наблюдаваните зони, да прави необходимото външният работник да е получил работен инструктаж, съобразен с радиологичния риск, произтичащ от съответните източници и операции, съгласно изискванията на член 38, параграф 1, буква в);
д)
да прави необходимото външният работник да е снабден с необходими средства за индивидуална защита;
е)
да прави необходимото външният работник да бъде обект на индивидуален мониторинг на облъчването в съответствие с естеството на работата и при необходимост - на всякакъв оперативен дозиметричен мониторинг;
ж)
да прави необходимото за съобразяване със системата за защита, описана в глава III;
з)
за влизането в контролираните зони, да прави необходимото или да вземе всички мерки след всяка конкретна дейност да бъдат документирани радиологичните данни от индивидуалния мониторинг на облъчването за всеки външен работник от категория А по смисъла на приложение Х, раздел Б, точка 2.
4. Държавите членки правят необходимото работодателите на външните работници да гарантират, пряко или посредством договорни споразумения с предприятието, че радиационната защита на техните работници отговаря на съответните разпоредби на настоящата директива, по-специално като:
a)
осигурят съответствие със системата за защита, описана в глава III;
б)
направят необходимото за осигуряване на информацията и обучението в областта на радиационната защита, както е посочено в член 15, параграф 1, букви а), б) и д) и член 15, параграфи 2, 3 и 4.
в)
гарантират, че техните работници подлежат на подходяща оценка на облъчването, а за работниците от категория А - на медицинско наблюдение, съгласно условията, посочени в членове 39 и 41-49;
г)
направят необходимото радиологичните данни от индивидуалния мониторинг на облъчването на всеки от техните работници от категория А по смисъла на приложение Х, раздел Б, точка 1 да бъдат редовно актуализирани в системата за данни от индивидуалния радиологичен мониторинг, посочена в член 44, параграф 1, буква г).
5. Държавите членки правят необходимото всички външни работници да допринасят лично, доколкото е възможно, за осигуряването на своята защита чрез посочената в параграф 1 система за радиологичен мониторинг, независимо от задълженията на предприятието или работодателя.
Член 52
Специално разрешени облъчвания
1. Държавите членки могат да решат, че при изключителни обстоятелства, оценявани според конкретния случай, с изключение на авариите, компетентният орган може, когато конкретната операция го изисква, да разреши индивидуални професионални облъчвания на определени работници, надвишаващи предвидените в член 9 граници на дозите, при условие тези облъчвания да са за ограничено време, да са в рамките на определени работни зони и да са под максималните нива на облъчване, определени за конкретния случай от компетентния орган. Вземат се предвид следните условия:
a)
само работниците от категория А, както е определено в член 40, или екипажите на космически апарати могат да бъдат обект на такива облъчвания;
б)
стажантите, студентите, бременните работнички, и при наличие на риск от поемане или от радиоактивно замърсяване на тялото, кърмещите работнички не са обект на такива облъчвания;
в)
предприятието обосновава тези облъчвания предварително и ги обсъжда подробно с работниците, техните представители, службата по трудова медицина и експерта по радиационна защита;
г)
информацията за включените рискове и взетите предпазни мерки по време на операцията се предоставят на съответните работници предварително;
д)
налице е съгласие от страна на работниците;
е)
всички дози, свързани с тези облъчвания, се регистрират отделно в медицинската документация, посочена в член 48, и в индивидуалното досие, посочено в член 43.
2. Надвишаването на границите на дозите в резултат на специално разрешени облъчвания не представлява непременно причина за отстраняването на работниците от обичайната им дейност или за преместването им без тяхното съгласие.
3. Държавите членки правят необходимото облъчването на екипажите на космически апарати над границите на дозите да се третира като специално разрешено облъчване.
Член 53
Професионално облъчване при аварийна ситуация
1. Държавите членки правят необходимото аварийните професионални облъчвания да остават, когато е възможно, под стойностите на границите на дозите, предвидени в член 9.
2. В случаите, когато посоченото по-горе условие е неосъществимо, се прилагат следните условия:
a)
референтните нива за аварийното професионално облъчване се определят по правило така, че да съответстват на ефективна доза под 100 mSv;
б)
в извънредни ситуации, с цел спасяване на човешки живот, избягване на тежки радиационно-индуцирани последици за здравето или предотвратяване на катастрофа, може да бъде определено референтно ниво за ефективната доза при външно облъчване на аварийните работници на повече от 100 mSv, но не повече от 500 mSv.
3. Държавите членки правят необходимото аварийните работници, за които има вероятност да се заемат с действия, при които може да бъде надвишена ефективната доза от 100 mSv, да бъдат ясно и подробно информирани предварително за съответните рискове за здравето и за съществуващите защитни мерки, и да извършват тези действия доброволно.
4. В случай на аварийно професионално облъчване държавите членки изискват радиологичен мониторинг на аварийните работници. В зависимост от обстоятелствата се извършва индивидуален мониторинг или оценка на индивидуалните дози.
5. В случай на аварийно професионално облъчване държавите членки изискват специално медицинско наблюдение на аварийните работници, както е посочено в член 49, което да се извърши в зависимост от обстоятелствата.
Член 54
Радон на работното място
1. Държавите членки определят национални референтни нива за концентрацията на радон в закрити помещения на работното място. Референтното ниво за средната годишна обемна активност във въздуха е не по-високо от 300 Bq m-3, освен ако обстоятелствата на национално равнище не налагат друго.
2. Държавите членки изискват измерванията, свързани с радона, да се извършват:
a)
на работните места в зоните, определени в съответствие с член 103, параграф 3, които са разположени на приземния етаж или в сутерена, като се отчитат параметрите, съдържащи се в националния план за действие, както и в точка 2 на приложение ХVIII, както и
б)
на определени видове работни места, определени в националния план за действие, като се взема предвид точка 3 на приложение ХVIII.
3. В зоните на работните места, където концентрацията на радон (в средногодишни стойности) продължава да надвишава националното референтно ниво въпреки действията, предприети в съответствие с принципа на оптимизация, изложен в глава III, държавите членки изискват за тази ситуация да бъде уведомявано в съответствие с член 25, параграф 2 и да се прилага член 35, параграф 2.
ГЛАВА VII
МЕДИЦИНСКИ ОБЛЪЧВАНИЯ
Член 55
Обоснованост
1. Медицинските облъчвания са обосновани, когато се характеризират с достатъчно висока нетна полза, илюстрирана от съпоставянето на общите потенциални диагностични или терапевтични ползи, които те носят, включително преките ползи за личното здраве и ползите за обществото, спрямо индивидуалните вреди, които облъчванията могат да причинят, като се отчитат ефикасността, ползите и рисковете от наличните алтернативни техники, които имат същото предназначение, но са свързани с по-ниско или нулево йонизиращо лъчение.
2. Държавите членки правят необходимото за прилагането на определения в параграф 1 принцип и по-специално за това:
a)
новите видове практики, свързани с използването на медицинско облъчване, да се обосновават предварително, преди да бъдат принципно приети;
б)
всички индивидуални медицински облъчвания да се обосновават предварително, като се вземат предвид конкретните цели на облъчването и характеристиките на съответното лице;
в)
ако даден вид практика, свързана с медицинско облъчване, не е принципно обоснована, определено индивидуално облъчване от този тип може да бъде обосновано по целесъобразност при особени обстоятелства, които се оценяват за всеки отделен случай и се документират;
г)
лекарят, предоставящ направление, и практикуващият лекар, в съответствие с разпоредбите на държавите членки, да се стремят да получат, когато това е възможно, предишна диагностична информация или медицински досиета, имащи отношение към предвиденото облъчване, и да ги подлагат на преценка, за да се избегне евентуалното ненужно облъчване;
д)
медицинското облъчване за целите на медицинските или биомедицинските научни изследвания да се разглеждат от комитет по етика, учреден в съответствие с националните процедури и/или от компетентния орган;
е)
компетентният орган, в сътрудничество със съответните научномедицински дружества или съответни органи, да изготвя конкретната обосновка на медицинските радиологични процедури, които да бъдат реализирани като част от програма за здравен скрининг;
ж)
облъчването на полагащи грижи лица и лица, които осигуряват удобството на пациентите, да е обосновано, когато се характеризира с достатъчна нетна полза, като се отчитат преките ползи за здравето на пациента, евентуалните ползи за лицето, което подпомага/осигурява удобството на пациентите, и вредите, които облъчването може да причини;
з)
всяка медицинска радиологична процедура, прилагана на асимптоматично лице с цел ранна диагностика на заболяване, да бъде част от програма за здравен скрининг, или да изисква специална документирана обосновка за въпросното лице, изготвена от практикуващия лекар в консултация с предоставящия направление лекар, като се следват насоките на съответните научномедицински дружества и компетентния орган. Специално внимание се отделя на предоставянето на информация на лицето, подложено на медицинско облъчване, съгласно изискванията на член 56, параграф 1, буква г).
Член 56
Оптимизация
1. Държавите членки правят необходимото всички дози, вследствие на медицинско облъчване за целите на лъчевата диагностика, интервенционната радиология, планирането, издаването на напътствия и проверката, да се поддържат във възможно най-ниските разумно постижими стойности, насочени към получаването на необходимата медицинска информация, при отчитане на икономическите и обществените фактори.
При всички медицински облъчвания на пациенти с радиотерапевтична цел облъчванията на целеви обеми се планират индивидуално и резултатите от тях се проверяват по подходящ начин, като дозите за нецелевите обеми и тъкани се поддържат на най-ниското разумно постижимо ниво и в съответствие с радиотерапевтичната цел на облъчването.
2. Държавите членки правят необходимото за определянето, редовния преглед и използването на диагностични референтнти нива за радиодиагностичните изследвания, като се вземат предвид препоръчваните на европейско равнище диагностични референтни нива, когато има такива, а по целесъобразност - и за интервенционните радиологични процедури, както и наличието на насоки за тази цел.
3. Държавите членки правят необходимото при всеки проект за медицински или биомедицински научни изследвания, включващ медицинско облъчване:
a)
съответните лица да участват доброволно;
б)
тези лица да са информирани за рисковете от облъчването;
в)
да е установена граничната доза за лицата, за които не се очаква пряка медицинска полза от това облъчване;
г)
в случаите, в които пациенти приемат доброволно да се подложат на експериментално медицинско изследване и се очаква да имат диагностична или терапевтична полза от тази практика, съответните нива на дозите да се определят за всеки случай поотделно от практикуващия лекар и/или лекаря, предоставящ направление, преди извършване на облъчването;
4. Държавите членки правят необходимото оптимизацията да включва избора на оборудване, системното предоставяне на подходяща диагностична информация или на терапевтични резултати, практическите аспекти на медицинските радиологични процедури, осигуряване на качеството и преценката и оценката на дозите за пациента или проверката на назначените дейности, при отчитане на икономическите и обществените фактори.
5. Държавите членки правят необходимото:
a)
да се определят ограничения на дозите за облъчване на полагащите грижи лица и на лицата, които осигуряват удобството на пациентите, където е подходящо;
б)
да се разработят подходящи насоки за облъчването на полагащите грижи лица и на лицата, които осигуряват удобството на пациентите.
6. Държавите членки правят необходимото в случай на провеждане на лечение или диагностика на пациент с използването на радионуклиди лекарят, предоставящ направление, или предприятието, в съответствие с разпоредбите на държавите членки, да предоставят на пациента или на неговия представител информация за рисковете от йонизиращото лъчение и съответните инструкции с оглед ограничаване дозите на лицата, намиращи се в контакт с пациента, в разумно постижими граници. За терапевтичните процедури тези инструкции са в писмен вид.
Тези инструкции се предоставят преди пациентът да напусне болницата или клиниката или всяко друго подобно заведение.
Член 57
Отговорности
1. Държавите членки правят необходимото:
a)
всяко медицинско облъчване да се извършва под клиничната отговорност на практикуващ лекар;
б)
практикуващият лекар, експертът по медицинска физика и специалистите, занимаващи се с практическите аспекти на медицинските радиологични процедури да участват, в съответствие с разпоредбите на държавите членки, в процеса по оптимизация;
в)
лекарят, предоставящ направлението, и практикуващият лекар да участват, в съответствие с разпоредбите на държавите членки, в процеса на обосновка на индивидуалните медицински облъчвания,
г)
когато това е осъществимо и преди извършване на облъчването, практикуващият лекар или лекарят, предоставящ направлението, в съответствие с разпоредбите на държавите членки, прави необходимото на пациента или на неговия представител да е предоставена подходяща информация за ползите и рисковете, свързани с радиационната доза от медицинското облъчване. Подобна информация, както и съответните насоки, се предоставят на полагащите грижи лица и на лицата, които осигуряват удобството на пациентите, в съответствие с член 56, параграф 5, буква б).
2. Практическите аспекти на медицинските радиологични процедури могат да бъдат делегирани от предприятието или практикуващия лекар съответно на едно или повече лица, упълномощени да извършват такава дейност в призната област на специализация.
Член 58
Процедури
Държавите членки правят необходимото:
a)
за всеки вид стандартна медицинска радиологична процедура да се изготвят писмени протоколи за всяко оборудване за съответната категория пациенти;
б)
информацията, свързана с облъчванията на пациенти, да съставлява част от доклада на медицинската радиологична процедура;
в)
лекарите, предоставящи направления, да разполагат с насоки за издаване на направления за медицински образни изследвания, при отчитане на радиационните дози;
г)
в медицинските радиологични практики съответно участие да взема експерт по медицинска физика, като нивото на участие е пропорционално на радиологичния риск, свързан с практиката. По-специално:
i)
при радиотерапевтични практики, различни от стандартизирани терапевтични практики на нуклеарната медицина, експертът по медицинска физика участва активно;
ii)
при стандартизирани терапевтични практики на нуклеарната медицина, както и при радиодиагностични и интервенционни радиологични практики, когато се използват високи дози съгласно посоченото в член 61, параграф 1, буква в), участва експерт по медицинска физика;
iii)
за други медицински радиологични практики, които не са обхванати от букви а) и б), се ангажира експерт по медицинска физика, когато е уместно, за консултации и съвети по въпроси, свързани с радиационната защита по отношение на медицинското облъчване;
д)
да се извършват клинични одити в съответствие с националните процедури;
е)
в случаите, когато диагностичните референтни нива се превишават редовно, да се направят подходящи анализи на местно ниво и без излишно забавяне да се предприемат подходящи коригиращи действия.
Член 59
Обучение и признаване
Държавите членки правят необходимото изискванията за обучение и признаване, посочени в членове 79, 14 и 18, да се спазват по отношение на практикуващия лекар, експерта по медицинска физика и лицата, посочени в член 57, параграф 2.
Член 60
Оборудване
1. Държавите членки правят необходимото:
a)
цялото използвано радиологично оборудване да бъде под постоянен строг контрол във връзка с радиационната защита;
б)
компетентният орган да разполага с актуален опис на медицинското радиологично оборудване за всяко медицинско радиологично съоръжение;
в)
предприятието да е въвело подходящи програми за осигуряване на качеството и оценки на дозите и проверка на прилаганите дейности; както и
г)
да се извършва приемателно изпитване преди първото използване на оборудването за клинични цели, а след това редовно да се извършват експлоатационни изпитвания, както и след всяка процедура за поддръжка, която може да засегне работата на оборудването.
2. Държавите членки правят необходимото компетентният орган да предприеме стъпки, за да се увери, че предприятието е взело необходимите мерки за подобряване на неподходящото или неправилно функциониране на използваното медицинско радиологично оборудване. Те приемат и конкретни критерии за приемливост на оборудването, за да се посочи кога са необходими подходящи коригиращи действия, включително оборудването да се изведе от експлоатация.
3. Държавите членки правят необходимото:
a)
използването на флуороскопско оборудване, което не е снабдено с устройство за автоматичен контрол на мощността на дозата или с усилвател на изображението или аналогично устройство, да е забранено;
б)
оборудването, използвано за радиотерапия с външни лъчи с номинална енергия на лъчите над 1 MeV, да разполага с устройство за проверка на основните параметри на лечението. Оборудване, монтирано преди 6 февруари 2018 г., може да бъде освободено от това изискване.
в)
всяко оборудване, използвано за интервенционна радиология, да е снабдено с устройство или да има функция за информиране на практикуващия лекар и на специалистите, занимаващи се с практическите аспекти на медицинските процедури, за количеството на йонизиращото лъчение, генерирано от оборудването по време на процедурата. Оборудване, монтирано преди 6 февруари 2018 г., може да бъде освободено от това изискване.
г)
всяко оборудване, използвано за интервенционна радиология и компютърна томография, и всяко ново оборудване, използвано с цел планиране, даване на напътствия и проверка, да е снабдено с устройство или да има функция за информиране на практикуващия лекар в края на процедурата за съответните параметри за оценка на дозата на пациента;
д)
оборудването, използвано за интервенционна радиология и компютърна томография, да може да прехвърля информацията по член 3, буква г) в записа за прегледа. Оборудване, монтирано преди 6 февруари 2018 г., може да бъде освободено от това изискване.
е)
без да се засягат букви в), г) и д) от параграф 3, новото медицинско радиологично оборудване, генериращо йонизиращо лъчение, да разполага с устройство или с равностойно средство за информиране на практикуващия лекар за съответните параметри за оценка на дозата на пациента. Ако е подходящо, оборудването може да прехвърля въпросната информация в записа за прегледа.
Член 61
Специални практики
1. Държавите членки правят необходимото за използването на подходящо медицинско радиологично оборудване, практически техники и спомагателно оборудване при медицинското облъчване:
a)
на деца;
б)
като част от програма за здравен скрининг;
в)
когато се използват високи дози за пациента, какъвто може да е случаят при интервенционната радиология, нуклеарната медицина, компютърната томография или радиотерапията.
Отдава се специално внимание на програмите за осигуряване на качеството и на оценката на дозата или проверката на предписаната дейност във връзка с тези практики.
2. Държавите членки правят необходимото практикуващите лекари и лицата, посочени в член 57, параграф 2, които извършват облъчванията, посочени в параграф 1, да получават подходящо обучение по тези медицински радиологични практики, както се изисква съгласно член 18.
Член 62
Специална защита по време на бременност и кърмене
1. Държавите членки правят необходимото лекарят, предоставящ направление, или практикуващият лекар, според случая, да се осведомяват, в съответствие с разпоредбите на държавите членки, дали лицето, обект на медицинско облъчване, е бременна или кърмачка, освен ако това е изключено по очевидни причини или няма отношение към радиологичната процедура.
2. Ако не може да се изключи възможността за бременност, в зависимост от медицинската радиологична процедура, особено ако е обхваната коремната и тазовата област, се обръща специално внимание на обосновката, и по-специално на спешната необходимост, както и на оптимизацията, като се вземат предвид и бременната, и нероденото дете.
3. При кърмачки, в нуклеарната медицина, в зависимост от медицинската радиологична процедура, се обръща специално внимание на обосновката, и по-специално на спешната необходимост и на оптимизацията, като се вземат предвид и майката, и детето.
4. Без да се засягат параграфи 1, 2 и 3, държавите членки предприемат мерки за повишаване на осведомеността на лицата, за които се отнасят разпоредбите на настоящия член, посредством мерки като публични съобщения на подходящи за целта места.
Член 63
Аварийни и непреднамерени облъчвания
Държавите членки правят необходимото:
a)
да са взети всички разумни мерки за ограничаване до минимум на вероятността от възникване и на мащаба на аварийни или непреднамерени облъчвания на лица, подлежащи на медицинско облъчване;
б)
по отношение на радиотерапевтични практики програмата за осигуряване на качеството да включва изследване на риска от аварийни или непреднамерени облъчвания;
в)
за всички медицински облъчвания предприятието да разполага с подходяща система за регистриране и анализ на събития, свързани или потенциално свързани със аварийни или непреднамерени медицински облъчвания, съизмерими с радиологичния риск, произтичащ от практиката;
г)
да бъде уредено информирането на лекаря, предоставящ направлението, и практикуващия лекар, както и пациента или негов представител, за значителни от клинична гледна точка непреднамерени или аварийни облъчвания и за резултатите от анализа;
д)
i)
предприятието да декларира възможно най-бързо на компетентния орган възникването на значими събития, съгласно определеното от компетентния орган;
ii)
резултатите от разследването и корективните мерки за избягване на такива събития да се докладват на компетентния орган в рамките на срока, определен от държавата членка;
е)
да са налице механизми за своевременно разпространение на информация във връзка с радиационната защита при медицинско облъчване по отношение на поуките от значими събития.
Член 64
Оценки на дозите, получени от населението
Държавите членки правят необходимото за определяне на разпределението на оценените индивидуални дози от медицинско облъчване за целите на радиодиагностиката и интервенционната радиология, като се отчитат, ако е целесъобразно, възрастовото разпределение и полът на облъченото лице.
ГЛАВА VIII
ОБЛЪЧВАНЕ НА НАСЕЛЕНИЕТО
РАЗДЕЛ 1
Защита на лицата от населението и дългосрочна защита на здравето при нормални обстоятелства
Член 65
Оперативна защита на лица от населението
1. Държавите членки правят необходимото оперативната защита при нормални обстоятелства на лицата от населението от практики, подлежащи на лицензиране, за съответните съоръжения, да включва:
a)
проверка и одобряване на предлаганата площадка на съоръжението, с оглед на радиационната защита, като се вземат предвид съответните демографски, метеорологични, геоложки, хидроложки и екологически условия;
б)
даване на разрешение за експлоатация на съоръжението при положение, че е осигурена адекватна защита срещу облъчване или радиоактивно замърсяване, които биха могли да се разпрострат извън периметъра на съоръжението, или радиоактивно замърсяване, което би могло да обхване терена под съоръжението;
в)
проверка и одобряване на планове за освобождаване на радиоактивни изхвърляния;
г)
мерки за контрол на достъпа на лица от населението до съоръжението.
2. По целесъобразност компетентният орган определя разрешените граници като част от разрешението за изхвърляне и условията за изхвърляне на радиоактивни вещества, като:
a)
се вземат предвид резултатите от оптимизацията на радиационната защита;
б)
се отразяват добрите практики в експлоатацията на подобни съоръжения.
Допълнително, за тези разрешения за изхвърляне се вземат предвид, ако е подходящо, резултатите от общата скринингова оценка, основаваща се на международно признати научни ръководства, когато тази оценка се изисква от държавата членка, с цел да се докаже, че са изпълнени екологичните критерии за дългосрочна защита на човешкото здраве.
3. За практики, подлежащи на регистрация, държавите членки гарантират защитата на лицата от населението при нормални обстоятелства посредством подходящи национални разпоредби и ръководства.
Член 66
Оценка на дозите за лицата от населението
1. Държавите членки правят необходимото за въвеждането на механизми за оценката на дозите за лицата от населението, произтичащи от разрешени практики. Обхватът на тези разпоредби е съобразен със съответния риск от облъчване.
2. Държавите членки правят необходимото за идентифицирането на практики, за които се извършва оценка на дозите за лицата от населението. Държавите членки определят практиките, за които е необходимо тази оценка да се извърши въз основа на реални данни, и практиките, за които е достатъчна скринингова оценка.
3. С цел реалистичното оценяване на дозите за лицата от населението компетентният орган:
a)
решава относно разумен обхват от проучвания, които да бъдат осъществени, и информация, която да бъде взета предвид, с цел да бъде определено представителното лице, като се отчитат действителните пътища за пренос на радиоактивните вещества;
б)
решава относно разумната периодичност на мониторинга на съответните параметри, както е посочено в буква а);
в)
прави необходимото оценките на дозите по отношение на представителното лице да включват:
i)
оценка на дозите, дължащи се на външно облъчване, като се посочва, когато е необходимо, видът на въпросното йонизиращо лъчение;
ii)
оценка на постъпванетона радионуклиди, като се посочва естеството на радионуклидите и, когато е необходимо, техните физически и химически състояния, и определяне на специфичните активности на тези радионуклиди в храните и питейната вода или други имащи отношение елементи от околната среда, които служат за пренос;
iii)
оценка на дозите, които представителното лице, определено в буква а), е възможно да получи;
г)
изисква поддържането и предоставянето, при поискване, на всички заинтересовани лица на документация относно измерванията на външното облъчване и замърсяването, оценките на постъпването на радионуклиди и резултатите от оценката на дозите, получени от представителното лице.
Член 67
Мониторинг на радиоактивните изхвърляния
1. Държавите членки изискват предприятието, отговорно за практики, за които е издадено разрешение за изхвърляне, да осъществява подходящ мониторинг или ако е целесъобразно да извършва оценка на газоаерозолните и течните изхвърляния в околната среда при нормална експлоатация и да докладва на компетентния орган за резултатите.
2. Държавите членки изискват всяко предприятие, отговорно за експлоатацията на ядрен реактор или на преработвателен завод, да осъществява мониторинг на освобождаването на радиоактивните изхвърляния и да докладва за това в съответствие със стандартизираната информация.
Член 68
Задачи на предприятието
Държавите членки изискват предприятието да изпълнява следните задачи:
a)
да постига и поддържа оптимално ниво на защита на лицата от населението;
б)
да приема за експлоатация подходящо оборудване и процедури за измерване и оценка на облъчването на населението и радиоактивното замърсяване на околната среда;
в)
да проверява ефективността и поддръжката на оборудването, посочено в буква б), и да осигурява редовното калибриране на средствата за измерване;
г)
да се консултира с експерти по радиационна защита при изпълнението на задачите, посочени в букви а), б) и в).
РАЗДЕЛ 2
Ситуации на аварийно облъчване
Член 69
Аварийно реагиране
1. Държавите членки изискват предприятието незабавно да уведомява компетентния орган за всяка авария във връзка с практиките, за които отговаря, както и да предприема всички необходими действия за намаляване на последиците.
2. Държавите членки правят необходимото в случай на авария на тяхна територия въпросното предприятие да направи първоначална предварителна оценка на обстоятелствата и последиците от аварията и да оказва съдействие чрез защитни мерки.
3. Държавите членки правят необходимото да бъдат предвидени защитни мерки по отношение на:
a)
източника на йонизиращи лъчения, с цел да бъде намалено или спряно излъчването, вкл. отделянето на радионуклиди;
б)
околната среда, с цел да бъде намалено облъчването на лица, произтичащо от радиоактивни вещества чрез съответните пътища на облъчване;
в)
лицата, с цел да бъде намалено облъчването им.
4. В случай на авария на нейна територия или извън нея, държавата членка изисква:
a)
организирането на подходящи защитни мерки, като се отчитат действителните характеристики на аварията и се съблюдава стратегията за оптимизирана защита като част от плана за аварийно реагиране, като елементите, които трябва да бъдат включени в плана за аварийно реагиране, са посочени в раздел Б от приложение XI;
б)
да бъдат оценени и документирани последиците от аварията и ефективността на защитните мерки.
5. Ако ситуацията го изисква, държавата членка прави необходимото за организирането на лечението на засегнатите лица.
Член 70
Информация за лицата от населението, за които има вероятност да бъдат засегнати в случай на авария
1. Държавите членки правят необходимото лицата от населението, за които има вероятност да бъдат засегнати в случай на авария, да бъдат информирани относно приложимите за тях мерки за защита на здравето, и действията, които те да предприемат в случай на такава авария.
2. Предоставената информация включва като минимум елементите, посочени в раздел А от приложение ХII.
3. Тази информация се предоставя на лицата от населението, посочени в параграф 1, без да е необходимо те да искат това.
4. Държавите членки правят необходимото информацията да бъде актуализирана и разпространявана редовно, както и в случай на съществени промени. Тази информация е постоянно достъпна за населението.
Член 71
Информация за лицата от населението, действително засегнати в случай на авария
1. Държавите членки правят необходимото в случай на авария действително засегнатите лица от населението да бъдат незабавно информирани за фактическата страна на аварията, за стъпките, които предстои да бъдат предприети, и в зависимост от случая, за мерките за защита на здравето, приложими за тези лица от населението.
2. Предоставената информация обхваща онези елементи, изброени в раздел Б от приложение ХII, които отговарят на съответния вид авария.
РАЗДЕЛ 3
Ситуации на съществуващо облъчване
Член 72
Програма за мониторинг на околната среда
Държавите членки правят необходимото да разполагат с подходяща програма за мониторинг на околната среда.
Член 73
Замърсени зони
1. Държавите членки правят необходимото стратегиите за оптимизирана защита във връзка с управлението на радиоактивно замърсените зони да включват, където е приложимо, следното:
a)
цели, включително дългосрочни цели, преследвани от стратегията, и съответните референтни нива, съгласно член 7;
б)
определяне на границите на засегнатите зони и идентифициране на засегнатите лица от населението;
в)
отчитане на необходимостта от защитни мерки и степента, в която да бъдат прилагани спрямо засегнатите зони и лицата от населението;
г)
отчитане на необходимостта от предотвратяване или контрол на достъпа до засегнатите зони или от налагане на ограничения по отношение на условията за живот в тези зони;
д)
оценка на облъчването на различни групи от населението и оценка на средствата, с които разполагат лицата, за контрол на облъчването, на което са изложени.
2. По отношение на зони с дълготрайно остатъчно замърсяване, за които държавите членки са взели решение да разрешат обитаването и възстановяването на социалните и икономическите дейности, държавите членки правят необходимото, като се консултират със заинтересованите страни, да бъдат взети мерки за осъществяване на постоянен контрол на облъчването с цел създаване на условия за живот, които могат да бъдат определени като нормални, включително:
a)
определяне на подходящи референтни нива;
б)
изграждане на инфраструктура в подкрепа на продължаващите мерки за самозащита в засегнатите зони, като например предоставянето на информация, консултации и мониторинг;
в)
възстановителни мерки, ако е необходимо;
г)
обособяване на зони, ако е необходимо.
Член 74
Облъчване от радон в закрити помещения
1. Държавите членки установяват национални референтни нива на концентрациите на радон в закрити помещения. Референтните нива за средногодишната обемна концентрация във въздуха не превишават 300 Bq m-3.
2. Съгласно посочения в член 103 национален план за действие държавите членки насърчават действията за идентифициране нажилища, в които концентрациите на радон (като средногодишна стойност) надвишават референтните нива, и насърчават по целесъобразност технически или други мерки за намаляване концентрациите на радон в тези жилища.
3. Държавите членки правят необходимото за осигуряване на информация на местно и национално равнище за облъчването от радон в закрити помещения и свързаните с това рискове за здравето, за значението на това да се извършват измервания във връзка с радона и за съществуващите технически мерки за намаляване на съществуващите концентрации на радон.
Член 75
Гама-лъчение от строителни материали
1. Референтното ниво, приложимо по отношение на външното облъчване в закрити помещения с гама-лъчение от строителни материали, в допълнение към външното облъчване на открито, е 1 mSv на година.
2. За строителни материали, които са определени от държавата членка като будещи загриженост с оглед на радиационната защита, като се отчита примерният списък на материали, изложен в приложение XIII, във връзка с излъчваното от тях гама-лъчение, държавите членки правят необходимото преди предлагането на подобни материали на пазара:
а)
специфичните активности на радионуклидите, уточнени в приложение VIII, да са определени, и
б)
на компетентния орган да се предоставя при поискване информация за резултатите от измерванията и съответния индекс на специфичната активност, както и за други имащи отношение фактори посочени в приложение VIII.
3. По отношение на видовете строителни материали, определени в съответствие с параграф 2, които се очаква да предизвикат дози над референтното ниво, държавите членки вземат решение за подходящите мерки, които могат да включват специални изисквания в националните строителни норми или ограничения във връзка с предвиденото използване на тези материали.
ГЛАВА IX
ОБЩИ ОТГОВОРНОСТИ НА ДЪРЖАВИТЕ ЧЛЕНКИ И КОМПЕТЕНТНИТЕ ОРГАНИ И ДРУГИ ИЗИСКВАНИЯ ВЪВ ВРЪЗКА С РЕГУЛАТОРНИЯ КОНТРОЛ
РАЗДЕЛ 1
Институционална инфраструктура
Член 76
Компетентен орган
1. Държавите членки определят компетентен орган, който да изпълнява задачи в съответствие с настоящата директива. Те правят необходимото компетентният орган:
a)
да е функционално отделен от всеки друг орган или организация с интереси в насърчаването или използването на практики по смисъла на настоящата директива, с цел да се осигури действителна независимост от нежелано влияние върху неговата регулаторна дейност.
б)
да разполага със законовите правомощия и с човешките и финансовите ресурси, които са му необходими за изпълнението на задълженията му.
2. Когато в една държава членка има повече от един компетентен орган за дадена област на компетентност, тя определя една точка за контакт, която да осъществява комуникацията с компетентните органи на другите държави членки. Ако по основателни причини не е осъществимо да бъде съставен списък на всички подобни точки за контакт за различните области на компетентност, държавите членки могат да посочат една единствена точка за контакт.
3. Държавите членки изпращат на Комисията наименованията и адресите на точките за контакт и съответните им области на компетентност с оглед осигуряването на бърза комуникация, ако е необходимо, с техните органи.
4. Държавите членки изпращат на Комисията всички промени в информацията, посочена в параграф 3.
5. Комисията съобщава информацията, посочена в параграфи 3 и 4, на всички точки за контакт в дадена държава членка и я публикува периодично в Официален вестник на Европейския съюз през интервали от максимум две години.
Член 77
Прозрачност
Държавите членки правят необходимото информацията във връзка с обосноваността на класовете или видовете практики, регулирането на източниците на йонизиращо лъчение и радиационната защита да се предоставя на предприятията, работниците, лицата от населението, както и на пациентите и на други лица, подложени на медицинско облъчване. Това задължение включва и вземането на мерки, за да се гарантира, че компетентният орган предоставя информация в рамките на своята област на компетентност. Информацията се предоставя в съответствие с националното законодателство и международните задължения, при условие че това не излага на опасност други интереси, например сигурността, които са признати в националното законодателство или по силата на международни задължения.
Член 78
Информация за оборудването
1. Държавите членки правят необходимото всяко предприятие, придобиващо оборудване, което съдържа източници на йонизиращо лъчение или генератор на йонизиращи лъчения, да разполага с адекватна информация относно потенциалните радиологични опасности и правилното използване, тестване и поддръжка на това оборудване, както и с доказателство, че конструкцията позволява ограничаване на облъчванията до възможно най-ниското разумно постижимо ниво.
2. Държавите членки правят необходимото всяко предприятие, придобиващо медицинско радиологично оборудване, да разполага с адекватна информация относно оценката на риска за пациентите и относно наличните елементи на клиничната оценка.
Член 79
Признаване на служби и експерти
1. Държавите членки правят необходимото да установят режим за признаването на:
a)
службите по трудова медицина;
б)
дозиметричните служби;
в)
експертите по радиационна защита;
г)
експертите по медицинска физика.
Държавите членки правят необходимото да се вземат нужните мерки за осигуряване на постоянната професионална компетентност на тези служби и експерти.
Ако е целесъобразно, държавите членки могат да установят ред и условия за признаването на служители по радиационна защита.
2. Държавите членки установяват изискванията във връзка с признаването и ги съобщават на Комисията.
3. Комисията предоставя на държавите членки получената в съответствие с параграф 2 информация.
Член 80
Служби по трудова медицина
Държавите членки правят необходимото службите по трудова медицина да осъществяват медицинско наблюдение на професионално облъчвани лица в съответствие с глава VI във връзка с тяхното излагане на йонизиращо лъчение и тяхната пригодност да изпълняват поставените им задачи, свързани с работа в среда на йонизиращо лъчение.
Член 81
Дозиметрични служби
Държавите членки правят необходимото дозиметричните служби да определят дозите от вътрешно или външно облъчване за професионално облъчваните лица, подлежащи на индивидуален мониторинг, с цел регистриране на дозата съвместно с предприятието, а в случая на външни работници, с работодателя и по целесъобразност - със службата по трудова медицина.
Член 82
Експерт по радиационна защита
1. Държавите членки правят необходимото експертът по радиационна защита да предоставя компетентни становища на предприятието по въпроси, свързани със съответствието с приложимите правни изисквания по отношение на професионалното облъчване и облъчването на населението.
2. Препоръките на експерта по радиационна защита обхващат, където е приложимо, следните елементи, без да се ограничават до тях:
a)
оптимизацията и определянето на подходящи гранични дози;
б)
плановете за нови съоръжения и пускането в експлоатация на нови или модифицирани източници на йонизиращо лъчение във връзка с всякакви инженерни проверки, проектни характеристики, параметри за безопасност и предупредителни устройства, имащи отношение към радиационната защита;
в)
категоризацията на контролираните и наблюдаваните зони;
г)
класификацията на работниците;
д)
програмите за мониторинг на работното място и индивидуален мониторинг и съответната индивидуална дозиметрия;
е)
подходящи средства за радиационен мониторинг;
ж)
осигуряването на качеството;
з)
програмата за мониторинг на околната среда;
и)
мерките за управление на радиоактивните отпадъци;
й)
мерките за предотвратяване на аварии и инциденти;
к)
готовността и реагирането при ситуации на аварийно облъчване;
л)
програмите за обучение и преквалификация на облъчвани работници;
м)
разследването и анализа на аварии и инциденти, и съответните коригиращи мерки;
н)
условията на труд за бременните и кърмачките;
o)
изготвянето на съответната документация, като предварителни оценки на риска и писмени процедури;
3. Експертът по радиационна защита при необходимост си сътрудничи с експерта по медицинска физика.
4. На експерта по радиационната защита може да бъдат възложени, ако е предвидено в националното законодателство, задачите по радиационна защита на работниците и лицата от населението.
Член 83
Експерт по медицинска физика
1. Държавите членки изискват експертът по медицинска физика да извършва дейности или предоставя специализирани становища, ако е целесъобразно, по въпроси, свързани с радиационната физика, с цел изпълнение на изискванията, съдържащи се в глава VII и в член 22, параграф 4, буква в) от настоящата директива.
2. Държавите членки правят необходимото, в зависимост от медицинската радиологична практика, експертът по медицинска физика да носи отговорност за дозиметрията, включително физическите измервания за оценка на дозата, приложена на пациента и други лица, обект на медицинско облъчване, да дава становища относно медицинското радиологично оборудване и да допринася по-специално за следното:
a)
оптимизацията на радиационната защита на пациентите и други лица, обект на медицинско облъчване, включително прилагането и използването на диагностични референтни нива;
б)
определянето и резултатите от осигуряването на качество на медицинското радиологично оборудване;
в)
приемателното изпитване на медицинско радиологично оборудване;
г)
изготвянето на технически спецификации за медицинското радиологично оборудване и за проектирането на съоръженията;
д)
контрола на медицинските радиологични съоръжения;
е)
анализа на събитията, свързани или потенциално свързани с аварийни или непреднамерени медицински облъчвания;
ж)
избора на оборудването, необходимо за извършване на измерванията за целите на радиационната защита;
з)
обучението на практикуващите лекари и друг персонал по съответните аспекти на радиационната защита;
3. Експертът по медицинска физика при необходимост поддържа контакти с експерта по радиационна защита.
Член 84
Служител по радиационна защита
1. Държавите членки определят практиките, за които е необходимо назначаването на служител по радиационна защита, който да наблюдава или да осъществява свързаните с радиационната защита задачи в рамките на дадено предприятие. Държавите членки изискват от предприятията да предоставят на служителите по радиационна защита необходимите средства за изпълнението на техните задължения. Служителят по радиационна защита докладва пряко на предприятието. Държавите членки може да изискват от работодателите на външни работници да назначат служител по радиационната защита според необходимостта, който да наблюдава или да осъществява свързаните с радиационната защита задачи, когато те имат отношение към защитата на техните работници.
2. В зависимост от естеството на практиката задачите на служителя по радиационна защита за подпомагане на предприятието могат да включват следното:
a)
уверение за това, че работата в среда на йонизиращи лъчения се извършва в съответствие с изискванията на всички установени процедури или местни правила;
б)
контрол върху изпълнението на програмата за мониторинг на работното място;
в)
поддържане на подходяща документация за отчитане и контрол на всички източници на йонизиращи лъчения;
г)
извършване на периодични оценки на състоянието на съответните системи за безопасност и предупреждение;
д)
контрол върху изпълнението на програмата за индивидуален мониторинг;
е)
контрол върху изпълнението на програмата за медицинско наблюдение;
ж)
запознаване на новите работници по подходящ начин с основните положения на местните правила и процедури;
з)
даване на становища и бележки във връзка с работни планове;
и)
изработване на работни планове;
й)
предоставяне на отчети на местното ръководство;
к)
участие в мерките за предотвратяване, готовност и реагиране при ситуации на аварийно облъчване;
л)
информиране и обучение на облъчвани работници;
м)
поддържането на контакти с експерта по радиационна защита.
3. Задачите на служителя по радиационна защита могат да бъдат извършвани от звено по радиационна защита, създадено в рамките на дадено предприятие, или от експерт по радиационна защита.
РАЗДЕЛ 2
Контрол на радиоактивните източници
Член 85
Общи изисквания за незакритите източници
1. Държавите членки правят необходимото за установяването на мерки за поддържане на контрол върху откритите източници по отношение на тяхното местоположение, използване и, ако вече не са необходими - рециклиране или погребване.
2. Съобразно необходимостта и доколкото е възможно, държавите членки изискват от предприятието да води регистър на откритите източници, за които отговаря, вкл. на тяхното местоположение, прехвърляне, погребване или изхвърляне.
3. Държавите членки изискват от всяко предприятие, което притежава открит радиоактивен източник, да уведомява своевременно компетентния орган за всеки случай на загуба, кражба, значителен теч или нерегламентирано използване или изхвърляне.
Член 86
Общи изисквания за закрити източници
1. Държавите членки правят необходимото за установяването на мерки за поддържане на контрол върху закритите източници по отношение на тяхното местоположение, използване и, ако вече не са необходими - рециклиране или погребване.
2. Държавите членки изискват от предприятието да води регистър на всички закрити източници, за които отговаря, вкл. на тяхното местоположение, прехвърляне и погребване.
3. Държавите членки създават система, която да позволява адекватното им информиране за всяко прехвърляне на високоактивни закрити източници и, според необходимостта, за отделни прехвърляния на закрити източници.
4. Държавите членки изискват от всяко предприятие, което притежава закрит източник, да уведомява своевременно компетентния орган за всеки случай на загуба, значителен теч, кражба или нерегламентирано използване на закрит източник.
Член 87
Изисквания за контрол на високоактивни закрити източници
Държавите членки вземат необходимите мерки, за да се гарантира, че преди издаването на разрешение за практики, свързани с високоактивен закрит източник:
a)
са взети подходящи мерки за безопасното управление и контрол на източниците, включително в случаите, когато те са извадени от употреба. С тези мерки може да се предвиди прехвърлянето на извадени от употреба източници към доставчика, полагането им в съоръжение за погребване или съхранение или задължение производителят или доставчикът да ги приеме;
б)
са предвидени съответните мерки, чрез финансови гаранции или други равностойни средства, подходящи за съответния източник, за безопасното управление на извадени от употреба източници, включително когато предприятието обяви несъстоятелност или прекрати дейността си.
Член 88
Специфични изисквания за лицензиране на високоактивни закрити източници
В допълнение към общите лицензионни условия, посочени в глава V, държавите членки правят необходимото лицензът за практика, свързана с високоактивен закрит източник, да включва, но да не се ограничава до:
a)
отговорностите;
б)
минималната компетентност на персонала, включително осведомяване и обучение;
в)
минималните експлоатационни критерии за източника, контейнера на източника и допълнителното оборудване;
г)
изискванията за процедури и комуникационни връзки при авария;
д)
правилата за работа, които да бъдат спазвани;
е)
поддръжката на оборудването, източниците и контейнерите;
ж)
правилното управление на извадените от употреба източници, включително споразумения относно прехвърлянето при необходимост на тези източници на производител, доставчик, друго предприятие, което има разрешение, или съоръжение за погребване или съхранение.
Член 89
Водене на регистри от предприятията
Държавите членки изискват регистрите за високоактивни закрити източници да съдържат информацията, посочена в приложение XIV, а предприятието да предоставя на компетентния орган електронно или писмено копие от целия регистър или част от него при поискване и при спазване като минимум на следните условия:
a)
без излишно забавяне, към момента на създаването на тези регистри, доколкото е разумно осъществимо след придобиването на източника;
б)
на интервали от време, които се определят от държавите членки;
в)
в случай на промяна в посочената в информационния лист ситуация;
г)
без излишно забавяне, след закриването на регистрите за определен източник, когато предприятието вече не притежава този източник, като се посочва наименованието на предприятието или съоръжението за погребване или съхранение, където е предаден източникът;
д)
без излишно забавяне, при закриването на такива регистри, когато предприятието вече не разполага с каквито и да било източници.
Регистрите на предприятието са на разположение за проверка от компетентния орган.
Член 90
Водене на регистри от компетентния орган
Държавите членки правят необходимото компетентният орган да води регистри на всички предприятия, които имат разрешение да извършват практики, свързани с използването на високоактивни закрити източници, и на държаните от тях високоактивни закрити източници. Тези регистри включват съответния радионуклид, активността към момента на производство или, ако тази активност не е известна, активността към момента на първото пускане на пазара или към момента, в който предприятието е придобило източника, както и вида на източника. Компетентният орган редовно актуализира регистрите, като взема предвид прехвърлянията на източниците и други фактори.
Член 91
Контрол на високоактивни закрити източници
1. Държавите членки изискват от предприятието, което извършва дейности, включващи високоактивни закрити източници, да съблюдава посочените в приложение XIV изисквания.
2. Държавите членки изискват от производителя, доставчика и всяко предприятие да гарантират, че високоактивните закрити източници и контейнерите отговарят на посочените в приложение XVI изисквания за идентификация и обозначение.
РАЗДЕЛ 3
Безстопанствени източници
Член 92
Откриване на безстопанствени източници
1. Държавите членки правят необходимото да бъдат взети мерки за:
a)
повишаване на обществената осведоменост относно евентуалното намиране на безстопанствени източници и свързаните с тях опасности; както и
б)
предоставяне на ръководства на лицата, които имат подозрения или информация за присъствието на безстопанствен източник, относно информирането на компетентния орган и относно действията, които трябва да се предприемат.
2. Държавите членки стимулират изграждането на системи за откриване на безстопанствени източници, там където обикновено се предполага, че могат да се намират безстопанствени източници, например на големите складови площадки за метален скрап и големите инсталации за рециклиране на метален скрап, или ако е необходимо, на големите транспортни възли.
3. Държавите членки правят необходимото за своевременното предоставяне на специализирана техническа консултация и помощ на лица, които подозират наличието на безстопанствен източник и които обичайно не участват в дейности, подлежащи на изисквания за радиационна защита. Основната цел на тази консултация и помощ е радиационната защита на работниците и лицата от населението, както и обезопасяването на източника.
Член 93
Замърсяване на метали
1. Държавите членки насърчават създаването на системи, които да откриват наличието на радиоактивно замърсяване в метални изделия, внасяни от трети държави, на места като големи инсталации за внос на метал, или във важни транспортни възли.
2. Държавите членки изискват от ръководството на инсталации за рециклиране на метален скрап, при подозрения или информация за претопяване или друга металургична операция на безстопанствен източник, своевременно да информират компетентния орган и изискват замърсените материали да не се използват, предлагат на пазара или погребват без участието на компетентния орган.
Член 94
Откриване, управление, контрол и погребване на безстопанствени източници
1. Държавите членки правят необходимото компетентният орган да е подготвен или да е изготвил разпоредби, включително по отношение на разпределението на отговорностите, за контрол и откриване на безстопанствени източници и за справяне с аварийни ситуации, дължащи се на безстопанствени източници, както и да е изготвил подходящи планове и процедури за аварийно реагиране.
2. Държавите членки гарантират, че при необходимост се организират кампании за откриването на безстопанствени източници, останали от минали практики.
Тези кампании могат да включват финансовото участие на държавите членки в разходите за откриването, управлението, контрола и погребването на източниците, както и проучване на архивите на органи и на предприятия, като например изследователски институти, лаборатории за изпитване на материали или болници.
Член 95
Финансови гаранции за безстопанствени източници
Държавите членки правят необходимото за въвеждането на система за финансово гарантиране или друго равностойно средство за покриване на разходите по дейностите, които са свързани с откриването на безстопанствени източници и биха могли да произтекат от прилагането на член 94.
РАЗДЕЛ 4
Значими събития
Член 96
Съобщаване и документиране на значими събития
Държавите членки изискват от предприятието:
a)
да въведе по целесъобразност система за документиране и анализ на значими събития, свързани или потенциално свързани с аварийни или непреднамерени облъчвания;
б)
своевременно да уведомява компетентния орган за възникването на всякакво значимо събитие, което води или е вероятно да доведе до облъчване на дадено лице извън рамките на експлоатационните граници или експлоатационните условия, посочени в лицензионните изисквания по отношение на професионалното облъчване или облъчването на населението, или определеното от компетентния орган по отношение на медицинското облъчване, включително резултатите от разследването и коригиращите мерки с цел предотвратяване на такива събития.
РАЗДЕЛ 5
Ситуации на аварийно облъчване
Член 97
Система за управление на аварийни ситуации
1. Държавите членки вземат предвид факта, че на тяхна територия може да възникнат аварийни ситуации, както и че може да бъдат засегнати от аварийни ситуации, възникнали извън тяхната територия. Държавите членки установяват система за управление на аварийни ситуации и подходящи административни разпоредби за поддържането на тази система. Системата за управление на аварийни ситуации включва елементите, посочени в раздел А от приложение XI.
2. Системата за управление на аварийни ситуации е съобразена с резултатите от оценката на потенциални ситуации на аварийно облъчване и е в състояние да реагира ефективно при ситуации на аварийно облъчване вследствие на практики или непредвидени събития.
3. В системата за управление на аварийни ситуации се предвижда изготвянето на планове за реагиране при аварийни ситуации с цел предотвратяване на тъканни реакции с тежки детерминистични ефекти при всяко лице от засегнатото население и намаляване на риска от стохастични ефекти, като се вземат под внимание общите принципи за радиационна защита и посочените в глава III референтни нива.
Член 98
Аварийна готовност
1. Държавите членки правят необходимото предварително да бъдат изготвени планове за аварийно реагиране при различните видове аварийни ситуации, идентифицирани посредством оценка на потенциалните ситуации на аварийно облъчване.
2. Плановете за аварийно реагиране включват елементите, посочени в раздел Б от приложение XI.
3. Плановете за аварийно реагиране включват и разпоредба за преминаването от ситуация на аварийно облъчване към ситуация на съществуващо облъчване.
4. Държавите членки предприемат необходимите мерки, които да гарантират, че плановете за аварийно реагиране се подлагат на редовна проверка, преглед и, по целесъобразност, преработване, като се вземат под внимание поуките от предишни ситуации на аварийно облъчване и с оглед на резултатите от участието в учения за реагиране при аварийни ситуации на национално и международно равнище.
5. Ако е уместно, плановете за аварийно реагиране включват съответни елементи от системата за управление на аварийни ситуации, посочена в член 97.
Член 99
Международно сътрудничество
1. Държавите членки си сътрудничат с други държави членки и с трети държави за справяне с потенциални аварийни ситуации на тяхна територия, които могат да засегнат други държави членки или трети държави, за да се улесни организацията на радиологичната защита в тези държави членки или в трети държави.
2. В случай на аварийна ситуация, която е възникнала на нейна територия или е вероятно да предизвика радиологични последствия на нейна територия, всяка държава членка своевременно установява контакт с всички други държави членки и с трети държави, които може да са засегнати или има вероятност да бъдат засегнати с цел споделяне на оценката за ситуацията на облъчване и координиране на защитните мерки и на информацията за обществеността посредством подходящи двустранни или международни системи за обмен на информация и координация. Тези координационни дейности не предотвратяват или забавят необходимите действия на национално равнище.
3. Всяка държава членка своевременно споделя информация и сътрудничи с други имащи отношение държави членки, засегнати трети държави и съответните международни организации в случай на загуба, кражба или откриване на високоактивни закрити източници, други опасни радиоактивни източници и радиоактивни материали, както и по отношение на съответните последващи действия и разследвания, без да се засягат приложимите изисквания за поверителност и националното законодателство.
4. По целесъобразност всяка държава членка си сътрудничи с други държави членки и с трети държави при преминаването от ситуация на аварийно облъчване към ситуация на съществуващо облъчване.
РАЗДЕЛ 6
Ситуации на съществуващо облъчване
Член 100
Програми във връзка със ситуации на съществуващо облъчване
1. Държавите членки правят необходимото за предприемането на мерки при индикация или доказателство за облъчвания, които не могат да бъдат пренебрегнати от гледна точка на радиационната защита, за откриване и оценка на ситуации на съществуващо облъчване, като отчитат посочените в приложение ХVII видове ситуации на съществуващо облъчване, както и за определяне на съответното професионално облъчване и облъчване на населението.
2. Държавите членки може да преценят, като вземат под внимание общия принцип за обоснованост, че определена ситуация на съществуващо облъчване не дава основания за обмислянето на защитни или възстановителни мерки.
3. Ситуации на съществуващо облъчване, които предизвикват загриженост от гледна точка на радиационната защита, и за които може да бъде възложена правна отговорност, се подчиняват на съответните изисквания за ситуации на планирано облъчване и съответно за такива ситуации на облъчване се изисква уведомяване, както е уточнено в член 25, параграф 2.
Член 101
Изготвяне на стратегии
1. Държавите членки предприемат стъпки за изготвянето на стратегии, които да гарантират правилното управление на ситуациите на съществуващо облъчване съразмерно на рисковете и ефективността на защитните мерки.
2. Всяка стратегия съдържа:
a)
поставените цели;
б)
подходящи референтни нива при отчитане на референтните нива, определени в приложение I.
Член 102
Прилагане на стратегии
1. Държавите членки възлагат отговорности за прилагането на стратегии за управлението на ситуации на съществуващи облъчвания и правят необходимото за осигуряването на подходяща координация между съответните страни, участващи в прилагането на възстановителни и защитни мерки. По целесъобразност държавите членки предвиждат участие на заинтересованите страни във вземането на решения, свързани с изготвянето и прилагането на стратегии за управление на ситуации на облъчвания.
2. Формата, мащабът и продължителността на всички защитни мерки, предвидени за прилагане на дадена стратегия се оптимизират.
3. Прави се оценка на разпределението на дозите, постигнато в резултат на прилагането на дадена стратегия. Обмислят се по-нататъшни стъпки за оптимизиране на защитата и за намаляване на всякакви облъчвания, които все още надвишават референтното ниво.
4. Държавите членки правят необходимото лицата, отговорни за прилагането на стратегията, редовно да:
a)
оценяват наличните възстановителни и защитни мерки за постигане на целите, както и ефикасността на планираните и реализираните мерки;
б)
предоставят информация на засегнатото население за потенциалните рискове за здравето и за наличните средства за намаляване на облъчването;
в)
предоставят ръководства за управлението на облъчванията на индивидуално или местно ниво;
г)
по отношение на дейностите, които са свързани с използването на естествени радиоактивни материали и не са управлявани като ситуации на планирано облъчване, да предоставят информация за подходящите средства за мониторинг на концентрациите и облъчванията, както и за предприемането на защитни мерки.
Член 103
План за действие по отношение на радона
1. В изпълнение на член 100, параграф 1 държавите членки изготвят национален план за действие с цел справяне с дългосрочните рискове от облъчване от радон в жилищни сгради, сгради с обществен достъп и работни места по отношение на всеки източник на проникване на радон, било то от почвата, строителните материали или водата. В плана за действие се вземат предвид посочените в приложение ХVIII въпроси и той редовно се актуализира.
2. Държавите членки правят необходимото, за да се гарантира, че са въведени подходящи мерки за предотвратяване на проникването на радон в нови сгради. Тези мерки може да включват специфични изисквания в националните строителни норми.
3. Държавите членки идентифицират зоните, където концентрацията на радон (в средногодишни стойности) в значителен брой сгради се очаква да надвишава съответното национално референтно ниво.
РАЗДЕЛ 7
Система за прилагане
Член 104
Инспекции
1. Държавите членки изготвят система или системи за инспекции по отношение на прилагането на разпоредбите, приети съгласно настоящата директива, и за започване на наблюдение и коригиращи действия, когато това е необходимо.
2. Държавите членки правят необходимото компетентният орган да изготви програма за инспекции, като вземе предвид потенциалния мащаб и естеството на опасността, свързана с практиките, обща оценка на въпросите за радиационната защита в практиките и степента на спазване на разпоредбите, приети съгласно настоящата директива.
3. Държавите членки правят необходимото констатациите от всяка инспекция да се документират и предоставят на съответното предприятие. В случай че констатациите са свързани с външен работник или работници, по целесъобразност те също биват предоставени на работодателя.
4. Държавите членки правят необходимото основните параметри на програмите за инспекции и най-важните констатации от изпълнението ѝ да са публично достояние.
5. Държавите членки правят необходимото, за да се гарантира наличието на механизми за своевременно разпространяване до съответните страни, включително производители и доставчици на радиационни източници, и когато е уместно - до международни организации, на информация за направените изводи във връзка със защитата и безопасността, извлечени от инспекции и от докладвани инциденти и аварии и свързаните с тях констатации.
Член 105
Прилагане
Държавите членки правят необходимото компетентният орган да има правомощието да изисква от физическо или юридическо лице да предприеме действия за отстраняване на пропуските и за предотвратяване на повторното им допускане или да отнема, когато е уместно, издаденото разрешение в случаите, в които резултатите от регулаторната проверка или друга регулаторна оценка показват, че ситуацията на облъчване не е в съответствие с разпоредбите, приети съгласно настоящата директива.
ГЛАВА X
ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 106
Транспониране
1. Държавите членки въвеждат в сила законовите, подзаконовите и административните разпоредби, необходими за изпълнението на настоящата директива, в срок до 6 февруари 2018 г..
2. Когато държавите членки приемат тези разпоредби, в тях се съдържа позоваване на настоящата директива или позоваването се извършва при официалното публикуване на разпоредбите. Условията и редът на позоваване се определят от държавите членки.
3. Държавите членки съобщават на Комисията текста на разпоредбите на националното законодателство, което те приемат в областта, обхваната от настоящата директива.
Член 107
Отмяна
Директиви 89/618/Евратом, 90/641/Евратом, 96/29/Евратом, 97/43/Евратом и 2003/122/Евратом се отменят, считано от 6 февруари 2018 г..
Позоваванията на отменените директиви се смятат за позовавания на настоящата директива и се четат в съответствие с таблицата за съответствието в приложение XIX.
Член 108
Влизане в сила
Настоящата директива влиза в сила на двадесетия ден след датата на публикуването ѝ в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 109
Адресати
Адресати на настоящата директива са държавите членки.
Съставено в Брюксел на 5 декември 2013 година.
ΟΔΗΓΊΑ 2013/59/ΕΥΡΑΤΌΜ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ,
της 5ης Δεκεμβρίου 2013,
για τον καθορισμό βασικών προτύπων ασφαλείας για την προστασία από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες και την κατάργηση των οδηγιών 89/618/Ευρατόμ, 90/641/Ευρατόμ, 96/29/Ευρατόμ, 97/43/Ευρατόμ και 2003/122/Ευρατόμ
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως τα άρθρα 31 και 32,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία διατυπώθηκε ύστερα από γνωμοδότηση ομάδας προσώπων που ορίστηκαν από την επιστημονική και τεχνική επιτροπή μεταξύ επιστημονικών εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών, και ύστερα από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα
(1)
Το άρθρο 2 στοιχείο β) της Συνθήκης Ευρατόμ προβλέπει τη θέσπιση ομοιόμορφων προτύπων ασφαλείας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού. Το άρθρο 30 της Συνθήκης Ευρατόμ ορίζει βασικά πρότυπα προστασίας της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού κατά των κινδύνων που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες.
(2)
H Κοινότητα, προς επιτέλεση της αποστολής της θέσπισε βασικά πρότυπα για πρώτη φορά το 1959 μέσω των οδηγιών της 2ας Φεβρουαρίου 1959 περί καθορισμού των βασικών προτύπων για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του κοινού από τους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες (1). Οι οδηγίες έχουν υποστεί αρκετές αναθεωρήσεις, η πλέον πρόσφατη από τις οποίες ήταν με την οδηγία 96/29/Ευρατόμ του Συμβουλίου (2), η οποία και κατήργησε τις προγενέστερες οδηγίες.
(3)
Με την οδηγία 96/29/Ευρατόμ θεσπίζονται τα βασικά πρότυπα ασφαλείας. Οι διατάξεις της οδηγίας αυτής εφαρμόζονται υπό φυσιολογικές συνθήκες και σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και έχουν συμπληρωθεί από ειδικότερα νομοθετήματα.
(4)
Η οδηγία 97/43/Ευρατόμ του Συμβουλίου (3), η οδηγία 89/618/Ευρατόμ του Συμβουλίου (4), η οδηγία 90/641/Ευρατόμ του Συμβουλίου (5) και η οδηγία 2003/122/Ευρατόμ του Συμβουλίου (6) καλύπτουν διαφορετικές ειδικές πτυχές συμπληρωματικές της οδηγίας 96/29/Ευρατόμ.
(5)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα καθήκοντα που επιβάλλονται στην Κοινότητα με το άρθρο 2 στοιχείο β) της Συνθήκης Ευρατόμ να θεσπίζει ομοιόμορφα πρότυπα ασφαλείας για την προστασία της υγείας και των εργαζομένων και του πληθυσμού δεν συνεπάγονται ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να προβλέπει αυστηρότερα προστατευτικά μέτρα, εκτός εάν το ορίζουν ρητώς τα πρότυπα. Δεδομένου ότι η παρούσα οδηγία προβλέπει ελάχιστα πρότυπα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν την ελευθερία να θεσπίζουν ή να διατηρούν αυστηρότερα μέτρα σχετικά με το αντικείμενο της παρούσας οδηγίας, χωρίς να θίγεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά, όπως ορίζεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου.
(6)
Η ομάδα εμπειρογνωμόνων που διορίστηκε από την επιστημονική και τεχνική επιτροπή έχει συστήσει τα βασικά πρότυπα ασφαλείας που θεσπίζονται βάσει των άρθρων 30 και 31 της Συνθήκης Ευρατόμ να λαμβάνουν υπόψη τις νέες συστάσεις της Διεθνούς Επιτροπής Ακτινοπροστασίας (ICRP), ιδίως αυτές που αναφέρονται στη δημοσίευση ICRP αριθ. 103 (7), και να αναθεωρούνται υπό το πρίσμα νέων επιστημονικών αποδείξεων και πρακτικής εμπειρίας.
(7)
Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να ακολουθούν τη βασισμένη στις καταστάσεις έκθεσης προσέγγιση που έχει θεσπιστεί με τη δημοσίευση αριθ. 103 της ICRP και να πραγματοποιούν διάκριση μεταξύ των υφιστάμενων, των καταστάσεων σχεδιασμένης έκθεσης και των καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης. Λαμβάνοντας υπόψη αυτό το νέο πλαίσιο, η οδηγία θα πρέπει να καλύπτει όλες τις καταστάσεις έκθεσης και όλες τις κατηγορίες έκθεσης, ήτοι την επαγγελματική έκθεση, την έκθεση του κοινού και την ιατρική έκθεση.
(8)
Ο ορισμός του όρου «επιχείρηση» στην παρούσα οδηγία και η χρήση του στο πλαίσιο της προστασίας της υγείας των εργαζομένων από την ιοντίζουσα ακτινοβολία δεν θίγει τα νομικά συστήματα και την απόδοση ευθυνών στον εργοδότη που εισήχθησαν στην εθνική νομοθεσία με την οποία μεταφέρεται στην εσωτερική έννομη τάξη η οδηγία 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης Ιουνίου 1989 σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία (8).
(9)
Ο υπολογισμός των δόσεων από μετρήσιμες ποσότητες θα πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες τιμές και σχέσεις. Η ICRP δημοσίευσε και επικαιροποίησε συστάσεις για τους συντελεστές αυτών των δόσεων, λαμβάνοντας υπόψη την επιστημονική πρόοδο. Μια συλλογή των συντελεστών δόσης βάσει των προηγούμενων συστάσεων στη δημοσίευση αριθ. 60 της ICRP (9), είναι διαθέσιμη ως δημοσίευση αριθ. 119 της ICRP (10). Ωστόσο, στη δημοσίευσή της αριθ. 103 η ICRP θέσπισε νέα μεθοδολογία για τον υπολογισμό των δόσεων βάσει των πλέον πρόσφατων γνώσεων σχετικά με τους κινδύνους από την ακτινοβολία, και αυτή θα πρέπει κατά το δυνατόν να ληφθεί υπόψη στην παρούσα οδηγία.
(10)
Για την εξωτερική έκθεση δημοσιεύθηκαν τιμές και σχέσεις σύμφωνα με τη νέα μεθοδολογία στη δημοσίευση αριθ.116 της ICRP (11). Αυτά τα στοιχεία καθώς και οι τεκμηριωμένες λειτουργικές ποσότητες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας.
(11)
Για την εσωτερική έκθεση, ενώ η ICRP ενοποίησε στη δημοσίευση αριθ.119 της ICRP όλες τις προηγούμενες δημοσιεύσεις (βάσει της δημοσίευσης αριθ. 60 της ICRP) σχετικά με τους συντελεστές δόσεων, θα υπάρξουν επικαιροποιήσεις αυτών των δημοσιεύσεων και οι συντελεστές που είναι πινακοποιημένοι σε αυτές θα αντικατασταθούν από τιμές βασισμένες σε συντελεστές στάθμισης ακτινοβολίας και ιστού και ομοιώματα (phantoms) που περιλαμβάνονται στη δημοσίευση αριθ.103 της ICRP. Η Επιτροπή θα καλέσει την ομάδα εμπειρογνωμόνων που προβλέπεται στο άρθρο 31 της Συνθήκης Ευρατόμ να συνεχίσει να παρακολουθεί τις επιστημονικές εξελίξεις και θα κάνει συστάσεις σχετικά με τυχόν επικαιροποιημένες τιμές, σχέσεις και συντελεστές, συμπεριλαμβανόμενων εκείνων που αφορούν την έκθεση στο ραδόνιο, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές γνώμες της ομάδας εμπειρογνωμόνων.
(12)
Το άρθρο 30 της Συνθήκης Ευρατόμ προβλέπει ότι τα «βασικά πρότυπα» νοούνται ότι περιλαμβάνουν «τις ανώτατες επιτρεπτές δόσεις που παρέχουν επαρκή ασφάλεια».Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να καθορίσει ομοιόμορφα όρια δόσεων προς το σκοπό αυτό.
(13)
Θα πρέπει να διατηρηθούν τα τρέχοντα ετήσια όρια ενεργών δόσεων για την επαγγελματική έκθεση και την έκθεση του κοινού. Ωστόσο, δεν θα πρέπει πλέον να απαιτείται η λήψη του μέσου όρου πέντε ετών, εκτός από συγκεκριμένες ειδικές περιστάσεις που προσδιορίζονται στην εθνική νομοθεσία.
(14)
Νέα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τις επιπτώσεις στους ιστούς απαιτούν την εφαρμογή της αρχής της βελτιστοποίησης και σε ισοδύναμες δόσεις, κατά περίπτωση, ώστε να διατηρούνται οι δόσεις τόσο χαμηλά όσο είναι εύλογα εφικτό. Η παρούσα οδηγία θα πρέπει επίσης να ακολουθεί τις νέες κατευθυντήριες γραμμές της ICRP σχετικά με το όριο για τις ισοδύναμες δόσεις όσον αφορά τους φακούς των οφθαλμών κατά την επαγγελματική έκθεση.
(15)
Οι βιομηχανίες που επεξεργάζονται φυσικά ραδιενεργά υλικά που εξορύσσονται από τον φλοιό της γης υποβάλλουν τους εργαζομένους και, εάν τα υλικά εκλυθούν στο περιβάλλον, μέλη του κοινού σε αυξημένη έκθεση.
(16)
Η προστασία έναντι των φυσικών πηγών ακτινοβολίας θα πρέπει να ενσωματωθεί πλήρως στις γενικές απαιτήσεις αντί να αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστού τίτλου. Ιδίως οι βιομηχανίες που επεξεργάζονται υλικά που περιέχουν φυσικά ραδιονουκλεΐδια θα πρέπει να αντιμετωπίζονται βάσει του ίδιου κανονιστικού πλαισίου όπως και άλλες πρακτικές.
(17)
Ενδείκνυται για την παρούσα οδηγία να καθοριστούν επίπεδα αναφοράς για τις συγκεντρώσεις ραδονίου σε εσωτερικούς χώρους, καθώς και για ακτινοβολία γάμμα που εκπέμπεται από δομικά υλικά σε εσωτερικούς χώρους, και να θεσπιστούν απαιτήσεις σχετικά με την ανακύκλωση των καταλοίπων από βιομηχανίες επεξεργασίας φυσικών ραδιενεργών υλικών σε δομικά υλικά.
(18)
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 305/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12) θεσπίζει εναρμονισμένους όρους εμπορίας προϊόντων του τομέα τωνδομικών κατασκευών.
(19)
Τα οικοδομικά υλικά που εκπέμπουν ακτινοβολία γάμμα θα πρέπει να υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, αλλά πρέπει επίσης να θεωρούνται δομικά υλικά όπως ορίζονται κανονισμό (ΕΕ) αριθ.305/2011, με την έννοια ότι ο εν λόγω κανονισμός εφαρμόζεται στις δομικές κατασκευές που εκπέμπουν επικίνδυνες ουσίες ή επικίνδυνες ακτινοβολίες.
(20)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να θίγει τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ.305/2011 για την δήλωση απόδοσης, τη θέσπιση εναρμονισμένων προτύπων ή τα μέσα και τους όρους για την διάθεση της δήλωσης απόδοσης ή σε σχέση με τη σήμανση CE.
(21)
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 305/2011 απαιτεί να διατίθενται πληροφορίες όταν προϊόντα διοχετεύονται στην αγορά. Αυτό δεν θίγει το δικαίωμα των κρατών μελών να θεσπίζουν στην εθνική νομοθεσία απαιτήσεις για πρόσθετες πληροφορίες που θεωρούν αναγκαίες για τη διασφάλιση της ακτινοπροστασίας.
(22)
Πρόσφατα επιδημιολογικά ευρήματα οικιστικών μελετών δείχνουν στατιστικά σημαντική αύξηση του κινδύνου πρόκλησης καρκίνου των πνευμόνων από παρατεταμένη έκθεση στο ραδόνιο μέσα στα κτίρια σε επίπεδα της τάξης των 100 Bq m-3. Η νέα αντίληψη για τις καταστάσεις έκθεσης επιτρέπει την ενσωμάτωση των διατάξεων της σύστασης 90/143/Ευρατόμ της Επιτροπής, της 21ης Φεβρουαρίου 1990, για την προστασία του κοινού από την έκθεση στο ραδόνιο (13) μέσα στα κτίρια στις δεσμευτικές απαιτήσεις των βασικών προτύπων ασφαλείας, ενώ προβλέπει αρκετή ευελιξία στην εφαρμογή τους.
(23)
Για την αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων κινδύνων από την έκθεση στο ραδόνιο είναι απαραίτητα εθνικά σχέδια δράσης. Έχει αναγνωριστεί ότι ο συνδυασμός καπνίσματος και υψηλής έκθεσης στο ραδόνιο αντιπροσωπεύει πολύ μεγαλύτερο εξατομικευμένο κίνδυνο καρκίνου των πνευμόνων απ’ ό,τι ο κάθε μεμονωμένος παράγοντας και ότι το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο από την έκθεση στο ραδόνιο σε πληθυσμιακό επίπεδο. Είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν και τους δύο αυτούς κινδύνους για την υγεία.
(24)
Σε περίπτωση που λόγω των επικρατουσών εθνικών συνθηκών ένα κράτος μέλος καθορίζει επίπεδο αναφοράς για τις εντός κτιρίων συγκεντρώσεις ραδονίου σε χώρους εργασίας που υπερβαίνει τα 300 Bq m-3, το κράτος μέλος θα πρέπει να υποβάλει την πληροφορία στην Επιτροπή.
(25)
Σε περίπτωση που το ραδόνιο εισέρχεται από το έδαφος μέσα σε εσωτερικούς χώρους εργασίας, αυτό θα πρέπει να θεωρείται κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης δεδομένου ότι η παρουσία του ραδονίου είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητη από τις ανθρώπινες δραστηριότητες που εκτελούνται εντός των χώρων εργασίας. Αυτές οι εκθέσεις ενδέχεται να είναι σημαντικές σε ορισμένες περιοχές ή ορισμένα είδη χώρων εργασίας που πρέπει να προσδιοριστούν από τα κράτη μέλη, θα πρέπει δε να ληφθούν κατάλληλα μέτρα μείωσης των εκθέσεων και του ραδονίου σε περίπτωση που σημειωθεί υπέρβαση του εθνικού επιπέδου αναφοράς. Αν τα επίπεδα συνεχίζουν να παραμένουν επάνω από το εθνικό επίπεδο αναφοράς, αυτές οι ανθρώπινες δραστηριότητες που εκτελούνται εντός του χώρου εργασίας δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως πρακτικές. Ωστόσο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι εν λόγω χώροι εργασίας έχουν γνωστοποιηθεί και ότι οι περιπτώσεις, όπου η έκθεση των εργαζομένων ενδέχεται να υπερβαίνει τα 6 mSv κατ’ έτος ή μια αντίστοιχη τιμή έκθεσης με την πάροδο του χρόνου στο ραδόνιο, αντιμετωπίζονται ως καταστάσεις σχεδιασμένης έκθεσης και ότι τα όρια δόσης ισχύουν, καθορίζουν δε τις απαιτήσεις λειτουργικής προστασίας, οι οποίες πρέπει να ισχύουν.
(26)
Η έκθεση των πληρωμάτων αεροσκαφών στην κοσμική ακτινοβολία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης. Ο χειρισμός διαστημικών οχημάτων θα πρέπει να υπαχθεί στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας και σε περίπτωση υπέρβασης των ορίων δόσης να αντιμετωπίζεται ως ειδικά εγκεκριμένη έκθεση.
(27)
Η ρύπανση του περιβάλλοντος ενδέχεται να αποτελέσει απειλή για την ανθρώπινη υγεία. Το κοινοτικό παράγωγο δίκαιο θεωρούσε μέχρι τώρα αυτήν τη ρύπανση ως οδό έκθεσης μόνο γα μέλη του κοινού που θίχτηκαν άμεσα από ραδιενεργά απόβλητα απορριφθέντα στο περιβάλλον. Δεδομένου ότι η κατάσταση του περιβάλλοντος μπορεί να έχει αντίκτυπο μακροπρόθεσμα στην ανθρώπινη υγεία, απαιτείται προς τούτο πολιτική για την προστασία του περιβάλλοντος από τις επιζήμιες συνέπειες της ιοντίζουσας ακτινοβολίας. Για το σκοπό της μακροπρόθεσμης προστασίας της ανθρώπινης υγείας, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη περιβαλλοντικά κριτήρια βασισμένα στα διεθνώς αναγνωρισμένα επιστημονικά δεδομένα (όπως αυτά έχουν δημοσιευθεί από την ΕΕ, την ICRP, την Επιστημονική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τις επιπτώσεις της ατομικής ακτινοβολίας, το Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ)).
(28)
Στον ιατρικό χώρο, οι σημαντικές τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της έκθεσης των ασθενών. Από την άποψη αυτή, η παρούσα οδηγία θα πρέπει να υπογραμμίζει την ανάγκη αιτιολόγησης της ιατρικής έκθεσης, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης ασυμπτωματικών ατόμων, και θα πρέπει να ενισχύει τις απαιτήσεις που αφορούν την πληροφόρηση των ασθενών, την καταγραφή και τη δήλωση των δόσεων από τις ιατρικές διαδικασίες, τη χρήση διαγνωστικών επιπέδων αναφοράς και τη διαθεσιμότητα διατάξεων ένδειξης των δόσεων. Ας σημειωθεί ότι σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας η έννοια της υγείας νοείται ως καλύπτουσα τη σωματική, ψυχική και κοινωνική ευημερία ενός ατόμου και όχι απλώς την απουσία ασθένειας ή αναπηρίας.
(29)
Το υψηλό επίπεδο επάρκειας και ο σαφής προσδιορισμός των ευθυνών και των καθηκόντων όλων των επαγγελματιών που συμμετέχουν στις διαδικασίες ιατρικής έκθεσης έχουν καθοριστική σημασία για να εξασφαλίζεται η ενδεδειγμένη προστασία των ασθενών που υποβάλλονται σε ακτινοδιαγνωστικές και ακτινοθεραπευτικές διαδικασίες. Αυτό ισχύει για τους ιατρούς, τους οδοντιάτρους και άλλους επαγγελματίες του τομέα της υγείας που είναι εξουσιοδοτημένοι να αναλαμβάνουν την κλινική ευθύνη των ατομικών ιατρικών εκθέσεων σε ακτινοβολίες, για τους ακτινολόγους ιατρούς και άλλους επαγγελματίες που εκτελούν πρακτικές πτυχές κατά τις διαδικασίες ιατρικής έκθεσης, όπως οι τεχνολόγοι και χειριστές στην ακτινοδιαγνωστική, στην πυρηνική ιατρική και στην ακτινοθεραπεία.
(30)
Οι εκθέσεις λόγω ατυχήματος και οι ακούσιες ιατρικές εκθέσεις αποτελούν πηγή συνεχούς προβληματισμού. Ενώ για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα απαιτείται επιτήρηση μετά τη διάθεσή τους στην αγορά σύμφωνα με την οδηγία 93/42/ΕΟΚ του Συμβουλίου (14), ρόλος της αρμόδιας αρχής στον τομέα της ακτινοπροστασίας είναι η πρόληψή των εκθέσεων λόγω ατυχήματος και των ακούσιων ιατρικών εκθέσεων και η εν συνεχεία παρακολούθηση σε περίπτωση που συμβούν. Για το σκοπό αυτόν, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ο ρόλος των προγραμμάτων διασφάλισης της ποιότητας, συμπεριλαμβανομένης της μελέτης της εκτίμησης των κινδύνων στην ακτινοθεραπεία, για την αποφυγή τέτοιων περιστατικών, ενώ στις εν λόγω περιπτώσεις θα πρέπει να απαιτείται καταγραφή, δήλωση, ανάλυση και λήψη διορθωτικών μέτρων.
(31)
Στην κτηνιατρική πρακτική αυξάνει η χρήση ιοντίζουσας ακτινοβολίας για σκοπούς απεικόνισης, συνήθως με μεταχειρισμένο εξοπλισμό προερχόμενο από τον τομέα της ιατρικής. Ειδικότερα στην περίπτωση μεγαλόσωμων ζώων ή στην περίπτωση χορήγησης ραδιοφαρμακευτικών προϊόντων σε ζώα υπάρχει σημαντικός κίνδυνος υψηλών επαγγελματικών εκθέσεων και έκθεσης των συνοδών. Αυτό απαιτεί την παροχή κατάλληλων πληροφοριών και την εκπαίδευση των κτηνιάτρων και του προσωπικού που απασχολούν.
(32)
Οι αποκαλούμενες εκθέσεις για ‘ιατρικούς-νομικούς’ λόγους που εισήχθησαν με την οδηγία 97/43/Ευρατόμ αναγνωρίζονται πλέον σαφώς ως εκούσιες εκθέσεις ατόμων για σκοπούς άλλους πέραν των ιατρικών ή ως ‘εκθέσεις μέσω απεικόνισης για μη ιατρικούς λόγους’. Οι εν λόγω πρακτικές πρέπει να τεθούν υπό κατάλληλο κανονιστικό έλεγχο και να αιτιολογούνται κατά τρόπο παρόμοιο με τις ιατρικές εκθέσεις. Ωστόσο, απαιτείται μια διαφορετική προσέγγιση αφενός για τις διαδικασίες όπου χρησιμοποιείται ιατρικός ακτινολογικός εξοπλισμός και αφετέρου για τις διαδικασίες όπου δεν χρησιμοποιείται τέτοιος εξοπλισμός. Γενικά, θα πρέπει να εφαρμόζονται τα ετήσια όρια δόσεων και οι αντίστοιχοι περιορισμοί για την έκθεση του κοινού.
(33)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλλουν ορισμένες πρακτικές που ενέχουν κίνδυνο λόγω της ιοντίζουσας ακτινοβολίας σε ένα σύστημα κανονιστικού ελέγχου ή να απαγορεύσουν ορισμένες πρακτικές.
(34)
Για την εφαρμογή των βασικών αρχών ακτινοπροστασίας σε σχέση με καταναλωτικά αγαθά απαιτείται ο κανονιστικός έλεγχος των πρακτικών να άρχεται από την φάση του σχεδιασμού και της κατασκευής των προϊόντων ή από την στιγμή της εισαγωγής των προϊόντων αυτών. Ως εκ τούτου, η παρασκευή ή εισαγωγή καταναλωτικών αγαθών χρήζει κανονιστικής ρύθμισης και ειδικές διαδικασίες θα πρέπει να θεσπιστούν για την έγκαιρη αιτιολόγηση της σκοπούμενης χρήσης των καταναλωτικών αγαθών, καθώς και για έλεγχο του αν η συγκεκριμένη χρήση είναι δυνατόν να εξαιρεθεί από τον κανονιστικό έλεγχο. Ενώ η προαναφερόμενη εκτίμηση θα πρέπει να εξακολουθεί να διενεργείται στο κράτος μέλος στο οποίο διεξάγονται αυτές οι πρακτικές, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αλληλοενημερώνονται, ούτως ώστε να μπορούν να ζητήσουν σχετικές πληροφορίες από τις εν λόγω επιχειρήσεις και να προβαίνουν στη δική τους εκτίμηση.
(35)
Η σκόπιμη προσθήκη ραδιενεργών ουσιών σε ορισμένες κατηγορίες καταναλωτικών αγαθών θα πρέπει να εξακολουθήσει να απαγορεύεται, αλλά είναι απαραίτητο να καταστεί σαφές ότι αυτό ισχύει και για την ενεργοποίηση των προϊόντων αυτών με ακτινοβολία, με την επιφύλαξη της ισχύουσας νομοθεσίας, όπως η οδηγία 1999/2/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15).
(36)
Τα κράτη μέλη θα επωφεληθούν από την εφαρμογή μιας κλιμακούμενης προσέγγισης στον κανονιστικό έλεγχο, η οποία θα πρέπει να είναι ανάλογη του μεγέθους και της πιθανότητας εκθέσεων λόγω των πρακτικών και ανάλογη των αποτελεσμάτων που δύναται να έχει ο κανονιστικός έλεγχος στη μείωση των εν λόγω εκθέσεων ή τη βελτίωση της ασφάλειας των εγκαταστάσεων.
(37)
Οφέλη προκύπτουν από τη διατήρηση ίδιων τιμών συγκέντρωσης ενεργότητας τόσο για την εξαίρεση πρακτικών από τον κανονιστικό έλεγχο όσο και για την αποδέσμευση υλικών από τις εγκεκριμένες πρακτικές. Έπειτα από μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση, προέκυψε ότι οι τιμές που συστήνει ο ΔΟΑΕ στη δημοσίευση «Εφαρμογή των εννοιών του αποκλεισμού, της εξαίρεσης και της αποδέσμευσης» (16) δύναται να χρησιμοποιηθούν και ως προκαθορισμένες τιμές εξαίρεσης, κατ’ αντικατάσταση των τιμών συγκέντρωσης ενεργότητας που προβλέπονται στο Παράρτημα Ι της οδηγίας 96/29/Ευρατόμ, και ως γενικά επίπεδα αποδέσμευσης, κατ’ αντικατάσταση των τιμών που προτείνει η Επιτροπή στη δημοσίευση «Ακτινοπροστασία αριθ. 122 (17)»
(38)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δύνανται να παραχωρήσουν ειδική εξαίρεση από την έγκριση για ορισμένες πρακτικές που συνεπάγονται ακτινοβολία άνω των τιμών εξαίρεσης.
(39)
Ειδικά επίπεδα αποδέσμευσης και Κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές (18), εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τη διαχείριση μεγάλων όγκων υλικών που προκύπτουν από την αποσυναρμολόγηση εγκεκριμένων εγκαταστάσεων.
(40)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι εξωτερικοί εργαζόμενοι λαμβάνουν την ίδια προστασία με τους εκτιθέμενους εργαζόμενους που απασχολούνται από επιχείρηση που εκτελεί πρακτικές με πηγές ακτινοβολίας. Οι συγκεκριμένες διατάξεις για τους εξωτερικούς εργαζομένους της οδηγίας 90/641/Ευρατόμ θα πρέπει να επεκταθούν για να καλύπτουν και τις εργασίες σε επιβλεπόμενες περιοχές.
(41)
Αναφορικά με τη διαχείριση καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης, η τρέχουσα προσέγγιση που βασίζεται στα επίπεδα επέμβασης θα πρέπει να αντικατασταθεί από ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα που περιλαμβάνει αξιολόγηση καταστάσεων δυνητικής έκθεσης έκτακτης ανάγκης, συνολικό σύστημα διαχείρισης έκτακτων κινδύνων λόγω έκθεσης σε ακτινοβολία, σχέδια αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης και προσχεδιασμένες στρατηγικές για τη διαχείριση κάθε υποθετικού συμβάντος.
(42)
Η εισαγωγή επιπέδων αναφοράς στις καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης και στις καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης επιτρέπουν την προστασία του ατόμου καθώς και τη μελέτη άλλων κοινωνικών κριτηρίων όπως συμβαίνει και με τα όρια δόσεων και τα περιοριστικά επίπεδα δόσης για τις καταστάσεις σχεδιασμένης έκθεσης.
(43)
Η αποτελεσματική διαχείριση μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης με διασυνοριακές συνέπειες απαιτεί τη βελτιωμένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στο σχεδιασμό και την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.
(44)
Η επείγουσα ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών και της Επιτροπής σε περίπτωση μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης έχει θεσπιστεί με την απόφαση 87/600/Ευρατόμ του Συμβουλίου (19) και είναι αναγκαίο να θεσπιστούν μηχανισμοί ανταλλαγής πληροφοριών πέραν του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω αποφάσεως με στόχο την συνεργασία με όλα τα άλλα κράτη μέλη, καθώς και με τρίτες χώρες που ενδέχεται να εμπλέκονται ή που μπορεί να πλήττονται.
(45)
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) από κοινού με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, τον Οργανισμό Πυρηνικής Ενέργειας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης και την Παναμερικανική Οργάνωση Υγείας αναθεώρησαν τους διεθνή βασικά πρότυπα ασφαλείας βάσει της νέας δημοσίευσης της ICRP αριθ. 103 και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενημέρωσε τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας για την από 6 Αυγούστου 2012 απόφασή της να συνυποστηρίξει το έγγραφο αυτό εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας.
(46)
Οι ρόλοι και οι ευθύνες των εθνικών υπηρεσιών και εμπειρογνωμόνων που συμμετέχουν στην εξασφάλιση του υψηλού επιπέδου διαχείρισης των τεχνικών και πρακτικών πτυχών της ακτινοπροστασίας πρέπει να διασαφηνιστούν. Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να προβαίνει σε σαφή διάκριση των διαφόρων ρόλων και ευθυνών των υπηρεσιών και των εμπειρογνωμόνων, χωρίς να αποκλείει τη δυνατότητα να προβλέπεται στα εθνικά πλαίσια η κατηγοριοποίηση ευθυνών ή η απόδοση ευθυνών σε εξειδικευμένους εμπειρογνώμονες για ειδικά τεχνικά και πρακτικά καθήκοντα ακτινοπροστασίας
(47)
Η σύσταση 2004/2/Ευρατόμ της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 2003 (20) θέσπισε τυποποιημένες πληροφορίες για την αναφορά δεδομένων σχετικά με τις εγκεκριμένες εκλύσεις από εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας και εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας, για τη διαβίβαση των δεδομένων στην Επιτροπή βάσει του άρθρου 36 της Συνθήκης Ευρατόμ.
(48)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν ακριβείς απαιτήσεις για την έγκριση των εκλύσεων και την παρακολούθηση των εκλύσεων. Η αναφορά των δεδομένων στην αρμόδια αρχή σχετικά με τις εγκεκριμένες εκλύσεις από εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας και εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας θα πρέπει να βασίζεται σε τυποποιημένες πληροφορίες.
(49)
Σύμφωνα με το άρθρο 35 της Συνθήκης Ευρατόμ τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη θέσπιση κατάλληλου προγράμματος παρακολούθησης του επιπέδου ραδιενέργειας στο περιβάλλον. Σύμφωνα με το άρθρο 36 της Συνθήκης Ευρατόμ τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή τα αποτελέσματα αυτής της παρακολούθησης. Οι απαιτήσεις ενημέρωσης του άρθρου 36 της Συνθήκης Ευρατόμ επεξηγήθηκαν στη σύσταση 2000/473/Ευρατόμ της Επιτροπής (21).
(50)
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 333/2011 του Συμβουλίου (22), θεσπίζει κριτήρια προσδιορισμού των περιπτώσεων στις οποίες ορισμένοι τύποι παλαιών μετάλλων παύουν να αποτελούν απόβλητα κατά την οδηγία 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 2008, για τα απόβλητα (23) Πρέπει να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη της τήξης έκθετων πηγών εξ αιτίας ατυχήματος, καθώς και για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση των μετάλλων που απελευθερώνονται από πυρηνικές εγκαταστάσεις, επί παραδείγματι κατά την αποσυναρμολόγησή τους, με τα κριτήρια αποδέσμευσης.
(51)
Απαιτούνται αλλαγές στην οδηγία 2003/122/Ευρατόμγια τη διεύρυνση ορισμένων απαιτήσεων ώστε να συμπεριλαμβάνεται οποιαδήποτε πηγή ραδιενέργειας. Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα ανεπίλυτα προβλήματα με τις έκθετες πηγές και υπήρξαν σημαντικές περιπτώσεις εισαγωγής ρυπασμένων μετάλλων από τρίτες χώρες. Θα πρέπει επομένως να θεσπιστεί απαίτηση για τη γνωστοποίηση συμβάντων που αφορούν έκθετες πηγές ή ρύπανση μετάλλων. Είναι επίσης σημαντικό να εναρμονιστούν τα επίπεδα, πάνω από τα οποία μια πηγή θεωρείται κλειστή πηγή υψηλής ενεργότητας, με τα επίπεδα που έχει θεσπίσει ο ΔΟΑΕ.
(52)
Σύμφωνα με το άρθρο 106α παράγραφος 3 της Συνθήκης Ευρατόμ, η νομοθεσία που εκδίδεται βάσει των διατάξεων της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν θα πρέπει να αποκλίνει από τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας, και συνεπώς οι βασικές αρχές της αιτιολόγησης και της βελτιστοποίησης θα πρέπει να εφαρμόζονται ιδίως για ιατροτεχνολογικά προϊόντα και προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών που καλύπτονται από τη σήμανση CE.
(53)
Σύμφωνα με την Κοινή πολιτική δήλωση των κρατών μελών και της Επιτροπής σχετικά με τα επεξηγηματικά έγγραφα της 28ης Σεπτεμβρίου 2011, τα κράτη μέλη ανέλαβαν να συνοδεύουν, σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, την κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο με ένα ή περισσότερα έγγραφα όπου θα επεξηγείται η σχέση μεταξύ των συστατικών στοιχείων μιας οδηγίας και των αντίστοιχων μερών των πράξεων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Όσον αφορά την παρούσα οδηγία, είναι αιτιολογημένη η διαβίβαση των εγγράφων αυτών.
(54)
Η οδηγία 96/29/Ευρατόμ και οι συμπληρωματικές οδηγίες 89/618/Ευρατόμ, 90/641/Ευρατόμ, 97/43/Ευρατόμ και 2003/122/Ευρατόμ θα πρέπει να καταργηθούν,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Η παρούσα οδηγία θεσπίζει ομοιόμορφα βασικά πρότυπα ασφαλείας για την προστασία της υγείας των ατόμων, που υποβάλλονται σε επαγγελματική έκθεση, σε ιατρική έκθεση και στην έκθεση του κοινού, απέναντι στους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε κάθε κατάσταση σχεδιασμένης ή υφιστάμενης έκθεσης και σε κάθε κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης που συνεπάγεται κίνδυνο λόγω της έκθεσης σε ιοντίζουσα ακτινοβολία, ο οποίος δεν δύναται να παραβλεφθεί από άποψη ακτινοπροστασίας όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος με στόχο μακροπρόθεσμη προστασία της ανθρώπινης υγείας.
2. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται ειδικότερα:
α)
στην κατασκευή, παραγωγή, επεξεργασία, χειρισμό, διάθεση, χρήση, αποθήκευση, κατοχή, μεταφορά, εισαγωγή και εξαγωγή ραδιενεργών υλικών από την Κοινότητα·
β)
στην κατασκευή και τη λειτουργία ηλεκτρολογικού εξοπλισμού που εκπέμπει ιοντίζουσα ακτινοβολία και περιέχει εξαρτήματα που λειτουργούν με διαφορά δυναμικού άνω των 5 κιλοβόλτ (kV)·
γ)
στις ανθρώπινες δραστηριότητες που συνεπάγονται παρουσία φυσικών πηγών ακτινοβολίας που οδηγούν σε σημαντική αύξηση της έκθεσης των εργαζομένων ή του κοινού και ιδίως:
i)
στο χειρισμό αεροσκαφών και διαστημικών οχημάτων, μόνο σε σχέση με την έκθεση των πληρωμάτων·
ii)
στην επεξεργασία υλικών με φυσικά ραδιονουκλεϊδια·
δ)
στην έκθεση εργαζομένων ή μελών του κοινού στο ραδόνιο μέσα στα κτίρια, στην εξωτερική έκθεση από οικοδομικά υλικά και σε περιπτώσεις μακροχρόνιας έκθεσης από τα επακόλουθα ενός περιστατικού έκτακτης ανάγκης ή μιας ανθρώπινης δραστηριότητας του παρελθόντος.
ε)
στην ετοιμότητα, το σχεδιασμό αντιμετώπισης και τη διαχείριση καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης στο μέτρο που αυτές θεωρείται ότι αιτιολογούν μέτρα προστασίας της υγείας μελών του κοινού ή των εργαζομένων·
Άρθρο 3
Εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται:
α)
στην έκθεση στο φυσιολογικό επίπεδο ακτινοβολίας, όπως είναι τα ραδιονουκλεΐδια που περιέχονται στο ανθρώπινο σώμα και στην κοσμική ακτινοβολία που επικρατεί στο επίπεδο του εδάφους·
β)
στην μελών του κοινού ή εργαζομένων, πέραν του προσωπικού αεροσκαφών και διαστημικών οχημάτων, στην κοσμική ακτινοβολία σε πτήσεις ή στο διάστημα·
γ)
στην υπέργεια έκθεση στα ραδιονουκλεΐδια που ενυπάρχουν στον αδιατάρακτο στερεό φλοιό της γης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 4
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1)
ως «απορροφούμενη δόση» (D) νοείται η ενέργεια που απορροφάται ανά μονάδα μάζας
όπου
είναι η μέση ενέργεια που εναποτίθεται από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες στην ύλη μέσα σε ένα στοιχείο όγκου,
dm
είναι η μάζα της ύλης που εμπεριέχεται σε αυτό το στοιχείο όγκου.
Στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας, ως απορροφούμενη δόση νοείται η μέση δόση σε ιστό ή σε όργανο. Η μονάδα για την απορροφούμενη δόση είναι το gray (Gy), όπου ένα gray ισούται με ένα joule ανά χιλιόγραμμο: ,
2)
ως «επιταχυντής» νοείται η συσκευή ή η εγκατάσταση όπου επιταχύνονται σωματίδια εκπέμποντας ιοντίζουσα ακτινοβολία με ενέργεια μεγαλύτερη από 1 μεγαηλεκτρόνιο βολτ (MeV),
3)
ως «έκθεση λόγω ατυχήματος», νοείται η έκθεση ατόμων, πέραν των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης, λόγω ατυχήματος·
4)
ως «ενεργοποίηση» νοείται η διαδικασία μέσω της οποίας ένα σταθερό νουκλεΐδιο μετατρέπεται σε ραδιονουκλεΐδιο με την ακτινοβόληση του υλικού εντός του οποίου περιέχεται με σωματίδια ή φωτόνια υψηλής ενέργειας·
5)
ως «ενεργότητα» (Α) νοείται η ενεργότητα μιας ποσότητας ραδιονουκλεϊδίου σε συγκεκριμένη ενεργειακή κατάσταση σε δεδομένη χρονική στιγμή. Είναι το πηλίκο dN δια dt, όπου dN είναι η αναμενόμενη τιμή του αριθμού των πυρηνικών μεταπτώσεων από αυτή την ενεργειακή κατάσταση στο χρονικό διάστημα dt:
Η μονάδα ενεργότητας είναι το becquerel·(Bq)·
6)
ως «μαθητευόμενος» νοείται το άτομο που καταρτίζεται ή διδάσκεται, μέσα σε μια επιχείρηση, με σκοπό να ασκήσει μια καθορισμένη δεξιότητα·
7)
ως «έγκριση» νοείται η καταχώριση ή η αδειοδότηση μιας πρακτικής,
8)
ως «becquerel» (Bq) νοείται η ειδική ονομασία της μονάδας ενεργότητας. Ένα becquerel είναι ισοδύναμο με μία πυρηνική μετάπτωση ανά δευτερόλεπτο:
·
9)
ως «οικοδομικό υλικό» νοείται κάθε κατασκευαστικό προϊόν προς μόνιμη ενσωμάτωση σε κτίριο ή τμήματά του και η απόδοση του οποίου επηρεάζει την απόδοση του κτιρίου όσον αφορά την έκθεση των ενοίκων του σε ιοντίζουσα ακτινοβολία·
10)
ως «παρέχοντες φροντίδα» νοούνται τα άτομα που εν γνώσει τους και ηθελημένα εκτίθενται σε ιοντίζουσα ακτινοβολία βοηθώντας, εκτός του πλαισίου της εργασίας τους, στην υποστήριξη και την ανακούφιση ατόμων που υποβάλλονται ή έχουν υποβληθεί σε ιατρική έκθεση ·
11)
ως «επίπεδα αποδέσμευσης» νοούνται οι τιμές που καθορίζονται από την αρμόδια αρχή ή στην εθνική νομοθεσία και εκφράζονται ως συγκεντρώσεις ενεργότητας, έως τις οποίες τιμές τα υλικά που προκύπτουν από οποιαδήποτε πρακτική που υπόκειται σε γνωστοποίηση ή έγκριση δύναται να απαλλάσσονται από τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας·
12)
ως «αξιολόγηση κλινικής πράξης» νοείται η συστηματική εξέταση ή ανασκόπηση ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας και του αποτελέσματος της φροντίδας του ασθενούς μέσω διαρθρωμένης ανασκόπησης κατά την οποία οι ιατρικές ακτινολογικές πρακτικές, διαδικασίες και αποτελέσματα αντιπαραβάλλονται με συμφωνημένα πρότυπα ορθών ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών, και η οποία οδηγεί σε τροποποίηση των πρακτικών, εφόσον ενδείκνυται, και εφαρμογή νέων προτύπων, εφόσον απαιτείται·
13)
ως «κλινική ευθύνη» νοείται η ευθύνη του ιατρού σχετικά με κάθε ιατρική έκθεση ατόμων και ιδίως: αιτιολόγηση· βελτιστοποίηση· κλινική αξιολόγηση του αποτελέσματος· συνεργασία με άλλους ειδικούς και το προσωπικό, κατά περίπτωση, επί πρακτικών πτυχών των διαδικασιών ιατρικής έκθεσης · συγκέντρωση πληροφοριών, εφόσον χρειάζεται, από προηγούμενες εξετάσεις· παροχή υφιστάμενων ακτινολογικών πληροφοριών ή/και φακέλων σε άλλους ιατρούς ή/και τον παραπέμποντα, εφόσον απαιτείται· και παροχή πληροφοριών στους ασθενείς και τα άλλα συμμετέχοντα άτομα σχετικά με τον κίνδυνο που συνεπάγονται οι ιοντίζουσες ακτινοβολίες, εφόσον χρειάζεται,
14)
ως «δεσμευθείσα ενεργός δόση» [E(τ)] νοείται το άθροισμα των ισοδύναμων δεσμευθεισών δόσεων σε όργανο ή ιστό HT(τ), που προκύπτουν από πρόσληψη, αφού καθεμία πολλαπλασιαστεί με τον κατάλληλο παράγοντα στάθμισης ιστού wT.
Για τον καθορισμό της E(τ), το τ δίνεται για τον αριθμό των ετών στη διάρκεια των οποίων γίνεται η ολοκλήρωση. Για σκοπούς συμμόρφωσης με τα όρια δόσεων που προσδιορίζονται στην παρούσα οδηγία, το τ είναι μια περίοδος 50 ετών μετά την πρόσληψη στην περίπτωση ενηλίκων και έως την ηλικία των 70 στην περίπτωση βρεφών και παιδιών. Η μονάδα για τη δεσμευθείσα ενεργό δόση είναι το sievert (Sv),
15)
ως «δεσμευθείσα ισοδύναμη δόση» (HT(τ)) νοείται το ολοκλήρωμα στον χρόνο (τ) του ρυθμού ισοδύναμης δόσης στον ιστό ή το όργανο T που δέχεται ένα άτομο μετά από πρόσληψη ραδιενέργειας.
Δίνεται από τον τύπο:
για πρόσληψη σε χρόνο t0, όπου:
είναι ο αντίστοιχος ρυθμός ισοδύναμης δόσης στο όργανο ή ιστό T στο χρόνο t,
τ
είναι το χρονικό διάστημα της ολοκλήρωσης.
Για τον καθορισμό της HT(τ), το τ δίνεται με τον αριθμό των ετών στη διάρκεια των οποίων γίνεται η ολοκλήρωση. Για σκοπούς συμμόρφωσης με τα όρια δόσεων που προσδιορίζονται στην παρούσα οδηγία, το τ είναι μια περίοδος 50 ετών στην περίπτωση ενηλίκων και έως την ηλικία των 70 στην περίπτωση βρεφών και παιδιών. Η μονάδα για την δεσμευθείσα ισοδύναμη δόση είναι το sievert (Sv)·
16)
ως «αρμόδια αρχή» νοείται η αρχή ή σύστημα αρχών που έχουν οριστεί από τα κράτη μέλη ως έχοντα την κατά νόμο εξουσία για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας·
17)
ως «καταναλωτικό προϊόν» νοείται η διάταξη ή παρασκευασμένο είδος στο οποίο έχουν σκοπίμως ενσωματωθεί ή παραχθεί μέσω ενεργοποίησης ένα ή περισσότερα ραδιονουκλεΐδια ή το οποίο παράγει ιοντίζουσα ακτινοβολία και το οποίο δύναται να πωλείται ή να διατίθεται στο κοινό χωρίς ειδική επιτήρηση ή κανονιστικό έλεγχο μετά την πώλησή του·
18)
ως «ρύπανση» νοείται η ακούσια ή ανεπιθύμητη παρουσία ραδιενεργών ουσιών σε επιφάνειες ή εντός στερεών, υγρών ή αερίων ή στο ανθρώπινο σώμα·
19)
ως «ελεγχόμενη περιοχή» νοείται η περιοχή που υπόκειται σε ειδικούς κανόνες για λόγους ακτινοπροστασίας ή παρεμπόδισης της εξάπλωσης ραδιενεργού ρύπανσης, και στην οποία η πρόσβαση υπόκειται σε έλεγχο·
20)
ως «διαγνωστικά επίπεδα αναφοράς» νοούνται τα επίπεδα δόσης στις ιατρικές ακτινοδιαγνωστικές ή τις επεμβατικές ακτινολογικές πρακτικές ή, στην περίπτωση των ραδιοφαρμακευτικών προϊόντων, επίπεδα ενεργότητας για εξετάσεις ομάδων ασθενών τυπικού μεγέθους ή τυπικών ομοιωμάτων για ευρέως οριζόμενους τύπους εξοπλισμού·
21)
ως «εκτός χρήσης πηγή» νοείται η σφραγισμένη πηγή η οποία δεν χρησιμοποιείται πλέον, ούτε προορίζεται να χρησιμοποιηθεί, για το σκοπό για τον οποίο χορηγήθηκε άδεια αλλά συνεχίζει να είναι αναγκαία η ασφαλής διαχείριση,
22)
ως «περιοριστικό επίπεδο δόσης» νοείται το πιθανό ανώτατο επίπεδο των μεμονωμένων δόσεων και χρησιμοποιείται για να καθοριστεί το εύρος επιλογών που εξετάζονται κατά τη διαδικασία βελτιστοποίησης για μια δεδομένη πηγή ακτινοβολίας σε μια κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης,
23)
ως «όριο δόσης» νοείται η τιμή της ενεργού δόσης (κατά περίπτωση, δεσμευθείσας ενεργού δόσης) ή της ισοδύναμης δόσης σε μια προσδιορισμένη περίοδο που δεν πρέπει να υπερβαίνεται για ένα άτομο,
24)
ως «υπηρεσία δοσιμετρίας» νοείται ο φορέας ή άτομο υπεύθυνο για τη βαθμονόμηση, ανάγνωση ή ερμηνεία των ενδείξεων συσκευών ατομικής παρακολούθησης, ή για τη μέτρηση της ραδιενέργειας στο ανθρώπινο σώμα ή σε βιολογικά δείγματα, ή για τον υπολογισμό των δόσεων, και του οποίου η ικανότητα να ενεργεί σχετικά είναι αναγνωρισμένη από την αρμόδια αρχή,
25)
ως «ενεργός δόση» (Ε) νοείται το άθροισμα των σταθμισμένων ισοδύναμων δόσεων σε όλους τους ιστούς και όργανα του σώματος από εσωτερική και εξωτερική έκθεση. Δίνεται από τον τύπο:
όπου
DT,R
είναι η απορροφούμενη μέση δόση σε όργανο ή όργανο T, λόγω της ακτινοβολίας R,
wR
είναι ο συντελεστής στάθμισης ακτινοβολίας και
wT
είναι ο συντελεστής στάθμισης ιστού για τον ιστό ή το όργανο T.
Οι τιμές για τα wT και wR καθορίζονται στο Παράρτημα Ια. Η μονάδα για την ενεργό δόση είναι το sievert (Sv),
26)
ως «έκτακτη ανάγκη» νοείται μια μη συνηθισμένη κατάσταση ή περιστατικό στο οποίο εμπλέκεται μια πηγή ακτινοβολίας που απαιτεί τη λήψη άμεσης δράσης κυρίως για τον περιορισμό σοβαρών δυσμενών συνεπειών για την υγεία και την ασφάλεια του ανθρώπου, την ποιότητα ζωής, την περιουσία ή το περιβάλλον, ή ένας κίνδυνος που θα μπορούσε να επιφέρει τέτοιες δυσμενείς επιπτώσεις,
27)
ως «κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης νοείται η κατάσταση έκθεσης λόγω περιστατικού έκτακτης ανάγκης,
28)
ως «σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης» νοείται το νομικό ή διοικητικό πλαίσιο που θεσπίζει ευθύνες για την ετοιμότητα και αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών, καθώς και μηχανισμοί για τη λήψη αποφάσεων στην περίπτωση κατάστασης έκθεσης έκτακτης ανάγκης·
29)
ως «επαγγελματική έκθεση έκτακτης ανάγκης» νοείται η έκθεση εργαζόμενου έκτακτης ανάγκης που λαμβάνει χώρα σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης,
30)
ως «σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης» νοούνται τα μέτρα για το σχεδιασμό επαρκούς αντίδρασης στην περίπτωση μιας κατάστασης έκθεσης έκτακτης ανάγκης λόγω ακτινοβολίας βάσει υποθετικών περιστατικών και συναφών σεναρίων,
31)
ως «εργαζόμενος έκτακτης ανάγκης» νοείται το πρόσωπο που διαθέτει καθορισμένο ρόλο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και ο οποίος δύναται να εκτεθεί σε ακτινοβολία ενώ ενεργεί για την αντιμετώπιση μιας έκτακτης ανάγκης,
32)
ως «περιβαλλοντική παρακολούθηση» νοείται η μέτρηση των εξωτερικών ρυθμών δόσης λόγω ραδιενεργών ουσιών στο περιβάλλον ή συγκεντρώσεων ραδιονουκλεϊδίων στα στοιχεία του περιβάλλοντος·
33)
ως «ισοδύναμη δόση» (HT) νοείται η απορροφούμενη δόση στον ιστό ή το όργανο T σταθμισμένη για το είδος και την ποιότητα της ακτινοβολίας R. Δίνεται από τον τύπο:
,
όπου:
DT,R
είναι η απορροφούμενη μέση δόση σε ιστό ή όργανο T, λόγω της ακτινοβολίας R,
όπου wR
είναι ο συντελεστής στάθμισης ακτινοβολίας,
Όταν το πεδίο ακτινοβολίας αποτελείται από είδη και ενέργειες με διαφορετικές τιμές του wR, η συνολική ισοδύναμη δόση, HT, δίνεται από τον τύπο:
Οι τιμές για το wR προσδιορίζονται στο Παράρτημα Ια, Μέρος Α. Η μονάδα για την ισοδύναμη δόση είναι το sievert (Sv)·
34)
ως «επίπεδο εξαίρεσης» νοείται η τιμή που καθορίζεται από αρμόδια αρχή ή στη νομοθεσία και εκφράζεται ως συγκέντρωση ενεργότητας ή συνολική ενεργότητα και στην οποία τιμή ή κάτω από αυτήν η πηγή ακτινοβολίας δεν υπόκειται σε γνωστοποίηση ή έγκριση·
35)
ως «κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης» νοείται μια κατάσταση έκθεσης που υφίσταται ήδη κατά το χρόνο που πρέπει να ληφθεί απόφαση για τον έλεγχό της και που δεν απαιτεί ή δεν απαιτεί πλέον επείγουσα λήψη μέτρων·
36)
ως «εκτιθέμενος εργαζόμενος» νοείται το πρόσωπο που είτε αυτοαπασχολείται είτε εργάζεται στην υπηρεσία εργοδότη και το οποίο υποβάλλεται σε έκθεση κατά την εργασία που εκτελεί στο πλαίσιο πρακτικής που ρυθμίζεται από την παρούσα οδηγία και το οποίο ενδέχεται να λαμβάνει δόσεις που υπερβαίνουν ένα από τα όρια δόσεων για την έκθεση του κοινού·
37)
ως «έκθεση» νοείται η πράξη της έκθεσης ή η κατάσταση έκθεσης σε ιοντίζουσα ακτινοβολία που εκπέμπεται εκτός (εξωτερική έκθεση) ή εντός του ανθρώπινου σώματος (εσωτερική έκθεση),
38)
ως «άκρα» νοούνται τα χέρια, οι βραχίονες, τα πόδια και οι αστράγαλοι·
39)
ως «βλάβη της υγείας» νοείται η μείωση της διάρκειας και της ποιότητας της ζωής που εμφανίζεται σε έναν πληθυσμό ύστερα από έκθεση, μεταξύ άλλων που οφείλεται σε ιστικές αντιδράσεις, καρκίνο και σε σοβαρές γενετικές διαταραχές,
40)
ως «ιατρική εξέταση πληθυσμού» νοείται η διαδικασία στην οποία χρησιμοποιούνται ακτινολογικές εγκαταστάσεις για την έγκαιρη διάγνωση ασθενειών σε πληθυσμιακές ομάδες σε κίνδυνο·
41)
ως «κλειστή πηγή υψηλής ενεργότητας» νοείται η κλειστή πηγή για την οποία η ενεργότητα των ραδιονουκλεϊδίων που περιέχονται ισούται με την αντίστοιχη τιμή ενεργότητας που προβλέπεται στο Παράρτημα ΙΙ ή την υπερβαίνει·
42)
ως «ατομική βλάβη» νοούνται τα κλινικώς παρατηρήσιμα βλαβερά αποτελέσματα που εμφανίζονται σε άτομα ή στους απογόνους τους είτε αμέσως είτε αργότερα και τα οποία, στην τελευταία περίπτωση, είναι πιθανόν αλλά όχι βέβαιο ότι θα εμφανιστούν·
43)
ως «επιθεώρηση» νοείται ο έλεγχος από κάθε αρμόδια αρχή ή για λογαριασμό της για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης με τις εθνικές νομικές απαιτήσεις,
44)
ως «πρόσληψη ραδιενέργειας» νοείται η συνολική ενεργότητα ενός ραδιονουκλεϊδίου που εισέρχεται στο σώμα από το εξωτερικό περιβάλλον,
45)
ως «επεμβατική ακτινολογία» νοείται η χρήση τεχνικών απεικόνισης με ακτίνες Χ προς διευκόλυνση της εισαγωγής και της καθοδήγησης διατάξεων στο σώμα για διαγνωστικούς ή θεραπευτικούς σκοπούς,
46)
ως «ιοντίζουσα ακτινοβολία» νοείται ενέργεια μεταφερόμενη υπό μορφή σωματιδίων ή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων μήκους κύματος έως και 100 νανομέτρων (συχνότητας τουλάχιστον 3 × 1015 hertz), μέσω των οποίων παράγονται ιόντα αμέσως ή εμμέσως·
47)
ως «άδεια» νοείται η άδεια που χορηγείται σε έγγραφο από την αρμόδια αρχή για τη διενέργεια μιας πρακτικής βάσει συγκεκριμένων προϋποθέσεων που ορίζονται σε τέτοιο έγγραφο,
48)
ως «ιατρική έκθεση» νοείται η έκθεση ασθενών ή ασυμπτωματικών ατόμων στο πλαίσιο της ιατρικής ή οδοντιατρικής τους διάγνωσης ή θεραπείας, η οποία έχει ως στόχο να ωφελήσει την υγεία τους, καθώς και η έκθεση των παρεχόντων φροντίδα και εθελοντών στη ιατρική ή βιοϊατρική έρευνα,
49)
ως «εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής» νοείται το άτομο ή, αν προβλέπεται στην εθνική νομοθεσία, ομάδα ατόμων που διαθέτει τη γνώση, την κατάρτιση και την πείρα να ενεργεί ή να παρέχει συμβουλές σε ζητήματα σχετικά με την ακτινοφυσική που εφαρμόζεται κατά την ιατρική έκθεση, η ικανότητα του οποίου στο πεδίο αυτό αναγνωρίζεται από την αρμόδια αρχή,
50)
ως «ιατρικός ακτινολογικός» νοείται ο αναφερόμενος στις ακτινοδιαγνωστικές και ακτινοθεραπευτικές διαδικασίες και στην επεμβατική ακτινολογία ή άλλες ιατρικές χρήσεις ιοντίζουσας ακτινοβολίας για σκοπούς προγραμματισμού, καθοδήγησης και επαλήθευσης,
51)
ως «ιατρική ακτινολογική εγκατάσταση» νοείται η εγκατάσταση όπου πραγματοποιούνται ιατρικές ακτινολογικές διαδικασίες,
52)
ως «ιατρική ακτινολογική διαδικασία» νοείται κάθε διαδικασία που προκαλεί ιατρική έκθεση·
53)
ως «μέλη του κοινού» νοούνται τα άτομα που ενδέχεται να υποβληθούν σε έκθεση του κοινού,
54)
ως «φυσική πηγή ακτινοβολίας» νοείται η πηγή ιοντίζουσας ακτινοβολίας με φυσική, γήινη ή κοσμική προέλευση,
55)
ως «μη ιατρική απεικονιστική έκθεση» νοείται κάθε εκούσια έκθεση ανθρώπων για σκοπούς απεικόνισης στην οποία η κύρια πρόθεση της έκθεσης δεν είναι κάποιο όφελος για την υγεία του εκτιθέμενου ατόμου,
56)
ως «κανονική έκθεση» νοείται η έκθεση που αναμένεται υπό κανονικές συνθήκες κατά τη λειτουργία μιας εγκατάστασης ή μιας δραστηριότητας (συμπεριλαμβανομένης της συντήρησης, της επιθεώρησης, του παροπλισμού), συμπεριλαμβανομένων δευτερεύουσας σημασίας περιστατικών που δύναται να διατηρηθούν υπό έλεγχο, ήτοι κατά την κανονική λειτουργία και τα αναμενόμενα λειτουργικά συμβάντα·
57)
ως «γνωστοποίηση» νοείται η υποβολή πληροφοριακών στοιχείων στην αρμόδια αρχή για τη γνωστοποίηση της πρόθεσης διενέργειας μιας πρακτικής εμπίπτουσας στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας,
58)
ως «επαγγελματική έκθεση» νοείται η έκθεση εργαζομένων, μαθητευόμενων και σπουδαστών κατά τη διάρκεια της εργασίας τους,
59)
ως «υπηρεσία ιατρικής της εργασίας» νοείται ο επαγγελματίας του τομέα της υγείας ή φορέας αρμόδιος για την ιατρική παρακολούθηση εκτιθέμενων εργαζομένων, η ικανότητα του οποίου να ενεργεί σχετικά αναγνωρίζεται από την αρμόδια αρχή,
60)
ως «έκθετη πηγή» νοείται μια κλειστή πηγή που δεν εξαιρείται και δεν βρίσκεται υπό κανονιστικό έλεγχο, π.χ. διότι δεν έχει τεθεί ποτέ υπό κανονιστικό έλεγχο ή διότι έχει εγκαταλειφθεί, χαθεί, τοποθετηθεί σε λανθασμένη θέση, κλαπεί ή άλλως μεταφερθεί χωρίς κατάλληλη έγκριση·
61)
ως «εξωτερικός εργαζόμενος» νοείται κάθε εκτιθέμενος εργαζόμενος που δεν απασχολείται από την επιχείρηση που είναι υπεύθυνη για τις επιβλεπόμενες και ελεγχόμενες περιοχές αλλά ασκεί δραστηριότητα στις περιοχές αυτές, συμπεριλαμβανομένων των μαθητευομένων και των σπουδαστών·
62)
ως «κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης» νοείται η κατάσταση έκθεσης που ανακύπτει από την σχεδιασμένη λειτουργία μιας πηγής ακτινοβολίας ή από την ανθρώπινη δραστηριότητα που μεταβάλλει οδούς έκθεσης, κατά τρόπο ώστε να προκαλείται έκθεση ή πιθανή έκθεση των ανθρώπων ή του περιβάλλοντος, Στις καταστάσεις σχεδιασμένης έκθεσης δύναται να περιλαμβάνονται κανονικές εκθέσεις και δυνητικές εκθέσεις.
63)
ως «δυνητική έκθεση» νοείται η έκθεση που δεν αναμένεται με βεβαιότητα αλλά που δύναται να προκύψει από ένα περιστατικό ή μια αλληλουχία περιστατικών πιθανολογικής φύσης, συμπεριλαμβανομένων αστοχιών εξοπλισμού και σφαλμάτων στο χειρισμό,
64)
ως «πρακτικές πτυχές των ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών» νοείται η υποβολή σε ιατρική έκθεση και κάθε συναφής πτυχή, συμπεριλαμβανομένου του χειρισμού και της χρήσης ιατρικού ακτινολογικού εξοπλισμού, καθώς και η εκτίμηση τεχνικών και φυσικών παραμέτρων (συμπεριλαμβανομένων των δόσεων ακτινοβολίας), η βαθμονόμηση και η συντήρηση εξοπλισμού, η παρασκευή και η χορήγηση ραδιοφαρμακευτικών προϊόντων και η επεξεργασία εικόνας,
65)
ως «πρακτική» νοείται η ανθρώπινη δραστηριότητα που μπορεί να αυξήσει την έκθεση ατόμων στην ακτινοβολία μιας πηγής ακτινοβολίας και αντιμετωπίζεται ως κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης,
66)
ως «ιατρός» νοείται ο ιατρός, οδοντίατρος ή άλλος επαγγελματίας του τομέα της υγείας που είναι εξουσιοδοτημένος να αναλαμβάνει την κλινική ευθύνη των ατομικών ιατρικών εκθέσεων σε ακτινοβολίες σύμφωνα με τις εθνικές απαιτήσεις·
67)
ως «επεξεργασία» νοούνται οι χημικές ή φυσικές διεργασίες επί ραδιενεργών υλικών, συμπεριλαμβανομένης της εξόρυξης, της μετατροπής, του εμπλουτισμού σχάσιμων ή αναπαραγωγικών πυρηνικών υλικών και η επανεπεξεργασία του αναλωθέντος καυσίμου·
68)
ως «μέτρα προστασίας» νοούνται τα μέτρα, διαφορετικά από τα επανορθωτικά, με σκοπό την αποφυγή ή μείωση των δόσεων που δύναται να ληφθούν σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης ή σε μια κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης,
69)
ως «έκθεση του κοινού» νοείται η έκθεση ατόμων, εκτός της επαγγελματικής έκθεσης ή της ιατρικής έκθεσης,
70)
ως «διασφάλιση της ποιότητας» νοούνται όλες οι προγραμματισμένες και συστηματικές ενέργειες που απαιτούνται προκειμένου να διασφαλισθεί επαρκώς ότι μια δομή, σύστημα, εξάρτημα ή διαδικασία θα λειτουργεί ικανοποιητικά τηρώντας τα συμφωνημένα πρότυπα· Ο έλεγχος ποιότητας αποτελεί μέρος της διασφάλισης της ποιότητας,
71)
ως «έλεγχος ποιότητας» νοείται το σύνολο των λειτουργιών (προγραμματισμός, συντονισμός, εφαρμογή) που αποσκοπούν στη διατήρηση ή τη βελτίωση της ποιότητας, Περιλαμβάνει την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και τη διατήρηση στα απαιτούμενα επίπεδα όλων των χαρακτηριστικών λειτουργίας του εξοπλισμού που είναι δυνατόν να οριστούν, να μετρηθούν και να ελεγχθούν·
72)
ως «γεννήτρια ακτινοβολίας» νοείται μια διάταξη ικανή να παράγει ιοντίζουσα ακτινοβολία, όπως ακτίνες Χ, νετρόνια, ηλεκτρόνια ή άλλα φορτισμένα σωματίδια,
73)
ως «εμπειρογνώμονας ακτινοπροστασίας» νοείται το άτομο ή, αν προβλέπεται στην εθνική νομοθεσία, ομάδα ατόμων που διαθέτει τη γνώση, την εκπαίδευση και την πείρα να ενεργεί ή να παρέχει συμβουλές σε ζητήματα σχετικά με την ακτινοπροστασία για την αποτελεσματική προστασία των ατόμων, και η ικανότητα του οποίου στο πεδίο αυτό αναγνωρίζεται από την αρμόδια αρχή,
74)
ως «υπεύθυνος ακτινοπροστασίας» νοείται το άτομο που είναι τεχνικά αρμόδιο σε ζητήματα ακτινοπροστασίας σχετικά με ένα δεδομένο τύπο πρακτικής να εποπτεύει ή να διενεργεί την εφαρμογή των διευθετήσεων ακτινοπροστασίας,
75)
ως «πηγή ακτινοβολίας» νοείται μια οντότητα που δύναται να προκαλεί έκθεση, όπως μέσω της εκπομπής ιοντίζουσας ακτινοβολίας ή μέσω της έκλυσης ραδιενεργού υλικού,
76)
ως «ραδιενεργό υλικό» νοείται το υλικό που περιέχει ραδιενεργές ουσίες,
77)
ως «πηγή ραδιενέργειας» νοείται μια πηγή ακτινοβολίας που περιλαμβάνει ραδιενεργό υλικό με σκοπό τη χρήση της ραδιενέργειάς του,
78)
ως «ραδιενεργός ουσία» νοείται κάθε ουσία που περιέχει ένα ή περισσότερα ραδιονουκλεΐδια, η ενεργότητα ή η συγκέντρωση ενεργότητας των οποίων δεν μπορεί να παραβλεφθεί από άποψη ακτινοπροστασίας,
79)
ως «ραδιενεργά απόβλητα» νοούνται τα ραδιενεργά υλικά σε αέρια, υγρή ή στερεά μορφή, η περαιτέρω χρήση των οποίων δεν προβλέπεται ή δεν εξετάζεται από το κράτος μέλος ή από νομικό ή φυσικό πρόσωπο του οποίου την απόφαση αποδέχεται το κράτος μέλος, και τα οποία ελέγχονται ως ραδιενεργά απόβλητα από αρμόδια κανονιστική/ρυθμιστική αρχή βάσει του νομοθετικού και κανονιστικού/ρυθμιστικού πλαισίου του κράτους μέλους·
80)
ως «ακτινοδιαγνωστικός» νοείται ο αναφερόμενος στην in vivo διαγνωστική πυρηνική ιατρική, στην ιατρική διαγνωστική ακτινολογία με χρήση ιοντίζουσας ακτινοβολίας και την οδοντιατρική ακτινολογία,
81)
ως «ακτινοθεραπευτικός» νοείται ο αναφερόμενος στην ακτινοθεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής ιατρικής για θεραπευτικούς σκοπούς·
82)
ως «ραδόνιο» νοείται το ραδιονουκλεΐδιο Rn-222 και τα θυγατρικά στοιχεία του, κατά περίπτωση·
83)
ως «έκθεση στο ραδόνιο» νοείται η έκθεση στα θυγατρικά στοιχεία του ραδονίου,
84)
ως «επίπεδο αναφοράς» σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης ή σε μια κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης, νοείται το επίπεδο της ενεργού ή ισοδύναμης δόσης ή της συγκέντρωσης ενεργότητας πάνω από το οποίο κρίνεται ακατάλληλη η έκθεση, μολονότι δεν αποτελεί όριο που δεν μπορεί να ξεπεραστεί,
85)
ως «παραπέμπων» νοείται ο ιατρός, οδοντίατρος ή άλλος επαγγελματίας του τομέα της υγείας που είναι εξουσιοδοτημένος να παραπέμπει άτομα σε ιατρική έκθεση σε ακτινοβολίες, σύμφωνα με τις εθνικές απαιτήσεις·
86)
ως «καταχώριση» νοείται η άδεια χορηγούμενη με έγγραφο από την αρμόδια αρχή ή παραχωρούμενη βάσει της εθνικής νομοθεσίας, μέσω απλουστευμένης διαδικασίας, για τη διενέργεια πρακτικής υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στην εθνική νομοθεσία ή που διευκρινίζονται από αρμόδια αρχή για αυτό το είδος ή την κατηγορία πρακτικής·
87)
ως «κανονιστικός έλεγχος» νοείται οποιαδήποτε μορφή άσκησης ελέγχου ή κανονιστικής ρυθμίσεως που εφαρμόζεται σε πρακτικές ή ανθρώπινες δραστηριότητες για την επιβολή των απαιτήσεων ακτινοπροστασίας (95)[88] ως «επανορθωτικά μέτρα» νοείται η απομάκρυνση της πηγής ή μείωση του μεγέθους της (από πλευράς ενεργότητας ή ποσότητας) ή διακοπή των οδών έκθεσης ή μείωση των επιπτώσεών τους με σκοπό την αποφυγή ή μείωση των δόσεων που μπορεί στην αντίθετη περίπτωση να προσλαμβάνονταν σε μια κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης,
88)
ως «επανορθωτικά μέτρα» νοείται η απομάκρυνση της πηγής ακτινοβολίας ή μείωση του μεγέθους της (από πλευράς ενεργότητας ή ποσότητας) ή διακοπή των οδών έκθεσης ή μείωση των επιπτώσεών τους με σκοπό την αποφυγή ή μείωση των δόσεων που μπορεί στην αντίθετη περίπτωση να προσλαμβάνονταν σε μια κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης,
89)
ως «αντιπροσωπευτικό άτομο» νοείται το άτομο που λαμβάνει δόση και το οποίο είναι αντιπροσωπευτικό των πλέον υψηλά εκτιθέμενων ατόμων στον πληθυσμό, εκτός των ατόμων με ακραίες ή σπάνιες συνήθειες·
90)
ως «κλειστή πηγή» νοείται η πηγή ραδιενέργειας στην οποία το ραδιενεργό υλικό είναι κλεισμένο κατά τρόπο μόνιμο εντός κάψουλας ή ενσωματωμένο υπό στερεά μορφή με σκοπό να αποτρέπεται, υπό κανονικές συνθήκες χρήσεως, οποιαδήποτε διαρροή ραδιενεργών ουσιών στο περιβάλλον·
91)
«sievert» (Sv) είναι η ειδική ονομασία της μονάδας ισοδύναμης ή ενεργού δόσης. Ένα sievert ισούται με ένα joule ανά χιλιόγραμμο:
·
92)
ως «αποθήκευση» νοείται η διατήρηση ραδιενεργού υλικού, συμπεριλαμβανομένου του αναλωθέντος καυσίμου, ραδιενεργού πηγής ή ραδιενεργών αποβλήτων σε εγκατάσταση, με πρόθεση την ανάκτησή τους·
93)
ως «επιβλεπόμενη περιοχή» νοείται η περιοχή που υπόκειται σε επίβλεψη για λόγους ακτινοπροστασίας·
94)
ως «δοχείο εγκλωβισμού πηγής» νοείται το σύνολο εξαρτημάτων που έχει σκοπό να εξασφαλίσει το περίβλημα μιας κλειστής πηγής που δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της, αλλά προορίζεται για τη θωράκιση της πηγής κατά τη μεταφορά και το χειρισμό της·
95)
ως «διαστημικό όχημα» νοείται το επανδρωμένο όχημα σχεδιασμένο για να λειτουργεί σε υψόμετρο άνω των 100 χιλιομέτρων από τη στάθμη της θάλασσας·
96)
ως «πρότυπες τιμές και σχέσεις» νοούνται οι τιμές και σχέσεις που συστήνει η ICRP στα κεφάλαια 4 και 5 της δημοσίευσης αριθ. 116 για την εκτίμηση δόσεων από εξωτερική έκθεση και στο κεφάλαιο 1 της δημοσίευσης αριθ. 119 ICRP για την εκτίμηση δόσεων από εσωτερική έκθεση, συμπεριλαμβανομένων των επικαιροποιήσεων που εγκρίνουν τα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη μπορούν να εγκρίνουν τη χρήση ειδικών μεθόδων σε ειδικές περιπτώσεις που αφορούν τις φυσικοχημικές ιδιότητες του ραδιονουκλεϊδίου ή άλλα χαρακτηριστικά της κατάστασης έκθεσης ή του εκτιθέμενου ατόμου [Νέο]·
97)
ως «θορόνιο» νοείται το ραδιονουκλεΐδιο Rn-220 και τα θυγατρικά στοιχεία του, κατά περίπτωση·
98)
ως «επιχείρηση» νοείται κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει τη νομική ευθύνη δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας για την εκτέλεση πρακτικής ή για μια πηγή ακτινοβολίας (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που ο ιδιοκτήτης ή κάτοχος μιας πηγής ακτινοβολίας δεν διενεργεί συναφείς ανθρώπινες δραστηριότητες)·
99)
ως «ακούσια έκθεση» νοείται η ιατρική έκθεση που διαφέρει σημαντικά από την ιατρική έκθεση που επιδιώκεται για ένα δεδομένο σκοπό.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Άρθρο 5
Γενικές αρχές ακτινοπροστασίας
Τα κράτη μέλη θεσπίζουν νομικές απαιτήσεις και ένα κατάλληλο καθεστώς κανονιστικού ελέγχου το οποίο αντανακλά, για κάθε κατάσταση έκθεσης, ένα σύστημα ακτινοπροστασίας βάσει των αρχών της αιτιολόγησης, της βελτιστοποίησης και των ορίων δόσεων:
α)
Αιτιολόγηση: Οι αποφάσεις για την εισαγωγή μιας πρακτικής πρέπει να είναι αιτιολογημένες υπό την έννοια ότι οι εν λόγω αποφάσεις λαμβάνονται με πρόθεση να εξασφαλιστεί ότι το ατομικό ή κοινωνικό όφελος που προκύπτει από αυτές υπερέχει της βλάβης που ενδέχεται να προκαλέσουν. Οι αποφάσεις για την εισαγωγή ή μεταβολή μιας οδού έκθεσης για υφιστάμενες καταστάσεις έκθεσης και καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης είναι αιτιολογημένες με την έννοια ότι θα πρέπει να έχουν περισσότερο ευεργετικό παρά δυσμενές αποτέλεσμα.
β)
Βελτιστοποίηση: Η ακτινοπροστασία των ατόμων που υποβάλλονται σε έκθεση του κοινού ή σε επαγγελματική έκθεση βελτιστοποιείται με σκοπό τη διατήρηση του μεγέθους των ατομικών δόσεων, της πιθανότητας έκθεσης και του αριθμού των εκτιθέμενων ατόμων στα κατώτερα ευλόγως εφικτά επίπεδα, λαμβανομένων υπόψη της συγκεκριμένης κατάστασης των τεχνικών γνώσεων καθώς και των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων. Η βελτιστοποίηση της προστασίας των ατόμων που υποβάλλονται σε ιατρική έκθεση εφαρμόζεται στο μέγεθος των ατομικών δόσεων και είναι συναφής με τον ιατρικό σκοπό της έκθεσης, όπως περιγράφεται στο άρθρο 56. Η αρχή αυτή εφαρμόζεται όχι μόνον ως προς την ενεργό δόση, αλλά επίσης, κατά περίπτωση, ως προς τις ισοδύναμες δόσεις, ως μέτρο προφύλαξης που διατηρεί τις αβεβαιότητες σχετικά με τη βλάβη στην υγεία κάτω από το κατώφλι δόσης των ιστικών αντιδράσεων.
γ)
Όρια δόσεων: σε καταστάσεις σχεδιασμένης έκθεσης, το σύνολο των δόσεων σε ένα άτομο δεν υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια δόσεων για επαγγελματική έκθεση ή έκθεση του κοινού. Τα όρια δόσεων δεν ισχύουν στην περίπτωση ιατρικών εκθέσεων.
ΤΜΗΜΑ 1
Εργαλεία βελτιστοποίησης
Άρθρο 6
Περιοριστικά επίπεδα δόσεων σχετικά με την επαγγελματική έκθεση, την έκθεση του κοινού και την ιατρική έκθεση
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν κατά περίπτωση ότι περιοριστικά επίπεδα δόσης καθορίζονται για τον σκοπό της δυνητικής βελτιστοποίησης της προστασίας:
α)
στην περίπτωση επαγγελματικής έκθεσης, θεσπίζονται περιοριστικά επίπεδα δόσης ως ένα πρακτικό εργαλείο βελτιστοποίησης που χρησιμοποιείται από την επιχείρηση υπό τη γενική εποπτεία της αρμόδιας αρχής. Στην περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, τα περιοριστικά επίπεδα δόσης θεσπίζονται με τη συνεργασία εργοδότη και επιχείρησης.
β)
για την έκθεση του κοινού, τα περιοριστικά επίπεδα δόσης προσδιορίζονται για την ατομική δόση που λαμβάνουν άτομα του κοινού από τη σχεδιασμένη λειτουργία μιας συγκεκριμένης πηγής ακτινοβολίας. Η αρμόδια αρχή εξασφαλίζει ότι τα περιοριστικά επίπεδα δόσης είναι συνεπή με το όριο δόσης για το σύνολο των δόσεων που λαμβάνει το ίδιο άτομο από όλες τις εγκεκριμένες πρακτικές.
γ)
για τις ιατρικές εκθέσεις τα περιοριστικά επίπεδα δόσης εφαρμόζονται μόνο σε σχέση με την προστασία προς τους παρέχοντες φροντίδα και τους εθελοντές που συμμετέχουν σε ιατρική και βιοϊατρική έρευνα.
2. Περιοριστικά επίπεδα δόσης θεσπίζονται αναφορικά με την ατομική ενεργό ή ισοδύναμη δόση κατά τη διάρκεια καθορισμένης κατάλληλης χρονικής περιόδου.
Άρθρο 7
Επίπεδα αναφοράς
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι καθορίζονται επίπεδα αναφοράς για καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης και για καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης. Η βελτιστοποίηση της προστασίας δίνει την προτεραιότητα σε εκθέσεις πάνω από το επίπεδο αναφοράς και συνεχίζει να εφαρμόζεται κάτω από το επίπεδο αναφοράς.
2. Οι επιλεγμένες για τα επίπεδα αναφοράς τιμές εξαρτώνται από το είδος της κατάστασης έκθεσης. Οι επιλογές των επιπέδων αναφοράς λαμβάνουν υπόψη τόσον τις απαιτήσεις ακτινοπροστασίας όσον και κοινωνικά κριτήρια. Για την έκθεση του κοινού, ο καθορισμός των επιπέδων αναφοράς λαμβάνει υπόψη το εύρος των επιπέδων αναφοράς που ορίζονται στο Παράρτημα Ι.
3. Για τις καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης που αφορούν έκθεση σε ραδόνιο, τα επίπεδα αναφοράς εκφράζονται σε συγκέντρωση ενεργότητας ραδονίου στην ατμόσφαιρα όπως ορίζεται στο άρθρο 74 για το κοινό και στο άρθρο 53 για τους εργαζομένους.
ΤΜΗΜΑ 2
Όρια δοσησ
Άρθρο 8
Όριο ηλικίας για την έκθεση κατά την εργασία
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι με την επιφύλαξη του άρθρου 11 παράγραφος 2, σε άτομα ηλικίας κάτω των 18 ετών δεν δύναται να ανατίθεται εργασία η οποία θα μπορούσε να τους καταστήσει εκτιθέμενους εργαζομένους.
Άρθρο 9
Όρια δόσεων για την επαγγελματική έκθεση
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι τα όρια δόσεων για την επαγγελματική έκθεση εφαρμόζονται στο σύνολο των ετήσιων επαγγελματικών εκθέσεων ενός εργαζομένου από όλες τις εγκεκριμένες πρακτικές, στην επαγγελματική έκθεση σε ραδόνιο στους χώρους εργασίας για την οποία απαιτείται γνωστοποίηση σύμφωνα με το άρθρο 54 παράγραφος 3 και σε άλλες επαγγελματικές εκθέσεις από καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης σύμφωνα με το άρθρο 100 παράγραφος 3. Στην περίπτωση εργαζομένων έκτακτης ανάγκης εφαρμόζεται το άρθρο 53.
2. Το όριο της ενεργού δόσης για επαγγελματική έκθεση είναι 20 mSv ανά έτος. Ωστόσο, σε ειδικές περιπτώσεις ή για συγκεκριμένες καταστάσεις έκθεσης που προσδιορίζονται στην εθνική νομοθεσία, δύναται να επιτραπεί από την αρμόδια αρχή για ένα μεμονωμένο έτος υψηλότερη ενεργός δόση έως 50 mSv, εφόσον η μέση ετήσια δόση κατά τη διάρκεια πέντε συνεχόμενων ετών, συμπεριλαμβανομένων των ετών για τα οποία το όριο έχει ξεπεραστεί, δεν υπερβαίνει τα 20 mSv.
3. Πέραν των ορίων της ενεργού δόσης της παραγράφου 2, ισχύουν τα ακόλουθα όρια ισοδύναμης δόσης:
α)
το όριο της ισοδύναμης δόσης για τους φακούς των οφθαλμών είναι 20 mSv ανά έτος ή 100 mSv κατά τη διάρκεια πέντε συνεχόμενων ετών με την επιφύλαξη της μέγιστης δόσης των 50 mSv σε ένα μεμονωμένο έτος, όπως ορίζεται στην εθνική νομοθεσία.
β)
το όριο ισοδύναμης δόσης για το δέρμα είναι 500 mSv ανά έτος· το όριο αυτό ισχύει για τη μέση δόση σε οποιαδήποτε επιφάνεια 1 cm2 δέρματος, ανεξάρτητα από την εκτιθέμενη περιοχή·
γ)
το όριο ισοδύναμης δόσης για τα άκρα είναι 500 mSv ανά έτος.
Άρθρο 10
Προστασία εγκύων και γαλουχουσών εργαζομένων
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι το κυοφορούμενο παιδί απολαύει προστασίας ανάλογης με αυτήν που παρέχεται σε μέλη του κοινού. Μόλις η κυοφορούσα εργαζομένη ενημερώσει την επιχείρηση ή, στην περίπτωση εξωτερικής εργαζομένης, τον εργοδότη σχετικά με την εγκυμοσύνη, η επιχείρηση και ο εργοδότης εξασφαλίζουν σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ότι οι συνθήκες απασχόλησης για την έγκυο εργαζομένη είναι τέτοιες ώστε η ισοδύναμη δόση στο κυοφορούμενο παιδί να είναι στα κατώτερα ευλόγως εφικτά επίπεδα και να μην μπορεί να υπερβαίνει το 1 mSv κατά τη διάρκεια τουλάχιστον της υπόλοιπης εγκυμοσύνης.
2. Μόλις οι εργαζομένες ενημερώσουν την επιχείρηση ή, στην περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, τον εργοδότη, ότι γαλουχούν βρέφος, δεν απασχολούνται πλέον σε εργασία η οποία συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο πρόσληψης ραδιονουκλεϊδίων ή σωματικής ρύπανσης.
Άρθρο 11
Όρια δόσεων για τους μαθητευομένους και τους σπουδαστές
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι για τους μαθητευομένους ηλικίας 18 ετών και άνω και για τους σπουδαστές ηλικίας 18 ετών και άνω, οι οποίοι, κατά τις σπουδές τους, είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν πηγές ακτινοβολίας, τα όρια δόσεων συμπίπτουν με εκείνα του άρθρου 9 για τους εκτιθέμενους εργαζομένους.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι για τους μαθητευομένους ηλικίας 16 έως 18 ετών και για τους σπουδαστές ηλικίας 16 έως 18 ετών οι οποίοι, κατά τις σπουδές τους, είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν πηγές ακτινοβολίας, το ετήσιο όριο για την ενεργό δόση είναι ίσο με 6 mSv.
3. Πέραν των ορίων της ενεργού δόσης της παραγράφου 2, ισχύουν τα ακόλουθα όρια ισοδύναμης δόσης:
α)
το όριο ισοδύναμης δόσης για τους φακούς των οφθαλμών είναι 15 mSv ανά έτος·
β)
το όριο ισοδύναμης δόσης για το δέρμα είναι 150 mSv ανά έτος κατά μέσο όρο για οποιαδήποτε επιφάνεια 1 cm2 δέρματος, ανεξάρτητα από την εκτιθέμενη περιοχή·
γ)
το όριο ισοδύναμης δόσης για τα άκρα είναι 150 mSv ανά έτος.
4. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι για τους μαθητευομένους και σπουδαστές που δεν υπάγονται στις διατάξεις των παραγράφων 1, 2 και 3 τα όρια δόσεων είναι ίσα με τα όρια δόσης που καθορίζονται στο άρθρο 12 για τα μέλη του κοινού.
Άρθρο 12
Όρια δόσεων για την έκθεση του κοινού
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι τα όρια δόσης για την έκθεση του κοινού ισχύουν για το άθροισμα των ετησίων εκθέσεων μέλους του κοινού που προκύπτουν από όλες τις εγκεκριμένες πρακτικές.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι το όριο της ενεργού δόσης για την έκθεση του κοινούείναι 1 mSv ανά έτος.
3. Πέραν του ορίου δόσης της παραγράφου 2, ισχύουν τα ακόλουθα όρια ισοδύναμης δόσης:
α)
το όριο ισοδύναμης δόσης για τους φακούς των οφθαλμών είναι 15 mSv ανά έτος·
β)
το όριο ισοδύναμης δόσης για το δέρμα είναι 50 mSv ανά έτος κατά μέσο όρο για οποιαδήποτε επιφάνεια 1 cm2 δέρματος, ανεξάρτητα από την εκτιθέμενη περιοχή.
Άρθρο 13
Εκτίμηση της ενεργού και της ισοδύναμης δόσης
Για την εκτίμηση της ενεργού και της ισοδύναμης δόσης χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες ενδεδειγμένες τυποποιημένες τιμές και σχέσεις: Για την εξωτερική ακτινοβολία, χρησιμοποιούνται τα λειτουργικά μεγέθη που ορίζονται στο τμήμα 2.3 της δημοσίευσης αριθ. 116 της ICRP.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ, ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
Άρθρο 14
Γενικές υποχρεώσεις εκπαίδευσης, κατάρτισης και παροχής πληροφοριών
1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν επαρκές νομοθετικό και διοικητικό πλαίσιο προκειμένου να εξασφαλίζεται η παροχή κατάλληλης εκπαίδευσης, κατάρτισης και ενημέρωσης στην ακτινοπροστασία σε όλα τα άτομα, τα καθήκοντα των οποίων απαιτούν συγκεκριμένες ικανότητες σχετικά με την ακτινοπροστασία. Η παροχή κατάρτισης και ενημέρωσης επαναλαμβάνεται ανά τακτά διαστήματα και τεκμηριώνεται.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι θεσπίζονται ρυθμίσεις για την καθιέρωση εκπαίδευσης, κατάρτισης και εκ νέου κατάρτισης που επιτρέπουν την αναγνώριση εμπειρογνωμόνων ακτινοπροστασίας και εμπειρογνωμόνων ιατρικής φυσικής, καθώς και υπηρεσιών ιατρικής της εργασίας και υπηρεσιών δοσιμετρίας, ανάλογα με το είδος της πρακτικής.
3. Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν ρυθμίσεις για την καθιέρωση εκπαίδευσης, κατάρτισης και εκ νέου κατάρτισης που επιτρέπουν την αναγνώριση των υπευθύνων ακτινοπροστασίας, εφόσον αυτή η αναγνώριση προβλέπεται από την εθνική νομοθεσία.
Άρθρο 15
Κατάρτιση εκτιθέμενων εργαζομένων και παρεχόμενες σε αυτούς πληροφορίες
1. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση ή τον εργοδότη να ενημερώνει τους εκτιθέμενους εργαζομένους σχετικά με:
α)
τους κινδύνους για την υγεία από την ακτινοβολία οι οποίοι ενέχονται στην εργασία τους,
β)
τις γενικές διαδικασίες ακτινοπροστασίας και τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνονται,
γ)
τις γενικές διαδικασίες ακτινοπροστασίας και τις προφυλάξεις που σχετίζονται με τις συνθήκες λειτουργίας και εργασίας τόσο για την πρακτική εν γένει όσο και για κάθε είδος εργασιακού χώρου ή εργασίας όπου αυτοί μπορεί να τοποθετηθούν,
δ)
τα σχετικά μέρη των σχεδίων και διαδικασιών αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης,
ε)
τη σημασία της τήρησης των τεχνικών, ιατρικών και διοικητικών απαιτήσεων.
Στην περίπτωση των εξωτερικών εργαζομένων, ο εργοδότης τους εξασφαλίζει ότι παρέχονται οι πληροφορίες που απαιτούνται βάσει των στοιχείων α), β) και ε).
2. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση ή, σε περίπτωση εξωτερικού εργοδότη, τον εργοδότη, να ενημερώνει τους εκτιθέμενους εργαζόμενους για τη σημασία που έχει το να δηλώνουν εγκαίρως τυχόν εγκυμοσύνη, δεδομένων των κινδύνων έκθεσης για το κυοφορούμενο παιδί.
3. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση ή, σε περίπτωση εξωτερικού εργοδότη, τον εργοδότη, να ενημερώνει τους εκτιθέμενους εργαζόμενους για τη σημασία που έχει να ανακοινώνουν έγκαιρα την πρόθεση να γαλουχήσουν βρέφος, δεδομένων των κινδύνων έκθεσης για το γαλουχούμενο βρέφος μετά από πρόσληψη ραδιονουκλεϊδίων ή σωματική ρύπανση.
4. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση ή, σε περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, τον εργοδότη να παρέχει κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης και ενημέρωσης για την ακτινοπροστασία στους εκτιθέμενους εργαζόμενους.
5. Πέραν της ενημέρωσης και της κατάρτισης στο πεδίο της ακτινοπροστασίας, όπως προσδιορίζεται στις παραγράφους 1, 2, 3 και 4, τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση που είναι υπεύθυνη για κλειστές πηγές υψηλής ενεργότητας να εξασφαλίζει ότι η εν λόγω κατάρτιση περιλαμβάνει συγκεκριμένες απαιτήσεις για την ασφαλή διαχείριση και τον έλεγχο των κλειστών πηγών ενεργότητας ώστε να προετοιμάζει τους συναφείς εργαζομένους επαρκώς για κάθε περιστατικό που επηρεάζει την ακτινοπροστασία. Η ενημέρωση και η κατάρτιση πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις απαραίτητες απαιτήσεις ασφαλείας και να περιέχουν συγκεκριμένες πληροφορίες για τις πιθανές συνέπειες της απώλειας του ελέγχου των κλειστών πηγών υψηλής ενεργότητας.
Άρθρο 16
Ενημέρωση και κατάρτιση εργαζομένων ενδεχομένως εκτιθέμενων σε έκθετες πηγές
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η διοίκηση και οι εργαζόμενοι σε εγκαταστάσεις όπου είναι πολύ πιθανόν να βρεθούν ή να τύχουν επεξεργασίας έκθετες πηγές, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων χώρων συγκέντρωσης παλαιών μετάλλων, μεγάλων εγκαταστάσεων ανακύκλωσης παλαιών μετάλλων και των σημαντικών κομβικών σημείων διέλευσης, ενημερώνονται για την πιθανότητα να βρεθούν αντιμέτωποι με πηγή.
2. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν τη διαχείριση των εγκαταστάσεων που προβλέπονται στην παράγραφο 1 για να εξασφαλίσουν ότι, σε περίπτωση που οι εργαζόμενοι στην εγκατάστασή τους θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωποι με μια πηγή:
α)
λαμβάνουν οδηγίες και κατάρτιση για την οπτική ανίχνευση των πηγών και των δοχείων εγκλωβισμού τους·
β)
ενημερώνονται για τα βασικά στοιχεία σχετικά με τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες και τις επιπτώσεις τους·
γ)
ενημερώνονται και λαμβάνουν κατάρτιση για τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται επί τόπου σε περίπτωση ανίχνευσης ή υποψίας ανίχνευσης πηγής.
Άρθρο 17
Εκ των προτέρων ενημέρωση και κατάρτιση των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι έκτακτης ανάγκης, οι οποίοι προσδιορίζονται ονομαστικώς σε ένα σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης, λαμβάνουν επαρκείς και τακτικά επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους που δύναται να ενέχει η επέμβασή τους για την υγεία τους και για τα μέτρα προφύλαξης που θα πρέπει να λαμβάνουν. Η ενημέρωση αυτή λαμβάνει υπόψη το εύρος των δυνητικών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που είναι δυνατόν να ανακύψουν και το είδος της επέμβασης.
2. Σε περίπτωση κατάστασης έκτακτης ανάγκης, οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 συμπληρώνονται αναλόγως βάσει των συγκεκριμένων περιστάσεων.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η επιχείρηση ή ο οργανισμός που είναι υπεύθυνος για την προστασία των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης παρέχει στους εργαζομένους έκτακτης ανάγκης ενδεδειγμένη κατάρτιση βάσει της παραγράφου 1,όπως προβλέπεται στο σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης που αναφέρεται στο άρθρο 97. Κατά περίπτωση, η εν λόγω κατάρτιση περιλαμβάνει πρακτικές ασκήσεις.
4. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι, πέραν της κατάρτισης για την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών που αναφέρεται στην παράγραφο 3, η επιχείρηση ή ο οργανισμός που είναι υπεύθυνος για την προστασία των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης παρέχει στους εν λόγω εργαζομένους κατάλληλη εκπαίδευση και ενημέρωση στην ακτινοπροστασία.
Άρθρο 18
Εκπαίδευση, ενημέρωση και κατάρτιση στο πεδίο της ιατρικής έκθεσης.
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι ιατροί και τα άτομα που συμμετέχουν στις πρακτικές πτυχές των ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών έχουν λάβει επαρκή εκπαίδευση, ενημέρωση και θεωρητική και πρακτική κατάρτιση για τη διενέργεια ιατρικών ακτινολογικών πρακτικών, καθώς και σχετικές γνώσεις ακτινοπροστασίας.
Για το σκοπό αυτόν, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να καταρτίζονται κατάλληλα προγράμματα σπουδών και αναγνωρίζουν τα αντίστοιχα διπλώματα, πιστοποιητικά ή τυπικά προσόντα.
2. Τα άτομα που παρακολουθούν τα σχετικά προγράμματα κατάρτισης δύναται να συμμετέχουν σε πρακτικές πτυχές των ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών όπως προβλέπεται στο άρθρο 57 παράγραφος 2.
3. Τα κράτη μέλη μεριμνούν για τη συνεχή εκπαίδευση και κατάρτιση μετά την ολοκλήρωση των σπουδών και, στην ειδική περίπτωση της κλινικής χρήσης νέων τεχνικών, φροντίζουν να οργανώνεται κατάρτιση σχετικά με τις τεχνικές αυτές και τις σχετικές απαιτήσεις ακτινοπροστασίας.
4. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν την εισαγωγή μαθήματος ακτινοπροστασίας στο βασικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα των ιατρικών και οδοντιατρικών σχολών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V
ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ
ΤΜΗΜΑ 1
Αιτιολόγηση και απαγόρευση πρακτικών
Άρθρο 19
Αιτιολόγηση πρακτικών
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι νέες κατηγορίες ή νέα είδη πρακτικών που προκαλούν έκθεση σε ιοντίζουσα ακτινοβολία αιτιολογούνται πριν από τη θέσπισή τους.
2. Τα κράτη μέλη εξετάζουν το ενδεχόμενο επανεξέτασης των υφισταμένων κατηγοριών ή ειδών των πρακτικών όσον αφορά την αιτιολόγηση οσάκις υπάρχουν νέα και σημαντικά στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητά τους ή τις ενδεχόμενες συνέπειές τους ή νέα και σημαντικά πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με άλλες τεχνικές και τεχνολογίες.
3. Πρακτικές στις οποίες εμπλέκονται επαγγελματικές εκθέσεις και εκθέσεις του κοινού αιτιολογούνται ως κατηγορία ή είδος πρακτικής λαμβανομένων υπόψη αμφότερων των κατηγοριών έκθεσης.
4. Πρακτικές που συνεπάγονται ιατρική έκθεση αιτιολογούνται, τόσο ως κατηγορία ή ως είδος πρακτικής, λαμβανομένης υπόψη της ιατρικής έκθεσης και, κατά περίπτωση, της συνδεδεμένης με αυτήν επαγγελματικής έκθεσης και της έκθεσης του κοινού, καθώς και στο επίπεδο κάθε ατομικής ιατρικής έκθεσης κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 54.
Άρθρο 20
Πρακτικές που αφορούν καταναλωτικά αγαθά
1. Τα κράτη μέλη απαιτούν από κάθε επιχείρηση που σκοπεύει να κατασκευάσει ή να εισαγάγει καταναλωτικό προϊόν του οποίου η σκοπούμενη χρήση είναι πιθανόν να αποτελεί νέα κατηγορία ή είδος πρακτικής, να παρέχει στην αρμόδια αρχή όλες τις σχετικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων όσων παρατίθενται στο Παράρτημα ΙΙΙ, τμήμα Α, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εφαρμογή της απαίτησης αιτιολόγησης του άρθρου 19 παράγραφος 1.
2. Βάσει αξιολόγησης αυτών των πληροφοριών, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η αρμόδια αρχή, όπως περιγράφεται στο Παράρτημα ΙV, τμήμα Β, αποφασίζει κατά πόσον αιτιολογείται η σκοπούμενη χρήση του καταναλωτικού προϊόντος.
3. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η αρμόδια αρχή που έχει λάβει πληροφορίες σύμφωνα με την ίδια παράγραφο, ενημερώνει το σημείο επαφής για τις αρμόδιες αρχές των άλλων κρατών μελών σχετικά με την παραλαβή τους και, κατόπιν αιτήσεως, σχετικά με την απόφασή της και τη βάση της απόφασής της.
4. Τα κράτη μέλη απαγορεύουν να πωλούνται ή να διατίθενται στο κοινό καταναλωτικά προϊόντα αν η σκοπούμενη χρήση τους δεν είναι αιτιολογημένη και η χρήση τους δεν πληροί τα κριτήρια εξαίρεσης από την υποχρέωση γνωστοποίησης που ορίζεται στο άρθρο 26.
Άρθρο 21
Απαγόρευση πρακτικών
1. Τα κράτη μέλη απαγορεύουν τη σκόπιμη προσθήκη ραδιενεργών ουσιών στην παραγωγή τροφίμων, ζωοτροφών και καλλυντικών, καθώς και την εισαγωγή ή εξαγωγή τέτοιων ειδών.
2. Με την επιφύλαξη της οδηγίας 1999/2/ΕΚ, οι πρακτικές που περιλαμβάνουν την ενεργοποίηση υλικού που προκαλεί αύξηση της ενεργότητας σε καταναλωτικό προϊόν, η οποία κατά τη στιγμή της διάθεσης στην αγορά δεν μπορεί να παραβλεφθεί από την άποψη της ακτινοπροστασίας, δεν θεωρούνται αιτιολογημένες. Ωστόσο, η αρμόδια αρχή μπορεί να αξιολογήσει συγκεκριμένα είδη πρακτικών στο πλαίσιο αυτής της κατηγορίας όσον αφορά τη αιτιολόγησή τους.
3. Τα κράτη μέλη απαγορεύουν τη σκόπιμη προσθήκη ραδιενεργών ουσιών στην παραγωγή παιγνιδιών και προσωπικών κοσμημάτων και απαγορεύουν την εισαγωγή ή εξαγωγή τέτοιων ειδών.
4. Τα κράτη μέλη απαγορεύουν τις πρακτικές που αφορούν την ενεργοποίηση υλικών χρησιμοποιούμενων σε παιγνίδια και προσωπικά κοσμήματα, από όπου προκύπτει, κατά τη στιγμή της διάθεσης των προϊόντων στην αγορά ή της κατασκευής τους, αύξηση της ενεργότητας, η οποία δεν μπορεί να παραβλεφθεί από την άποψη της ακτινοπροστασίας, και απαγορεύουν την εισαγωγή ή την εξαγωγή των εν λόγω προϊόντων ή υλικών.
Άρθρο 22
Πρακτικές που περιλαμβάνουν εκούσια έκθεση ανθρώπων για λόγους μη ιατρικής απεικόνισης
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την αναγνώριση πρακτικών που περιλαμβάνουν μη-ιατρική απεικονιστική έκθεση, ειδικότερα λαμβάνοντας υπόψη τις πρακτικές που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα V.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στην αιτιολόγηση πρακτικών που περιλαμβάνουν μη-ιατρική απεικονιστική έκθεση, ιδίως ότι:
α)
κάθε τύπος πρακτικής που περιλαμβάνει μη-ιατρική απεικονιστική έκθεση αιτιολογείται προτού γίνει γενικά αποδεκτός·
β)
κάθε συγκεκριμένη εφαρμογή ενός γενικά αποδεκτού τύπου πρακτικής αιτιολογείται·
γ)
κάθε ατομική διαδικασία μη-ιατρικής απεικονιστικής έκθεσης με τη χρήση ιατρικού ακτινολογικού εξοπλισμού αιτιολογείται εκ των προτέρων, λαμβάνοντας υπόψη τους συγκεκριμένους στόχους της διαδικασίας και τα χαρακτηριστικά του ατόμου που συμμετέχει σε αυτή·
δ)
η γενική και ειδική αιτιολόγηση πρακτικών που περιλαμβάνουν μη-ιατρική απεικονιστική έκθεση, όπως προσδιορίζεται στα στοιχεία α) και β), μπορούν να υπόκεινται σε επανεξέταση.
ε)
περιστάσεις που αιτιολογούν μη-ιατρική απεικονιστική έκθεση, χωρίς εξατομικευμένη αιτιολόγηση κάθε έκθεσης, υποβάλλονται σε τακτικό έλεγχο.
3. Τα κράτη μέλη μπορούν να εξαιρούν αιτιολογημένες πρακτικές που περιλαμβάνουν μη ιατρική απεικονιστική έκθεση με τη χρήση ιατρικού ακτινολογικού εξοπλισμού από την απαίτηση για περιοριστικά επίπεδα δόσεων σύμφωνα με το στοιχείο β) του άρθρου 6 παράγραφος 1 καθώς και από τα όρια δόσεων που ορίζονται στο άρθρο 12.
4. Στην περίπτωση που ένα κράτος μέλος έχει αποφασίσει ότι μια συγκεκριμένη πρακτική που περιλαμβάνει μη ιατρική απεικονιστική έκθεση είναι αιτιολογημένη, οφείλει να εξασφαλίζει ότι:
α)
η πρακτική υπόκειται σε έγκριση·
β)
οι αρμόδιες αρχές προσδιορίζουν απαιτήσεις για την πρακτική, συμπεριλαμβανομένων κριτηρίων ατομικής εφαρμογής, σε συνεργασία με άλλους οικείους φορείς και ιατρικές επιστημονικές ενώσεις, κατά περίπτωση·
γ)
για τις διαδικασίες που χρησιμοποιούν ιατρικό ακτινολογικό εξοπλισμό
i)
εφαρμόζονται οι σχετικές απαιτήσεις που έχουν προσδιορισθεί για τις ιατρικές εκθέσεις, όπως ορίζονται στο Κεφάλαιο VII, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων σχετικά με τον εξοπλισμό, τη βελτιστοποίηση, τις ευθύνες, την κατάρτιση και την ειδική προστασία κατά την εγκυμοσύνη και την κατάλληλη συμμετοχή του εμπειρογνώμονα ιατρικής φυσικής·
ii)
κατά περίπτωση, θεσπίζονται ειδικά πρωτόκολλα συμβατά με το στόχο της έκθεσης και την απαιτούμενη ποιότητα εικόνας·
iii)
εφόσον είναι πρακτικά εφικτό, θεσπίζονται ειδικά διαγνωστικά επίπεδα αναφοράς·
δ)
για τις διαδικασίες όπου δεν χρησιμοποιείται ιατρικός εξοπλισμός, τα περιοριστικά επίπεδα δόσης είναι σημαντικά κατώτεροι των ορίων δόσεων για το κοινό·
ε)
παρέχεται ενημέρωση και επιδιώκεται η συμφωνία του ατόμου που πρόκειται να εκτεθεί, ενώ οι αρχές επιβολής του νόμου διατηρούν τη δυνατότητα, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προχωρούν χωρίς να απαιτείται συναίνεση του ατόμου κατά την εθνική νομοθεσία·
ΤΜΗΜΑ 2
Κανονιστικός έλεγχος
Άρθρο 23
Αναγνώριση πρακτικών που περιλαμβάνουν φυσικά ραδιενεργά υλικά
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την αναγνώριση κατηγοριών ή ειδών πρακτικών που περιλαμβάνουν φυσικά ραδιενεργά υλικά και που προκαλούν έκθεση των εργαζομένων ή του κοινού η οποία δεν δύναται να παραβλεφθεί από άποψη ακτινοπροστασίας. Η εν λόγω αναγνώριση διενεργείται με οποιοδήποτε κατάλληλο μέσο λαμβανομένων υπόψη των βιομηχανικών τομέων που παρατίθενται στο Παράρτημα V.
Άρθρο 24
Κλιμακούμενη προσέγγιση στον κανονιστικό έλεγχο
1. Τα κράτη μέλη απαιτούν οι πρακτικές να υπόκεινται σε κανονιστικό έλεγχο για τους σκοπούς της ακτινοπροστασίας, μέσω γνωστοποίησης, έγκρισης και κατάλληλων επιθεωρήσεων, ανάλογο του μεγέθους και της πιθανότητας των εκθέσεων λόγω της πρακτικής και ανάλογο των αποτελεσμάτων που δύναται να έχει ο κανονιστικός έλεγχος στη μείωση των εν λόγω εκθέσεων ή τη βελτίωση της ακτινολογικής ασφάλειας των εγκαταστάσεων.
2. Με την επιφύλαξη των άρθρων 27 και 28, εφόσον είναι σκόπιμο, και σύμφωνα με τα γενικά κριτήρια εξαίρεσης που καθορίζονται στο Παράρτημα VI, ο κανονιστικός έλεγχος μπορεί να περιορίζεται σε γνωστοποίηση και κατάλληλη συχνότητα επιθεωρήσεων. Προς τούτο, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν γενικές εξαιρέσεις ή να επιτρέψουν στην αρμόδια αρχή να αποφασίσει να εξαιρέσει γνωστοποιηθείσες πρακτικές από την υποχρέωση έγκρισης με βάση τα γενικά κριτήρια που καθορίζονται στο Παράρτημα VI· στην περίπτωση μέτριων ποσοτήτων υλικών, όπως αυτές προσδιορίζονται από τα κράτη μέλη, οι τιμές συγκέντρωσης ενεργότητας του Παραρτήματος VI, πίνακας Β, στήλη 2, δύναται να χρησιμοποιούνται για αυτόν το σκοπό.
3. Οι γνωστοποιηθείσες πρακτικές που δεν εξαιρούνται από έγκριση υπόκεινται σε κανονιστικό έλεγχο μέσω καταχώρισης ή χορήγησης άδειας.
Άρθρο 25
Γνωστοποίηση
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι απαιτείται γνωστοποίηση για όλες τις αιτιολογημένες πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων όσων αναγνωρίζονται σύμφωνα με το άρθρο 23. Η γνωστοποίηση γίνεται πριν από την έναρξη της πρακτικής ή, για υφιστάμενες πρακτικές, όσο το δυνατόν συντομότερα αφού ισχύσει η απαίτηση αυτή. Για πρακτικές για τις οποίες απαιτείται γνωστοποίηση τα κράτη μέλη καθορίζουν τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται μαζί με τη γνωστοποίηση. Όταν υποβάλλεται αίτηση για έγκριση, δεν απαιτείται χωριστή γνωστοποίηση.
Οι πρακτικές μπορούν να εξαιρούνται από την γνωστοποίηση, ως ορίζεται στο άρθρο 26.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η γνωστοποίηση απαιτείται για τους χώρους εργασίας που ορίζονται στο άρθρο 54 παράγραφος 3, και για τις καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης που αντιμετωπίζονται ως κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης, όπως ορίζεται στο άρθρο 100 παράγραφος 3.
3. Παρά τα κριτήρια εξαίρεσης που προβλέπονται στο άρθρο 26, σε περιπτώσεις που τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν ότι υφίσταται ανησυχία ότι μια πρακτική αναγνωρισθείσα σύμφωνα με το άρθρο 23 δύναται να προκαλέσει παρουσία φυσικών ραδιονουκλεϊδίων στο νερό, τα οποία ενδεχομένως να επηρεάσουν την ποιότητα των παροχών πόσιμου νερού ή να επηρεάσουν άλλες οδούς έκθεσης, έτσι ώστε να θεωρείται ανησυχητική από άποψη ακτινοπροστασίας, η αρμόδια αρχή δύναται να απαιτεί τη γνωστοποίηση της πρακτικής.
4. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες που αφορούν ρυπασμένα από ραδιενέργεια υλικά προκύπτοντα από εγκεκριμένες εκλύσεις ή αποδεσμευμένα υλικά σύμφωνα με το άρθρο 30 δεν αντιμετωπίζονται ως κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης και, ως εκ τούτου, δεν χρειάζεται να γνωστοποιούνται.
Άρθρο 26
Εξαίρεση από την υποχρέωση γνωστοποίησης
1. Τα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίσουν ότι οι αιτιολογημένες πρακτικές που αφορούν τα ακόλουθα δεν χρειάζεται να γνωστοποιούνται:
α)
τα ραδιενεργά υλικά όταν οι ποσότητες της αντίστοιχης ενεργότητας δεν υπερβαίνουν συνολικά τις τιμές εξαίρεσης που ορίζονται στον πίνακα Β, στήλη 3 του Παραρτήματος VΙΙ ή τυχόν υψηλότερες τιμές αποδεκτές από την αρμόδια αρχή για συγκεκριμένες εφαρμογές, και πληρούν τα γενικά κριτήρια εξαίρεσης και αποδέσμευσης του Παραρτήματος VΙΙ· ή
β)
με την επιφύλαξη του άρθρου 25 παράγραφος 4, τα ραδιενεργά υλικά εφόσον οι συγκεντρώσεις ενεργότητας ανά μονάδα μάζας δεν υπερβαίνουν τις τιμές εξαίρεσης που ορίζονται στον πίνακα Α του Παραρτήματος VΙΙ ή τυχόν υψηλότερες τιμές αποδεκτές από την αρμόδια αρχή για συγκεκριμένες εφαρμογές, και πληρούν τα γενικά κριτήρια εξαίρεσης και αποδέσμευσης του Παραρτήματος VΙΙ· ή
γ)
οι συσκευές που περιέχουν κλειστή πηγή, υπό την προϋπόθεση ότι:
i)
η συσκευή ανήκει σε είδος εγκεκριμένο από την αρμόδια αρχή·
ii)
η συσκευή δεν προκαλεί, υπό κανονικές συνθήκες λειτουργίας, παροχή δόσης μεγαλύτερης του
σε απόσταση 0,1 m από κάθε προσιτή επιφάνεια· και
iii)
οι συνθήκες ανακύκλωσης ή απόρριψης καθορίζονται από την αρμόδια αρχή.
δ)
οποιαδήποτε ηλεκτρική συσκευή, υπό την προϋπόθεση ότι:
i)
είναι καθοδικός σωλήνας προοριζόμενος για την παρουσίαση οπτικών εικόνων ή άλλη ηλεκτρική συσκευή που λειτουργεί με διαφορά δυναμικού κατώτερη ή ίση των 30 κιλοβόλτ (kV), ή ανήκει σε είδος εγκεκριμένο από την αρμόδια αρχή· και
ii)
δεν προκαλεί, υπό κανονικές συνθήκες λειτουργίας, παροχή δόσης μεγαλύτερης του
σε απόσταση 0,1 m από κάθε προσιτή επιφάνεια.
2. Τα κράτη μέλη δύνανται να εξαιρούν ειδικούς τύπους πρακτικών από την απαίτηση γνωστοποίησης βάσει της συμμόρφωσης με τα γενικά κριτήρια εξαίρεσης που προσδιορίζονται στο σημείο 3 του Παραρτήματος VΙΙ, βάσει εκτίμησης που να δείχνει ότι η εξαίρεση είναι η βέλτιστη επιλογή.
Άρθρο 27
Καταχώριση ή αδειοδότηση
1. Τα κράτη μέλη απαιτούν την καταχώριση ή παροχή άδειας για τις ακόλουθες πρακτικές:
α)
η λειτουργία γεννητριών ακτινοβολίας ή επιταχυντών ή ραδιενεργών πηγών για ιατρική έκθεση ή για μη ιατρική απεικονιστική έκθεση ·
β)
η λειτουργία γεννητριών ακτινοβολίας ή επιταχυντών, πλην των ηλεκτρονικών μικροσκοπίων, ή ραδιενεργών πηγών για άλλους λόγους που δεν καλύπτονται από το στοιχείο α).
2. Τα κράτη μέλη δύνανται να απαιτούν την καταχώριση ή χορήγηση άδειας για άλλα είδη πρακτικών.
3. Η κανονιστική απόφαση να υποβληθούν είδη πρακτικών είτε για καταχώρηση ή χορήγηση άδειας είναι δυνατόν να βασίζεται στην κανονιστική πείρα, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των αναμενόμενων ή δυνητικών δόσεων, καθώς και την πολυπλοκότητα της πρακτικής.
Άρθρο 28
Αδειοδότηση
Τα κράτη μέλη απαιτούν τη χορήγηση άδειας για τις ακόλουθες πρακτικές:
α)
την εκούσια χορήγηση ραδιενεργών ουσιών σε ανθρώπους και, στο βαθμό που αφορά την ακτινοπροστασία των ανθρώπων, σε ζώα προς το σκοπό ιατρικής ή κτηνιατρικής διάγνωσης, θεραπείας ή έρευνας·
β)
τη λειτουργία και την αποξήλωση κάθε πυρηνικής εγκατάστασης και την εκμετάλλευση και το κλείσιμο ορυχείων ουρανίου·
γ)
την εκούσια προσθήκη ραδιενεργών ουσιών στην παραγωγή ή παρασκευή καταναλωτικών προϊόντων ή άλλων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των ιατρικών προϊόντων, καθώς και την εισαγωγή αυτών των αγαθών·
δ)
κάθε πρακτική που περιλαμβάνει κλειστή πηγή υψηλής ενεργότητας·
ε)
τη λειτουργία, την αποξήλωση και το κλείσιμο οποιασδήποτε εγκατάστασης για τη μακροχρόνια αποθήκευση ή διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων, περιλαμβανομένων των εγκαταστάσεων που διαχειρίζονται ραδιενεργά απόβλητα για το σκοπό αυτόν·
στ)
πρακτικές που εκλύουν σημαντικές ποσότητες ραδιενεργού υλικού με αέρια ή υγρά απόβλητα στο περιβάλλον.
Άρθρο 29
Διαδικασία έγκρισης
1. Για σκοπούς έγκρισης, τα κράτη μέλη απαιτούν την παροχή πληροφοριών σχετικών με την ακτινοπροστασία που είναι ανάλογες της φύσεως της πρακτικής και των κινδύνων από ακτινοβολίες που εμπεριέχει.
2. Σε περίπτωση παροχής αδείας και κατά τον καθορισμό των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται βάσει της παραγράφου 1, τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη τον ενδεικτικό κατάλογο του Παραρτήματος ΙΧ.
3. Η άδεια περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, συγκεκριμένες προϋποθέσεις καθώς και μνεία των απαιτήσεων της εθνικής νομοθεσίας, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι τα στοιχεία της άδειας είναι νομικώς εκτελεστά, ενώ επιβάλλει κατάλληλους περιορισμούς στα λειτουργικά όρια και τις συνθήκες λειτουργίας. Η εθνική νομοθεσία ή οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις απαιτούν επίσης, κατά περίπτωση, την τυπική και τεκμηριωμένη εφαρμογή της αρχής της βελτιστοποίησης.
4. Εφόσον απαιτείται, η εθνική νομοθεσία ή η άδεια περιλαμβάνουν προϋποθέσεις για την έκλυση ραδιενεργών αποβλήτων υγρών ή αερίων-, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κεφαλαίου VIII για την έγκριση της έκλυσης ραδιενεργών υγρών ή αερίων στο περιβάλλον.
Άρθρο 30
Αποδέσμευση από κανονιστικό έλεγχο
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η διάθεση, ανακύκλωση ή επαναχρησιμοποίηση ραδιενεργών υλικών που προκύπτουν από οποιαδήποτε εγκεκριμένη πρακτική υπόκειται σε έγκριση.
2. Υλικά προς διάθεση, ανακύκλωση ή επαναχρησιμοποίηση δύναται να απαλλάσσονται από κανονιστικό έλεγχο, εφόσον οι συγκεντρώσεις ενεργότητας:
α)
για στερεά υλικά δεν υπερβαίνουν τα επίπεδα αποδέσμευσης του πίνακα Α του Παραρτήματος VΙΙ· ή
β)
συμμορφώνονται με επίπεδα αποδέσμευσης και με σχετικές απαιτήσεις για συγκεκριμένα υλικά ή για υλικά που προέρχονται από συγκεκριμένους τύπους πρακτικών· αυτά τα ειδικά επίπεδα αποδέσμευσης θεσπίζονται στην εθνική νομοθεσία από τις αρμόδιες εθνικές αρχές, σύμφωνα με τα γενικά κριτήρια εξαίρεσης και αποδέσμευσης του Παραρτήματος VΙΙ, και λαμβανομένων υπόψη των τεχνικών οδηγιών που παρέχει η Κοινότητα.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν για την αποδέσμευση υλικών που περιέχουν φυσικά ραδιονουκλεΐδια, όταν προκύπτουν από εγκεκριμένες πρακτικές στις οποίες γίνεται επεξεργασία φυσικών ραδιονουκλεϊδίων για τις ραδιενεργές, σχάσιμες ή αναπαραγωγικές ιδιότητές τους, τα επίπεδα αποδέσμευσης πρέπει να συμμορφώνονται με τα κριτήρια δόσης για την αποδέσμευση υλικών που περιέχουν τεχνητά ραδιονουκλεΐδια.
4. Τα κράτη μέλη απαγορεύουν τη σκόπιμη αραίωση ραδιενεργών υλικών με σκοπό την αποδέσμευσή τους από τον κανονιστικό έλεγχο. Η ανάμειξη υλικών που λαμβάνει χώρα σε κανονικές δραστηριότητες όταν δεν εξετάζεται το ζήτημα της ραδιενέργειας δεν εμπίπτει σε αυτήν την απαγόρευση. Η αρμόδια αρχή μπορεί να επιτρέπει σε συγκεκριμένες περιστάσεις την ανάμειξη ραδιενεργών και μη ραδιενεργών υλικών για λόγους επαναχρησιμοποίησης ή ανακύκλωσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Άρθρο 31
Ευθύνες
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η επιχείρηση είναι υπεύθυνη για την εκτίμηση και την εφαρμογή μέτρων για την ακτινοπροστασία των εκτιθέμενων εργαζομένων.
2. Στην περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, οι ευθύνες της επιχείρησης και του εργοδότη εξωτερικών εργαζομένων προβλέπονται στο άρθρο 51.
3. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1 και 2, τα κράτη μέλη μεριμνούν για το σαφή καταμερισμό των ευθυνών για την προστασία των εργαζομένων σε οποιαδήποτε κατάσταση έκθεσης σε μια επιχείρηση, έναν εργοδότη ή οποιονδήποτε άλλον οργανισμό, ιδίως για την προστασία:
α)
των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης·
β)
των εργαζομένων που εμπλέκονται στην αποκατάσταση ρυπασμένων γαιών, κτιρίων και άλλων κατασκευών·
γ)
των εργαζομένων που εκτίθενται σε ραδόνιο στο χώρο εργασίας, στην κατάσταση που περιγράφεται στο άρθρο 54 παράγραφος 3.
Αυτό ισχύει επίσης για την προστασία των αυτοαπασχολουμένων και των ατόμων που εργάζονται σε εθελοντική βάση.
4. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εργοδότες έχουν πρόσβαση στην ενημέρωση σχετικά με τη δυνητική έκθεση των εργαζομένων τους υπό την ευθύνη άλλου εργοδότη ή άλλης επιχείρησης.
Άρθρο 32
Λειτουργική προστασία των εκτιθέμενων εργαζομένων
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η λειτουργική προστασία εκτιθέμενων εργαζομένων βασίζεται, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της παρούσας οδηγίας, στα εξής:
α)
προκαταρκτική αξιολόγηση για την αναγνώριση της φύσης και του μεγέθους του ακτινολογικού κινδύνου για τους εκτιθέμενους εργαζομένους·
β)
βελτιστοποίηση της ακτινοπροστασίας σε όλες τις συνθήκες εργασίας, μεταξύ άλλων σε επαγγελματικές εκθέσεις ως συνέπεια πρακτικών που περιλαμβάνουν ιατρικές εκθέσεις ·
γ)
ταξινόμηση των εκτιθέμενων εργαζομένων σε διάφορες κατηγορίες·
δ)
μέτρα ελέγχου και παρακολούθησης για τις διάφορες περιοχές και συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανόμενης, όπου αυτό απαιτείται, της ατομικής παρακολούθησης·
ε)
ιατρική παρακολούθηση·
στ)
εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση.
Άρθρο 33
Λειτουργική προστασία μαθητευομένων και σπουδαστών
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι συνθήκες έκθεσης και η λειτουργική προστασία των μαθητευομένων και σπουδαστών ηλικίας 18 ετών και άνω, που αναφέρονται στο άρθρο 11 παράγραφος 1, είναι ισοδύναμες με εκείνες των εκτιθέμενων εργαζομένων της κατηγορίας Α ή Β, ανάλογα με την περίπτωση.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι συνθήκες έκθεσης και η λειτουργική προστασία των μαθητευομένων και σπουδαστών ηλικίας μεταξύ 16 και 18 ετών, που αναφέρονται στο άρθρο 11 παράγραφος 2, είναι ισοδύναμες με εκείνες των εκτιθέμενων εργαζομένων της κατηγορίας Β.
Άρθρο 34
Διαβούλευση με εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας
Τα κράτη μέλη απαιτούν από τις επιχειρήσεις να ζητούν συμβουλές από εμπειρογνώμονες ακτινοπροστασίας, στους τομείς αρμοδιότητάς τους, όπως περιγράφονται στο άρθρο 82, για τα παρακάτω θέματα που αφορούν την πρακτική:
α)
την εξέταση και τον έλεγχο των διατάξεων προστασίας και των οργάνων μέτρησης·
β)
προκαταρκτική κριτική ανασκόπηση των σχεδίων εγκαταστάσεων από την άποψη της ακτινοπροστασίας·
γ)
την έγκριση λειτουργίας νέων ή τροποποιημένων πηγών ακτινοβολίας από την άποψη της ακτινοπροστασίας·
δ)
περιοδικό έλεγχο της αποτελεσματικότητας των μέσων και τεχνικών προστασίας·
ε)
τακτική βαθμονόμηση των οργάνων μέτρησης και τακτικός έλεγχος της καλής κατάστασης λειτουργίας και της ορθής χρήσης τους.
Άρθρο 35
Μέτρα στους χώρους εργασίας
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι για την ακτινοπροστασία λαμβάνονται μέτρα αναφορικά με όλους τους χώρους εργασίας όπου οι εργαζόμενοι ενδέχεται να λαμβάνουν έκθεση ανώτερη μιας ενεργού δόσης της τάξης του 1 mSv ανά έτος ή ισοδύναμης δόσης ύψους 15 mSv ανά έτος για τους φακούς των οφθαλμών ή 50 mSv ανά έτος για το δέρμα και τα άκρα.
Τα μέτρα αυτά πρέπει να αντιστοιχούν στη φύση των εγκαταστάσεων και των πηγών και στο μέγεθος και τη φύση των κινδύνων.
2. Για τους χώρους εργασίας που προβλέπονται στο άρθρο 54 παράγραφος 3, και όπου η έκθεση εργαζομένων ενδέχεται να υπερβεί μια ενεργό δόση 6 mSv ετησίως ή μια αντίστοιχη χρονικά ολοκληρωμένη τιμή από το ραδόνιο που καθορίζεται από τα κράτη μέλη, αυτή αντιμετωπίζεται ως κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης και τα κράτη μέλη καθορίζουν ποιες απαιτήσεις του παρόντος κεφαλαίου είναι οι κατάλληλες. Για τους χώρους εργασίας που προβλέπονται στο άρθρο 54 παράγραφος 3, και όπου η ενεργός δόση στους εργαζομένους είναι μικρότερη ή ίση με 6 mSv ετησίως ή η έκθεση είναι μικρότερη από την αντίστοιχη χρονικά ολοκληρωμένη τιμή έκθεσης από το ραδόνιο, η αρμόδια αρχή απαιτεί να βρίσκονται συνεχώς οι εκθέσεις υπό έλεγχο.
3. Για επιχείρηση που λειτουργεί αεροσκάφος στο οποίο η ενεργός δόση κοσμικής ακτινοβολίας στο πλήρωμα ενδέχεται να υπερβαίνει τα 6 mSv ανά έτος, εφαρμόζονται οι συναφείς απαιτήσεις του παρόντος κεφαλαίου, λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης κατάστασης έκθεσης. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι όταν η ενεργός δόση στο πλήρωμα ενδέχεται να είναι υπερβαίνει το 1 mSv ανά έτος, η αρμόδια αρχή απαιτεί από τηνεπιχείρηση να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα, συγκεκριμένα:
α)
να υπολογίζει την έκθεση του ενδιαφερόμενου προσωπικού,
β)
να λαμβάνει υπόψη την υπολογιζόμενη έκθεση, κατά τον προγραμματισμό των δρομολογίων, ώστε να μειώνεται η έκθεση του πλέον εκτιθέμενου ιπτάμενου προσωπικού,
γ)
να ενημερώνει τους ενδιαφερόμενους εργαζομένους για τους κινδύνους που συνεπάγεται για την υγεία η εργασία τους.
δ)
να εφαρμόζει το άρθρο 10 παράγραφος 1 για τις έγκυες που περιλαμβάνονται στο ιπτάμενο προσωπικό.
Άρθρο 36
Ταξινόμηση χώρων εργασίας
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι τα μέτρα στους χώρους εργασίας περιλαμβάνουν ταξινόμηση σε διάφορες περιοχές, κατά περίπτωση, βάσει της εκτίμησης των αναμενόμενων ετήσιων δόσεων και της πιθανότητας και του μεγέθους των πιθανών εκθέσεων.
2. Πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ ελεγχόμενων και επιβλεπόμενων περιοχών. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η αρμόδια αρχή θεσπίζει τις κατευθυντήριες γραμμές που είναι κατάλληλες υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, για την ταξινόμηση των ελεγχόμενων και των επιβλεπόμενων περιοχών.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η επιχείρηση ελέγχει τις συνθήκες εργασίας στις ελεγχόμενες και τις επιβλεπόμενες περιοχές.
Άρθρο 37
Ελεγχόμενες περιοχές
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι ελάχιστες απαιτήσεις για την ελεγχόμενη περιοχή είναι οι εξής:
α)
να είναι οριοθετημένη και η πρόσβαση σ’ αυτή να περιορίζεται στα άτομα που έχουν λάβει κατάλληλες οδηγίες και να ελέγχεται σύμφωνα με γραπτές διαδικασίες που παρέχει η επιχείρηση. Όταν υπάρχει υψηλός κίνδυνος εξάπλωσης ραδιενεργού ρύπανσης, πρέπει να λαμβάνονται συγκεκριμένα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων μέτρων σχετικά με την είσοδο και έξοδο ατόμων και αγαθών και την παρακολούθηση της ρύπανσης εντός της ελεγχόμενης περιοχής και, κατά περίπτωση, στις παρακείμενες περιοχές.
β)
Ανάλογα με τη φύση και την έκταση των κινδύνων από ακτινοβολίες στις ελεγχόμενες περιοχές, οργανώνεται επίβλεψη του χώρου εργασίας για ακτινοβολίες σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 39.
γ)
Τοποθετείται σήμανση για τον τύπο της περιοχής, τη φύση των πηγών και τους κινδύνους που απορρέουν από αυτές.
δ)
Εκδίδονται οδηγίες εργασίας ανάλογα με τον κίνδυνο από ακτινοβολίες που απορρέει από τις πηγές και τις αντίστοιχες εργασίες.
ε)
Ο εργαζόμενος λαμβάνει ειδική εκπαίδευση σε σχέση με τα χαρακτηριστικά του χώρου εργασίας και τις δραστηριότητες.
στ)
Ο εργαζόμενος διαθέτει τον κατάλληλο εξοπλισμό ατομικής προστασίας.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η επιχείρηση είναι υπεύθυνη για την εκτέλεση των καθηκόντων αυτών λαμβάνοντας υπόψη τις συμβουλές που παρέχονται από τον εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας.
Άρθρο 38
Επιβλεπόμενες περιοχές
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι ελάχιστες απαιτήσεις για την επιβλεπόμενη περιοχή είναι οι εξής:
α)
ανάλογα με τη φύση και την έκταση των κινδύνων από ακτινοβολίες στις επιβλεπόμενες περιοχές, οργανώνεται επίβλεψη του χώρου εργασίας για ακτινοβολίες σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 39·
β)
εάν χρειάζεται, τοποθετείται σήμανση για τον τύπο της περιοχής, τη φύση των πηγών και τους κινδύνους που απορρέουν από αυτές·
γ)
εάν χρειάζεται, εκδίδονται οδηγίες εργασίας ανάλογα με τον κίνδυνο από ακτινοβολίες που απορρέει από τις πηγές και τις αντίστοιχες εργασίες.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η επιχείρηση είναι υπεύθυνη για την εκτέλεση των καθηκόντων αυτών λαμβάνοντας υπόψη τις συμβουλές που παρέχονται από τον εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας.
Άρθρο 39
Παρακολούθηση του χώρου εργασίας για ακτινοβολίες
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η παρακολούθηση του χώρου εργασίας για ακτινοβολίες που προβλέπεται στο στοιχείο β) του άρθρου 37 παράγραφος 1 και του άρθρου 38 παράγραφος 1 περιλαμβάνει, κατά περίπτωση:
α)
τη μέτρηση των εξωτερικών ρυθμών δόσης, με ένδειξη της φύσης και της ποιότητας των σχετικών ακτινοβολιών·
β)
τη μέτρηση της συγκέντρωσης ενεργότητας στην ατμόσφαιρα και της επιφανειακής πυκνότητας των ραδιονουκλεϊδίων που ρυπαίνουν, με ένδειξη της φύσης τους και της φυσικής και χημικής κατάστασής τους·
2. Εάν χρειάζεται, τα αποτελέσματα αυτών των μετρήσεων καταγράφονται και χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των ατομικών δόσεων, όπως προβλέπεται στο άρθρο 41.
Άρθρο 40
Κατηγοριοποίηση των εκτιθέμενων εργαζομένων
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι για λόγους επίβλεψης και παρακολούθησης, διακρίνονται δύο κατηγορίες εκτιθέμενων εργαζομένων:
α)
κατηγορία A: οι εκτιθέμενοι εργαζόμενοι που ενδεχομένως να λαμβάνουν ενεργό δόση υψηλότερη των 6 mSv ανά έτος ή ισοδύναμη δόση υψηλότερη των 15 mSv ανά έτος για τους φακούς των οφθαλμών ή υψηλότερη των 150 mSv ανά έτος για το δέρμα και τα άκρα·
β)
κατηγορία B: οι εκτιθέμενοι εργαζόμενοι που δεν κατατάσσονται στην κατηγορία εργαζομένων Α.
2. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση ή, στην περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, από τον εργοδότη να αποφασίζουν σχετικά με την κατηγοριοποίηση συγκεκριμένων εργαζόμενων προτού αναλάβουν εργασία η οποία ενδέχεται να συνεπάγεται έκθεσή τους και να ελέγχουν τακτικά αυτήν την κατηγοριοποίηση βάσει των εργασιακών συνθηκών και της ιατρικής παρακολούθησης. Για την διάκριση λαμβάνονται επίσης υπόψη ενδεχόμενες εκθέσεις.
Άρθρο 41
Ατομική παρακολούθηση
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι της κατηγορίας Α παρακολουθούνται συστηματικά βάσει ατομικών μετρήσεων που εκτελούνται από υπηρεσία δοσιμετρίας. Στις περιπτώσεις που οι εργαζόμενοι της κατηγορίας Α ενδέχεται να υποβληθούν σε σημαντική έκθεση από εσωτερική ακτινοβόληση ή σημαντική έκθεση στους φακούς των οφθαλμών ή τα άκρα τους, θεσπίζεται κατάλληλο σύστημα παρακολούθησης.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η παρακολούθηση των εργαζομένων της κατηγορίας Β πρέπει να μπορεί να καταδείξει τουλάχιστον ότι οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι έχουν ορθώς καταταγεί στην κατηγορία Β. Τα κράτη μέλη μπορεί να απαιτούν την ατομική παρακολούθηση των εργαζομένων της κατηγορίας Β και εν ανάγκη ατομικές μετρήσεις, οι οποίες θα πραγματοποιούνται από υπηρεσία δοσιμετρίας.
3. Σε περιπτώσεις που ατομικές μετρήσεις δεν είναι δυνατές ή είναι ακατάλληλες, η ατομική παρακολούθηση βασίζεται σε εκτίμηση που προέρχεται από ατομικές μετρήσεις που έγιναν σε άλλους εκτιθέμενους εργαζομένους, από τα αποτελέσματα της παρακολούθησης του χώρου εργασίας που προβλέπεται στο άρθρο 39 ή βάσει μεθόδων υπολογισμού εγκεκριμένων από την αρμόδια αρχή.
Άρθρο 42
Υπολογισμός της δόσης σε περίπτωση έκθεσης λόγω ατυχήματος
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι στην περίπτωση έκθεσης που οφείλεται σε ατύχημα, η επιχείρηση οφείλει να εκτιμήσει τις σχετικές δόσεις και την κατανομή τους στο σώμα.
Άρθρο 43
Καταγραφή και δήλωση των αποτελεσμάτων
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι για κάθε εργαζόμενο της κατηγορίας Α και για κάθε εργαζόμενο της κατηγορίας Β, για τον οποίον απαιτείται παρακολούθηση από το κράτος μέλος, τηρείται αρχείο, το οποίο περιέχει τα αποτελέσματα αυτής της ατομικής παρακολούθησης.
2. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, τηρούνται τα ακόλουθα πληροφοριακά στοιχεία για τους εκτιθέμενους εργαζομένους:
α)
αρχείο για τις εκθέσεις των οποίων έχουν μετρηθεί ή υπολογιστεί, ανάλογα με την περίπτωση, οι ατομικές δόσεις, σύμφωνα με τα άρθρα 41, 42, 51, 53 ·και, εφόσον το αποφασίσει το κράτος μέλος σύμφωνα με τα άρθρα 35 παράγραφος 2, και 54 παράγραφος 3·
β)
στην περίπτωση εκθέσεων που αναφέρονται στα άρθρα 42, 52 και 53, οι δηλώσεις σχετικά με τις συνθήκες και τα ληφθέντα μέτρα·
γ)
τα αποτελέσματα της παρακολούθησης του χώρου εργασίας που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της ατομικής δόσης, όταν είναι αναγκαίο.
3. Οι αναφερόμενες στην πρώτη παράγραφο πληροφορίες φυλάσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής ζωής των εργαζομένων που συνεπάγεται έκθεση σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες αλλά και μετέπειτα, έως ότου συμπληρώσουν ή θα συμπλήρωναν την ηλικία των 75 ετών, αλλά σε κάθε περίπτωση όχι για διάστημα μικρότερο των 30 ετών από την παύση της εργασίας που συνεπάγεται έκθεση.
4. Οι εκθέσεις που προβλέπονται στα άρθρα 42, 52, 53 και, εφόσον το αποφασίσει το κράτος μέλος σύμφωνα με τα άρθρα 35 παράγραφος 2, και 54 παράγραφος 3·καταγράφονται χωριστά στο αρχείο δόσης για το οποίο γίνεται λόγος στην παράγραφο 1.
5. Το αρχείο δόσεων για το οποίο γίνεται λόγος στην παράγραφο 1 υποβάλλεται στο σύστημα δεδομένων ατομικής ακτινολογικής παρακολούθησης που θεσπίζεται από το κάθε κράτος μέλος σύμφωνα με τις διατάξεις του Παραρτήματος Χ.
Άρθρο 44
Πρόσβαση στα αποτελέσματα της ατομικής παρακολούθησης
1. Τα κράτη μέλη απαιτούν τα αποτελέσματα της ατομικής παρακολούθησης που προβλέπεται στα άρθρα 41, 42, 52, 53 και, εφόσον το αποφασίσει το κράτος μέλος σύμφωνα με τα άρθρα 33 παράγραφος 2, και 54 παράγραφος 3:
α)
να τίθενται στη διάθεση της αρμόδιας αρχής, της επιχείρησης και του εργοδότη εξωτερικών εργαζομένων·
β)
να τίθενται στη διάθεση του ενδιαφερόμενου εργαζομένου σύμφωνα με την παράγραφο 2·
γ)
να υποβάλλονται στην υπηρεσία ιατρικής της εργασίας με στόχο την ερμηνεία από αυτήν των επιπτώσεων των αποτελεσμάτων στην υγεία των ανθρώπων, σύμφωνα με το άρθρο 45 παράγραφος 2·
δ)
να υποβάλλονται στο σύστημα δεδομένων ατομικής ακτινολογικής παρακολούθησης που θεσπίζεται από το κάθε κράτος μέλος σύμφωνα με τις διατάξεις του Παραρτήματος Χ.
2. Κάθε κράτος μέλος απαιτεί από την επιχείρηση, ή στην περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, από τον εργοδότη, να χορηγεί στους εργαζομένους, μετά από αίτησή τους, πρόσβαση στα αποτελέσματα της ατομικής τους παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων των αποτελεσμάτων των μετρήσεων που ενδεχομένως πραγματοποιήθηκαν για την εκτίμησή τους ή στους υπολογισμούς των δόσεών τους που έγιναν ύστερα από παρακολούθηση του χώρου εργασίας.
3. Τα κράτη μέλη καθορίζουν τον τρόπο διαβίβασης των αποτελεσμάτων της ατομικής παρακολούθησης.
4. Το σύστημα δεδομένων ατομικής ακτινολογικής παρακολούθησης καλύπτει τουλάχιστον τα δεδομένα που παρατίθενται στο Παράρτημα VIII, τμήμα Α.
5. Σε περίπτωση έκθεσης λόγω ατυχήματος ή έκτακτης ανάγκης, τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση να ανακοινώνει αμελλητί τα αποτελέσματα της ατομικής παρακολούθησης και των υπολογισμών των δόσεων στο άτομο και στην αρμόδια αρχή.
6. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι έχουν ληφθεί μέτρα για την ενδεδειγμένη ανταλλαγή μεταξύ της επιχείρησης στην περίπτωση εξωτερικού εργαζόμενου, του εργοδότη, της αρμόδιας αρχής, των υπηρεσιών ιατρικής της εργασίας, των εμπειρογνωμόνων ακτινοπροστασίας ή των υπηρεσιών δοσιμετρίας όλων των σχετικών πληροφοριών για τις δόσεις που έχει προηγουμένως λάβει κάποιος εργαζόμενος για την εκτέλεση της ιατρικής του εξέτασης πριν από την απασχόλησή του ή την ταξινόμησή του στην κατηγορία Α σύμφωνα με το άρθρο 45 και για τον έλεγχο της περαιτέρω έκθεσης των εργαζομένων.
Άρθρο 45
Ιατρική παρακολούθηση εκτιθέμενων εργαζομένων
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η ιατρική παρακολούθηση των εκτιθέμενων εργαζομένων στηρίζεται στις αρχές που διέπουν γενικά την ιατρική της εργασίας.
2. Η ιατρική παρακολούθηση των εργαζομένων της κατηγορίας Α αναλαμβάνεται από την υπηρεσία ιατρικής της εργασίας. Η ιατρική αυτή παρακολούθηση έχει σκοπό να διαπιστωθεί η κατάσταση της υγείας των υπό παρακολούθηση εργαζομένων για ό,τι αφορά την ικανότητά τους να διεκπεραιώνουν τα καθήκοντα που τους ανατίθενται. Προς το σκοπό αυτό, η υπηρεσία ιατρικής της εργασίας πρέπει να έχει πρόσβαση σε κάθε σχετική πληροφορία που χρειάζεται, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών του περιβάλλοντος στους χώρους εργασίας.
3. Η ιατρική παρακολούθηση περιλαμβάνει:
α)
ιατρική εξέταση πριν από την πρόσληψη ή την κατάταξη ως εργαζομένου της κατηγορίας Α ώστε να διαπιστωθεί εάν ο εν λόγω εργαζόμενος είναι ικανός να εργάζεται ως εργαζόμενος της κατηγορίας Α σε μια θέση για την οποία μελετάται η τοποθέτησή του.
β)
περιοδικές εξετάσεις υγείας τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, προκειμένου να καθοριστεί εάν οι εργαζόμενοι της κατηγορίας Α παραμένουν ικανοί να εκτελούν τα καθήκοντά τους. Η φύση των εν λόγω ελέγχων, οι οποίοι μπορούν να διενεργηθούν όσες φορές κρίνει αναγκαίο η υπηρεσία ιατρικής της εργασίας, εξαρτάται από τον τύπο της εργασίας και από την κατάσταση υγείας του συγκεκριμένου εργαζομένου.
4. Η υπηρεσία ιατρικής της εργασίας μπορεί να υποδείξει την ανάγκη ιατρικής παρακολούθησης και μετά την παύση της εργασίας για όσο διάστημα κρίνει αναγκαίο για τη διαφύλαξη της υγείας του ενδιαφερόμενου ατόμου.
Άρθρο 46
Ιατρική ταξινόμηση
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι υιοθετείται η ακόλουθη ιατρική ταξινόμηση όσον αφορά την καταλληλότητα των εργαζομένων της κατηγορίας Α για εργασία:
α)
κατάλληλος,
β)
κατάλληλος υπό ορισμένες συνθήκες,
γ)
ακατάλληλος.
Άρθρο 47
Απαγόρευση απασχόλησης ή ταξινόμησης ακατάλληλων εργαζομένων
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι ουδείς εργαζόμενος απασχολείται ή κατατάσσεται για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα σε συγκεκριμένη θέση ως εργαζόμενος της κατηγορίας Α, εάν σύμφωνα με την ιατρική παρακολούθηση θεωρείται ακατάλληλος για τη συγκεκριμένη αυτή θέση.
Άρθρο 48
Ιατρικοί φάκελοι
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι για κάθε εργαζόμενο της κατηγορίας Α ανοίγεται ιατρικός φάκελος ο οποίος ενημερώνεται για όσο διάστημα ο ενδιαφερόμενος παραμένει στην κατηγορία αυτή. Στη συνέχεια, φυλάσσεται μέχρι το άτομο να συμπληρώσει ή θα συμπλήρωνε την ηλικία των 75 ετών, αλλά οπωσδήποτε όχι λιγότερο από 30 έτη μετά την παύση της εργασίας που συνεπάγεται έκθεση σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες.
2. Ο ιατρικός φάκελος περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τη φύση της απασχόλησης, τα αποτελέσματα των ιατρικών εξετάσεων πριν από την πρόσληψη ή την κατάταξή του ως εργαζόμενου της κατηγορίας Α, τις περιοδικές ιατρικές εξετάσεις, καθώς και την καταγραφή των δόσεων, όπως απαιτείται από το άρθρο 43.
Άρθρο 49
Ειδική ιατρική παρακολούθηση
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι πέραν της ιατρικής παρακολούθησης εκτιθέμενων εργαζομένων σύμφωνα με το άρθρο 45, πρέπει να λαμβάνεται κάθε περαιτέρω μέτρο που κρίνεται απαραίτητο από την υπηρεσία ιατρικής της εργασίας για την προστασία της υγείας εκτιθέμενων ατόμων, όπως περαιτέρω εξετάσεις, μέτρα απολύμανσης, επείγουσα ιατρική περίθαλψη ή άλλα μέτρα που καθορίζει η υπηρεσία ιατρικής της εργασίας.
2. Ειδική ιατρική επίβλεψη ασκείται σε κάθε περίπτωση κατά την οποία σημειώνεται υπέρβαση οποιουδήποτε από τα όρια δόσης που ορίζονται στο άρθρο 9.
3. Οι μετέπειτα συνθήκες έκθεσης υπόκεινται στην έγκριση της υπηρεσίας ιατρικής της εργασίας.
Άρθρο 50
Προσφυγές
Κάθε κράτος μέλος θεσπίζει τη διαδικασία προσφυγής κατά των πορισμάτων και αποφάσεων που λαμβάνονται σύμφωνα με τα άρθρα 46, 47 και 49.
Άρθρο 51
Προστασία των εξωτερικών εργαζομένων
1. Κάθε κράτος μέλος μεριμνά ώστε το σύστημα ακτινολογικής παρακολούθησης να εξασφαλίζει στους εξωτερικούς εργαζομένους προστασία ισοδύναμη με εκείνη των εκτιθέμενων εργαζομένων που απασχολούνται μόνιμα από την επιχείρηση.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η επιχείρηση είναι υπεύθυνη, άμεσα ή μέσω συμβατικών συμφωνιών με τον εργοδότη των εξωτερικών εργαζομένων, για τις πρακτικές πτυχές της προστασίας των εξωτερικών εργαζομένων από την ακτινοβολία οι οποίες είναι άμεσα συνδεδεμένες με τη φύση των δραστηριοτήτων τους στην επιχείρηση.
3. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι ως ελάχιστη απαίτηση, η επιχείρηση οφείλει:
α)
για τους εργαζομένους κατηγορίας Α που εισέρχονται σε ελεγχόμενες περιοχές, να εξακριβώνει ότι ο ενδιαφερόμενος εξωτερικός εργαζόμενος έχει χαρακτηριστεί κατάλληλος από ιατρική άποψη για τις δραστηριότητες που θα του ανατεθούν·
β)
να εξακριβώνει αν η ταξινόμηση του εξωτερικού εργαζόμενου είναι ενδεδειγμένη σε συνάρτηση με τις δόσεις που ενδέχεται αυτός να λάβει μέσα στην επιχείρηση·
γ)
για την είσοδο σε ελεγχόμενες περιοχές, να βεβαιώνεται ότι ο εξωτερικός εργαζόμενος, εκτός από τη βασική εκπαίδευση σε θέματα ακτινοπροστασίας, έχει λάβει ειδικές οδηγίες και ειδική κατάρτιση για τις ιδιομορφίες του χώρου εργασίας όσο και για τις διενεργούμενες δραστηριότητες σύμφωνα με τα στοιχεία γ) και δ) του άρθρου 15 παράγραφος 1·
δ)
για την είσοδο σε επιβλεπόμενες περιοχές, να βεβαιώνεται ότι ο εξωτερικός εργαζόμενος έχει λάβει οδηγίες εργασίας κατάλληλες ως προς τον κίνδυνο από την ακτινοβολία που απορρέει από τις πηγές και τις αντίστοιχες εργασίες, όπως απαιτείται από το στοιχείο γ) του άρθρου 36 παράγραφος 1·
ε)
να βεβαιώνεται ότι ο εξωτερικός εργαζόμενος διαθέτει τον αναγκαίο εξοπλισμό ατομικής προστασίας·
στ)
να βεβαιώνεται, επίσης, ότι ο εξωτερικός εργαζόμενος απολαύει ατομικής παρακολούθησης της έκθεσης κατάλληλης για τη φύση της δραστηριότητας και ότι υπόκειται στην ενδεχομένως αναγκαία λειτουργική δοσιμετρική παρακολούθηση·
ζ)
να εξασφαλίζει τη συμμόρφωση με το σύστημα προστασίας που ορίζεται στο Κεφάλαιο ΙΙΙ·
η)
για την είσοδο σε ελεγχόμενες περιοχές, να βεβαιώνεται για τη λήψη ή να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για την καταχώρηση, έπειτα από κάθε δραστηριότητα, των ακτινολογικών στοιχείων ατομικής παρακολούθησης της έκθεσης κάθε εξωτερικού εργαζομένου κατηγορίας Α, κατά την έννοια του Παραρτήματος Χ, τμήμα Β, σημείο 2.
4. Τα κράτη μέλη απαιτούν από τους εργοδότες των εξωτερικών εργαζομένων να εξασφαλίζουν, είτε άμεσα είτε μέσω συμβατικής συμφωνίας με την επιχείρηση, ότι η προστασία των εργαζομένων τους από την ακτινοβολία πραγματοποιείται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της παρούσας οδηγίας, και ιδίως ότι η επιχείρηση:
α)
εξασφαλίζει τη συμμόρφωση με το σύστημα προστασίας που ορίζεται στο Κεφάλαιο ΙΙΙ·
β)
εξασφαλίζει στον τομέα της ακτινοπροστασίας την πληροφόρηση και κατάρτιση που προβλέπουν τα στοιχεία α), β) και ε) του άρθρου 15 παράγραφος 1, και το άρθρο 15 παράγραφοι 2, 3 και 4·
γ)
εξασφαλίζει ότι οι εργαζόμενοί της υπόκεινται σε κατάλληλο υπολογισμό της έκθεσης και οι εργαζόμενοι κατηγορίας Α σε ιατρική παρακολούθηση, σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται στα άρθρα 39 και 41 έως 49·
δ)
εξασφαλίζει ότι τα ακτινολογικά δεδομένα ατομικής παρακολούθησης της έκθεσης κάθε εργαζομένου κατηγορίας Α κατά την έννοια του Παραρτήματος VIII, τμήμα Β, σημείο 1, επικαιροποιούνται συνεχώς στο σύστημα δεδομένων ατομικής ακτινολογικής παρακολούθησης που προβλέπεται στο στοιχείο δ) του άρθρου 44 παράγραφος 1.
5. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι όλοι οι εξωτερικοί εργαζόμενοι συμβάλλουν προσωπικά, στο βαθμό που είναι εφικτό, στην προστασία που πρέπει να τους παρέχεται από το σύστημα ακτινολογικής παρακολούθησης που προβλέπεται στην παράγραφο 1, με την επιφύλαξη των ευθυνών της επιχείρησης ή του εργοδότη.
Άρθρο 52
Εκθέσεις κατόπιν ειδικής άδειας
1. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίζουν ότι σε εξαιρετικές συνθήκες, οι οποίες αξιολογούνται κατά περίπτωση, εξαιρουμένων των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, η αρμόδια αρχή μπορεί, εφόσον είναι αναγκαίο προς εκτέλεση ορισμένων ειδικών εργασιών, να εγκρίνει, για ορισμένους εργαζομένους που προσδιορίζονται ονομαστικώς, ατομικές επαγγελματικές εκθέσεις μεγαλύτερες από τα όρια δόσης που ορίζονται από το άρθρο 9, υπό τον όρο ότι οι εκθέσεις αυτές θα περιορίζονται χρονικώς, καθώς και τοπικώς σε ορισμένους χώρους εργασίας, θα τηρούνται δε τα μέγιστα όρια έκθεσης που έχει ορίσει η αρμόδια αρχή για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Στις περιπτώσεις αυτές, λαμβάνονται υπόψη οι εξής όροι:
α)
σε εκθέσεις με ειδική άδεια επιτρέπεται να υποβάλλονται μόνον οι εργαζόμενοι της κατηγορίας Α, όπως ορίζονται από το άρθρο 40, ή τα πληρώματα διαστημικών οχημάτων·
β)
οι μαθητευόμενοι, οι σπουδαστές, οι έγκυοι εργαζόμενες και, εφόσον υπάρχει κίνδυνος πρόσληψης ή σωματικής ρύπανσης, οι γαλουχούσες εργαζόμενες αποκλείονται από κάθε τέτοια έκθεση·
γ)
οι επιχειρήσεις αιτιολογούν τις εκθέσεις αυτές εκ των προτέρων και τις συζητούν διεξοδικά με τους εργαζομένους, τους εκπροσώπους τους, την υπηρεσία ιατρικής της εργασίας και τον εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας·
δ)
στους οικείους εργαζομένους παρέχεται εκ των προτέρων ενημέρωση για τους συνεπόμενους κινδύνους και για τις προφυλάξεις που πρέπει να ληφθούν κατά τη συγκεκριμένη εργασία·
ε)
οι εργαζόμενοι έχουν συναινέσει·
στ)
όλες οι δόσεις οι σχετικές με τις εκθέσεις αυτές καταγράφονται χωριστά στον ιατρικό φάκελο που αναφέρει το άρθρο 48 και στον ατομικό φάκελο που αναφέρει το άρθρο 43.
2. Η υπέρβαση των ορίων δόσης λόγω έκθεσης κατόπιν ειδικής άδειας δεν συνιστά αναγκαστικά λόγο αποκλεισμού του εργαζομένου από τη συνήθη του απασχόληση ή μετάθεσης του εργαζομένου χωρίς τη συγκατάθεσή του.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η έκθεση πληρώματος διαστημικών οχημάτων άνω των ορίων δόσης αντιμετωπίζεται ως έκθεση κατόπιν ειδικής αδείας.
Άρθρο 53
Επαγγελματική έκθεση έκτακτης ανάγκης
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι επαγγελματικές εκθέσεις έκτακτης ανάγκης παραμένουν, ει δυνατόν, κάτω από τις τιμές των ορίων δόσεως που προβλέπονται στο άρθρο 9.
2. Για περιπτώσεις όπου η ανωτέρω προϋπόθεση δεν είναι εφικτή, ισχύουν οι ακόλουθοι όροι:
α)
θεσπίζονται επίπεδα αναφοράς για την επαγγελματική έκθεση έκτακτης ανάγκης, κατά κανόνα κάτω από μια ενεργό δόση των 100 mSv·
β)
σε εξαιρετικές περιπτώσεις, για τη διάσωση ζωών, την πρόληψη σοβαρών βλαβών της υγείας που προκαλούνται από την ακτινοβολία ή την πρόληψη καταστροφικών συνθηκών, δύναται να ορίζεται επίπεδο αναφοράς για μια ενεργό δόση από την εξωτερική ακτινοβολία εργαζομένων έκτακτης ανάγκης άνω των 100 mSv, αλλά που δεν υπερβαίνει τα 500 mSv·
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι έκτακτης ανάγκης που ενδέχεται να εργαστούν σε συνθήκες με πιθανή υπέρβαση της ενεργού δόσης των 100 mSv ενημερώνονται με σαφήνεια και πλήρως εκ των προτέρων σχετικά με τους κινδύνους που υφίστανται για την υγεία τους και τα διαθέσιμα μέτρα προστασίας, και αναλαμβάνουν την εργασία εθελοντικώς.
4. Σε περίπτωση επαγγελματικής έκθεσης έκτακτης ανάγκης, τα κράτη μέλη απαιτούν ακτινολογική παρακολούθηση των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης. Ανάλογα με τις περιστάσεις, διενεργείται ατομική παρακολούθηση ή εκτίμηση των ατομικών δόσεων.
5. Σε περίπτωση επαγγελματικής έκθεσης έκτακτης ανάγκης, τα κράτη μέλη απαιτούν να διενεργηθεί ειδική ιατρική παρακολούθηση των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης, όπως ορίζει το άρθρο 49, ανάλογα με τις περιστάσεις.
Άρθρο 54
Ραδόνιο στους χώρους εργασίας
1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν εθνικά επίπεδα αναφοράς για τις συγκεντρώσεις ραδονίου σε εσωτερικούς χώρους εργασίας. Τα επίπεδα αναφοράς για τον ετήσιο μέσο όρο της συγκέντρωσης ενεργότητας στην ατμόσφαιρα δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 300 Bq m-3, εκτός αν τούτο δικαιολογείται από τις επικρατούσες εθνικές συνθήκες.
2. Τα κράτη μέλη απαιτούν να εκτελούνται μετρήσεις ραδονίου:
α)
σε χώρους εργασίας εντός των περιοχών που έχουν καθοριστεί σύμφωνα με το άρθρο 103 παράγραφος 3, οι οποίες βρίσκονται στο ισόγειο ή στο υπόγειο, λαμβανομένων υπόψη παραμέτρων που περιέχονται στο εθνικό σχέδιο δράσης σύμφωνα με το σημείο 2 του Παραρτήματος XVΙΙΙ, καθώς και
β)
σε ειδικούς τύπους χώρων εργασίας που προσδιορίζονται στο εθνικό σχέδιο δράσης λαμβανομένου υπόψη του σημείου 3 του Παραρτήματος XVΙΙΙ.
3. Σε περιοχές εντός χώρων εργασίας, όπου οι συγκεντρώσεις ραδονίου (ως ετήσιος μέσος όρος), συνεχίζουν να υπερβαίνουν τα εθνικά επίπεδα αναφοράς, παρά τα ληφθέντα μέτρα σύμφωνα με την αρχή της βελτιστοποίησης που θεσπίζεται στο Κεφάλαιο ΙΙΙ, τα κράτη μέλη απαιτούν να γνωστοποιείται αυτή η κατάσταση σύμφωνα με το άρθρο 25 παράγραφος 2, εφαρμόζεται δε το άρθρο 35 παράγραφος 2.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VII
ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ
Άρθρο 55
Αιτιολόγηση
1. Από τις ιατρικές εκθέσεις πρέπει να προκύπτει επαρκής ωφέλεια αφού το σύνολο των δυνητικών ή θεραπευτικών ωφελημάτων, συμπεριλαμβανομένων των άμεσων ωφελημάτων για την υγεία του ανθρώπου και των ωφελημάτων για την κοινωνία, σταθμιστεί έναντι της ατομικής βλάβης που ενδέχεται να προκαλέσει η έκθεση, λαμβανομένων υπόψη της αποτελεσματικότητας, των ωφελημάτων και των κινδύνων των διαθέσιμων εναλλακτικών τεχνικών που έχουν μεν τον ίδιο στόχο αλλά δεν εκθέτουν σε ιοντίζουσα ακτινοβολία ή εκθέτουν λιγότερο.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι εφαρμόζεται η βασική αρχή που ορίζεται στην παράγραφο 1 και ότι ειδικότερα:
α)
τα νέα είδη πρακτικών που ενέχουν ιατρική έκθεση αιτιολογούνται προκαταβολικά πριν εφαρμοστούν γενικά,
β)
όλες οι ιατρικές εκθέσεις ατόμων αιτιολογούνται προκαταβολικά βάσει των στόχων της έκθεσης και των χαρακτηριστικών του συγκεκριμένου ατόμου.
γ)
όταν ένα είδος πρακτικής που συνεπάγεται ιατρική έκθεση δεν είναι εν γένει αιτιολογημένη, μια ειδική ατομική έκθεση του τύπου αυτού μπορεί να αιτιολογείται, ενδεχομένως, σε ειδικές περιπτώσεις οι οποίες πρέπει να αξιολογούνται και να τεκμηριώνονται κατά περίπτωση.
δ)
ο παραπέμπων και ο ιατρός, όπως ορίζουν τα κράτη μέλη, επιδιώκουν, εφόσον είναι εφικτό, να συγκεντρώνουν προηγούμενες διαγνωστικές πληροφορίες ή ιατρικά αρχεία σχετικά με την σχεδιαζόμενη έκθεση και εκτιμούν τα δεδομένα αυτά προκειμένου να αποφεύγονται οι περιττές εκθέσεις.
ε)
οι εκθέσεις για ιατρική ή βιοϊατρική έρευνα εξετάζονται από επιτροπή δεοντολογίας η οποία συστήνεται σύμφωνα με εθνικές διαδικασίες ή/και από την αρμόδια αρχή·
στ)
διενεργείται ειδική αιτιολόγηση των ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών που εκτελούνται στο πλαίσιο προγραμμάτων ιατρικής εξέτασης του πληθυσμού από την αρμόδια αρχή σε συνεργασία με τις κατάλληλες ιατρικές επιστημονικές ενώσεις ή τους κατάλληλους συναφείς φορείς.
ζ)
από την έκθεση των παρεχόντων φροντίδα πρέπει να προκύπτει επαρκής ωφέλεια, λαμβανομένων υπόψη των άμεσων ωφελημάτων για την υγεία των ασθενών, των πιθανών ωφελημάτων για τον παρέχοντα φροντίδα και τη βλάβη που δύναται να προκαλέσει η έκθεση.
η)
οποιαδήποτε ιατρική ακτινολογική διαδικασία σε ασυμπτωματικό άτομο η οποία εκτελείται για την έγκαιρη διάγνωση μιας ασθένειας εκτελείται στο πλαίσιο προγράμματος ιατρικής εξέτασης του πληθυσμού ή απαιτεί ειδική τεκμηριωμένη αιτιολόγηση για το συγκεκριμένο άτομο από τον ιατρό, κατόπιν συνεννόησης με τον παραπέμποντα, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές των σχετικών ιατρικών επιστημονικών ενώσεων και της αρμόδιας αρχής. Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στην ενημέρωση του ατόμου που υποβάλλεται σε ιατρική έκθεση κατά το άρθρο 56 παράγραφος 1.
Άρθρο 56
Βελτιστοποίηση
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι όλες οι δόσεις που οφείλονται σε ιατρική έκθεση ακτινοδιάγνωση και επεμβατική ακτινολογία καθώς και σε σκοπούς, σχεδιασμού, καθοδήγησης και επαλήθευσης πρέπει να διατηρούνται στα κατώτερα ευλόγως εφικτά επίπεδα που απαιτούνται για τη λήψη των απαραίτητων ιατρικών πληροφοριών, λαμβάνοντας υπόψη οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες.
Για όλες τις ιατρικές εκθέσεις ασθενών για ακτινοθεραπευτικούςσκοπούς οι εκθέσεις των όγκων-στόχων πρέπει να σχεδιάζονται σε ατομικό επίπεδο και η χορήγησή τους να επαληθεύεται δεόντως, λαμβανομένου υπόψη ότι οι δόσεις στους υπόλοιπους όγκους-μη στόχους και ιστούς πρέπει να διατηρούνται στα κατώτερα ευλόγως εφικτά επίπεδα σύμφωνα με τον ακτινοθεραπευτικό σκοπό της έκθεσης.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τον καθορισμό, τον τακτικό έλεγχο και τη χρήση διαγνωστικών επιπέδων αναφοράς για ακτινοδιαγνωστικές εξετάσεις λαμβάνοντας υπόψη τα συνιστώμενα ευρωπαϊκά διαγνωστικά επίπεδα αναφοράς, εάν υπάρχουν και, κατά περίπτωση, για διαδικασίες επεμβατικής ακτινολογίας, και τη διαθεσιμότητα κατευθυντήριων γραμμών για το σκοπό αυτόν.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν για κάθε έργο ιατρικής ή βιοϊατρικής και ιατρικής έρευνας, που ενέχει ιατρική έκθεση, ότι:
α)
οι ενδιαφερόμενοι συμμετέχουν εθελοντικά·
β)
τα άτομα αυτά ενημερώνονται για τους κινδύνους της έκθεσης·
γ)
καθορίζεται περιοριστικό επίπεδο δόσης για τα άτομα για τα οποία δεν αναμένεται άμεσο ιατρικό όφελος από την έκθεση αυτή·
δ)
στην περίπτωση ασθενών οι οποίοι δέχονται εθελοντικά να υποβληθούν σε πειραματική ιατρική πρακτική και οι οποίοι αναμένεται να έχουν διαγνωστικό ή θεραπευτικό όφελος από την πρακτική αυτή, ο ιατρός ή/και ο παραπέμπων προγραμματίζει τα επίπεδα των δόσεων σε ατομική βάση πριν πραγματοποιηθεί η έκθεση.
4. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η βελτιστοποίηση περιλαμβάνει την επιλογή εξοπλισμού, τη συνεχή παραγωγή επαρκών διαγνωστικών πληροφοριών ή θεραπευτικών αποτελεσμάτων, τις πρακτικές πτυχές των ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών, τη διασφάλιση ποιότητας και την αξιολόγηση και εκτίμηση των δόσεων σε ασθενείς ή την επαλήθευση της χορηγούμενης ραδιενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες.
5. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι:
α)
καθορίζονται περιοριστικά επίπεδα δόσης για την έκθεση των παρεχόντων φροντίδα, κατά περίπτωση·
β)
καθορίζονται κατάλληλες οδηγίες για την έκθεση των παρεχόντων φροντίδα.
6. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, στην περίπτωση ασθενών που υποβάλλονται σε θεραπεία ή διάγνωση με ραδιονουκλεΐδια, ο ιατρός ή η επιχείρηση, καθώς ορίζουν τα κράτη μέλη, παρέχει στον ασθενή ή τον εκπρόσωπό του πληροφορίες για τους κινδύνους που εγκυμονεί η ιοντίζουσα ακτινοβολία και κατάλληλες οδηγίες με στόχο τον περιορισμό των δόσεων στα άτομα που έρχονται σε επαφή με τον ασθενή στο κατώτερο ευλόγως εφικτό επίπεδο. Για θεραπευτικές διαδικασίες οι οδηγίες πρέπει να είναι έγγραφες.
Οι οδηγίες πρέπει να παρέχονται πριν από την έξοδο από το νοσοκομείο ή την κλινική ή παρόμοιο ίδρυμα.
Άρθρο 57
Ευθύνες
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι:
α)
κάθε ιατρική έκθεση λαμβάνει χώρα υπό την κλινική ευθύνη ενός ιατρού·
β)
ο ιατρός, ο εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής και όσοι νομιμοποιούνται να εκτελούν πρακτικές πτυχές κατά τις διαδικασίες ιατρικής έκθεσης συμμετέχουν, όπως καθορίζονται από τα κράτη μέλη, στη διαδικασία βελτιστοποίησης·
γ)
ο παραπέμπων και ο ιατρός συμμετέχουν, όπως καθορίζεται από τα κράτη μέλη, στη διαδικασία αιτιολόγησης των ιατρικών εκθέσεων ατόμων ·
δ)
εφόσον είναι πρακτικά εφικτό και προτού πραγματοποιηθεί η έκθεση, ο ιατρός ή ο παραπέμπων, καθώς ορίζουν τα κράτη μέλη, εξασφαλίζει ότι ο ασθενής ή ο εκπρόσωπός του λαμβάνει κατάλληλες πληροφορίες σχετικά με τα οφέλη και τους κινδύνους που σχετίζονται με τη δόση ακτινοβολίας από την ιατρική έκθεση. Παρόμοιες πληροφορίες καθώς και οδηγίες δίδονται στους παρέχοντες φροντίδα, σύμφωνα με το στοιχείο β) του άρθρου 56 παράγραφος 5.
2. Πρακτικές πτυχές των ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών δύνανται να ανατεθούν από την επιχείρηση ή τον ιατρό, κατά περίπτωση, σε ένα ή περισσότερα άτομα που έχουν δικαίωμα να ενεργούν για το σκοπό αυτόν σε έναν αναγνωρισμένο τομέα εξειδίκευσης.
Άρθρο 58
Διαδικασίες
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι:
α)
για κάθε τυποποιημένη ιατρική ακτινολογική διαδικασία καταρτίζονται γραπτά πρωτόκολλα για κάθε εξοπλισμό για σχετικές κατηγορίες ασθενών·
β)
οι πληροφορίες που αφορούν την έκθεση του ασθενούς αποτελούν μέρος της δήλωσης της ιατρικής ακτινολογικής διαδικασίας·
γ)
τίθενται στη διάθεση των παραπεμπόντων κατευθυντήριες γραμμές παραπομπής για σκοπούς ιατρικής απεικόνισης, λαμβανομένων υπόψη των δόσεων ακτινοβολίας·
δ)
στις ιατρικές ακτινολογικές πρακτικές συμμετέχει καταλλήλως εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής, ενώ το επίπεδο της συμμετοχής του είναι ανάλογο του ακτινολογικού κινδύνου που θέτει η πρακτική. Ειδικότερα:
i)
σε ακτινοθεραπευτικές πρακτικές πέραν των τυποποιημένων θεραπευτικών πρακτικών πυρηνικής ιατρικής, συμμετέχει στενά ένας εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής·
ii)
σε τυποποιημένες θεραπευτικές πρακτικές πυρηνικής ιατρικής, καθώς και σε ακτινοδιαγνωστικές πρακτικές και σε πρακτικές επεμβατικής ακτινολογίας, που συνεπάγονται υψηλές δόσεις όπως προβλέπονται στο στοιχείο γ) του άρθρου 61 παράγραφος 1, συμμετέχει ένας εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής·
iii)
σε άλλες ιατρικές ακτινολογικές πρακτικές που δεν καλύπτονται από τα στοιχεία α) και β), συμμετέχει ένας εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής, κατά περίπτωση, ώστε να παρέχει συμβουλές και οδηγίες σε ζητήματα σχετικά με την ακτινοπροστασία που αφορά την ιατρική έκθεση ·
ε)
οι αξιολογήσεις κλινικής πράξης διενεργούνται σύμφωνα με τις εθνικές διαδικασίες·
στ)
σε περίπτωση συστηματικής υπέρβασης των διαγνωστικών επιπέδων αναφοράς, διεξάγονται οι ενδεδειγμένοι τοπικοί έλεγχοι και λαμβάνονται άμεσα διορθωτικά μέτρα χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.
Άρθρο 59
Κατάρτιση και αναγνώριση
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι απαιτήσεις κατάρτισης και αναγνώρισης που προβλέπονται στα άρθρα 79, 14 και 18 να πληρούνται για τον ιατρό, τον εμπειρογνώμονα ιατρικής φυσικής και τα άτομα που αναφέρονται στο άρθρο 57 παράγραφος 2.
Άρθρο 60
Τεχνικός εξοπλισμός
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι:
α)
όλος ο χρησιμοποιούμενος ιατρικός ακτινολογικός εξοπλισμός ελέγχεται αυστηρά όσον αφορά την ακτινοπροστασία·
β)
η αρμόδια αρχή έχει στη διάθεσή της επικαιροποιημένη απογραφή του ιατρικού ακτινολογικού εξοπλισμού για κάθε ιατρική ακτινολογική εγκατάσταση·
γ)
η επιχείρηση εφαρμόζει κατάλληλα προγράμματα διασφάλισης της ποιότητας και διενεργεί εκτίμηση των δόσεων ή έλεγχο της χορηγούμενης ενεργότητας· και
δ)
πριν από την πρώτη κλινική χρήση του εξοπλισμού, πραγματοποιείται δοκιμή αποδοχής, στη συνέχεια δε, πραγματοποιούνται τακτικές δοκιμές επιδόσεων όπως και μετά από κάθε διαδικασία συντήρησης που ενδέχεται να επηρεάσει την απόδοση.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η αρμόδια αρχή μεριμνά ώστε η επιχείρηση να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για τη βελτίωση ανεπαρκών ή ελαττωματικών επιδόσεων του εν χρήσει ιατρικού ακτινολογικού εξοπλισμού. Επίσης, θέτουν ειδικά κριτήρια για την αποδοχή εξοπλισμού ώστε να είναι σαφές πότε χρειάζονται κατάλληλες διορθωτικές ενέργειες που μπορεί να κλιμακωθούν έως την παύση λειτουργίας του εξοπλισμού.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι:
α)
απαγορεύεται η χρήση εξοπλισμού ακτινοσκόπησης χωρίς τη χρήση συσκευής για τον αυτόματο έλεγχο του ρυθμού δόσης ή χωρίς τη χρήση ενισχυτή της εικόνας ή ισοδύναμης συσκευής,
β)
ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για ακτινοθεραπεία με εξωτερική πηγή ακτινοβόλησης με ονομαστική ενέργεια δέσμης η οποία υπερβαίνει το 1 MeV πρέπει να διαθέτει διάταξη για την επαλήθευση των βασικών παραμέτρων αγωγής. Ο εξοπλισμός που έχει εγκατασταθεί πριν από 6 Φεβρουαρίου 2018 μπορεί να εξαιρεθεί από αυτή την απαίτηση.
γ)
κάθε εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για την επεμβατική ακτινολογία διαθέτει διάταξη ή χαρακτηριστικό για την ενημέρωση του ιατρού και όσων εκτελούν πρακτικές πτυχές κατά τις ιατρικές διαδικασίες σχετικά με την ποσότητα ακτινοβολίας που παράγεται από τον εξοπλισμό κατά τη διαδικασία. Ο εξοπλισμός που έχει εγκατασταθεί πριν από 6 Φεβρουαρίου 2018 μπορεί να εξαιρεθεί από αυτή την απαίτηση.
δ)
κάθε εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για την επεμβατική ακτινολογία και την αξονική τομογραφία και κάθε νέος εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για σκοπούς σχεδιασμού, καθοδήγησης και επαλήθευσης, διαθέτει διάταξη ή χαρακτηριστικό για την ενημέρωση του ιατρού, στο τέλος της διαδικασίας, όσον αφορά τις σχετικές παραμέτρους για την εκτίμηση της δόσης του ασθενούς,
ε)
ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για την επεμβατική ακτινολογία και την αξονική τομογραφία διαθέτει την ικανότητα διαβίβασης των πληροφοριών που απαιτούνται βάσει της παραγράφου 3 στοιχείο δ) στο αρχείο της εξέτασης. Ο εξοπλισμός που έχει εγκατασταθεί πριν από 6 Φεβρουαρίου 2018 μπορεί να εξαιρεθεί από αυτή την απαίτηση,
στ)
με την επιφύλαξη των στοιχείων γ), δ) και ε) της παραγράφου 3, κάθε νέος ιατρικός ακτινοδιαγνωστικός εξοπλισμός που παράγει ιοντίζουσα ακτινοβολία, διαθέτει διάταξη ή ισοδύναμα μέσα για την ενημέρωση του ιατρού όσον αφορά τις σχετικές παραμέτρους για την εκτίμηση της δόσης του ασθενούς. Εφόσον απαιτείται, ο εξοπλισμός πρέπει να διαθέτει την ικανότητα διαβίβασης των πληροφοριών αυτών στο αρχείο της εξέταση.
Άρθρο 61
Ειδικές πρακτικές
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να χρησιμοποιούνται ο κατάλληλος ιατρικός ακτινολογικός εξοπλισμός, πρακτικές τεχνικές και συναφής εξοπλισμός για τις ιατρικές εκθέσεις
α)
παιδιών,
β)
στο πλαίσιο προγράμματος ιατρικής εξέτασης του πληθυσμού,
γ)
που ενέχουν υψηλές δόσεις στον ασθενή, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της επεμβατικής ακτινολογίας, της πυρηνικής ιατρικής, της αξονικής τομογραφίας ή της ακτινοθεραπείας.
Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται σε προγράμματα διασφάλισης της ποιότητας και στην εκτίμηση της δόσης ή στην επαλήθευση της χορηγούμενης ενεργότητας για τις πρακτικές αυτές.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι ιατροί και τα άτομα που αναφέρονται στο άρθρο 57 παράγραφος 2 τα οποία πραγματοποιούν τις αναφερόμενες στην παράγραφο 1 εκθέσεις λαμβάνουν κατάλληλη κατάρτιση σε αυτές τις ιατρικές ακτινολογικές πρακτικές, σύμφωνα με το άρθρο 18.
Άρθρο 62
Ειδική προστασία κατά την εγκυμοσύνη και το θηλασμό
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ο παραπέμπων ή ο ιατρός, κατά περίπτωση, να ερωτούν, όπως ορίζεται από τα κράτη μέλη, αν το άτομο που υποβάλλεται σε ιατρική έκθεση είναι έγκυος ή γαλουχεί, εκτός αν αυτό μπορεί να αποκλεισθεί για προφανείς λόγους ή δεν είναι σημαντικό για την ακτινολογική διαδικασία.
2. Εάν δεν είναι δυνατόν να αποκλεισθεί η εγκυμοσύνη και ανάλογα με το είδος της ιατρικής ακτινολογικής διαδικασίας, ιδίως δε όταν ακτινοβολούνται η κοιλιακή και η πυελική χώρα, πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην αιτιολόγηση, και ιδίως στον επείγοντα χαρακτήρα, και στη βελτιστοποίηση, λαμβάνοντας υπόψη τόσο το άτομο που κυοφορεί όσο και το κυοφορούμενο παιδί.
3. Στην περίπτωση ατόμου που γαλουχεί, στην πυρηνική ιατρική, ανάλογα με την ιατρική ακτινολογική διαδικασία, πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην αιτιολόγηση, και ιδίως στον επείγοντα χαρακτήρα και στη βελτιστοποίηση, λαμβάνοντας υπόψη τόσο το άτομο όσο και το παιδί.
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για την αύξηση της ενημέρωσης των ατόμων για τα οποία ισχύει το παρόν άρθρο, αναρτώντας, μεταξύ άλλων, ειδοποιήσεις σε κατάλληλα σημεία.
Άρθρο 63
Ακούσια έκθεση και έκθεση λόγω ατυχήματος
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε:
α)
να λαμβάνεται κάθε εύλογο μέτρο για την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας και του μεγέθους ακούσιας έκθεσης ή έκθεσης λόγω ατυχήματος ατόμων που υποβάλλονται σε ιατρική έκθεση ·
β)
στην περίπτωση ακτινοθεραπευτικών πρακτικών, το πρόγραμμα διασφάλισης της ποιότητας να περιλαμβάνει μελέτη του κινδύνου ακούσιας έκθεσης ή έκθεσης λόγω ατυχήματος·
γ)
για κάθε ιατρική έκθεση, η επιχείρηση να εφαρμόζει κατάλληλο σύστημααρχειακής καταγραφής και ανάλυσης των περιστατικών που ενέχουν ή δυνητικά ενέχουν έκθεση λόγω ατυχήματος ή ακούσια ιατρική έκθεση, ανάλογα με τον ακτινολογικό κίνδυνο που θέτει η πρακτική·
δ)
να λαμβάνονται μέτρα για την ενημέρωση του παραπέμποντος και του ιατρού καθώς και του ασθενούς ή του εκπροσώπου τους, σχετικά με κάθε σημαντική από κλινική άποψη ακούσια έκθεση ή έκθεση λόγω ατυχήματος και τα αποτελέσματα της ανάλυσης·
ε)
i)
η επιχείρηση να δηλώνει το συντομότερο δυνατόν στην αρμόδια αρχή την εμφάνιση σημαντικών περιστατικών, όπως τα έχει ορίσει η αρμόδια αρχή·
ii)
τα αποτελέσματα της έρευνας και τα διορθωτικά μέτρα για την αποφυγή τέτοιου είδους περιστατικών αναφέρονται στην αρμόδια αρχή εντός του χρονικού διαστήματος που ορίζουν τα κράτη μέλη,
στ)
να εφαρμόζονται μηχανισμοί για την έγκαιρη μετάδοση πληροφοριών σχετικά με την ακτινοπροστασία από την ιατρική έκθεση, βάσει των γνώσεων που έχουν αποκομιστεί από σημαντικά περιστατικά.
Άρθρο 64
Εκτιμήσεις των δόσεων του πληθυσμού
Τα κράτη μέλη μεριμνούν για τον προσδιορισμό των εκτιμήσεων κατανομής ατομικής δόσης λόγω ιατρικής έκθεσης για ακτινοδιαγνωστικούς και επεμβατικούς ακτινολογικούς σκοπούς λαμβάνοντας υπόψη, κατά περίπτωση, την ηλικιακή κατανομή και το φύλο του εκτιθέμενου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VIII
ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ
ΤΜΗΜΑ 1
Προστασία μελών του κοινού και μακροπρόθεσμη προστασία της υγείας υπό κανονικές συνθήκες
Άρθρο 65
Λειτουργική προστασία του κοινού
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η λειτουργική προστασία του κοινού υπό κανονικές συνθήκες έναντι πρακτικών για τις οποίες απαιτείται προηγούμενη άδεια, να περιλαμβάνει για τις σχετικές εγκαταστάσεις τα ακόλουθα:
α)
εξέταση και έγκριση της προτεινόμενης χωροθέτησης της εγκατάστασης από απόψεως ακτινοπροστασίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών δημογραφικών, μετεωρολογικών, γεωλογικών, υδρολογικών και οικολογικών συνθηκών·
β)
έγκριση λειτουργίας της εγκατάστασης για την οποία απαιτείται η παροχή της κατάλληλης προστασίας από οποιαδήποτε έκθεση ή ραδιενεργό ρύπανση που ενδέχεται να επεκταθεί πέρα από την περίμετρο της εγκατάστασης ή ραδιενεργό ρύπανση που ενδέχεται να επεκταθεί στο έδαφος κάτω από την εγκατάσταση·
γ)
εξέταση και έγκριση των σχεδίων για την απόρριψη των ραδιενεργών λυμάτων·
δ)
μέτρα για τον έλεγχο της πρόσβασης του κοινού στην εγκατάσταση.
2. Η αρμόδια αρχή θεσπίζει, κατά περίπτωση, εγκεκριμένα όρια στο πλαίσιο της έγκρισης απόρριψης καθώς και τις προϋποθέσεις για την απόρριψη ραδιενεργών λυμάτων, οι οποίες:
α)
λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα της βελτιστοποίησης της ακτινοπροστασίας·
β)
απηχούν τις ορθές πρακτικές για τη λειτουργία παρόμοιων εγκαταστάσεων.
Επιπλέον, οι εν λόγω εγκρίσεις απόρριψης λαμβάνουν υπόψη, κατά περίπτωση, τα αποτελέσματα γενικής εκτίμησης ελέγχου βάσει διεθνώς αναγνωρισμένων κατευθυντήριων γραμμών, όπου η εκτίμηση αυτή έχει ζητηθεί από κράτος μέλος προκειμένου να διασφαλιστεί ότι πληρούνται τα περιβαλλοντικά κριτήρια για τη μακροχρόνια προστασία της ανθρώπινης υγείας.
3. Για πρακτικές υποκείμενες σε καταχώριση, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την προστασία του κοινού υπό κανονικές συνθήκες μέσω κατάλληλων εθνικών κανονιστικών διατάξεων και κατευθυντηρίων γραμμών.
Άρθρο 66
Εκτίμηση των δόσεων για το κοινό
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ως προς τη λήψη μέτρων για την εκτίμηση των δόσεων για το κοινό από αδειοδοτημένες πρακτικές. Το εύρος των εν λόγω μέτρων καθορίζεται ανάλογα με το συνεπαγόμενο κίνδυνο έκθεσης.
2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ως προς τον καθορισμό των πρακτικών για τις οποίες πρέπει να διενεργηθεί εκτίμηση των δόσεων στο κοινό. Τα κράτη μέλη προσδιορίζουν τις πρακτικές αυτές για τις οποίες πρέπει να διενεργηθεί εκτίμηση με ρεαλιστικό τρόπο καθώς και τις πρακτικές εκείνες για τις οποίες αρκεί η εκτίμηση ελέγχου.
3. Για τη ρεαλιστική εκτίμηση των δόσεων σε μέλη του κοινού, η αρμόδια αρχή:
α)
καθορίζει ευλόγως την έκταση των ερευνών που πρέπει να διενεργηθούν και των πληροφοριών που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον εντοπισμό των αντιπροσωπευτικών ατόμων, λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές οδούς μεταφοράς των ραδιενεργών ουσιών·
β)
αποφασίζει σχετικά με την εύλογη συχνότητα παρακολούθησης των σχετικών παραμέτρων όπως καθορίζεται στο στοιχείο (α)·
γ)
εξασφαλίζει ότι οι εκτιμήσεις των δόσεων για το αντιπροσωπευτικό άτομο περιλαμβάνουν:
i)
την εκτίμηση των δόσεων που οφείλονται σε εξωτερική ακτινοβόληση, με ένδειξη, κατά περίπτωση, του τύπου της συγκεκριμένης ακτινοβολίας·
ii)
την εκτίμηση της πρόσληψης ραδιονουκλεϊδίων, με ένδειξη της φύσης τους και, κατά περίπτωση, της φυσικής και χημικής τους κατάστασης, καθώς και τον προσδιορισμό των συγκεντρώσεων ενεργότητάς τους στα τρόφιμα και το πόσιμο νερό ή άλλα σχετικά στοιχεία του περιβάλλοντος·
iii)
την εκτίμηση των δόσεων που ενδέχεται να λάβει το αντιπροσωπευτικό άτομο, όπως καθορίζεται στο στοιχείο (α)·
δ)
απαιτούν την τήρηση αρχείων και τη διάθεσή τους κατόπιν αιτήσεως σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη σε σχέση με τις μετρήσεις εξωτερικής έκθεσης και ραδιενεργού ρύπανσης, τις εκτιμήσεις πρόσληψης ραδιονουκλεϊδίων και τα αποτελέσματα της εκτίμησης των δόσεων που λαμβάνει το αντιπροσωπευτικό άτομο.
Άρθρο 67
Παρακολούθηση της απόρριψης ραδιενεργών ουσιών
1. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση που φέρει την ευθύνη για πρακτικές για τις οποίες παρέχεται έγκριση απόρριψης να παρακολουθεί καταλλήλως ή, ανάλογα με την περίπτωση, να αξιολογεί τα ραδιενεργά αέρια ή τα υγρά απόβλητα που απορρίπτονται στο περιβάλλον κατά τη συνήθη λειτουργία της και να αναφέρει τα αποτελέσματα της παρακολούθησης στην αρμόδια αρχή.
2. Τα κράτη μέλη απαιτούν από κάθε επιχείρηση που είναι υπεύθυνη για κάποιον πυρηνικό αντιδραστήρα ή εγκατάσταση επανεπεξεργασίας να παρακολουθεί τις απορρίψεις ραδιενεργών ουσιών και να τις αναφέρει σύμφωνα με τυποποιημένη πληροφόρηση.
Άρθρο 68
Καθήκοντα της επιχείρησης
Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση να εκτελεί τα ακόλουθα καθήκοντα:
α)
επίτευξη και διατήρηση βέλτιστου επιπέδου προστασίας μελών του κοινού·
β)
έγκριση λειτουργίας κατάλληλου εξοπλισμού και μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση και την εκτίμηση της έκθεσης μελών του κοινού και της ραδιενεργού ρύπανσης του περιβάλλοντος·
γ)
έλεγχος της αποτελεσματικότητας και συντήρηση του εξοπλισμού που αναφέρεται στο στοιχείο (β) και εξασφάλιση τακτικής βαθμονόμησης των οργάνων μέτρησης·
δ)
αίτηση παροχής συμβουλής από εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας για την εκτέλεση των καθηκόντων που αναφέρονται στα στοιχεία (α), (β) και (γ).
ΤΜΗΜΑ 2
Καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης
Άρθρο 69
Αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης
1. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση να γνωστοποιεί στην αρμόδια αρχή αμέσως οποιαδήποτε κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε σχέση με πρακτικές για τις οποίες είναι υπεύθυνη και να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη μείωση των συνεπειών.
2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, σε περίπτωση κατάστασης έκτακτης ανάγκης στο έδαφός τους, η επιχείρηση να πραγματοποιεί μια αρχική προσωρινή εκτίμηση των περιστάσεων και των συνεπειών της εν λόγω κατάστασης και να παρέχει υποστήριξη εφαρμόζοντας μέτρα προστασίας.
3. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να προβλέπονται μέτρα προστασίας αναφορικά με:
α)
την πηγή ακτινοβολίας για να μειωθεί ή να σταματήσει η ακτινοβόληση, καθώς και η έκλυση ραδιονουκλεϊδίων,
β)
το περιβάλλον, για να μειωθεί η έκθεση σε ανθρώπους, η οποία προκύπτει από ραδιενεργές ουσίες μέσω σχετικών οδών έκθεσης,
γ)
τα άτομα, για τη μείωση της έκθεσής τους.
4. Σε περίπτωση κατάστασης έκτακτης ανάγκης από ακτινοβολίες εντός ή εκτός του εδάφους του, κάθε κράτος μέλος απαιτεί:
α)
την οργάνωση κατάλληλων μέτρων προστασίας, λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών χαρακτηριστικών της κατάστασης έκτακτης ανάγκης και σύμφωνα με τη στρατηγική βελτιστοποιημένης προστασίας ως μέρος του σχεδίου αντιμετώπισης της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, βάσει της οποίας τα στοιχεία που πρέπει να περιλαμβάνει ένα σχέδιο αντιμετώπισης κατάστασης έκτακτης ανάγκης αναφέρονται στο τμήμα Β του Παραρτήματος ΧΙ·
β)
την αξιολόγηση και την καταγραφή των συνεπειών της κατάστασης έκτακτης ανάγκης από ακτινοβολίες και της αποτελεσματικότητας των μέτρων προστασίας.
5. Τα κράτη μέλη, εάν απαιτείται από τις περιστάσεις, εξασφαλίζουν τη λήψη μέτρων οργάνωσης της ιατρικής θεραπείας των πληγέντων.
Άρθρο 70
Ενημέρωση του κοινού που ενδέχεται να πληγεί σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε τα μέλη του κοινού που ενδέχεται να πληγούν σε περίπτωση έκτακτου κινδύνου να ενημερώνονται για τα μέτρα προστασίας της υγείας που εφαρμόζονται στην περίπτωσή τους και για τη συμπεριφορά που θα πρέπει να ακολουθήσουν σε περίπτωση τέτοιου έκτακτου κινδύνου.
2. Οι παρεχόμενες πληροφορίες αφορούν τουλάχιστον τα στοιχεία που περιέχονται στο τμήμα Α του Παραρτήματος ΧΙΙ.
3. Οι πληροφορίες αυτές γνωστοποιούνται στα μέλη του κοινού για τα οποία γίνεται λόγος στην παράγραφο 1 χωρίς να χρειάζεται να το ζητήσουν.
4. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι πληροφορίες να επικαιροποιούνται και να διανέμονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα και όποτε αυτές υφίστανται σημαντικές αλλαγές. Οι πληροφορίες αυτές είναι διαρκώς διαθέσιμες στο κοινό.
Άρθρο 71
Ενημέρωση μελών του κοινού που πλήττονται πραγματικά σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, όταν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης λαμβάνει χώρα, τα μέλη του κοινού που πραγματικά πλήττονται να ενημερώνονται άμεσα σχετικά με τα δεδομένα της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν και, κατά περίπτωση, τα μέτρα προστασίας της υγείας που εφαρμόζονται για τα εν λόγω άτομα.
2. Οι παρεχόμενες πληροφορίες καλύπτουν τα σημεία που παρατίθενται στο τμήμα Β του Παραρτήματος ΧΙΙ ανάλογα με τον τύπο της κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
ΤΜΗΜΑ 3
Κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης
Άρθρο 72
Πρόγραμμα περιβαλλοντικής παρακολούθησης
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη θέσπιση κατάλληλου προγράμματος περιβαλλοντικής παρακολούθησης.
Άρθρο 73
Ρυπασμένες περιοχές
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι στρατηγικές βελτιστοποιημένης προστασίας για τη διαχείριση ρυπασμένων περιοχών να περιλαμβάνουν, κατά περίπτωση, τα ακόλουθα:
α)
στόχους, οι οποίοι συμπεριλαμβάνουν μακροπρόθεσμους σκοπούς της στρατηγικής και αντίστοιχα επίπεδα αναφοράς, σύμφωνα με το άρθρο 7·
β)
την οριοθέτηση των περιοχών που έχουν πληγεί και τον εντοπισμό των πληγέντων μελών του κοινού·
γ)
τη μελέτη της ανάγκης για μέτρα προστασίας και του εύρους των εν λόγω μέτρων που πρέπει να εφαρμόζονται στις πληγείσες περιοχές και τα πληγέντα μέλη του κοινού·
δ)
τη μελέτη της ανάγκης πρόληψης ή ελέγχου της πρόσβασης στις πληγείσες περιοχές ή της επιβολής περιορισμών στις συνθήκες διαβίωσης στις περιοχές αυτές·
ε)
την εκτίμηση της έκθεσης διαφόρων ομάδων του πληθυσμού και την εκτίμηση των μέσων που έχουν στη διάθεσή τους τα άτομα για να ελέγχουν την έκθεσή τους.
2. Για τις περιοχές μακροχρόνιας υπολειπόμενης ρύπανσης στις οποίες το κράτος μέλος έχει αποφασίσει να επιτρέψει την διαμονή και την επανέναρξη των κοινωνικών και οικονομικών δραστηριοτήτων, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν, σε διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, την εφαρμογή μέτρων που είναι απαραίτητα για το συνεχή έλεγχο της έκθεσης με στόχο τη δημιουργία συνθηκών διαβίωσης που δύναται να θεωρούνται κανονικές, συμπεριλαμβανομένων των ακόλουθων μέτρων:
α)
καθορισμός κατάλληλων επιπέδων αναφοράς,
β)
δημιουργία υποδομής για την υποστήριξη συνεχιζόμενων προστατευτικών μέτρων αυτοβοήθειας στις πληγείσες περιοχές, όπως παροχή πληροφοριών, συμβουλών και παρακολούθηση·
γ)
κατά περίπτωση, μέτρα αποκατάστασης,
δ)
κατά περίπτωση, οριοθετημένες περιοχές.
Άρθρο 74
Έκθεση σε ραδόνιο μέσα σε κτίρια
1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν εθνικά επίπεδα αναφοράς για τις συγκεντρώσεις ραδονίου μέσα σε κτίρια, τα οποία δεν πρέπει να υπερβαίνουν, κατά μέσο όρο ετησίως, τα 300 Bq m-3.
2. Σύμφωνα με το εθνικό σχέδιο δράσης του άρθρου 103, τα κράτη μέλη προωθούν μέτρα για τον εντοπισμό κατοικιών με συγκεντρώσεις ραδονίου (κατά μέσο όρο ετησίως) που υπερβαίνουν το επίπεδο αναφοράς και για την κατά περίπτωση ενθάρρυνση, με τεχνικά ή άλλα μέσα, μέτρων μείωσης της συγκέντρωσης ραδονίου μέσα στις κατοικίες αυτές.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη διάθεση πληροφοριών σε τοπικό και εθνικό επίπεδο σχετικά με την έκθεση στο ραδόνιο μέσα στα κτίρια και τους συνεπαγόμενους κινδύνους για την υγεία, σχετικά με τη σημασία της εκτέλεσης μετρήσεων του ραδονίου και σχετικά με τα διαθέσιμα τεχνικά μέσα για τη μείωση των υφιστάμενων συγκεντρώσεων ραδονίου.
Άρθρο 75
Ακτινοβολία γάμμα από οικοδομικά υλικά
1. Το επίπεδο αναφοράς που ισχύει για την εξωτερική έκθεση μέσα σε κτίρια σε ακτίνες γάμμα που εκπέμπονται από οικοδομικά υλικά, επιπροσθέτως της εξωτερικής έκθεσης σε υπαίθριο χώρο, είναι 1 mSv ανά έτος.
2. Για τα οικοδομικά υλικά τα οποία αναγνωρίζονται από τα κράτη μέλη ως ανησυχητικά υλικά από απόψεως ακτινοπροστασίας, λαμβανομένου υπόψη του ενδεικτικού καταλόγου υλικών του Παραρτήματος ΧΙΙΙ αναφορικά με την ακτινοβολία γάμμα που εκπέμπουν, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε προτού τα υλικά αυτά διατεθούν στην αγορά:
α)
να προσδιοριστούν οι συγκεντρώσεις ενεργότητας των ραδιονουκλεϊδίων του Παραρτήματος VΙΙΙ και
β)
να παρασχεθούν στην αρμόδια αρχή κατόπιν αιτήσεως πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα των μετρήσεων και τον αντίστοιχο δείκτη συγκέντρωσης ενεργότητας καθώς και άλλους συναφείς παράγοντες, όπως ορίζεται στο Παράρτημα VΙΙΙ.
3. Για αναγνωρισμένους σύμφωνα με την παράγραφο 2 τύπους οικοδομικών υλικών που ενδέχεται να προκαλέσουν δόσεις άνω του επιπέδου αναφοράς, τα κράτη μέλη αποφασίζουν τη λήψη κατάλληλων μέτρων, τα οποία ενδέχεται να περιλαμβάνουν ειδικές απαιτήσεις στους αντίστοιχους οικοδομικούς κανονισμούς ή περιορισμούς στην επιδιωκόμενη χρήση των εν λόγω υλικών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IX
ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΡΜΟΔΙΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
ΤΜΗΜΑ 1
Θεσμική Υποδομή
Άρθρο 76
Αρμόδια αρχή
1. Τα κράτη μέλη ορίζουν αρμόδια αρχή για τη διεκπεραίωση των καθηκόντων στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας. Μεριμνούν ώστε η αρμόδια αρχή:
α)
να είναι λειτουργικώς χωριστή από οποιονδήποτε άλλο φορέα ή οργανισμό που σχετίζεται με την προώθηση ή χρήση πρακτικών στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας, ώστε να διασφαλίζεται η ουσιαστική ανεξαρτησία της από αθέμιτη επιρροή στην κανονιστική λειτουργία της.
β)
να έχει τις κατά νόμο εξουσίες και τους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους που είναι αναγκαίοι για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της.
2. Όταν ένα κράτος μέλος διαθέτει περισσότερες από μία αρμόδιες αρχές για δεδομένο τομέα αρμοδιότητος, ορίζει ένα σημείο επαφής για την επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές άλλων κρατών μελών. Όταν δεν είναι ευλόγως εφικτό να καταγραφούν όλα τα προαναφερθέντα σημεία επαφής για διαφόρους τομείς αρμοδιότητος, τα κράτη μέλη δύνανται να ορίζουν ένα ενιαίο σημείο επαφής.
3. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή το όνομα και τη διεύθυνση των σημείων επαφής και τους αντίστοιχους τομείς αρμοδιότητάς τους ώστε να καθίσταται δυνατή έγκαιρη επικοινωνία, εφόσον απαιτείται, με τις οικείες αρχές.
4. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή κάθε τροποποίηση των πληροφοριών που προβλέπεται στην παράγραφο 3.
5. Η Επιτροπή διαβιβάζει τις πληροφορίες που προβλέπονται στις παραγράφους 3 και 4 σε όλα τα σημεία επαφής ενός κράτους μέλους και τις δημοσιεύει κατά περιόδους, και πάντως τουλάχιστον ανά διετία, στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 77
Διαφάνεια
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι πληροφορίες σε σχέση με την αιτιολόγηση των κατηγοριών ή τύπων πρακτικών, τη ρύθμιση των πηγών ακτινοβολίας και της ακτινοπροστασίας, να διατίθενται στις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους, τα μέλη του κοινού, καθώς και στους ασθενείς και άλλα άτομα που υποβάλλονται σε ιατρική έκθεση. Η υποχρέωση αυτή περιλαμβάνει την εξασφάλιση ότι η αρμόδια αρχή παρέχει ενημέρωση σχετικά με τα πεδία αρμοδιότητάς της. Η ενημέρωση καθίσταται διαθέσιμη σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και τις διεθνείς υποχρεώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή δεν θέτει σε κίνδυνο άλλα συμφέροντα, όπως μεταξύ άλλων την ασφάλεια, όπως αναγνωρίζονται από την εθνική νομοθεσία ή τις διεθνείς υποχρεώσεις.
Άρθρο 78
Ενημέρωση σχετικά με τον εξοπλισμό
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε κάθε επιχείρηση που αποκτά εξοπλισμό περιέχοντα πηγές ακτινοβολίας ή γεννήτρια ακτινοβολίας να λαμβάνει κατάλληλες πληροφορίες σχετικά με τους δυνητικούς ραδιολογικούς κινδύνους και την ορθή χρήση, έλεγχο και συντήρηση, καθώς και απόδειξη ότι ο σχεδιασμός επιτρέπει τον περιορισμό των εκθέσεων στο ευλόγως χαμηλότερο εφικτό επίπεδο.
2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε κάθε επιχείρηση που αποκτά ραδιολογικό ιατρικό εξοπλισμό να λαμβάνει κατάλληλες πληροφορίες σχετικά με την εκτίμηση κινδύνου για τους ασθενείς και για τα διαθέσιμα στοιχεία της κλινικής αξιολόγησης.
Άρθρο 79
Αναγνώριση υπηρεσιών και εμπειρογνωμόνων
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την εφαρμογή μέτρων για την αναγνώριση:
α)
υπηρεσιών ιατρικής της εργασίας·
β)
υπηρεσιών δοσιμετρίας·
γ)
εμπειρογνωμόνων ακτινοπροστασίας·
δ)
εμπειρογνωμόνων ιατρικής φυσικής.
Τα κράτη μέλη μεριμνούν για την εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων ώστε να εξασφαλίζεται η συνέχεια της τεχνογνωσίας των εν λόγω υπηρεσιών και εμπειρογνωμόνων.
Ενδεχομένως, τα κράτη μέλη μπορούν να λάβουν μέτρα για την αναγνώριση των υπευθύνων ακτινοπροστασίας.
2. Τα κράτη μέλη προσδιορίζουν τις απαιτήσεις αναγνώρισης και τις κοινοποιούν στην Επιτροπή.
3. Η Επιτροπή καθιστά διαθέσιμες στα κράτη μέλη τις πληροφορίες που λαμβάνει σύμφωνα με την παράγραφο 2.
Άρθρο 80
Υπηρεσίες ιατρικής της εργασίας
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι υπηρεσίες ιατρικής της εργασίας διενεργούν την ιατρική παρακολούθηση των εκτιθέμενων εργαζομένων, σύμφωνα με το Κεφάλαιο VI, όσον αφορά την έκθεσή τους σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες και την καταλληλότητά τους για τις εργασίες που τους ανατίθενται σχετικά με ιοντίζουσες ακτινοβολίες.
Άρθρο 81
Υπηρεσίες δοσιμετρίας
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι υπηρεσίες δοσιμετρίαςνα προσδιορίζουν τις εσωτερικές ή εξωτερικές δόσεις σε εκτιθέμενους εργαζομένους βάσει ατομικής παρακολούθησης με στόχο την καταγραφή της δόσης σε συνεργασία με την επιχείρηση και στην περίπτωση των εξωτερικών εργαζομένων, με τον εργοδότη ή, κατά περίπτωση, με την υπηρεσία ιατρικής της εργασίας.
Άρθρο 82
Εμπειρογνώμονας ακτινοπροστασίας
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ο εμπειρογνώμονας ακτινοπροστασίας να παρέχει κατάλληλες συμβουλές στην επιχείρηση σε θέματα σχετικά με τη συμμόρφωση με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις, όσον αφορά την επαγγελματική έκθεση και την έκθεση του κοινού.
2. Οι συμβουλές του εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας καλύπτουν, εφόσον απαιτείται και μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα θέματα:
α)
βελτιστοποίηση και θέσπιση κατάλληλων περιορισμών δόσης·
β)
σχέδια για νέες εγκαταστάσεις και την έγκριση λειτουργίας νέων ή τροποποιημένων πηγών ακτινοβολίας σε σχέση με οποιουσδήποτε σχεδιαστικά μέτρα, σχεδιαστικά χαρακτηριστικά, χαρακτηριστικά ασφαλείας και διατάξεις προειδοποίησης σχετικά με την ακτινοπροστασία·
γ)
ταξινόμηση των ελεγχόμενων και επιβλεπόμενων περιοχών·
δ)
ταξινόμηση εργαζομένων·
ε)
χώρος εργασίας και προγράμματα ατομικής παρακολούθησης και σχετική ατομική δοσιμετρία·
στ)
κατάλληλα όργανα παρακολούθησης της ακτινοβολίας·
ζ)
διασφάλιση της ποιότητας·
η)
πρόγραμμα περιβαλλοντικής παρακολούθησης·
θ)
μέτρα για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων·
ι)
μέτρα πρόληψης ατυχημάτων και συμβάντων·
ια)
ετοιμότητα και αντιμετώπιση καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης·
ιβ)
προγράμματα κατάρτισης και εκ νέου κατάρτισης των εκτιθέμενων εργαζομένων·
ιγ)
έρευνα και ανάλυση των ατυχημάτων και συμβάντων και κατάλληλες επανορθωτικές ενέργειες·
ιδ)
συνθήκες απασχόλησης εγκύων και γαλουχουσών εργαζομένων·
ιε)
προετοιμασία της κατάλληλης τεκμηρίωσης όπως εκ των προτέρων εκτιμήσεων κινδύνου και γραπτών διαδικασιών.
3. Ο εμπειρογνώμονας ακτινοπροστασίας οφείλει, εφόσον απαιτείται, να λειτουργεί ως σύνδεσμος με τον εμπειρογνώμονα ιατρικής φυσικής.
4. Στον εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας μπορεί να ανατεθούν, εφόσον προβλέπεται από την εθνική νομοθεσία, τα καθήκοντα της ακτινοπροστασίας των εργαζομένων και μελών του κοινού.
Άρθρο 83
Εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής
1. Τα κράτη μέλη απαιτούν από τον εμπειρογνώμονα ιατρικής φυσικής να ενεργεί ή να παρέχει εξειδικευμένες συμβουλές, κατά περίπτωση, επί θεμάτων που αφορούν την ακτινοφυσική για την εφαρμογή των απαιτήσεων του Κεφαλαίου VII και του άρθρου 22 παράγραφος 4 στοιχείο (γ) της παρούσας οδηγίας.
2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ανάλογα με την ιατρική ακτινολογική πρακτική, ο εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής να αναλαμβάνει την ευθύνη της δοσιμετρίας, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών μετρήσεων για την εκτίμηση της δόσης που χορηγείται στον ασθενή και άλλα άτομα που υποβάλλονται σε ιατρική έκθεση, να παρέχει συμβουλές για τον ιατρικό ακτινολογικό εξοπλισμό και να συμβάλει ιδίως στα εξής:
α)
στη βελτιστοποίηση της προστασίας ασθενών και άλλων ατόμων που υποβάλλονται σε ιατρική έκθεση από την ακτινοβολία, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής και χρήσης διαγνωστικών επιπέδων αναφοράς·
β)
στον καθορισμό και την εκτέλεση της διασφάλισης της ποιότητας του ιατρικού ακτινολογικού εξοπλισμού·
γ)
στον έλεγχο αποδοχής του ιατρικού ακτινολογικού εξοπλισμού·
δ)
στην κατάρτιση των τεχνικών προδιαγραφών για τον ιατρικό ακτινολογικό εξοπλισμό και το σχεδιασμό των εγκαταστάσεων·
ε)
στην επιτήρηση των ιατρικών ακτινολογικών εγκαταστάσεων·
στ)
στην ανάλυση περιστατικών που συνεπάγονται ή ενδεχομένως συνεπάγονται έκθεση λόγω ατυχήματος ή ακούσια ιατρική έκθεση ·
ζ)
στην επιλογή του απαιτούμενου εξοπλισμού για την εκτέλεση μετρήσεων ακτινοπροστασίας·
η)
στην κατάρτιση ιατρών και άλλου προσωπικού στις σχετικές πτυχές της ακτινοπροστασίας.
3. Ο εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής οφείλει, εφόσον απαιτείται, να λειτουργεί ως σύνδεσμος με τον εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας.
Άρθρο 84
Υπεύθυνος ακτινοπροστασίας
1. Τα κράτη μέλη αποφασίζουν σε ποιες πρακτικές είναι απαραίτητος ο διορισμός υπευθύνου ακτινοπροστασίας για την επιτήρηση ή την εκτέλεση καθηκόντων ακτινοπροστασίας εντός μιας επιχείρησης. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι επιχειρήσεις να παρέχουν στους υπευθύνους ακτινοπροστασίας τα μέσα που είναι απαραίτητα για την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Ο υπεύθυνος ακτινοπροστασίας υποβάλλει αναφορά απευθείας στην επιχείρηση. Τα κράτη μέλη δύνανται να απαιτήσουν από τους εργοδότες των εξωτερικών εργαζομένων να διορίσουν υπεύθυνο ακτινοπροστασίας, ανάλογα με τις ανάγκες, για την επιτήρηση ή την εκτέλεση των σχετικών καθηκόντων ακτινοπροστασίας στο βαθμό που αφορούν την προστασία των εργαζομένων τους.
2. Ανάλογα με τη φύση της εργασίας, τα καθήκοντα του υπευθύνου ακτινοπροστασίας στο πλαίσιο της παρεχόμενης συνδρομής στην επιχείρηση μπορεί να περιλαμβάνουν τα εξής:
α)
να εξασφαλίζει ότι η εργασία που συνεπάγεται ακτινοβολία εκτελείται σύμφωνα με τις απαιτήσεις τυχόν καθορισμένων διαδικασιών ή τοπικών κανόνων·
β)
να επιβλέπει την εφαρμογή του προγράμματος παρακολούθησης του χώρου εργασίας·
γ)
να τηρεί κατάλληλο αρχείο για όλες τις πηγές ακτινοβολίας·
δ)
να εκτελεί περιοδικές εκτιμήσεις της κατάστασης των αντίστοιχων συστημάτων ασφάλειας και προειδοποίησης·
ε)
να επιβλέπει την εφαρμογή του προγράμματος ατομικής παρακολούθησης·
στ)
να επιβλέπει την εφαρμογή του προγράμματος παρακολούθησης της υγείας·
ζ)
να ενημερώνει τους νέους υπαλλήλους καταλλήλως για τους τοπικούς κανόνες και διαδικασίες·
η)
να παρέχει συμβουλές και σχόλια επί των σχεδίων εργασίας·
θ)
να καταρτίζει σχέδια εργασίας·
ι)
να υποβάλλει αναφορές στην τοπική διοίκηση·
ια)
να συμμετέχει στους μηχανισμούς πρόληψης, ετοιμότητας και αντιμετώπισης καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης·
ιβ)
να παρέχει ενημέρωση και κατάρτιση στους εκτιθέμενους εργαζομένους·
ιγ)
να λειτουργεί ως σύνδεσμος με τον εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας.
3. Τα καθήκοντα του υπευθύνου ακτινοπροστασίας δύναται να εκτελούνται από μονάδα ακτινοπροστασίας που δημιουργείται εντός μιας επιχείρησης ή από εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας.
ΤΜΗΜΑ 2
Έλεγχος πηγών ραδιενέργειας
Άρθρο 85
Γενικές απαιτήσεις για έκθετες πηγές
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να λαμβάνονται μέτρα για τη διατήρηση των έκθετων πηγών υπό έλεγχο όσον αφορά τη θέση, τη χρήση και, όταν δεν είναι πλέον απαραίτητες, την ανακύκλωση ή την απόρριψή τους.
2. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση, κατά περίπτωση και στο βαθμό που είναι εφικτό, να τηρεί αρχεία για τις έκθετες πηγές υπό την ευθύνη της, όπως και για τη θέση τους, τη μεταφορά, τη διάθεση και την απόρριψή τους.
3. Τα κράτη μέλη απαιτούν από κάθε επιχείρηση που διαθέτει έκθετη ραδιενεργή πηγή να ενημερώνει αμέσως την αρμόδια αρχή σχετικά με κάθε απώλεια, κλοπή, σημαντική διαρροή ή μη εξουσιοδοτημένη χρήση ή έκλυση.
Άρθρο 86
Γενικές απαιτήσεις για κλειστές πηγές
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να λαμβάνονται μέτρα για τη διατήρηση των κλειστών πηγών υπό έλεγχο όσον αφορά τη θέση, τη χρήση και, όταν δεν είναι πλέον απαραίτητες, την ανακύκλωση ή την απόρριψή τους.
2. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση να τηρεί αρχεία για κάθε κλειστή πηγή υπό την ευθύνη της, καθώς και για τη θέση της, τη μεταφορά και την απόρριψή της.
3. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν σύστημα που τους επιτρέπει να ενημερώνονται καταλλήλως σχετικά με κάθε μεταφορά κλειστών πηγών υψηλής ενεργότητας και, κατά περίπτωση, για κάθε επιμέρους μεταφορά κλειστών πηγών.
4. Τα κράτη μέλη απαιτούν από κάθε επιχείρηση που διαθέτει κλειστή πηγή να ενημερώνει αμέσως την αρμόδια αρχή σχετικά με κάθε απώλεια, σημαντική διαρροή, κλοπή ή μη εξουσιοδοτημένη χρήση κλειστής πηγής.
Άρθρο 87
Απαιτήσεις ελέγχου κλειστών πηγών υψηλής ενεργότητας
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι, πριν από την έκδοση έγκρισης για πρακτικές που περιλαμβάνουν μια κλειστή πηγή υψηλής ενεργότητας:
α)
λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα για την ασφαλή διαχείριση και τον έλεγχο των πηγών, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που αυτές καθίστανται εκτός χρήσης. Τα εν λόγω μέτρα δύναται να προβλέπουν τη μεταφορά των εκτός χρήσης κλειστών πηγών στον προμηθευτή ή την τοποθέτησή τους σε μια εγκατάσταση απόρριψης ή αποθήκευσης ή την υποχρέωση του κατασκευαστή ή του προμηθευτή να τις παραλάβει·
β)
έχει ληφθεί η δέουσα πρόνοια, με την παροχή χρηματικής ασφάλειας ή με ισοδύναμο μέσο ανάλογο με την εν λόγω πηγή, για την ασφαλή διαχείριση των πηγών όταν αυτές καθίστανται εκτός χρήσης, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης κατά την οποία η επιχείρηση καθίσταται αφερέγγυα ή παύει τις δραστηριότητές της.
Άρθρο 88
Ειδικές απαιτήσεις για τη χορήγηση άδειας για κλειστές πηγές υψηλής ενεργότητας
Πέραν των γενικών απαιτήσεων χορήγησης άδειας που ορίζονται στο κεφάλαιο V, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η άδεια για πρακτική όσον αφορά κλειστή πηγή υψηλής ενεργότητας να περιλαμβάνει, αλλά όχι περιοριστικά:
α)
τις ευθύνες·
β)
τις στοιχειώδεις ικανότητες του προσωπικού, συμπεριλαμβανομένης της πληροφόρησης και κατάρτισης·
γ)
τα στοιχειώδη κριτήρια επιδόσεων της πηγής, του δοχείου εγκλωβισμού της και του πρόσθετου εξοπλισμού·
δ)
τις απαιτήσεις για διαδικασίες έκτακτης ανάγκης και επικοινωνιακές συνδέσεις·
ε)
τις ακολουθητέες διαδικασίες εργασίας·
στ)
τη συντήρηση του εξοπλισμού, των πηγών και των περιεκτών·
ζ)
κατάλληλη διαχείριση των εκτός χρήσης πηγών, συμπεριλαμβανομένων συμφωνιών σχετικά με τη μεταφορά, εάν απαιτείται, εκτός χρήσης πηγών στον κατασκευαστή ή τον προμηθευτή τους, άλλη εξουσιοδοτημένη επιχείρηση ή εγκατάσταση απόρριψης ή αποθήκευσης αποβλήτων.
Άρθρο 89
Τήρηση αρχείων από την επιχείρηση
Τα κράτη μέλη απαιτούν τα αρχεία για τις κλειστές πηγές υψηλής ενεργότητας να περιλαμβάνουν τις πληροφορίες του Παραρτήματος ΧΙV και η επιχείρηση να παρέχει στην αρμόδια αρχή ηλεκτρονικό ή έντυπο αντίγραφο του συνόλου ή μέρους των αρχείων αυτών κατόπιν αίτησης και τουλάχιστον υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
εντός ευλόγου προθεσμίας, κατά την έναρξη τήρησης των εν λόγω αρχείων, ήτοι το συντομότερο πρακτικώς δυνατό μετά την απόκτηση της πηγής·
β)
κατά διαστήματα που καθορίζονται από τα κράτη μέλη·
γ)
όποτε μεταβάλλεται η κατάσταση που περιγράφεται στο φύλλο πληροφοριών·
δ)
εντός ευλόγου προθεσμίας από το κλείσιμο των αρχείων για μια συγκεκριμένη πηγή, από τη στιγμή που μια επιχείρηση δεν κατέχει πλέον τη συγκεκριμένη πηγή, ενώ στις εν λόγω πληροφορίες πρέπει να περιέχεται η επωνυμία της επιχείρησης ή της εγκατάστασης απόρριψης και αποθήκευσης αποβλήτων στην οποία μεταφέρεται η πηγή·
ε)
εντός ευλόγου προθεσμίας, κατά το κλείσιμο των εν λόγω αρχείων, επειδή η επιχείρηση δεν έχει πλέον στην κατοχή της καμία πηγή.
Τα αρχεία της επιχείρησης είναι διαθέσιμα προς επιθεώρηση από την αρμόδια αρχή.
Άρθρο 90
Τήρηση αρχείων από την αρμόδια αρχή
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η αρμόδια αρχή να τηρεί αρχεία για κάθε επιχείρηση που έχει λάβει έγκριση να εκτελεί πρακτικές που περιλαμβάνουν κλειστές πηγές υψηλής ενεργότητας και για τις κλειστές πηγές υψηλής ενεργότητας που κατέχουν. Τα αρχεία αυτά περιλαμβάνουν τα περί ων ο λόγος ραδιονουκλεΐδια, την ενεργότητα κατά τη στιγμή κατασκευής ή, όταν αυτή δεν είναι γνωστή, την ενεργότητα κατά τη στιγμή της πρώτης διάθεσης στην αγορά ή τη στιγμή κατά την οποία ο κάτοχος απέκτησε την πηγή, και τον τύπο της πηγής. Η αρμόδια αρχή τηρεί ενημερωμένα αρχεία, λαμβάνοντας υπόψη τις μεταφορές των πηγών καθώς και άλλους παράγοντες.
Άρθρο 91
Έλεγχος κλειστών πηγών υψηλής ενεργότητας
1. Τα κράτη μέλη απαιτούν η επιχείρηση που εκτελεί δραστηριότητες που περιλαμβάνουν κλειστές πηγές υψηλής ενεργότητας να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του Παραρτήματος ΧV.
2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ο κατασκευαστής, ο προμηθευτής και κάθε επιχείρηση να εξασφαλίζουν ότι οι κλειστές πηγές υψηλής ενεργότητας και οι περιέκτες τους συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις αναγνώρισης και σήμανσης του Παραρτήματος XVΙ.
ΤΜΗΜΑ 3
Έκθετες πηγές
Άρθρο 92
Εντοπισμός έκθετων πηγών
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να υπάρχει πρόβλεψη για:
α)
αύξηση της γενικής ευαισθητοποίησης ως προς το ενδεχόμενο ύπαρξης έκθετων πηγών και σχετικών κινδύνων, και
β)
έκδοση οδηγιών προς όσους υποπτεύονται ή γνωρίζουν την παρουσία έκθετης πηγής για ενημέρωση της αρμόδιας αρχής και για τις ενέργειες που πρέπει να ληφθούν.
2. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν την καθιέρωση συστημάτων που στοχεύουν στην ανίχνευση έκθετων πηγών σε χώρους, όπως μεγάλοι χώροι συγκέντρωσης παλαιοσιδηρικών και σημαντικές εγκαταστάσεις ανακύκλωσης παλαιοσιδηρικών, όπου εν γένει μπορεί να βρίσκονται έκθετες πηγές ή σε σημαντικά κομβικά σημεία διέλευσης, εφόσον συντρέχει περίπτωση.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την παροχή εξειδικευμένων τεχνικών συμβουλών και βοήθειας άμεσα στα πρόσωπα τα οποία υποπτεύονται την παρουσία έκθετης πηγής και που συνήθως δεν συμμετέχουν σε εργασίες που υπόκεινται σε απαιτήσεις ακτινοπροστασίας. Πρωταρχικός στόχος των συμβουλών και της βοήθειας είναι η ακτινοπροστασία των εργαζομένων και μελών του κοινού και η ασφάλεια της πηγής.
Άρθρο 93
Ρύπανση των μετάλλων
1. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν την καθιέρωση συστημάτων για την ανίχνευση της παρουσίας ρύπανσης από ραδιενέργεια σε μεταλλικά προϊόντα εισαγόμενα από τρίτες χώρες, σε μέρη όπως μεγάλες εγκαταστάσεις εισαγωγής μετάλλων ή σε σημαντικά κομβικά σημεία διέλευσης.
2. Τα κράτη μέλη απαιτούν οι διαχειριστές των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης παλαιοσιδηρικών να ειδοποιούν αμέσως την αρμόδια αρχή σε περίπτωση που υποπτεύονται ή γνωρίζουν σχετικά με οποιαδήποτε τήξη έκθετης πηγής ή άλλη μεταλλουργική εργασία και απαιτούν τη μη περαιτέρω χρήση, διάθεση στην αγορά ή απόρριψη ρυπασμένων μετάλλων χωρίς την εμπλοκή της αρμόδιας αρχής.
Άρθρο 94
Ανάκτηση, διαχείριση, έλεγχος και απόρριψη έκθετων πηγών
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η αρμόδια αρχή είναι προετοιμασμένη ή έχει θεσπίσει διατάξεις, ιδίως όσον αφορά την ανάθεση αρμοδιοτήτων, για τον έλεγχο και την ανάκτηση έκθετων πηγών και για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών λόγω έκθετων πηγών και ότι έχουν προβλεφθεί κατάλληλα σχέδια και μέτρα αντιμετώπισης.
2. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν την οργάνωση, όπως ενδείκνυται, εκστρατειών ανάκτησης έκθετων πηγών που έχουν απομείνει από δραστηριότητες του παρελθόντος.
Οι εκστρατείες δύναται να περιλαμβάνουν οικονομική συμμετοχή των κρατών μελών στις δαπάνες ανάκτησης, διαχείρισης, ελέγχου και διάθεσης των πηγών, καθώς επίσης και έρευνες στα ιστορικά αρχεία των αρχών και των επιχειρήσεων, όπως ερευνητικά ιδρύματα, ινστιτούτα δοκιμής υλικών ή νοσοκομεία.
Άρθρο 95
Χρηματοοικονομική ασφάλεια για τις έκθετες πηγές
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την καθιέρωση συστήματος χρηματοοικονομικής ασφάλειας ή άλλου ισοδύναμου μέσου για την κάλυψη του κόστους παρέμβασης σχετικής με την ανάκτηση έκθετων πηγών, το οποίο μπορεί να προκύψει από την υλοποίηση των απαιτήσεων που ορίζονται στο άρθρο 94.
ΤΜΗΜΑ 4
Σημαντικά περιστατικά
Άρθρο 96
Γνωστοποίηση και καταγραφή σημαντικών περιστατικών
Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση:
α)
να εφαρμόζει, κατά περίπτωση, σύστημα καταγραφής και ανάλυσης σημαντικών περιστατικών που συνεπάγονται ή ενδεχομένως συνεπάγονται έκθεση λόγω ατυχήματος ή ακούσια ιατρική έκθεση ·
β)
γνωστοποιεί αμέσως στην αρμόδια αρχή οποιοδήποτε σημαντικό περιστατικό προκαλεί ή ενδέχεται να προκαλέσει έκθεση ενός ατόμου πέραν των λειτουργικών ορίων ή των συνθηκών λειτουργίας που προσδιορίζονται στις απαιτήσεις έγκρισης σχετικά με επαγγελματική έκθεση ή έκθεση του κοινού ή όπως προσδιορίζεται από την αρμόδια αρχή για την ιατρική έκθεση, συμπεριλαμβανομένων των αποτελεσμάτων της έρευνας και των διορθωτικών μέτρων για την αποφυγή τέτοιου είδους περιστατικών.
ΤΜΗΜΑ 5
Έκθεση οφειλόμενη σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης
Άρθρο 97
Σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι δύναται να προκύψουν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στο έδαφός τους και ότι δύναται να πληγούν από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που λαμβάνουν χώρα εκτός του εδάφους τους. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης και κατάλληλες διοικητικές διατάξεις για τη διατήρηση του εν λόγω συστήματος. Το σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνει τα στοιχεία που παρατίθενται στο τμήμα Α του Παραρτήματος ΧΙ.
2. Το σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης σχεδιάζεται έτσι ώστε να είναι ανάλογο των αποτελεσμάτων της εκτίμησης δυνητικών καταστάσεων έκθεσης που οφείλεται σε έκτακτη ανάγκη, και να μπορεί να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τέτοιες καταστάσεις σε σχέση με πρακτικές ή απρόβλεπτα περιστατικά.
3. Το σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης προβλέπει τη θέσπιση σχεδίων αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης με στόχο την αποφυγή αντιδράσεων του ιστού που επιφέρουν προσδιοριστικά αποτελέσματα σε οποιοδήποτε άτομο από τον πληγέντα πληθυσμό και τη μείωση του κινδύνου στοχαστικών αποτελεσμάτων, λαμβανομένων υπόψη των γενικών αρχών ακτινοπροστασίας και των επιπέδων αναφοράς του Κεφαλαίου ΙΙΙ.
Άρθρο 98
Ετοιμότητα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν για την εκ των προτέρων θέσπιση σχεδίων αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για τους διαφόρους τύπους έκτακτων καταστάσεων που προσδιορίζονται κατά την εκτίμηση δυνητικών καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης.
2. Τα σχέδια αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνουν τα στοιχεία που ορίζονται στο τμήμα Β του Παραρτήματος ΧΙ.
3. Τα σχέδια αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνουν επίσης πρόνοια για τη μετάβαση από την κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης στην υφιστάμενη κατάσταση έκθεσης.
4. Τα κράτη μέλη μεριμνούν για τη δοκιμή, τον έλεγχο και την αναθεώρηση, κατά περίπτωση, ανά τακτά διαστήματα των σχεδίων αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της συμμετοχής σε ασκήσεις καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
5. Τα σχέδια αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνουν, κατά περίπτωση, συναφή στοιχεία του συστήματος διαχείρισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που αναφέρεται στο άρθρο 97.
Άρθρο 99
Διεθνής συνεργασία
1. Τα κράτη μέλη συνεργάζονται με άλλα κράτη μέλη και με τρίτες χώρες για την αντιμετώπιση πιθανών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στο έδαφός του οι οποίες δύναται να πλήττουν άλλα κράτη μέλη ή τρίτες χώρες με στόχο τη διευκόλυνση της οργάνωσης της ακτινοπροστασίας στα εν λόγω κράτη μέλη ή τρίτες χώρες.
2. Κάθε κράτος μέλος, σε περίπτωση κατάστασης έκτακτης ανάγκης στο έδαφός του ή που πιθανόν να έχει ακτινολογικές συνέπειες στο έδαφός του, έρχεται αμέσως σε επαφή με όλα τα υπόλοιπα εμπλεκόμενα ή πιθανώς θιγόμενα κράτη μέλη και τρίτες χώρες, κοινοποιώντας την εκτίμηση της κατάστασης έκθεσης και συντονίζοντας τα μέτρα προστασίας και την ενημέρωση του κοινού χρησιμοποιώντας, κατά περίπτωση, διμερή ή διεθνή συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού. Οι εν λόγω συντονιστικές δραστηριότητες δεν εμποδίζουν ούτε καθυστερούν κάθε απαραίτητη ενέργεια που πρέπει να ληφθεί σε εθνικό επίπεδο.
3. Κάθε κράτος μέλος ανταλλάσσει άμεσα πληροφορίες και συνεργάζεται με άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη ή με τρίτες χώρες και με αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς σχετικά με την απώλεια, την κλοπή ή την ανακάλυψη κλειστών πηγών υψηλής ενεργότητας, άλλων πηγών ραδιενέργειας και ραδιενεργών υλικών που προκαλούν ανησυχία, καθώς και όσον αφορά τη σχετική παρακολούθηση ή έρευνα, με την επιφύλαξη των σχετικών απαιτήσεων τήρησης απορρήτου και της οικείας εθνικής νομοθεσίας.
4. Κάθε κράτος μέλος συνεργάζεται, κατά περίπτωση, με άλλα κράτη μέλη και με τρίτες χώρες στο πλαίσιο της μετάβασης από μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης σε υφιστάμενη κατάσταση έκθεσης.
ΤΜΗΜΑ 6
Κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης
Άρθρο 100
Προγράμματα για τις καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι λαμβάνονται μέτρα, βάσει ενδείξεων ή δεδομένων έκθεσης που δεν δύναται να παραβλεφθούν από άποψη ακτινοπροστασίας, για την αναγνώριση και αξιολόγηση καταστάσεων υφιστάμενης έκθεσης, λαμβανομένων υπόψη των τύπων των καταστάσεων υφιστάμενης έκθεσης που απαριθμούνται στο Παράρτημα XVΙΙ, και για τον προσδιορισμό των αντίστοιχων επαγγελματικών εκθέσεων και των εκθέσεων του κοινού.
2. Τα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίζουν, έχοντας υπόψη τη γενική αρχή της αιτιολόγησης, ότι μια υφιστάμενη κατάσταση έκθεσης δεν απαιτεί μελέτη λήψης μέτρων προστασίας ή επανορθωτικών μέτρων.
3. Οι καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης που προκαλούν ανησυχία από άποψη ακτινοπροστασίας και για τις οποίες μπορεί να αποδοθεί νομική ευθύνη, υπόκεινται στις σχετικές με τις καταστάσεις σχεδιασμένης έκθεσης απαιτήσεις και, επομένως, οι εν λόγω καταστάσεις έκθεσης θα πρέπει να γνωστοποιούνται κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 25 παράγραφος 2.
Άρθρο 101
Θέσπιση στρατηγικών
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν για τη θέσπιση στρατηγικών ώστε να εξασφαλίζεται η κατάλληλη διαχείριση των καταστάσεων υφιστάμενης έκθεσης αναλόγως των κινδύνων και της αποτελεσματικότητας των μέτρων προστασίας.
2. Κάθε στρατηγική εμπεριέχει
α)
τους επιδιωκόμενους στόχους·
β)
κατάλληλα επίπεδα αναφοράς, λαμβανομένων υπόψη των επιπέδων αναφοράς του Παραρτήματος Ι.
Άρθρο 102
Εφαρμογή στρατηγικών
1. Τα κράτη μέλη αναθέτουν αρμοδιότητες για την εφαρμογή στρατηγικών διαχείρισης υφιστάμενων εκθέσεων και εξασφαλίζουν τον κατάλληλο συντονισμό μεταξύ αρμόδιων μερών που εμπλέκονται στην εφαρμογή μέτρων αποκατάστασης και προστασίας. Τα κράτη μέλη προβλέπουν, κατά περίπτωση, τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών στις αποφάσεις που αφορούν την ανάπτυξη και εφαρμογή στρατηγικών διαχείρισης καταστάσεων έκθεσης.
2. Η μορφή, η κλίμακα και η διάρκεια όλων των μέτρων προστασίας που μελετώνται για την εφαρμογή μιας στρατηγικής πρέπει να είναι βελτιστοποιημένες.
3. Εκτιμάται η κατανομή των δόσεων που έχει προκύψει από την εφαρμογή μιας στρατηγικής. Εξετάζονται περαιτέρω προσπάθειες με στόχο τη βελτιστοποίηση της προστασίας και τη μείωση οποιωνδήποτε εκθέσεων που παραμένουν πάνω από το επίπεδο αναφοράς.
4. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι υπεύθυνοι για την εφαρμογή της στρατηγικής σε τακτική βάση:
α)
να αξιολογούν τα διαθέσιμα μέτρα αποκατάστασης και προστασίας για την επίτευξη των στόχων και την αποτελεσματικότητα των μέτρων που σχεδιάζονται και εφαρμόζονται·
β)
να παρέχουν πληροφορίες στους εκτιθέμενους πληθυσμούς σχετικά με τους δυνητικούς κινδύνους για την υγεία και τα διαθέσιμα μέτρα για τη μείωση της έκθεσής τους·
γ)
να παρέχουν καθοδήγηση για τη διαχείριση των εκθέσεων σε ατομικό ή τοπικό επίπεδο·
δ)
αναφορικά με δραστηριότητες που περιλαμβάνουν φυσικά ραδιενεργά υλικά και δεν αντιμετωπίζονται ως καταστάσεις σχεδιασμένης έκθεσης, να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα κατάλληλα μέτρα για την παρακολούθηση των συγκεντρώσεων και των εκθέσεων και για τη λήψη μέτρων προστασίας.
Άρθρο 103
Σχέδιο δράσης για το ραδόνιο
1. Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 100 παράγραφος 1, τα κράτη μέλη θεσπίζουν εθνικό σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων κινδύνων από την έκθεση στο ραδόνιο μέσα σε κατοικίες, σε κτίρια στα οποία έχει πρόσβαση το κοινό και σε χώρους εργασίας για κάθε πηγή εισχώρησης ραδονίου είτε από το έδαφος είτε από τα οικοδομικά υλικά είτε από το νερό. Το σχέδιο δράσης λαμβάνει υπόψη τα ζητήματα που εκτίθενται στο Παράρτημα XVΙΙΙ και επικαιροποιείται τακτικά.
2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν για τη λήψη κατάλληλων μέτρων με στόχο την αποφυγή της εισόδου ραδονίου στα νέα κτίρια. Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν ειδικές απαιτήσεις στους εθνικούς οικοδομικούς κανονισμούς.
3. Τα κράτη μέλη προσδιορίζουν τους τομείς όπου η συγκέντρωση ραδονίου (ετήσιος μέσος όρος) σε σημαντικό αριθμό κτιρίων αναμένεται να υπερβεί τα σχετικά εθνικά επίπεδα αναφοράς.
ΤΜΗΜΑ 7
Σύστημα επιβολής
Άρθρο 104
Επιθεωρήσεις
1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν σύστημα ή συστήματα επιθεώρησης για την επιβολή των διατάξεων που θεσπίζονται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία και για την έναρξη της παρακολούθησης και τη λήψη διορθωτικών μέτρων, όπου απαιτείται.
2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η αρμόδια αρχή να θεσπίζει πρόγραμμα επιθεώρησης, λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους και της φύσης του κινδύνου που σχετίζεται με τις πρακτικές, μια γενική εκτίμηση των ζητημάτων προστασίας από την ακτινοβολία στις πρακτικές και την κατάσταση συμμόρφωσης με τις διατάξεις που θεσπίζονται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.
3. Τα κράτη μέλη μεριμνούν για την καταγραφή των ευρημάτων από κάθε επιθεώρηση και την κοινοποίησή τους στην αντίστοιχη επιχείρηση. Σε περίπτωση που τα ευρήματα αφορούν εξωτερικό εργαζόμενο ή εργαζομένους κοινοποιούνται, ανάλογα με την περίπτωση, και στον εργοδότη.
4. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να διατίθεται στο κοινό γενική εικόνα του προγράμματος επιθεώρησης και τα κύρια ευρήματα από την εφαρμογή του.
5. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη λειτουργία μηχανισμών για την έγκαιρη μετάδοση στα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των κατασκευαστών και των προμηθευτών ραδιενεργών πηγών και, κατά περίπτωση, των διεθνών οργανισμών, πληροφοριών για την προστασία και την ασφάλεια σχετικά με σημαντικές γνώσεις που έχουν αποκομιστεί από τις επιθεωρήσεις και από τα δηλωθέντα συμβάντα και ατυχήματα και τα σχετικά ευρήματα.
Άρθρο 105
Εφαρμογή
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η αρμόδια αρχή να έχει την εξουσία να απαιτεί από κάθε άτομο ή νομικό πρόσωπο την ανάληψη δράσης για την αποκατάσταση ελλείψεων και την πρόληψη της επανεμφάνισής τους ή να ανακαλεί, κατά περίπτωση, την έγκριση όταν τα αποτελέσματα μιας κανονιστικής επιθεώρησης ή άλλης κανονιστικής εκτίμησης δείχνουν ότι η επιχείρηση δεν συμμορφώνεται με τις διατάξεις που θεσπίζονται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ X
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 106
Μεταφορά στην εσωτερική νομοθεσία
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε εφαρμογή τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι απαραίτητες προκειμένου να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο έως τις 6 Φεβρουαρίου 2018.
2. Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι λεπτομερείς διατάξεις για την αναφορά αυτή καθορίζονται από τα κράτη μέλη.
3. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 107
Κατάργηση
Οι οδηγίες 89/618/Ευρατόμ, 90/641/Ευρατόμ, 96/29/Ευρατόμ, 97/43/Ευρατόμ και 2003/122/Ευρατόμ καταργούνται με αποτέλεσμα από την 6 Φεβρουαρίου 2018.
Οι παραπομπές στις καταργούμενες οδηγίες νοούνται ως παραπομπές στην παρούσα οδηγία και ερμηνεύονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας στο παράρτημα ΧΙΧ.
Άρθρο 108
Έναρξη ισχύος
Η οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 109
Αποδέκτες
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Βρυξέλλες, 5 Δεκεμβρίου 2013.