РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 29 април 2014 година
относно държавна помощ SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/NN), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C) (ex 2012/NN), SA.31155 (2013/C) (2013/NN) (ex 2010/N), приведена в действие от Гърция за Eurobank Group, свързана с: рекапитализация и преструктуриране на Eurobank Ergasias S.A.; помощ за преструктуриране на Proton bank чрез създаването и капитализацията на Nea Proton и допълнителна рекапитализация на New Proton Bank от Гръцкия фонд за финансова стабилност; оздравяване на Hellenic Postbank чрез създаването на мостова банка
(нотифицирано под номер C(2014) 2933)
(само текстът на английски език е автентичен)
(2014/885/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани държавите членки и други заинтересовани страни да представят мненията си в съответствие с посочените разпоредби (1),
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
1.1. ПРОЦЕДУРИ, СВЪРЗАНИ С EUROBANK GROUP (2) („БАНКАТА“ (3))
(1)
С решение от 19 ноември 2008 г. Комисията одобри схема с наименование „Мерки в помощ на кредитните институции в Гърция“ („схема за подпомагане на гръцките банки“), предназначена да гарантира стабилността на гръцката финансова система. Със схемата за подпомагане на гръцките банки се предвижда предоставянето на помощ по включените в нея три мерки: мярка за рекапитализация, мярка за гаранции и мярка за държавни облигационни заеми (4). През май 2009 г. EFG Eurobank Ergasias S.A. (5) беше рекапитализирана от Гърция по мярката за рекапитализация.
(2)
В съображение 14 от решението от 19 ноември 2008 г. е отбелязано, че на Комисията следва да бъде предоставен план за преструктуриране по отношение на получателите на мярката за рекапитализация.
(3)
На 2 август 2010 г. гръцките органи представиха на Комисията план за преструктуриране на Eurobank Group. Този план и последващите му актуализации, както и допълнителната информация, представена от гръцките органи, бяха регистрирани от Комисията като дело SA.30342 (PN 26/2010) и след това дело SA.32789 (2011/PN).
(4)
Банката нееднократно е ползвала държавни гаранции по дългови инструменти и държавни облигационни заеми в рамките на схемата за помощ на гръцките банки (6). Тя се е възползвала също така от гарантирана от държавата спешна помощ за осигуряване на ликвидност („гарантирана от държавата СПОЛ“).
(5)
На 20 април 2012 г. Гръцкият фонд за финансова стабилност (HFSF) е предоставил на банката писмо за поемане на ангажимент да участва в планирано увеличение на акционерния капитал на банката. На 28 май 2012 г. HFSF е извършил междинна рекапитализация на банката в размер на 3 970 млн. евро („първа междинна рекапитализация“).
(6)
През май 2012 г. гръцките органи уведомиха Комисията за ангажимента, поет от HFSF към банката. Комисията я регистрира като помощ, за която не е постъпило уведомление (дело SA.34825 (2012/NN), тъй като мярката вече е била приведена в действие.
(7)
На 27 юли 2012 г. Комисията откри официална процедура по разследване по отношение на първата междинна рекапитализация („решението за откриване по отношение на Eurobank“) (7).
(8)
През декември 2012 г. HFSF е извършил втора междинна рекапитализация на банката в размер на 1 341 млн. евро („втора междинна рекапитализация“). На 21 декември 2012 г. HFSF е предоставил също така на банката писмо за поемане на ангажимент да участва в увеличението на акционерния капитал на банката и в конвертируеми капиталови инструменти, които е трябвало да бъдат емитирани, в общ размер на 528 млн. евро (8). Гръцките органи уведомиха Комисията за тези мерки на 27 декември 2012 г.
(9)
През май 2013 г. HFSF е участвал в увеличението на акционерния капитал на банката, одобрено през декември 2012 г. Той е преобразувал първата и втората междинни рекапитализации в собствен капитал и е направил допълнително вливане на капитал в банката в размер на 528 млн. евро („рекапитализация от пролетта на 2013 г.“).
(10)
На 19 декември 2013 г. гръцките органи представиха информация на Комисията по отношение на условията на рекапитализацията от пролетта на 2013 г.
(11)
На 31 март 2014 г. HFSF е предоставил на банката писмо за поемане на ангажимент да участва в планирано увеличение на акционерния капитал на банката.
(12)
На 16 април 2014 г. гръцките органи представиха на Комисията окончателен план за преструктуриране на банката („план за преструктуриране“). Те уведомиха Комисията също така за ангажимента на HFSF да поеме изцяло предстоящата рекапитализация на банката. На същата дата те предоставиха информация относно гарантирана от държавата СПОЛ. Те посочиха, че желаят да продължат да предоставят такава помощ за ликвидност на банката, както и държавни гаранции по дългови инструменти и държавни облигационни заеми в рамките на схемата за подпомагане на гръцките банки (9).
(13)
Комисията проведе множество срещи, телеконференции и обмен на електронна поща с представители на гръцките органи и на банката.
(14)
Гърция по изключение се съгласи настоящото решение да бъде прието само на английски език.
1.2. ПРОЦЕДУРА, СВЪРЗАНА С ПРИДОБИТИТЕ ПРЕДПРИЯТИЯ
1.2.1. Процедура, свързана с Nea Proton Bank
(15)
На 26 юли 2012 г. Комисията прие решение по отношение на държавна помощ SA.34488 (2012/C) Помощ в полза на Nea Proton Bank под формата на създаването и капитализацията на Nea Proton Bank (10) („решение за откриване по отношение на Nea Proton“). С това решение Комисията откри официална процедура по разследване по отношение на: i) финансирането от схемата за оздравяване на Hellenic Deposit and Investment Guarantee Fund (Гръцкия фонд за гарантиране на депозитите и инвестициите) (HDIGF) и HFSF за покриване на финансовия недостиг в размер на 1 121,6 млн. евро вследствие на разликата между стойността на активите и на пасивите на Proton Bank, които са били прехвърлени на Nea Proton Bank; ii) вливане на начален акционерен капитал в размер на 250 млн. евро от HFSF в Nea Proton Bank; както и iii) вливане на допълнителен акционерен капитал в размер на 300 млн. евро от HFSF в Nea Proton Bank, което е било очаквано към момента на приемане на решението за откриване по отношение на Nea Proton. Комисията покани гръцките органи да представят мненията си и да предоставят цялата информация, която би могла да ѝ е от полза при оценяването на мерките за помощ. В раздел 1 от решението за откриване по отношение на Nea Proton е описана подробно процедурата по отношение на Proton Bank, в това число оздравяването на Proton Bank, създаването на Nea Proton Bank, покриването на финансовия недостиг и вливането на начален акционерен капитал от HFSF в Nea Proton Bank.
(16)
На 1 август 2012 г. HFSF е записал допълнителен акционерен капитал в Nea Proton Bank - увеличение в размер на 230 млн. евро.
(17)
На 5 септември 2012 г. гръцките органи представиха мненията си относно решението за откриване по отношение на Nea Proton, изготвени от Банката на Гърция и HFSF.
(18)
На 31 декември 2012 г. HFSF е записал допълнителен акционерен капитал в Nea Proton Bank в размер на 35 млн. евро.
(19)
През май 2013 г. HFSF е стартирал процеса на продажба на Nea Proton Bank.
(20)
На 12 юли 2013 г. гръцките органи уведомиха Комисията за намерението на банката да придобие Nea Proton Bank. Комисията отговори на 15 юли 2013 г.
(21)
На 15 юли 2013 г. банката е подписала обвързващо споразумение с HFSF за придобиване на 100 % от акциите и правата на глас в Nea Proton Bank срещу покупна цена от 1 EUR, а HFSF е поел ангажимент да рекапитализира Nea Proton Bank преди продажбата ѝ с парични средства в размер на 395 млн. евро.
(22)
На 29 юли 2013 г. гръцките органи уведомиха Комисията за посоченото вливане на капитал в размер на 395 млн. евро в Nea Proton Bank.
1.2.2. Процедура, свързана с New TT Bank
(23)
На 6 май 2013 г. Комисията прие решение относно държавна помощ SA.31155 (2013/C) Държавна помощ за Hellenic Postbank S.A. чрез създаването и капитализацията на мостова банка New Hellenic Postbank S.A. („решение за откриване по отношение на New TT“) (11). С това решение Комисията откри официална процедура по разследване по отношение на: i) вливане на капитал в размер на 500 млн. евро от HFSF в New TT Hellenic Postbank S.A. („New TT Bank“); ii) покриване на недостиг от финансиране (12) в размер на 4,1 млрд. евро (13) в резултат на прехвърлянето на дейността на Hellenic Postbank S.A. („TT Bank“) към New TT Bank; iii) вливане на капитал в размер на 224,96 млн. евро от Гърция в TT Bank под формата на привилегировани акции по схемата за подпомагане на гръцките банки; както и iv) намеса в размер на 0,68 млрд. евро от страна на HDIGF в полза на активите на T Bank S.A. („T Bank“), които са били прехвърлени на TT Bank. Комисията покани гръцките органи да представят мненията си и да представят всякаква информация, която би могла да ѝ помогне за оценяването на помощта за преструктуриране. В раздел 1 от решението за откриване по отношение на New TT подробно са описани процедурите по отношение на оздравяването на T Bank чрез продажбата ѝ на TT Bank и оздравяването на TT Bank чрез създаването на New TT Bank.
(24)
През юни 2013 г. HFSF е стартирал процеса на продажба на New TT Bank.
(25)
На 15 юли 2013 г. гръцките органи уведомиха Комисията за решението на HFSF да продаде New TT Bank на банката и за причините за вземането на това решение.
(26)
На 15 юли 2013 г. банката е подписала обвързващо споразумение с HFSF да придобие 100 % от акциите и правата на глас в New TT Bank.
(27)
На 19 юли 2013 г. гръцките органи представиха мненията си във връзка с решението за откриване по отношение на New TT.
2. ОПИСАНИЕ
2.1. БАНКАТА И НЕЙНИТЕ ЗАТРУДНЕНИЯ
2.1.1. Общо положение на гръцкия банков сектор
(28)
Гръцкият реален темп на нарастване на брутния вътрешен продукт („БВП“) е намалял с 20 % за периода 2008-2012 г., както е показано в таблица 1. В резултат на това гръцките банки са се сблъскали с бързо повишаващ се процент на неизпълнение по кредитите на гръцките домакинства и дружества (14). Тези тенденции са оказали неблагоприятно въздействие върху изпълнението на активите на гръцките банки и са породили капиталови нужди.
Таблица 1
Реален темп на нарастване на БВП в Гърция, 2008-2013 г.
Гърция
2008 г.
2009 г.
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
Реален темп на нарастване на БВП (%)
-0,2
-3,1
-4,9
-7,1
-6,4
- 4 (прогнозен)
Източник:
Евростат, на разположение на: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115
(29)
Освен това през февруари 2012 г. Гърция е извършила обмяна на облигации, притежавани от частния сектор, известна като участие на частния сектор („програма за PSI“). Гръцките банки са били включени в програмата за PSI, в хода на което гръцкото правителство е предложило на съществуващите частни притежатели на облигации нови ценни книжа (включително нови гръцки държавни облигации (GGB), ценни книжа, свързани с БВП, и известия за плащане по PSI, емитирани от Европейския фонд за финансова стабилност (ЕФФС), срещу съществуващи GGB с номинална отстъпка от 53,5 % и по-късни падежи (15). На 9 март 2012 г. (16) гръцките органи обявиха резултатите от тази обмяна на облигации. Обмяната е довела до значителни загуби за притежателите на облигации (изчислени от Банката на Гърция средно на 78 % от номиналната стойност на старите GGB за гръцките банки) и капиталови нужди, които са били записани със задна дата във финансовите отчети на гръцките банки за 2011 г.
Таблица 2
Общи загуби на основните гръцки банки, свързани с програмата за PSI (млн. евро)
Банки
Номинална стойност на GGB
Номинална стойност на свързаните с държавата кредити
Обща номинална стойност
Загуба по GGB вследствие на PSI
Загуба по свързани с държавата кредити вследствие на PSI
Обща брутна загуба вследствие на PSI
Обща брутна загуба вследствие на PSI/основен капитал от първи ред (17) (%)
Обща брутна загуба вследствие на PSI/общи активи (%)
NBG
13 748
1 001
14 749
10 985
751
11 735
161,0
11,0
Eurobank
7 001
335
7 336
5 517
264
5 781
164,5
7,5
Alpha
3 898
2 145
6 043
3 087
1 699
4 786
105,7
8,1
Piraeus
7 063
280
7 343
5 686
225
5 911
226,0
12,0
Postbank (TT Bank)
4 197
175
4 372
3 306
138
3 444
618,3
24,8
Nea Proton Bank
934
0
934
216
0
216
378,8
12,6
Източник:
Банка на Гърция, Report on the Recapitalisation and the Restructuring of the Greek Banking Sector (Доклад относно рекапитализацията на гръцкия банков сектор), декември 2012 г., стр. 14.
(30)
Тъй като гръцките банки са се сблъскали със значителен недостиг на капитал в резултат на програмата за PSI и продължаващата рецесия, за рекапитализацията на тези банки са били предоставени средства по Меморандума за икономически и финансови политики (МИФП) в рамките на Втората програма за корекции за Гърция между гръцкото правителство, Европейския съюз, Международния валутен фонд (МВФ) и Европейската централна банка (ЕЦБ) от 11 март 2012 г. Гръцките органи са оценили общите нужди от рекапитализация на банките и разходите за оздравяване, които следва да бъдат финансирани по тази програма, на 50 млрд. евро (18). Тази сума е изчислена въз основа на стрес-тест, извършен от Банката на Гърция за периода декември 2011 г. - декември 2014 г. („стрес-тест от 2012 г.“), базиран на прогноза за загуби по кредити, направена от Blackrock (19). Средствата за рекапитализацията на гръцките банки са на разположение чрез HFSF. В таблица 3 е обобщено изчислението на капиталовите нужди за основните гръцки банки, направено в резултат на стрес-теста от 2012 г.
Таблица 3
Стрес-тест от 2012 г.: капиталови нужди на основните гръцки банки (млн. евро)
Банки
Референтен основен капитал от първи ред (дек. 2011 г.)
Обща брутна загуба вследствие на PSI
(дек. 2011 г.)
Провизии, свързани с PSI
юни 2011 г.)
Брутна кумулативна загуба
Прогнози за кредитен риск
Резерви за загуби от кредити
(дек. 2011 г.)
Вътрешно генериране на капитал
Целеви основен капитал от първи ред (дек. 2014 г.)
Капиталови нужди
NBG
7 287
-11 735
1 646
-8 366
5 390
4 681
8 657
9 756
Eurobank
3 515
-5 781
830
-8 226
3 514
2 904
2 595
5 839
Alpha
4 526
-4 786
673
-8 493
3 115
2 428
2 033
4 571
Piraeus
2 615
-5 911
1 005
-6 281
2 565
1 080
2 408
7 335
Postbank (TT Bank)
557
-3 444
566
-1 482
1 284
- 315
903
3 737
Nea Proton Bank
57
- 216
48
- 482
368
34
115
305
Източник:
Банка на Гърция, Report on the Recapitalisation and the Restructuring of the Greek Banking Sector (Доклад относно рекапитализацията и преструктурирането на гръцкия банков сектор), декември 2012 г., стр. 8.
(31)
Според МИФП от март 2012 г. „на банките, които представят жизнеспособни планове за набиране на капитал, ще бъде дадена възможност да кандидатстват за публично подпомагане и да получат такова по начин, по който да бъдат запазени стимулите за частния сектор да влива капитал и следователно да бъде сведена до минимум тежестта за данъкоплатците“ (20). Банката на Гърция е определила за жизнеспособни само четирите най-големи банки (Eurobank, National Bank of Greece, Piraeus Bank и Alpha Bank) (21). Те са получили от HFSF първа рекапитализация през май 2012 г.
(32)
Вътрешните депозити в банките в Гърция са намалели общо с 37 % между края на 2009 г. и юни 2012 г. вследствие на рецесията и политическата несигурност. Тези банки е трябвало да плащат по-високи лихвени проценти, за да се опитат да задържат депозитите. Разходите по депозитите са се увеличили, което е намалило нетния лихвен марж на банките. Тъй като гръцките банки не са имали достъп до пазарите за финансиране на едро, те са станали изцяло зависими от финансирането от Евросистемата (22), все по-голяма част от което е било под формата на спешна помощ за осигуряване на ликвидност (СПОЛ), предоставена от Банката на Гърция. Сумите, които тези банки са получили, са били особено големи през втората половина на 2012 г.
(33)
След провеждането на избори през юни 2012 г. депозитите отново са започнали да се увеличават. След 31 декември 2012 г. общото финансиране от Евросистемата за гръцките банки е намаляло.
(34)
На 3 декември 2012 г. Гърция е стартирала програма за обратно изкупуване на новите GGB, получени в рамките на програмата за PSI, по цени в диапазона 30,2 - 40,1 % от тяхната номинална стойност (23). Гръцките банки са участвали в тази програма за обратно изкупуване, вследствие на което са реализирани допълнителни загуби по техните счетоводни баланси, тъй като счетоводната загуба (т.е. разликата между пазарната стойност и номиналната стойност), записана по времето на програмата за PSI, е станала окончателна и необратима (24).
(35)
През декември 2012 г. четирите най-големи гръцки банки са получили втора рекапитализация от HFSF.
(36)
През есента на 2013 г. Банката на Гърция е извършила нов стрес-тест, за да прецени стабилността на капиталовата позиция на гръцките банки при базов и при неблагоприятен сценарий.
(37)
През юли 2013 г. Банката на Гърция е възложила на консултант да извърши диагностично проучване на кредитните портфейли на всички гръцки банки. Въпросният консултант е направил прогнози за загуби по кредити (ПЗК) по всички вътрешни кредитни портфейли на гръцките банки, както и по кредити, които носят гръцки риск в чуждестранни клонове и дъщерни дружества, за периода от над три и половина години и за целия срок на кредитите. След анализа са били направени ПЗК при два макроикономически сценария - базов и неблагоприятен. Банката на Гърция е направила ПЗК за чуждестранните кредитни портфейли въз основа на сведения от консултанта.
(38)
В съответствие с оценката на консултанта по ПЗК Банката на Гърция е извършила оценка на капиталовите нужди с техническата помощ на втори консултант.
(39)
Основните компоненти на оценката на капиталовите нужди по стрес-теста от 2013 г. са били: i) ПЗК (25) по кредитните портфейли на банките на консолидирана база за гръцки риск и чуждестранен риск, без съществуващи резерви за заеми; както и ii) прогнозната доходност от дейността на банките за периода от юни 2013 г. до декември 2016 г. въз основа на консервативна корекция на плановете за преструктуриране, които са били представени на Банката на Гърция през четвъртото тримесечие на 2013 г. В таблица 4 е обобщено изчислението на капиталовите нужди на основните гръцки банки на консолидирана база при базовия сценарий за въпросния стрес-тест от 2013 г.
Таблица 4
Стрес-тест от 2013 г.: капиталови нужди на гръцките банки на консолидирана база при базовия сценарий (млн. евро)
Банки
Референтен основен капитал от първи ред (юни 2013 г.) (1)
Резерви за загуби от кредити
(юни 2013 г.) (2)
ПЗК за гръцки риск (3)
ПЗК за чуждестранен риск (26) (4)
Вътрешно генериране на капитал (5)
Съотношение на основния капитал от първи ред при стрес-теста (дек. 2016 г.) (6)
Капиталови нужди
(7)=(6)-(1)-(2)-(3)-(4)-(5)
NBG (27)
4 821
8 134
-8 745
-3 100
1 451
4 743
2 183
Eurobank (28)
2 228
7 000
-9 519
-1 628
2 106
3 133
2 945
Alpha
7 380
10 416
-14 720
-2 936
4 047
4 450
262
Piraeus
8 294
12 362
-16 132
-2 342
2 658
5 265
425
Attica
225
403
- 888
0
106
243
397
Panellinia
61
66
- 237
0
-26
31
169
Източник:
Банка на Гърция, 2013 Stress Test of the Greek Banking Sector (Стрес-тест от 2013 г. на гръцкия банков сектор), март 2014 г., стр. 42.
(40)
На 6 март 2013 г. Банката на Гърция обяви резултатите от стрес-теста от 2013 г. и поиска от банките да представят своите планове за набиране на капитал до средата на април 2014 г. с оглед на покриването на капиталовите нужди при базовия сценарий.
2.1.2. Икономическа дейност на банката
(41)
Банката предоставя универсални банкови услуги главно в Гърция и Източна и Югоизточна Европа (Кипър, Румъния, България, Сърбия и Украйна). Тя предлага пълната гама от банкови и финансови продукти и услуги за домакинства и за фирми. Банката осъществява банкиране на дребно, корпоративно и частно банкиране, управление на активи, застраховане, трезор, капиталови пазари и други услуги. Банката е учредена в Гърция и акциите ѝ са допуснати до търговия на Атинската фондова борса. На 31 декември 2012 г. в банката са били наети 17 427 души, приблизително половината от които са били наети в Източна и Югоизточна Европа, а другата половина - в Гърция (29).
(42)
Банката е взела участие в програмата за PSI, като е обменила GGB и свързани с държавата кредити с номинална стойност от 7 336 млн. евро. Общата начислена сума, свързана с PSI, е била в размер на около 5 781 млн. евро преди данъчно облагане и е била изцяло записана в отчетите ѝ за 2011 г. (30) В рамките на програмата за обратно изкупуване от декември 2012 г. банката е продала новите GGB, които е получила по линия на програмата за PSI с голяма отстъпка от номиналната стойност. Вследствие на тази продажба са станали ясни загубите ѝ по новите GGB.
(43)
Основните цифри за банката към декември 2010 г., декември 2011 г., декември 2012 г. и декември 2013 г. (консолидирани данни) са представени в таблица 5.
Таблица 5
Основни цифри на Eurobank, 2010 г., 2011 г., 2012 г. и 2013 г.
Печалба и загуба
(млн. евро)
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
(включва New TT Bank и Nea Proton Bank от датата на тяхното придобиване)
Нетни приходи от лихви
2 103
2 965
1 461
1 294
Общо приходи от дейността
2 730
2 226
1 755
1 587
Общо разходи от дейността
-1 280
-1 123
-1 052
-1 071
Приходи преди провизии
1 450
1 103
703
516
Загуби от кредитен риск
-1 273
-1 328
-1 655
-1 920
Загуби вследствие на програмата за PSI
-6 012
- 363
Други загуби
- 737
- 373
- 522
Нетна печалба/загуба
84
-5 496
-1 440
-1 157
Селективни цифри за обемите (млн. евро)
31 декември 2010 г.
31 декември 2011 г.
31 декември 2012 г.
31 декември 2013 г. (включва New TT Bank и Nea Proton Bank)
Общо кредити и авансови плащания към клиенти
53 412
48 094
43 171
45 610
Общо депозити
41 173
32 459
30 752
41 535
Общо активи
87 188
76 822
67 653
77 586
Общ собствен капитал (31)
6 094
875
- 685
4 523
Източници:
2013 г.: Финансови резултати за 2013 г. - консолидирани финансови отчети, стр. 3 и 4, http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/EN%20Consol%20AR%202013.pdf; 2012 г. и 2011 г.: Финансови резултати за 2012 г. - консолидирани финансови отчети, стр. 3 и 4, http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%202012.pdf; 2010 г.: Съобщение до медиите на EFG Eurobank, Резултати за цялата 2011 г., стр. 5 и 6, http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%20AQ2011.pdf
(44)
От таблица 5 е видно, че, освен огромните загуби, които е записала през 2011 г. вследствие на програмата за PSI (5 781 млн. евро (32)), приходите на банката непрекъснато са се понижавали (наред с други причини така също вследствие на по-високите разходи по депозитите) и от високите и повишаващи се загуби от обезценка по нейните кредитни портфейли в Гърция и в чужбина. Позицията на ликвидност на банката е била сериозно засегната от отлива на депозити, като нейното съотношение на кредитите към депозитите е достигнало 148 % към 31 декември 2011 г., а 42 % от счетоводния ѝ баланс към тази дата е бил финансиран от Евросистемата.
(45)
Според стрес-теста от 2013 г., резултатите от който бяха обявени на 6 март 2014 г., Банката на Гърция е определила капиталовите нужди на банката в размер на 2 945 млн. евро при базовия сценарий. Тази сума не е включвала мерките за намаляване на въздействието, т.е. вече се е допускало, че банката ще предприеме мерки за намаляване на въздействието под формата на продажби, за които се е предполагало, че ще допринесат за намаляването на капиталовите нужди.
(46)
За покриване на установената капиталова нужда от 2 945 млн. евро банката е предложила подобрени мерки за намаляване на въздействието, вследствие на които обаче ще бъде генерирана съвсем малко по-висока сума от предвидената от Банката на Гърция при изчисляването на капиталовите нужди. Въпросните мерки за намаляване на въздействието включват продажбата на допълнителни активи (продажба на […] (33), продажба на […] % от застрахователното дъщерно предприятие и намаляване на участието в дейностите в областта на недвижимите имоти на 20 % до […]) (34).
(47)
Тъй като въпросните подобрени мерки за намаляване на въздействието са покрили само много малка част от установените капиталови нужди, на 12 април 2014 г. извънредното общо събрание на акционерните е приело решение за увеличаване на капитала с 2 864 млн. евро. Предвидено е било да се осъществи под формата на непреференциално предлагане на собствен капитал (т.е. увеличение на капитала с отменяне на правата на преференциално изкупуване) на международни инвеститори и публично предлагане в Гърция. Ако търсенето от страна на частни инвеститори не е било достатъчно за покриването на цялото увеличение на капитала, HFSF е щял да покрие разликата, като запише останалите нови акции, но преди това съществуващите подчинени капиталови инструменти на банката е трябвало да бъдат преобразувани в акции.
2.2. ПРИДОБИВАНИЯ ОТ БАНКАТА НА БАНКОВИ ДЕЙНОСТИ В ГЪРЦИЯ
(48)
На 15 юли 2013 г. банката е подписала две обвързващи споразумения с HFSF да придобие 100 % от акциите и правата на глас в Nea Proton Bank и New TT Bank.
2.2.1. Придобиване на Nea Proton Bank
Оздравяване на Proton Bank и Nea Proton Bank
(49)
На 9 октомври 2011 г. Банката на Гърция е започнала оздравяването на Proton Bank. Лицензът на Proton Bank е бил отнет от Банката на Гърция и е била открита процедура по ликвидация (35).
(50)
По предложение на Банката на Гърция и въз основа на решение на министъра на финансите (36) е била създадена Nea Proton Bank като междинна кредитна институция и всички депозити (на дребно, банкови и държавни), клоновата мрежа и избрани активи (портфейли от кредити и ценни книжа) на Proton Bank са били прехвърлени към нея. Вземанията под формата на собствен капитал, подчинен дълг и високорискови заеми са останали в Proton Bank. HFSF е влял в Nea Proton Bank начален акционерен капитал в размер на 250 млн. евро (37) и е бил единственият акционер в нея. Размерът на началния счетоводен баланс на Nea Proton Bank е бил приблизително 3 млрд. евро.
(51)
В края на 2011 г. претеглените спрямо риска активи (RWA (38)) на Nea Proton Bank са били в размер на 1,2 млрд. евро.
Придобиване на Nea Proton Bank от банката
(52)
Според Гръцкия закон за оздравяване на банките се изисква HFSF да се освободи от своите акции в междинна кредитна институция в срок до две години от датата на министерското решение за създаване на въпросната междинна кредитна институция (39). В съответствие с това задължение и според МИФП HFSF е започнал продажбата на своите акции в Nea Proton Bank. Финансовият консултант на HFSF се е свързал с широк диапазон от потенциални инвеститори (включително гръцки банки, чуждестранни банки и финансови спонсори), но само две страни - банката и един хедж фонд от САЩ - са представили окончателни оферти. Било е преценено, че единствено представената от банката оферта отговаря на писмото за участие на HFSF и следователно е валидна.
(53)
На 31 май 2013 г. RWA на Nea Proton Bank са били в размер на 811 млн. евро, а собственият ѝ капитал е бил - 203 млн. евро. Към същата дата Nea Proton Bank се е нуждаела от обща рекапитализация в размер на 276 млн. евро, за да достигне съотношение от 9 % на основния капитал от първи ред. Банката е платила парично възнаграждение от 1 EUR в замяна на 100 % от акциите и правата на глас в Nea Proton Bank. Банката е поискала от HFSF да рекапитализира Nea Proton Bank с 395 млн. евро, които, освен 276 млн. евро, които са били необходими за достигане на коефициент на капиталова адекватност на Nea Proton Bank от 9 %, биха осигурили допълнителни 119 млн. евро за провизии за покриване на допълнителните провизии за загуби по кредити и очакваните загуби преди данъчно облагане до 2016 г. Според условията на продажбата HFSF е поел задължение да покрива капиталовите нужди на Nea Proton Bank преди приключването на сделката чрез внасянето на 395 млн. евро в парични средства.
2.2.2. Придобиване на New TT Bank
Оздравяване на TT Bank и New TT Bank
(54)
На 18 януари 2013 г. гръцките органи са започнали оздравяването на TT Bank. Лицензът на TT Bank е бил отнет от Банката на Гърция и е била открита процедура по ликвидация (40).
(55)
По предложение на Банката на Гърция и въз основа на решение от министъра на финансите (41) е била създадена New TT Bank като междинна кредитна институция. На New TT Bank са били прехвърлени активи на стойност 10,8 млрд. евро (под формата на парични средства, съкровищни бонове, обслужвани кредити, депозити на дребно, централно финансиране и GGB (42)). Нетни активи в общ размер на 1,2 млрд. евро са останали в TT Bank „под формата на“ вземания под формата на собствен капитал, необслужвани кредити, данъчни активи и пасиви на TT, както и всякакви видове налози и мита. HFSF е влял в New TT Bank начален акционерен капитал в размер на 500 млн. евро и е бил единственият акционер в нея. Размерът на началния счетоводен баланс на New TT Bank след вливането на капитал е бил приблизително 15,1 млрд. евро.
Придобиване на New TT Bank от банката
(56)
В рамките на поетите задължения в съответствие с МИФП HFSF е започнал продажбата на своите акции в New TT Bank. По този начин той е изпълнил също така своето задължение да се освободи от акциите си във въпросната междинна кредитна институция в рамките на две години от създаването на последната. Неговият финансов консултант се е свързал с широк диапазон от потенциални инвеститори, в това число гръцки банки, чуждестранни банки и финансови спонсори. Окончателни оферти са представили само четирите най-големи гръцки банки, като от тях е била предпочетена офертата на банката.
(57)
За закупуването на New TT Bank банката се е съгласила да плати общо 681 млн. евро под формата на новоемитирани обикновени акции. Според споразумението за записване на акции първоначалното плащане, което банката е направила, е било обект на допълнителни корекции въз основа на оценка на нетната стойност на активите (43).
(58)
По тази причина на проведеното на 26 август 2013 г. извънредно общо събрание на акционерите на банката е било одобрено увеличението на акционерния капитал на банката с 425 625 000 EUR чрез емитиране на 1 418 750 000 нови обикновени акции (44) с номинална стойност от 0,3 EUR всяка и цена на предлагане от 0,48 EUR всяка. Цялото увеличение на капитала е било записано от HFSF чрез непарична вноска. Въпросната непарична вноска е била под формата на всички акции в New TT Bank, които HFSF е притежавал, на обща стойност 681 млн. евро. В резултат на тази сделка дяловото участие на HFSF в банката се е увеличило от 93,5 на 95,2 %.
2.3. МЕРКИ ЗА ПОМОЩ
(59)
Банката се е възползвала от мерки за капиталова подкрепа A, B1, B2, B3, B4 и C и мерки за помощ за ликвидност L1 и L2. Proton Bank и Nea Proton bank са се възползвали от следните мерки: Pr1, Pr2 Pr3, NP1, NP2 и NP3. T Bank, TT bank и New TT bank са се възползвали от мерки T, TT, NTT1 и NTT2.
2.3.1. Мерки за помощ, предоставени на банката по схемата за подпомагане на гръцките банки
(60)
Банката е получила помощ под няколко форми по схемата за подпомагане на гръцките банки, по мярката за рекапитализация, по мярката за гаранции и по мярката за държавни облигационни заеми.
2.3.1.1. Държавната помощ за ликвидност, предоставена по мярката за гаранции и по мярката за държавни облигационни заеми (мярка L1)
(61)
Банката е ползвала и продължава да ползва помощ по мярката за гаранции и по мярката за държавни облигационни заеми. Въпросната помощ ще бъде наричана в настоящото решение „мярка L1“. Към 30 ноември 2013 г. (45) предоставените на банката гаранции са били в размер на 13,9 млрд. евро. Към същата дата банката не е имала неизплатени заеми от държавни облигации. Към 15 април 2011 г. банката е била получила заеми от държавни облигации в размер на 1 737 млн. евро и се е възползвала от държавни гаранции на стойност 13,6 млрд. евро, предоставени по схемата за подпомагане на гръцките банки.
(62)
В плана за преструктуриране на банката, представен от гръцките органи на Комисията на 16 март 2014 г., гръцките органи съобщиха за намерението си през периода на преструктуриране да продължат да предоставят гаранции и заеми от държавни облигации по схемата.
2.3.1.2. Държавна рекапитализация, предоставена по мярката за рекапитализация по линия на схемата за подпомагане на гръцките банки (мярка A)
(63)
През май 2009 г. в банката е бил влят капитал в размер на 950 млн. евро (46) (мярка A) по мярката за рекапитализация по линия на схемата за подпомагане на гръцките банки. Това вливане на капитал е било равно приблизително на 2 % от RWA, които банката е притежавала към този момент.
(64)
Рекапитализацията е била извършена под формата на привилегировани акции, записани от Гърция, като купонът е бил 10 %, а падежът - пет години. През 2010 г. срокът на привилегированите акции е бил удължен, а възнаграждението по тях е било увеличено. От този момент нататък, ако привилегированите акции не бъдат изкупени в рамките на пет години, считано от емитирането им, и не бъде взето решение от общото събрание на акционерите относно съответното изкупуване на въпросните акции, гръцкият министър на финансите ще увеличава купона с 2 % годишно на кумулативна база (т.е. купон в размер на 12 % за шестата година, 14 % за седмата година и т.н.).
2.3.2. Гарантирана от държавата СПОЛ (мярка L2)
(65)
СПОЛ представлява извънредна мярка, която дава възможност на платежоспособна финансова институция, изправена пред временни проблеми с ликвидността, да получи финансиране от Евросистемата без въпросната операция да е включена в единната парична политика. Лихвеният процент, който въпросната финансова институция заплаща за СПОЛ, е […] базисни пункта по-висок, отколкото лихвата, която тя плаща за обичайното рефинансиране от Централната банка.
(66)
Банката на Гърция отговаря за програмата за СПОЛ, което означава, че всички разходи за предоставянето на СПОЛ и рисковете, които произтичат от това, са за сметка на Банката на Гърция (47). Гърция е предоставила на Банката на Гърция държавна гаранция, която важи за целия размер на СПОЛ, предоставена от Банката на Гърция. Приемането на член 50, параграф 7 от Закон 3943/2011, с който се изменя член 65, параграф 1 от Закон 2362/1995, е дало възможност на министъра на финансите да предоставя на Банката на Гърция гаранции от името на държавата, за да бъдат обезпечени вземанията на Банката на Гърция от кредитни институции. Банките, които се ползват от СПОЛ, трябва да заплащат на държавата такса за гаранцията в размер на […] базисни пункта.
(67)
Към 31 декември 2011 г. банката е ползвала гарантирана от държавата СПОЛ (48) в размер на 14,95 млрд. евро, докато към 31 декември 2012 г. банката е ползвала гарантирана от държавата СПОЛ в размер на 12 млрд. евро.
2.3.3. Мерки за помощ, предоставени на банката чрез HFSF
(68)
От 2012 г. насам банката се е възползвала от няколко мерки за капиталова подкрепа, предоставени от HFSF. В таблица 6 е представен преглед на споменатите мерки за помощ.
Таблица 6
Мерки за капиталова подкрепа, предоставени на банката чрез HFSF
1-ва междинна рекапитализация - май 2012 г. (млн. евро)
2-ра междинна рекапитализация - декември 2012 г. (млн. евро)
Писмо за поемане на ангажимент - декември 2012 г.
(млн. евро)
Рекапитализация от пролетта на 2013 г. до май 2013 г. (млн. евро)
Поемане на ангажимент за рекапитализация - април 2014 г. (млн. евро)
Мярка
B1
B2
B3
B4
C
Размер
(млн. евро)
3 970
1 341
528
5 839
2 864
2.3.3.1. Първата междинна рекапитализация (мярка B1)
(69)
В съображения 15-32 от решението за откриване по отношение на Eurobank е дадено подробно описание на първата междинна рекапитализация от май 2012 г. (мярка B1). В настоящия раздел са представени контекстът и основните характеристики на тази мярка.
(70)
На 20 април 2012 г. HFSF е изпратил писмо до банката, с което се е задължил да участва в планираното увеличение на капитала на банката в размер на до 4,2 млрд. евро.
(71)
По мярка B1 на 28 май 2012 г. HFSF е прехвърлил на банката 3,97 млрд. евро под формата на облигации на Европейския инструмент за финансова стабилност (EFSF) в съответствие с разпоредбите за междинни рекапитализации, определени в Закон 3864/2010 за създаването на HFSF (Закона за HFSF). Прехвърлените на банката облигации на EFSF са били известия с плаваща лихва на EFSF с падежи от шест и десет години и с дата на емисията 19 април 2012 г. В съображение 48 от решението за откриване по отношение на Eurobank Комисията вече е определила, че „Междинната рекапитализация, която е била финализирана на 28 май 2012 г., е извършена в изпълнение на поетото задължение в писмото за поемане на ангажимент и следователно представлява продължение на същата помощ“. Както предвидените в писмото за поемане на ангажимент суми, така и тези в първата междинна рекапитализация са били изчислени от Банката на Гърция по такъв начин, че да се гарантира, че банката ще достигне капиталово съотношение от 8 % към 31 декември 2011 г. - датата на която междинната рекапитализация е записана със задна дата в отчетите на банката. Както е видно от таблица 3, мярка B1 е покрила само ограничена част от общите капиталови нужди, които са били установени от стрес-теста от 2012 г. Предвидено е било, че банката ще набере капитала чрез бъдещо увеличение на капитала и междинната рекапитализация е трябвало единствено да осигури допустимостта на банката за финансиране от ЕЦБ до извършването на въпросното увеличение на капитала.
(72)
За периода между датата на първата междинна рекапитализация и датата на превръщането на първата междинна рекапитализация в обикновени акции и други конвертируеми финансови инструменти, в сключеното между банката и HFSF споразумение преди записването е било предвидено, че банката е трябвало да плаща на HFSH годишна такса в размер на 1 % от номиналната стойност на известията на EFSF и че всички плащания на купони и начислени лихви по известията на EFSF за този период ще се считат за допълнителна вноска в капитала, направена от HFSF (49).
2.3.3.2. Втората междинна рекапитализация (мярка B2)
(73)
През есента на 2012 г. банката е записала допълнителни загуби. По тази причина капиталът ѝ отново е спаднал под минималните капиталови изисквания, за да продължи да е допустима за рефинансиране от ЕЦБ.
(74)
В резултат на това се е наложило да бъде извършена втората междинна рекапитализация. На 21 декември 2012 г. HFSF е извършил втората междинна рекапитализация в размер на 1 341 млн. евро (мярка B2), която отново е била платена посредством прехвърлянето на облигации на EFSF към банката.
2.3.3.3. Писмото за поемане на ангажимент от 21 декември 2012 г. (мярка B3)
(75)
В допълнение към втората междинна рекапитализация, на 21 декември 2012 г. HFSF е предоставил на банката писмо за поемане на ангажимент, че ще участва в увеличението на акционерния капитал на банката и в конвертируемите инструменти, които е трябвало да бъдат емитирани, в общ размер 528 млн. евро (мярка B3).
(76)
Общият размер на двете рекапитализации (мерки B1 и B2) и на допълнителната сума, за която е бил поет ангажимент през декември 2012 г. (мярка B3), е означавал, че HFSF е поел ангажимент за покриване на всички капиталови нужди, които са били установени от стрес-теста от 2012 г. (5 839 млн. евро (50)).
2.3.3.4. Рекапитализацията от пролетта на 2013 г. (мярка B4)
(77)
На 30 април 2013 г. общото събрание на акционерите е одобрило увеличение на акционерния капитал на банката в размер на 5 839 млн. евро („рекапитализацията от пролетта на 2013 г.“). Банката съответно е емитирала 3 789 317 357 нови акции с номинална стойност 0,30 EUR при цена 1,54 EUR на акция.
(78)
На същата дата общото събрание на акционерите е взело решение също така целият размер на капитала да бъде предоставен от HFSF и платен чрез непарична вноска - под формата на облигации на EFSF.
(79)
В резултат на това през май 2013 г. HFSF е влял в банката общо 5 839 млн. евро под формата на обикновени акции (мярка B4). Тази сума е равна на стойността на мерки B1, B2 и B3.
(80)
Посредством рекапитализацията от пролетта на 2013 г. първата и втората междинни рекапитализации (мерки B1 и B2) са били преобразувани в постоянна рекапитализация и е бил изпълнен поетият ангажимент за предоставяне на допълнителна капиталова помощ (мярка B3).
(81)
Цената на новите акции е била определена на 50 % от средната цена, претеглена спрямо обема на акциите, през 50-те дни на търгуване преди определянето на цената на предлагане. В резултат на обратния сплит на акции, за който общото събрание на акционерите е взело решение на 30 април 2012 г. (51), цената на новите акции е била определена на 1,54 EUR на акция.
(82)
Непосредствено след рекапитализацията от пролетта на 2013 г. HFSF е станал основният акционер в банката с дял от 98,56 %. След като обаче банката е завършила друга операция за управление на пасивите, през юни 2013 г. този дял е намалял до 93,55 % (вж. раздел 2.4.5). През август 2013 г. банката е емитирала нови акции за HFSF, за да закупи New TT Bank, в резултат на което делът на HFSF се е увеличил до 95,23 % (52).
2.3.3.5. Ангажиментът за рекапитализация от 2014 г. (мярка C)
(83)
На 6 март 2014 г. Банката на Гърция отчете резултатите от извършения през втората половина на 2013 г. стрес-тест. Банката на Гърция отбеляза, че при базовия сценарий капиталовите нужди на банката за периода 2014-2016 г. ще достигнат 2 945 млн. евро.
(84)
На 31 март 2014 г. HFSF е изпратил писмо до банката, в което е посочил, че има намерение и възможност да подкрепи всяко евентуално увеличение на акционерния капитал, което бъде осъществено в съответствие със Закон 3864/2010 за HFSF с неговите изменения от 30 март 2014 г., ако въпросното увеличение е необходимо за покриване на установените от стрес-теста капиталови нужди. В Закона за HFSF е предвидено, че, ако в края на периода за записване не е достатъчно търсенето от частни инвеститори по цената, определена от Общия съвет на HFSF на база на две независими оценки, HFSF ще запише всички останали акции, като преди това съществуващият подчинен капиталов инструмент на банката бъде преобразуван в акции, както е посочено в член 6а.
(85)
На 12 април 2014 г. извънредното събрание на акционерите е одобрило увеличение на акционерния капитал в размер на 2 864 млн. евро по Закона за HFSF и е посочило, че цената на предлагане не може да бъде по-ниска от номиналната цена от 0,30 EUR на акция и минималната цена, която следва да бъде определена от HFSF (53).
(86)
HFSF, в съответствие със Закона за HFSF, е назначил двама независими консултанти, които да определят стойността на банката. На 10 април 2014 г. двамата консултанти са приключили своята работа, като всеки от тях е представил диапазон на стойността на банката. Двата диапазона се припокриват в значителна степен. Въз основа на тези оценки Общият съвет на HFSF на 14 април 2014 г. е определил цената, която съответства на минималната цена, на която могат да бъдат предлагани новите акции на банката на инвеститори, и цената, на която той ще подкрепи предлагането на собствения капитал, ако е необходимо (54). На 15 април 2014 г. фондът е одобрил офертата, направена от един консорциум от инвеститори, за записване на 1,3 млрд. евро нови акции при цена от 0,30 EUR на акция („ключов инвеститор“ (55) (56)).
(87)
На 24 април 2014 г. Eurobank е обявила началото на набирането на инвеститори при цена в диапазона 0,30 - 0,33 EUR (57). Ако търсенето е достатъчно, за да се покрие цялата сума от 2 864 млн. евро при цена над 0,30 EUR, ключовият инвеститор ще трябва да коригира своята цена спрямо по-високата цена или да отмени своите поръчки, като във втория случай ще получи компенсаторна такса. В случай на достатъчно търсене от частни инвеститори (включително търсенето от ключовия инвеститор), за да се покрие цялата сума от 2 864 млн. евро при цена от 0,30 EUR, ключовият инвеститор ще има предимство при разпределението на акциите. Ако търсенето не е достатъчно (включително търсенето от страна на ключовия инвеститор) при цена от 0,30 EUR, подчиненият дълг ще бъде преобразуван в нови акции. Както е предвидено от Закона за HFSF, всички незаписани акции след преобразуването на подчинения дълг ще бъдат записани от HFSF при същата цена, а именно 0,30 EUR на акция.
2.3.4. Мерки за помощ за придобитите предприятия
2.3.4.1. Мерки за помощ за Proton Bank и Nea Proton Bank
(88)
От 2008 г. насам Proton Bank и Nea Proton Bank са се възползвали от няколко мерки за помощ. В таблица 7 е представен преглед на тези мерки за помощ.
Таблица 7
Преглед на мерките за капиталова подкрепа за Proton и Nea Proton Bank
Получател на помощта
Мярка
Естество на помощта
Субект, предоставил помощта
Дата на предоставяне
Размер (в млн. евро)
Дейностите на Proton Bank
Pr1
Капитал по мярка за рекапитализация: привилегировани акции на Гръцката държава
Държавата
Май 2009 г.
80
Pr2
Отпускане на заем от гръцки държавни ценни книжа по гръцката мярка за облигационни заеми
Държавата
Април 2009 г.
78
Pr3
Държавна гаранция за емитирани облигации по гръцката мярка за гаранции
Държавата
Юли 2010 г.
149,4
Дейностите на Nea Proton Bank
NP1
Недостиг от финансиране от PB за NPB
Покриване на недостига от финансиране от PB за NPB (част 1)
HDIGF
9.10.2011 г.
862
След окончателното изчисляване на недостига от финансиране, покриване на разликата в недостига от финансиране от PB за NPB (част 2)
HFSF
14.5.2012 г.
259,6
Общ размер на NP1
1 121,6
NP2
Вливане на акционерен капитал в NPB през 2011 г. и 2012 г.
Начален акционерен капитал
HFSF
9.10.2011 г.
220
Начален акционерен капитал
HFSF
3.2.2012 г.
30
Общо начален акционерен капитал
250
Допълнителен акционерен капитал
HFSF
1.8.2012 г.
230
Допълнителен акционерен капитал
HFSF
31.12.2012 г.
35
Общо допълнителен акционерен капитал
265
Общ размер на NP2
515
NP3
Рекапитализация преди продажбата ѝ на Eurobank
Акционерен капитал
HFSF
28.8.2013 г.
395
2.3.4.1.1 Мерки за помощ за Proton Bank
i) Рекапитализация от държавата, получена от Proton Bank (мярка Pr1)
(89)
През май 2009 г. Гърция е вляла 80 млн. евро в Proton Bank, което е било равно на приблизително 4,6 % от нейните RWA по това време. Това вливане на капитал е било извършено в рамките на мярката за рекапитализация, която е била част от схемата за подпомагане на гръцките банки. Мярката за рекапитализация е била под формата на привилегировани акции.
ii) Държавна подкрепа за осигуряване на ликвидност, получена от Proton Bank (мерки Pr2 и Pr3)
(90)
Proton Bank също се е възползвала от мерки за помощ по мерките за гаранции и за държавни облигационни заеми, които са част от схемата за подпомагане на гръцките банки. През април 2009 г. Proton Bank е получила гръцки държавни ценни книжа в размер на 78 млн. евро (мярка Pr2), а през юли 2010 г. е получила държавна гаранция за емитирани облигации с номинална стойност 149,4 млн. евро (мярка Pr3). Гарантираните от държавата облигации са били прехвърлени на Nea Proton Bank в деня на оздравяването и са били анулирани на 5 януари 2012 г. Падежът на гръцките държавни ценни книжа е бил през декември 2011 г. и те не са били подновени.
2.3.4.1.2 Мерки за помощ за Nea Proton Bank
i) Покриване на недостига от финансиране на Nea Proton Bank в размер на 1 121,6 млн. евро (мярка NP1)
(91)
В контекста на оздравяването на Proton Bank гръцките органи установяват недостиг от финансиране на Nea Proton Bank. В съответствие с решение на Банката на Гърция от 9 октомври 2011 г. по схемата за оздравяване на HDIGF през декември 2011 г. на Nea Proton Bank са били платени 862 млн. евро. След окончателното изчисляване на недостига от финансиране от страна на Банката на Гърция на 19 януари 2012 г. в размер на 1 121,6 млн. евро в съответствие с решение на Банката на Гърция от 9 април 2012 г. (58), HFSF (59) е изплатил останалата сума в размер на 259,6 млн. евро на 14 май 2012 г. По този начин въпросният недостиг от финансиране е бил покрит от схемата за оздравяване на HDIGF и от HFSF.
ii) Вливания на капитал от HFSF в Nea Proton Bank през 2011 г. и 2012 г. (мярка NP2)
(92)
HFSF е предоставил на Nea Proton Bank държавна помощ под формата на начален акционерен капитал (обикновени акции) в размер на 250 млн. евро, платени на две вноски на 9 октомври 2011 г. и 3 февруари 2012 г.
(93)
Според актуализирания план за преструктуриране на Nea Proton Bank, представен на 16 юли 2012 г. и представляващ последният вариант на плана, за който Комисията е била уведомена към момента на приемане на решението за откриване по отношение на Nea Proton, Nea Proton Bank е имала нужда от допълнителен капитал в размер на 300 млн. евро. Отчасти този допълнителен капитал е бил необходим, защото Nea Proton Bank е претърпяла загуби в резултат на програмата за PSI (загубите от обезценка за 2011 г. са били в размер на 146,5 млн. евро във връзка с GGB, а в резултата от първото тримесечие на 2012 г. са били включени допълнителни обезценки в размер на 22 млн. евро). Nea Proton Bank е имала нужда също така от допълнителен капитал, защото тежестта на провизиите за 2011-2016 г. се е повишила спрямо предвидените равнища при създаването на Nea Proton Bank.
(94)
Според актуализирания план за преструктуриране на Nea Proton Bank, представен на 16 юли 2012 г., въпросните очаквани капиталови нужди са щели да бъдат под формата на очаквано вливане на капитал в размер на 285 млн. евро през 2012 г. и очаквано вливане на капитал в размер на 15 млн. евро през 2014 г. Всъщност в крайна сметка HFSF е вляло в Nea Proton Bank 230 млн. евро на 1 август 2012 г. и 35 млн. евро на 31 декември 2012 г.
iii) Вливане на капитал от HFSF в Nea Proton Bank преди продажбата ѝ на Eurobank (мярка NP3)
(95)
В съответствие с договора за продажба от 15 юли 2013 г. HFSF вече е бил поел ангажимент да влее в Nea Proton Bank сума в размер на 395 млн. евро (60). HFSF е изплатил сумата от 395 млн. евро на 28 август 2013 г.
2.3.4.2. Мерки за помощ за New TT Bank
(96)
T Bank, TT Bank и New TT Bank са се възползвали от няколко мерки за помощ след 2008 г. В таблица 8 е представен преглед на тези мерки за помощ.
Таблица 8
Преглед на мерките за помощ за T Bank и TT bank
Получател на помощта
Мярка
Описание
Субект, предоставил помощта
Дата
Размер на държавната помощ (в млн. евро)
Дейностите на T Bank, прехвърлени към TT Bank (61)
T
Покриване на недостиг от финансиране от T Bank за TT Bank (част 1)
HDIGF
Декември 2011 г.
450
След окончателно изчисляване на недостига от финансиране, покриване на разликата в недостига от финансиране от T Bank за TT Bank (част 2)
HFSF
14.2.2013 г.
227
Общ размер на T
677
TT Bank
TT
Вливане на капитал
Капитал по мярка за рекапитализация: привилегировани акции на Гръцката държава
Държавата
Май 2009 г.
224,96
New TT Bank (мостова банка)
NTT1
Недостиг от финансиране от TT за NTT
Покриване на недостига от финансиране от TT Bank за New TT Bank (част 1)
HFSF
29.1.2013 г.
2 730,8
След окончателно изчисляване на недостига от финансиране, покриване на разликата в недостига от финансиране от TT Bank за New TT Bank (част 2)
HFSF
14.6.2013 г.
1 001,7
Общ размер на NTT1
3 732,6
NTT2
Вливане на начален акционерен капитал
Начален акционерен капитал в New TT Bank
HFSF
29.1.2013 г.
500
2.3.4.2.1 Мярка за помощ за T Bank
Интервенция по линия на схемата за оздравяване на HDIGF в полза на T Bank в размер на 677 млн. евро (мярка T)
(97)
Схемата за оздравяване на HDIGF и HFSF са покрили недостига от финансиране в резултат на прехвърлянето на дейности от T Bank към TT Bank, което представлява разликата между справедливата стойност на прехвърлените от T Bank на TT Bank активи и справедливата стойност на прехвърлените пасиви. В съответствие с решението на Банката на Гърция от 17 декември 2011 г. по схемата за оздравяване на HDIGF е платена сума в размер на 450 млн. евро (62), съответстваща на около две трети от оценения недостиг от финансиране. След окончателното изчисляване на недостига от финансиране на около 677 млн. евро в съответствие с решение на Банката на Гърция от 9 април 2012 г. (63), на 14 февруари 2013 г. HFSF (64) е изплатил разликата в размер на 227 млн. евро (65) на New TT Bank.
2.3.4.2.2 Мярка за помощ за TT Bank
Рекапитализация от държавата, получена от TT Bank (мярка TT)
(98)
През май 2009 г. TT Bank е получила от Гърция вливане на капитал в размер на 224,96 млн. евро, равно на около 2,9 % от нейните RWA по това време. TT Bank е получила вливане на капитал по мярката за рекапитализация, която е част от схемата за подпомагане на гръцките банки. Вливането на капитал е било под формата на привилегирования акции.
2.3.4.2.3 Мерки за помощ за New TT Bank
i) Покриване на недостига от финансиране на New TT Bank в размер на 3 732,6 млн. евро (мярка NTT1)
(99)
HFSF е покрил недостига от финансиране в New TT Bank, който представлява разликата между стойността на прехвърлените от TT Bank на New TT Bank активи и номиналната стойност на прехвърлените пасиви. В съответствие с решението на Банката на Гърция от 18 януари 2013 г. HFSF е изплатил на 29 януари 2013 г. сума в размер на 2 730,8 млн. евро (66), която съответства на около две трети от оценения недостиг от финансиране. След окончателното изчисляване от Банката на Гърция на недостига от финансиране в размер на 3 732,6 млн. евро (67) в съответствие с решението на Банката на Гърция от 21 май 2013 г. HFSF е изплатил на 14 юни 2013 г. останалата сума от 1 001,7 млн. евро на New TT Bank.
ii) Вливания на капитал от HFSF в New TT Bank (мярка NTT2)
(100)
HFSF е бил единственият акционер в New TT Bank и ѝ е предоставил държавна помощ под формата на начален акционерен капитал (обикновени акции) в размер на 500 млн. евро.
2.4. ПЛАНЪТ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ И НОВИЯТ БИЗНЕС МОДЕЛ
(101)
На 16 април 2014 г. Гърция представи план за преструктуриране на банката, в който е обяснено как банката - като комбиниран субект в резултат от придобиването на Nea Proton Bank и New TT Bank - възнамерява да възстанови своята жизнеспособност в дългосрочен план.
2.4.1. Национални операции
(102)
Според плана за преструктуриране банката ще се съсредоточи върху своите основни банкови дейности в Гърция. Въпреки че около 26 % от заемите през 2010 г. (68) са били за международните ѝ дейности, към края на 2012 г. този дял вече е бил спаднал до 20 % и допълнително ще бъде намален до […] % към края на 2018 г. (69)
(103)
Основният приоритет на банката е да възстанови доходността и жизнеспособността на своите банкови дейности в Гърция до края на периода на преструктуриране (31 декември 2018 г.). За тази цел в плана за преструктуриране са включени редица мерки, целящи подобряването на оперативната ефективност и нетния лихвен марж на банката, както и мерки за подобряване на нейната капиталова позиция и структурата на счетоводния ѝ баланс.
(104)
Що се отнася до оперативната ефективност, доста преди придобиванията на New TT Bank и Nea Proton Bank банката вече е била започнала мащабна програма за рационализиране. От 2010 г. насам банката е намалила своето физическо присъствие в Гърция. Погледнато самостоятелно (без придобиванията на New TT Bank и Nea Proton Bank), тя е намалила своите клонове от 564 през юни 2008 г. на […] през 2014 г. и е съкратила също така своя персонал в Гърция (от 10 142 през 2008 г. на 9 037 през 2012 г.) (70).
(105)
До края на плана за преструктуриране банката планира допълнително да намали както броя на клоновете примерно от 645 към 31 декември 2012 г. на […] към 31 декември 2018 г., така и броя на служителите от 12 430 на […] на прогнозна база, т.е. като се вземат предвид Nea Proton Bank и New TT Bank (71).
(106)
Повишената ефективност от гледна точка на клонове и персонал ще допринесе за намаляването на общите разходи на комбинираните банкови дейности в Гърция с […] % от 913 млн. евро на годишна база през 2013 г. (72) на […] млн. евро през 2018 г. (73) В резултат на това очакваното съотношение на разходите към приходите на банковите дейности на банката в Гърция ще намалее до под […] % в края на периода на преструктуриране, започвайки от 60 % през 2012 г.
(107)
В плана за преструктуриране е описано също така как банката ще подобри своите разходи за финансиране, което е от съществено значение за възстановяването на жизнеспособността. Банката очаква да може да плаща по-ниски лихвени проценти по депозитите в нея благодарение на по-стабилната среда и по-специално предвиденото стабилизиране и възстановяване на гръцката икономика, която се очаква от 2014 г. нататък отново да бележи растеж. Спредовете по депозитите (средна стойност на процентите по срочните депозити, безсрочните депозити и спестовните влогове) се очаква да се понижат в Гърция от 223 базисни пункта през 2012 г. на […] базисни пункта през 2018 г. (74) Това намаление на спредовете ще бъде постигнато главно посредством плащането на много по-ниски проценти по срочните депозити. Аналогично също зависимостта на банката от спешна помощ за осигуряване на ликвидност и по-голямото финансиране от Евросистемата ще намалее от 42,9 % от общите ѝ активи на групово равнище през 2012 г. на […] % през 2018 г. (75).
(108)
Според плана за преструктуриране се очаква банката да укрепи също така своя счетоводен баланс. Нетното ѝ съотношение на заемите към депозитите в Гърция ще намалее до […] % през 2018 г. (започвайки от 160 % през 2012 г. и 115 % през 2013 г.) (76), а капиталовата ѝ адекватност ще се подобри със съотношение на основния капитал от първи ред от […] % на групово равнище през 2018 г. (77) (вместо отрицателния собствен капитал преди първата междинна рекапитализация).
(109)
Друг стратегически приоритет на банката е управлението на необслужваните кредити. Освен подобрените кредитни процеси от гледна точка както на предоставянето на заеми, така и на преструктурирането на необслужваните заеми, планът за преструктуриране е съсредоточен върху третирането на обезценените експозиции посредством създаването на ново звено за корективни действия. Това звено ще се занимава с преструктурирането на обезценените експозиции. То ще използва експертните познания и опит на 30-50 управителя по корективните отношения (78). През 2015 г. процентът на необслужваните кредити ще достигне […] % на групово равнище ([…] % през 2015 г. за националния гръцки пазар (79)) и след това ще започне да се понижава, като се очаква да достигне […] % в края на периода на преструктуриране (80) (30 % в Гърция преди опрощаването на дълговете). Обезценките на кредити на Банката на Гърция ще намалеят от 1 652 млн. евро през 2013 г. на […] млн. евро през 2018 г. (81) благодарение на възстановяването на гръцката икономика.
(110)
Повишаването на оперативната ефективност, понижаването на нетния лихвен марж и намаляващите разходи за риска ще дадат възможност на банката да възстанови своята доходност в Гърция от 2015 г. нататък. На консолидирано равнище банката очаква загубите ѝ да възлязат на […] млн. евро през 2014 г. и на […] млн. евро през 2015 г., а печалбите ѝ да бъдат […] млн. евро, […] млн. евро и […] млн. евро съответно през 2016 г., 2017 г. и 2018 г. (82) Консолидираната възвръщаемост на собствения ѝ капитал ще достигне […] % през 2018 г. (83) Основен фактор за това равнище на доходност ще бъде гръцкия пазар (с възвръщаемост на собствения капитал от […] % в края на периода на преструктуриране), докато […] и […] ще отчетат по-ниски равнища на доходност (съответно […] % и […] %).
2.4.2. Международни банкови дейности
(111)
Банката вече е започнала да намалява задлъжнялостта и да преструктурира своята международна мрежа. Тя вече е продала дъщерните предприятия в Турция (Eurobank Tefken) и Полша (EFG Poland). Търговският недостиг, т.е. разликата между неизплатения размер на депозитите и неизплатения размер на кредитите за дадено дъщерно предприятие от останалата международна мрежа, е намалял от 1,7 млрд. евро през 2010 г. на 0,8 млрд. евро, а разходите за дейността са били съкратени с 9 % за периода 2010-2012 г. (84)
(112)
Банката ще продължи да преструктурира и да намалява задлъжнялостта на своята международна мрежа. По-специално банката е поела задължение да намали размера на своя портфейл от международни активи до 8,77 млрд. евро към 30 юни 2017 г. Банката е поела задължение също така допълнително да намали размера на този портфейл на 3,5 млрд. евро, ако HFSF трябва да влее повече от 1 милиард евро при предстоящото увеличение на акционерния капитал.
(113)
Един от разгледаните от банката в плана за преструктуриране варианти за постигането на тази цел е да продаде своите активи в […] (85).
(114)
Тези продажби представляват […] % от чуждестранните активи на банката към 31 декември 2012 г. Следователно към 31 декември 2018 г. чуждестранните активи биха възлизали на […] млрд. евро, като международната мрежа ще е съсредоточена в […] и […].
(115)
В плана за преструктуриране е подчертана необходимостта да се намали зависимостта на чуждестранните дъщерни предприятия от тяхното гръцко дружество майка, що се касае до техните нужди от финансиране, и да се продължи поддържането на капиталовата позиция на банката.
(116)
За тази цел банката планира да осъществи програма за значително намаляване на разходите в международната мрежа, […]. Например в […] ще бъдат закрити […] клона, а персоналът ще бъде намален с […] служителя от 31 декември 2012 г. до продажбата на дъщерното предприятие в […] (86).
(117)
Банката ще намали своето общо финансиране на чуждестранните си дъщерни предприятия от 2 млрд. евро през 2012 г. на […] през 2018 г. (87), а възвръщаемостта на собствения капитал ще достигне […] % и […] % съответно през […] и […].
2.4.3. Небанкови дейности: продажба на застрахователно предприятие и дейности в областта на недвижимите имоти
(118)
Банката е намалила дела си в своето дъщерно предприятие за недвижими имоти Eurobank Properties под 35 % посредством увеличение на собствения капитал, което е оказало положително въздействие върху съотношението на основния капитал от първи ред на банката (88). До 31 декември 2018 г. банката ще продаде изцяло това дъщерно предприятие.
(119)
Банката планира също така да продаде своите застрахователни дъщерни предприятия до […].
2.4.4. Набиране на частен капитал и вноски от съществуващите акционери и подчинени кредитори
(120)
Банката е успяла да набере капитал на пазара и по този начин е намалила размера на държавната помощ, от която е имала нужда.
(121)
Стойността на дяловите участия е била силно намалена вследствие на рекапитализацията от пролетта на 2013 г., тъй като HFSF е получил 98,56 % от акциите на банката, което означава, че дяловото участие на старите акционери е станало едва 1,44 %. Следователно през юни 2013 г. HFSF е поел пълен контрол върху банката. От 2008 г. насам не са плащани никакви дивиденти в парични средства.
(122)
През февруари 2012 г. банката е предложила да изкупи обратно хибридни инструменти от частни инвеститори при цена между 40 и 50 % от номиналната им стойност. Тази цена на обратно изкупуване е била определена въз основа на пазарната цена на инструментите и е включвала премия от най-много десет процентни пункта, която е била добавена, за да бъдат насърчени инвеститорите да участват в обратното изкупуване. Офертата е била приета за почти 50 % от общата номинална стойност на инструментите, вследствие на което, след като са били взети предвид разходите по сделката, банката е отчела печалба от 248 млн. евро (89).
(123)
През май 2013 г. банката обявява друга операция за управление на пасивите. Банката предлага на притежателите на дълг възможността да преобразуват техните ценни книжа в обръщение от по-долен първи ред и по-долен втори ред в размер на 662 млн. евро в обикновени акции по номинална стойност. Цената на преобразуването е била определена по такъв начин, че да е равна на цената на записването, която е била платена от HFSF при рекапитализацията от пролетта на 2013 г. (90) Процентът на приемане е бил 48 %. Тъй като притежателите на облигации от по-долен първи ред и по-долен втори ред са преобразували своите ценни книжа в по-долни подчинени инструменти без парична вноска, набраният капитал е достигнал 317 млн. евро.
(124)
В резултат на двете операции по обратно изкупуване размерът на подчинения и на хибридния дълг е намалял от 1 045 млн. евро към 31 декември 2011 г. на 283 млн. евро към 31 декември 2013 г. (91)
2.5. ПОЕТИ ЗАДЪЛЖЕНИЯ ОТ ГРЪЦКИТЕ ОРГАНИ
(125)
Гърция е поела задължение банката и нейните филиали да изпълнят плана за преструктуриране, представен на 16 април 2014 г., и е поела допълнителни задължения по отношение на изпълнението на плана за преструктуриране („поети задължения“). В настоящия раздел са обобщени задълженията, които са посочени в приложението.
(126)
Първо, гръцките органи са поели задължение банката да преструктурира своите търговски операции в Гърция, като е определен максимален брой клонове и служители, както и максимален размер на общите разходи, които трябва да бъдат спазени до 31 декември 2017 г. (92)
(127)
Гръцките органи са поели задължение също така банката да намали разходите за депозити, събирани в Гърция, и да постигне определено максимално съотношение на нетните кредити към депозитите до 31 декември 2017 г. (93)
(128)
Що се отнася до чуждестранните дъщерни предприятия на банката, гръцките органи са поели задължение банката да не предоставя допълнителна капиталова подкрепа, освен ако са изпълнени предварително определени условия. Гръцките органи са поели задължение също така, че банката значително ще намали задлъжнялостта на своите международни активи до 30 юни 2018 г. (94)
(129)
Гръцките органи са поели задължение банката да продаде своите застрахователни дейности, своето дъщерно предприятие в областта на недвижимите имоти и множество ценни книжа и да намали размера на своя портфейл с частен собствен капитал. Освен това банката няма да купува неинвестиционни ценни книжа с някои ограничени изключения (95).
(130)
Гръцките органи са поели редица задължения, свързани с корпоративното управление на банката. Те са се задължили да ограничат възнаграждението на служителите и управителите на банката, да приведат банката в съответствие с гръцките закони за корпоративното управление и да създадат ефективна и адекватна организационна структура (96).
(131)
Гръцките органи са поели задължение също така банката да подобри своята кредитна политика, за да се избегне каквато и да било дискриминация на всеки етап от кредитния процес и да се гарантира, че решенията за отпускането и преструктурирането на кредити целят увеличаване до максимум на доходността на банката. Гръцките органи са поели задължение банката да подобри наблюдението на кредитния риск, както и преструктурирането на кредитите (97).
(132)
Поети са няколко задължения по отношение на операциите на банката със свързани кредитополучатели. Целта на тези задължения е да се гарантира, че банката няма да се отклони от благоразумните банкови практики при отпускането или преструктурирането на кредити на своите служители, управители и акционери, както и за публични субекти, политически партии и медийни дружества (98).
(133)
Накрая, гръцките органи са поели задължение да наложат допълнителни ограничения на банката, като забрана за изплащане на купони и дивиденти, забрана за придобивания и забрана за рекламиране (99).
(134)
Изпълнението на тези задължения ще се следи до 31 декември 2018 г. от контролиращо доверено лице.
(135)
Отделно, в рамките на настоящото увеличение на капитала на банката, тъй като HFSF подкрепя увеличението на капитала, гръцките органи са поели задължение, че фондът ще приложи мерките, които са предвидени в член 6а от изменения на 30 март 2014 г. Закон за HFSF - разпоредба, с която се цели останалата сума от капиталовия недостиг на дадена кредитна институция да бъде разпределена между притежателите на нейните капиталови инструменти и други подчинени пасиви, ако е необходимо, преди каквото и да било вливане на капитал от HFSF.
3. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ОФИЦИАЛНИТЕ ПРОЦЕДУРИ ПО РАЗСЛЕДВАНЕ
3.1. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ ПО ОТНОШЕНИЕ НА ПЪРВАТА МЕЖДИННА РЕКАПИТАЛИЗАЦИЯ
(136)
На 27 юли 2012 г. Комисията откри официална процедура по разследване, за да провери дали са изпълнени условията на Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. (100) по отношение на целесъобразността, необходимостта и пропорционалността на първата междинна рекапитализация, предоставена от HFSF в полза на банката (мярка B1).
(137)
Що се отнася до целесъобразността на мярката, предвид факта, че помощта е предоставена след предходна рекапитализация и помощ за осигуряване на ликвидност, и предвид продължителния период на оздравяване, Комисията изрази съмнения относно това дали банката е предприела всички възможни действия, за да избегне необходимостта от помощ в бъдеще (101). Освен това за Комисията не е ясно кой ще контролира банката, след като първата междинна рекапитализация бъде заменена от постоянна рекапитализация (102), тъй като банката може да попадне под контрола или на държавата, или на миноритарни частни собственици. Комисията отбеляза, че и в двата случая би желала да се гарантира, че качеството на управлението на банката и по-специално дейността по отпускане на заеми няма да се влоши.
(138)
Що се отнася до необходимостта от първата междинна рекапитализация, в съображение 66 от решението за откриване по отношение на Eurobank, Комисията постави под въпрос дали са били взети всички възможни мерки, за да се избегне възможността банката отново да има нужда от помощ в бъдеше. Освен това, тъй като продължителността на периода на междинната рекапитализация не беше ясен, Комисията не можеше да стигне до заключение дали е бил достатъчен и дали е отговарял на принципите за възнаграждение и споделяне на тежестта в съответствие с правилата за държавна помощ. Освен това, тъй като условията на преобразуването на първата междинна рекапитализация в постоянна рекапитализация не са били известни към момента на вземане на решението за откриване по отношение на Eurobank, Комисията не можеше да ги оцени.
(139)
Що се отнася до пропорционалността на мярката, Комисията изрази съмнения относно това дали предпазните мерки (забрана за рекламиране, забрана за изплащане на купони и дивиденти, забрана за кол опция и забрана за обратно изкупуване, както са описани в съображение 71 от решението за откриване по отношение на Eurobank) са били достатъчни по отношение на първата междинна рекапитализация. Освен това в съображение 72 от решението за откриване по отношение на Eurobank Комисията посочи, че е възможно да бъдат предизвикани нарушения на конкуренцията вследствие на липсата на правила, които да възпират HFSF от координиране и на четирите най-големи гръцки банки (а именно банката, Alpha Bank, NBG и Piraeus), и отсъствието на адекватни предпазни мерки, с които да не се допуска споделянето на търговски чувствителна информация между тях. Следователно Комисията предложи да бъде назначено контролиращо доверено лице, което физически да присъства в банката.
3.2. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ ПО ОТНОШЕНИЕ НА NEA PROTON BANK
(140)
На 26 юли 2012 г. Комисията откри официална процедура по разследване, за да провери дали намесата чрез схемата за оздравяване на HDIGF в размер на 1 122 млн. евро (мярка NP1), както и вливането на капитал в размер на 250 млн. евро от страна на HFSF и вливанията на капитали от HFSF на обща стойност 300 млн. евро (мярка NP2) в полза на Nea Proton Bank отговарят на общите критерии за съвместимост и на изискванията на Съобщението относно банковия сектор от 2008 г., Съобщението относно рекапитализацията (103) и Съобщението относно преструктурирането (104) (възстановяване на дългосрочната жизнеспособност, споделяне на тежестта и ограничаване на помощта до необходимия минимум, както и ограничаване на нарушенията на конкуренцията).
(141)
Що се отнася до целесъобразността на мерките, Комисията посочи, че тези мерки са целесъобразни като помощ за оздравяване.
(142)
По отношение на необходимостта на мерките Комисията отбеляза, че намесата чрез схемата за оздравяване на HDIGF е била необходима както от гледна точка на нейния размер, така и на нейната форма, докато вливанията на капитал от HFSF са били необходими само от гледна точка на тяхната форма. Що се отнася обаче до размера на вливанията на капитал от HFSF, в съображение 59 от решението за откриване по отношение на Nea Proton Комисията изрази съмнения относно това дали Nea Proton Bank би могла да възстанови своята жизнеспособност в дългосрочен план като самостоятелен субект и дали преструктурирането като самостоятелен субект е било най-евтиният възможен вариант. Освен това в съображения 60 и 61 от решението за откриване по отношение на Nea Proton Комисията посочи, че неспособността на Nea Proton Bank да предостави достатъчно възнаграждение за рекапитализацията от HFSF е породила съмнения относно това дали тя е била като цяло стабилна банка, което съответно е наложило мащабно преструктуриране.
(143)
Що се отнася до пропорционалността на мерките, Комисията счете, че те са пропорционални като помощ за оздравяване.
(144)
По отношение на възстановяването на жизнеспособността на Nea Proton Bank в дългосрочен план в съображение 65 от решението за откриване по отношение на Nea Proton Комисията изрази съмнения относно това дали банката би могла да стане жизнеспособна като самостоятелен субект.
(145)
Комисията изрази съмнения, че предложеното преструктуриране е достатъчно с оглед на мащаба на необходимото преструктуриране предвид отсъствието на достатъчно възнаграждение.
3.3. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ ПО ОТНОШЕНИЕ НА NEW TT BANK
(146)
На 6 май 2013 г. Комисията откри официална процедура по разследване, за да провери дали покриването на недостига от финансиране в размер на 4,1 млрд. евро във връзка с прехвърлените дейности от TT Bank на New TT Bank (мярка NTT1), вливането на капитал в размер на 500 млн. евро от HFSF в New TT Bank (мярка NTT2), вливането на капитал в размер на 224,96 млн. евро под формата на привилегировани акции по схемата за подпомагане на гръцките банки за TT Bank (мярка TT) и намесата в размер на 0,68 млрд. евро от схемата за оздравяване на HDIGF в полза на активите на T Bank, които са били прехвърлени на TT Bank (мярка T), отговарят на общите критерии за съвместимост и на изискванията на Съобщението относно банковия сектор от 2008 г., Съобщението относно рекапитализацията и Съобщението относно преструктурирането (възстановяване на жизнеспособността в дългосрочен план, споделяне на тежестта и ограничаване на помощта до необходимия минимум, както и ограничаване на нарушенията на конкуренцията).
(147)
Комисията счете, че и двете мерки NTT2 и NTT1 са целесъобразни и необходими от гледна точка на тяхната форма като помощ за оздравяване. Що се отнася до необходимостта на мярка NTT2 от гледна точка на нейния размер, Комисията, съмнявайки се в жизнеспособността в дългосрочен план на New TT Bank като самостоятелен субект, счете, че преструктурирането като самостоятелен субект може да не е единственият и най-евтиният възможен вариант (105). Що се отнася до възнаграждението и по двете мерки, Комисията посочи, че покриването на недостига от финансиране е било окончателен разход без приспадане на бъдещите приходи, което е наложило мащабното преструктуриране (106).
(148)
Що се отнася до пропорционалността на двете мерки, Комисията счете, че мерки NTT2 и NTT1 са били пропорционални като помощ за оздравяване в краткосрочен план, но в съображение 79 от решението за откриване по отношение на New TT тя изиска бързото въвеждане на мерки, които да ограничат разпространението на отрицателни последици.
(149)
Що се отнася до съвместимостта на мярка T, Комисията вече временно я е одобрила като помощ за оздравяване на 16 май 2012 г. в своето решение относно оздравяването на T Bank („решение относно T Bank“) (107), но не можеше да даде окончателно одобрение за помощта за дейностите на T Bank, които са били прехвърлени на TT Bank. В решението за откриване по отношение на New TT (108) Комисията удължи разрешението на мярката като помощ за оздравяване до приемането на окончателното ѝ решение относно актуализирания вариант на плана за преструктуриране за TT Bank.
(150)
По отношение на съвместимостта на тези мерки със Съобщението относно преструктурирането Комисията изрази съмнения дали New TT Bank би могла да възстанови своята жизнеспособност в дългосрочен план като самостоятелен субект. Този скептицизъм е основан на ограничения брой на предложените мерки, които New TT Bank да предприеме за генериране на печалби в бъдеще, несигурността на доброволната схема за пенсиониране по отношение на сроковете и процента на приемане от страна на служителите, отсъствието на допълнителни мерки за съкращаване на разходите за персонал, липсата на мерки за рационализиране на клоновата мрежа след придобиването на T Bank и съпътстващото пропускане на възможностите за възползване от потенциалните синергии (109).
(151)
В съображения 90 и 91 от решението за откриване по отношение на New TT Комисията изрази загриженост относно това дали амбициозното намаление на лихвените маржове по съществуващите депозити и увеличение на кредитните маржове по новоотпуснатите кредити действително могат да бъдат приложени без New TT Bank да изгуби значителна част от своите клиенти и без да отпуска рискови кредити. Освен това Комисията изрази съмнения дали New TT Bank ще удвои своя портфейл от корпоративни кредити в съответствие с плановете и дали, предвид липсата на експертни познания и опит, тя би могла да постигне планирания стабилен темп на растеж на нетните приходи от лихви.
(152)
Следователно в съображение 95 от решението за откриване по отношение на New TT Комисията изрази мнение, че реинтеграцията на TT Bank в по-голямо жизнеспособно финансово дружество би увеличила изгледите New TT Bank да стане жизнеспособно, тъй като тя би дала възможност за рационализиране на разходите, коригиране на цените на депозитите и новите кредити и предлагане на по-широка гама продукти.
(153)
Тъй като New TT Bank е поела икономическите дейности, които преди това са извършвани в TT Bank, включително тези на T Bank, Комисията откри официална процедура по разследване по отношение на това дали мерки T и TT са осигурили дългосрочно решение за жизнеспособността на New TT Bank и покани заинтересованите страни да представят мненията си.
(154)
Що се отнася до споделянето на тежестта, Комисията счете, че преструктурирането като самостоятелен субект е повишило разходите за преструктуриране и по тази причина изрази съмнение, че държавната помощ е била ограничена до минимума. Освен това Комисията отбеляза, че, въпреки факта, че е било постигнато достатъчно споделяне на тежестта от акционерите и притежателите на подчинен дълг, което вероятно е било осъществимият максимум, липсата на възнаграждение е наложила мащабно преструктуриране както от гледна точка на мерките за жизнеспособност, така и от гледна точка на мерките за ограничаване на нарушенията на конкуренцията. Комисията отбеляза също така, че фактът, че голяма част от реализираните загуби се дължи на отменянето на дългове в полза на държавата, е обусловил по-ниско възнаграждение (110).
(155)
Що се отнася до нарушенията на конкуренцията, Комисията отбеляза, че огромният размер на помощта, която е получена от TT Bank, и прехвърлените дейности на T Bank, както и липсата на възнаграждение, са наложили мащабно преструктуриране и намаляване на пазарното присъствие на New TT Bank. Освен това, въпреки че загубите са били резултат главно от притежаването на GGB, Комисията отбеляза, че TT Bank е притежавала повече GGB спрямо своята големина, отколкото другите гръцки банки, и счете, че това е отразявало неподходящо поемане на рискове (111). Накрая тя отбеляза, че, макар че New TT Bank е запазила пазарен дял почти като на TT Bank преди това, нарушенията на конкуренцията биха били ограничени предвид относително малкия размер на първата и отсъствието на чуждестранни дейности. Комисията обаче изрази съмнения дали са били предприети достатъчни мерки за ограничаване на неоправдани нарушения на конкуренцията и заяви, че може да са необходими забрана за заемане на лидерска позиция по отношение на цените и други мерки за поведение (112).
4. МНЕНИЯ ОТ ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СТРАНИ ОТНОСНО ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ ПО ОТНОШЕНИЕ НА ПЪРВАТА МЕЖДИННА РЕКАПИТАЛИЗАЦИЯ
МНЕНИЯ ОТ ЕДНА ГРЪЦКА БАНКА
(156)
На 3 януари 2013 г. Комисията получи мнения от една гръцка банка във връзка с решението за откриване по отношение на Eurobank. Въпросната гръцка банка посочва, че рекапитализацията на гръцки банки от HFSF по принцип представлява желана стъпка в посока на една по-здрава и по-жизнеспособна банкова система и не изразява възражения по отношение на рекапитализацията на Eurobank.
(157)
Въпреки че изразява пълната си подкрепа за принципната рекапитализация на гръцките банки от HFSF, въпросната банката обаче обясни, че, за да се сведат до минимум нарушенията на конкуренцията и да се избегне дискриминация, тя е очаквала рекапитализацията от HFSF да бъде на разположение на всички банки, които осъществяват дейност в Гърция, при еднакви условия.
5. МНЕНИЯ НА ГРЪЦКИТЕ ОРГАНИ ОТНОСНО ОФИЦИАЛНИТЕ ПРОЦЕДУРИ ПО РАЗСЛЕДВАНЕ
5.1. МНЕНИЯ НА ГРЪЦКИТЕ ОРГАНИ ОТНОСНО ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ ПО ОТНОШЕНИЕ НА ПЪРВАТА МЕЖДИННА РЕКАПИТАЛИЗАЦИЯ
(158)
На 5 септември 2012 г. гръцките органи представиха мненията си, изготвени от Банката на Гърция и от HFSF, във връзка с решението за откриване по отношение на Eurobank.
5.1.1. Мнения, изготвени от Банката на Гърция
(159)
Що се отнася до целесъобразността на първата междинна рекапитализация, Банката на Гърция отбелязва, че сумата в размер на 18 млрд. евро капитал, с която HFSF е рекапитализирал четирите най-големи гръцки банки през май 2012 г., е била по-малка от окончателната сума, която е била необходима, за да могат тези банки бавно да постигнат и поддържат съотношението на основния капитал от първи ред, което през юни 2012 г. е било определено на 10 %, и съотношението на основния капитал от първи ред, определено на 7 % при тригодишен неблагоприятен сценарий. Тя отбелязва също така, че първата междинна рекапитализация е била временна предвид факта, че процесът на рекапитализация ще приключи с увеличения на акционерния капитал на тези четири банки.
(160)
Банката на Гърция отбелязва също така, че рекапитализацията на най-големите гръцки банки е част от по-дългосрочното преструктуриране на гръцкия банков сектор. Тя отбелязва, че, ако банката остане в частни ръце, най-вероятно ще се запази същото ръководство, докато, ако банката стане държавна собственост (т.е. притежавана от HFSF), HFSF може да назначи ново ръководство, което при всички случаи ще бъде оценявано от Банката на Гърция. Банката на Гърция отбелязва, че редовно оценява рамката за корпоративна отговорност, адекватността на управлението и рисковия профил на всяка банка, за да се увери, че не се поемат прекомерни рискове. Тя отбелязва също така, че HFSF вече е назначил представители в съвета на директорите на рекапитализираните банки.
(161)
Що се отнася до необходимостта на първата междинна рекапитализация, Банката на Гърция отбелязва, че рекапитализацията на банката е била ограничена, за да се гарантира покриването на приложимите към въпросния момент минимални капиталови изисквания (8 %). Тя посочва също така, че продължителният период от време преди рекапитализациите се е дължал на бързото влошаване на работната среда в Гърция и на въздействието на програмата за PSI, на сложността на целия проект и на необходимостта от увеличаване до максимум на участието на частните инвеститори в увеличенията на акционерния капитал.
(162)
Що се отнася до пропорционалността на първата междинна рекапитализация, Банката на Гърция посочва, че пълното изпълнение на плана за преструктуриране, които е трябвало да бъде представен на Комисията, е било обезпечено от факта, че спирането на правата на глас на HFSF ще бъде отменено, ако, inter alia, бъдат установени съществени нарушения на плана за преструктуриране. Банката на Гърция отбелязва също така, че затрудненията на банката не са били вследствие нито на подценяване на рискове от страна на ръководството на банката, нито на агресивни търговски действия.
5.1.2. Мнения, изготвени от HFSF
(163)
Що се отнася до целесъобразността на първата междинна рекапитализация, с цел да се избегне потенциална намеса от държавата, ако държавата предостави държавна помощ в голям размер чрез HFSF и HFSF притежава пълните права на глас, HFSF заявява, че финансираните от него банки не се считат за публични субекти или за такива под държавен контрол и че те не биха били контролирани от държавата, след като бъдат рекапитализирани за постоянно от HFSF. HFSF отбеляза, че той е напълно независимо частноправно юридическо лице, което има автономност на вземане на решения. Фондът не е обект на държавен контрол в съответствие с член 16С, параграф 2 от Закона за HFSF, според който кредитните институции, на които HFSF е предоставил капиталова подкрепа, не са част от по-широкия публичен сектор. Той се позовава също така на структурата на управление на HFSF.
(164)
Що се отнася до намесата на HFSF в управлението на банката, HFSF отбеляза, че той ще съблюдава автономността на банката и няма да се намесва в ежедневното ѝ управление, като се има предвид, че функциите му са ограничени до предвиденото в Закона за HFSF. Фондът посочва, че няма да има каквато и да било държавна намеса или координиране и че решенията на банката по отношение на кредитния процес (inter alia по отношение на обезпечения, ценообразуване и платежоспособност на кредитополучателите) ще се вземат на базата на търговски критерии.
(165)
HFSF отбелязва, че в Закона за HFSF и в споразумението преди записването са предвидени целесъобразни предпазни мерки, за да се предотврати поемането на прекомерни рискове от старите частни акционери. Той посочва елементи като: i) назначаването на представители на HFSF като независими неизпълнителни членове на съвета на директорите на банката и присъствието им в комитетите; ii) извършването от HFSF на надлежна проверка на банката; както и iii) факта, че след последната рекапитализация неговите права на глас ще бъдат ограничени само ако банката спазва условията на плана за преструктуриране.
(166)
Що се отнася до необходимостта на първата междинна рекапитализация и по-специално по отношение на равнището на възнаграждението за помощта, HFSF посочва, че възнаграждението е било съгласувано с представителите на Комисията, ЕЦБ и МВФ. При съгласуването на това равнище е било взето предвид, че първата междинна рекапитализация е щяла да бъде преобразувана в постоянна рекапитализация преди 30 септември 2012 г. - срок, който е бил определен през март 2012 г. в МИФП между Комисията, ЕЦБ, МВФ и Гърция.
(167)
Що се отнася до пропорционалността на първата междинна рекапитализация, HFSF отбелязва, че мерките, които е предприел, като например описаните в съображение 165 от настоящото решение, представляват достатъчни предпазни мерки с оглед на големите суми на получената помощ и продължителния период на оздравяване. Освен това HFSF заявява, че са предвидени подходящи мерки, за да се гарантира, че банките, в които участва HFSF, няма да споделят помежду си чувствителна от търговска гледна точка информация. Тези мерки включват назначаването на различни представители на HFSF във въпросните банки, предоставянето на мандати на тези представители, с които категорично да не се допусне изтичане на информация от един представител на друг, и ясни вътрешни инструкции за тези служители да не предават чувствителна от търговска гледна точка информация на банките. Освен това HFSF заявява, че не упражнява правата си във връзка с банките по начин, по който би могло да се възпре, ограничи, наруши или значително намали или предотврати действителната конкуренция. На последно място HFSF посочва, че членовете на неговия съвет на директорите и неговите служители са задължени да спазват строги правила за поверителност и задължения, свързани с доверителните отношения, и са обвързани от разпоредби за професионална тайна по отношение на делата на фонда.
5.2. МНЕНИЯ НА ГРЪЦКИТЕ ОРГАНИ ОТНОСНО ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ ПО ОТНОШЕНИЕ НА NEA PROTON BANK
(168)
На 5 септември 2012 г. гръцките органи представиха мненията си, изготвени от Банката на Гърция и от HFSF, във връзка с решението за откриване по отношение на Nea Proton.
5.2.1. Мнения, изготвени от Банката на Гърция
(169)
Банката на Гърция отбелязва, че Nea Proton Bank, като междинна кредитна институция, притежавана от HFSF, не би могла да представи по-дългосрочен бизнес план като самостоятелен субект. Освен това Банката на Гърция отбелязва, че тя следи отблизо изпълнението на бизнес плана, изготвен от HFSF за Nea Proton Bank и представен на Комисията, за да се увери, че Nea Proton Bank ще може да бъде продадена в рамките на законоустановения период.
(170)
Що се отнася до процента на растеж на доходността, Банката на Гърция отбелязва, че най-големият растеж, който се очаква през 2013 г. (когато се очаква нетните приходи от лихви да се повишат до 55,3 млн. евро спрямо 22,7 млн. евро за 2012 г.), ще бъде главно вследствие на намаляването на общите разходи за лихви и ще е резултат от два фактора: предоговаряне на срочните депозити, по които е изплащана висока доходност при по-добри условия, и намаляване с 30 % на общия неизплатен размер на депозитите през първата половина на 2012 г. Освен това Банката на Гърция подчертава факта, че от 2013 г. нататък числата на нетните приходи от лихви ще се променят съвсем плавно и няма да има никакви съмнения относно способността на Nea Proton Bank да изпълни целта.
5.2.2. Мнения, изготвени от HFSF
(171)
Що се отнася до необходимостта на мерките в полза на Nea Proton Bank, HFSF отбелязва, че Банката на Гърция е органът, който е компетентен да решава относно всяка мярка за оздравяване, и че HFSF е влял минималния капитал, който е необходим за регулаторни цели.
(172)
Що се отнася до възстановяването на жизнеспособността на Nea Proton Bank в дългосрочен план, HFSF се позовава на рамката за оздравяване, в съответствие с която HFSF е трябвало да продаде Nea Proton Bank в срок от две години, и се съгласи с Комисията, че Nea Proton Bank би могла да стане част от по-голямо и жизнеспособно дружество. Въпреки че планът за преструктуриране на Nea Proton Bank е бил базиран на модел на „самостоятелен субект“, HFSF обясни, че неговата цел е била да се улесни продажбата на банката чрез повишаването на нейната привлекателност за инвеститорите и подобряването на нейните финансови резултати. HFSF изразява мнението, че вливанията на капитал не само са дали възможност на Nea Proton Bank да спази минималния коефициент на капиталова адекватност, но също така са подобрили нейното финансово положение и нейната привлекателност за всяко едно бъдещо сливане с други малки банки. HFSF отбелязва също така, че допълнителното вливане на капитал се е наложило с цел да се покрият загубите от обезценка, свързани с програмата за PSI, и по-голямата тежест на провизиите за кредити.
(173)
HFSF отбелязва, че Nea Proton Bank е подобрила стойността на финансирането си и лоялността на вложителите. През 2012 г. е намаляла зависимостта на Nea Proton Bank от Евросистемата, като банката е подобрила своята позиция на ликвидност. Допълнителното вливане на капитал е спомогнало да се понижат лихвените проценти по депозитите и да се повишат лихвените маржове. Nea Proton Bank вече е променила цените по част от своя кредитен портфейл посредством основано на риска ценообразуване, като лихвените проценти са доста над стойността на финансирането. Освен това планираният процент на растеж на нетните приходи от лихви би бил постигнат при консервативно увеличаване на корпоративния пазарен сегмент и чрез подобряване на качеството на портфейла.
(174)
HFSF отбелязва, че през 2012 г. Nea Proton Bank значително е намалила своите разходи за дейността, че единствените ѝ две дъщерни предприятия са щели да преустановят своята дейност, че участието ѝ в застрахователни брокери е било обект на значително намаление и че търговията ѝ за собствена сметка е щяла да бъде преустановена.
(175)
Накрая HFSF отбелязва, че нарушенията на конкуренцията са щели да бъдат ограничени, предвид малкия дял на Nea Proton Bank от общите банкови активи в Гърция и факта, че банката не е възнамерявала да прилага тактика на агресивно привличане на депозити.
5.3. МНЕНИЯ НА ГРЪЦКИТЕ ОРГАНИ ОТНОСНО ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ ПО ОТНОШЕНИЕ НА NEW TT BANK
(176)
На 19 юли 2013 г. Министерството на финансите представи мнения относно решението за откриване по отношение на New TT.
(177)
Що се отнася до необходимостта на мярка NTT1, Министерството на финансите добави, че точната стойност на активите и пасивите, които са били прехвърлени на New TT Bank, е била определена въз основа на доклад на външни одитори в съответствие с член 63Е, параграф 6 от Закон 3601/2007.
(178)
Що се отнася до необходимостта на мярка NTT2, Министерството на финансите посочи, че по Втората програма за икономически корекции за Гърция (втори преглед от май 2013 г.) е трябвало New TT Bank да бъде продадена на трета страна до 15 юли 2013 г.
(179)
Що се отнася до възнаграждението за мерки NTT1 и NTT2, Министерството на финансите отбеляза, че HFSF, който покрива недостига от финансиране до 31 декември 2013 г. вместо HDIGF, притежава привилегировани права спрямо другите необезпечени кредитори в случай на ликвидация на активите, които са останали собственост на TT Bank, и че единствено правата на служителите да получат 50 % от възнагражденията си се нареждат преди тези на HFSF. Следователно Министерството отбелязва, че главно HFSF ще се ползва от резултата от ликвидацията на тези активи и по този начин ще бъдат намалени направените от държавата разходи.
(180)
Що се отнася до възстановяването на жизнеспособността на New TT Bank в дългосрочен план, Министерството на финансите отбелязва, че като междинна кредитна институция New TT Bank е трябвало да бъде продадена в рамките на две години от своето създаване в съответствие с член 63Е от Закон 3601/2007. В съответствие с МИФП от май 2013 г. продажбата на New TT Bank е трябвало да приключи на 15 юли 2013 г., като по този начин се гарантира жизнеспособността на нейната дейност в дългосрочен план.
6. ОЦЕНКА НА ПОМОЩТА, СВЪРЗАНА С ПРИДОБИТИТЕ ПРЕДПРИЯТИЯ
6.1. ОЦЕНКА НА ПОМОЩТА, СВЪРЗАНА С NEA PROTON BANK
6.1.1. Наличие и размер на помощта
(181)
Комисията трябва да установи наличието на държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Според споменатата разпоредба държавна помощ е всяка помощ, предоставена от държава членка или чрез ресурси на държава членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите членки.
6.1.1.1. Наличие на помощ в мерките, предоставени по схемата за подпомагане на гръцките банки (мерки Pr1, Pr2 и Pr3)
(182)
Вливането на капитал в размер на 80 млн. евро от Гръцката държава в Proton Bank през май 2009 г. (мярка Pr1), гръцките държавни ценни книжа в размер на 78 млн. евро, получени от Proton Bank през април 2009 г. (мярка Pr2), и държавната гаранция, предоставена на Proton Bank, за емитирани облигации с номинална стойност 149,4 млн. евро през юли 2010 г. (мярка Pr3) са били предоставени по схемата за подпомагане на гръцките банки (113). В решението за одобряване на въпросната схема Комисията стигна до заключението, че предоставените по тази схема мерки биха представлявали държавна помощ.
(183)
Както е определено в съображение 38 от решението за откриване по отношение на Nea Proton, Nea Proton Bank поема икономическите дейности на Proton Bank. Мерки Pr1, Pr2 и Pr3 са облагодетелствали Nea Proton Bank, тъй като са допринесли за стабилизирането и продължаването на икономическите дейности, които са ѝ били прехвърлени и в противен случай повече не биха съществували. Следователно Комисията счита, че чрез тях са облагодетелствани прехвърлените на Nea Proton Bank икономически дейности.
6.1.1.2. Наличие на помощ в покриването на недостига от финансиране на Nea Proton Bank (мярка NP1)
(184)
В съображения 31-37 от решението за откриване по отношение на Nea Proton Комисията вече е установила, че мярка NP1 - намесата от схемата за оздравяване на HDIGF и HFSF за покриване на недостига от финансиране - представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. В съображение 38 от същото решение Комисията определи, че Nea Proton Bank е икономическият получател на тази мярка, тъй като Nea Proton Bank поема икономическата дейност на Proton Bank, която продължава да съществува благодарение на получената помощ.
6.1.1.3. Наличие на помощ във вливането на начален акционерен капитал от HFSF и допълнително вливане на акционерен капитал от HFSF през 2012 г. (мярка NP2)
(185)
В съображения 41-43 от решението за откриване по отношение на Nea Proton Комисията вече е установила, че вливането на капитал от HFSF в размер на 250 млн. евро и допълнителните вливания на капитал, които са били очаквани към момента на приемане на споменатото решение, в общ размер на 300 млн. евро, са държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Както е посочено в съображение 93 от настоящото решение, от евентуалния допълнителен капитал в размер на 300 млн. евро, HFSF в крайна сметка е внесъл допълнителни 265 млн. евро през 2012 г., което означава, че общата помощ за рекапитализация през 2011 г. и 2012 г. е 515 млн. евро (мярка NP2).
6.1.1.4. Наличие на помощ във вливането на капитал от HFSF в Nea Proton Bank преди продажбата ѝ на банката (NP3)
(186)
Комисията счита, че вливането на капитал в размер на 395 млн. евро от HFSF в Nea Proton Bank преди продажбата ѝ на банката представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора.
(187)
Вливането на капитал е било предоставено от HFSF, който е създаден и се финансира от Гърция за подкрепа на банките, и следователно е осъществено с държавни ресурси. Освен това мярката е селективна по своя характер, тъй като от вливането на капитал се облагодетелства единствено Nea Proton Bank.
(188)
Освен това намесата осигурява категорично предимство за Nea Proton Bank, тъй като ѝ дава възможност да продължи да осъществява своите банкови дейности. Без вливането на капитал Nea Proton Bank, която е изпитвала сериозен недостиг на капитал, би фалирала. При такива обстоятелства не би било възможно Nea Proton Bank да бъде продадена и интегрирана в по-голямо дружество. Освен това въпросната рекапитализация не отговаря на принципа на пазарния инвеститор. Обратно, рекапитализацията в размер на 395 млн. евро е дала възможност Nea Proton Bank да бъде продадена на цена от едно евро. Частният инвеститор би избрал да не извърши рекапитализация и да остави Nea Proton Bank да фалира, като по този начин би спестил 395 млн. евро.
(189)
Nea Proton Bank се конкурира с други банки, включително дъщерни предприятия на чуждестранни банки, които осъществяват дейност в Гърция или евентуално са заинтересовани от навлизане на гръцкия пазар. Следователно вливането на капитал оказва въздействие върху търговията между държавите членки и би могло да наруши конкуренцията.
(190)
По тази причина Комисията стига до заключението, че вливането на капитал в размер на 395 млн. евро в Nea Proton Bank представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора.
Получател на мярка NP3
(191)
Както вече беше обяснено в съображение 188, Комисията счита Nea Proton Bank за получател на вливането на капитал в размер на 395 млн. евро в Nea Proton Bank, тъй като помощта е дала възможност за продължаване на нейните икономически дейности в рамките на банката.
(192)
Що се отнася до това дали с продажбата на Nea Proton Bank се предоставя държавна помощ на банката, в съответствие с точка 49 от Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. Комисията трябва да прецени дали са изпълнени определени изисквания. По-специално тя трябва да разгледа дали: i) процесът на продажба е бил открит и недискриминационен; ii) продажбата е извършена при пазарни условия; както и iii) финансовата институция или правителството са повишили до възможно най-високото равнище продажната цена на съответните активи и пасиви.
(193)
Банката е придобила акциите в Nea Proton Bank, защото е представила единствената валидна оферта в рамките на недискриминационна тръжна процедура, която е била открита за други банки и финансови институции. Финансов консултант на HFSF е осъществил контакт с редица банки, финансови институции и спонсори, като само четири са изразили своя интерес от придобиването на Nea Proton Bank, от които само две - банката и един хедж фонд (114) - са представили окончателни оферти. Офертата на банката е била единствената, съответстваща на писмото за участие на HFSF.
(194)
Тъй като финансовият консултант е осъществил контакт с голям брой банки и предварително е определил изискванията и сроковете, в които трябва да се вместят офертите, за да бъдат валидни, Комисията счита, че търгът е бил открит и недискриминационен. По тази причина Комисията стига до заключението, че тръжната процедура ѝ позволява да изключи наличието на помощ за купувача.
(195)
Банката е заплатила едно евро и HFSF е поел ангажимент да рекапитализира Nea Proton Bank преди продажбата ѝ. Тази отрицателна цена (т.е. като се вземе предвид рекапитализацията на Nea Proton Bank точно преди продажбата) не изключва възможността продажната цена да отразява пазарната стойност на предприятието (115), тъй като нетният собствен капитал на Nea Proton Bank определено е бил отрицателен и се е очаквало да продължи да отчита загуби. Комисията няма причина да счита, че направената оферта и платената цена не отразяват пазарната цена на предприятието. Следователно, в съответствие с точка 49 от Съобщението относно банковия сектор от 2008 г., точка 20 от Съобщението относно преструктурирането и своята собствена практика на вземане на решения (116), Комисията стига до заключението, че продажната цена е била пазарната цена и че може да се изключи наличието на помощ за банката.
6.1.1.5. Заключение относно наличието и общия размер на получената помощ
(196)
Въз основа на съображения 182-190 Комисията счита, че всички мерки - Pr1, Pr2 и Pr3, NP1, NP2 и NP3 - отговарят на заложените в член 107, параграф 1 от Договора условия и представляват държавна помощ. Що се отнася до мерки Pr1, Pr2 и Pr3, Комисията стига до заключението, че, тъй като са допринесли за запазването на дейностите на Proton Bank, които по-късно са били прехвърлени на Nea Proton Bank, може да се счита, че те облагодетелстват така също Nea Proton Bank, която е поела въпросните дейности. Както вече беше посочено в съображение 184, получателят на помощта по мярка NP1 е Nea Proton Bank, която е поела прехвърлените дейности на Proton Bank. Освен това Nea Proton Bank е получател също така на помощта по мерки NP2 и NP3.
(197)
Следователно Комисията стига до заключението, че дейностите на Nea Proton Bank са получили държавна помощ под формата на капиталова подкрепа в размер на 2 111,6 млн. евро (мерки Pr1, NP1, NP2 и NP3) в допълнение към държавните гаранции в размер на 149,4 млн. евро (мярка Pr3) и гръцките държавни ценни книжа в размер на 78 млн. евро (мярка Pr2), както е обобщено в таблица 9.
Таблица 9
Преглед на общата помощ, получена от Proton Bank и Nea Proton Bank
Получател на помощта
Мярка
Естество на помощта
Размер на помощта (в млн. евро)
Дейностите на Proton Bank
Pr1
Рекапитализация
80
Дейностите на Nea Proton Bank
NP1
Покриване на недостиг от финансиране от PB за NPB
1 121,6
NP2
Рекапитализация
515
NP3
Рекапитализация
395
Общо предоставена капиталова помощ
2 111,6
Получател на помощта
Мярка
Естество на помощта
Дейностите на Proton Bank
Pr2
Облигационен заем
78
Pr3
Гаранция
149,4
Общо предоставена помощ за осигуряване на ликвидност
227,4
6.1.2. Правно основание на оценката на съвместимостта
(198)
С член 107, параграф 3, буква б) от Договора Комисията се оправомощава да определи помощта за съвместима с вътрешния пазар, ако тя е предназначена „за преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава членка“.
(199)
Комисията е признала, че световната финансова криза може да създаде сериозни затруднения в икономиката на дадена държава членка и че с мерките за подпомагане на банките тези затруднения могат да се преодолеят. Това е потвърдено в Съобщението относно банковия сектор от 2008 г., Съобщението относно рекапитализацията и Съобщението относно преструктурирането. Комисията поддържа мнението си, че изискванията за одобряване на държавната помощ в съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от Договора са изпълнени с оглед на повторната поява на напрежение на финансовите пазари. Комисията потвърди това становище, като прие Съобщението относно удължаването от 2011 г. (117) и Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. (118)
(200)
Що се отнася до гръцката икономика, в решенията си за одобряване и удължаване на схемата за подпомагане на гръцките банки, както и в своите разрешения за мерките за държавна помощ, предоставени от Гърция на отделни банки (119), Комисията е потвърдила, че е налице заплаха от сериозни затруднения в гръцката икономика и че чрез държавната подкрепа за банките тези затруднения биха могли да бъдат преодолени. Следователно правното основание за оценката на мерките за помощ следва да бъде член 107, параграф 3, буква б) от Договора.
(201)
Помощта е съвместима с член 107, параграф 3, буква б) от Договора, ако отговаря на общите критерии за съвместимост:
а) целесъобразност: помощта трябва да бъде целенасочена, за да може ефективно да постигне целта за преодоляване на сериозно затруднение в икономиката; случаят не би бил такъв, ако мярката не е целесъобразна за преодоляване на затруднението;: the aid has to be well-targeted in order to be able to effectively achieve the objective of remedying a serious disturbance in the economy; it would not be the case if the measure were not appropriate to remedy the disturbance;
б) необходимост: както от гледна точка на своя размер, така и на своята форма, мярката трябва да бъде необходима за постигането на целта; следователно размерът ѝ трябва да бъде минималният необходим за постигането на целта и да е под най-целесъобразната форма за преодоляване на затруднението;: the aid measure must, in both its amount and form, be necessary to achieve the objective; therefore it must be of the minimum amount necessary to achieve the objective, and take the form most appropriate to remedy the disturbance.
в) пропорционалност: положителните въздействия от мярката трябва да бъдат балансирани по подходящ начин с нарушенията на конкуренцията, за да могат да бъдат ограничени нарушенията до необходимия минимум за постигането на целите на мярката.: the positive effects of the measure must be properly balanced against the distortions of competition, in order for the distortions to be limited to the minimum necessary to achieve the measure’s objectives.
(202)
По време на финансовата криза Комисията е разработила критерии за съвместимост на различните видове мерки за помощ. Принципите за оценка на мерките за помощ за пръв път са били посочени в Съобщението относно банковия сектор от 2008 г.
(203)
В Съобщението относно рекапитализацията (120) са дадени допълнителни насоки относно равнището на възнаграждението, което се изисква при вливания на капитал от държавата.
(204)
Накрая, в Съобщението относно преструктурирането (121) Комисията е обяснила как ще оценява плановете за преструктуриране. В оценката си на плана за преструктуриране на банката в съответствие със Съобщението относно преструктурирането Комисията ще вземе предвид всички мерки, посочени в таблица 7.
6.1.3. Оценка на съвместимостта на мерките за помощ според Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и Съобщението относно рекапитализацията
6.1.3.1. Съвместимост на мерки Pr1, Pr2 и Pr3 със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г.
(205)
Мерки Pr1, Pr2 и Pr3 са били предоставени по схемата за подпомагане на гръцките банки. Включените в тази схема мерки вече са били определени за съвместими с вътрешния пазар в Решението на Комисията от 19 ноември 2008 г.
6.1.3.2. Съвместимост на мерки NP1 и NP2 със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и Съобщението относно рекапитализацията
(206)
В решението за откриване по отношение на Nea Proton Комисията одобри мерки NP1 и NP2 като помощ за оздравяване. Както обаче е посочено в съображение 142, Комисията изрази загриженост по отношение на необходимостта от сумата по мярка NP2, а именно дали Nea Proton Bank ще може да възстанови своята жизнеспособност в дългосрочен план като самостоятелен субект и следователно постави под съмнение дали самостоятелният вариант е възможно най-евтиният. Изразената загриженост е била разсеяна посредством продажбата на Nea Proton Bank на банката на 15 юли 2013 г. Тъй като Nea Proton Bank е била продадена на банката в рамките на открит, прозрачен и недискриминационен процес, платеното от банката възнаграждение се счита за пазарна цена. В резултат на това вленият собствен капитал от държавата преди продажбата е бил необходим за успешното извършване на продажбата. Интегрирането на Nea Proton Bank в дейностите на банката ще разреши проблемите с жизнеспособността на Nea Proton Bank в дългосрочен план с оглед на плана за преструктуриране, представен на Комисията от страна на банката.
6.1.3.3. Съвместимост на мярка NP3 със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и Съобщението относно рекапитализацията
6.1.3.3.1. Целесъобразност
(207)
Що се отнася до целесъобразността на мярка NP3 - вливане на капитал в Nea Proton Bank в размер на 395 млн. евро от страна на HFSF преди продажбата ѝ на банката - Комисията счита, че мярката е целесъобразна, защото е спомогнала да се запазят дейностите на Nea Proton Bank. Осъществяването на тези дейности не е можело да продължи без помощта от HFSF, тъй като Nea Proton Bank е имала отрицателен собствен капитал към момента на продажбата ѝ на банката и е продължавала да отчита загуби. Никоя банка не би купила Nea Proton Bank без предварителна рекапитализация. Следователно мярката гарантира запазването на финансовата стабилност в Гърция. На тази база Комисията счита, че мярката е целесъобразна като помощ за оздравяване.
6.1.3.3.2. Необходимост
(208)
В съответствие със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г., от гледна точка на своя размер и форма мярката за помощ трябва да е необходима за постигането на целта на мярката. Това предполага, че вливането на капитал трябва да е в минималния необходим размер за постигането на въпросната цел.
(209)
Както Банката на Гърция посочи в писмото си от 19 юли 2013 г., ако Nea Proton Bank е била ликвидирана, това е можело да доведе до ефекта на доминото и да породи нова системна криза, като засегне наскоро възстановеното доверие в банковата система след приключването на процеса на рекапитализация. Комисията счита, че тези елементи за финансова стабилност подкрепят необходимостта от мярка NP3.
(210)
Що се отнася до мащаба на намесата, сумата от 395 млн. евро е била определена в открит и недискриминационен тръжен процес. Банката е извършила надлежна проверка на Nea Proton Bank. Офертата на банката, в която е изискана рекапитализацията в размер на 395 млн. евро преди закупуването от нейна страна на Nea Proton Bank, е била изчислена по такъв начин, че да бъде спазен минималния коефициент на капиталовата адекватност от 9 % и да бъдат предвидени провизии в размер на допълнителни 119 млн. евро вследствие на очаквани допълнителни загуби по кредити и очаквани загуби преди данъчно облагане до 2016 г. Комисията стига до заключението, че помощта в размер на 395 млн. евро е била необходима.
(211)
Що се отнася до възнаграждението за помощта, предвид това, че продажната цена е определена на едно евро, HFSF няма да си възстанови никакви средства. Неговата вноска е аналогична на безвъзмездни средства. Както е посочено в точка 44 от Съобщението относно рекапитализацията, рекапитализация с недостатъчно възнаграждение може да бъде приета само в случай на банки в затруднение, които не могат да платят никакво възнаграждение. Комисията счита, че случаят с Nea Proton Bank е такъв. Липсата на възнаграждение поражда необходимостта от мащабно преструктуриране в съответствие със Съобщението относно рекапитализацията.
(212)
В заключение, мярката е съвместима като помощ за оздравяване както от гледна точка на своя размер, така и на своята форма, за да бъде постигната целта за ограничаване на затрудненията в гръцката банкова система и икономиката като цяло.
6.1.3.3.3. Пропорционалност
(213)
Комисията отбелязва, че след сливането чрез поглъщане на Nea Proton Bank с банката икономическите дейности на Nea Proton Bank са били прехвърлени на банката. Тъй като помощта се използва за оздравяването на тези икономически дейности, теоретично тя би могла да създаде нарушения на конкуренцията. Комисията обаче отбелязва малкия размер на Nea Proton Bank и процеса на продажба, в рамките на който конкурентите са имали възможност да наддават за Nea Proton Bank. Освен това непосредствено след тяхното прехвърляне икономическите дейности на Nea Proton Bank ще бъдат напълно интегрирани в рамките на банката и ще преустановят съществуването си като отделна икономическа дейност или конкурент. Следователно Комисията стига до заключението, че помощта не създава ненужни нарушения на конкуренцията.
6.1.3.3.4 Заключение относно съответствието на мярка NP3 със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и Съобщението относно рекапитализацията.
(214)
Така Комисията стига до заключението, че мярка NP3 е целесъобразна, необходима и - изхождайки от предвиденото мащабно преструктуриране на банката, в която сега са включени икономическите дейности на Nea Proton Bank - пропорционална на заложената цел.
6.1.4. Съвместимост на мерките за помощ със Съобщението относно преструктурирането
(215)
В съображения 60, 61, 78 и 79 от решението за откриване по отношение на Nea Proton във връзка с мерки NP1 и NP2 Комисията отбеляза, че Nea Proton Bank вероятно не би могла да предостави възнаграждение за държавната помощ, която е получила, и подчерта, че липсата на възнаграждение е наложила мащабното преструктуриране. В съображение 211 във връзка с възнаграждението по мярка NP3 Комисията отбеляза, че, като се има предвид, че продажната цена на Nea Proton е определена на едно евро, HFSF няма да си възстанови каквато и да било част от влетия капитал в размер на 395 млн. евро непосредствено преди продажбата (мярка NP3). Освен това Гърция няма да си възстанови нищо от привилегированите акции, емитирани за нея през май 2009 г., тъй като свързаните с тях вземания под формата на собствен капитал са останали в ликвидираната Proton Bank. По тази причина Комисията стига до заключението, че отсъствието на възнаграждение налага мащабно преструктуриране както от гледна точка на мерки за жизнеспособност, така и от гледна точка на мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията.
6.1.4.1. Жизнеспособност в дългосрочен план на дейността на Nea Proton Bank чрез продажба
(216)
В точка 21 от Съобщението относно преструктурирането е предвидено, че, когато не е вероятно кредитната институция в затруднение да може да възвърне жизнеспособността си в дългосрочен план, следва да се разгледат възможностите за организираното ѝ ликвидиране или разпродажба чрез търг. Следователно държавите членки могат да насърчават оттеглянето на нежизнеспособните участници на пазара, като същевременно осигуряват процесът на оттегляне да се извърши в подходящ график, запазващ финансовата стабилност.
(217)
В решението за откриване по отношение на Nea Proton Комисията изрази сериозни съмнения относно това дали Nea Proton Bank би могла да възстанови своята жизнеспособност в дългосрочен план като самостоятелен субект и посочи синергиите, които биха могли да бъдат реализирани посредством нейното интегриране в по-голяма финансова организация.
(218)
В тази връзка в точка 17 от Съобщението относно преструктурирането е пояснено, че продажбата на банка в затруднение на друга финансова институция може да допринесе за възстановяването на жизнеспособността в дългосрочен план и да спомогне за възвръщането на доверието на пазара, ако купувачът е жизнеспособен и способен да поеме трансфера на банката в затруднение. Освен това, в съответствие с МИФП, банковият сектор е трябвало да бъде допълнително консолидиран и HFSF е трябвало да продаде Nea Proton Bank до 15 юли 2013 г.
(219)
Както е посочено в раздел 7.5.2, според нейния план за преструктуриране банката може да се счита за жизнеспособен субект. Следователно фактът, че дейностите на Nea Proton Bank са били прехвърлени на банката, дава възможност за възстановяването на тяхната жизнеспособност в дългосрочен план. Освен това фактът, че Nea Proton Bank е напълно интегрирана в банката и повече не функционира като самостоятелен конкурент, представлява мащабно преструктуриране, наложено от недостатъчното възнаграждение за държавната помощ.
6.1.4.2. Собствен принос и споделяне на тежестта
(220)
В решението за откриване по отношение на Nea Proton Комисията изрази съмнения относно това дали разходите за преструктуриране са били ограничени до минимум. Тези съмнения произтичаха от наблюдението, че Nea Proton Bank не би могла да възвърне своята жизнеспособност в дългосрочен план като самостоятелен субект без да бъдат направени значителни разходи за това. Тази загриженост се разсейва благодарение на интегрирането на Nea Proton Bank в банката - по-голям субект, притежаващ ИТ инфраструктура и структура за управление на риска. Продажбата на банката представлява намаляване до минимум на разходите за преструктуриране.
(221)
Що се отнася до приноса на акционерите и притежателите на подчинен дълг към разходите за преструктуриране, Комисията вече е установила в съображение 77 от решението за откриване по отношение на Nea Proton, че акционерите и притежателите на подчинен дълг не са били прехвърлени на Nea Proton Bank, а са останали в Proton Bank, т.е. дружеството в ликвидация. Следователно Комисията е приела, че е постигнато достатъчно споделяне на тежестта от страна на акционерите и притежателите на подчинен дълг.
6.1.4.3. Мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията
(222)
Що се отнася до мерките за ограничаване на нарушенията на конкуренцията, в точка 30 от Съобщението относно преструктурирането е предвидено, че „[п]ри оценката си на нуждата от такива мерки Комисията взема за отправна точка размера, мащаба и обхвата на дейностите, които въпросната банка би имала след прилагане на надежден план за преструктуриране. […] Естеството и формата на тези мерки ще зависят от два критерия: първо, от размера на помощта и от условията и обстоятелствата, при които е предоставена, и второ, от характеристиките на пазара или пазарите, на които извършва дейност банката бенефициер.“
(223)
Що се отнася до размера на получената помощ, Комисията отбелязва общата получена помощ под формата на капитал в размер на 2 111,6 млн. евро (Pr1, NP1, NP2, NP3), в допълнение към държавното подпомагане за осигуряване на ликвидност в размер на 149,4 млн. евро (Pr3) и гръцките държавни ценни книжа в размер на 78 млн. евро (Pr2). Мярка Pr1 е съответствала на 4,6 % от RWA на Proton Bank по това време. Мярка NP1 - покриването на недостига от финансиране вследствие на прехвърлянето на дейностите от Proton Bank на Nea Proton Bank - е съответствала на приблизително 36 % от RWA на Proton Bank към края на 2010 г. или 84 % от RWA на Nea Proton Bank към момента на създаването ѝ. Вливането на начален акционерен капитал от HFSF в Nea Proton Bank, което е било част от мярка NP2, е съответствало на приблизително 18,8 % от RWA на последната към момента на създаването ѝ. Допълнителните вливания на акционерен капитал, които са били част от мярка NP2, са съответствали на приблизително 34,2 % от RWA на Nea Proton Bank (по данни към 31 декември 2012 г. (122)). Както е посочено в съображение 80 от решението за откриване по отношение на New Proton, мерки NP1 и NP2 са представлявали над 50 % от RWA на Proton Bank или над 130 % от RWA на Nea Proton Bank. Вливането на акционерен капитал преди продажбата на банката, т.е. мярка NP3, е представлявало около 48,7 % от RWA на Nea Proton Bank (по данни към 31 май 2013 г.). Тези размери на помощта, съчетани с липсата на възнаграждение, налагат значително намаляване на пазарното присъствие на получателя на помощта.
(224)
Що се отнася до пазара, на който е осъществявала дейност Nea Proton Bank, в съображение 82 от решението за откриване по отношение на Nea Proton Комисията посочи, че Proton Bank е много малка банка (приблизително 1 % пазарен дял от общите активи на гръцките банки) и следователно активите и пасивите на Proton Bank, които са били прехвърлени в Nea Proton Bank, са били относително малко на фона на големината на гръцката банкова система. Следователно Комисията стигна до заключението, че, въпреки изключително големия размер на помощта, нарушенията на конкуренцията, причинени от помощта за Nea Proton Bank, могат да бъдат считани за ограничени.
(225)
Освен това дейностите на Nea Proton Bank са били предложени на конкурентите чрез открит търг. След продажба ѝ Nea Proton Bank е преустановила съществуването си като самостоятелен субект, тъй като е била напълно интегрирана в банката.
(226)
Комисията стига до заключението, че, предвид малкия размер на Nea Proton Bank, открития процес на продажба и факта, че Nea Proton Bank няма да продължи да съществува като самостоятелен конкурент, не са налице ненужни нарушения на конкуренцията, въпреки много големия размер на помощта и липсата на възнаграждение.
6.1.4.4. Заключение относно съвместимостта със Съобщението относно преструктурирането
(227)
Въз основа на анализа в съображения 216-226 по-горе Комисията стига до заключението, че продажбата на Nea Proton Bank и интегрирането ѝ в банката гарантират жизнеспособността на Nea Proton Bank в дългосрочен план, така също че помощта е ограничена до необходимия минимум и че не е налице ненужно нарушаване на конкуренцията.
(228)
Следователно всички мерки за помощ, посочени в таблица 7, следва да бъдат определени за съвместими с вътрешния пазар.
6.2. ОЦЕНКА НА ПОМОЩТА, СВЪРЗАНА С NEW TT BANK
6.2.1. Наличие и размер на помощта
(229)
Комисията трябва да прецени дали мерките представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора.
6.2.1.1. Наличие на помощ в покриването на недостига от финансиране на прехвърлените активи и пасиви на T Bank (мярка T)
(230)
В съображения 26-32 от решението по отношение на T Bank Комисията вече е установила, че мярка T - намесата от страна на схемата за оздравяване на HDIGF и HFSF за покриване на недостига от финансиране на активите и пасивите, които са прехвърлени на TT Bank - представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. В съображение 33 от споменатото решение Комисията определи, че икономическите дейности на T Bank, които са били прехвърлени на TT Bank, всъщност са получателят на държавата помощ, тъй като те са продължили да съществуват благодарение на получената помощ.
6.2.1.2. Наличие на помощ в рекапитализацията, предоставена на TT Bank по мярката за рекапитализация (мярка TT)
(231)
Вливането на капитал в размер на 224,96 млн. евро от Гръцката държава в TT Bank (мярка TT) е било извършено в рамките на мярката за рекапитализация, която е била част от схемата за подпомагане на гръцките банки (123). В решението си за одобряването на тази схема Комисията стигна до заключението, че мерките, предоставени по тази схема, биха представлявали държавна помощ. Следователно мярка TT представлява помощ за TT Bank.
(232)
В съображение 98 от решението за откриване по отношение на New TT Комисията отбеляза, че New TT Bank е поела икономическите дейности, които преди това са осъществявани в рамките на TT Bank, в това число T Bank.
6.2.1.3. Наличие на помощ в покриването на недостига от финансиране на New TT Bank (мярка NTT1)
(233)
В съображения 53-57 от решението за откриване по отношение на New TT Комисията вече е установила, че мярка NTT1 - намесата от HFSF за покриване на недостига от финансиране на New TT Bank - представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. В съображение 54 от споменатото решение Комисията е определила, че New TT Bank е икономическият получател на помощта, тъй като New TT Bank е поела икономическите дейности на TT Bank, които са продължили да съществуват благодарение на получената помощ.
6.2.1.4. Наличие на помощ във вливането на начален акционерен капитал (мярка NTT2)
(234)
В съображения 49-52 от решението за откриване по отношение на New TT Комисията вече е установила, че мярка NTT2 - вливането на начален акционерен капитал от HFSF в размер на 500 млн. евро в полза на New TT Bank - представлява държавна помощ за New TT Bank по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора.
6.2.1.5. Наличие на помощ за банката вследствие на придобиването на New TT Bank
(235)
Банката е придобила акциите в New TT Bank в рамките на открит и недискриминационен тръжен процес. В съответствие с получената от гръцките органи информация на 15 юли 2013 г. финансов консултант е осъществил контакт с голям брой чуждестранни и гръцки банки и инвеститори, но окончателни оферти са подали само четирите най-големи гръцки банки. Фактът, че финансовият консултант се е свързал с голям брой банки, позволява на Комисията да заключи, че тръжният процес е бил открит и недискриминационен. Офертата на банката е била определена за най-добрата, като се имат предвид размерът и видът на предложеното възнаграждение.
(236)
По-точно банката се е съгласила да плати на HFSF общо 681 млн. евро под формата на новоемитирани обикновени акции. Втората оферта според размера на предложеното възнаграждение е била оферта за 500 млн. евро в парични средства. Следователно тя е била с 26,58 % по-ниска от офертата на банката. Според писмото от Банката на Гърция от 8 юли 2013 г. не е можело да се разглежда нито една оферта за заплащане в парични средства от гръцка банка, доколкото тя още е разчитала на финансиране от Евросистемата, и по-специално ако въпросната банка е получавала спешна помощ за осигуряване на ликвидност. Следователно втората оферта според размера на предложеното възнаграждение не е отговаряла на изискванията на Банката на Гърция.
(237)
Следва да се отбележи също така, че според договора за продажба HFSF е получил 1 418,75 милиона нови обикновени акции в банката по цена на предлагане от 0,48 EUR всяка (124). Дяловото участие на HFSF в банката се е увеличило от 93,55 на 95,23 %.
(238)
Следователно Комисията стига до заключението, че придобиването не представлява помощ за купувача.
6.2.1.6. Заключение относно наличието на помощ
(239)
Въз основа на горното Комисията счита, че всички мерки T, TT, NTT1 и NTT2 представляват държавна помощ. Що се отнася до мярка T, Комисията стига до заключението, че помощта е облагодетелствала дейностите на T Bank, които са били прехвърлени на TT Bank и по-късно на New TT Bank. Що се отнася до мярка TT, Комисията стига до заключението, че тя е облагодетелствала дейностите на TT Bank, които са били прехвърлени на New TT Bank. Получателят на мерки NTT1 и NTT2 е New TT Bank.
(240)
Следователно Комисията стига до заключението, че икономическите дейности на T Bank, които са били прехвърлени на TT Bank и по-късно на New TT Bank, са се възползвали от помощ за рекапитализация в размер на 677 млн. евро, докато дейностите, осъществявани от TT Bank и поети от New TT Bank, са се облагодетелствали от държавна помощ под формата на капиталова подкрепа в размер на 4 457,96 млн. евро (мерки TT, NTT1 и NTT2).
Таблица 10
Преглед на общата помощ, получена от T Bank, TT Bank и New TT Bank
Получател на помощта
Мярка
Описание
Размер на помощта (в млн. евро)
Дейностите на T Bank
T
Покриване на недостиг от финансиране от T за TT
677
Дейностите на TT Bank
TT
Рекапитализация
224,96
Дейностите на New TT Bank
NTT1
Покриване на недостиг от финансиране от TT Bank за New TT Bank
3 732,6
NTT2
Начален акционерен капитал
500
6.2.2. Правно основание на оценката на съвместимостта
(241)
С член 107, параграф 3, буква б) от Договора Комисията се оправомощава да определи помощта за съвместима с вътрешния пазар, ако тя е предназначена „за преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава членка“.
(242)
Както е обяснено в съображения 199 и 200, понастоящем правното основание на оценката на мерките за помощ за гръцките банки следва да бъде член 107, параграф 3, буква б) от Договора.
(243)
Както е обяснено в съображение 201, помощта е съвместима съгласно член 107, параграф 3, буква б) от Договора, ако отговаря на общите критерии за съвместимост: целесъобразност, необходимост и пропорционалност.
(244)
За пръв път принципите за оценка на мерките за помощ са определени в Съобщението относно банковия сектор от 2008 г.
(245)
В Съобщението относно рекапитализацията (125) са дадени допълнителни насоки относно равнището на възнаграждението, което се изисква при вливания на капитал от държавата.
(246)
Накрая, в Съобщението относно преструктурирането (126) Комисията обяснява как ще оценява плановете за преструктуриране. В своята оценка на плана за преструктуриране на банката в съответствие със Съобщението относно преструктурирането, Комисията ще вземе предвид всички мерки, които са посочени в таблица 8.
6.2.3. Съвместимост на мерките за помощ със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и Съобщението относно рекапитализацията
6.2.3.1. Съвместимост на мярка T със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и Съобщението относно рекапитализацията
(247)
По отношение на мярка T в решението по отношение на T Bank Комисията установи, че намесата отговаря на изискванията на член 107, параграф 3, буква б) от Договора и реши, че е съвместима с вътрешния пазар поради съображения за финансова стабилност за период от шест месеца от датата на приемането на въпросното решение. Гръцките органи не представиха актуализиран план за преструктуриране на TT Bank, в който да е взето предвид интегрирането на дейностите на T Bank в TT Bank преди края на въпросния шестмесечен период. В съображение 83 от решението за откриване по отношение на New TT обаче Комисията определи, че този пропуск е разбираем, тъй като междувременно е било взето решение TT Bank да бъде оздравена. След като гръцките органи представиха план за преструктуриране на New TT Bank през януари 2013 г. и актуализиран план през март 2013 г., като и двата касаят дейностите, прехвърлени от T Bank на TT Bank, в решението за откриване по отношение на New TT Комисията временно одобри мярка T като помощ за оздравяване до приемането на окончателно решение относно мерки T, TT, NTT1 и NTT2.
6.2.3.2. Съвместимост на мярка TT със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г.
(248)
В решението си от 19 ноември 2008 г. (127) Комисията вече стигна до заключението, че мярка TT, която е била предоставена през май 2009 г. по мярката за рекапитализация в рамките на схемата за подпомагане на гръцките банки, е съвместима като помощ за оздравяване в съответствие със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. В решението от 19 ноември 2008 г. не се прави препратка към Съобщението относно рекапитализацията, което не е било прието по това време.
6.2.3.3. Съвместимост на мерки NTT1 и NTT2 със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и Съобщението относно рекапитализацията
(249)
Комисията вече временно е одобрила мерки NTT1 и NTT2 като помощ за оздравяване в решението за откриване по отношение на New TT.
6.2.4. Съвместимост на мерки за помощ T, TT, NTT1 и NTT2 със Съобщението относно преструктурирането
6.2.4.1. Отсъствието на подходящо възнаграждение за помощта следва да се вземе предвид при оценката в съответствие със Съобщението относно преструктурирането
(250)
В съображение 45 от решението по отношение на T Bank Комисията отбеляза, че HDIGF и HFSF вероятно няма да си възстановят никакви средства и че следователно покриването на недостига от финансиране от T Bank за TT Bank е аналогично на безвъзмездни средства. Освен това, както е посочено в съображение 101 от решението за откриване по отношение на New TT, HFSF би могъл да очаква да си възстанови само част от извършеното от него вливане на начален акционерен капитал в размер на 500 млн. евро (мярка NTT2). Комисията отбеляза също така, че няма да има възнаграждение за покриването от страна на HFSF на недостига от финансиране от TT Bank за New TT Bank (мярка NTT1) и че има много малка вероятност HFSF да си възстанови голяма част от сумата в размер на 3,7 млрд. евро. Накрая Комисията отбелязва, че държавата най-вероятно няма да си възстанови нищо, що се отнася до мярка TT, тъй като нейните вземания под формата на собствен капитал, свързани с привилегированите акции, емитирани през май 2009 г., са останали в TT Bank, която е била ликвидирана.
(251)
Както е посочено в съображения 77 и 102 от решението за откриване по отношение на New TT, отсъствието на възнаграждение налага мащабно преструктуриране както от гледна точка на мерки за осигуряване на жизнеспособност, така и от гледна точка на мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията.
6.2.4.2. Жизнеспособност в дългосрочен план на дейността на New TT Bank чрез продажба
(252)
В точка 21 от Съобщението относно преструктурирането е предвидено, че, когато не е вероятно кредитната институция в затруднение да може да възвърне жизнеспособността си в дългосрочен план, следва да се разгледат възможностите за организираното ѝ ликвидиране или разпродажба чрез търг.
(253)
В раздел 3.2.4.1 от решението за откриване по отношение на New TT Комисията изрази сериозни съмнения относно това дали New TT Bank би могла да възстанови своята жизнеспособност в дългосрочен план като самостоятелен субект и дали New TT Bank би могла да постигне планирания растеж на приходите. Освен това Комисията отбеляза, че New TT Bank е предприела само ограничен брой мерки за генериране на печалби и че от страна на New TT Bank не са предприети никакви мерки за намаляване на разходите за персонал и за рационализиране на клоновата мрежа. Комисията се позовава също така на синергиите, които биха могли да бъдат постигнати чрез интегрирането на New TT Bank в голяма финансова организация.
(254)
В тази връзка в точка 17 от Съобщението относно преструктурирането е пояснено, че продажбата на банка в затруднение на друга финансова институция може да допринесе за възстановяването на жизнеспособността в дългосрочен план и да спомогне за възстановяването на доверието в пазара, ако купувачът е жизнеспособен и способен да поеме трансфера на банката в затруднение. Освен това, в съответствие с МИФП, продажбата на New TT Bank е била приоритетна дейност, като се вземе предвид общественият интерес и финансовата стабилност, както и защитата на активите на HFSF.
(255)
Както е посочено в раздел 7.5.2, въз основа на своя план за преструктуриране банката може да се счита за жизнеспособен субект. Следователно фактът, че дейностите на New TT Bank вече се осъществяват в рамките на банката, дава възможност за възстановяването на жизнеспособността им в дългосрочен план. New TT Bank престава да съществува като самостоятелен конкурент. Сливането на дейностите на New TT Bank и банката е приключило на 14 април 2014 г. Клоновата мрежа с марката „Hellenic Postbank“ ще бъде намалена (банката възнамерява да запази марката „Hellenic Postbank“ за определени клонове, докато марката „T bank“ няма да бъде запазена и клоновата мрежа на „T bank“ почти изцяло ще бъде закрита) заедно с пълното интегриране в банката на дейността на бек-офиса и други функции на централата. Комисията стига до заключението, че планът за преструктуриране гарантира извършването на мащабното преструктуриране, наложено от недостатъчното възнаграждение.
6.2.4.3. Собствен принос и споделяне на тежестта
(256)
Изразените от Комисията опасения в съображение 99 от решението за откриване по отношение на New TT дали разходите за преструктуриране са били завишени вследствие на преструктурирането на New TT Bank като самостоятелен субект са били разсеяни благодарение на схемата за доброволно оттегляне (128), която е била приложена самостоятелно от New TT Bank през юли 2013 г., и на продажбата на New TT Bank на банката. По-специално рационализирането на клоновата мрежа, пълното интегриране на T Bank и пълното интегриране на дейностите на New TT Bank в банката ограничават до минимум разходите за преструктуриране.
(257)
Що се отнася до споделянето на тежестта от страна на акционерите и притежателите на подчинен дълг, Комисията вече е установила в съображение 100 от решението за откриване по отношение на New TT, че акционерите и притежателите на подчинен дълг не са били прехвърлени на New TT Bank, а са останали в TT Bank, т.е. дружеството в ликвидация. Следователно Комисията определи, че е постигнато достатъчно споделяне на тежестта от страна на акционерите и притежателите на подчинен дълг.
(258)
По тази причина Комисията счита, че разходите за преструктуриране са ограничени до минимум и че е налице достатъчно споделяне на тежестта. Както обаче вече беше заключено в съображение 251, отсъствието на възнаграждение налага мащабно преструктуриране както от гледна точка на мерки за осигуряване на жизнеспособност, така и от гледна точка на мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията.
6.2.4.4. Мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията
(259)
Що се отнася до мерките за ограничаване на нарушенията на конкуренцията, в точка 30 от Съобщението относно преструктурирането е предвидено, че „[п]ри оценката си на нуждата от такива мерки Комисията взема за отправна точка размера, мащаба и обхвата на дейностите, които въпросната банка би имала след прилагане на надежден план за преструктуриране. […] Естеството и формата на тези мерки ще зависят от два критерия: първо, от размера на помощта и от условията и обстоятелствата, при които е предоставена, и второ, от характеристиките на пазара или пазарите, на които извършва дейност банката бенефициер.“
(260)
Що се отнася до размера на получената помощ, Комисията напомня, че в съображение 104 от решението за откриване по отношение на New TT е отбелязала, че New TT Bank е получила 4,6 млрд. евро помощ (мерки NTT1 и NTT2), което представлява повече от 70 % от RWA на TT Bank и повече от 90 % от RWA на New TT Bank. Освен това Комисията отбеляза, че TT Bank (която е юридическото лице, извършвало преди това поетите от New TT Bank дейности) е получила преди това помощ по схемата за подпомагане на гръцките банки (129). TT Bank е получила първо вливане на капитал в размер на 224,96 млн. евро под формата на привилегировани акции (мярка TT), съответстващ на 2,9 % от нейните RWA към дадения момент. Наред с това при оздравяването на T Bank нейните дейности, които са прехвърлени на TT Bank, са получили помощ за оздравяване от приблизително 678 млн. евро (мярка T), съответстваща на 37,7 % от RWA на T Bank към референтната дата на сливането (31 март 2011 г.). Тези размери на помощта, в съчетание с отсъствието на възнаграждение, налагат мащабно преструктуриране.
(261)
От друга страна, в съображение 104 от решението за откриване по отношение на New TT Комисията посочи обстоятелствата, при които е била предоставена помощта. По-точно значителна част от загубите, които е реализирала TT Bank през последните години, не изглежда да произтичат от дейности, свързани с поемането на рискове, а от притежаването на GGB. Комисията отбеляза също така, че големите загуби по кредитирането на домакинства и предприятия са следствие главно на извънредно дълбоката и продължителна рецесия, а не на рисково кредитиране. Следователно не изглежда помощта да създава големи нарушения на конкуренцията. Комисията обаче отбеляза, че TT Bank - пропорционално на своя размер - е притежавала много повече GGB, отколкото останалите банки в Гърция - фактор, който отразява известно нецелесъобразно поемане на рискове.
(262)
Както вече беше отбелязано, New TT Bank престава да съществува като независим конкурент, който определя своята политика като самостоятелен субект. Планът за преструктуриране на банката се базира на допускането за пълно интегриране на New TT Bank дори ако банката ще продължи да използва марката „Hellenic Postbank“ за някои клонове и продукти.
(263)
Що се отнася до пазара, на който е осъществявала своята дейност New TT Bank, в съображение 106 от решението за откриване по отношение на New TT, Комисията отбеляза, че TT Bank е била средна по размерите си банка в Гърция (приблизително 6 % от гледна точка на депозити) и че активите и пасивите на TT Bank, които са били прехвърлени на New TT Bank, са били относително малко спрямо големината на гръцката банкова система. Следователно Комисията заключи, че, въпреки изключително големия размер на помощта, може да се счита, че нарушенията на конкуренцията, причинени от помощта за New TT Bank, са относително ограничени.
(264)
Планираното намаляване на големината на клоновата мрежа с марката „Hellenic Postbank“ чрез съкращаване на приблизително 50 клона (130) от общо 196, допълнително потвърждава оценката от съображение 263, че предизвиканите от помощта за New TT Bank нарушения на конкуренцията могат да бъдат считани за по-скоро ограничени.
(265)
Освен това дейностите на New TT Bank са били предложени на конкурентите чрез открит и недискриминационен търг.
(266)
Значителна част от мерките за помощ NTT1 и NTT2 е била необходима поради опрощаването на дългове в полза на държавата (под формата на програма за PSI) и поради изключително продължителната рецесия, а не вследствие на нецелесъобразни практики на кредитиране. Освен това дейностите на New TT Bank не са били в голям мащаб, процесът на продажба е бил открит, прозрачен и недискриминационен и New TT Bank няма да продължи да съществува като независим конкурент. Следователно Комисията стига до заключението, че, въпреки големия размер на помощта и отсъствието на подходящо възнаграждение за предоставената държавна помощ, не е налице ненужно нарушаване на конкуренцията.
6.2.4.5. Заключение относно съвместимостта на мерки за помощ T, TT, NTT1 и NTT2 със Съобщението относно преструктурирането.
(267)
Комисията стига до заключението, че продажбата на New TT Bank на банката и свързаното преструктуриране осигуряват жизнеспособността на New TT Bank в дългосрочен план, ограничаването на помощта до необходимия минимум и отсъствието на ненужни нарушения на конкуренцията.
(268)
Всички мерки за помощ, посочени в таблица 8, следва да бъдат обявени за съвместими с вътрешния пазар.
7. ОЦЕНКА НА ПОМОЩТА, ПРЕДОСТАВЕНА НА БАНКАТА
7.1. НАЛИЧИЕ И РАЗМЕР НА ПОМОЩТА
(269)
Комисията трябва да установи наличието на държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора.
7.1.1. Наличие на помощ в мерките, предоставени по схемата за подпомагане на гръцките банки
7.1.1.1. Държавно подпомагане за осигуряване на ликвидност, предоставено по мерките за гаранции и за държавни облигационни заеми (мярка L1)
(270)
В своите решения за одобряване и удължаване на схемата за подпомагане на гръцките банки (131) Комисията вече е определила, че предоставеното по схемата подпомагане за осигуряване на ликвидност представлява помощ. Неизплатеният размер на гаранциите към 15 април 2011 г. е бил 13 600 млн. евро, а към 30 ноември 2013 г. е достигнал 13 932 млн. евро. Бъдещото подпомагане за осигуряване на ликвидност, предоставено по тази схема, също би представлявало помощ.
7.1.1.2. Държавна рекапитализация, предоставена по схемата за рекапитализация (мярка A)
(271)
В решението си от 19 ноември 2008 г. относно схемата за подпомагане на гръцките банки Комисията вече е установила, че рекапитализациите, които ще се предоставят по включената в схемата мярка за рекапитализация, ще представляват помощ. Банката е получила 950 млн. евро под формата на привилегировани акции, което представлява 2 % от RWA на банката (132).
(272)
През 2010 г. гръцките органи са направили няколко промени в техническите параметри на тези привилегировани акции. Предвид факта, че промените повишават възнаграждението за държавата с автоматичното увеличение на купона с 2 % всяка година, ако привилегированите акции не бъдат изкупени обратно в рамките на пет години, Комисията стига до заключението, че измененията на техническите параметри не предоставят каквото и да било предимство на банката и следователно не включват допълнителна държавна помощ.
7.1.2. Наличие на помощ в гарантираната от държавата СПОЛ (мярка L2)
(273)
В точка 51 от Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. Комисията пояснява, че предоставянето на средства от централните банки за финансови институции не представлява помощ, ако са изпълнени четири кумулативни условия, свързани с платежоспособността на финансовата институция, обезпечеността на механизма, лихвения процент, начислен на финансовата институция, както и липсата на насрещна гаранция от държавата. Тъй като гарантираната от държавата СПОЛ за банката не отговаря на тези четири кумулативни условия, най-вече защото тя е гарантирана от държавата и е предоставена заедно с други мерки за подпомагане, тя представлява помощ.
(274)
Гарантираната от държавата СПОЛ отговаря на условията, определени в член 107, параграф 1 от Договора. Първо, тъй като тази мярка включва държавна гаранция в полза на Банката на Гърция, всяка евентуална загуба ще е за сметка на държавата. Следователно мярката включва държавни ресурси. СПОЛ дава възможност на банките да получат финансиране в момент, в който нямат достъп до пазар за финансиране на едро и до редовни операции за рефинансиране от Евросистемата. Следователно гарантираната от държавата СПОЛ за банката ѝ предоставя предимство. Мярката е селективна, тъй като СПОЛ е ограничена до банковия сектор. А поради това, че гарантираната от държавата СПОЛ дава възможност на банката да продължи да осъществява своята дейност на пазара и да избегне неизпълнение и необходимостта да напусне пазара, тя нарушава конкуренцията. Банката осъществява дейност в други държави членки и финансови институции от други държави членки осъществяват дейност или потенциално биха били заинтересовани от осъществяването на дейност в Гърция, което означава, че предоставеното на банката предимство засяга търговията между държавите членки.
(275)
Гарантираната от държавата СПОЛ (мярка L2) представлява държавна помощ. Размерът на гарантираната от държавата СПОЛ се е променял с течение на времето. Към 31 декември 2012 г. нейният размер е бил около 12 млрд. евро.
7.1.3. Наличие на помощ в мерките, предоставени чрез HFSF
7.1.3.1. Първата междинна рекапитализация (мярка B1)
(276)
В раздел 5.1 от решението за откриване по отношение на Eurobank Комисията вече е определила, че първата междинна рекапитализация представлява държавна помощ. Полученият капитал е бил в размер на 3 970 млн. евро.
7.1.3.2. Втората междинна рекапитализация (мярка B2)
(277)
Мярка B2 е била осъществена с ресурси на HFSF, което, както е обяснено в съображение 47 от решението за откриване по отношение на Eurobank, включва държавни ресурси.
(278)
Що се отнася до наличието на предимство, мярка B2 е довела до увеличаване на капиталовото съотношение на банката до равнище, което ѝ е дало възможност да продължи да функционира на пазара и да има достъп до финансиране от Евросистемата. Освен това възнаграждението за мярка B2 се състои от начислените лихви по известията на EFSF и допълнителна такса от 1 %. Тъй като посоченото възнаграждение очевидно е по-ниско от възнаграждението по сходни капиталови инструменти на пазара, банката определено не би могла да набере този капитал при същите условия на пазара. Следователно мярка B2 е предоставила предимство с държавни ресурси на банката. Тъй като мярката е била предоставена само на банката, по своя характер тя е селективна.
(279)
В резултат на мярка B2 позицията на банката е била укрепена, тъй като са ѝ били предоставени необходимите финансови средства, за да продължи да отговаря на капиталовите изисквания, което е довело до нарушения на конкуренцията. Тъй като банката осъществява дейност на други европейски банкови пазари и финансови институции от други държави членки осъществяват дейност в Гърция, по-специално на застрахователния пазар, следователно мярка B2 би могла да засегне също така търговията между държавите членки.
(280)
Комисията счита, че мярка B2 представлява държавна помощ. Националните органи са изпратили уведомление за нея като помощ. Полученият капитал е бил в размер на 1 341 млн. евро.
7.1.3.3. Писмо за поемане на ангажимент (мярка B3)
(281)
С мярка B3 HFSF е поел ангажимент да предостави допълнителния капитал, необходим за завършването на рекапитализацията на банката до размера, изискван от Банката на Гърция в рамките на стрес-теста от 2012 г. HFSF получава своите средства от държавата. Следователно Комисията стига до заключението, че с писмото се поема ангажимент за предоставяне на държавни ресурси. Обстоятелствата, при които HFSF може да предоставя подпомагане на финансови институции, са точно определени и ограничени от закона. Съответно използването на тези държавни ресурси е относимо към държавата. HFSF е поел ангажимент да предостави допълнителен капитал в размер до 528 млн. евро.
(282)
Писмото за поемане на ангажимент е предоставило предимство на банката, тъй като чрез него вложителите са получили увереност, че банката ще може да набере цялата сума на необходимия ѝ капитал, т.е. HFSF е щял да предостави капитала, ако банката не успее да го набере на пазара. Този ангажимент улеснява така също набирането на частен капитал на пазара, тъй като инвеститорите се уверяват, че, ако банката не може да намери част от капитала на пазара, HFSF ще го предостави. Никой частен инвеститор не би се съгласил да поеме ангажимент преди да са известни условията на рекапитализацията, а към въпросния момент банката не е имала достъп до капиталов пазар.
(283)
Тъй като банката осъществява дейност на други европейски банкови пазари и финансови институции от други държави членки осъществяват дейност в Гърция, по-специално на застрахователния пазар, мярка B3 също би могла да засегне търговията между държавите членки и да наруши конкуренцията.
(284)
Следователно мярка B3 представлява помощ и гръцките органи са изпратили уведомление за нея като държавна помощ на 27 декември 2012 г.
7.1.3.4. Рекапитализация от пролетта на 2013 г. (мярка B4)
(285)
Рекапитализацията от пролетта на 2013 г. (мярка B4) представлява преобразуването на първата и втората междинни рекапитализации (мерки B1 и B2) и на писмото за поемане на ангажимент (мярка B3) в постоянна рекапитализация в размер на 5 839 млн. евро под формата на обикновени акции. Тъй като мярка B4 представлява преобразуване на вече предоставена помощ, тя отново включва държавни ресурси, но не увеличава номиналния размер на помощта. Тя увеличава обаче предимството за банката (а оттам и нарушенията на конкуренцията), тъй като тя представлява постоянна рекапитализация, а не временна рекапитализация като в случая на мерки B1 и B2. В сравнение с мярка B3, която представлява само ангажимент, а не действителна рекапитализация, мярка B4 е повишила капиталовата адекватност на банката и следователно е предоставила по-голямо предимство.
(286)
Комисията отбелязва, че такова подпомагане не е било предоставено на всички банки, осъществяващи дейност в Гърция. Що се отнася до нарушенията на конкуренцията и засягането на търговията, Комисията отбелязва например, че помощта е дала възможност на банката да продължи да осъществява своята дейност в други държави членки като Румъния или България. Ликвидацията на банката би довела до прекратяване на нейните дейности в чужбина чрез ликвидиране на въпросните дейности или продажбата на предприятията. Освен това застрахователните дейности на банката в Гърция се конкурират с дъщерните предприятия на застрахователни дружества от други държави членки. Следователно мярката нарушава конкуренцията и засяга търговията между държавите членки. Това означава, че мярка B4 представлява държавна помощ.
7.1.3.5. Заключение относно мерки B1, B2, B3 и B4
(287)
Мерки B1, B2, B3 и B4 представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Размерът на включената в мерки B1, B2, B3 и B4 държавна помощ е 5 839 млн. евро, което е равно също така на размера на държавното подпомагане, действително предоставено от HFSF на банката.
(288)
В точка 31 от Съобщението относно преструктурирането е указано, че, освен абсолютния размер на помощта, Комисията трябва да вземе предвид помощта „във връзка с активите на банката, претеглени спрямо риска“. Мерки B1, B2, B3 и B4 са били предоставени в рамките на период от една година - от април 2012 г. до май 2013 г. През този период RWA на банката са се променили. Оттам възниква въпросът кое равнище на RWA трябва да се използва, т.е. равнището в началото на периода или в края на периода. Целта на мерки B1, B2, B3 и B4 е да бъде покрита капиталова нужда, която е била установена от Банката на Гърция през март 2012 г. (стрес-теста от 2012 г.). С други думи, капиталовите нужди, които тези мерки са покрили, вече са съществували през март 2012 г. Следователно Комисията счита, че размерът на помощта, включена в мерки B1, B2, B3 и B4, следва да бъде съпоставен с RWA на банката към 31 март 2012 г. Комисията напомня също така, че след март 2012 г. и до рекапитализацията от пролетта на 2013 г. Банката на Гърция не е взела предвид придобиванията, извършени от гръцки банки, за да коригира, било то в посока нагоре или надолу, техните капиталови нужди. Този фактор допълнително показва, че мерки B1, B2, B3 и B4 са били мерки за помощ, свързани с периметъра на банката във вида му към 31 март 2012 г.
(289)
Първата и втората междинни рекапитализации и писмото за поемане на ангажимент заедно са възлезли на 5 839 млн. евро. Тази сума представлява 13,8 % от RWA на банката към 31 март 2012 г.
7.1.3.6. Ангажимент за рекапитализация от 2014 г. (мярка C)
(290)
На 31 март 2014 г. банката е получила писмото за поемане на ангажимент от HFSF, с което HFSF е поел ангажимент да участва в увеличението на акционерния капитал на банката в размер до 2 864 млн. евро (мярка C). Поради обяснените в съображение 277 причини тази мярка включва използването на държавни ресурси. Тази мярка дава предимство на банката, тъй като гарантира, че банката ще намери необходимия ѝ капитал, което ще засили доверието на вложителите и ще я улесни при набирането на капитал от частни инвеститори.
(291)
Ако частните инвеститори не запишат цялата сума на увеличението на капитала, HFSF трябва всъщност да влее капитал в банката в изпълнение на писмото за поемане на ангажимент. В сравнение с писмото за поемане на ангажимент такова вливане на капитал би осигурило по-голямо предимство на банката. За разлика от писмото за поемане на ангажимент действителното вливане на капитал повишава капиталовата адекватност на банката.
(292)
Както писмото за поемане на ангажимент, така и потенциалното му изпълнение под формата на действително вливане на капитал не отговарят на принципа на инвеститора в условията на пазарна икономика. Въпреки че HFSF е трябвало да закупи новите акции при същата цена като частните инвеститори, обстоятелствата по участието на HFSF са съвсем различни от тези на частните инвеститори, които ще запишат новите акции. HFSF е поел ангажимент да запише, ако се наложи, цялото увеличение на акционерния капитал, преди някой частен инвеститор официално да се задължи да купи акции. Частните инвеститори, които купуват нови акции, ще са сигурни, че при всички случаи банката ще набере цялата сума на необходимия капитал, тъй като HFSF ще окаже подкрепа и ще закупи всички акции, които не са записани от частните инвеститори. Второ, HFSF ще се включи само ако търсенето от частни инвеститори не е достатъчно и то на долната граница на обявения ценови диапазон. Това означава, че HFSF ще предостави капитал, който банката не може да намери на пазара при същата цена на акция. Следователно HFSF осигурява капитал в размер или на цена, които пазарът не е готов да предостави.
(293)
Поради факта, че е била предоставена само на банката, мярка C е селективна. Позицията на банката е била засилена, тъй като са ѝ били предоставени необходимите финансови ресурси, за да продължи да изпълнява определите от Банката на Гърция регулаторни капиталови изисквания. Следователно тази мярка предоставя предимство, което нарушава конкуренцията. Тъй като банката осъществява дейност и на други европейски банкови пазари и финансови институции от други държави членки осъществяват дейност в Гърция, по-специално на застрахователния пазар, мярка C би могла също така да засегне търговията между държавите членки.
(294)
Ангажиментът за рекапитализация от 2014 г. представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Размерът на включената в тази мярка помощ е 2 864 млн. евро, което представлява 7,5 % от RWA на банката към 31 декември 2013 г. (133)
(295)
Ако HFSF действително влее допълнителен капитал в банката в изпълнение на този ангажимент, това ще увеличи предимството за банката и нарушенията на конкуренцията, но няма да повиши номиналния размер на помощта (134).
7.1.4. Заключение относно наличието и общия размер на получената помощ
(296)
Мерки A, B1, B2, B3, B4 и C представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора.
Таблица 11
Преглед на общата помощ, получена от банката
Реф.
Мярка
Вид на мярката
Размер на помощта
Помощ/RWA
A
Привилегировани акции
Капиталова подкрепа
950 млн. евро
2 %
B1 B2 B3 B4
Първа междинна рекапитализация
Втора междинна рекапитализация
Писмо за поемане на ангажимент
Рекапитализация от пролетта на 2013 г.
Капиталова подкрепа
5 839 млн. евро
13,8 %
C
Ангажимент за рекапитализация от 2014 г.
Ангажимент за предоставяне на капиталова подкрепа
2 864 млн. евро
7,5 %
Обща капиталова помощ, предоставена на банката
9 653 млн. евро
15,8 %
Общ размер на капитала, платен на банката
6 789 млн. евро [може да достигне 9 653 млн. евро, ако се наложи HFSF да предостави цялата сума на увеличението на капитала от април 2014 г.]
23,7 %
Реф.
Мярка
Вид на мярката
Номинален размер на помощта
L1
Подпомагане за осигуряване на ликвидност
Гаранция
13 932 млн. евро
Към 30 ноември 2013 г.
L2
Гарантирана от държавата СПОЛ
Финансиране и гаранция
12 000 млн. евро
Към 31 декември 2012 г.
Обща помощ за осигуряване на ликвидност, предоставена на банката
25 932 млн. евро
7.2. ПРАВНО ОСНОВАНИЕ НА ОЦЕНКАТА НА СЪВМЕСТИМОСТТА
(297)
Както е посочено в съображение 200, правното основание за оценката на мерките за помощ следва да бъде член 107, параграф 3, буква б) от Договора (135).
(298)
По време на финансовата криза Комисията е разработила критерии за съвместимост за различните видове мерки за помощ. За пръв път принципите за оценка на мерките за помощ са определени в Съобщението относно банковия сектор от 2008 г.
(299)
Насоки относно мерките за рекапитализация са дадени в Съобщението относно рекапитализацията и в Съобщението относно удължаването от 2011 г.
(300)
В Съобщението относно преструктурирането е определен възприетият от Комисията подход по отношение на оценката на планове за преструктуриране, по-специално необходимостта да се възвърне жизнеспособността, да се гарантира надлежното участие на получателя на помощта и да се ограничат нарушенията на конкуренцията.
(301)
Тази рамка е била допълнена от Съобщението относно банковия сектор от 2013 г., което се прилага за мерки за помощ, за които е изпратено уведомление след 1 август 2013 г.
7.2.1. Правно основание на оценката на съвместимостта на помощта за осигуряване на ликвидност на банката (мярка L1)
(302)
Помощта за осигуряване на ликвидност, която вече е била получена от банката, е била одобрена окончателно чрез поредица от решения за разрешаване на мерките по схемата за подпомагане на гръцките банки и измененията и удълженията на схемата (136). Всяка една бъдеща помощ за осигуряване на ликвидност за банката ще трябва да бъде предоставена по надлежно разрешена от Комисията схема. Комисията ще трябва да одобри условията на въпросната помощ преди предоставянето ѝ и следователно тя не е необходимо да се оценява по-нататък в настоящото решение.
7.2.2. Правно основание на оценката на съвместимостта на привилегированите акции (мярка A)
(303)
Предоставената през 2009 г. рекапитализация под формата на привилегировани акции (мярка A), е била осигурена по мярката за рекапитализация, одобрена през 2008 г. в рамките на схемата за подпомагане на гръцките банки в съответствие със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. Следователно не е необходимо да ѝ се прави нова оценка по Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и трябва да бъде оценена единствено в съответствие със Съобщението относно преструктурирането.
7.2.3. Правно основание на оценката на съвместимостта на гарантираната от държавата СПОЛ (мярка L2)
(304)
Съвместимостта на гарантираната от държавата СПОЛ (мярка L2) първо следва да бъде оценена въз основа на Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и на Съобщението относно удължаването от 2011 г. Всяка гарантирана от държавата СПОЛ, предоставена след 1 август 2013 г., се оценява в съответствие със Съобщението относно банковия сектор от 2013 г.
7.2.4. Правно основание на оценката на съвместимостта на рекапитализациите от HFSF (мерки B1, B2, B3 и B4)
(305)
Съвместимостта на рекапитализациите от HFSF (мерки B1, B2, B3 и B4), по-специално по отношение на възнаграждението, първо следва да бъде оценена в съответствие със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г., Съобщението относно рекапитализацията и Съобщението относно удължаването от 2011 г. В решението за откриване по отношение на Eurobank Комисията изрази съмнения относно съвместимостта на мярка B1 със споменатите съобщения. Тъй като тези мерки са били осъществени преди 1 август 2013 г., те не попадат в приложното поле на Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. Съвместимостта на рекапитализациите от HFSF (мерки B1, B2, B3 и B4) следва да бъде оценена така също в съответствие със Съобщението относно преструктурирането.
7.2.5. Правно основание на оценката на съвместимостта на ангажимента за рекапитализация от 2014 г. (мярка C)
(306)
Съвместимостта на ангажимента за рекапитализация от 2014 г. (мярка C) следва да бъде оценена в съответствие със Съобщението относно банковия сектор от 2013 г., в което са определени нови изисквания по отношение на приноса на подчинените кредитори и на възнаграждението на управителите, и в съответствие със Съобщението относно рекапитализацията и Съобщението относно удължаването от 2011 г. Съвместимостта на мярка C следва да бъде оценена също така въз основа на Съобщението относно преструктурирането.
7.3. СЪОТВЕТСТВИЕ НА МЯРКА L2 СЪС СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО БАНКОВИЯ СЕКТОР ОТ 2008 Г., СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО УДЪЛЖАВАНЕТО ОТ 2011 Г. И СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО БАНКОВИЯ СЕКТОР ОТ 2013 Г.
(307)
Помощта е съвместима в съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от Договора, ако отговаря на общите критерии за съвместимост: целесъобразност, необходимост и пропорционалност.
(308)
Тъй като гръцките банки не са имали достъп до пазарите на едро и са станали изцяло зависими от финансирането от централната банка, както е посочено в съображение 32, и тъй като банката не е можела да заеме достатъчно средства посредством редовни операции за рефинансиране, банката е имала нужда от гарантирана от държавата СПОЛ, за да получи достатъчна ликвидност, което да я предпази от неизпълнение. Комисията счита, че мярка L2 представлява целесъобразен механизъм за преодоляване на сериозно затруднение, което би било причинено от неизпълнението на банката.
(309)
Тъй като гарантираната от държавата СПОЛ води до относително високи разходи за финансирането за банката, тя е стимулирана в достатъчна степен с цел да избягва да разчита на този източник на финансиране за развитието на своите дейности. Банката трябва да заплаща лихва с […] базисни пункта по-висока от редовните операции за рефинансиране в рамките на Евросистемата. Освен това банката трябва да плати на държавата гаранционна такса в размер на […] базисни пункта. В резултат на това общите разходи за гарантираната от държавата СПОЛ за банката са много по-високи от нормалните разходи за рефинансиране от ЕЦБ. По-специално разликата между първите и вторите е по-голяма от гаранционната такса, която се изисква в съответствие със Съобщението относно удължаването от 2011 г. Това означава, че общото възнаграждение, което се изисква от държавата, може да се счита за достатъчно. Що се отнася до размера на гарантираната от държавата СПОЛ, той редовно се преразглежда от Банката на Гърция и от ЕЦБ въз основа на действителните нужди на банката. Те следят отблизо нейното използване, за да гарантират ограничаването ѝ до необходимия минимум. Следователно мярка L2 не осигурява на банката прекомерно голяма ликвидност, която би могла да се използва от банката за финансирането на дейности, нарушаващи конкуренцията. Помощта е ограничена до минималния необходим размер.
(310)
Подобно следене отблизо на използването на гарантираната от държавата СПОЛ и редовната проверка дали използването ѝ е ограничено до минимум, гарантират също така, че ликвидността е пропорционална и не води до ненужно нарушаване на конкуренцията. Комисията отбелязва също така, че гръцките органи са поели задължение да осъществят редица мерки, целящи намаляване на разпространението на отрицателни последици, както е посочено в анализа в раздел 7.6, което допълнително гарантира, че зависимостта от помощ за осигуряване на ликвидност ще спре възможно най-скоро и че въпросната помощ е пропорционална.
(311)
Следователно мярка L2 съответства на Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. и на Съобщението относно удължаването от 2011 г. Тъй като със Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. не са въведени допълнителни изисквания по отношение на гаранциите, мярка L2 отговаря също така на Съобщението относно банковия сектор от 2013 г.
7.4. СЪОТВЕТСТВИЕ НА МЕРКИ B1, B2, B3 И B4 СЪС СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО БАНКОВИЯ СЕКТОР ОТ 2008 Г., СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО РЕКАПИТАЛИЗАЦИЯТА И СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО УДЪЛЖАВАНЕТО ОТ 2011 Г.
(312)
Както е посочено в съображение 201, помощта е съвместима в съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от Договора, ако отговаря на общите критерии за съвместимост (137): целесъобразност, необходимост и пропорционалност.
(313)
В Съобщението относно рекапитализацията и Съобщението относно удължаването от 2011 г. са определени допълнителни насоки относно равнището на изискваното възнаграждение за вливания на капитал от държавата.
7.4.1. Целесъобразност на мерките
(314)
Комисията счита, че рекапитализациите от HFSF (мерки B1, B2, B3 и B4) са целесъобразни, защото чрез тях се избягва фалита на банката. Без тях банката не би могла да продължи да извършва своите дейности, тъй като към края на 2012 г. (138) собственият ѝ капитал е бил отрицателен.
(315)
В това отношение в решението за откриване по отношение на Eurobank Комисията отбеляза, че банката е една от най-големите банкови институции в Гърция както от гледна точка на отпускането на кредити, така и на приемането на депозити. В това си качество банката е от системна важност за Гърция. Следователно неизпълнението на банката би създало сериозни затруднения в гръцката икономика. Предвид преобладаващите по това време обстоятелства, финансовите институции в Гърция са имали затруднения в достъпа до финансиране. Липсата на финансиране е ограничила тяхната възможност да предоставят заеми на гръцката икономика. В този контекст затрудненията на икономиката биха били допълнително влошени от неизпълнението на банката. Освен това мерки B1, B2, B3, и B4 са били наложени главно поради програмата за PSI - едно крайно извънредно и непредвидимо обстоятелство - а не в резултат на погрешно управление или прекомерно поемане на рискове от банката. Следователно мерките са насочени главно към справянето с последиците от програмата за PSI и допринасят за поддържането на финансовата стабилност в Гърция.
(316)
В решението за откриване по отношение на Eurobank Комисията изрази съмнения относно това дали непосредствено са били предприети всички възможни мерки, за да се избегне вероятността в бъдеще банката отново да има нужда от помощ. Както е посочено в съображения 130-132 от настоящото решение, гръцките органи са поели задължение да осъществят редица дейности, свързани с корпоративното управление и търговските дейности на банката. Както е описано в съображения 102-104 и в съображение 111, банката е извършила мащабно преструктуриране на своите дейности, като вече са реализирани големи съкращения на разходите и продажби. Следователно съмненията на Комисията са били разсеяни.
(317)
В решението за откриване по отношение на Eurobank Комисията е изразила съмнения също така относно това дали са били предвидени достатъчни предпазни мерки, в случай че банката попадне под контрола на държавата или в случай че частните акционери запазят контрола си, докато по-голямата част от акциите са собственост на държавата. Комисията отбелязва, че описаните в съображения 131 и 132 поети задължения гарантират, че кредитните дейности на банката ще се осъществяват на търговска база и ежедневните ѝ дела ще бъдат предпазени от държавна намеса. Договорената между HFSF и банката рамка на взаимоотношенията също гарантира защитата на интересите на държавата като основен акционер от прекомерно поемане на рискове от страна на ръководството на банката.
(318)
Следователно мерки B1, B2, B3 и B4 гарантират запазването на финансовата стабилност в Гърция. Предприети са били важни действия, за да бъдат сведени до минимум бъдещите загуби и за да се гарантира, че дейностите на банката няма да бъдат застрашени вследствие на неудачно управление. На тази база Комисията определя, че мерки B1, B2, B3 и B4 са целесъобразни.
7.4.2. Необходимост - ограничаване на помощта до минимум
(319)
Според Съобщението относно банковия сектор от 2008 г. мярката за помощ трябва да е необходима - от гледна точка на своя размер и форма - за постигането на целта. Това означава, че вливането на капитал трябва да бъде в минималния необходим размер за постигането на целта.
(320)
Размерът на капиталовата подкрепа е бил изчислен от Банката на Гърция в рамките на стрес-тест, за да се гарантира, че основният капитал от първи ред ще остане над определено равнище през периода 2012-2014 г., което е отразено в таблица 3. Следователно на банката не е бил предоставен прекомерно висок капитал. Както е обяснено в съображение 316, били са предприети действия за намаляване на риска, че банката може да се нуждае от допълнителна помощ в бъдеще.
(321)
Що се отнася до възнаграждението за първата и втората междинни рекапитализации (мерки B1 и B2), Комисията напомня, че те са били предоставени през май 2012 г. и през декември 2012 г. и са били осъществени чрез непарични вноски под формата на известия на EFSF. От датата на изплащането на тези известия на EFSF до датата на рекапитализацията от пролетта на 2013 г. HFSF е получило като възнаграждение начислените лихви по известията на EFSF плюс такса 1 % (139). Както е подчертано в решението за откриване по отношение на Eurobank, това възнаграждение е по-ниско от диапазона 7 - 9 %, посочен в Съобщението относно рекапитализацията. Периодът с ниско възнаграждение обаче е бил ограничен до една година за мярка B1 и пет месеца за мярка B2 (т.е. до преобразуването на междинната рекапитализация в стандартна рекапитализацията в обикновени акции, именно мярка B4). Макар че първата и втората междинни рекапитализации не са довели до намаляване на дяловото участие на съществуващите акционери, рекапитализацията от пролетта на 2013 г., която се е изразявала в преобразуването на първата и втората междинни рекапитализации, сериозно е намалила дяловото участие на въпросните акционери, тъй като делът им в собствения капитал на банката е намалял до 1,4 %. Това е сложило край на противоестествената ситуация, настъпила на датата на първата междинна рекапитализация. Следователно изразените в решението за откриване по отношение на Eurobank съмнения са били разсеяни.
(322)
Освен това, предвид необичайния източник на затрудненията на банката, където загубите са следствие главно на опрощаване на дългове в полза на държавата (програмата за PSI и обратното изкупуване на дългове, което осигурява значително предимство за държавата, т.е намаляване на дълговете) и от последиците от продължителната рецесия на националния ѝ пазар, Комисията може да приеме подобно временно отклонение от стандартните изисквания за възнаграждение, определени в Съобщението относно рекапитализацията (140).
(323)
Мярка B3 представлява ангажимент за предоставяне на капитал. Този ангажимент, поет през декември 2012 г., е бил изпълнен посредством действителното вливане на капитал през май - юни 2013 г. - само пет месеца по-късно. Поради тази причина и поради посочените в съображение 322 причини е приемливо за въпросния ангажимент да не е изплатено възнаграждение.
(324)
Що се отнася до мярка B4, в съответствие с точка 8 от Съобщението относно удължаването от 2011 г. вливанията на капитал следва да се впишат при достатъчна отстъпка от цената на акция (след корекция по отношение на „ефекта на разреждане“), за да се даде разумна гаранция за подходящо възнаграждение за държавата. Въпреки че в тази рекапитализация не е била предвидена значителна отстъпка от цената на акция, коригирана по отношение на ефекта на разреждане, всъщност не е било възможно да се постигне значителна отстъпка от теоретичната цена на минали права (141). Преди рекапитализацията от пролетта на 2013 г. капиталът на банката е бил отрицателен и пазарната ѝ капитализация е била едва няколкостотин милиона евро. При такива обстоятелства възниква въпросът дали съществуващите акционери е трябвало да бъдат напълно отстранени. Комисията отбелязва, че емисионната цена е била определена с 50 % отстъпка от средната пазарна цена през петдесетте дни, предшестващи определянето на емисионната цена. Комисията отбелязва също така, че е било налице значително намаляване на дяловото участие на старите акционери, тъй като след тази рекапитализация те са притежавали едва 1,4 % дялово участие в банката. Следователно, прилагането на допълнителна отстъпка от пазарната цена би оказало само незначително въздействие върху възнаграждението на HFSF. С оглед на специфичната ситуация на гръцките банки, обяснена в съображение 322, и предвид факта, че необходимостта от помощ произтича от опрощаването на дългове в полза на държавата, Комисията намира емисионната цена за достатъчно ниска.
(325)
В заключение мерки B1, B2, B3 и B4 са необходими като помощ за оздравяване както от гледна точка на техния размер, така и на тяхната форма.
7.4.3. Пропорционалност - мерки за ограничаване на разпространението на отрицателните последици
(326)
Банката е получила държавна помощ в много голям размер. Поради това тази ситуация може да доведе до сериозни нарушения на конкуренцията. Гръцките органи обаче са поели задължение да осъществят редица мерки, целящи намаляването на разпространението на отрицателните последици. По-специално поето е задължение да продължи осъществяването на дейностите на банката на търговска база, както е обяснено в съображения 131 и 132. Гръцките органи са поели задължение така също за забрана на придобиванията, както и по отношение на редица продажби в чужбина и на небанкови дейности в Гърция, посочени в съображение 133. Ограниченията на нарушенията на конкуренцията ще бъдат оценени допълнително в раздел 7.6.
(327)
В банката е било назначено така също контролиращо доверено лице, което да следи за правилното изпълнение на поетите задължения във връзка с корпоративното управление и търговските дейности. С това ще се избегнат каквито и да било вредни промени в търговската практика на банката и ще бъде намалено потенциалното разпространение на отрицателните последици.
(328)
Накрая, на 16 април 2014 г. на Комисията беше представен нов подробен план за преструктуриране. Този план за преструктуриране ще бъде оценен в раздел 7.6.
(329)
В заключение може да се каже, че изразените в решението за откриване по отношение на Eurobank съмнения са били разсеяни. Мерки B1, B2, B3 и B4 са пропорционални с оглед на точка 15 от Съобщението относно банковия сектор от 2008 г.
7.4.4. Заключение относно съответствието на рекапитализациите от HFSF със Съобщението относно банковия сектор от 2008 г., Съобщението относно рекапитализацията и Съобщението относно удължаването от 2011 г.
(330)
Следователно Комисията стига до заключението, че рекапитализациите от HFSF (мерки B1, B2, B3 и B4) са целесъобразни, необходими и пропорционални предвид точка 15 от Съобщението относно банковия сектор от 2008 г., Съобщението относно рекапитализацията и Съобщението относно удължаването от 2011 г.
7.5. СЪОТВЕТСТВИЕ НА ЗАКУПУВАНЕТО НА NEW TT BANK И NEA PROTON BANK ОТ СТРАНА НА БАНКАТА СЪС СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО ПРЕСТРУКТУРИРАНЕТО
(331)
В точки 23 и 40 от Съобщението относно преструктурирането е обяснено, че придобиванията на предприятия от подпомогнати банки обикновено са в разрез със задълженията за ограничаване на разходите за преструктуриране и за ограничаване на нарушенията на конкуренцията. Освен това те могат да застрашат или да усложнят възстановяването на жизнеспособността. Следователно Комисията трябва да прецени дали извършените от банката придобивания могат да бъдат определени за съответстващи на Съобщението относно преструктурирането.
7.5.1. Съответствие на придобиването на New TT Bank със Съобщението относно преструктурирането
7.5.1.1. Въздействие на придобиването на New TT Bank върху жизнеспособността на банката в дългосрочен план
(332)
От гледна точка на доходността на дейностите, извършените от банката придобивания ще подобрят възвръщането на жизнеспособността на банката в дългосрочен план, тъй като сливането на две банки на един и същ географски пазар дава възможност за осъществяването на значителни синергии, например под формата на намаляване на персонала, закриване на клонове и по-ниски режийни разноски. Банката ще придобие клиентите и вложителите, като в същото време значително ще намали разходите за своята издръжка. Освен рационализирането на функциите на централата тя ще закрие повече от клоновете с марката „T Bank“ и някои от клоновете с марката „Hellenic Postbank“.
(333)
От гледна точка на позиции на ликвидност сделката оказва благоприятно въздействие така също върху съотношението на кредитите към депозитите на банката, като значително го понижава от прекомерно високото равнище, тъй като New TT Bank е имала значително повече депозити, отколкото кредити. По-специално в писмото си до HFSF от 8 юли 2013 г. Банката на Гърция е отбелязала, че банката е била изложена на голям натиск през двете години преди сделката. Банката на Гърция е отбелязала, че банката е изгубила пазарни дялове в Гърция и че в значителна степен е разчитала на финансиране от Евросистемата и на спешна помощ за осигуряване на ликвидност. В писмото си Банката на Гърция се позовава на големия недостиг от финансиране, консолидираното съотношение на кредитите към депозитите от 132 % и влошеното мнение на клиентите по отношение на банката. В това писмо Банката на Гърция е отбелязала, че придобиването на New TT Bank от страна на банката би довело до „значително увеличение на депозитите на [банката], което ще подобри общия ѝ финансов профил, мнението на вложителите и способността ѝ да привлича нови депозити при по-привлекателни условия, отколкото понастоящем“.
(334)
Следователно придобиването допринася за подобряването на позицията на ликвидност на банката, която е от съществено значение за възстановяването на жизнеспособността в дългосрочен план. В писмо от службите на Комисията до HFSF от 8 юли 2013 г. Комисията признава положителното въздействие на придобиването. В същото писмо Комисията отбелязва, че проектът на плана за преструктуриране на банката, предоставен от гръцките органи преди придобиването на New TT Bank, не е отговарял на изискването за възстановяване на жизнеспособността в дългосрочен план поради уязвимостта на счетоводния баланс на банката в края на периода на преструктуриране. В същото писмо Комисията посочва, че „придобиването на притежаващата много депозити [New TT Bank] би било от ключово значение за възстановяването на счетоводния баланс на [банката], а оттам и за възстановяването на нейната жизнеспособност в дългосрочен план“. Тази оценка е била обоснована предвид въздействието на едно подобно придобиване върху позицията на ликвидност на банката: „Въз основа на данните към края на 2012 г. придобиването незабавно би понижило съотношението на кредитите към депозитите от 155 на 123 % и следователно ще е възможно да бъде изпълнено изискването [на Комисията] [в] края на 2017 г.“
(335)
Следователно Комисията счита, че придобиването е оказало положително въздействие за възстановяването на жизнеспособността на банката в дългосрочен план.
7.5.1.2. Въздействие на придобиването върху размера на помощта, от която банката е имала нужда
(336)
В съответствие с точка 23 от Съобщението относно преструктурирането помощта за преструктуриране не трябва да се използва за придобиването на други дружества, а само за покриване на разходите по преструктурирането, които са необходими за възстановяването на жизнеспособността на банката.
(337)
Банката е заплатила покупната цена в нови акции, затова придобиването не е било финансирано с държавна помощ. В резултат на това капиталовата нужда, която е била създадена от плащането на покупната цена, незабавно е била покрита от емитирането на нови акции и затова плащането на покупната цена не е създало нетно увеличение на капиталовите нужди на банката. Нещо повече, HFSF е притежавал 100 % от New TT Bank, което предполага, че всички нови акции, емитирани от банката, са били предоставени на HFSF, т.е. на държавата.
(338)
Придобиването като такова няма да доведе до допълнителна държавна помощ, тъй като New TT Bank е била изпълнила своите регулаторни капиталови изисквания. Освен това тази междинна кредитна институция е била създадена само няколко месеца преди придобиването ѝ. Тъй като активите на банката в затруднение са били оценени и остойностени по справедлива стойност преди да бъдат прехвърлени на междинната кредитна институция, може да се приеме, че кредитният портфейл на New TT Bank не е съдържал никакви загуби, които да са били скрити или да не са били покрити по подходящ начин с провизии.
(339)
В заключение, предвид специфичните обстоятелства в настоящия случай, придобиването на New TT Bank по изключение не противоречи на принципа, че помощта трябва да бъде ограничена до необходимия минимум.
7.5.1.3. Нарушаване на конкуренцията вследствие на придобиването
(340)
В съответствие с точки 39 и 40 от Съобщението относно преструктурирането държавната помощ не трябва да бъде използвана в ущърб на конкуренти, които не получават подкрепа, за придобиването на конкурентни дружества. В точка 41 от Съобщението относно преструктурирането също така е посочено, че придобиванията могат да бъдат разрешени, когато те са част от процес на консолидация, необходим за възстановяване на финансовата стабилност или за осигуряване на ефективна конкуренция, че процесът на придобиване трябва да бъде справедлив и че придобиването следва да гарантира условия на ефективна конкуренция на съответния пазар.
(341)
New TT Bank не е била жизнеспособна банка като самостоятелен субект. Консолидирането на тази банка е било поискано в МИФП от 15 май 2013 г. Следователно сделката може да се счита за част от процес на консолидация, необходим за възстановяване на финансовата стабилност, като описания в точка 41 от Съобщението относно преструктурирането.
(342)
Нито един участник в търга, който не получава подкрепа, не е представил валидна оферта за придобиването на New TT Bank, а процесът на продажба е бил открит, прозрачен и недискриминационен. Следователно банката не е изместила участник в търга, който не е получил подкрепа. Тъй като въпросното придобиване е било разрешено от Гръцкия орган за защита на конкуренцията (142), Комисията приема, че резултатът от процеса на продажба гарантира условия на ефективна конкуренция в Гърция.
(343)
На този фон може да се заключи, че придобиването на New TT Bank е съвместимо с раздел 4 от Съобщението относно преструктурирането.
7.5.1.4. Заключение относно придобиването на New TT Bank
(344)
Комисията стига до заключението, че, с оглед на уникалната по рода си ситуация, в която са изпаднали гръцките банки (143), и специфичните особености, свързани с придобиването на New TT Bank, въпросното придобиване е съвместимо с изискванията, определени в Съобщението относно преструктурирането.
7.5.2. Съответствие на придобиването на Nea Proton Bank със Съобщението относно преструктурирането
7.5.2.1. Въздействие на придобиването на Nea Proton Bank върху жизнеспособността на банката в дългосрочен план
(345)
От гледна точка на доходността на дейностите, извършените от банката придобивания ще подобрят възвръщането на жизнеспособността на банката в дългосрочен план, тъй като сливането на две банки на един и същ географски пазар дава възможност за осъществяването на значителни синергии, например под формата на намаляване на персонала, закриване на клонове и по-ниски режийни разноски.
(346)
Придобиването на Nea Proton Bank дава възможност на банката да се възползва от синергии. Банката ще придобие клиентите и вложителите, като в същото време ще закрие повечето клонове и ще рационализира информационната система и функциите на централата. В резултат на сделката е понижено също така съотношението на кредитите към депозитите на банката, тъй като Nea Proton Bank е имала по-ниско съотношение на кредитите към депозитите. Към края на юни 2013 г. съотношение на нетните кредити към депозитите на банката е било около 135,79 %, докато съотношението на нетните кредити към депозитите на Nea Proton Bank е било приблизително 52,68 %.
(347)
В заключение може да се каже, че придобиването е оказало положително въздействие върху жизнеспособността на банката.
7.5.2.2. Въздействие на придобиването на Nea Proton Bank върху размера на помощта, от която банката е имала нужда
(348)
В съответствие с точка 23 от Съобщението относно преструктурирането помощта за преструктуриране не трябва да се използва за придобиване на други дружества, а единствено за покриване на разходите по преструктурирането, които са необходими за възстановяването на жизнеспособността.
(349)
Банката е платила символична цена за закупуването на Nea Proton Bank (едно евро), макар че придобитото дружество е било адекватно рекапитализирано преди продажбата. Тази рекапитализация е включвала провизии за бъдещи загуби по заеми и загуби от дейността (144). В резултат на това придобиването за едно евро на адекватно капитализираната банка не е увеличило капиталовите нужди на банката.
(350)
В заключение може да се каже, че придобиването на Nea Proton Bank не противоречи на принципа, че помощта следва да бъде ограничена до необходимия минимум.
7.5.2.3. Нарушаване на конкуренцията вследствие на придобиването на Nea Proton Bank
(351)
В съответствие с точки 39 и 40 от Съобщението относно преструктурирането държавната помощ не трябва да бъде използвана в ущърб на конкуренти, които не получават подкрепа, за придобиването на конкурентни дружества.
(352)
Nea Proton Bank не е била жизнеспособна банка като самостоятелен субект. Консолидирането на тази банка е било поискано в МИФП от 15 май 2013 г. Следователно сделката може да се счита за част от процес на консолидация, необходим за възстановяване на финансовата стабилност, като описания в точка 41 от Съобщението относно преструктурирането.
(353)
Комисията отбелязва също така, че нито един участник в търга, който не получава подкрепа, не е представил валидна оферта за придобиването на Nea Proton Bank и че процесът на продажба е бил открит, прозрачен и недискриминационен. Следователно банката не е изместила участник в търга, който не е получил подкрепа. Тъй като въпросното придобиване е било разрешено от Гръцкия орган за защита на конкуренцията (145), Комисията приема, че резултатът от процеса на продажба гарантира условия на ефективна конкуренция в Гърция.
(354)
На този фон може да се заключи, че придобиването на New Proton Bank е съвместимо с раздел 4 от Съобщението относно преструктурирането.
7.5.2.4. Заключение относно придобиването на Nea Proton Bank
(355)
Комисията стига до заключението, че, с оглед на специфичните особености на придобиването на Nea Proton Bank, въпросното придобиване отговаря на изискванията, определени в Съобщението относно преструктурирането.
7.6. СЪОТВЕТСТВИЕ НА МЕРКИ A, B1, B2, B3, B4 И C СЪС СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО ПРЕСТРУКТУРИРАНЕТО И НА МЯРКА C СЪС СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО БАНКОВИЯ СЕКТОР ОТ 2013 Г.
7.6.1. Източници на затруднения и последици във връзка с оценката според Съобщението относно преструктурирането
(356)
Както е посочено в раздели 2.1.1 и 2.1.2, затрудненията, пред които се е изправила банка, са следствие главно на кризата с гръцкия държавен дълг и дълбоката рецесия в Гърция и Южна Европа. Що се отнася до първия фактор, гръцкото правителство е изгубило своя достъп до финансовите пазари и в крайна сметка е трябвало да договори споразумение със своите вътрешни и международни кредитори (програма за PSI), което е довело до процентното намаление на вземанията от държавата с 53,3 %. Освен това 31,5 % от вземанията са били обменени за нови GGB с по-ниски лихвени проценти и по-далечни падежи. Държавата е изкупила обратно тези нови GGB от гръцките банки през декември 2012 г. на цена между 30,2 и 40,1 % от тяхната номинална стойност, което е довело до реализирането на допълнителна загуба за гръцките банки. Освен въздействието върху нейната капиталова позиция, оказано от програмата за PSI и обратното изкупуване на дълга, банката е претърпяла също така значителен отлив на депозити между 2010 г. и средата на 2012 г. поради риска, че Гърция може да излезе от еврозоната вследствие на неустойчивия си публичен дълг и на рецесията в икономиката.
(357)
Мерки B1, B2, B3 и B4 са в размер на 5 839 млн. евро, което е приблизително равно на размера на загубата, която е била записана в резултат на програмата за PSI (5 781 млн. евро). В такъв случай и ако трудностите не произтичат главно от практики, свързани с прекомерно поемане на рискове, в точка 14 от Съобщението относно удължаването от 2011 г. е предвидено, че Комисията може да смекчи своите изисквания.
(358)
Комисията признава, че част от капиталовите нужди произтичат от редовна експозиция на финансова институция на държавния риск на собствената ѝ държава. Този факт е отбелязан също така в съображения 58 и 69 от решението за откриване по отношение на Eurobank. В резултат на това не е имало толкова голяма нужда банката да разглежда въпроси, свързани с моралния риск, в своя план за преструктуриране, колкото при други подпомагани финансови институции, които са поемали прекомерно големи рискове. Тъй като мерките за помощ не са толкова нарушаващи, предприетите мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията съответно следва да бъдат смекчени пропорционално. Тъй като програмата за PSI и обратното изкупуване на дългове представляват опрощаване на дългове в полза на държавата, възнаграждението на държавата за рекапитализирането на банките може да е по-ниско.
(359)
Тъй като обаче гръцката икономика се е свила с около 25 % след 2008 г., банката трябва да приспособи своята организация, структура на разходите и търговска мрежа към тази нова среда, за да успее да възстанови доходността си. Следователно, въпреки отсъствието на съображения, свързани с моралния риск, банката трябва да преструктурира своята дейност в Гърция, за да осигури своята жизнеспособност в дългосрочен план.
(360)
Комисията отбелязва също така, че експозицията на банката на гръцкия държавен риск е била по-голяма, отколкото тази да някои други банки в Гърция. В резултат на това не всички загуби, свързани с GGB (загуби вследствие на програмата за PSI), могат да бъдат отдадени на редовната експозиция на финансова институция на държавния риск на собствената ѝ държава.
(361)
Вторият източник на загуби за банката са загубите по нейните кредити за гръцките домакинства и фирми. Комисията счита, че тези загуби се дължат главно на изключително сериозното и продължително свиване на БВП с приблизително 25 % за период от пет години, а не на практики на банката, свързани с рисково кредитиране. В резултат на това предоставената помощ за покриването на тези загуби не създава морален риск, какъвто е случаят, когато помощта предпазва банката от последиците от нейните рискови практики в миналото. Следователно помощта предизвиква по-малки нарушения (146).
(362)
Част от капиталовите нужди и загубите от кредити на банката обаче са реализирани от някои международни дъщерни предприятия (Румъния, България, Полша и Украйна). Например през 2012 г. банката е записала загуби в Румъния, България и Украйна, докато тези дъщерни предприятия са се възползвали от вътрешногрупово финансиране в размер на 1,8 млрд. евро.
(363)
Извършените през 2012 г. стрес-тестове за определяне на капиталовите нужди на банката са показали също така, че част от капиталовите нужди е резултат от загуби по чуждестранни кредити. Прогнозите за загуби от въпросните кредити са били в размер на 1 228 млн. евро при базовия сценарий и 1 622 млн. евро при неблагоприятния сценарий.
(364)
В заключение, според точка 14 от Съобщението относно удължаването от 2011 г. се покрива значителна част от загубите и свързаната с тях нужда от помощ, което дава възможност на Комисията да облекчи своите изисквания. Част от нуждата от помощ произтича от загубите от гръцки заеми вследствие на изключително дълбоката и продължителна рецесия, а не от рисково кредитиране. Предоставената при такива обстоятелства помощ не създава морален риск и следователно не води до толкова големи нарушения.
(365)
Накрая, част от необходимостта от помощ идва от поемането на рискове от самата банка, по-специално по отношение на нейните чуждестранни дъщерни предприятия, и от по-големия брой на притежаваните от нея GGB.
7.6.2. Жизнеспособност
(366)
Планът за преструктуриране трябва да гарантира, че финансовата институция може да възстанови своята жизнеспособност в дългосрочен план до края на периода на преструктуриране (раздел 2 от Съобщението относно преструктурирането). В разглеждания случай периодът на преструктуриране е определен като периода между датата на приемане на настоящото решение и 31 декември 2018 г.
(367)
В съответствие с точки 9-11 от Съобщението относно преструктурирането гръцките органи са представили цялостен и подробен план за преструктуриране, който дава пълна информация за бизнес модела на банката. В плана са посочени също така причините за затрудненията, с които се е сблъскала банката, както и предприетите мерки за справяне с всички срещнати от нея проблеми, свързани с жизнеспособността. По-специално в плана за преструктуриране е описана избраната стратегия за запазване на оперативната ефективност на банката и за справяне с високото равнище на необслужваните кредити, ниската оперативна ефективност, нейната уязвима ликвидност и капиталовите позиции, както и чуждестранните ѝ предприятия, които са разчитали на своето дружество майка за финансирането и капитала си.
7.6.2.1. Гръцки банкови дейности
(368)
Що се отнася до ликвидността и зависимостта на банката от финансиране от Евросистемата, в плана за преструктуриране е предвиден ограничен растеж на счетоводния баланс в Гърция, докато базата на депозитите отново следва да започне да се разраства. Зависимостта от СПОЛ, която вече е намаляла, ще продължи да се понижава, което ще помогне на банката така също да намали разходите за своето финансиране.
(369)
С описаното в съображение 127 поето задължение, свързано със съотношението на кредитите към депозитите, се гарантира, че структурата на счетоводния баланс на банката ще бъде устойчива до края на периода на преструктуриране. Продажбата на ценни книжа и други странични дейности ще укрепи също така позицията на ликвидност на банката и ще гарантира, че тя няма да е зависима от пазари на едро. Поради все още затруднената позиция на ликвидност на банката Комисията може да приеме искането на гръцките органи да им бъде разрешено да предоставят средства за осигуряване на ликвидност на банката по мерките за гаранции и за държавни облигационни заеми в рамките на схемата за подпомагане на гръцките банки.
(370)
С оглед на намаляването на нейните разходи за финансиране банката също е поела задължение да продължи да намалява лихвените проценти, които плаща по депозити, както е описано в съображение 127. Комисията отбелязва, че подобно намаляване на разходите по депозити ще изиграе ключова роля за подобряване на доходността на банката преди включването на провизии.
(371)
От началото на кризата до момента банката значително е рационализирала своята търговска мрежа в Гърция посредством намаляване на броя на клоновете и на служителите. До 2018 г. общите разходи на банката ще се понижат с още […] % спрямо 2013 г. (147) За постигането на тази цел банката е поела задължение да намали броя на своите клонове и служители в Гърция до максимум съответно […] и […] към 31 декември 2017 г. с максимални общи разходи в Гърция в размер на 800 млн. евро. Очакваното съотношение на разходите към приходите ще бъде под […] % в края на периода на преструктуриране. Комисията счита, че с плана за преструктуриране се запазва ефективността на банката в новата пазарна среда.
(372)
Една от най-важните области е управлението на необслужваните кредити, тъй като те са били в размер на 29,4 % от портфейла към 31 декември 2013 г. (148) Банката планира да създаде специален отдел, който да се занимава с управлението на необслужваните кредити. Тя е поела задължение също така да изпълни високите стандарти по отношение на своята кредитна политика, за да се увеличи до максимум стойността за банката на всеки етап от кредитния процес, както е описано в съображения 131 и 132.
7.6.2.2. Корпоративно управление
(373)
Друг аспект, който заслужава внимание, е управлението на банката, като се има предвид, че HFSF притежава 95,23 % от акциите на банката към 31 декември 2013 г. Предвид опита на притежаваните от държавата банки в Гърция през 2013 г. е била договорена специална рамка за отношенията между банката и HFSF. С това споразумение се защитават ежедневните дела на банката от прекомерна намеса от страна на основния ѝ акционер, като в същото време се гарантира, че HFSF ще може да следи изпълнението на плана за преструктуриране и да възпира поемането на прекомерни рискове от страна на ръководството на банката посредством подходящи процедури за консултиране. Банката е поела задължение също така да следи отблизо своята експозиция на свързани кредитополучатели.
(374)
В изменения през 2014 г. Закон за HFSF е предвидено, че записаните от HFSF акции в рамките на рекапитализацията от пролетта на 2013 г. ще станат без право на глас, ако най-малко 50 % от увеличението на капитала от 2014 г. бъдат записани от частни инвеститори. Що се отнася до възстановяването на жизнеспособността на банката в дългосрочен план, Комисията няма да изрази отрицателно становище по отношение на предоставения на частни акционери контрол, ако те инвестират в банката собствени средства в значителен размер. Комисията отбелязва, че ограничаването на правата на глас на HFSF няма да важи за гласувания, свързани с устава на банката или с корпоративни дела или други стратегически решения. Комисията отбелязва с одобрение факта, че HFSF автоматично ще възстанови всички свои права на глас, ако банката не изпълни своя план за преструктуриране. Тези разпоредби гарантират, че, макар че HFSF няма да се меси в ежедневните дейности на банката, той ще може да защитава своите интереси като акционер и като орган, отговарящ за осигуряването на правилното изпълнение на плана за преструктуриране.
7.6.2.3. Международни дейности
(375)
В миналото някои от международните дейности на банката са довели до постепенното намаляване на нейния капитал, ликвидност и доходност, както е обяснено в съображения 362 и 363.
(376)
В плана за преструктуриране е предвидена промяна на бизнес модела на банката в посока на превръщането ѝ в банка, която в по-голяма степен е съсредоточена върху […]. Банката вече е продала своето непечелившо дъщерно предприятие в Полша - EFG Poland. Тя е започнала също така да рационализира другите дъщерни предприятия, да укрепва процеса на отпускане на кредити и да намалява недостига от финансиране на дъщерните си предприятия. Банката планира да продаде […] дъщерното предприятие […] (149). Освен това тя допълнително ще преструктурира дейностите на […] и […] дъщерни предприятия преди потенциалната им продажба на по-късен етап, както е посочено в съображение 116.
(377)
Общата доходност на чуждестранните дейности ще бъде възстановена, считано от […] нататък. Към същата дата финансирането, което е предоставено на чуждестранните дъщерни предприятия, ще е намалено с […] спрямо равнището от 31 декември 2012 г.
(378)
Следователно Комисията вярва, че банката ще успее в достатъчна степен да преструктурира и намали размера на тези чуждестранни дъщерни предприятия, за да се избегне излагането ѝ в бъдеще на допълнителни капиталови нужди и недостиг на ликвидност. Описаното в съображение 128 задължение да се въздържа от вливането на капитал в големи размери в международните дъщерни предприятия на банката гарантира също така, че чуждестранните дъщерни предприятия няма да представляват заплаха за капитала или ликвидността.
7.6.2.4. Заключение относно жизнеспособността
(379)
Описаният в раздел 2.4 базов сценарий показва, че в края на периода на преструктуриране банката ще може да реализира възвръщаемост, даваща ѝ възможност да покрива всички свои разходи и да осигури подходяща възвръщаемост на собствения капитал, като се вземе предвид нейния рисков профил. Всъщност възвръщаемостта на собствения капитал на банката ще възлезе на […] % през 2018 г. според базовия сценарий. В същото време се предвижда капиталовата позиция на банката да остане на задоволително ниво, тъй като съотношението на капиталовата адекватност няма да спада под […] % от 2014 г. нататък.
(380)
Накрая, Комисията отбелязва също така неблагоприятния сценарий, описан в представения от гръцките органи план за преструктуриране на банката. Неблагоприятният сценарий е базиран на набор от допускания, които са били съгласувани с HFSF. При него е отчетена по-продължителна и по-дълбока рецесия, както и по-голяма дефлация на цените на недвижимите имоти (150). Планът за преструктуриране показва, че банката може да устои на разумно напрежение, тъй като - дори според неблагоприятния сценарий - банката ще запази своята доходност в края на периода на преструктуриране, като през 2018 г. възвръщаемостта на собствения капитал ще бъде […] %, а съотношението на основния капитал от първи ред - […] %.
(381)
Извършените от Банката на Гърция стрес-тестове от 2013 г. потвърждават, че размерът на допълнителния капитал, който ще бъде набран през 2014 г., а именно 2 864 млн. евро, е достатъчен за покриване на базовия сценарий през периода на преструктуриране. Банката ще представи на Банката на Гърция също така план за условен капитал, съдържащ мерки, които ще бъдат осъществени, ако икономическата среда допълнително се влоши. Комисията напомня, че в оценката на капиталовите нужди при базовия сценарий Банката на Гърция вече е направила някои корекции, които са довели до увеличаване на прогнозните капиталови нужди в сравнение с изчислените от банката капиталови нужди в собствения ѝ базов сценарий. Следователно изчислените от Банката на Гърция базови капиталови нужди могат да се считат за един вид стрес-тест. За да заключи, че банката е жизнеспособна, Комисията не изисква банката предварително да разполага с достатъчно капитал, за да покрие капиталовите нужди при неблагоприятния сценарий, които са изчислени от Банката на Гърция, тъй като последните изчислени равнища представляват високо равнище на напрежение.
(382)
Друг положителен факт е, че банката няма да извършва допълнителни инвестиции в неинвестиционни ценни книжа, което спомага за запазването на нейната капиталова позиция и позицията на ликвидност.
(383)
Следователно Комисията може да заключи, че банката е предприела достатъчни мерки за справяне с проблемите с жизнеспособността на гръцките вътрешни банкови дейности и на чуждестранните дейности.
7.6.3. Собствен принос и споделяне на тежестта
7.6.3.1. Оценка на съответствието на мерки A, B1, B2, B3 и B4 със Съобщението относно преструктурирането
(384)
Както е посочено в Съобщението относно преструктурирането, банките и техните акционери трябва да участват в преструктурирането във възможно най-голяма степен, за да се гарантира, че помощта е ограничена до необходимия минимум. Следователно банките следва да използват свои собствени ресурси за финансиране на преструктурирането, например чрез продажбата на активи, докато акционерите трябва, по възможност, да поемат загубите на банката. Поетите от банката задължения следва да гарантират използването на собствени ресурси и участието в преструктуриране на първоначалните акционери и частните инвеститори, притежаващи хибриден капитал на банката.
7.6.3.1.1. Собствен принос от банката: продажби и съкращаване на разходите
(385)
С оглед на повишаването на своята капиталова адекватност банката е продала значителна част от своите предприятия. Продажбата на големите ѝ дъщерни предприятия в Полша и Турция е подобрила нейната капиталова позиция с около 750 млн. евро. Тези продажби са подобрили също така позицията на ликвидност на банката. Увеличението на акционерния капитал на Eurobank Properties е дало възможност на банката да увеличи своя капитал с 200 млн. евро.
(386)
В плана за преструктуриране е предвидена продажбата на допълнителни активи в […] и […]. По-специално банката е поела ангажимент да намали размера на своите чуждестранни активи до 8,77 млрд. евро. Като се има предвид вече извършеното намаляване на задлъжнялостта и предприетите продажби и след приключване на допълнителното намаляване на нейния размер, банката в значителна степен ще е намалила своето географско присъствие в […]
(387)
Освен това банката е поела задължение допълнително да намали големината на своите чуждестранни дейности, ако има нужда от вливане на капитал от HFSF в размер на повече от 1 млрд. евро. При такъв сценарий банката би намалила своя портфейл от международни активи до най-много 3,5 млрд. евро. Ако вливането на капитал по мярка C е под 1 млрд. евро, ще трябва частните инвеститори да са влели най-малко 1,5 млрд. евро, т.е. повече от HFSF. Това по-голямо участие от страна на частните инвеститори в значителна степен би намалило размера на необходимата помощ, чрез което би повишило споделянето на тежестта.
(388)
Банката е поела задължение също така да продаде своето голямо и печелившо застрахователно дъщерно предприятие.
(389)
С цел да ограничи капиталовите си нужди банката е поела задължение да не използва капитал за подпомагане или за увеличаване на размера на своите чуждестранни дъщерни предприятия, както е описано в съображение 128. Освен това поетите задължения включват така също банката да не извършва допълнителни придобивания.
(390)
Банката се е ангажирала също така с мащабна програма за намаляване на разходите, както е посочено в раздел 2.4.2. Разходите ѝ допълнително ще се понижат до 2018 г. […]
(391)
Гръцките органи са поели задължение по-специално, че до […] банката няма да плаща на който и да било служител или управител общо годишно възнаграждение (работна заплата, пенсионни осигуровки, бонус) в размер, надвишаващ […]. Освен това, ако HFSF трябва да запише някакви акции в банката, гръцките органи са поели задължение да прилагат горна граница на заплатите в съответствие със Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. (151)
7.6.3.1.2. Споделяне на тежестта от старите акционери и нов капитал, набран на пазара
(392)
Дяловите участия на съществуващите акционери на банката са били сериозно намалени чрез рекапитализацията от пролетта на 2013 г. (мярка B4). Всъщност притежаваният от старите акционери дял е намалял от 100 % преди рекапитализацията от пролетта на 2013 г. до едва 1,44 %. Комисията отбелязва също така, че банката не е плащала дивиденти в парични средства от 2008 г. Накрая, Комисията отбелязва с одобрение факта, че HFSF ще влива допълнителен капитал само ако банката не успее да го набере на пазара при цена, която бъде счетена за разумна и е определена от двама независими оценители.
7.6.3.1.3. Споделяне на тежестта от притежателите на подчинен дълг
(393)
Притежателите на подчинен дълг на банката са допринесли за плащането на разходите по преструктурирането на банката. Банката е извършила няколко операции за управление на пасивите, за да генерира капитал. Общият размер на обменените пасиви възлиза на 748 млн. евро, като капиталовият доход е 565 млн. евро, както е описано в съображения 122 и 123.
(394)
Все още неизплатените инструменти са обект на забраната за изплащане на купони, описана в съображение 133. Следователно Комисията счита, че е осигурено адекватно споделяне на тежестта от страна на частните инвеститори, притежаващи хибриден капитал в банката, и са изпълнени изискванията на Съобщението относно преструктурирането в това отношение.
(395)
В заключение може да се каже, че, като се имат предвид разгледаните в раздел 7.6.1 съображения, Комисията счита, че гръцките органи са предоставили достатъчно собствен принос и мерки за споделяне на тежестта с оглед на ограничаването на размера на мерките за помощ A, B1, B2, B3 и B4 до необходимия минимум.
7.6.3.2. Оценка на съответствието на мярка C със Съобщението относно банковия сектор от 2013 г.
(396)
Със Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. се допълва Съобщението относно преструктурирането и се призовава за споделяне на тежестта в по-голяма степен и банките, които получават капиталова подкрепа, да предприемат допълнителни мерки за ограничаване на помощта до минимум. В точка 29 от Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. се изисква държавата членка да докаже, че са използвани в максимална степен всички мерки за ограничаване на помощта до минимум. За тази цел държавата членка трябва да представи план за набиране на капитал, да гарантира подходящо споделяне на тежестта от акционерите и подчинените кредитори и да предотврати изтичането на средства преди приемането на решението за преструктуриране. Според Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. в плана за набиране на капитал следва да бъдат включи въпроси за правата, операции за доброволно управление на пасивите, продажби за увеличаване на капитала, мерки за намаляване на задлъжнялостта, неразпределяне на печалбата и други мерки като строги политики в областта на разходите и възнагражденията например.
(397)
В точка 47 от Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. е предвидено, че, след като бъде установен недостиг на капитал, банката трябва да предотвратява изтичането на средства чрез редица мерки, целящи постигането на същия резултат като забрани за изплащане на дивиденти и купони, забрани за придобивания, забрани за заемане на лидерска позиция по отношение на цените или забрани за рекламиране. Комисията отбелязва, че банката вече е приложила такива забрани, тъй като те са включени в представения от гръцките органи списък с поетите задължения, както е посочено в съображение 133, и че банката не е изплащала никакви дивиденти в парични средства след 2008 г.
(398)
С ангажимента за рекапитализация от 2014 г. (мярка C) се осигурява буфер, който да поеме бъдещите загуби, определени в стрес-теста, извършен от Банката на Гърция през 2013 г. и оповестен на 6 март 2014 г. Резултатите от стрес-теста показват, че при неблагоприятния сценарий банката има нужда от допълнителен капитал в размер на 2 945 млн. евро, за да покрие бъдещите си загуби. Мярка C обхваща само останалата капиталова нужда, която i) не може да бъде покрита чрез допълнителни продажби или мерки за подобряване на капиталовата структура (Комисията счита, че банката е анализирала всички потенциални продажби и е поела задължение да осъществи всички тези, които могат да намалят капиталовите ѝ нужди в рамките на представения на Банката на Гърция план за набиране на капитал); както и ii) не е покрита от частни инвеститори в рамките на увеличението на акционерния капитал, което ще се извърши през април 2014 г. Следователно този ангажимент не предоставя на банката прекомерно голям капитал.
(399)
Както е обяснено в съображения 385-395, още преди стрес-теста банката е предприела действия за ограничаване до минимум на размера на необходимия капитал. Ако в рамките на текущата операция за набиране на капитал банката успее да набере по-голямата част от необходимия капитал от частни инвеститори и допълнителната помощ, изплатена от HFSF, остане на ниво под 1 млрд. евро, тогава няма да бъде необходим допълнителен собствен принос от банката. Ако обаче изплатената по мярка C помощ надвишава това равнище, би било целесъобразно банката да продаде допълнителни дейности.
(400)
Що се отнася до споделянето на тежестта, в Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. е предвидено, че подходящото споделяне на тежестта налага акционерите, притежателите на хибриден капитал и притежателите на подчинен дълг да дадат своя принос преди да бъде предоставена помощ под формата на капиталова подкрепа. Комисията отбелязва, че гръцките органи са изменили своята национална нормативна уредба, за да се гарантира, че подчинените кредитори ще участват в разходите за преструктуриране на банката преди да бъде влят какъвто и да било допълнителен капитал в банката. Комисията отбелязва също така, че гръцките органи са поели задължение да изпълнят мерките, които са определени в член 6а от изменения през 2014 г. Закон за HFSF, предвиждащ разпределянето на недостига на капитал между притежателите на нейните капиталови инструменти и други подчинени пасиви, както може да е необходимо. Въпреки че това споделяне на тежестта ще се осъществи едва след датата на ангажимента за рекапитализация от 2014 г. (мярка C), въз основа на точка 45 от Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. Комисията счита, че са щели да бъдат получени несъразмерни резултати, ако задължителното преобразуване на подчинен дълг и хибриден капитал е трябвало да се осъществи още в момента на поемане на ангажимента. Ако банката е трябвало да набере достатъчно частен капитал, за да покрие цялата си капиталова нужда, идентифицирана в извършения от Банката на Гърция стрес-тест, преобразуването на притежателите на подчинен дълг би било несъразмерно. Следователно поетото от гръцките органи задължение за рекапитализация от подчинените кредитори преди действително на банката да бъде изплатена каквато и да било капиталова подкрепа е достатъчно, за да се гарантира надлежното споделяне на тежестта.
(401)
Освен това, за да се гарантира участието на собствениците на банката в максимална степен във възстановяването на адекватна капиталова база през периода на преструктуриране, банката ще задържи дивидентите и няма да плаща никакви купони, които не е задължена по закон да изплати. Следователно, в съответствие с точка 26 от Съобщението относно преструктурирането и точка 47 от Съобщението относно банковия сектор от 2013 г., банката няма да използва държавна помощ, за да извършва плащания на собствени средства, ако печалбите не са достатъчни за осъществяването на въпросните плащания.
(402)
Банката е поела задължение също така, че до 31 декември 2017 г. няма да плаща на който и да било служител или управител общо годишно възнаграждение (работна заплата, пенсионни осигуровки, бонус), надвишаващо общото годишно възнаграждение на управителя на Банката на Гърция (без да се взема предвид евентуален доброволен частичен отказ от получаването на възнаграждение от страна на управителя). Освен това, ако HFSF трябва да запише някакви акции в банката, гръцките органи са поели задължение да прилагат горна граница на заплатите в съответствие със Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. (152)
(403)
Комисията трябва да оцени дали този ангажимент, покриващ и двата сценария, отговаря на определените в Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. изисквания.
(404)
В първия сценарий, при който HFSF всъщност не влива нов капитал в банката, включената в мярка C помощ ще бъде ограничена единствено до поемането на ангажимент за участие в увеличаване на капитала и HFSF няма да изплати нито едно евро, тъй като всички нови акции ще са записани от частни инвеститори. В Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. е предвидено, че ограничението на възнаграждението може да приключи, когато помощта бъде върната. Помощта обаче, която е включена в подобен ангажимент за участие в евентуално увеличение на капитала, не може да бъде върната, ако въпросният ангажимент така и не бъде приложен на практика (тъй като държавата няма да е изплатила никакви средства на банката). При такива обстоятелства Комисията може да приеме, че ограничението на възнаграждението важи за определен период от време. Комисията счита, че поетото от гръцките органи задължение, което продължава до 31 декември 2017 г. (т.е. три години и осем месеца, като приключва една година преди края на периода на плана за преструктуриране), представлява правилно прилагане на последния параграф на точка 38 от Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. Тъй като годишното възнаграждение на управителя на Банката на Гърция е по-ниско от горната граница, предвидена във втория абзац на точка 38 от Съобщението относно банковия сектор от 2013 г., и тъй като задължението ще важи за цялата група, Комисията счита, че предложеното от гръцките органи задължение за случая, в който HFSF не записва никакви акции в рамките на планираното увеличение на капитала, отговаря на точка 38 от Съобщението относно банковия сектор от 2013 г.
(405)
При втория сценарий, при който HFSF ще трябва да запише всички акции в банката, гръцките органи са поели задължение да изменят ангажимента, за да го приведат в съответствие със Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. Комисията отбелязва, че, ако HFSF трябва да запише някакви акции, за да се запази съответствието със Съобщението относно банковия сектор от 2013 г., продължителността на ограничението на възнаграждението ще трябва да бъде променена, за да е валидно до по-ранната дата от края на плана за преструктуриране - 31 декември 2018 г. - или сделка, равностойна на връщането на помощта. Тъй като обикновените акции не могат да бъдат върнати от банката, Комисията приема, че продажбата на акциите на вторичния пазар с печалба, би могла да се счита за равностойна на връщане на помощта.
(406)
В заключение може да се каже, че и при двата сценария задължението за ограничаване на възнаграждението, което гръцките органи са поели, отговаря на изискванията на Съобщението относно банковия сектор от 2013 г..
(407)
Що се отнася до възнаграждението за държавата, в Съобщението относно удължаването от 2011 г. се изисква новите акции да бъдат емитирани с отстъпка от пазарната цена след корекция по отношение на ефекта на разреждането. Комисията отбелязва, че с това изискване се цели да се гарантира, че държавата ще получи достатъчно възнаграждение за своето дялово участие в банката и че дяловите участия на старите акционери ще бъдат съответно намалени. В случая с мярка C държавата вече е основният акционер в банката, притежаващ повече от 90 % от акциите. Следователно прекомерно голямата отстъпка от пазарната цена би намалила възнаграждението на държавата по мярка B4 и може да доведе до предоставянето на помощ на инвеститорите, ако вследствие на отстъпката бъде намалена стойността на банката. С цел да се избегне подобна ситуация цената на записване не може да бъде по-ниска от долната граница на цената, определена въз основа на две оценки, извършени от независими оценители. Следователно подробните договорености относно определянето на цената защитават HFSF от прекомерно намаляване на дяловото му участие от страна на новите инвеститори, като в същото време гарантират, че HFSF ще запише новите акции при цена, която отразява стойността на банката. При тези обстоятелства Комисията може да приеме, че новите акции могат да бъдат емитирани с по-малка отстъпка от текущата пазарна цена спрямо предвидената в Съобщението относно удължаването от 2011 г., и счита, че долната граница на цената е приемлива.
(408)
Ако акциите са били емитирани при по-висока цена, е имало риск частните инвеститори да се откажат от участие в увеличението на акционерния капитал, а това от своя страна би ограничило набирането на частен капитал.
(409)
Следователно Комисията счита, че равнището на собствения принос и споделянето на тежестта са целесъобразни за мярка C.
7.6.3.3. Заключение относно собствения принос и споделянето на тежестта
(410)
Комисията отбелязва, че, в сравнение с получената обща рекапитализация от държавата, собственият принос и споделянето на тежестта под формата на продажба на активи са много по-ниски от нивата, които Комисията обикновено би приела за достатъчни. С оглед обаче на разгледаните в раздел 7.6.1 елементи, в съответствие с които Комисията може да приеме по-ниски нива на собствен принос и споделяне на тежестта, може да се счита, че планът за преструктуриране осигурява достатъчни мерки за собствен принос и споделяне на тежестта.
(411)
Планът за преструктуриране съответства също така на изискванията на Съобщението относно банковия сектор от 2013 г. по отношение на мярка C.
7.6.4. Мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията
(412)
В Съобщението относно преструктурирането се изисква планът за преструктуриране да предлага мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията и за гарантиране на конкурентоспособността на банковия сектор. Освен това тези мерки следва да отстраняват също така моралния риск и да гарантират, че държавната помощ няма да се използва за финансиране на антиконкурентни практики.
(413)
В точка 31 от Съобщението относно преструктурирането е посочено, че при оценяването на размера на помощта и произтичащите нарушения на конкуренцията Комисията трябва да вземе предвид както абсолютния, така и относителния размер на получената държавна помощ, както и степента на споделянето на тежестта и позицията на финансовата институция на пазара след преструктурирането. В това отношение Комисията напомня, че банката е получила капитал от държавата в размер на 16 % от нейните RWA (с изключение на мярка C). С мярка C пред банката е поет ангажимент за вливане на допълнителна сума в размер на 2 864 млрд. евро, при което общата капиталова помощ ще достигне 23,7 % от RWA на банката. Освен капиталовата подкрепа банката е получила също така помощ за осигуряване на ликвидност. Банката е получила гаранции за осигуряване на ликвидност в размер на 13 600 млн. евро към 15 април 2011 г. и 13 932 млн. евро към 30 ноември 2013 г., представляващи 17 % от счетоводния баланс на банката към същата дата. Банката се е възползвала също така от гарантирана от държавата СПОЛ в размер на 12 млрд. евро към 31 декември 2012 г., представляваща 18 % от счетоводния баланс на банката към тази дата. Следователно необходимостта от осъществяването на мерки за ограничаване на потенциалните нарушения на конкуренцията е обоснована с оглед на относително големия размер на помощта. В допълнение пазарният дял на банката в Гърция е голям - пазарни дялове от 17 % за кредити и 12 % за депозити към 31 декември 2012 г. Придобиванията на New TT Bank и Nea Proton Bank са увеличили пазарните дялове на банката до 20,7 % за кредити и 18,8 % за депозити през септември 2013 г. (153)
(414)
Комисията напомня, че затрудненията на банката се дължат главно на външни сътресения като кризата с гръцкия държавен дълг и продължителната рецесия, разкъсваща гръцката икономика от 2008 г. насам, както беше отбелязано в съображение 69 от решението за откриване по отношение на Eurobank. Необходимостта от справяне с моралните рискове е по-малка, тъй като банката не изглежда да е поемала прекомерни рискове. Както е посочено в раздел 7.6.1, предвид тези фактори нарушенията на конкуренцията вследствие на мерките за помощ не са толкова големи, което важи така също за необходимостта от мерки за намаляването им. Поради тези причини по изключение Комисията може да приеме, че, въпреки големия размер на помощта, в плана за преструктуриране не е предвидено намаляване на размера на счетоводния баланс и кредитите в Гърция.
(415)
Комисията обаче отбелязва, че рекапитализациите от държавата са дали възможност на банката да продължи да осъществява своите банкови дейности на чуждестранни пазари и своите застрахователни дейности в Гърция.
(416)
В това отношение Комисията отбелязва, в допълнение към вече извършеното намаляване на задлъжнялостта и преструктуриране, поетото от банката задължение да продаде своите застрахователни дейности до […], задължението ѝ да намали размера на своите международни активи до 31 декември 2018 г., което вероятно ще наложи извършването на допълнителни продажби в […] и […], както и задължението ѝ да не използва помощ за финансиране на растежа на тези дружества. Комисията счита, че би било пропорционално намалението на чуждестранните активи да е по-голямо, ако HFSF изплати на банката по мярка C допълнителна капиталова помощ в размер над 1 млрд. евро. Както е посочено в съображение 29, подобно плащане би предизвикало по-голямо нарушение на конкуренцията вследствие на помощта, отколкото само поемането на ангажимент за участие в увеличението на капитала. Ако обаче допълнителният влят капитал е под 1 млрд. евро, ще се наложи по-голямо участие - от поне 1,5 млрд. евро - от страна на частни инвеститори. Освен това по-голямото частно участие би представлявало допълнително споделяне на тежестта, както е обяснено в съображение 388. В точка 31 от Съобщението относно преструктурирането е посочено, че при оценяването на мерките за споделяне на тежестта се взема предвид както цената, която е платена за получената от държавата помощ, така и степента на споделяне на тежестта. Следователно, ако HFSF влее под 1 млрд. евро, допълнителните нарушения на конкуренцията ще са ограничени.
(417)
Гръцките органи са поели задължение също така за забрана на придобиванията, с което се гарантира, че банката няма да използва получената държавна помощ, за да придобива каквито и да било нови предприятия. Тази забрана допринася да се гарантира, че помощта ще се използва единствено за подпомагането на възстановяването на жизнеспособността на банковите дейности в Гърция, а не за реализиране на растеж например на чуждестранните пазари.
(418)
Задължението за намаляване на лихвата, която се плаща по гръцки депозити от неустойчиво високите нива също гарантира, че помощта няма да се използва за финансиране на неустойчиви стратегии за привличане на депозити, които нарушават конкуренцията на гръцкия пазар. Аналогично благодарение на задължението за спазването на строги правила по отношение на ценообразуването на нови кредити, базирано на надлежна оценка на кредитния риск, няма да се допусне нарушаване от страна на банката на конкуренцията на гръцкия пазар вследствие на нецелесъобразни стратегии за ценообразуване по кредити за потребителите.
(419)
Като се има предвид специфичната ситуация, описана в раздел 7.6.1, и предвидените в плана за преструктуриране мерки, Комисията счита, че са налице достатъчни предпазни мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията.
7.7. МОНИТОРИНГ
(420)
В съответствие с раздел 5 от Съобщението относно преструктурирането са необходими редовни доклади, за да може Комисията да следи за надлежното изпълнение на плана за преструктуриране. Както е посочено в поетите ангажименти (154), гръцките органи ще осигурят контролиращо доверено лице, което вече е било назначено от банката с одобрението на Комисията, да следи за спазването на поетите от гръцките органи задължения във връзка с преструктурирането на дейностите в Гърция и в чужбина и във връзка с корпоративното управление и търговските дейности. Следователно Комисията счита, че е осигурен надлежен мониторинг на изпълнението на плана за преструктуриране.
8. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(421)
Комисията счита, че гръцките органи неправомерно са привели в действие мерки за помощ SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/N), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C, ex 2012/NN) SA.31155 (2013/C) (2013/NN) в нарушение на член 108, параграф 3 от Договора за функционирането на Европейския съюз, тъй като въпросните мерки са били осъществени преди изпращането на официално уведомление. Комисията обаче счита, че планът за преструктуриране, разглеждан заедно с поетите задължения в приложенията, гарантира възстановяването на жизнеспособността на банката в дългосрочен план, е достатъчен от гледна точка на споделяне на тежестта и собствен принос и е целесъобразен и пропорционален, за да бъдат компенсирани нарушенията на конкуренцията вследствие на разглежданите в настоящото решение мерки за помощ. Планът за преструктуриране и поетите задължения изпълняват критериите на Съобщението относно преструктурирането и следователно мерките за помощ могат да се считат за съвместими с вътрешния пазар,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Следните мерки, които са осъществени или планирани от гръцките органи, представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора:
а)
спешна помощ за осигуряване на ликвидност, предоставена на Eurobank Ergasias SA. („Eurobank“) от Банката на Гърция и гарантирана от Република Гърция (мярка L2);
б)
втора междинна рекапитализация в размер на 1 341 млн. евро, предоставена от гръцкия фонд за финансова стабилност (HFSF) на Eurobank през декември 2012 г. (мярка B2);
в)
писмо за поемане на ангажимент в размер на 528 млн. евро, предоставено от HFSF на Eurobank на 21 декември 2012 г. (мярка B3);
г)
рекапитализация в размер на 5 839 млн. евро, предоставена от HFSF на Eurobank през май 2013 г. (мярка B4);
д)
ангажимент за рекапитализация в размер на 2 864 млн. евро, поет от HFSF след увеличението на акционерния капитал в размер на 2 864 млн. евро, одобрено на извънредното събрание на акционерите на 12 април 2014 г. по Закон 3864/2010 за HFSL, с неговите изменения (мярка C);
е)
вливане на капитал в размер на 395 млн. евро, предоставен от HFSF на Nea Proton Bank на 28 август 2013 г. (мярка NP3).
2. Като се има предвид планът за преструктуриране на Eurobank Group (Eurobank Ergasias S.A и всички нейни дъщерни предприятия (гръцки и чуждестранни дъщерни предприятия и клонове както банкови, така и небанкови), представен на 16 април 2014 г., и поетите задължения от страна на гръцките органи на 16 април 2014 г., следната държавна помощ е съвместима с вътрешния пазар:
а)
вливане на капитал в размер на 950 млн. евро, предоставено от гръцките органи на Eurobank през май 2009 г. по схемата за рекапитализация (мярка A);
б)
спешна помощ за осигуряване на ликвидност, предоставена на Eurobank от Банката на Гърция и гарантирана от гръцките органи след юли 2011 г. в размер на 12 млрд. евро, считано от 31 декември 2012 г. (мярка L2);
в)
първа междинна рекапитализация в размер на 3 970 млн. евро, предоставена от HFSF на Eurobank през май 2012 г. (мярка B1);
г)
втора междинна рекапитализация в размер на 1 341 млн. евро, предоставена от HFSF на Eurobank през декември 2012 г. (мярка B2);
д)
писмо за поемане на ангажимент в размер на 528 млн. евро, предоставено от HFSF на Eurobank на 21 декември 2012 г. (мярка B3);
е)
рекапитализация в размер на 5 839 млн. евро, предоставена от HFSF на Eurobank през май 2013 г. (мярка B4);
ж)
ангажимент за рекапитализация в размер на 2 864 млн. евро, поет от HFSF към Eurobank след увеличението на акционерния капитал с 2 864 млн. евро, одобрено на извънредното събрание на акционерите на 12 април 2014 г. в съответствие със Закон 3864/2010 за HFSL с неговите изменения (мярка C);
з)
вливане на капитал в размер на 80 млн. евро, предоставено от гръцките органи на Proton Bank през май 2009 г. (мярка Pr1);
и)
покриване на общия недостиг от финансиране в размер на 1 121,6 млн. евро от Hellenic Deposit and Investment Guarantee Fund (Гръцкия фонд за гарантиране на депозитите и инвестициите) (HDIGF) и HFSF за дейностите, прехвърлени от Proton Bank на Nea Proton Bank, през октомври 2011 г. и май 2012 г. (мярка NP1);
й)
вливане на капитал в общ размер на 515 млн. евро, предоставено от HFSF на Nea Proton Bank през октомври 2011 г., февруари 2012 г., август 2012 г. и декември 2012 г. (мярка NP2);
к)
вливане на капитал в размер на 395 млн. евро, предоставено от HFSF на Nea Proton Bank на 28 август 2013 г. (мярка NP3);
л)
покриване на общия недостиг от финансиране в размер на 677 млн. евро от HDIGF и HFSF за дейностите, прехвърлени от T Bank на Hellenic Postbank („TT Bank“), през декември 2011 г. и февруари 2013 г. (мярка T);
м)
вливане на капитал в размер на 224,96 млн. евро, предоставено от гръцките органи на TT Bank през май 2009 г. (мярка TT);
н)
покриване на общия недостиг от финансиране в размер на 3 732,6 млн. евро от HFSF за дейностите, прехвърлени от TT Bank на New Hellenic Postbank („New TT Bank“) през януари и юни 2013 г. (мярка NTT1);
о)
вливане на капитал в размер на 500 млн. евро, предоставено от HFSF на New TT Bank на 29 януари 2013 г. (мярка NTT2).
Член 2
Адресат на настоящото решение е Република Гърция.
Съставено в Брюксел на 29 април 2014 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 29ης Απριλίου 2014
σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/NN), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C) (πρώην 2012/NN), SA.31155 (2013/C), (2013/NN) (πρώην 2010/N) που χορηγήθηκαν από την Ελλάδα υπέρ του ομίλου Eurobank σε σχέση με την: Ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάρθρωση της Eurobank Ergasias ΑΕ· Ενίσχυση αναδιάρθρωσης στην τράπεζα Proton μέσω της σύστασης και της κεφαλαιοποίησης της Νέας Τράπεζας Proton και της πρόσθετης ανακεφαλαιοποίησης της Νέας Τράπεζας Proton από το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας· Εξυγίανση του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου μέσω της δημιουργίας μιας ενδιάμεσης τράπεζας
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 2933]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(2014/885/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα κράτη μέλη και τους λοιπούς ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
1.1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ EUROBANK (2) («Η ΤΡΑΠΕΖΑ» (3))
(1)
Με απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή ενέκρινε καθεστώς ενισχύσεων με τίτλο «Μέτρα στήριξης των πιστωτικών ιδρυμάτων της Ελλάδας» (στο εξής «καθεστώς στήριξης των ελληνικών τραπεζών») με σκοπό να διασφαλισθεί η σταθερότητα του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το καθεστώς στήριξης των ελληνικών τραπεζών προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεων βάσει των τριών συστατικών μέτρων του: ενός μέτρου ανακεφαλαιοποίησης, ενός μέτρου παροχής εγγυήσεων και ενός μέτρου στήριξης με ομολογιακά δάνεια (4). Τον Μάιο του 2009, η EFG Eurobank Ergasias ΑΕ (5) ανακεφαλαιοποιήθηκε από το ελληνικό κράτος βάσει του μέτρου της ανακεφαλαιοποίησης.
(2)
Στην αιτιολογική σκέψη 14 της απόφασης της 19ης Νοεμβρίου 2008 αναφερόταν ότι επρόκειτο να κοινοποιηθεί σχέδιο αναδιάρθρωσης στην Επιτροπή όσον αφορά τους δικαιούχους του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης.
(3)
Στις 2 Αυγούστου 2010, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης του ομίλου Eurobank στην Επιτροπή. Η Επιτροπή καταχώρισε το εν λόγω σχέδιο και τις μεταγενέστερες επικαιροποιήσεις, καθώς και πρόσθετες πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τις ελληνικές αρχές, ως υπόθεση SA.30342 (PN 26/2010) και στη συνέχεια υπόθεση SA.32789 (2011/PN).
(4)
Η Τράπεζα έχει λάβει επανειλημμένως κρατικές εγγυήσεις για χρεόγραφα και ομολογιακά δάνεια του Δημοσίου στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (6). Έλαβε επίσης επείγουσα παροχή ρευστότητας με κρατική εγγύηση «ΕΠΡ με εγγύηση του Δημοσίου»).
(5)
Στις 20 Απριλίου 2012, το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) χορήγησε στην Τράπεζα επιστολή δέσμευσης όσον αφορά τη συμμετοχή του στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της. Στις 28 Μαΐου 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε ποσό 3 970 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα ως προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση («πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση»).
(6)
Τον Μάιο του 2012, οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή την επιστολή ανάληψης δέσμευσης που χορήγησε το ΕΤΧΣ στην Τράπεζα. Η Επιτροπή την καταχώρισε ως μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση (υπόθεση SA.34825 (2012/NN)), διότι το μέτρο είχε ήδη τεθεί σε εφαρμογή.
(7)
Στις 27 Ιουλίου 2012, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με την πρώτη ενδιάμεση ανακεφαλαιοποίηση της («απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Eurobank») (7).
(8)
Τον Δεκέμβριο του 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε στην Τράπεζα ποσό 1 341 εκατ. ευρώ ως δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (εφεξής «δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση»). Στις 21 Δεκεμβρίου 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε επίσης στην Τράπεζα επιστολή δέσμευσης όσον αφορά τη συμμετοχή του στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας και στην έκδοση μετατρέψιμων κεφαλαιακών μέσων, για συνολικό ποσό ύψους 528 εκατ. ευρώ (8). Οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν τα εν λόγω μέτρα στην Επιτροπή στις 27 Δεκεμβρίου 2012.
(9)
Τον Μάιο του 2013, το ΕΤΧΣ συμμετείχε στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, που είχε συμφωνηθεί τον Δεκέμβριο του 2012. Μετέτρεψε την πρώτη και τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση σε ίδια κεφάλαια και εισέφερε πρόσθετο κεφάλαιο ύψους 528 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα (στο εξής «ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013»).
(10)
Στις 19 Δεκεμβρίου 2013, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τους όρους ανακεφαλαιοποίησης της άνοιξης του 2013.
(11)
Στις 31 Μαρτίου 2014, το ΕΤΧΣ χορήγησε επιστολή δέσμευσης στην Τράπεζα για τη συμμετοχή του σε προγραμματισθείσα αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας.
(12)
Στις 16 Απριλίου 2014, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Τράπεζα (εφεξής «το σχέδιο αναδιάρθρωσης») στην Επιτροπή. Επίσης, κοινοποίησαν στην Επιτροπή τη δέσμευση του ΕΤΧΣ να αναλάβει πλήρως την επικείμενη ανακεφαλαιοποίηση της Τράπεζας. Την ίδια ημερομηνία, παρείχαν πληροφορίες σχετικά με την ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου. Δήλωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν να παρέχουν στην Τράπεζα αυτή τη στήριξη ρευστότητας καθώς και κρατικές εγγυήσεις για χρεόγραφα και ομολογιακά δάνεια στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (9).
(13)
Η Επιτροπή πραγματοποίησε πολλές συσκέψεις, τηλεδιασκέψεις και ανταλλαγές ηλεκτρονικών μηνυμάτων με εκπροσώπους των ελληνικών αρχών και της Τράπεζας.
(14)
Η Ελλάδα αποδέχεται η παρούσα απόφαση να εκδοθεί κατ’ εξαίρεση μόνο στην αγγλική γλώσσα.
1.2. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΑΓΟΡΑΣΘΕΙΣΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ
1.2.1. Διαδικασία σε σχέση με τη Νέα Τράπεζα Proton
(15)
Στις 26 Ιουλίου 2012, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.34488 (2012/C), «Ενίσχυση υπέρ της Νέας Τράπεζας Proton μέσω της σύστασης και της κεφαλαιοποίησης της Νέας Τράπεζας Proton» (10) («απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Proton»). Με την εν λόγω απόφαση η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με: i) τη χρηματοδότηση από το καθεστώς εξυγίανσης του Ελληνικού Ταμείου Εγγυήσεων Καταθέσεων και Επενδύσεων («ΕΤΕΚΕ») και το ΕΤΧΣ του χρηματοδοτικού κενού των 1 121,6 εκατ. ευρώ μεταξύ των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Proton Bank, το οποίο μεταβιβάστηκε στη Νέα Τράπεζα Proton· ii) εισφορά αρχικού μετοχικού κεφαλαίου ύψους 250 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton· και iii) εισφορά πρόσθετου μετοχικού κεφαλαίου ύψους 300 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton που είχε προβλεφθεί όταν εκδόθηκε η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton. Η Επιτροπή κάλεσε την Ελλάδα να υποβάλει παρατηρήσεις και να παράσχει όλες τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να τη βοηθήσουν να αξιολογήσει τα μέτρα ενίσχυσης. Στο τμήμα 1 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton περιγράφεται λεπτομερώς η διαδικασία που αφορά την Τράπεζα Proton, συμπεριλαμβανομένης της εξυγίανσης της Proton Bank, τη δημιουργία της Νέας Τράπεζας Proton, τη χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού και την εισφορά αρχικού μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton.
(16)
Την 1η Αυγούστου 2012 το ΕΤΧΣ προέβη σε εγγραφή για πρόσθετη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στη Νέα Τράπεζα Proton κατά 230 εκατ. ευρώ.
(17)
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2012, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, που συνέταξαν η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ.
(18)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, το ΕΤΧΣ ανέλαβε να χορηγήσει πρόσθετο μετοχικό κεφάλαιο ύψους 35 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton.
(19)
Τον Μάιο του 2013, το ΕΤΧΣ κίνησε τη διαδικασία για την πώληση της Νέας Τράπεζας Proton.
(20)
Στις 12 Ιουλίου 2013, οι ελληνικές αρχές γνωστοποίησαν στην Επιτροπή την πρόθεσή τους να εξαγοράσουν τη Νέα Τράπεζα Proton. Η Επιτροπή απάντησε στις 15 Ιουλίου 2013.
(21)
Στις 15 Ιουλίου 2013, η Τράπεζα υπέγραψε δεσμευτική συμφωνία με το ΕΤΧΣ να αγοράσει το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Τράπεζας Proton στην τιμή του ενός ευρώ και το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να ανακεφαλαιοποιήσει τη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της έναντι 395 εκατ. ευρώ σε μετρητά.
(22)
Στις 29 Ιουλίου 2013, οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή την εν λόγω εισφορά κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton.
1.2.2. Διαδικασία σε σχέση με το Νέο TT
(23)
Στις 6 Μαΐου 2013, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.31155 (2013/C), «Κρατική ενίσχυση προς το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ μέσω της ίδρυσης και της κεφαλαιοποίησης της ενδιάμεσης τράπεζας Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ» («Απόφαση κίνησης της διαδικασίας για το Νέο ΤΤ») (11). Με την εν λόγω απόφαση η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με την: i) εισφορά κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στο Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ (Νέο ΤΤ)· ii) τη χορήγηση ποσού 4,1 δισεκατ. ευρώ (12) για τη χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού (13) ως αποτέλεσμα της μεταβίβασης δραστηριοτήτων από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ («ΤΤ») στο Νέο ΤΤ· iii) την εισφορά κεφαλαίου 224,96 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος υπό μορφή προνομιούχων μετοχών στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, και iv) τη χορήγηση ποσού 0,68 δισεκατ. ευρώ από το ΕΤΕΚΕ στην T Bank S.A («T Bank») η οποία είχε μεταβιβαστεί στο ΤΤ. Η Επιτροπή κάλεσε την Ελλάδα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και να παράσχει όλες τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να τη βοηθήσουν να αξιολογήσει την ενίσχυση αναδιάρθρωσης. Το τμήμα 1 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT περιγράφει διεξοδικά τις διαδικασίες που αφορούν την εξυγίανση της T Bank με την πώλησή της στο TT και την εξυγίανση του ΤΤ με τη δημιουργία του Νέου TT.
(24)
Τον Ιούνιο του 2013, το ΕΤΧΣ κίνησε τη διαδικασία για την πώληση του Νέου TT.
(25)
Στις 15 Ιουλίου 2013, οι ελληνικές αρχές γνωστοποίησαν στην Επιτροπή την απόφαση τους ΕΤΧΣ να πωλήσουν το Νέο TT στην Τράπεζα και τους λόγους της εν λόγω απόφασης.
(26)
Στις 15 Ιουλίου 2013, η Τράπεζα υπέγραψε δεσμευτική συμφωνία με το ΕΤΧΣ να αποκτήσει το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου του Νέου TT.
(27)
Στις 19 Ιουλίου 2013, η Ελλάδα υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για το νέο ΤΤ.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Η ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΗΣ
2.1.1. Γενικό πλαίσιο του ελληνικού τραπεζικού τομέα
(28)
Το πραγματικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν («ΑΕΠ») της Ελλάδας μειώθηκε κατά 20 % από το 2008 έως το 2012, όπως φαίνεται στον πίνακα 1. Ως εκ τούτου, οι ελληνικές τράπεζες αντιμετώπισαν ένα ταχέως αυξανόμενο ποσοστό αθέτησης των υποχρεώσεων εξυπηρέτησης δανείων ελληνικών νοικοκυριών και επιχειρήσεων (14). Οι εξελίξεις αυτές επηρέασαν αρνητικά την απόδοση των περιουσιακών στοιχείων των ελληνικών τραπεζών και προκάλεσαν κεφαλαιακές ανάγκες.
Πίνακας 1
Αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ στην Ελλάδα, 2008-2013
Ελλάδα
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, %
-0,2
-3,1
-4,9
-7,1
-6,4
-
Πηγή:
Eurostat, διαθέσιμο στον διαδικτυακό τόπο http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115
(29)
Επιπλέον, τον Φεβρουάριο του 2012, η Ελλάδα εφάρμοσε ανταλλαγή ομολόγων του ιδιωτικού τομέα, γνωστή ως συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα («πρόγραμμα PSI»). Οι ελληνικές τράπεζες συμμετείχαν στο πρόγραμμα PSI κατά τη διάρκεια της ανταλλαγής η ελληνική κυβέρνηση προσέφερε στους παλαιούς ιδιώτες ομολογιούχους νέους τίτλους (συμπεριλαμβανομένων των νέων ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου («ΟΕΔ»), τίτλους συνδεδεμένους με το ελληνικό ΑΕΠ και ομόλογα πληρωμής PSI που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας («EFSF») σε αντάλλαγμα των υφιστάμενων ΟΕΔ, με ονομαστική έκπτωση 53,5 % και μεγαλύτερες διάρκειες (15). Οι ελληνικές αρχές ανακοίνωσαν τα αποτελέσματα της εν λόγω ανταλλαγής ομολόγων στις 9 Μαρτίου 2012 (16). Η ανταλλαγή είχε ως αποτέλεσμα σημαντικές ζημίες για τους ομολογιούχους (που εκτιμώνται από την Τράπεζα της Ελλάδας στο 78 % της ονομαστικής αξίας των παλαιών ΟΕΔ κατά μέσο όρο για τις ελληνικές τράπεζες) και κεφαλαιακές ανάγκες οι οποίες καταλογίστηκαν αναδρομικά στις οικονομικές καταστάσεις των ελληνικών τραπεζών του 2011.
Πίνακας 2
Συνολικές ζημίες των κύριων ελληνικών τραπεζών λόγω PSI (σε εκατ. ευρώ)
Τράπεζες
Ονομαστικό ποσό των ΟΕΔ
Ονομαστικό ποσό των κρατικών δανείων
Συνολικό ονομαστικό ποσό
Ζημία στα ΟΕΔ λόγω του PSI
Ζημία στα κρατικά δάνεια λόγω του PSI
Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI
Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI / Βασικά ίδια κεφάλαια κατηγορίας 1 (%) (17)
Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI Σύνολο στοιχείων ενεργητικού (%)
ΕΤΕ
13 748
1 001
14 749
10 985
751
11 735
161,0
11,0
Eurobank
7 001
335
7 336
5 517
264
5 781
164,5
7,5
Alpha
3 898
2 145
6 043
3 087
1 699
4 786
105,7
8,1
Πειραιώς
7 063
280
7 343
5 686
225
5 911
226,0
12,0
Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (TT)
4 197
175
4 372
3 306
138
3 444
618,3
24,8
Νέα Τράπεζα Proton
934
0
934
216
0
216
378,8
12,6
Πηγή:
Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση για την ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάταξη του ελληνικού τραπεζικού τομέα, Δεκέμβριος 2012, σ. 14.
(30)
Εφόσον οι ελληνικές τράπεζες αντιμετώπισαν σημαντικές ελλείψεις κεφαλαίων εξαιτίας του προγράμματος PSI και της συνεχιζόμενης ύφεσης, το μνημόνιο οικονομικής και χρηματοπιστωτικής πολιτικής («ΜΟΧΠ») του δεύτερου προγράμματος προσαρμογής για την Ελλάδα μεταξύ ελληνικής κυβέρνησης, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου («ΔΝΤ») και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας («ΕΚΤ»), της 11ης Μαρτίου 2012, χορήγησε κεφάλαια για την ανακεφαλαιοποίηση αυτών των τραπεζών. Οι ελληνικές αρχές υπολόγισαν τις συνολικές ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης και το κόστος εξυγίανσης των τραπεζών που θα χρηματοδοτείτο από το πρόγραμμα σε 50 δισεκατ. ευρώ (18). Το ποσό αυτό υπολογίστηκε με βάση την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων που διενήργησε η Τράπεζα της Ελλάδος για την περίοδο από τον Δεκέμβριο του 2011 έως τον Δεκέμβριο του 2014 («προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012»), η οποία βασίστηκε στις προβλέψεις ζημιών από δάνεια που διενήργησε η BlackRock (19). Τα κεφάλαια για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών είναι διαθέσιμα μέσω του ΕΤΧΣ. Ο πίνακας 3 συνοψίζει τον υπολογισμό των κεφαλαιακών αναγκών για τις κυριότερες ελληνικές τράπεζες όπως προκύπτουν από τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων του 2012.
Πίνακας 3
Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων 2012: Κεφαλαιακές ανάγκες των κύριων ελληνικών τραπεζών (σε εκατ. ευρώ)
Τράπεζες
Κύρια βασικά ίδια κεφάλαια αναφοράς κατηγορίας 1 (Δεκ. 2011)
Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI
(Δεκ. 2011)
Προβλέψεις σε σχέση με το PSI
(Ιουνίου 2011)
Ακαθάριστη αθροιστική ζημία
Προβλέψεις για τον πιστωτικό κίνδυνο
Αποθεματικά για ζημίες από δάνεια
(Δεκ. 2011)
Εσωτερική δημιουργία κεφαλαίων
Στόχος για τα κύρια βασικά ίδια κεφάλαια κατηγορίας 1 (Δεκ. 2014)
Κεφαλαιακές ανάγκες
ΕΤΕ
7 287
-11 735
1 646
-8 366
5 390
4 681
8 657
9 756
Eurobank
3 515
-5 781
830
-8 226
3 514
2 904
2 595
5 839
Alpha
4 526
-4 786
673
-8 493
3 115
2 428
2 033
4 571
Πειραιώς
2 615
-5 911
1 005
-6 281
2 565
1 080
2 408
7 335
Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (TT)
557
-3 444
566
-1 482
1 284
- 315
903
3 737
Νέα Τράπεζα Proton
57
- 216
48
- 482
368
34
115
305
Πηγή:
Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση για την ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάταξη του ελληνικού τραπεζικού τομέα, Δεκέμβριος 2012, σ. 8
(31)
Σύμφωνα με το ΜΟΧΠ του Μαρτίου 2012, «οι τράπεζες που υποβάλλουν βιώσιμα σχέδια άντλησης κεφαλαίων θα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν και να λάβουν δημόσια στήριξη κατά τρόπο που να διατηρεί κίνητρα για τον ιδιωτικό τομέα όσον αφορά την εισφορά κεφαλαίου και, ως εκ τούτου, να ελαχιστοποιεί την επιβάρυνση των φορολογουμένων» (20). Η Τράπεζα της Ελλάδος διαπίστωσε ότι μόνο οι τέσσερις μεγαλύτερες τράπεζες (Eurobank, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Alpha Bank, Τράπεζα Πειραιώς) ήταν βιώσιμες (21). Έλαβαν μία πρώτη ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ τον Μάιο του 2012.
(32)
Οι εγχώριες καταθέσεις στις τράπεζες της Ελλάδας μειώθηκαν κατά 37 % συνολικά από το τέλος του 2009 έως τον Ιούνιο του 2012, λόγω της ύφεσης και της πολιτικής αβεβαιότητας. Οι τράπεζες αυτές ήταν αναγκασμένες να χορηγήσουν υψηλότερα επιτόκια στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν τις καταθέσεις. Το κόστος των καταθέσεων αυξήθηκε, μειώνοντας το καθαρό περιθώριο επιτοκίου των τραπεζών. Καθώς οι ελληνικές τράπεζες αποκλείστηκαν από τις αγορές χονδρικής χρηματοδότησης, κατέστησαν εξ ολοκλήρου εξαρτημένες από τη χρηματοδότηση του Ευρωσυστήματος (22) όλο και μεγαλύτερο μέρος της οποίας είχε τη μορφή επείγουσας παροχής της ρευστότητας («ΕΠΡ») που χορηγήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος. Οι εν λόγω τράπεζες έλαβαν ιδιαίτερα μεγάλα ποσά στο δεύτερο εξάμηνο του 2012.
(33)
Μετά τις εκλογές του Ιουνίου 2012, οι καταθέσεις άρχισαν να αυξάνονται εκ νέου. Η συνολική χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών από το Ευρωσύστημα άρχισε να μειώνεται από τις 31 Δεκεμβρίου 2012.
(34)
Στις 3 Δεκεμβρίου 2012, η Ελλάδα έθεσε σε εφαρμογή πρόγραμμα επαναγοράς των νέων ΟΕΔ που ελήφθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος PSI, σε τιμές που κυμαίνονταν από το 30,2 % έως το 40,1 % της ονομαστικής τους αξίας (23). Οι ελληνικές τράπεζες συμμετείχαν στο εν λόγω πρόγραμμα επαναγοράς που επέφερε περαιτέρω ζημίες στον ισολογισμό τους, δεδομένου ότι η λογιστική ζημία (δηλαδή η διαφορά μεταξύ της αγοραίας αξίας και της ονομαστικής αξίας) που καταλογίστηκε όταν εφαρμόστηκε το πρόγραμμα PSI κατέστη οριστική και αμετάκλητη (24).
(35)
Τον Δεκέμβριο του 2012, οι τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες έλαβαν δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ.
(36)
Το φθινόπωρο του 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος έθεσε σε εφαρμογή νέα διαδικασία προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για να αξιολογήσει την ευρωστία της κεφαλαιακής θέσης των ελληνικών τραπεζών βάσει τόσο ενός βασικού σεναρίου όσο και ενός δυσμενούς σεναρίου.
(37)
Τον Ιούλιο του 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος ανέθεσε σε σύμβουλο τη διενέργεια διαγνωστικής μελέτης σχετικά με τα χαρτοφυλάκια δανείων όλων των ελληνικών τραπεζών. Ο εν λόγω σύμβουλος πραγματοποίησε προβλέψεις ζημιών από δάνεια («ΠΖΔ») σε όλα τα χαρτοφυλάκια χορηγήσεων των ελληνικών τραπεζών καθώς και από δάνεια σε ξένα υποκαταστήματα και θυγατρικές που είναι εκτεθειμένα στον κίνδυνο της Ελλάδας σε διάστημα τριών ετών και σε ορίζοντα διάρκειας δανείου. Η ανάλυση παρείχε ΠΖΔ βάσει δύο σεναρίων: ενός βασικού και ενός δυσμενούς σεναρίου. Οι ΠΖΔ για δανειακά χαρτοφυλάκια του εξωτερικού εκτιμήθηκαν από την Τράπεζα της Ελλάδος με τη χρησιμοποίηση ορισμένων στοιχείων που έλαβε από τον σύμβουλο.
(38)
Με βάση την εκτίμηση των ΠΖΔ από τον σύμβουλο, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτίμησε τις κεφαλαιακές ανάγκες με την τεχνική υποστήριξη ενός δεύτερου συμβούλου.
(39)
Τα βασικά στοιχεία της εκτίμησης των κεφαλαιακών αναγκών σύμφωνα με την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2013 ήταν i) οι ΠΖΔ (25) από τα χαρτοφυλάκια χορηγήσεων των τραπεζών σε ενοποιημένη βάση που είναι εκτεθειμένα σε ελληνικό κίνδυνο και σε κίνδυνο εξωτερικού, αφαιρουμένων των υφιστάμενων αποθεματικών για ζημίες από δάνεια, και ii) η εκτιμώμενη λειτουργική αποδοτικότητα των τραπεζών για την περίοδο μεταξύ Ιουνίου 2013 και Δεκεμβρίου 2016, με βάση μια συντηρητική προσαρμογή των σχεδίων αναδιάρθρωσης που είχαν υποβληθεί στην Τράπεζα της Ελλάδος κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2013. Στον πίνακα 4 συνοψίζεται ο υπολογισμός των κεφαλαιακών αναγκών των κύριων ελληνικών τραπεζών σε ενοποιημένη βάση με το βασικό σενάριο για την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2013.
Πίνακας 4
Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων 2013: Κεφαλαιακές ανάγκες των ελληνικών τραπεζών σε ενοποιημένη βάση σύμφωνα με το βασικό σενάριο (εκατ. ευρώ)
Τράπεζες
Κύρια βασικά ίδια κεφάλαια αναφοράς κατηγορίας 1 (Ιούνιος 2013) (1)
Αποθεματικά για ζημίες από δάνεια
(Ιούνιος 2013) (2)
ΠΖΔ για τον ελληνικό κίνδυνο (3)
ΠΖΔ για τον κίνδυνο εξωτερικού (26) (4)
Εσωτερική δημιουργία κεφαλαίων (5)
Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων δείκτη κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 (Δεκέμβριος 2016) (6)
Κεφαλαιακές ανάγκες
(7) = (6) - (1) - (2) - (3) - (4) - (5)
ΕΤΕ (27)
4 821
8 134
-8 745
-3 100
1 451
4 743
2 183
Eurobank (28)
2 228
7 000
-9 519
-1 628
2 106
3 133
2 945
Alpha
7 380
10 416
-14 720
-2 936
4 047
4 450
262
Πειραιώς
8 294
12 362
-16 132
-2 342
2 658
5 265
425
Αττικής
225
403
- 888
0
106
243
397
Πανελλήνια
61
66
- 237
0
-26
31
169
Πηγή:
Τράπεζα της Ελλάδος, Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του ελληνικού τραπεζικού τομέα, Μάρτιος 2014, σ. 42.
(40)
Στις 6 Μαρτίου 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2013 και ζήτησε από τις τράπεζες να υποβάλουν τα σχέδια άντλησης κεφαλαίων από τα μέσα Απριλίου 2014 για να καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες βάσει του σεναρίου αναφοράς.
2.1.2. Οι οικονομικές δραστηριότητες της Τράπεζας
(41)
Η Τράπεζα παρέχει καθολικές τραπεζικές υπηρεσίες κυρίως στην Ελλάδα και την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη (Κύπρο, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία και Ουκρανία). Προσφέρει ένα πλήρες φάσμα τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών προϊόντων και υπηρεσιών σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Δραστηριοποιείται στη λιανική, επιχειρηματική και ιδιωτική τραπεζική, στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, την ασφάλιση, τη διαχείριση κεφαλαίων, στις κεφαλαιαγορές και άλλες υπηρεσίες. Η Τράπεζα έχει συσταθεί στην Ελλάδα και οι μετοχές της είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, η Τράπεζα απασχολούσε συνολικά 17 427 άτομα, εκ των οποίων οι μισοί περίπου απασχολούνταν στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, ενώ οι άλλοι μισοί στην Ελλάδα (29).
(42)
Η Τράπεζα συμμετείχε στο πρόγραμμα PSI, ανταλλάσσοντας ΟΕΔ και δάνεια σχετιζόμενα με το κράτος ονομαστικής αξίας 7 336 εκατ. ευρώ. Οι συνολικές της επιβαρύνσεις στο πλαίσιο του PSI ανήλθαν σε περίπου 5 781 εκατ. ευρώ προ φόρων και εγγράφηκαν εξ ολόκληρου στους λογαριασμούς του 2011 (30). Κατά τη διάρκεια του προγράμματος επαναγοράς του Δεκεμβρίου 2012, η Τράπεζα πώλησε τα νέα ΟΕΔ που έλαβε στο πλαίσιο του PSI σε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από την ονομαστική τους αξία. Με την πώληση παγιώθηκαν οι ζημίες της Τράπεζας στα νέα ΟΕΔ.
(43)
Τα βασικά στοιχεία της Τράπεζας του Δεκεμβρίου 2010, του Δεκεμβρίου 2011, του Δεκεμβρίου 2012 και του Δεκεμβρίου 2013 (ενοποιημένα δεδομένα) παρουσιάζονται στον πίνακα 5.
Πίνακας 5
Βασικά αριθμητικά στοιχεία της Eurobank, 2010, 2011, 2012 και 2013
Κέρδη και ζημίες
(εκατ. ευρώ)
2010
2011
2012
2013
(περιλαμβάνει το Νέο ΤΤ και τη Νέα Τράπεζα Proton από την ημερομηνία της εξαγοράς τους)
Καθαρά έσοδα από τόκους
2 103
2 965
1 461
1 294
Συνολικά έσοδα εκμετάλλευσης
2 730
2 226
1 755
1 587
Συνολικές λειτουργικές δαπάνες
-1 280
-1 123
-1 052
-1 071
Έσοδα πριν από τις προβλέψεις
1 450
1 103
703
516
Ζημίες πιστωτικού κινδύνου
-1 273
-1 328
-1 655
-1 920
Ζημίες λόγω PSI
-6 012
- 363
Άλλες ζημίες
- 737
- 373
- 522
Καθαρό κέρδος/ζημία
84
-5 496
-1 440
-1 157
Επιλεκτικά στοιχεία για τον όγκο πωλήσεων (σε εκατ. ευρώ)
31 Δεκεμβρίου 2010
31 Δεκεμβρίου 2011
31 Δεκεμβρίου 2012
31 Δεκεμβρίου 2013 (περιλαμβάνει το Νέο TT και τη Νέα Τράπεζα Proton)
Συνολικά δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες
53 412
48 094
43 171
45 610
Σύνολο καταθέσεων
41 173
32 459
30 752
41 535
Σύνολο ενεργητικού
87 188
76 822
67 653
77 586
Σύνολο ιδίων κεφαλαίων (31)
6 094
875
- 685
4 523
Πηγές:
2013: Οικονομικά Αποτελέσματα 2013 - Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, σ. 3 και σ. 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/EN%20Consol%20AR%202013.pdf; 2012 και 2011: Οικονομικά Αποτελέσματα 2012 - Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, σ. 3 και σ. 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%202012.pdf; 2010: Δελτίο τύπου EFG Eurobank, αποτελέσματα ολόκληρου του έτους 2011, σ. 5 και 6: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%20AQ2011.pdf
(44)
Ο πίνακας 5 δείχνει ότι, εκτός από τις τεράστιες απώλειες που κατέγραψε το 2011 λόγω του προγράμματος PSI (5 781 εκατ. ευρώ (32)), η Τράπεζα επλήγη από μείωση εσόδων (μεταξύ άλλων και λόγω του υψηλότερου κόστους των καταθέσεων) και από τις υψηλές και αυξανόμενες ζημίες απομείωσης στα χαρτοφυλάκια χορηγήσεών της στην Ελλάδα και την αλλοδαπή. Η θέση ρευστότητας της Τράπεζας επιδεινώθηκε σοβαρά από τις εκροές καταθέσεων και ο δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις της ανήλθε σε 148 % στις 31 Δεκεμβρίου 2011, ενώ το 42 % του ισολογισμού της χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωσύστημα κατά την ημερομηνία αυτή.
(45)
Στο πλαίσιο της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2013, τα αποτελέσματα των οποίων ανακοινώθηκαν στις 6 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτίμησε τις κεφαλαιακές ανάγκες της Τράπεζας σε 2 945 εκατ. ευρώ σύμφωνα με το βασικό σενάριο. Το ποσό αυτό δεν περιελάμβανε μέτρα μετριασμού των κινδύνων, δηλαδή υπήρχε ήδη η παραδοχή ότι η Τράπεζα θα ελάμβανε μέτρα μετριασμού με τη μορφή εκποιήσεων οι οποίες εικαζόταν ότι θα συνέβαλλαν στη μείωση των κεφαλαιακών αναγκών.
(46)
Για να καλύψει τη διαπιστωμένη ανάγκη για κεφάλαια ύψους 2 945 εκατ. ευρώ, η Τράπεζα πρότεινε ενισχυμένα μέτρα μετριασμού των κινδύνων τα οποία, εντούτοις, συνολικά, θα αποφέρουν μόνο λίγο περισσότερο από αυτό που εκτίμησε η Τράπεζα της Ελλάδος κατά τον υπολογισμό των κεφαλαιακών αναγκών. Τα εν λόγω μέτρα μετριασμού περιλαμβάνουν την πώληση πρόσθετων περιουσιακών στοιχείων (πώληση […] (33), πώληση του […] % της θυγατρικής εταιρείας ασφαλειών και μείωση της συμμετοχής στις δραστηριότητες διαχείρισης ακίνητης περιουσίας στο 20 % έως […]) (34).
(47)
Δεδομένου ότι τα εν λόγω ενισχυμένα μέτρα μετριασμού μπορούν να καλύψουν μόνο ένα πολύ μικρό μέρος των διαπιστωμένων κεφαλαιακών αναγκών, η έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων αποφάσισε στις 12 Απριλίου 2014 την αύξηση κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ. Αυτή έχει μορφή προσφοράς μετοχών χωρίς δικαίωμα προαγοράς (δηλ, αύξηση κεφαλαίου με ακύρωση των δικαιωμάτων προτίμησης) σε διεθνείς επενδυτές και δημόσιας προσφοράς στην Ελλάδα. Εάν η ζήτηση από ιδιώτες επενδυτές είναι ανεπαρκής για να καλύψει το σύνολο της αύξησης κεφαλαίου, το ΕΤΧΣ θα καλύψει τη διαφορά με εγγραφή για την αγορά των υπολειπόμενων νέων μετοχών, με την προϋπόθεση της προηγούμενης μετατροπής των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέσων μειωμένης εξασφάλισης της Τράπεζας σε μετοχές.
2.2. ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΕΞΑΓΟΡΑΣΤΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ
(48)
Στις 15 Ιουλίου 2013 η Τράπεζα υπέγραψε δύο δεσμευτικές συμφωνίες με το ΕΤΧΣ να εξαγοράσει το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Τράπεζας Proton και του Νέου ΤΤ.
2.2.1. Εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton
Εξυγίανση της Proton Bank και της Νέας Τράπεζας Proton
(49)
Στις 9 Οκτωβρίου 2011, η Τράπεζα της Ελλάδος προέβη στην εξυγίανση της Proton Bank. Η άδεια της Τράπεζας Proton ανακλήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία την έθεσε υπό εκκαθάριση (35).
(50)
Με πρόταση της Τράπεζας της Ελλάδος και με απόφαση του υπουργού Οικονομικών (36), συστάθηκε η Νέα Τράπεζα Proton ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα και όλες οι καταθέσεις (λιανικές, τραπεζών και κεντρικής διοίκησης), το δίκτυο υποκαταστημάτων και επιλεγμένα περιουσιακά στοιχεία (χαρτοφυλάκια δανείων και τίτλων) της Proton Bank μεταβιβάστηκαν σε αυτήν. Οι απαιτήσεις σε μετοχές, το χρέος μειωμένης εξασφάλισης και τα δάνεια υψηλού κινδύνου παρέμειναν στην Τράπεζα Proton. Το ΕΤΧΣ εισέφερε αρχικό μετοχικό κεφάλαιο ύψους 250 εκατ. ευρώ (37) στη Νέα Τράπεζα Proton και ήταν ο μοναδικός της μέτοχος. Το ύψος του ισολογισμού ανοίγματος της Νέας Τράπεζας Proton ανέρχεται περίπου σε 3 δισεκατ. ευρώ.
(51)
Στα τέλη του 2011 τα περιουσιακά στοιχεία σταθμισμένου κινδύνου της Νέας Τράπεζας Proton («ΠΣΣΚ» (38)) ανέρχονταν σε 1,2 δισεκατ. ευρώ.
Εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton από την Τράπεζα
(52)
Η ελληνική νομοθεσία περί εξυγίανσης των τραπεζών ορίζει ότι το ΕΤΧΣ πρέπει να διαθέτει τις μετοχές του σε ένα ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα εντός δύο ετών από την ημερομηνία της υπουργικής απόφασης για τη σύσταση του προσωρινού πιστωτικού ιδρύματος (39). Σύμφωνα με την εν λόγω υποχρέωση και κατ’ εφαρμογήν του ΜΟΧΠ, το ΕΤΧΣ πώλησε τις μετοχές του στη Νέα Τράπεζα Proton. Ο χρηματοοικονομικός σύμβουλος του ΕΤΧΣ επικοινώνησε με ένα ευρύ φάσμα δυνητικών επενδυτών (συμπεριλαμβανομένων ελληνικών τραπεζών, αλλοδαπών τραπεζών και χρηματοδοτών) αλλά μόνο δύο μέρη, η Τράπεζα και ένα αμοιβαίο κεφάλαιο αντιστάθμισης κινδύνου των ΗΠΑ, υπέβαλαν τελικές προσφορές. Μόνο η προσφορά που υπέβαλε η Τράπεζα κρίθηκε σύμφωνη με τη συνοδευτική επιστολή του ΕΤΧΣ και, ως εκ τούτου, ήταν έγκυρη.
(53)
Στις 31 Μαΐου 2013 η αξία των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton ήταν 811 εκατ. ευρώ και τα κανονιστικά ίδια κεφάλαιά της ανέρχονταν σε - 203 εκατ. ευρώ. Κατά την ίδια ημερομηνία, η Νέα Τράπεζα Proton χρειαζόταν συνολική ανακεφαλαιοποίηση ύψους 276 εκατ. ευρώ για να επιτευχθεί δείκτης 9 % βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1. Η Τράπεζα κατέβαλε τίμημα 1 ευρώ για το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Τράπεζας Proton. Η Τράπεζα ζήτησε από το ΕΤΧΣ να ανακεφαλαιοποιήσει τη Νέα Τράπεζα Proton με 395 εκατ. ευρώ, τα οποία, εκτός από το ποσό των 276 εκατ. ευρώ που ήταν αναγκαίο για να επανέλθει ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας της Νέας Τράπεζας Proton στο 9 %, θα παρείχαν πρόσθετο ποσό 119 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση πρόσθετων προβλέψεων ζημιών από δάνεια και ζημιών προ φόρων έως το 2016. Βάσει των όρων της πώλησης, το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να καλύψει τις κεφαλαιακές ανάγκες της Νέας Τράπεζας Proton πριν από την ολοκλήρωση της πράξης, με συνεισφορά 395 εκατ. ευρώ σε μετρητά.
2.2.2. Εξαγορά του Νέου TT
Εξυγίανση του ΤΤ και του Νέου ΤΤ
(54)
Στις 18 Ιανουαρίου 2013, οι ελληνικές αρχές προέβησαν στην εξυγίανση του ΤΤ. Η άδεια του ΤΤ ανακλήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία το έθεσε υπό εκκαθάριση (40).
(55)
Με πρόταση της Τραπέζης της Ελλάδος και βάσει απόφασης του υπουργού Οικονομικών (41), συστάθηκε το Νέο TT ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα και στοιχεία ενεργητικού ύψους 10,8 δισεκατ. ευρώ (με τη μορφή μετρητών, εντόκων γραμματίων, εξυπηρετούμενων δανείων, καταθέσεων λιανικής, κεντρικής χρηματοδότησης και ΟΕΔ (42)) μεταβιβάστηκαν στο Νέο ΤΤ. Συνολικό ποσό 1,2 δισεκατ. ευρώ καθαρών στοιχείων ενεργητικού παρέμειναν στο ΤΤ: «υπό μορφή» απαιτήσεων σε μετοχές, μη εξυπηρετούμενων δανείων, φορολογικών απαιτήσεων και οφειλών του ΤΤ και εισφορών και τελών παντός είδους. Το ΕΤΧΣ εισέφερε αρχικό μετοχικό κεφάλαιο ύψους 500 εκατ. ευρώ στο Νέο TT και ήταν ο μόνος μέτοχος του. Το ύψος του ισολογισμού ανοίγματος του Νέου ΤΤ μετά την αρχική εισφορά ανερχόταν περίπου σε 15,1 δισεκατ. ευρώ.
Εξαγορά του νέου TT από την Τράπεζα
(56)
Στο πλαίσιο των δεσμεύσεων του ΜΟΧΠ, το ΕΤΧΣ πώλησε τις μετοχές του στο Νέο TT. Με αυτόν τον τρόπο, τήρησε επίσης την υποχρέωσή του να πωλήσει τις μετοχές του στο εν λόγω ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα εντός δύο ετών από τη σύσταση του ιδρύματος. Ο χρηματοοικονομικός του σύμβουλος επικοινώνησε με ένα ευρύ φάσμα δυνητικών επενδυτών, συμπεριλαμβανομένων ελληνικών τραπεζών, ξένων τραπεζών και χρηματοδοτών. Μόνο οι τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες υπέβαλαν τελικές προσφορές, εκ των οποίων προκρίθηκε η προσφορά της Τράπεζας.
(57)
Η Τράπεζα συμφώνησε να καταβάλει συνολικό ποσό 681 εκατ. ευρώ με τη μορφή νέων κοινών μετοχών για την αγορά του Νέου TT. Βάσει της συμφωνίας εγγραφής, το αρχικό τίμημα που κατέβαλε η Τράπεζα ήταν με την επιφύλαξη περαιτέρω προσαρμογών με βάση αξιολόγηση της καθαρής αξίας ενεργητικού (43).
(58)
Ως εκ τούτου, η έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων της Τράπεζας, της 26ης Αυγούστου 2013, ενέκρινε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας κατά 425 625 000 ευρώ, με την έκδοση 1 418 750 000 νέων κοινών μετοχών (44) ονομαστικής αξίας 0,3 ευρώ εκάστη και τιμής προσφοράς 0,48 ευρώ για κάθε μετοχή. Η αύξηση κεφαλαίου καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από το ΕΤΧΣ με εισφορά σε είδος. Η εισφορά σε είδος είχε τη μορφή του συνόλου των μετοχών του Νέου TT που κατείχε το ΕΤΧΣ, συνολικής αξίας 681 εκατ. ευρώ. Μετά την εν λόγω πράξη, η συμμετοχή του ΕΤΧΣ στην Τράπεζα αυξήθηκε από 93,5 % σε 95,2 %.
2.3. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(59)
Η Τράπεζα επωφελήθηκε από τα μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης A, B1, B2, B3, B4 και Γ και μέτρα στήριξης της ρευστότητας L1 και L2. Η Proton Bank και η Νέα Τράπεζα Proton επωφελήθηκαν από τα ακόλουθα μέτρα: Pr1, Pr2 Pr3, NP1, NP2 και NP3. Η T Bank, το ΤΤ και το Νέο TT επωφελήθηκαν από μέτρα T, TT, NTT1 και ΝΤΤ2.
2.3.1. Μέτρα ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Τράπεζα στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών
(60)
Η Τράπεζα έχει λάβει διάφορες μορφές ενίσχυσης στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, σύμφωνα με το μέτρο ανακεφαλαιοποίησης, το μέτρο παροχής εγγυήσεων και το μέτρο κρατικού ομολογιακού δανείου.
2.3.1.1. Κρατική στήριξη της ρευστότητας που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του μέτρου εγγύησης και του μέτρου του κρατικού ομολογιακού δανείου (μέτρο L1)
(61)
Η Τράπεζα έχει ωφεληθεί και εξακολουθεί να ωφελείται από την ενίσχυση στο πλαίσιο του μέτρου εγγύησης και του μέτρου του κρατικού ομολογιακού δανείου. Η εν λόγω ενίσχυση περιγράφεται στην παρούσα απόφαση ως «μέτρο L1». Στις 30 Νοεμβρίου 2013 (45), οι εγγυήσεις που παρασχέθηκαν στην Τράπεζα ανέρχονταν περίπου σε 13,9 δισεκατ. ευρώ. Κατά την ημερομηνία εκείνη, δεν υπήρχε κανένα εκκρεμές δάνειο κρατικών ομολόγων στην Τράπεζα. Στις 15 Απριλίου 2011, η Τράπεζα έλαβε ομολογιακά δάνεια από το ελληνικό Δημόσιο ύψους 1 737 εκατ. ευρώ και κρατικές εγγυήσεις ύψους 13,6 δισεκατ. ευρώ που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών.
(62)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές στην Επιτροπή στις 16 Μαρτίου 2014, οι ελληνικές αρχές δήλωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν τη χορήγηση εγγυήσεων και κρατικών ομολογιακών δανείων στο πλαίσιο του καθεστώτος κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης.
2.3.1.2. Χορήγηση κρατικής ανακεφαλαιοποίησης βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης του καθεστώτος ενίσχυσης των ελληνικών τραπεζών (μέτρο Α)
(63)
Τον Μάιο του 2009, η Τράπεζα έλαβε εισφορά κεφαλαίου ύψους 950 εκατ. ευρώ (46) (μέτρο Α) βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου ισοδυναμούσε περίπου με το 2 % των περιουσιακών στοιχείων σταθμισμένου κινδύνου (ΠΣΣΚ) της Τράπεζας κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
(64)
Η ανακεφαλαιοποίηση είχε τη μορφή προνομιούχων μετοχών που αναλήφθηκαν από το ελληνικό Δημόσιο με τοκομερίδιο 10 % και διάρκεια πέντε ετών. Το 2010 η διάρκεια των προνομιούχων μετοχών παρατάθηκε και η αμοιβή τους αυξήθηκε. Από εκείνο το χρονικό σημείο και μετά, εάν οι προνομιούχες μετοχές δεν εξαγορασθούν εντός πέντε ετών από την έκδοσή τους και δεν έχει ληφθεί απόφαση από τη γενική συνέλευση των μετόχων όσον αφορά την εξαγορά των μετοχών αυτών, ο υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας θα αυξήσει το τοκομερίδιο κατά 2 % ετησίως σε αθροιστική βάση (δηλαδή τοκομερίδιο 12 % για το έκτο έτος, 14 % για το έβδομο έτος κ.λπ.).
2.3.2. Επείγουσα παροχή ρευστότητας (ΕΠΡ) με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2)
(65)
Η ΕΠΡ αποτελεί έκτακτο μέτρο που επιτρέπει σε ένα φερέγγυο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που αντιμετωπίζει προσωρινά προβλήματα ρευστότητας να λάβει χρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα, χωρίς αυτή η πράξη να αποτελεί μέρος της ενιαίας νομισματικής πολιτικής. Το επιτόκιο που καταβάλλουν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για ΕΠΡ είναι κατά […] μονάδες βάσης υψηλότερο από το επιτόκιο που καταβάλλουν για την τακτική αναχρηματοδότηση από την κεντρική τράπεζα.
(66)
Η Τράπεζα της Ελλάδος είναι αρμόδια για το πρόγραμμα ΕΠΡ, το οποίο σημαίνει ότι το κόστος και οι κίνδυνοι που απορρέουν από τη χορήγηση της ΕΠΡ αναλαμβάνονται από την Τράπεζα της Ελλάδος (47). Το ελληνικό Δημόσιο χορήγησε στην Τράπεζα της Ελλάδος κρατική εγγύηση η οποία καλύπτει το συνολικό ποσό της ΕΠΡ που χορηγεί η Τράπεζα της Ελλάδος. Η θέσπιση του άρθρου 50 παράγραφος 7 του νόμου 3943/2011, με το οποίο τροποποιήθηκε το άρθρο 65 παράγραφος 1 του νόμου 2362/1995, επέτρεψε στο Υπουργείο Οικονομικών να χορηγεί εγγυήσεις εξ ονόματος του Δημοσίου προς την Τράπεζα της Ελλάδος προκειμένου να διασφαλιστούν οι απαιτήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος έναντι των πιστωτικών ιδρυμάτων. Οι τράπεζες που λαμβάνουν ΕΠΡ οφείλουν να καταβάλλουν στο κράτος προμήθεια εγγύησης ύψους […] μονάδων βάσης.
(67)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2011, η Τράπεζα είχε λάβει ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου ύψους 14,95 δισεκατ. ευρώ (48), ενώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012 η Τράπεζα είχε λάβει ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου ύψους 12 δισεκατ. ευρώ.
2.3.3. Μέτρα ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Τράπεζα μέσω του ΕΤΧΣ
(68)
Από το 2012 η Τράπεζα έχει ωφεληθεί από διάφορα μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης που χορηγήθηκαν από το ΕΤΧΣ. Ο πίνακας 6 παρέχει ανασκόπηση αυτών των μέτρων ενίσχυσης.
Πίνακας 6
Μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Τράπεζα μέσω του ΕΤΧΣ
1η προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση - Μάιος 2012 (εκατ. ευρώ)
2η προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση -Δεκέμβριος 2012 (εκατ. ευρώ)
Επιστολή δέσμευσης -Δεκέμβριος 2012
(σε εκατ. ευρώ)
Ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 - Μάιος 2013 (εκατ. ευρώ)
Δέσμευση ανακεφαλαιοποίησης -Απρίλιος 2014 (εκατ. ευρώ)
Μέτρο
B1
B2
B3
B4
C
Ποσό
(σε εκατ. ευρώ)
3 970
1 341
528
5 839
2 864
2.3.3.1. Η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β1)
(69)
Οι αιτιολογικές σκέψεις 15 έως 32 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank παρέχουν λεπτομερή περιγραφή της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης του Μαΐου 2012 (μέτρο Β1). Το πλαίσιο και τα κύρια χαρακτηριστικά του εν λόγω μέτρου παρατίθενται στο παρόν τμήμα.
(70)
Στις 20 Απριλίου 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε στην Τράπεζα επιστολή με την οποία δεσμευόταν να συμμετάσχει σε προγραμματισθείσα αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας για ποσό ύψους έως 4,2 δισεκατ. ευρώ.
(71)
Στο πλαίσιο του μέτρου Β1, στις 28 Μαΐου 2012, το ΕΤΧΣ μεταβίβασε στην Τράπεζα ομόλογα του EFSF (ευρωπαϊκού ΤΧΣ) αξίας 3,97 δισεκατ. ευρώ, σύμφωνα με τις διατάξεις περί προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης που ορίζονται στον νόμο 3864/2010 για την ίδρυση του ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας («νόμος του ΕΤΧΣ»). Τα ομόλογα του EFSF που μεταβιβάστηκαν στην Τράπεζα ήταν ομόλογα κυμαινόμενου επιτοκίου διάρκειας έξι και δέκα ετών με ημερομηνία έκδοσης 19 Απριλίου 2012. Η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί, στην αιτιολογική σκέψη 48 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank ότι «η προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση που οριστικοποιήθηκε στις 28 Μαΐου 2012 είναι η εκπλήρωση της αναληφθείσας υποχρέωσης στην επιστολή δέσμευσης και, ως εκ τούτου, αποτελεί συνέχεια της ίδιας ενίσχυσης». Τα ποσά που προβλέπονταν τόσο στην επιστολή δέσμευσης όσο και στην πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση υπολογίστηκαν από την Τράπεζα της Ελλάδος για να διασφαλιστεί ότι η Τράπεζα είχε συνολικό δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας 8 % στις 31 Δεκεμβρίου 2011, ημερομηνία της αναδρομικής λογιστικής καταχώρισης της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης στα βιβλία της Τράπεζας. Όπως προκύπτει από τον πίνακα 3, το μέτρο Β1 κάλυπτε μόνο ένα περιορισμένο μέρος των συνολικών κεφαλαιακών αναγκών που διαπιστώθηκαν κατά την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012. Η Τράπεζα εικαζόταν ότι θα αντλήσει το κεφάλαιο με μια μελλοντική αύξηση κεφαλαίου και σκοπός της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης ήταν μόνο η διατήρηση του δικαιώματος χρηματοδότησης της Τράπεζας από την ΕΚΤ έως ότου πραγματοποιηθεί η εν λόγω αύξηση κεφαλαίου της.
(72)
Για το διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης και της ημερομηνίας της μετατροπής της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης σε κοινές μετοχές και άλλα χρηματοοικονομικά μέσα, η συμφωνία προεγγραφής μεταξύ της Τράπεζας και του ΕΤΧΣ ορίζει ότι η Τράπεζα έπρεπε να καταβάλλει ετήσια προμήθεια 1 % επί της ονομαστικής αξίας των τίτλων του EFSF και τυχόν πληρωμές τοκομεριδίων και οι δεδουλευμένοι τόκοι για τους τίτλους του EFSF για την περίοδο αυτή θα υπολογίζονταν ως πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ (49).
2.3.3.2. Η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β2)
(73)
Η Τράπεζα παρουσίασε πρόσθετες ζημίες το φθινόπωρο του 2012. Ως εκ τούτου, το κεφάλαιό της μειώθηκε εκ νέου σε επίπεδο κατώτερο από αυτό των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων που θα της επέτρεπαν να διατηρήσει το δικαίωμα αναχρηματοδότησής της από την ΕΚΤ.
(74)
Αυτό κατέστησε αναγκαία τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση. Στις 21 Δεκεμβρίου 2012 το ΕΤΧΣ προέβη σε δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1 341 εκατ. ευρώ (μέτρο Β2), η οποία πραγματοποιήθηκε εκ νέου με τη μεταφορά ομολόγων του EFSF στην Τράπεζα.
2.3.3.3. Η επιστολή δέσμευσης της 21ης Δεκεμβρίου 2012 (μέτρο Β3)
(75)
Εκτός από τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση, στις 21 Δεκεμβρίου 2012 το ΕΤΧΣ χορήγησε επιστολή δέσμευσης στην Τράπεζα για τη συμμετοχή του στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας και στην έκδοση μετατρέψιμων τίτλων που επρόκειτο να εκδοθούν για συνολικό ποσό ύψους 528 εκατ. ευρώ (μέτρο Β3).
(76)
Συνολικά, με τις δύο ενδιάμεσες ανακεφαλαιοποιήσεις (μέτρα Β1 και Β2) και το πρόσθετο ποσό που δεσμεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2012 (μέτρο Β3), το ΕΤΧΣ είχε αναλάβει την κάλυψη των συνολικών κεφαλαιακών αναγκών που διαπιστώθηκαν κατά την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012 (5 839 εκατ. ευρώ (50)).
2.3.3.4. Η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (μέτρο Β4)
(77)
Στις 30 Απριλίου 2013, η γενική συνέλευση των μετόχων ενέκρινε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας ύψους 5 839 εκατ. ευρώ («ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013»). Κατά συνέπεια, η Τράπεζα εξέδωσε 3 789 317 357 νέες μετοχές με ονομαστική αξία 0,30 ευρώ στην τιμή των 1,54 ευρώ ανά μετοχή.
(78)
Την ίδια ημερομηνία, η γενική συνέλευση των μετόχων αποφάσισε επίσης τη χορήγηση από το ΕΤΧΣ και την καταβολή σε είδος του συνολικού ποσού των κεφαλαίων υπό τη μορφή ομολόγων του EFSF.
(79)
Συνεπώς, το ΕΤΧΣ εισέφερε συνολικό ποσό ύψους 5 839 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα υπό μορφή κοινών μετοχών, τον Μάιο του 2013 (μέτρο Β4). Το ποσό αυτό ισούται με το άθροισμα των μέτρων Β1, Β2 και Β3.
(80)
Με την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, η πρώτη και η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρα Β1 και Β2) μετατράπηκαν σε μόνιμη ανακεφαλαιοποίηση και εφαρμόστηκε η δέσμευση για χορήγηση πρόσθετης κεφαλαιακής ενίσχυσης (μέτρο Β3).
(81)
Η τιμή των νέων μετοχών καθορίστηκε στο 50 % της μέσης χρηματιστηριακής τιμής σταθμισμένης με τον ημερήσιο όγκο των συναλλαγών κατά τις τελευταίες 50 ημέρες διαπραγμάτευσης που προηγήθηκαν του καθορισμού της τιμής της προσφοράς. Ως αποτέλεσμα της σύμπτυξης μετοχών (reverse split) που αποφασίστηκε από τη γενική συνέλευση των μετόχων στις 30 Απριλίου 2012 (51), η τιμή των νέων μετοχών ορίσθηκε σε 1,54 ευρώ ανά μετοχή.
(82)
Αμέσως μετά την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, το ΕΤΧΣ έγινε ο σημαντικότερος μέτοχος της Τράπεζας με μερίδιο 98,56 %. Ωστόσο, αφού η Τράπεζα ολοκλήρωσε και άλλη μία πράξη διαχείρισης παθητικού, το εν λόγω μερίδιο μειώθηκε σε 93,55 % στο τέλος Ιουνίου 2013 (βλέπε τμήμα 2.4.5). Τον Αύγουστο του 2013, η Τράπεζα εξέδωσε νέες μετοχές στο ΕΤΧΣ με σκοπό να αγοράσει το Νέο TT, με αποτέλεσμα η συμμετοχή του ΕΤΧΣ να αυξηθεί σε 95,23 % (52).
2.3.3.5. Δέσμευση για την ανακεφαλαιοποίηση του 2014 (μέτρο Γ)
(83)
Στις 6 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα της Ελλάδος υπέβαλε τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που διενεργήθηκε το δεύτερο εξάμηνο του 2013. Η Τράπεζα της Ελλάδος ανέφερε ότι, με βάση το σενάριο αναφοράς, οι κεφαλαιακές ανάγκες της για την περίοδο 2014-2016 θα ανέρχονταν σε 2 945 εκατ. ευρώ.
(84)
Στις 31 Μαρτίου 2014, το ΕΤΧΣ απέστειλε επιστολή στην Τράπεζα δηλώνοντας ότι είχε την πρόθεση και την ικανότητα να προστατεύσει κάθε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου που υλοποιείται βάσει του νόμου 3864/2010 του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε στις 30 Μαρτίου 2014, η οποία είναι αναγκαία για τη συμμόρφωση με τις κεφαλαιακές ανάγκες που εντοπίζονται κατά την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων. Ο νόμος του ΕΤΧΣ προβλέπει ότι, εάν έως τη λήξη της περιόδου εγγραφής δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση ιδιωτών επενδυτών σε τιμή που καθορίζεται από το Γενικό Συμβούλιο του ΕΤΧΣ βάσει δύο ανεξάρτητων αποτιμήσεων, το ΕΤΧΣ θα κάλυπτε τυχόν εναπομείνασες μετοχές, μετά από τη μετατροπή των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέσων μειωμένης εξασφάλισης της Τράπεζας σε μετοχές, όπως αναφέρεται στο άρθρο 6α.
(85)
Στις 12 Απριλίου 2014, η έκτακτη συνέλευση των μετόχων ενέκρινε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του ΕΤΧΣ και όρισε ως κατώτατο όριο για την τιμή προσφοράς την ονομαστική τιμή των 0,30 ευρώ ανά μετοχή και η ελάχιστη τιμή θα καθοριζόταν από το ΕΤΧΣ (53).
(86)
Σύμφωνα με τον νόμο του ΕΤΧΣ, το ΕΤΧΣ όρισε δύο ανεξάρτητους συμβούλους για τον προσδιορισμό της αξίας της Τράπεζας. Στις 10 Απριλίου 2014, οι δύο σύμβουλοι ολοκλήρωσαν το έργο τους, παρέχοντας ο καθένας ένα εύρος τιμών για την αξία της Τράπεζας. Το εύρος τιμών των δύο συμβούλων αλληλοεπικαλύπτεται σε σημαντικό βαθμό. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, το Γενικό Συμβούλιο του ΕΤΧΣ καθόρισε, στις 14 Απριλίου 2014, την τιμή που αντιστοιχεί στην ελάχιστη τιμή στην οποία θα μπορούσαν να προσφερθούν οι νέες μετοχές της Τράπεζας σε επενδυτές και την τιμή στην οποία θα παράσχει προστασία στην προσφορά ιδίων κεφαλαίων, εφόσον παραστεί ανάγκη (54). Στις 15 Απριλίου 2014, ενέκρινε την προσφορά που υπέβαλε κοινοπραξία επενδυτών να εγγραφεί για ποσό ύψους 1,3 δισεκατ. ευρώ νέων μετοχών στην τιμή των 0,30 ευρώ ανά μετοχή («βασικός επενδυτής» (55) (56)).
(87)
Στις 24 Απριλίου 2014, η Eurobank ανακοίνωσε την έναρξη της διαδικασίας αγοράς μετοχών σε τιμή που κυμαίνεται από 0,30 ευρώ έως 0,33 ευρώ (57). Εάν υπάρξει επαρκής ζήτηση για την κάλυψη του συνολικού ποσού των 2 864 εκατ. ευρώ σε τιμή υψηλότερη από 0,30 ευρώ, ο βασικός επενδυτής θα πρέπει να προσαρμόσει την τιμή του στην υψηλότερη τιμή ή να ακυρώσει τις εντολές του, περίπτωση κατά την οποία θα λάβει αποζημίωση. Εάν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση από ιδιώτες επενδυτές (συμπεριλαμβανομένης της ζήτησης από τον βασικό επενδυτή) ώστε να καλυφθεί το συνολικό ποσό των 2 864 εκατ. ευρώ στην τιμή των 0,30 ευρώ, ο βασικός επενδυτής θα έχει προτεραιότητα κατανομής. Εάν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση (συμπεριλαμβανομένης της ζήτησης από τον βασικό επενδυτή) στην τιμή των 0,30 ευρώ, το χρέος μειωμένης εξασφάλισης θα μετατραπεί σε νέες μετοχές. Όπως προβλέπει ο νόμος του ΕΤΧΣ, τυχόν μη εγγεγραμμένες μετοχές μετά τη μετατροπή των χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης θα αναληφθούν από το ΕΤΧΣ στην ίδια τιμή, ήτοι 0,30 ευρώ ανά μετοχή.
2.3.4. Τα μέτρα ενίσχυσης για την αποκτηθείσα επιχείρηση
2.3.4.1. Μέτρα ενίσχυσης της Τράπεζας Proton και της Νέας Τράπεζας Proton
(88)
Από το 2008, η Τράπεζα Proton και Νέα Τράπεζα Proton έχουν ωφεληθεί από διάφορα μέτρα ενίσχυσης. Ο πίνακας 7 παρέχει επισκόπηση αυτών των μέτρων ενίσχυσης.
Πίνακας 7
Επισκόπηση των μέτρων κεφαλαιακής στήριξης της Proton και της Νέας Τράπεζας Proton
Δικαιούχος της ενίσχυσης
Μέτρο
Φύση της ενίσχυσης
Οντότητα που χορήγησε την ενίσχυση
Ημερομηνία εκταμίευσης
Ποσό (σε εκατ. ευρώ)
Δραστηριότητες της Τράπεζας Proton
Pr1
Κεφάλαιο στο πλαίσιο του μέτρου της ανακεφαλαιοποίησης: Προνομιούχες μετοχές του ελληνικού Δημοσίου
Κράτος
Μάιος 2009
80
Pr2
Δανεισμός τίτλων του ελληνικού Δημοσίου στο πλαίσιο του μέτρου του ελληνικού ομολογιακού δανείου
Κράτος
Απρίλιος 2009
78
Pr3
Κρατική εγγύηση για την έκδοση ομολόγων βάσει του ελληνικού μέτρου παροχής εγγυήσεων
Κράτος
Ιούλιος 2010
149,4
Οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton
NP1
Χρηματοδοτικό κενό από την PB στην NPB
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την PB στην NPB (μέρος 1)
ΕΤΕΚΕ
9.10.2011
862
Μετά την ολοκλήρωση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού, η χρηματοδότηση του υπολοίπου του χρηματοδοτικού κενού από την PB στην NPB (μέρος 2)
ΕΤΧΣ
14.5.2012
259,6
Συνολικό ποσό μέτρου NP1
1 121,6
NP2
Εισφορές μετοχικού κεφαλαίου στην NPB το 2011 και το 2012
Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
9.10.2011
220
Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
3.2.2012
30
Συνολικό αρχικό κεφάλαιο
250
Πρόσθετο μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
1.8.2012
230
Πρόσθετο μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
31.12.2012
35
Συνολικό πρόσθετο κεφάλαιο
265
Συνολικό ποσό NP2
515
NP3
Ανακεφαλαιοποίηση πριν από την πώλησή της στη Eurobank
Μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
28.8.2013
395
2.3.4.1.1. Μέτρα ενίσχυσης της Τράπεζας Proton
i) Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος της Τράπεζας Proton (μέτρο Pr1)
(89)
Τον Μάιο του 2009, η Ελλάδα εισέφερε 80 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα Proton, ποσό που ισοδυναμούσε περίπου με το 4,6 % των ΠΣΣΚ εκείνη τη χρονική στιγμή. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου πραγματοποιήθηκε βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης, η οποία αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Η ανακεφαλαιοποίηση έγινε υπό μορφή προνομιούχων μετοχών.
ii) η κρατική ενίσχυση ρευστότητας που έλαβε η Τράπεζα Proton (μέτρα Pr2 και Pr3)
(90)
Η Τράπεζα Proton ωφελήθηκε επίσης από τα μέτρα ενίσχυσης βάσει των μέτρων εγγύησης και ομολογιακών δανείων του Δημοσίου που αποτελούν μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Τον Απρίλιο του 2009, η Τράπεζα Proton έλαβε τίτλους του ελληνικού Δημοσίου ύψους 78 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr2) και τον Ιούλιο του 2010 έλαβε κρατική εγγύηση για εκδοθέντα ομόλογα ονομαστικής αξίας ύψους 149,4 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr3). Τα εγγυημένα από το κράτος ομόλογα μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton την ημέρα της εξυγίανσης, αλλά ακυρώθηκαν στις 5 Ιανουαρίου 2012. Οι τίτλοι του ελληνικού Δημοσίου έληξαν τον Δεκέμβριο του 2011 και δεν ανανεώθηκαν.
2.3.4.1.2. Μέτρα ενίσχυσης της Νέας Τράπεζας Proton
i) Κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της Νέας Τράπεζας Proton με 1 121,6 εκατ. ευρώ (μέτρο NP1)
(91)
Στο πλαίσιο της εξυγίανσης της Τράπεζας Proton, οι ελληνικές αρχές διαπίστωσαν χρηματοδοτικό κενό στη Νέα Τράπεζα Proton. Σύμφωνα με απόφαση της 9ης Οκτωβρίου 2011 της Τράπεζας της Ελλάδος, βάσει του καθεστώτος εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ, καταβλήθηκε ποσό 862 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton τον Δεκέμβριο του 2011. Μετά την οριστικοποίηση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού από την Τράπεζα της Ελλάδος στις 19 Ιανουαρίου 2012 σε 1 121,6 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 9ης Απριλίου 2012 (58) το ΕΤΧΣ (59) κατέβαλε το υπόλοιπο ποσό ύψους 259,6 εκατ. ευρώ στις 14 Μαΐου 2012. Το καθεστώς εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ έκλεισε, με τον τρόπο αυτό, το χρηματοδοτικό κενό.
ii) Εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton, το 2011 και το 2012 (μέτρο NP2)
(92)
Το ΕΤΧΣ χορήγησε στη Νέα Τράπεζα Proton κρατική ενίσχυση με τη μορφή αρχικού μετοχικού κεφαλαίου (κοινές μετοχές) ύψους 250 εκατ. ευρώ, που καταβλήθηκε σε δύο δόσεις, στις 9 Οκτωβρίου 2011 και στις 3 Φεβρουαρίου 2012.
(93)
Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Νέας Τράπεζας Proton, που υποβλήθηκε στις 16 Ιουλίου 2012, το οποίο ήταν η τελευταία έκδοση του σχεδίου που είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή κατά την έκδοση της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, η Νέα Τράπεζα Proton χρειαζόταν πρόσθετο κεφάλαιο ύψους 300 εκατ. ευρώ. Το εν λόγω πρόσθετο κεφάλαιο ήταν αναγκαίο εν μέρει διότι η Νέα Τράπεζα Proton υπέστη ζημίες λόγω του προγράμματος PSI (οι ζημίες από την απομείωση για το 2011 ανήλθαν σε 146,5 εκατ. ευρώ σε σχέση με τα ΟΕΔ και οι πρόσθετες απομειώσεις ύψους 22 εκατ. ευρώ ενσωματώθηκαν στα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου του 2012). Η Νέα Τράπεζα Proton είχε επίσης ανάγκη από πρόσθετα κεφάλαια, διότι οι επιβαρύνσεις για προμήθειες από το 2011 έως το 2016 είχαν αυξηθεί σε σχέση με τα επίπεδα που είχαν προβλεφθεί κατά τη σύσταση της Νέας Τράπεζας Proton.
(94)
Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Νέας Τράπεζας Proton, που υποβλήθηκε στις 16 Ιουλίου 2012, αυτές οι προβλεπόμενες κεφαλαιακές ανάγκες θα ελάμβαναν τη μορφή αναμενόμενης εισφοράς κεφαλαίου ύψους 285 εκατ. ευρώ το 2012 και αναμενόμενης εισφοράς κεφαλαίου ύψους 15 εκατ. ευρώ το 2014. Στην πραγματικότητα, το ΕΤΧΣ τελικά εισέφερε ποσό 230 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton την 1η Αυγούστου 2012 και 35 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012.
iii) Εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώληση στη Eurobank (μέτρο NP3)
(95)
Βάσει της σύμβασης πώλησης της 15ης Ιουλίου 2013, το ΕΤΧΣ είχε ήδη δεσμευτεί να εισφέρει το ποσό των 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton (60). Το ΕΤΧΣ κατέβαλε ποσό ύψους 395 εκατ. ευρώ στις 28 Αυγούστου 2013.
2.3.4.2. Μέτρα ενίσχυσης του Νέου TT
(96)
Η T Bank, το ΤΤ και το Νέο TT έχουν ωφεληθεί από διάφορα μέτρα ενίσχυσης από το 2008. Ο πίνακας 8 παρέχει επισκόπηση αυτών των μέτρων ενίσχυσης.
Πίνακας 8
Επισκόπηση των μέτρων ενίσχυσης στην T Bank και στο TT
Δικαιούχοι
Μέτρο
Περιγραφή
Οντότητα που χορήγησε την ενίσχυση
Ημερομηνία
Ποσό κρατικής ενίσχυσης (σε εκατ. ευρώ)
Δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT (61)
T
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την T Bank στο TT (μέρος 1)
ΕΤΕΚΕ
Δεκέμβριος 2011
450
Μετά την ολοκλήρωση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού, η χρηματοδότηση του υπολοίπου του χρηματοδοτικού κενού από T Bank στο TT (μέρος 2)
ΕΤΧΣ
14.2.2013
227
Συνολικό ποσό Τ
677
TT
TT
Εισφορά κεφαλαίου
Κεφάλαιο στο πλαίσιο του μέτρου της ανακεφαλαιοποίησης: Προνομιούχες μετοχές του ελληνικού Δημοσίου
Κράτος
Μάιος 2009
224,96
Το Νέο TT (μεταβατική τράπεζα)
NTT 1
Χρηματοδοτικό κενό από το TT στο NTT
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από το TT στο Νέο TT (μέρος 1)
ΕΤΧΣ
29.1.2013
2 730,8
Μετά την ολοκλήρωση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού, η χρηματοδότηση του υπολοίπου του χρηματοδοτικού κενού από το ΤΤ στο Νέο TT (μέρος 2)
ΕΤΧΣ
14.6.2013
1 001,7
Συνολικό ποσό NTT1
3 732,6
NTT 2
Αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου
Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο του Νέου TT
ΕΤΧΣ
29.1.2013
500
2.3.4.2.1. Μέτρο ενίσχυσης της T Bank
Παρέμβαση του καθεστώτος εξυγίανσης του ΤΕΚΕ υπέρ της T Bank ύψους 677 εκατ. ευρώ (μέτρο T)
(97)
Το καθεστώς εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ χρηματοδότησε το χρηματοδοτικό κενό που προέκυψε από τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων από την T Bank στο TT, το οποίο αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ της εύλογης αξίας των στοιχείων του ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν από την T Bank στο TT και της εύλογης αξίας των μεταβιβασθέντων στοιχείων παθητικού. Σύμφωνα με την απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 17ης Δεκεμβρίου 2011, το καθεστώς εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ κατέβαλε το ποσό των 450 εκατ. ευρώ (62), που αντιστοιχούσε περίπου στα δύο τρίτα του εκτιμώμενου χρηματοδοτικού κενού. Μετά την οριστικοποίηση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού από την Τράπεζα της Ελλάδος σε περίπου 677 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 9ης Απριλίου 2012 (63), στις 14 Φεβρουαρίου 2013 το ΕΤΧΣ (64) κατέβαλε το υπόλοιπο ποσό ύψους 227 εκατ. ευρώ (65) στο Νέο ΤΤ.
2.3.4.2.2. Μέτρο ενίσχυσης στο TT
Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος που έλαβε το TT (μέτρο TT)
(98)
Τον Μάιο του 2009 το TT έλαβε εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε περίπου 2,9 % των ΠΣΣΚ εκείνη τη χρονική στιγμή, από το ελληνικό Δημόσιο. Το TT έλαβε την εισφορά κεφαλαίου στο πλαίσιο του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης, η οποία αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Η εισφορά κεφαλαίου καταβλήθηκε υπό μορφή προνομιούχων μετοχών.
2.3.4.2.3. Μέτρα ενίσχυσης στο Νέο TT
i) Κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού του νέου TT ύψους 3 732,6 εκατ. ευρώ (μέτρο 1)
(99)
Το ΕΤΧΣ χρηματοδότησε το χρηματοδοτικό κενό του Νέου TT, που αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ της αξίας των στοιχείων ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν από το TT στο Νέο TT και της ονομαστικής αξίας των μεταβιβασθέντων στοιχείων παθητικού. Σύμφωνα με την απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 18ης Ιανουαρίου 2013, το ΕΤΕΚΕ κατέβαλε στις 29 Ιανουαρίου 2013 το ποσό των 2 730,8 εκατ. ευρώ (66), που αντιστοιχούσε περίπου στα δύο τρίτα του εκτιμώμενου χρηματοδοτικού κενού. Μετά την οριστικοποίηση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού από την Τράπεζα της Ελλάδος σε 3 732,6 εκατ. ευρώ (67), σύμφωνα με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 21ης Μαΐου 2013, το ΕΤΧΣ κατέβαλε στο Νέο ΤΤ το υπόλοιπο ποσό ύψους 1 001,7 εκατ. ευρώ στις 14 Ιουνίου 2013.
ii) Εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στο Νέο TT (μέτρο NTT2)
(100)
Το ΕΤΧΣ ήταν ο μόνος μέτοχος του Νέου TT και χορήγησε σε αυτό κρατική ενίσχυση με τη μορφή αρχικού μετοχικού κεφαλαίου (κοινές μετοχές) ύψους 500 εκατ. ευρώ.
2.4. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ
(101)
Στις 16 Απριλίου 2014, η Ελλάδα υπέβαλε το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας, το οποίο εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Τράπεζα, ως ενοποιημένη οντότητα που προκύψει από την εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton και του Νέου TT, προτίθεται να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της.
2.4.1. Εγχώριες δραστηριότητες
(102)
Μέσω του σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα θα εστιαστεί στις βασικές τραπεζικές δραστηριότητες της στην Ελλάδα. Ενώ οι διεθνείς δραστηριότητες αντιπροσώπευαν περίπου το 26 % των δανείων το 2010 (68), το ποσοστό αυτό είχε ήδη μειωθεί σε 20 % στο τέλος του 2012 και θα μειωθεί περαιτέρω σε […] % μέχρι το τέλος του 2018 (69).
(103)
Η βασική προτεραιότητα της Τράπεζας είναι η αποκατάσταση της αποδοτικότητας και της βιωσιμότητας των τραπεζικών δραστηριοτήτων της στην Ελλάδα έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (31 Δεκεμβρίου 2018). Για τον σκοπό αυτό, το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει δέσμη μέτρων που αποσκοπούν στη βελτίωση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας της Τράπεζας και καθαρό περιθώριο επιτοκίου, καθώς και μέτρα για την ενίσχυση της κεφαλαιακής θέσης και της δομής του ισολογισμού.
(104)
Όσον αφορά την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, η Τράπεζα είχε ήδη ξεκινήσει ένα ευρύ πρόγραμμα εξορθολογισμού πολύ πριν από την απόκτηση του Νέου TT και της Νέας Τράπεζας Proton. Από το 2010, η Τράπεζα έχει μειώσει τη φυσική παρουσία της στην Ελλάδα. Σε αυτοτελή βάση (εκτός από τις εξαγορές του Νέου TT και της Νέας Τράπεζας Proton), μείωσε τα υποκαταστήματά της από 564 τον Ιούνιο του 2008 σε […] το 2014 και μείωσε επίσης το προσωπικό της στην Ελλάδα (από 10 142 άτομα το 2008 σε 9 037 το 2012) (70).
(105)
Μέχρι τη λήξη του σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα προτίθεται να μειώσει περαιτέρω τον αριθμό των υποκαταστημάτων, από το 645 στις 31 Δεκεμβρίου 2012 σε […] στις 31 Δεκεμβρίου 2018 σε προσωρινή βάση, και τον αριθμό των απασχολουμένων, από το 12 430 σε […] σε προσωρινή βάση, δηλαδή λαμβάνοντας υπόψη το Νέο TT και τη Νέα Τράπεζα Proton (71).
(106)
Η αύξηση της αποδοτικότητας των υποκαταστημάτων και του προσωπικού θα συμβάλει στη μείωση του συνολικού κόστους των συνδυασμένων τραπεζικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα κατά […] %, από 913 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση το 2013 (72) σε […] εκατ. ευρώ το 2018 (73). Ως εκ τούτου, ο αναμενόμενος δείκτης κόστους προς κέρδη των τραπεζικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα θα υποχωρήσει κάτω του […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, σε σχέση με το 60 % το 2012.
(107)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιγράφει επίσης τον τρόπο με τον οποίο η Τράπεζα θα βελτιώσει το κόστος χρηματοδότησης, στοιχείο καθοριστικό για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Η Τράπεζα εκτιμά ότι θα είναι σε θέση να πληρώνει χαμηλότερα επιτόκια καταθέσεων βασιζόμενη στο σταθερότερο περιβάλλον, και ιδίως στην προβλεπόμενη σταθεροποίηση και ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, η οποία αναμένεται να αποκατασταθεί από το 2014 και μετά. Οι αποκλίσεις μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων (μέσος όρος των επιτοκίων των προθεσμιακών καταθέσεων, των καταθέσεων όψεως και των καταθέσεων ταμιευτηρίου) αναμένεται να μειωθούν στην Ελλάδα από τις 223 μονάδες βάσης το 2012 σε […] μονάδες βάσης το 2018 (74). Αυτή η μείωση των διαφορών θα επιτευχθεί κυρίως με την καταβολή πολύ χαμηλότερων επιτοκίων για τις προθεσμιακές καταθέσεις. Ομοίως, η εξάρτηση της Τράπεζας από την επείγουσα παροχή ρευστότητας και γενικότερα τη χρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα θα μειωθεί από το 42,9 % των συνολικών στοιχείων ενεργητικού στο επίπεδο του ομίλου το 2012 σε […] % το 2018 (75).
(108)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει επίσης ενίσχυση του ισολογισμού της Τράπεζας. Ο καθαρός δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις στην Ελλάδα θα μειωθεί σε […] % το 2018 (έναντι 160 % το 2012 και 115 % το 2013) (76), ενώ θα βελτιωθεί η κεφαλαιακή επάρκεια με δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 […] % σε επίπεδο ομίλου το 2018 (77) (αντί αρνητικών ιδίων κεφαλαίων πριν από την πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση).
(109)
Μια άλλη στρατηγική προτεραιότητα της Τράπεζας είναι η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Εκτός από τις ενισχυμένες πιστωτικές διαδικασίες όσον αφορά τόσο τις διαδικασίες δανειοδότησης όσο και την αναδιάρθρωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, το σχέδιο αναδιάρθρωσης επικεντρώνεται στον χειρισμό των επισφαλών ανοιγμάτων με τη δημιουργία μιας νέας μονάδας αποκατάστασης. Η μονάδα θα ασχολείται ειδικά με την αναδιάρθρωση των επισφαλών ανοιγμάτων. Θα ωφεληθεί από την πείρα 30 έως 50 στελεχών διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων (78). Το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα ανέλθει σε […] % σε επίπεδο ομίλου το 2015 ([…] % το 2015 για την ελληνική εγχώρια αγορά (79)), και στη συνέχεια θα αρχίσει να μειώνεται, με αναμενόμενο ποσοστό […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (80) (30 % στην Ελλάδα πριν από τη διαγραφή χρεών). Τα επισφαλή δάνεια της Τράπεζας στην Ελλάδα θα μειωθούν από 1 652 εκατ. ευρώ το 2013 σε […] εκατ. ευρώ το 2018 (81), χάρη στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.
(110)
Η βελτίωση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας, η μείωση του καθαρού περιθωρίου επιτοκίου και η μείωση του κόστους του κινδύνου θα επιτρέψουν την κερδοφορία της Τράπεζας στην Ελλάδα από το 2015 και μετά. Η Τράπεζα αναμένει ότι, σε ενοποιημένη βάση, οι ζημίες θα ανέλθουν σε […] εκατ. ευρώ το 2014 και σε […] εκατ. ευρώ το 2015, ενώ τα κέρδη της θα ανέλθουν σε […] εκατ. ευρώ, […] εκατ. ευρώ και σε […] εκατ. ευρώ το 2016, το 2017 και το 2018 αντίστοιχα (82). Η ενοποιημένη απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα ανέλθει σε […] % το 2018 (83). Το εν λόγω επίπεδο αποδοτικότητας θα βασίζεται κυρίως στην ελληνική αγορά (με απόδοση ιδίων κεφαλαίων […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης), ενώ το […] και […] θα παρουσιάσει χαμηλότερα επίπεδα αποδοτικότητας (σε […] % και […] % αντίστοιχα).
2.4.2. Διεθνείς τραπεζικές δραστηριότητες
(111)
Η Τράπεζα έχει ήδη ξεκινήσει την απομόχλευση και αναδιάρθρωση του διεθνούς δικτύου της. Έχει ήδη πωλήσει θυγατρικές στην Τουρκία (Eurobank Tefken) και την Πολωνία (EFG Poland). Το εμπορικό έλλειμμα, ήτοι η διαφορά μεταξύ του εναπομένοντος ποσού των καταθέσεων και του οφειλόμενου ποσού των δανείων για μια συγκεκριμένη θυγατρική, του εναπομένοντος διεθνούς δικτύου μειώθηκε από 1,7 δισεκατ. ευρώ το 2010 σε 0,8 δισεκατ. ευρώ, ενώ οι λειτουργικές δαπάνες μειώθηκαν κατά 9 % μεταξύ του 2010 και του 2012 (84).
(112)
Η Τράπεζα θα συνεχίσει την αναδιάρθρωση και απομόχλευση του διεθνούς δικτύου της. Ειδικότερα, η Τράπεζα έχει δεσμευτεί να μειώσει το μέγεθος του χαρτοφυλακίου των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της σε 8,77 δισεκατ. ευρώ έως τις 30 Ιουνίου 2017. Η Τράπεζα έχει επίσης δεσμευθεί για την περαιτέρω μείωση αυτού του χαρτοφυλακίου σε 3,5 δισεκατ. ευρώ, σε περίπτωση που απαιτηθεί εισφορά του ΕΤΧΣ για ποσό άνω του ενός δισεκατ. ευρώ στην επικείμενη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου.
(113)
Μία από τις επιλογές που εξέτασε η Τράπεζα στο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η εκποίηση των δραστηριοτήτων της σε […] (85).
(114)
Οι εν λόγω εκποιήσεις αντιπροσωπεύουν το […] % των αλλοδαπών περιουσιακών στοιχείων της Τράπεζας στις 31 Δεκεμβρίου 2012. Ως εκ τούτου, τα στοιχεία ενεργητικού της στην αλλοδαπή θα ανέρχονταν σε […] δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2018, με ένα διεθνές δίκτυο επικεντρωμένο σε […] και […].
(115)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης παρουσιάζει την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης των αλλοδαπών θυγατρικών εταιρειών από την ελληνική μητρική εταιρεία όσον αφορά τις ανάγκες χρηματοδότησής τους και τη συνέχιση της διασφάλισης της κεφαλαιακής θέσης της Τράπεζας.
(116)
Για τον σκοπό αυτό, η Τράπεζα σχεδιάζει να εφαρμόσει σημαντικό πρόγραμμα μείωσης του κόστους στο διεθνές δίκτυο, […]. Ενδεικτικά, το […] θα κλείσουν […] υποκαταστήματα, ενώ ο αριθμός των εργαζομένων θα μειωθεί κατά […] άτομα από τις 31 Δεκεμβρίου 2012 έως την πώληση της θυγατρικής το […] (86).
(117)
Η Τράπεζα θα μειώσει τη συνολική χρηματοδότηση στις αλλοδαπές θυγατρικές από 2 δισεκατ. ευρώ το 2012 σε […] το 2018 (87), ενώ η απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα ανέλθει σε […] % και […] % το […] και […] αντίστοιχα.
2.4.3. Μη τραπεζικές δραστηριότητες: πώληση των δραστηριοτήτων ασφαλειών και διαχείρισης ακίνητης περιουσίας
(118)
Η Τράπεζα έχει μειώσει τη συμμετοχή της στη θυγατρική της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας Eurobank Properties κάτω του 35 % μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου, γεγονός που θα έχει θετική επίπτωση στον δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 της Τράπεζας (88). Η Τράπεζα θα εκποιήσει εξ ολοκλήρου την εν λόγω θυγατρική έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018.
(119)
Η Τράπεζα σχεδιάζει επίσης να πωλήσει τις ασφαλιστικές θυγατρικές της έως […].
2.4.4. Άντληση ιδιωτικών κεφαλαίων και εισφορές από τους υφιστάμενους μετόχους και πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης
(120)
Η Τράπεζα κατόρθωσε να συγκεντρώσει κεφάλαια από την αγορά και, ως εκ τούτου, μείωσε την κρατική ενίσχυση την οποία είχε ανάγκη η Τράπεζα.
(121)
Οι μέτοχοί της υπέστησαν σοβαρή ζημία από την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, εφόσον το ΕΤΧΣ απέκτησε το 98,56 % των μετοχών της Τράπεζας, με αποτέλεσμα τη μείωση του ποσοστού συμμετοχής των παλαιών μετόχων μόλις στο 1,44 %. Ως εκ τούτου, το ΕΤΧΣ απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της Τράπεζας τον Ιούνιο του 2013. Δεν έχει καταβληθεί κανένα μέρισμα σε μετρητά από το 2008.
(122)
Τον Φεβρουάριο του 2012, η Τράπεζα προσφέρθηκε να επαναγοράσει υβριδικά μέσα από ιδιώτες επενδυτές σε τιμή μεταξύ του 40 % και του 50 % της ονομαστικής αξίας τους. Η τιμή αυτής της επαναγοράς καθορίστηκε με βάση την αγοραία αξία των εν λόγω μέσων και περιελάμβανε ανώτατη αμοιβή δέκα εκατοστιαίων μονάδων, η οποία προστέθηκε με σκοπό την παροχή κινήτρων για τη συμμετοχή των επενδυτών στην επαναγορά. Η προσφορά αυτή έγινε αποδεκτή σχεδόν για το 50 % της συνολικής ονομαστικής αξίας των μέσων, συνυπολογιζόμενου του κόστους της πράξης, αποφέροντας στην Τράπεζα κέρδη 248 εκατ. ευρώ (89).
(123)
Τον Μάιο του 2013, η Τράπεζα εξήγγειλε και νέα πράξη διαχείρισης παθητικού. Η Τράπεζα πρόσφερε στους ομολογιούχους τη δυνατότητα να μετατρέψουν τους τίτλους τους κατώτερης κατηγορίας 1 και κατώτερης κατηγορίας 2, με εναπομείναν ποσό ύψους 662 εκατ. ευρώ, σε κοινές μετοχές, στο άρτιο. Η τιμή μετατροπής είχε καθοριστεί κατά τρόπον ώστε να αντιστοιχεί στην τιμή εγγραφής την οποία κατέβαλε το ΕΤΧΣ στην ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (90). Το ποσοστό αποδοχής ήταν 48 %. Δεδομένου ότι οι κάτοχοι ομολόγων κατώτερης κατηγορίας 1 και κατώτερης κατηγορίας 2 μετέτρεψαν τις μετοχές τους σε κατώτερα μέσα μειωμένης εξασφάλισης χωρίς την καταβολή μετρητών, τα αντληθέντα κεφάλαια ανήλθαν σε 317 εκατ. ευρώ.
(124)
Οι δύο επαναγορές ιδίων μετοχών είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της αξίας του συνόλου των χρεογράφων και υβριδικών μέσων μειωμένης εξασφάλισης από 1 045 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2011 σε 283 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (91).
2.5. ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΕΣΜΕΥΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
(125)
Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα και οι θυγατρικές της θα εφαρμόσουν το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 16 Απριλίου 2014 και ανέλαβε πρόσθετες δεσμεύσεις ως προς την εφαρμογή του προγράμματος αναδιάρθρωσης («οι δεσμεύσεις»). Οι δεσμεύσεις, που απαριθμούνται στο παράρτημα, συνοψίζονται στο παρόν τμήμα.
(126)
Πρώτον, η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα θα αναδιαρθρώσει τις ελληνικές εμπορικές της δραστηριότητες ορίζοντας ανώτατο αριθμό υποκαταστημάτων και εργαζομένων καθώς και ανώτατο ποσό των συνολικών δαπανών. Οι δεσμεύσεις αυτές πρέπει να εκπληρωθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 (92).
(127)
Η Ελλάδα έχει αναλάβει επίσης δέσμευση ότι η Τράπεζα θα περιορίσει το κόστος των καταθέσεων που εισπράττονται στην Ελλάδα και θα τηρήσει ανώτατο δείκτη καθαρών δανείων προς καταθέσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 (93).
(128)
Όσον αφορά τις αλλοδαπές θυγατρικές της Τράπεζας, η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα δεν θα παράσχει πρόσθετη κεφαλαιακή στήριξη εάν δεν πληρούνται προκαθορισμένοι όροι. Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ακόμη ότι η Τράπεζα θα συμβάλει σε σημαντικό βαθμό στην απομόχλευση των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της έως τις 30 Ιουνίου 2018 (94).
(129)
Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα θα εκποιήσει τις ασφαλιστικές της δραστηριότητες, τη θυγατρική της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και ορισμένους τίτλους και θα μειώσει το μέγεθος του χαρτοφυλακίου ιδιωτικών επενδύσεων. Επιπλέον, η Τράπεζα δεν θα αγοράζει τίτλους μη επενδυτικής κατηγορίας, με περιορισμένες εξαιρέσεις (95).
(130)
Η Ελλάδα ανέλαβε ορισμένες δεσμεύσεις σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση της Τράπεζας. Δεσμεύτηκε να περιορίσει τις αποδοχές των εργαζομένων και των διευθυντικών στελεχών της Τράπεζας, ώστε να συμμορφωθεί με την ελληνική νομοθεσία για την εταιρική διακυβέρνηση και να δημιουργήσει μια αποτελεσματική και κατάλληλη οργανωτική δομή (96).
(131)
Η Ελλάδα έχει αναλάβει επίσης δέσμευση ότι η Τράπεζα θα ενισχύσει την πιστωτική πολιτική της, ώστε να αποτρέψει κάθε διάκριση σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας δανειοδότησης και να διασφαλίσει ότι οι αποφάσεις για τη χορήγηση και την αναδιάρθρωση δανείων αποσκοπούν στη μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας της Τράπεζας. Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα θα βελτιώσει την παρακολούθηση του πιστωτικού κινδύνου καθώς και την αναδιάρθρωση δανείων (97).
(132)
Ορισμένες δεσμεύσεις αφορούν τις πράξεις της Τράπεζας με συνδεδεμένους δανειολήπτες. Σκοπός των εν λόγω δεσμεύσεων είναι να διασφαλιστεί ότι η Τράπεζα δεν παρεκκλίνει από τις συνετές τραπεζικές πρακτικές κατά τη χορήγηση ή την αναδιάρθρωση δανείων στους υπαλλήλους, τα διοικητικά στελέχη και τους μετόχους της, καθώς και σε δημόσιους φορείς, πολιτικά κόμματα και τις εταιρείες μέσων μαζικής ενημέρωσης (98).
(133)
Τέλος, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να επιβάλει περαιτέρω περιορισμούς για την Τράπεζα, όπως η απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων και μερισμάτων, η απαγόρευση εξαγοράς επιχειρήσεων και η απαγόρευση της διαφήμισης (99).
(134)
Οι εν λόγω αναλήψεις υποχρεώσεων θα παρακολουθούνται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018 από τον εντολοδόχο παρακολούθησης.
(135)
Χωριστά, στο πλαίσιο της τρέχουσας αύξησης κεφαλαίου της Τράπεζας, εφόσον το ΕΤΧΣ στηρίζει την αύξηση κεφαλαίου, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να εφαρμόσει τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 6α του νόμου του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε στις 30 Μαρτίου 2014. Η διάταξη αυτή αποσκοπεί στην κατανομή του εναπομένοντος ποσού του κεφαλαιακού ελλείμματος ενός πιστωτικού ιδρύματος στους κατόχους των κεφαλαιακών μέσων του και άλλων υποχρεώσεων μειωμένης διασφάλισης, εφόσον είναι αναγκαίο, πριν από κάθε εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ.
3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ
3.1. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
(136)
Στις 27 Ιουλίου 2012 η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για να διαπιστώσει αν πληρούνται οι όροι της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008 (100) σχετικά με την καταλληλότητα, την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης από το ΕΤΧΣ υπέρ της Τράπεζας (μέτρο Β1).
(137)
Όσον αφορά την καταλληλότητα του μέτρου, εφόσον η ενίσχυση χορηγήθηκε μετά από προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση και ενίσχυση ρευστότητας και λόγω της παρατεταμένης περιόδου διάσωσης, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το αν η Τράπεζα είχε λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να αποφευχθεί η ανάγκη ενίσχυσης στο μέλλον (101). Επιπλέον, δεν ήταν σαφές για την Επιτροπή ποιος θα είχε τον έλεγχο της Τράπεζας μετά την αντικατάσταση της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης από μόνιμη ανακεφαλαιοποίηση (102) εφόσον η Τράπεζα θα μπορούσε να τεθεί υπό τον έλεγχο είτε του κράτους είτε μειοψηφικών ιδιωτών ιδιοκτητών. Η Επιτροπή επισήμανε ότι επιθυμούσε να εξασφαλίσει ότι η ποιότητα της διαχείρισης της Τράπεζας, και ιδίως η διαδικασία δανειοδότησης, δεν θα υποβαθμιζόταν σε καμία περίπτωση.
(138)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, στην αιτιολογική σκέψη 66 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή αμφέβαλε για το αν είχαν ληφθεί όλα τα δυνατά μέτρα για να αποτραπεί η ανάγκη νέας ενίσχυσης της Τράπεζας στο μέλλον. Επιπλέον, δεδομένου ότι η διάρκεια της περιόδου προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης ήταν αβέβαιη, η Επιτροπή δεν μπορούσε να κρίνει αν ήταν επαρκής και σύμφωνη με τις αρχές περί αντιστάθμισης και επιμερισμού των βαρών βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. Εξάλλου, καθώς οι όροι μετατροπής της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης σε οριστική ανακεφαλαιοποίηση δεν ήταν γνωστοί όταν εκδόθηκε η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή δεν μπορούσε να τους αξιολογήσει.
(139)
Όσον αφορά την αναλογικότητα του μέτρου, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο οι διασφαλίσεις (απαγόρευση της διαφήμισης, απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων και μερισμάτων, απαγόρευση δικαιώματος προαίρεσης και επαναγοράς, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 71 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank) ήταν επαρκείς σε σχέση με την πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση. Επιπλέον, στην αιτιολογική σκέψη 72 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή ανέφερε ότι η έλλειψη κανόνων που να εμποδίζουν το ΕΤΧΣ να συντονίζει και τις τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες (δηλαδή την Τράπεζα, την Alpha Bank, την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και την Τράπεζα Πειραιώς) και η έλλειψη επαρκών διασφαλίσεων που θα αποτρέπουν την ανταλλαγή εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών μεταξύ τους θα μπορούσαν να προκαλέσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή, συνεπώς, πρότεινε τον διορισμό εντολοδόχου παρακολούθησης με φυσική παρουσία στην Τράπεζα.
3.2. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΤΡΑΠΕΖΑ PROTON
(140)
Στις 26 Ιουλίου 2012, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για να διαπιστώσει κατά πόσον η παρέμβαση του καθεστώτος εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ με ποσό 1 122 εκατ. ευρώ (μέτρο NP1), καθώς και η εισφορά κεφαλαίου ύψους 250 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ και οι εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ (μέτρο NP2) υπέρ της Νέας Τράπεζας Proton ήταν σύμφωνες με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας και τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης (103) και της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης (104) (αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, επιμερισμός των επιβαρύνσεων και περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο, και περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού).
(141)
Σχετικά με την καταλληλότητα των μέτρων, η Επιτροπή ανέφερε ότι τα εν λόγω μέτρα ήταν τα κατάλληλα ως ενίσχυση διάσωσης.
(142)
Σχετικά με την αναγκαιότητα των μέτρων, η Επιτροπή παρατήρησε ότι η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ ήταν αναγκαία τόσο ως προς το ύψος όσο και τη μορφή της, ενώ οι εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ ήταν αναγκαίες μόνο ως προς τη μορφή τους. Ωστόσο, όσον αφορά το ποσό των εισφορών κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ, στην αιτιολογική σκέψη 59 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η Νέα Τράπεζα Proton θα ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της σε αυτόνομη βάση και κατά πόσον ένα αυτοτελές σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν η φθηνότερη διαθέσιμη επιλογή. Επιπλέον, στις αιτιολογικές σκέψεις 60 και 61 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή ανέφερε ότι η αδυναμία της Νέας Τράπεζας Proton να καταβάλει την αναγκαία αμοιβή για την ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ δημιουργούσε αμφιβολίες για το αν ήταν κατά βάση υγιής τράπεζα και, ως εκ τούτου, ενεργοποίησε την ανάγκη για διεξοδική αναδιάρθρωση.
(143)
Όσον αφορά την αναλογικότητα των μέτρων, η Επιτροπή έκρινε ότι ήταν αναλογικά ως ενίσχυση διάσωσης.
(144)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton, στην αιτιολογική σκέψη 65 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον η Τράπεζα θα μπορούσε να καταστεί βιώσιμη σε αυτόνομη βάση.
(145)
Η Επιτροπή αμφισβητούσε ότι η προταθείσα αναδιάρθρωση ήταν επαρκής σε σύγκριση με το βάθος της απαιτούμενης αναδιάρθρωσης, δεδομένης της έλλειψης επαρκούς αμοιβής.
3.3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ TT
(146)
Στις 6 Μαΐου 2013, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας προκειμένου να διαπιστώσει αν η χρηματοδότηση ύψους 4,1 δισεκατ. ευρώ του χρηματοδοτικού κενού για τις δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από το TT στο Νέο TT (μέτρο ΝΤΤ1), η εισφορά κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στο Νέο TT (μέτρο ΝΤΤ2), η εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ με τη μορφή προνομιούχων μετοχών στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών στο Νέο ΤΤ (μέτρο TT) και η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ με το ποσό των 0,68 δισεκατ. ευρώ υπέρ των στοιχείων ενεργητικού της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT (μέτρο Τ) ήταν σύμφωνα με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας και τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης και της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης (αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, επιμερισμός επιβαρύνσεων, περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο και περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού).
(147)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι και τα δύο μέτρα ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2 ήταν κατάλληλα και αναγκαία με τη μορφή ενισχύσεων διάσωσης. Όσον αφορά την αναγκαιότητα του μέτρου NTT2 ως προς το ποσό του, η Επιτροπή, έχοντας αμφιβολίες ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του Νέου TT σε αυτόνομη βάση, θεώρησε ότι η αναδιάρθρωση σε μεμονωμένη βάση ενδέχεται να μην είναι η μόνη και η φθηνότερη διαθέσιμη επιλογή (105). Όσον αφορά την αμοιβή των δύο μέτρων, η Επιτροπή επισήμανε ότι η κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού ήταν μη επιστρεπτέα δαπάνη χωρίς συμψηφισμό με τα μελλοντικά έσοδα που δημιούργησε την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση (106).
(148)
Σχετικά με την αναλογικότητα των δύο μέτρων, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα ΝΤΤ2 και ΝΤΤ1 ήταν αναλογικά ως ενίσχυση διάσωσης σε βραχυπρόθεσμη βάση, αλλά στην αιτιολογική σκέψη 79 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT ζήτησε την ταχεία λήψη μέτρων για που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις.
(149)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου Τ, η Επιτροπή το είχε ήδη εγκρίνει προσωρινά ως ενίσχυση διάσωσης στις 16 Μαΐου 2012, στην απόφασή της σχετικά με την εξυγίανση της T Bank («απόφαση για την T Bank») (107) αλλά δεν μπορούσε να παράσχει οριστική έγκριση της ενίσχυσης για τις δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT. Η Επιτροπή παρέτεινε στην απόφαση για κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT (108) την έγκριση του μέτρου ως ενίσχυσης διάσωσης έως την ημερομηνία που θα ελάμβανε την τελική απόφαση για μια επικαιροποιημένη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης για το ΤΤ.
(150)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο αυτών των μέτρων με την ανακοίνωση για τα μέτρα αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Νέου TT σε αυτόνομη βάση. Οι επιφυλάξεις της βασίζονταν στον περιορισμένο αριθμό των προταθέντων μέτρων που θα έπρεπε να λάβει το Νέο TT για δημιουργία κερδών στο μέλλον, στην αβεβαιότητα του καθεστώτος εθελοντικής συνταξιοδότησης όσον αφορά τη χρονική στιγμή και το ποσοστό αποδοχής από τους εργαζομένους, την απουσία πρόσθετων μέτρων για τη μείωση των εξόδων προσωπικού, την έλλειψη μέτρων για τον εξορθολογισμό του δικτύου υποκαταστημάτων μετά την εξαγορά της T Bank και τη συνακόλουθη αδυναμία αξιοποίησης πιθανών συνεργειών (109).
(151)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 90 και 91 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο η φιλόδοξη μείωση των περιθωρίων των επιτοκίων για τις υφιστάμενες καταθέσεις και η αύξηση των δανειακών περιθωρίων για χορήγηση νέων δανείων θα μπορούσε να υλοποιηθεί χωρίς την απώλεια σημαντικού αριθμό πελατών του Νέου TT και χωρίς τη χορήγηση δανείων υψηλού κινδύνου. Επιπλέον η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο το Νέο TT θα διπλασιάσει το εταιρικό χαρτοφυλάκιο δανείων, όπως έχει προγραμματιστεί, και κατά πόσον, με δεδομένη την έλλειψη εμπειρογνωσίας, θα μπορούσε να επιτύχει τον προβλεφθέντα ισχυρό ρυθμό αύξησης των καθαρών εσόδων από τόκους.
(152)
Ως εκ τούτου, στην αιτιολογική σκέψη 95 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή εξέφρασε την άποψη ότι η ενσωμάτωση του ΤΤ σε μια μεγαλύτερη βιώσιμη χρηματοπιστωτική εταιρεία θα μπορούσε να αυξήσει τις προοπτικές βιωσιμότητας του Νέου ΤΤ, καθώς θα επέτρεπε τον εξορθολογισμό των δαπανών, τον επαναπροσδιορισμό των καταθέσεων και των νέων δανείων και την προσφορά ευρύτερου φάσματος προϊόντων.
(153)
Εφόσον η Τράπεζα ενσωμάτωσε τις οικονομικές δραστηριότητες που προηγουμένως ασκούσε το TT, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων της T Bank, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα Τ και TT παρείχαν μακροπρόθεσμη λύση για τη βιωσιμότητα του Νέου TT και κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
(154)
Αναφορικά με τον καταμερισμό του κόστους, η Επιτροπή θεώρησε ότι η αναδιάρθρωση σε αυτοτελή βάση διογκώνει το κόστος αναδιάρθρωσης και, ως εκ τούτου, είχε αμφιβολίες κατά πόσο η κρατική ενίσχυση περιοριζόταν στο ελάχιστο. Επιπλέον, η Επιτροπή επισήμανε ότι, μολονότι είχε επιτευχθεί επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων στους ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης, που ήταν μάλλον ο μέγιστος εφικτός, η απουσία αμοιβής προκάλεσε την ανάγκη για διεξοδική αναδιάρθρωση, τόσο από την άποψη των μέτρων βιωσιμότητάς της μέτρα και όσον αφορά τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή παρατήρησε επίσης ότι το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος των ζημιών οφειλόταν στη διαγραφή χρεών υπέρ του Δημοσίου δικαιολογούσε χαμηλότερη αμοιβή (110).
(155)
Όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η Επιτροπή επισήμανε ότι το τεράστιο ποσό της ενίσχυσης που έλαβε το ΤΤ και οι μεταβιβασθείσες δραστηριότητες της T Bank και η έλλειψη αμοιβής καθιστούσαν αναγκαία τη ριζική αναδιάρθρωση και τη μείωση της παρουσίας του Νέου TT στην αγορά. Επιπλέον, ενώ οι ζημίες προήλθαν κυρίως από την κατοχή ΟΕΔ, η Επιτροπή επισήμανε ότι το ΤΤ κατείχε περισσότερα ΟΕΔ από άλλες ελληνικές τράπεζες αναλογικά με το μέγεθός του, γεγονός που θεωρήθηκε ότι συνιστούσε ανάρμοστη ανάληψη κινδύνου (111). Τέλος, επισήμανε ότι, μολονότι το Νέο TT παρέμεινε στην αγορά σχεδόν όπως ήταν το ΤΤ στο παρελθόν, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα ήταν περιορισμένες λόγω του σχετικά μικρού μεγέθους του και της απουσίας δραστηριοτήτων στην αλλοδαπή. Ωστόσο, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον είχαν ληφθεί επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και θεωρούσε ότι ήταν ενδεχομένως αναγκαία μια απαγόρευση της ηγετικής θέσης στον καθορισμό των τιμών και η λήψη άλλων μέτρων συμπεριφοράς (112).
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ
(156)
Στις 3 Ιανουαρίου 2013 η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις που υπέβαλε μια ελληνική τράπεζα σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank. Η εν λόγω ελληνική τράπεζα παρατήρησε ότι η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών από το ΕΤΧΣ αποτελεί, καταρχήν, ένα ευπρόσδεκτο βήμα προς ένα υγιέστερο και πιο βιώσιμο τραπεζικό σύστημα και δεν διατύπωσε καμία αντίρρηση για την ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank.
(157)
Ωστόσο, εκφράζοντας ταυτόχρονα τη συνολική στήριξη για την αρχή της ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών από το ΕΤΧΣ, η ελληνική τράπεζα εξήγησε ότι, για να μειωθούν στο ελάχιστο οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να αποφεύγονται οι διακρίσεις, ανέμενε ότι η ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ θα είναι ανοικτή σε όλες τις τράπεζες που λειτουργούν στην Ελλάδα υπό παρόμοιες όρους.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
5.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
(158)
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2012, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις τις οποίες διατύπωσαν η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ σχετικά με την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για την Eurobank.
5.1.1. Παρατηρήσεις που διατύπωσε η Τράπεζα της Ελλάδος
(159)
Όσον αφορά την καταλληλότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι το κεφάλαιο των 18 δισεκατ. ευρώ με τα οποίο το ΕΤΧΣ ανακεφαλαιοποίησε τις τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες τον Μάιο του 2012 ήταν μικρότερο από το τελικό ποσό που ήταν αναγκαίο για να αποκτήσουν οι εν λόγω τράπεζες σταδιακά και να διατηρήσουν δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 που ορίστηκε στο 10 % για τον Ιούνιο του 2012 και δείκτη 7 % βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 βάσει τριετούς δυσμενούς σεναρίου ακραίων καταστάσεων. Επισήμανε επίσης ότι η πρώτη ενδιάμεση ανακεφαλαιοποίηση ήταν προσωρινή, δεδομένου ότι η διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης θα ολοκληρωνόταν με αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου από τις εν λόγω τέσσερις τράπεζες.
(160)
Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ακόμη ότι η ανακεφαλαιοποίηση των μεγαλύτερων ελληνικών τραπεζών αποτελεί μέρος της πιο μακροπρόθεσμης αναδιάρθρωσης του ελληνικού τραπεζικού τομέα. Επισήμανε ότι, όταν μια τράπεζα παραμένει στην κατοχή ιδιωτών, η διαχείριση κατά πάσα πιθανότητα παραμένει η ίδια, ενώ αν μια τράπεζα περιέλθει στην ιδιοκτησία του κράτους (δηλαδή στην κυριότητα του ΕΤΧΣ), το ΕΤΧΣ μπορεί να διορίσει νέα διοίκηση η οποία, σε κάθε περίπτωση, θα αξιολογείται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Η Τράπεζα της Ελλάδας ανέφερε ότι αξιολογεί το πλαίσιο της εταιρικής διακυβέρνησης, την επάρκεια της διαχείρισης και το προφίλ κινδύνου κάθε τράπεζας σε συνεχή βάση, ώστε να εξασφαλίζεται ότι δεν αναλαμβάνονται υπερβολικοί κίνδυνοι. Επισήμανε επίσης ότι το ΕΤΧΣ είχε ήδη ορίσει εκπροσώπους στο Διοικητικό Συμβούλιο των τραπεζών που ανακεφαλαιοποιήθηκαν.
(161)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ότι η ανακεφαλαιοποίηση της Τράπεζας ήταν περιορισμένη, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι τότε εφαρμοστέες ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις (8 %) είχαν εκπληρωθεί. Επίσης, δήλωσε ότι η παρατεταμένη χρονική περίοδος πριν από την ανακεφαλαιοποίηση οφειλόταν στην απότομη επιδείνωση του περιβάλλοντος λειτουργίας στην Ελλάδα και στον αντίκτυπο του προγράμματος PSI, στην πολυπλοκότητα του όλου έργου καθώς και στην ανάγκη να μεγιστοποιηθεί η συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών στις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου.
(162)
Όσον αφορά την αναλογικότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, η Τράπεζα της Ελλάδος τόνισε ότι η πλήρης εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβάλλεται στην Επιτροπή διασφαλίζεται από το γεγονός ότι η αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου του ΕΤΧΣ αίρεται, μεταξύ άλλων, σε περίπτωση σοβαρής παραβίασης του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε επίσης ότι οι δυσκολίες της Τράπεζας δεν οφείλονταν σε υποτίμηση των κινδύνων από τη διοίκηση της Τράπεζας ούτε σε εμπορικά επιθετικές ενέργειες.
5.1.2. Παρατηρήσεις που διατύπωσε το ΕΤΧΣ
(163)
Όσον αφορά την καταλληλότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, για να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της πιθανής κρατικής παρέμβασης, εάν το κράτος χορηγήσει υψηλά ποσά κρατικών ενισχύσεων μέσω του ΕΤΧΣ και το ΕΤΧΣ έχει πλήρη δικαιώματα ψήφου, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι οι τράπεζες δεν θεωρούνται δημόσιες οντότητες ή ότι είναι υπό τον έλεγχο του κράτους και ότι δεν θα ελέγχονται από το κράτος μετά την οριστική ανακεφαλαιοποίηση τους από το ΕΤΧΣ. Το ΕΤΧΣ τόνισε ότι είναι απολύτως ανεξάρτητη νομική οντότητα ιδιωτικού δικαίου με αυτονομία αποφάσεων. Δεν υπόκειται σε κρατικό έλεγχο, σύμφωνα με το άρθρο 16Γ παράγραφος 2 του νόμου του ΕΤΧΣ, το οποίο ορίζει ότι τα πιστωτικά ιδρύματα που λαμβάνουν κεφαλαιακή ενίσχυση από το ΕΤΧΣ δεν ανήκουν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Ανέφερε επίσης τη διοικητική διάρθρωση του ΕΤΧΣ.
(164)
Όσον αφορά την παρέμβαση του ΕΤΧΣ στη διοίκηση της Τράπεζας, το ΕΤΧΣ επεσήμανε ότι θα σέβεται την αυτονομία της Τράπεζας και δεν επηρεάζει την καθημερινή της διαχείριση, δεδομένου ότι ο ρόλος του περιορίζεται στα προβλεπόμενα από τον νόμο του ΕΤΧΣ. Δήλωσε ότι δεν θα υπάρχει καμία κρατική παρέμβαση ή συντονισμός και ότι οι αποφάσεις των τραπεζών σχετικά με τη διαδικασία δανειοδοτήσεων (μεταξύ άλλων για τις εξασφαλίσεις, την τιμολόγηση και τη φερεγγυότητα των δανειοληπτών) θα μπορεί να λαμβάνεται με βάση εμπορικά κριτήρια.
(165)
Το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι ο νόμος του ΕΤΧΣ και η συμφωνία προεγγραφής όρισαν τις κατάλληλες εγγυήσεις προκειμένου να αποτραπεί η ανάληψη υπερβολικών κινδύνων από τους υφιστάμενους ιδιώτες μετόχους. Επισήμανε στοιχεία όπως i) ο διορισμός εκπροσώπων του ΕΤΧΣ ως ανεξάρτητων μη εκτελεστικών μελών του διοικητικού συμβουλίου της Τράπεζας και η παρουσία τους σε επιτροπές, ii) η επίδειξη της δέουσας επιμέλειας στην τράπεζα από το ΕΤΧΣ και iii) το γεγονός ότι, μετά την τελική ανακεφαλαιοποίηση, το δικαίωμα ψήφου θα περιοριζόταν μόνο για όσο διάστημα η Τράπεζα τηρούσε τους όρους του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(166)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης και ειδικότερα όσον αφορά το επίπεδο αμοιβής της ενίσχυσης, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι η αμοιβή είχε συμφωνηθεί με τους εκπροσώπους της Επιτροπής, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ. Το εν λόγω συμφωνηθέν επίπεδο αμοιβής ελάμβανε υπόψη ότι η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση θα μετατρεπόταν σε μόνιμη πριν από τις 30 Σεπτεμβρίου 2012, προθεσμία που ορίστηκε τον Μάρτιο του 2012 στο ΜΟΧΠ μεταξύ της Επιτροπής, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ και της Ελλάδας.
(167)
Όσον αφορά την αναλογικότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι τα μέτρα που έλαβε, όπως αυτά που περιγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 165 της παρούσας απόφασης, αποτελούν επαρκείς διασφαλίσεις όσον αφορά τα μεγάλα ποσά ενίσχυσης και την παρατεταμένη περίοδο διάσωσης. Επιπλέον, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλιστεί ότι οι τράπεζες στις οποίες συμμετέχει το ΕΤΧΣ δεν ανταλλάσσουν εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες μεταξύ τους. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν τον διορισμό διαφόρων εκπροσώπων του ΕΤΧΣ στις τράπεζες, τις εντολές στους εν λόγω αντιπροσώπους, οι οποίες διασφαλίζουν ειδικά την προστασία από τη ροή πληροφοριών από έναν αντιπρόσωπο σε έναν άλλο, και σαφείς εσωτερικές οδηγίες σε αυτούς τους αξιωματούχους να μη κοινοποιούν εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες των τραπεζών. Επιπλέον, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι δεν ασκεί τα δικαιώματά του σε σχέση με τις τράπεζες κατά τρόπο που θα μπορούσε να εμποδίσει, να περιορίσει, να νοθεύσει ή να μειώσει σημαντικά ή να παρακωλύσει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Τέλος, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι τα μέλη του Γενικού Συμβουλίου και οι υπάλληλοί του υπόκεινται σε αυστηρούς κανόνες εμπιστευτικότητας και διαχειριστικά καθήκοντα και δεσμεύονται από τις διατάξεις περί επαγγελματικού απορρήτου όσον αφορά τις υποθέσεις του.
5.2. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΝΕΑ ΤΡΑΠΕΖΑ PROTON
(168)
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2012, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις τις οποίες συνέταξαν η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton.
5.2.1. Παρατηρήσεις που διατύπωσε η Τράπεζα της Ελλάδος
(169)
Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ότι η Νέα Τράπεζα Proton, ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα στην κατοχή του ΕΤΧΣ, δεν μπορούσε να υποβάλει μακροπρόθεσμο επιχειρηματικό σχέδιο σε αυτόνομη βάση. Επιπλέον, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την υλοποίηση του επιχειρηματικού σχεδίου που εκπονήθηκε από το ΕΤΧΣ για τη Νέα Τράπεζα Proton και υποβλήθηκε στην Επιτροπή προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσε να πωληθεί εντός της προθεσμίας που ορίζει ο νόμος.
(170)
Όσον αφορά τον ρυθμό αύξησης της αποδοτικότητας, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, η αύξηση αυτή αναμενόταν κατά το 2013 (κατά το οποίο οι καθαρές δαπάνες για τόκους αναμενόταν να ανέλθουν σε 55,3 εκατ. ευρώ, σε σύγκριση με 22,7 εκατ. ευρώ για το 2012), θα προερχόταν κυρίως από τη μείωση των συνολικών δαπανών για τόκους και θα ήταν αποτέλεσμα δύο παραγόντων: μιας αναχρηματοδότησης των προθεσμιακών καταθέσεων που απέφεραν συνήθως υψηλές αποδόσεις με καλύτερους όρους και μείωσης κατά 30 % του συνολικού εναπομένοντος ποσού των καταθέσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2012. Επιπλέον, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε το γεγονός ότι, από το 2013 και μετά, τα στοιχεία για τα καθαρά έσοδα από τόκους θα εξελίσσονταν απολύτως ομαλά και δεν θα δημιουργούσαν καμία αμφιβολία ως προς την ικανότητα της Νέας Τράπεζας Proton να επιτύχει τον στόχο.
5.2.2. Παρατηρήσεις που διατύπωσε το ΕΤΧΣ
(171)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα των μέτρων υπέρ της Νέας Τράπεζας Proton, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι η Τράπεζα της Ελλάδος είναι η αρμόδια αρχή να αποφασίζει για κάθε μέτρο εξυγίανσης και ότι το ΕΤΧΣ εισέφερε το ελάχιστο απαιτούμενο κεφάλαιο για εποπτικούς σκοπούς.
(172)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton, το ΕΤΧΣ παρέπεμψε στο πλαίσιο εξυγίανσης βάσει του οποίου έπρεπε να πωλήσει τη Νέα Τράπεζα Proton εντός δύο ετών και συμφώνησε με την Επιτροπή ότι η Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας μεγαλύτερης και βιώσιμης οντότητας. Μολονότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης για τη Νέα Τράπεζα Proton βασιζόταν σε μοντέλο «αυτόνομης βάσης», το ΕΤΧΣ εξήγησε ότι στόχος του ήταν να διευκολύνει την πώληση της εν λόγω τράπεζας, βελτιώνοντας την ελκυστικότητά της για τους επενδυτές και τα οικονομικά αποτελέσματά της. Το ΕΤΧΣ παρατήρησε ότι οι εισφορές κεφαλαίου επέτρεψαν στη Νέα Τράπεζα Proton όχι μόνο να τηρήσει τον ελάχιστο δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας, αλλά και να βελτιώσει την οικονομική της θέση και την ελκυστικότητά της για τυχόν μελλοντική συγχώνευση με άλλες μικρές τράπεζες. Το ΕΤΧΣ σημείωσε επίσης ότι η συμπληρωματική εισφορά κεφαλαίου ήταν αναγκαία για την κάλυψη των ζημιών απομείωσης λόγω του προγράμματος PSI και των αυξημένων προβλέψεων για δάνεια.
(173)
Το ΕΤΧΣ παρατήρησε ότι η Νέα Τράπεζα Proton βελτίωσε το κόστος χρηματοδότησης και την πίστη των καταθέσεων. Η εξάρτηση της Νέας Τράπεζας Proton από το Ευρωσύστημα μειώθηκε κατά τη διάρκεια του 2012 και η θέση ρευστότητάς της βελτιώθηκε. Η πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου είχε συμβάλει στη μείωση των επιτοκίων καταθέσεων και στη βελτίωση των περιθωρίων των επιτοκίων. Η Νέα Τράπεζα Proton είχε ήδη ανατιμολογήσει μέρος του χαρτοφυλακίου χορηγήσεών της, χρησιμοποιώντας τιμολόγηση βάσει κινδύνων και πάνω από το κόστος χρηματοδότησης. Επιπλέον, ο προγραμματισμένος ρυθμός αύξησης των καθαρών εσόδων από τόκους θα πραγματοποιείτο με μια συντηρητική επέκταση στο εταιρικό τμήμα της αγοράς και με τη βελτίωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου.
(174)
Το ΕΤΧΣ παρατήρησε ότι το 2012 η Νέα Τράπεζα Proton μείωσε σημαντικά το λειτουργικό της κόστος, ότι οι δύο μόνον θυγατρικές της θα διέκοπταν τη λειτουργία τους, ότι η συμμετοχή της σε ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές μειωνόταν σημαντικά και ότι θα διέκοπτε τις κατά κυριότητα συναλλακτικές της δραστηριότητες.
(175)
Τέλος, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα ήταν περιορισμένες λόγω του μικρού μεριδίου της Νέας Τράπεζας Proton στο συνολικό ενεργητικό των τραπεζών στην Ελλάδα καθώς και για το γεγονός ότι δεν σχεδίαζε να εφαρμόσει επιθετική πολιτική για την προσέλκυση καταθέσεων.
5.3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ TT
(176)
Στις 19 Ιουλίου 2013, το Υπουργείο Οικονομικών υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας για το Νέο TT.
(177)
Σχετικά με την αναγκαιότητα του μέτρου NTT1, το Υπουργείο Οικονομικών προσέθεσε ότι η ακριβής αξία των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που μεταβιβάστηκαν στο Νέο ΤΤ ορίστηκε βάσει της έκθεσης εξωτερικών ελεγκτών, σύμφωνα με το άρθρο 63Ε εδάφιο 6 του νόμου 3601/2007.
(178)
Σχετικά με την αναγκαιότητα του μέτρου NTT2, το Υπουργείο Οικονομικών δήλωσε ότι το δεύτερο πρόγραμμα προσαρμογής για την Ελλάδα (2η επανεξέταση του Μαΐου 2013) επέβαλε την πώληση του Νέου ΤΤ σε τρίτο μέρος έως τις 15 Ιουλίου 2013.
(179)
Όσον αφορά την αμοιβή για τα μέτρα ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2, το Υπουργείο Οικονομικών διαπίστωσε ότι το ΕΤΧΣ, το οποίο καλύπτει το χρηματοδοτικό κενό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 αντί του ΕΤΕΚΕ, αποκτά προνομιακή αξίωση που προηγείται των υπολοίπων πιστωτών χωρίς εξασφάλιση σε περίπτωση ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχείων που παρέμεναν στην ιδιοκτησία του ΤΤ και ότι μόνον οι απαιτήσεις των εργαζομένων να λάβουν το 50 % της αποζημίωσής τους είχαν προτεραιότητα έναντι των απαιτήσεων του ΕΤΧΣ. Ως εκ τούτου, διαπίστωσε ότι το προϊόν της εκκαθάρισης των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού θα αποδοθεί κυρίως στο ΕΤΧΣ και, κατά συνέπεια, θα μειώσει το κόστος που βαρύνει το κράτος.
(180)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Νέου ΤΤ, το Υπουργείο Οικονομικών διαπίστωσε ότι, ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα, το Νέο TT έπρεπε να πωληθεί εντός δύο ετών από τη σύστασή του, σύμφωνα με το άρθρο 63Ε του νόμου 3601/2007. Η πώληση του Νέου TT, σύμφωνα με το ΜΟΧΠ του Μαΐου 2013, θα ολοκληρωνόταν το αργότερο έως τις 15 Ιουλίου 2013, ώστε να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δραστηριοτήτων του.
6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΕΞΑΓΟΡΑΣΘΕΙΣΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
6.1. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ PROTON
6.1.1. Ύπαρξη και ύψος της ενίσχυσης
(181)
Η Επιτροπή έχει διαπιστώσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, ως κρατικές ενισχύσεις νοούνται οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
6.1.1.1. Ύπαρξη ενίσχυσης στα μέτρα που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3)
(182)
Η εισφορά κεφαλαίου ύψους 80 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος στην Τράπεζα Proton τον Μάιο του 2009 (μέτρο Pr1), οι τίτλοι του ελληνικού Δημοσίου αξίας 78 εκατ. ευρώ τους οποίους απέκτησε η Τράπεζα Proton τον Απρίλιο του 2009 (μέτρο Pr2) και η κρατική εγγύηση που δόθηκε στην Τράπεζα Proton για έκδοση ομολόγων ονομαστικής αξίας 149,4 εκατ. ευρώ του Ιουλίου 2010 (μέτρο Pr3) χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (113). Στην απόφαση έγκρισης του εν λόγω καθεστώτος, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα που χορηγήθηκαν βάσει του καθεστώτος αυτού συνιστούσαν κρατική ενίσχυση.
(183)
Όπως συνάγεται στην αιτιολογική σκέψη 38 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η τράπεζα αυτή στεγάζει τις οικονομικές δραστηριότητες της Proton Bank. Τα μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3 ωφέλησαν τη Νέα Τράπεζα Proton, εφόσον συνέβαλαν στη σταθεροποίηση και τη συνέχιση των οικονομικών δραστηριοτήτων που μεταβιβάστηκαν σε αυτήν, οι οποίες θα έπαυαν να υφίστανται χωρίς αυτά τα μέτρα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι έχει ωφεληθεί από τις οικονομικές δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton.
6.1.1.2. Ύπαρξη ενίσχυσης στην κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της Νέας Τράπεζας Proton (μέτρο NP1)
(184)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 31 έως 37 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι το μέτρο NP1, ήτοι η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στην αιτιολογική σκέψη 38 της ίδιας απόφασης η Επιτροπή έκρινε ότι η Νέα Τράπεζα Proton είναι ο οικονομικός δικαιούχος του μέτρου αυτού, εφόσον η Νέα Τράπεζα Proton ασκεί την οικονομική δραστηριότητα της Proton Bank η οποία εξακολουθεί να υφίσταται λόγω της ενίσχυσης.
6.1.1.3. Ύπαρξη ενίσχυσης στην αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ και πρόσθετη εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ το 2012 (μέτρο NP2)
(185)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 41 έως 43 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Proton, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι η εισφορά κεφαλαίου από το ΤΧΣ ύψους 250 εκατ. ευρώ και οι πρόσθετες εισφορές κεφαλαίου που είχαν προβλεφθεί κατά την έκδοση της εν λόγω απόφασης, συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ, συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 93 της παρούσας απόφασης, εκτός από την πιθανή πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου 300 εκατ. ευρώ, το ΕΤΧΣ εισέφερε τελικά επιπλέον κεφάλαιο 265 εκατ. ευρώ το 2012, με αποτέλεσμα η συνολική ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης το 2011 και το 2012 να ανέλθει σε 515 εκατ. ευρώ (μέτρο NP2).
6.1.1.4. Ύπαρξη ενίσχυσης στην εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της στην Τράπεζα (NP3)
(186)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της στην Τράπεζα, ύψους 395 εκατ. ευρώ, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(187)
Η εισφορά κεφαλαίου χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ, το οποίο είναι οικονομική οντότητα που συστάθηκε και χρηματοδοτείται από την Ελλάδα για τη στήριξη των τραπεζών και, ως εκ τούτου, πραγματοποιήθηκε με τη χρήση κρατικών πόρων. Επιπλέον, το μέτρο αυτό έχει επιλεκτικό χαρακτήρα, καθότι η εισφορά κεφαλαίου ωφελεί μόνο τη Νέα Τράπεζα Proton.
(188)
Επιπλέον, η παρέμβαση παρέχει στη Νέα Τράπεζα Proton σαφές πλεονέκτημα, εφόσον επιτρέπει τη συνέχιση των τραπεζικών δραστηριοτήτων της. Χωρίς την εισφορά κεφαλαίου, η Νέα Τράπεζα Proton, με τεράστιο ύψος αρνητικού κεφαλαίου, θα είχε πτωχεύσει. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν θα ήταν δυνατή η πώληση της Νέας Τράπεζας Proton και η ενσωμάτωσή της σε μια μεγαλύτερη οντότητα. Επιπλέον, η εν λόγω κεφαλαιοποίηση δεν είναι σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Αντιθέτως, η ανακεφαλαιοποίηση με το ποσό των 395 εκατ. ευρώ κατέστησε δυνατή την πώληση της Νέας Τράπεζας Proton στην τιμή του ενός ευρώ. Ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε επιλέξει να μην προβεί στην ανακεφαλαιοποίηση της Νέας Τράπεζας Proton και να την αφήσει να πτωχεύσει, εξοικονομώντας με τον τρόπο αυτό ποσό 395 εκατ. ευρώ.
(189)
Η Νέα Τράπεζα Proton ανταγωνίζεται άλλες τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων των θυγατρικών αλλοδαπών τραπεζών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ή θα επιθυμούσαν ενδεχομένως να εισέλθουν στην ελληνική αγορά. Ως εκ τούτου, η εισφορά κεφαλαίου έχει επίπτωση στις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές και θα μπορούσε δυνητικά να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.
(190)
Συνεπώς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εισφορά κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
Δικαιούχος του μέτρου NP3
(191)
Όπως έχει ήδη εξηγηθεί στην αιτιολογική σκέψη 188, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Νέα Τράπεζα Proton είναι ο δικαιούχος της εισφοράς κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton, εφόσον η ενίσχυση επέτρεψε να συνεχίσει τις οικονομικές της δραστηριότητες εντός της Τράπεζας.
(192)
Ως προς το κατά πόσο η πώληση της Νέας Τράπεζας Proton ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης στην Τράπεζα, σύμφωνα με την παράγραφο 49 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, η Επιτροπή οφείλει να αξιολογήσει κατά πόσο πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις. Πρέπει να εξετάσει ειδικότερα: i) αν η διαδικασία πώλησης ήταν ανοικτή και χωρίς διακρίσεις· ii) αν η πώληση πραγματοποιήθηκε με τους όρους της αγοράς, και iii) αν το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ή το Δημόσιο επέτυχε την ανώτερη δυνατή τιμή πώλησης των σχετικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού.
(193)
Η Τράπεζα απέκτησε τις μετοχές της Νέας Τράπεζας Proton διότι υπέβαλε τη μοναδική έγκυρη προσφορά στο πλαίσιο ανοικτού και χωρίς διακρίσεις διαγωνισμού για άλλες τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Χρηματοοικονομικός σύμβουλος του ΕΤΧΣ επικοινώνησε με πολλές τράπεζες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και χρηματοδότες και μόνο τέσσερις εξέφρασαν ενδιαφέρον να αγοράσουν τη Νέα Τράπεζα Proton, εκ των οποίων μόνο δύο, η Τράπεζα και ένα αμοιβαίο κεφάλαιο αντιστάθμισης κινδύνου (114), υπέβαλαν τελικές προσφορές. Η προσφορά της Τράπεζας ήταν η μόνη που ήταν σύμφωνη με τη συνοδευτική επιστολή του ΕΤΧΣ.
(194)
Εφόσον ο χρηματοοικονομικός σύμβουλος ήλθε σε επαφή με μεγάλο αριθμό τραπεζών και είχε ορίσει εκ των προτέρων τις απαιτήσεις και το χρονικό πλαίσιο που θα έπρεπε να τηρήσουν οι προσφορές για να είναι έγκυρες, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο διαγωνισμός ήταν ανοικτός και χωρίς διακρίσεις. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία υποβολής προσφορών της επιτρέπει να αποκλείσει την ύπαρξη ενίσχυσης προς τον αγοραστή.
(195)
Η Τράπεζα κατέβαλε τίμημα ενός ευρώ και το ΕΤΧΣ δεσμεύτηκε να ανακεφαλαιοποιήσει τη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της. Αυτή η αρνητική τιμή (δηλαδή, λαμβάνοντας υπόψη την ανακεφαλαιοποίηση της Νέας Τράπεζας Proton λίγο πριν από την πώληση) δεν σημαίνει ότι η τιμή πώλησης δεν αντανακλά την αγοραία αξία της επιχείρησης (115) εφόσον τα ίδια κεφάλαια της Νέας Τράπεζας Proton ήταν σαφώς αρνητικά και αναμενόταν ότι θα εξακολουθούσε να παρουσιάζει ζημίες. Η Επιτροπή δεν έχει λόγο να πιστεύει ότι η υποβληθείσα προσφορά και το καταβληθέν τίμημα δεν αντανακλούν την αγοραία αξία της επιχείρησης. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με την παράγραφο 49 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, την παράγραφο 20 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης και τη δική της πρακτική κατά τη λήψη αποφάσεων (116), η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η τιμή πώλησης ήταν η τιμή της αγοράς και ότι η ύπαρξη ενίσχυσης προς την Τράπεζα μπορεί να αποκλειστεί.
6.1.1.5. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη και το συνολικό ποσό της εισπραχθείσας ενίσχυσης
(196)
Βάσει των αιτιολογικών σκέψεων (182) έως (190), η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3, NP1, NP2 και NP3 πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και συνιστούν κρατική ενίσχυση. Όσον αφορά τα μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, εφόσον έχουν συμβάλει στη συνέχιση των δραστηριοτήτων της Proton Bank οι οποίες στη συνέχεια μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton, μπορεί να θεωρηθεί ότι ωφέλησαν επίσης τη Νέα Τράπεζα Proton, η οποία έχει αναλάβει τις εν λόγω δραστηριότητες. Όπως ήδη αναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 184, ο δικαιούχος του μέτρου NP1 είναι η Νέα Τράπεζα Proton, που ασκεί τις μεταβιβασθείσες δραστηριότητες της Proton Bank. Επιπλέον, η Νέα Τράπεζα Proton είναι επίσης ο δικαιούχος των μέτρων NP2 και NP3.
(197)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton έλαβαν κρατική ενίσχυση υπό μορφή κεφαλαιακής στήριξης ύψους 2 111,6 εκατ. ευρώ (μέτρα Pr1, NP1, NP2 και NP3), εκτός από τις κρατικές εγγυήσεις ύψους 149,4 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr3) και τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου αξίας 78 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr2), όπως συνοψίζεται στον πίνακα 9.
Πίνακας 9
Επισκόπηση της συνολικής ενίσχυσης που έλαβαν η Τράπεζα Proton και η Νέα Τράπεζα Proton
Δικαιούχοι
Μέτρο
Φύση της ενίσχυσης
Ύψος της ενίσχυσης (σε εκατ. ευρώ)
Οι δραστηριότητες της Τράπεζας Proton
Pr1
Ανακεφαλαιοποίηση
80
Οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton
NP1
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την PB στην NPB
1 121,6
NP2
Ανακεφαλαιοποίηση
515
NP3
Ανακεφαλαιοποίηση
395
Συνολική χορηγηθείσα κεφαλαιακή ενίσχυση
2 111,6
Δικαιούχοι
Μέτρο
Φύση της ενίσχυσης
Οι δραστηριότητες της Τράπεζας Proton
Pr2
Ομολογιακό δάνειο
78
Pr3
Εγγύηση
149,4
Συνολικό ποσό της χορηγηθείσας ενίσχυσης ρευστότητας
227,4
6.1.2. Νομική βάση για την εκτίμηση της συμβατότητας
(198)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να αποφασίζει ότι μια ενίσχυση συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, εφόσον αποσκοπεί στην «άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
(199)
Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση μπορεί να δημιουργήσει σοβαρή διαταραχή στην οικονομία ενός κράτους μέλους και ότι η λήψη μέτρων στήριξης τραπεζών μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της εν λόγω διαταραχής. Η άποψη αυτή επιβεβαιώθηκε στην τραπεζική ανακοίνωση του 2008, στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι πληρούνται οι απαιτήσεις για την έγκριση της κρατικής ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, ενόψει της επανεμφάνισης πιέσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές,. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε αυτή την άποψη με την έκδοση της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011 (117) και της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 (118).
(200)
Όσον αφορά την ελληνική οικονομία, στις αποφάσεις της για την έγκριση και την παράταση του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, καθώς και την έγκριση μέτρων κρατικής ενίσχυσης που χορηγήθηκαν από την Ελλάδα σε μεμονωμένες τράπεζες (119), η Επιτροπή αναγνώρισε ότι υφίσταται κίνδυνος σοβαρής διαταραχής της ελληνικής οικονομίας και ότι η κρατική στήριξη των τραπεζών είναι ενδεδειγμένη για την άρση αυτής της διαταραχής. Ως εκ τούτου, η νομική βάση για την αξιολόγηση του μέτρου ενίσχυσης έπρεπε να είναι το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης.
(201)
Για να είναι μία ενίσχυση συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει να πληροί τα γενικά κριτήρια συμβατότητας:
a) καταλληλότητα: η ενίσχυση πρέπει να είναι καλά στοχοθετημένη, ώστε να μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματικά ο στόχος της αντιμετώπισης σοβαρής διαταραχής της οικονομίας· αυτό δεν θα ήταν εφικτό, εάν το μέτρο δεν ήταν κατάλληλο για την άρση της διαταραχής·
β) αναγκαιότητα: το μέτρο ενίσχυσης πρέπει, ως προς το ύψος και τη μορφή του, να είναι αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου· πρέπει, συνεπώς, να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου και να έχει την πλέον κατάλληλη μορφή για την άρση της διαταραχής·
γ) αναλογικότητα: τα θετικά αποτελέσματα του μέτρου ενίσχυσης πρέπει αντισταθμίζουν καταλλήλως τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, έτσι ώστε οι στρεβλώσεις αυτές να περιορίζονται στο ελάχιστο αναγκαίο προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του μέτρου.
(202)
Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η Επιτροπή ανέπτυξε κριτήρια συμβατότητας για διάφορα είδη μέτρων ενίσχυσης. Αρχές για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης καθορίστηκαν για πρώτη φορά στην τραπεζική ανακοίνωση του 2008.
(203)
Η ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης (120) περιέχει πρόσθετες οδηγίες σχετικά με το ύψος της αμοιβής που απαιτείται για τις εισφορές κρατικών κεφαλαίων.
(204)
Τέλος, η Επιτροπή εξήγησε στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης (121) τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογεί τα σχέδια αναδιάρθρωσης. Κατά την αξιολόγηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Τράπεζας σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της όλα τα μέτρα ενίσχυσης που αναφέρονται στον πίνακα 7.
6.1.3. Αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των μέτρων ενίσχυσης με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
6.1.3.1. Συμβιβάσιμο των μέτρων Pr1, Pr2 και Pr3 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008
(205)
Τα μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3 χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Τα μέτρα που ελήφθησαν στο πλαίσιο του καθεστώτος αυτού έχουν ήδη κριθεί συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά στην απόφαση της Επιτροπής της 19ης Νοεμβρίου 2008.
6.1.3.2. Συμβιβάσιμο των μέτρων NP1 και NP2 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
(206)
Η Επιτροπή ενέκρινε τα μέτρα NP1 και NP2 ως ενίσχυση διάσωσης στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 142, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την αναγκαιότητα του ποσού του μέτρου NP2 ως προς το κατά πόσον η Νέα Τράπεζα Proton θα ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της σε αυτόνομη βάση και, επομένως, αμφισβήτησε ότι η επιλογή της αυτόνομης παρέμβασης θα ήταν η φθηνότερη διαθέσιμη επιλογή. Οι εν λόγω προβληματισμοί αντιμετωπίστηκαν με την πώληση της Νέας Τράπεζας Proton στην Τράπεζα στις 15 Ιουλίου 2013. Εφόσον η Νέα Τράπεζα Proton πωλήθηκε στην Τράπεζα μέσω ανοικτής, διαφανούς και χωρίς διακρίσεις διαδικασίας, το τίμημα που κατέβαλε η Τράπεζα θεωρείται ως η αγοραία τιμή. Ως εκ τούτου, το ποσό του κεφαλαίου που εισέφερε το Δημόσιο πριν από την πώληση ήταν αναγκαίο για την επιτυχία της πώλησης. Η ενσωμάτωση της Νέας Τράπεζας Proton στις δραστηριότητες της Τράπεζας θα επιλύσει τα προβλήματα της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton, βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε από την Τράπεζα στην Επιτροπή.
6.1.3.3. Συμβιβάσιμο του μέτρου NP3 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
6.1.3.3.1. Καταλληλότητα
(207)
Όσον αφορά την καταλληλότητα του μέτρου NP3, η εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ ύψους 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της στην Τράπεζα, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω μέτρο είναι κατάλληλο, διότι συνέβαλε στη συνέχιση των δραστηριοτήτων της Νέας Τράπεζας Proton. Η συνέχιση αυτών των δραστηριοτήτων θα ήταν αδύνατη χωρίς την ενίσχυση από το ΕΤΧΣ, διότι η Νέα Τράπεζα Proton είχε αρνητικό μετοχικό κεφάλαιο κατά τον χρόνο της πώλησής της στην Τράπεζα και συνέχισε να παρουσιάζει ζημίες. Καμία τράπεζα δεν θα είχε αγοράσει τη Νέα Τράπεζα Proton χωρίς προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση. Ως εκ τούτου, το μέτρο διασφαλίζει τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ελλάδα. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο είναι κατάλληλο ως ενίσχυση διάσωσης.
6.1.3.3.2. Αναγκαιότητα
(208)
Σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008, το μέτρο ενίσχυσης πρέπει, ως προς το ύψος και τη μορφή του, να είναι αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου του μέτρου. Αυτό σημαίνει ότι η εισφορά κεφαλαίου πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό για την επίτευξη του στόχου αυτού.
(209)
Όπως ανέφερε η Τράπεζα της Ελλάδος στην επιστολή της 19ης Ιουλίου 2013, εάν γινόταν εκκαθάριση της Νέας Τράπεζας Proton, αυτό θα μπορούσε να έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις, αποτελώντας το έναυσμα για μια νέα συστημική κρίση και υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη που είχε αποκατασταθεί πρόσφατα στο τραπεζικό σύστημα μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας ανακεφαλαιοποίησης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτά τα στοιχεία χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στηρίζουν την αναγκαιότητα του μέτρου NP3.
(210)
Όσον αφορά το εύρος της παρέμβασης, το ποσό των 395 εκατ. ευρώ είχε καθοριστεί με ανοικτή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία υποβολής προσφορών. Η Τράπεζα είχε ολοκληρώσει τη δέουσα επιμέλεια της Νέας Τράπεζας Proton. Η προσφορά της Τράπεζας, η οποία απαιτούσε την ανακεφαλαιοποίηση των 395 εκατ. ευρώ πριν την αγορά της Νέας Τράπεζας Proton, υπολογίσθηκε έτσι ώστε να τηρείται ο ελάχιστος δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας 9 % και να υπάρχει δυνατότητα προβλέψεων για επιπλέον ποσό 119 εκατ. ευρώ λόγω των αναμενόμενων πρόσθετων ζημιών από δάνεια και των αναμενόμενων ζημιών προ φόρων έως το 2016. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση των 395 εκατ. ευρώ ήταν αναγκαία.
(211)
Όσον αφορά την αμοιβή για την ενίσχυση, δεδομένου ότι η τιμή πώλησης ορίστηκε σε ένα ευρώ, το ΕΤΧΣ δεν θα ανακτήσει τα χρήματα. Η συνεισφορά του εξομοιώνεται με επιχορήγηση. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 44 της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης, μια ανεπαρκώς αμειβόμενη ανακεφαλαιοποίηση μπορεί να γίνει αποδεκτή μόνο στην περίπτωση προβληματικών τραπεζών που δεν μπορούν να καταβάλουν καμία αμοιβή. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Νέα Τράπεζα Proton εμπίπτει σε αυτή την περίπτωση. Η απουσία αμοιβής δημιουργεί την ανάγκη ριζικής αναδιάρθρωσης, σύμφωνα με την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης.
(212)
Συμπερασματικά, το μέτρο είναι αναγκαίο ως ενίσχυση διάσωσης, τόσο ως προς το ύψος και ως προς τη μορφή του, για να επιτευχθεί ο στόχος του περιορισμού της διαταραχής στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα και της οικονομίας στο σύνολό της.
6.1.3.3.3. Αναλογικότητα
(213)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι μετά τη συγχώνευση μέσω της απορρόφησης της Νέας Τράπεζας Proton από την Τράπεζα, οι οικονομικές δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton έχουν μεταβιβαστεί στην Τράπεζα. Το γεγονός ότι η ενίσχυση διασώζει αυτές τις οικονομικές δραστηριότητες θα μπορούσε, θεωρητικά, να δημιουργήσει στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει το μικρό μέγεθος της Νέας Τράπεζας Proton και τη διαδικασία πώλησης, κατά την οποία οι ανταγωνιστές είχαν τη δυνατότητα να υποβάλουν προσφορά για Νέα Τράπεζα Proton. Επιπλέον, αμέσως μετά τη μεταβίβασή τους, οι οικονομικές δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton θα ενσωματωθούν πλήρως στην Τράπεζα και θα παύσουν να υφίστανται ως χωριστές οικονομικές δραστηριότητες ούτε θα ασκούν ανταγωνιστικές πιέσεις. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση δεν δημιουργεί αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
6.1.3.3.4. Συμπέρασμα σχετικά με το συμβιβάσιμο του μέτρου NP3 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης.
(214)
Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο NP3 είναι κατάλληλο, αναγκαίο και, υπό το πρίσμα της προβλεπόμενης ριζικής αναδιάρθρωσης της Τράπεζας στην οποία μεταβιβάζονται οι οικονομικές δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton, είναι ανάλογο προς τον επιδιωκόμενο στόχο.
6.1.4. Συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
(215)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 60, 61, 78 και 79 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton όσον αφορά τα μέτρα NP1 και NP2, η Επιτροπή επεσήμανε ότι η Νέα Τράπεζα Proton δεν θα ήταν κατά πάσα πιθανότητα σε θέση να καταβάλει αμοιβή για την κρατική ενίσχυση που έλαβε και υπογράμμισε ότι η απουσία αμοιβής δημιούργησε την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση. Στην αιτιολογική σκέψη 211 η Επιτροπή επισήμανε, σχετικά με την αμοιβή για το μέτρο NP3, ότι, εφόσον η τιμή πώλησης της Νέας Τράπεζας Proton ορίζεται σε ένα ευρώ, το ΕΤΧΣ δεν θα ανακτήσει κανένα ποσό από τα 395 εκατ. ευρώ που εισέφερε αμέσως πριν από την πώληση (μέτρο NP3). Επιπλέον, το ελληνικό Δημόσιο δεν θα ανακτήσει καμία από τις προνομιούχες μετοχές που εκδόθηκαν τον Μάιο του 2009, διότι οι απαιτήσεις σε μετοχές που συνδέονται με αυτές παρέμειναν στην εκκαθαρισθείσα Proton Bank. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η απουσία αμοιβής δημιουργεί την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση, τόσο ως προς τα μέτρα βιωσιμότητας όσο και ως προς τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
6.1.4.1. Μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της δραστηριότητας της Νέας Τράπεζας Proton μέσω της πώλησης
(216)
Η παράγραφος 21 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι, όταν η τράπεζα δεν είναι σε θέση να αποκαταστήσει με αξιόπιστο τρόπο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της, πρέπει πάντοτε να εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας κανονικής λύσης και εκκαθάρισης ή θέσης σε πλειστηριασμό μιας προβληματικής τράπεζας. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ενθαρρύνουν την έξοδο των μη βιώσιμων φορέων της αγοράς, επιτρέποντας συγχρόνως την ολοκλήρωση της διαδικασίας εξόδου σε κατάλληλα χρονικά πλαίσια που διασφαλίζουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
(217)
Στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο η Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσε να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της σε αυτόνομη βάση και επισήμανε τις συνέργειες που θα μπορούσαν να επιτευχθούν με την ενσωμάτωσή της σε μια μεγάλη οικονομική οντότητα.
(218)
Ως προς αυτό, η παράγραφος 17 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης διευκρινίζει ότι η πώληση μιας προβληματικής τράπεζας σε άλλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, εάν ο αγοραστής είναι βιώσιμος και ικανός να απορροφήσει τη μεταβίβαση της προβληματικής τράπεζας, και μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της αγοράς. Επιπλέον, σύμφωνα με το ΜΟΧΠ, έπρεπε να επιτευχθεί περαιτέρω εξυγίανση του τραπεζικού τομέα και το ΕΤΧΣ έπρεπε να πωλήσει τη Νέα Τράπεζα Proton έως τις 15 Ιουλίου 2013.
(219)
Όπως αναφέρεται στο τμήμα 7.5.2, βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσής της, η Τράπεζα μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη επιχείρηση. Επομένως, το γεγονός ότι οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton έχουν μεταβιβαστεί στην Τράπεζα επιτρέπει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς τους. Επιπλέον, το γεγονός ότι Νέα Τράπεζα Proton είναι πλήρως ενσωματωμένη στην Τράπεζα και παύει να υφίσταται ως αυτοτελής ανταγωνιστής συνιστά ριζική αναδιάρθρωση, όπως απαιτείται από την ανεπαρκή αμοιβή της κρατικής ενίσχυσης.
6.1.4.2. Ίδια συνεισφορά και επιμερισμός των βαρών
(220)
Στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο το κόστος αναδιάρθρωσης περιοριζόταν στο ελάχιστο. Οι αμφιβολίες αυτές προέκυψαν από την παρατήρηση ότι δεν θα ήταν δυνατή η αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton σε αυτόνομη βάση χωρίς υψηλό κόστος. Η ενσωμάτωση της Νέας Τράπεζας Proton στην Τράπεζα, μια μεγαλύτερη οικονομική οντότητα με υποδομή ΤΠ και ενεργό δομή διαχείρισης κινδύνων, διασκεδάζει αυτές τις ανησυχίες. Η πώληση στην Τράπεζα συμβάλλει στον περιορισμό του κόστους αναδιάρθρωσης στο ελάχιστο.
(221)
Όσον αφορά τη συνεισφορά των μετόχων και των κατόχων χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης στο κόστος αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει στην αιτιολογική σκέψη 77 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton ότι οι μέτοχοι και οι κάτοχοι χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης δεν μεταφέρθηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton, αλλά παρέμειναν στην Proton Bank, δηλαδή στην υπό εκκαθάριση οντότητα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έκρινε ότι επιτεύχθηκε επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων στους μετόχους και τους ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης.
6.1.4.3. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(222)
Όσον αφορά τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, η παράγραφος 30 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι «η Επιτροπή λαμβάνει ως σημείο εκκίνησης για την αξιολόγηση της ανάγκης θέσπισης τέτοιων μέτρων, το μέγεθος, την κλίμακα και την έκταση των δραστηριοτήτων τις οποίες αναμένεται να ασκήσει η οικεία τράπεζα μετά την εφαρμογή ενός αξιόπιστου σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η φύση και η μορφή των μέτρων αυτών θα εξαρτηθεί από δύο κριτήρια: πρώτον, από το ύψος της ενίσχυσης και τους όρους και τις συνθήκες υπό τις οποίες χορηγήθηκε και, δεύτερον, από τα χαρακτηριστικά της αγοράς ή των αγορών στις οποίες θα δραστηριοποιηθεί η δικαιούχος τράπεζα.».
(223)
Όσον αφορά το ύψος της ενίσχυσης, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το ποσό της συνολικής ενίσχυσης που εισπράχθηκε υπό τη μορφή κεφαλαίου ύψους 2 111,6 εκατ. ευρώ (Pr1, NP1, NP2, NP3), επιπλέον της κρατικής ενίσχυσης ρευστότητας ύψους 149,4 εκατ. ευρώ (Pr3) και των ελληνικών κρατικών χρεογράφων αξίας 78 εκατ. ευρώ (Pr 2). Το μέτρο Pr1 αντιστοιχούσε στο 4,6 % των ΠΣΣΚ της Proton Bank την εποχή εκείνη. Το μέτρο NP1, η χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από τη μεταβίβαση δραστηριοτήτων από την Τράπεζα Proton στη Νέα Τράπεζα Proton, αντιστοιχούσε περίπου στο 36 % των ΠΣΣΚ της Τράπεζας Proton στο τέλος του 2010 ή στο 84 % των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton κατά τον χρόνο της ίδρυσής της. Η αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton, η οποία αποτελούσε μέρος του μέτρου NP2, αντιστοιχούσε περίπου στο 18,8 % των ΠΣΣΚ της τράπεζας κατά τον χρόνο της ίδρυσής της. Οι πρόσθετες εισφορές μετοχικού κεφαλαίου, που αποτελούσαν μέρος του μέτρου NP2, αντιστοιχούσαν περίπου στο 34,2 % των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton (με βάση τα στοιχεία της 31ης Δεκεμβρίου 2012) (122). Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 80 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, τα μέτρα NP1 και NP2 αντιπροσώπευαν ποσοστό άνω του 50 % των ΠΣΣΚ της Proton Bank ή άνω του 130 % των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton. Η εισφορά μετοχικού κεφαλαίου, πριν από την πώληση της τράπεζα, δηλαδή μέτρο NP3, αντιστοιχούσε σε περίπου 48,7 % των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton (με βάση στοιχεία της 31ης Μαΐου 2013). Τέτοια ποσά ενίσχυσης, σε συνδυασμό με την απουσία αμοιβής, επιβάλλουν μεγάλη μείωση της παρουσίας του δικαιούχου στην αγορά.
(224)
Όσον αφορά την αγορά στην οποία λειτουργούσε η Νέα Τράπεζα Proton, στην αιτιολογική σκέψη 82 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή επισήμανε ότι η Proton Bank ήταν μία πολύ μικρή τράπεζα (με μερίδιο αγοράς περίπου 1 % των συνολικών στοιχείων ενεργητικού των ελληνικών τραπεζών) και, κατά συνέπεια, τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της Proton Bank που μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton ήταν σχετικά μικρά σε σχέση με το μέγεθος του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, παρά το εξαιρετικά μεγάλο ύψος της ενίσχυσης, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση στη Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσαν να θεωρηθούν περιορισμένες.
(225)
Επιπλέον, οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton προσφέρθηκαν σε ανταγωνιστές μέσω ανοικτού πλειστηριασμού. Μετά την πώλησή της, η Νέα Τράπεζα Proton έπαψε να υφίσταται ως αυτοτελής ανταγωνιστής, διότι ενσωματώθηκε πλήρως στην Τράπεζα.
(226)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, λόγω του μικρού μεγέθους της Νέας Τράπεζας Proton, της ανοικτής διαδικασίας πώλησης καθώς και του γεγονότος ότι η Νέα Τράπεζα Proton θα παύσει να υφίσταται ως ανεξάρτητος ανταγωνιστής, δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, παρά το πολύ σημαντικό ποσό των ενισχύσεων και την απουσία αμοιβής.
6.1.4.4. Συμπέρασμα όσον αφορά το συμβιβάσιμο με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
(227)
Με βάση την ανάλυση στις αιτιολογικές σκέψεις 216 έως 226 ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πώληση της Νέας Τράπεζας Proton και η ενσωμάτωσή της στην Τράπεζα θα διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Νέας Τράπεζας Proton, η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο και δεν υπάρχει αθέμιτη νόθευση του ανταγωνισμού.
(228)
Όλα τα μέτρα ενίσχυσης που αναφέρονται στον πίνακα 7 θα πρέπει, συνεπώς, να κηρυχθούν συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά.
6.2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ TT
6.2.1. Ύπαρξη και ύψος της ενίσχυσης
(229)
Η Επιτροπή οφείλει καταρχήν να εξετάσει κατά πόσο τα μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
6.2.1.1. Ύπαρξη ενίσχυσης στην κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού των μεταβιβασθέντων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της T Bank (μέτρο T)
(230)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 26 έως 32 της απόφασης για την T Bank, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι μέτρο T, ήτοι η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού που μεταβιβάστηκαν στο ΤΤ, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στην αιτιολογική σκέψη 33 της εν λόγω απόφασης, η Επιτροπή έκρινε ότι οι οικονομικές δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT είναι ο δικαιούχος της κρατικής ενίσχυσης, εφόσον εξακολουθούσαν να υφίστανται λόγω της ενίσχυσης.
6.2.1.2. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης στο ΤΤ (μέτρο TT)
(231)
Η εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος στο ΤΤ (μέτρο TT) χορηγήθηκε βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης που αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (123). Με την απόφαση έγκρισης του εν λόγω καθεστώτος, η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν βάσει του καθεστώτος αυτού συνιστούσαν κρατική ενίσχυση. Ως εκ τούτου, το μέτρο TT συνιστούσε ενίσχυση στο TT.
(232)
Όπως παρατήρησε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 98 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, το Νέο TT ασκεί τις οικονομικές δραστηριότητες που προηγουμένως πραγματοποιούνταν εντός του TT, συμπεριλαμβανομένης της T Bank.
6.2.1.3. Ύπαρξη ενίσχυσης στη χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού του νέου TT (μέτρο NTT1)
(233)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 53 έως 57 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι μέτρο NTT1, ήτοι η παρέμβαση του ΕΤΧΣ για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού του νέου TT, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στην αιτιολογική σκέψη 54 της απόφασης αυτής, η Επιτροπή έκρινε ότι το Νέο TT ήταν ο οικονομικός δικαιούχος, εφόσον το νέο TT ασκεί τις οικονομικές δραστηριότητες του ΤΤ που εξακολουθούν να υφίστανται λόγω της ενίσχυσης.
6.2.1.4. Ύπαρξη ενίσχυσης στην αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου (μέτρο ΝΤΤ2)
(234)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 49 έως 52 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι μέτρο NTT2, ήτοι η αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ συνολικού ύψους 500 εκατ. ευρώ στο Νέο TT, συνιστά κρατική ενίσχυση στο Νέο TT Bank κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
6.2.1.5. Ύπαρξη ενίσχυσης στην Τράπεζα ως αγοραστή του Νέου TT
(235)
Η Τράπεζα απέκτησε τις μετοχές του Νέου TT στο πλαίσιο μιας ανοικτής και χωρίς διακρίσεις διαδικασίας υποβολής προσφορών. Σύμφωνα με πληροφορίες που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές στις 15 Ιουλίου 2013, ένας χρηματοοικονομικός σύμβουλος επικοινώνησε με πολλές αλλοδαπές και ελληνικές τράπεζες και επενδυτές και μόνο οι τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες υπέβαλαν τελικές προσφορές. Το γεγονός ότι ο χρηματοοικονομικός σύμβουλος ήλθε σε επαφή με μεγάλο αριθμό τραπεζών επιτρέπει στην Επιτροπή να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία υποβολής προσφορών ήταν ανοικτή και χωρίς διακρίσεις. Η προσφορά της Τράπεζας θεωρήθηκε η καλύτερη, λαμβάνοντας υπόψη το ύψος και το είδος του τιμήματος.
(236)
Πιο συγκεκριμένα, η Τράπεζα δέχθηκε να καταβάλει στο ΕΤΧΣ συνολικό ποσό 681 εκατ. ευρώ υπό μορφή νέων κοινών μετοχών. Η δεύτερη σε ύψος προσφορά ήταν προσφορά μετρητών ύψους 500 εκατ. ευρώ. Ήταν συνεπώς κατά 26,58 % χαμηλότερη από την προσφορά της Τράπεζας. Σύμφωνα με την επιστολή της Τράπεζας της Ελλάδος της 8ης Ιουλίου 2013, κάθε προσφορά σε μετρητά από εγχώρια τράπεζα δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη, στον βαθμό που εξακολουθούσε να εξαρτάται από τη χρηματοδότηση του Ευρωσυστήματος, και ακόμη περισσότερο εάν ελάμβανε την έκτακτη ενίσχυση ρευστότητας. Ως εκ τούτου, η δεύτερη υψηλότερη τιμή προσφοράς δεν ήταν σύμφωνη με τις απαιτήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.
(237)
Θα πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με τη σύμβαση πώλησης, το ΕΤΧΣ εισέπραξε 1 418,75 εκατ. νέες κοινές μετοχές της Τράπεζας με τιμή προσφοράς 0,48 ευρώ εκάστη (124). Η συμμετοχή του ΕΤΧΣ στην Τράπεζα αυξήθηκε από 93,55 % σε 95,23 %.
(238)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αγορά δεν συνιστά ενίσχυση προς τον αγοραστή.
6.2.1.6. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη ενίσχυσης
(239)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα μέτρα T, TT, NTT1 και NTT2 συνιστούν κρατική ενίσχυση. Όσον αφορά το μέτρο T, η Επιτροπή αποφαίνεται ότι η ενίσχυση ωφέλησε τις δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT και αργότερα στο Νέο TT. Όσον αφορά το μέτρο ΤΤ, η Επιτροπή αποφαίνεται ότι η ενίσχυση ωφέλησε τις δραστηριότητες του ΤΤ που μεταβιβάστηκαν στο Νέο ΤΤ. Ο δικαιούχος των μέτρων ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2 είναι το Νέο TT.
(240)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι οικονομικές δραστηριότητες της T Bank, καθώς εντάχθηκαν στο ΤΤ και αργότερα στο Νέο TT, επωφελήθηκαν από την ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης ύψους 677 εκατ. ευρώ, ενώ οι δραστηριότητες που ασκούνταν από το TT και μεταβιβάστηκαν στο Νέο TT ωφελήθηκαν από κρατική ενίσχυση υπό μορφή κεφαλαιακής ενίσχυσης ύψους 4 457,96 εκατ. ευρώ (μέτρα TT, NTT1 και NTT2).
Πίνακας 10
Επισκόπηση της συνολικής ενίσχυσης που έλαβε η T Bank, το TT και το Νέο ΤΤ
Δικαιούχος της ενίσχυσης
Μέτρο
Περιγραφή
Ύψος της ενίσχυσης (σε εκατ. ευρώ)
Δραστηριότητες της T-Bank
T
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από το T στο TT
677
Δραστηριότητες του ΤΤ
TT
Ανακεφαλαιοποίηση
224,96
Δραστηριότητες του Νέου TT
NTT 1
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από το TT στο Νέο TT
3 732,6
NTT 2
Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο
500
6.2.2. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου
(241)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να κρίνει κατά πόσο μία ενίσχυση είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά, εάν αποσκοπεί στην «άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
(242)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 199 και 200, η νομική βάση για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης στις ελληνικές τράπεζες θα πρέπει, προς το παρόν, να είναι το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης.
(243)
Όπως εξηγήθηκε στην αιτιολογική σκέψη 201, για να είναι μία ενίσχυση συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει να συμμορφώνεται με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας: καταλληλότητα, αναγκαιότητα και αναλογικότητα.
(244)
Αρχές για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης καθορίστηκαν για πρώτη φορά στην τραπεζική ανακοίνωση του 2008.
(245)
Η ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης (125) περιέχει πρόσθετες οδηγίες σχετικά με το ύψος της αμοιβής που απαιτείται για τις εισφορές κεφαλαίων από το κράτος.
(246)
Τέλος, η Επιτροπή εξήγησε στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης (126) τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογεί τα σχέδια αναδιάρθρωσης. Κατά την αξιολόγηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Τράπεζας σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της όλα τα μέτρα ενίσχυσης που αναφέρονται στον πίνακα 8.
6.2.3. Συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
6.2.3.1. Συμβιβάσιμο του μέτρου T με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
(247)
Όσον αφορά το μέτρο T, στην απόφασή της για την T Bank η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η παρέμβαση πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης και αποφάσισε ότι ήταν συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά για λόγους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας για περίοδο έξι μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της εν λόγω απόφασης. Οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης του TT που ελάμβανε υπόψη την ενσωμάτωση των δραστηριοτήτων της T Bank στο ΤΤ μόλις πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας των έξι μηνών. Ωστόσο, στην αιτιολογική σκέψη 83 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή έκρινε ότι η παράλειψη αυτή ήταν κατανοητή, εφόσον η απόφαση είχε ληφθεί το μεσοδιάστημα της εξυγίανσης του ΤΤ. Δεδομένου ότι οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νέου ΤΤ τον Ιανουάριο του 2013 και επικαιροποιημένο σχέδιο τον Μάρτιο του 2013, που αμφότερα εξετάζουν τις δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από την T Bank στο TT, η Επιτροπή, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, ενέκρινε το μέτρο Τ προσωρινά ως ενίσχυση διάσωσης έως ότου ληφθεί τελική απόφαση σχετικά με μέτρα T, TT, NTT1 και NTT2.
6.2.3.2. Συμβιβάσιμο του μέτρου ΤΤ με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008
(248)
Στην απόφασή της, της 19ης Νοεμβρίου 2008 (127) η Επιτροπή κατέληξε ήδη στο συμπέρασμα ότι μέτρο TT, το οποίο χορηγήθηκε τον Μάιο του 2009 βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης που αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, είναι συμβιβάσιμη ενίσχυση διάσωσης σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008. Η απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2008 δεν αναφερόταν στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης, η οποία δεν είχε ακόμη εκδοθεί.
6.2.3.3. Συμβιβάσιμο των μέτρων ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
(249)
Η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει προσωρινά τα μέτρα ΝΤΤ1 και NTT2 ως ενίσχυση διάσωσης στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT.
6.2.4. Συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης T, TT, NTT1 και NTT2 με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
6.2.4.1. Απουσία κατάλληλης αμοιβής της ενίσχυσης: θα ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
(250)
Στην αιτιολογική σκέψη 45 της απόφασης για την T Bank, η Επιτροπή ανέφερε ότι το ΕΤΕΚΕ και το ΕΤΧΣ δεν θα ανακτούσαν μάλλον κανένα ποσό και η χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την T Bank στο TT εξομοιώνεται, συνεπώς, με επιχορήγηση. Επιπλέον, όπως συνάγεται στην αιτιολογική σκέψη 101 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο ΤΤ, το ΕΤΧΣ θα μπορούσε να αναμένει να ανακτήσει μόνον ένα μέρος του αρχικού μετοχικού κεφαλαίου του, ύψους 500 εκατ. ευρώ (μέτρο ΝΤΤ2). Επιπλέον, η Επιτροπή επισήμανε ότι δεν θα υπάρξει καμία αμοιβή για το ΕΤΧΣ που καλύπτει το χρηματοδοτικό κενό από το TT στο Νέο TT (μέτρο ΝΤΤ1) και υπάρχει πολύ μικρή πιθανότητα το ΕΤΧΣ να ανακτήσει μεγάλο μέρος των 3,7 δισεκατ. ευρώ. Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το κράτος κατά πάσα πιθανότητα δεν θα εισπράξει κανένα ποσό για το μέτρο TT, εφόσον οι απαιτήσεις του σε μετοχές, σε σχέση με τις προνομιούχες μετοχές του Μαΐου 2009, παρέμειναν στο ΤΤ το οποίο τέθηκε υπό εκκαθάριση.
(251)
Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 77 και 102 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η απουσία αμοιβής δημιουργεί την ανάγκη ριζικής αναδιάρθρωσης, τόσο από την άποψη των μέτρων βιωσιμότητας και όσον αφορά τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
6.2.4.2. Μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της δραστηριότητας του Νέου ΤΤ μέσω πώλησης
(252)
Η παράγραφος 21 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι, όταν η τράπεζα δεν είναι σε θέση να αποκαταστήσει με αξιόπιστο τρόπο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της, πρέπει πάντοτε να εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας κανονικής λύσης και εκκαθάρισης ή θέσης σε πλειστηριασμό μιας προβληματικής τράπεζας.
(253)
Στο τμήμα 3.2.4.1 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή εξέφρασε σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Νέου TT σε αυτόνομη βάση και τη δυνατότητα του Νέου TT να επιτύχει την προβλεπόμενη αύξηση εσόδων. Επιπλέον, τόνισε ότι το Νέο TT είχε λάβει μόνο ένα περιορισμένο αριθμό μέτρων για να δημιουργήσει κέρδη και ότι το Νέο TT δεν είχε λάβει μέτρα για τη μείωση των δαπανών προσωπικού και για τον εξορθολογισμό του δικτύου υποκαταστημάτων. Επίσης, αναφέρονται οι συνέργειες που θα μπορούσαν να επιτευχθούν με την ενσωμάτωση του Νέου TT σε μια μεγάλη οικονομική οντότητα.
(254)
Ως προς αυτό, η παράγραφος 17 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης διευκρινίζει ότι η πώληση μιας προβληματικής τράπεζας σε άλλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, εάν ο αγοραστής είναι βιώσιμος και ικανός να απορροφήσει τη μεταβίβαση της προβληματικής τράπεζας, και μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της αγοράς. Επιπλέον, σύμφωνα με το ΜΟΧΠ, η πώληση του Νέου TT ήταν δράση προτεραιότητας, λαμβάνοντας υπόψη το δημόσιο συμφέρον και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα καθώς και την προστασία των περιουσιακών στοιχείων του ΕΤΧΣ.
(255)
Όπως αναφέρεται στο τμήμα 7.5.2, βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσής της, η Τράπεζα μπορεί θεωρηθεί βιώσιμη επιχείρηση. Επομένως, το γεγονός ότι οι δραστηριότητες του Νέου ΤΤ έχουν ενταχθεί στην Τράπεζα επιτρέπει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς τους. Το Νέο TT παύει να υφίσταται ως αυτόνομος ανταγωνιστής. Η επιχειρησιακή συγχώνευση μεταξύ του Νέου TT και της Τράπεζας είχε ολοκληρωθεί έως τις 14 Απριλίου 2014. Το δίκτυο υποκαταστημάτων με το σήμα «Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο» θα μειωθεί (η Τράπεζα προτίθεται να διατηρήσει το σήμα «Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο» για ορισμένα υποκαταστήματα, ενώ το σήμα «T-bank» παύει να υφίσταται και το δίκτυο υποκαταστημάτων «T-bank» θα κλείσει σχεδόν ολοσχερώς) σε συνδυασμό με την πλήρη επιχειρησιακή ενοποίηση των υπηρεσιών υποστήριξης και άλλων λειτουργιών κεντρικών υπηρεσιών εντός της Τράπεζας. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης διασφαλίζει ότι θα επιτευχθεί ριζική αναδιάρθρωση, όπως απαιτείται λόγω της ανεπαρκούς αμοιβής.
6.2.4.3. Ίδια συνεισφορά και επιμερισμός των βαρών
(256)
Οι επιφυλάξεις που διατύπωσε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 99 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT ως προς το κατά πόσον το κόστος αναδιάρθρωσης είχε διογκωθεί λόγω της αναδιάρθρωσης του Νέου TT σε αυτόνομη βάση, αντιμετωπίστηκαν από το καθεστώς εθελουσίας εξόδου (128), το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή με το Νέο TT σε αυτόνομη βάση τον Ιούλιο του 2013, καθώς και από την πώληση του Νέου TT στην Τράπεζα. Πιο συγκεκριμένα, ο εξορθολογισμός του δικτύου υποκαταστημάτων, η πλήρης ενσωμάτωση της T Bank και η πλήρης επιχειρησιακή ενσωμάτωση του νέου ΤΤ στην Τράπεζα μειώνουν το κόστος της αναδιάρθρωσης στο ελάχιστο.
(257)
Όσον αφορά τον καταμερισμό των βαρών στους μετόχους και τους ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί, στην αιτιολογική σκέψη 100 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, ότι οι μέτοχοι και οι ομολογιούχοι μειωμένης εξασφάλισης δεν μεταφέρθηκαν στο Νέο ΤΤ αλλά παρέμειναν στο ΤΤ, δηλαδή στην υπό εκκαθάριση οντότητα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έκρινε ότι επιτεύχθηκε επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων στους μετόχους και τους ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης.
(258)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το κόστος αναδιάρθρωσης περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο και ότι έχει επιτευχθεί επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων. Ωστόσο, όπως έχει ήδη συναχθεί ανωτέρω στην αιτιολογική σκέψη 251, η απουσία αμοιβής δημιούργησε την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση, τόσο ως προς τα μέτρα βιωσιμότητας όσο και τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
6.2.4.4. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(259)
Όσον αφορά τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, η παράγραφος 30 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι «η Επιτροπή λαμβάνει ως σημείο εκκίνησης για την αξιολόγηση της ανάγκης θέσπισης τέτοιων μέτρων, το μέγεθος, την κλίμακα και την έκταση των δραστηριοτήτων τις οποίες αναμένεται να ασκήσει η οικεία τράπεζα μετά την εφαρμογή ενός αξιόπιστου σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η φύση και η μορφή των μέτρων αυτών θα εξαρτηθεί από δύο κριτήρια: πρώτον, από το ύψος της ενίσχυσης και τους όρους και τις συνθήκες υπό τις οποίες χορηγήθηκε και, δεύτερον, από τα χαρακτηριστικά της αγοράς ή των αγορών στις οποίες θα δραστηριοποιηθεί η δικαιούχος τράπεζα.».
(260)
Όσον αφορά το εισπραχθέν ποσό της ενίσχυσης, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, στην αιτιολογική σκέψη 104 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, διαπίστωσε ότι το Νέο TT έλαβε ενίσχυση ύψους 4,6 δισεκατ. ευρώ (μέτρα ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2) που αντιπροσωπεύει ποσοστό άνω του 70 % των ΠΣΣΚ του ΤΤ και άνω του 90 % των ΠΣΣΚ του Νέου TT. Η Επιτροπή επισήμανε ακόμη ότι το TT (δηλαδή η νομική οντότητα που εκτελούσε προηγουμένως τις δραστηριότητες οι οποίες έχουν ενταχθεί στο Νέο TT) είχε προηγουμένως λάβει ενίσχυση στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (129). Το TT έλαβε μία πρώτη εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ με τη μορφή προνομιούχων μετοχών (μέτρο TT), η οποία αντιστοιχούσε στο 2,9 % των ΠΣΣΚ εκείνη τη χρονική στιγμή. Επιπλέον, σχετικά με την εξυγίανση της T Bank, οι δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT έλαβαν ενίσχυση εξυγίανσης ύψους περίπου 678 εκατ. ευρώ (μέτρο Τ), το οποίο ισοδυναμούσε με 37,7 % των ΠΣΣΚ της T Bank κατά την ημερομηνία αναφοράς της συγχώνευσης (31 Μαρτίου 2011). Τα ποσά της ενίσχυσης σε συνδυασμό με την απουσία αμοιβής επιβάλλουν ριζική αναδιάρθρωση.
(261)
Αφετέρου, στην αιτιολογική σκέψη 104 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή επισήμανε τις περιστάσεις υπό τις οποίες χορηγήθηκε η ενίσχυση. Πιο συγκεκριμένα, ένα σημαντικό μέρος των ζημιών που υπέστη το ΤΤ τα τελευταία έτη δεν φαίνεται να απορρέει από δραστηριότητες ανάληψης κινδύνων, αλλά από την κατοχή ΟΕΔ. Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι οι μεγάλες ζημίες από δάνεια σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις προέρχονται κυρίως από την εξαιρετικά βαθιά και μακρά περίοδο ύφεσης και όχι από δανειοδότηση υψηλού κινδύνου. Κατά συνέπεια, η ενίσχυση φαίνεται ότι δημιουργεί λίγες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Ωστόσο, η Επιτροπή παρατήρησε ότι, αναλογικά με το μέγεθός του, το TT είχε στην κατοχή του πολύ περισσότερα ΟΕΔ από τις άλλες τράπεζες στην Ελλάδα, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη μη συνετή ανάληψη κινδύνων.
(262)
Όπως έχει ήδη σημειωθεί, το Νέο TT παύει να υφίσταται ως αυτόνομος ανταγωνιστής που καθορίζει την πολιτική του αυτοτελώς. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας βασίζεται στην υπόθεση της πλήρους ενσωμάτωσης του Νέου TT, ακόμα και αν η Τράπεζα συνεχίσει να χρησιμοποιεί το σήμα «Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο» για ορισμένα υποκαταστήματα και προϊόντα.
(263)
Όσον αφορά την αγορά στην οποία λειτουργούσε το Νέο TT, στην αιτιολογική σκέψη 106 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή επισήμανε ότι το TT ήταν μία μεσαίου μεγέθους τράπεζα στην Ελλάδα (με μερίδιο περίπου 6 % στις καταθέσεις) και ότι τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού του ΤΤ που μεταβιβάστηκαν στο Νέο TT ήταν σχετικά περιορισμένα σε σχέση με το μέγεθος του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, παρά το εξαιρετικά μεγάλο ποσό της ενίσχυσης, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση στο Νέο TT θα μπορούσαν να θεωρηθούν μάλλον περιορισμένες.
(264)
Η σχεδιαζόμενη συρρίκνωση του δικτύου υποκαταστημάτων του «ταχυδρομικού ταμιευτηρίου», με μείωση σε περίπου 50 υποκαταστήματα (130) από τα 196, επιβεβαιώνει περαιτέρω την εκτίμηση στην αιτιολογική σκέψη 263 ότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση στο Νέο TT θα μπορούσαν να θεωρηθούν μάλλον περιορισμένες.
(265)
Επιπλέον, οι δραστηριότητες του Νέου TT προσφέρθηκαν σε ανταγωνιστές μέσω ανοικτού και χωρίς διακρίσεις πλειστηριασμού.
(266)
Ένα μεγάλο μέρος των μέτρων ενίσχυσης ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2 ήταν αναγκαία λόγω της διαγραφής χρέους υπέρ του Δημοσίου (με τη μορφή του προγράμματος PSI) και λόγω της εξαιρετικά μακράς περιόδου ύφεσης και όχι ως επακόλουθο ακατάλληλης πρακτικής δανειοδοτήσεων. Επιπλέον, το μέγεθος των δραστηριοτήτων του Νέου TT ήταν μικρό, η διαδικασία πώλησης ήταν ανοικτή, διαφανής και χωρίς διακρίσεις και το Νέο TT δεν θα συνεχίσει να υφίσταται ως αυτόνομος ανταγωνιστής. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, παρά το μεγάλο ποσό ενίσχυσης και την απουσία της δέουσας αμοιβής για τη χορηγηθείσα κρατική ενίσχυση, δεν υπάρχει αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού.
6.2.4.5. Συμπέρασμα σχετικά με το συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης T, TT, NTT1 και NTT2 με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
(267)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πώληση του Νέου TT στην Τράπεζα και η συνδεδεμένη με αυτήν αναδιάρθρωση εξασφαλίζουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Τράπεζας, τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο και την απουσία αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(268)
Όλα τα μέτρα ενίσχυσης που απαριθμούνται στον πίνακα 8 πρέπει να κηρυχθούν συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά.
7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ
7.1. ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(269)
Η Επιτροπή έχει διαπιστώσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
7.1.1. Ύπαρξη ενίσχυσης στα μέτρα που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών
7.1.1.1. Κρατική ενίσχυση ρευστότητας που χορηγήθηκε βάσει των μέτρων παροχής εγγυήσεων και ομολογιακών δανείων (μέτρο L1)
(270)
Η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει, στις αποφάσεις για την έγκριση και την παράταση του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (131), ότι η ενίσχυση ρευστότητας που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης συνιστά ενίσχυση. Το τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο των εγγυήσεων στις 15 Απριλίου 2011 ανερχόταν σε 13 600 εκατ. ευρώ και σε 13 932 εκατ. ευρώ στις 30 Νοεμβρίου 2013. Μελλοντική χορήγηση ενίσχυσης ρευστότητας βάσει του καθεστώτος αυτού θα συνιστούσε επίσης ενίσχυση.
7.1.1.2. Κρατική ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του καθεστώτος ανακεφαλαιοποίησης (μέτρο Α)
(271)
Η Επιτροπή έχει ήδη κρίνει, στην απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2008 σχετικά με το καθεστώς στήριξης των ελληνικών τραπεζών ότι οι ανακεφαλαιοποιήσεις που επρόκειτο να χορηγηθούν στο πλαίσιο του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης που περιλαμβάνονται στο πλαίσιο του καθεστώτος αυτού θα συνιστούσαν ενίσχυση. Η Τράπεζα έχει εισπράξει 950 εκατ. ευρώ σε προνομιούχες μετοχές, ποσό που αντιστοιχεί στο 2 % των ΠΣΣΚ της Τράπεζας (132).
(272)
Το 2010, η Ελλάδα εισήγαγε αρκετές αλλαγές στις τεχνικές παραμέτρους των εν λόγω προνομιούχων μετοχών. Δεδομένου ότι οι αλλαγές επέφεραν αύξηση της αμοιβής του κράτους, με αυτόματη αύξηση του τοκομεριδίου κατά 2 % ετησίως, εάν οι προνομιούχες μετοχές δεν εξαγοράζονταν εντός πέντε ετών, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι τροποποιήσεις των τεχνικών παραμέτρων δεν παρέχουν κανένα πλεονέκτημα στην Τράπεζα και, ως εκ τούτου, δεν συνεπάγονται πρόσθετη κρατική ενίσχυση.
7.1.2. Ύπαρξη ενίσχυσης στην επείγουσα παροχή ρευστότητας με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2)
(273)
Η Επιτροπή διευκρίνισε στην παράγραφο 51 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008 ότι η χορήγηση κεφαλαίων της κεντρικής τράπεζας σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν συνιστά ενίσχυση, εάν πληρούνται σωρευτικά τέσσερις προϋποθέσεις όσον αφορά τη φερεγγυότητα του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, την παροχή εξασφαλίσεων για τη διευκόλυνση, το επιτόκιο που χρεώνεται στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα και την απουσία αντεγγύησης από το κράτος. Δεδομένου ότι η επείγουσα παροχή ρευστότητας στην Τράπεζα με την εγγύηση του δημοσίου δεν πληροί τις τέσσερις σωρευτικές προϋποθέσεις, ιδίως επειδή είναι κρατική εγγύηση και χορηγείται σε συνδυασμό με άλλα μέτρα στήριξης, συνιστά ενίσχυση.
(274)
Η ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου, πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Πρώτον, επειδή το μέτρο αυτό περιλαμβάνει κρατική εγγύηση υπέρ της Τράπεζας της Ελλάδος, οποιαδήποτε ζημία θα βαρύνει το κράτος. Κατά συνέπεια, το μέτρο αφορά κρατικούς πόρους. Η ΕΠΡ επιτρέπει στις τράπεζες να αντλούν χρηματοδότηση σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία δεν έχουν πρόσβαση στην αγορά χονδρικής χρηματοδότησης και στις τακτικές πράξεις αναχρηματοδότησης του Ευρωσυστήματος. Η επείγουσα ενίσχυση ρευστότητας στην Τράπεζα με την εγγύηση του κράτους, κατά συνέπεια, παρέχει πλεονέκτημα σε αυτήν. Εφόσον η ΕΠΡ περιορίζεται στον τραπεζικό τομέα, το μέτρο είναι επιλεκτικό. Και εφόσον η ΕΠΡ με κρατική εγγύηση επιτρέπει στην Τράπεζα να συνεχίσει να λειτουργεί στην αγορά και να αποφεύγει την αθέτηση και την έξοδο από την αγορά, νοθεύει τον ανταγωνισμό. Δεδομένου ότι η Τράπεζα δραστηριοποιείται σε άλλα κράτη μέλη και ότι χρηματοπιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών λειτουργούν ή θα ενδιαφέρονταν δυνητικά να δραστηριοποιηθούν στην Ελλάδα, το πλεονέκτημα που χορηγήθηκε στην Τράπεζα επηρεάζει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(275)
Η ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2) συνιστά κρατική ενίσχυση. Το ποσό της ενίσχυσης ρευστότητας με την εγγύηση του κράτους μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου. Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, ανερχόταν περίπου σε 12 δισεκατ. ευρώ.
7.1.3. Ύπαρξη ενίσχυσης στα μέτρα που χορηγήθηκαν μέσω του ΕΤΧΣ
7.1.3.1. Πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β1)
(276)
Στο τμήμα 5.1 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για την Eurobank, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση συνιστά κρατική ενίσχυση. Το εισπραχθέν κεφάλαιο ανήλθε σε 3 970 εκατ. ευρώ.
7.1.3.2. Δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β2)
(277)
Το μέτρο Β2 τέθηκε σε εφαρμογή με πόρους του ΕΤΧΣ και, όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 47 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank, ενέχει κρατικούς πόρους.
(278)
Όσον αφορά την ύπαρξη πλεονεκτήματος, το μέτρο Β2 αύξησε τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας της Τράπεζας σε επίπεδο που της επέτρεψε να συνεχίσει να δραστηριοποιείται στην αγορά και να έχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση του Ευρωσυστήματος. Επιπλέον, η αμοιβή του μέτρου Β2 συνίσταται σε δεδουλευμένους τόκους για τους τίτλους του ΕΤΧΣ σε πρόσθετη αμοιβή 1 %. Επειδή η ανωτέρω αμοιβή είναι προδήλως κατώτερη από την αμοιβή παρόμοιων κεφαλαιακών μέσων στην αγορά, η Τράπεζα δεν θα ήταν ασφαλώς σε θέση να αντλήσει αυτό το κεφάλαιο με αυτούς τους όρους στην αγορά. Ως εκ τούτου, το μέτρο Β2 παρέσχε πλεονέκτημα στην η Τράπεζα από κρατικούς πόρους. Εφόσον το μέτρο ήταν διαθέσιμο μόνο για την Τράπεζα, έχει επιλεκτικό χαρακτήρα.
(279)
Το μέτρο Β2 είχε ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της θέσης της Τράπεζας, διότι έλαβε χρηματοδοτικούς πόρους που ήταν αναγκαίοι για να εξακολουθήσει να συμμορφώνεται με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις, γεγονός που συνεπάγεται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Δεδομένου ότι η Τράπεζα δραστηριοποιείται σε άλλες ευρωπαϊκές τραπεζικές αγορές και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών λειτουργούν στην Ελλάδα, ιδίως στην ασφαλιστική αγορά, το μέτρο Β2 είναι επίσης πιθανό να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(280)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο Β2 συνιστά κρατική ενίσχυση. Κοινοποιήθηκε ως ενίσχυση από τις εθνικές αρχές. Το εισπραχθέν κεφάλαιο ανήλθε σε 1 341 εκατ. ευρώ.
7.1.3.3. Επιστολή δέσμευσης (μέτρο Β3)
(281)
Με το μέτρο Β3, το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να χορηγήσει τα πρόσθετα κεφάλαια που είναι αναγκαία για την ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης της Τράπεζας μέχρι το ποσό που ζητήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος στο πλαίσιο της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2012. Το ΕΤΧΣ αντλεί τους πόρους του από το κράτος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποφαίνεται ότι η επιστολή δεσμεύει κρατικούς πόρους. Οι περιστάσεις υπό τις οποίες το ΕΤΧΣ μπορεί να χορηγήσει ενίσχυση σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι επακριβώς καθορισμένες και περιορισμένες από τον νόμο. Επομένως, η χρήση των εν λόγω κρατικών πόρων πρέπει να καταλογιστεί στο κράτος. Το ΕΤΧΣ δεσμεύτηκε να χορηγήσει πρόσθετα κεφάλαια έως 528 εκατ. ευρώ.
(282)
Η επιστολή δέσμευσης έδωσε πλεονέκτημα στην Τράπεζα, διότι διαβεβαίωσε τους καταθέτες ότι η Τράπεζα θα ήταν σε θέση να αντλήσει το συνολικό ποσό των κεφαλαίων που έπρεπε να αντλήσει, δηλαδή, το ΕΤΧΣ θα χορηγούσε το κεφάλαιο σε περίπτωση που η Τράπεζα δεν θα μπορούσε να το αντλήσει στην αγορά. Η δέσμευση αυτή θα διευκολύνει επίσης την άντληση ιδιωτικών κεφαλαίων από την αγορά, καθώς παρέχεται στους επενδυτές η διαβεβαίωση ότι, εάν η τράπεζα δεν μπορέσει να αντλήσει ένα μέρος του κεφαλαίου από την αγορά, θα το χορηγήσει το ΕΤΧΣ. Κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα δεχόταν να δεσμευτεί πριν γνωστοποιηθούν οι όροι της ανακεφαλαιοποίησης και την εποχή εκείνη η Τράπεζα δεν είχε πρόσβαση στην κεφαλαιαγορά.
(283)
Δεδομένου ότι η τράπεζα δραστηριοποιείται σε άλλες ευρωπαϊκές τραπεζικές αγορές και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών λειτουργούν στην Ελλάδα, ιδίως στην ασφαλιστική αγορά, το μέτρο Β3 είναι επίσης πιθανό να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(284)
Ως εκ τούτου, το μέτρο Β3 συνιστά ενίσχυση και κοινοποιήθηκε ως ενίσχυση από τις ελληνικές αρχές στις 27 Δεκεμβρίου 2012.
7.1.3.4. Η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (μέτρο Β4)
(285)
Η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (μέτρο Β4) είναι η μετατροπή της πρώτης και της δεύτερης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης (μέτρα Β1 και Β2) και της επιστολής δέσμευσης (μέτρο Β3) σε μόνιμη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 5 839 εκατ. ευρώ σε κοινές μετοχές. Δεδομένου ότι το μέτρο Β4 συνιστά μετατροπή ενισχύσεων που έχουν ήδη χορηγηθεί, εξακολουθεί να ενέχει κρατικούς πόρους αλλά δεν αυξάνει το ονομαστικό ποσό της ενίσχυσης. Ωστόσο, αυξάνει το πλεονέκτημα στην Τράπεζα (και, κατά συνέπεια, τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού), δεδομένου ότι πρόκειται για μόνιμη και όχι προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση, όπως και στην περίπτωση των μέτρων Β1 και Β2. Σε σύγκριση με το μέτρο Β3, το οποίο είναι μόνο μια δέσμευση και όχι μια πραγματική ανακεφαλαιοποίηση, το μέτρο Β4 αύξησε την κεφαλαιακή επάρκεια της τράπεζας και, ως εκ τούτου, παρέχει μεγαλύτερο πλεονέκτημα.
(286)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η εν λόγω ενίσχυση δεν χορηγήθηκε σε όλες τις τράπεζες που λειτουργούν στην Ελλάδα. Όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και τις επιπτώσεις στο εμπόριο, η Επιτροπή επισημαίνει, ενδεικτικά, ότι η ενίσχυση επέτρεψε στην Τράπεζα να συνεχίσει τις δραστηριότητές της σε άλλα κράτη μέλη, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Ενδεχόμενη εκκαθάριση της Τράπεζας θα είχε ως αποτέλεσμα την παύση των δραστηριοτήτων της στην αλλοδαπή, με την εκκαθάριση των εν λόγω δραστηριοτήτων ή την πώληση των επιχειρήσεων. Επιπλέον, οι ασφαλιστικές δραστηριότητες της Τράπεζας στην Ελλάδα ανταγωνίζονται τις δραστηριότητες των θυγατρικών ασφαλιστικών εταιρειών από άλλα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, το μέτρο νοθεύσει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Κατά συνέπεια, το μέτρο Β4 συνιστά κρατική ενίσχυση.
7.1.3.5. Συμπέρασμα σχετικά με τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4
(287)
Τα μέτρα B1, B2, B3 και B4 συνιστούν επομένως κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Το ύψος της κρατικής ενίσχυσης που εμπεριέχεται στα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 είναι 5 839 εκατ. ευρώ, το οποίο ήταν επίσης το ποσό της κρατικής ενίσχυσης που κατέβαλε πράγματι το ΕΤΧΣ στην Τράπεζα.
(288)
Η παράγραφος 31 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης αναφέρει ότι, εκτός από το απόλυτο ποσό της ενίσχυσης, η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη την ενίσχυση «σε σχέση με τα περιουσιακά στοιχεία σταθμισμένου κινδύνου της τράπεζας». Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 έχουν χορηγηθεί κατά τη διάρκεια περιόδου ενός έτους, μεταξύ Απριλίου 2012 και Μαΐου 2013. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, τα ΠΣΣΚ της Τράπεζας μεταβλήθηκαν. Τίθεται, συνεπώς, το ερώτημα έως ποιο επίπεδο θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν τα ΠΣΣΚ, δηλαδή εκείνα που υπήρχαν κατά την έναρξη της περιόδου ή εκείνα που υπήρχαν κατά το τέλος της περιόδου. Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 αποσκοπούν στην κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών που διαπίστωσε η Τράπεζα της Ελλάδος τον Μάρτιο του 2012 (προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012). Με άλλα λόγια, οι κεφαλαιακές ανάγκες τις οποίες κάλυψαν εκείνα τα μέτρα υπήρχαν ήδη τον Μάρτιο του 2012. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ποσό της ενίσχυσης που ενείχαν τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 πρέπει να συγκριθεί με τα ΠΣΣΚ της Τράπεζας στις 31 Μαρτίου 2012. Υπενθυμίζεται επίσης ότι η Τράπεζα της Ελλάδος, μετά τον Μάρτιο του 2012 και έως την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, δεν έλαβε υπόψη τις εξαγορές που πραγματοποίησαν οι ελληνικές τράπεζες για να προσαρμόσουν - προς τα πάνω ή προς τα κάτω - τις κεφαλαιακές ανάγκες τους. Το στοιχείο αυτό δείχνει ακόμη ότι τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 ήταν μέτρα ενίσχυσης που σχετίζονταν με το μέγεθος της Τράπεζας όπως ήταν στις 31 Μαρτίου 2012.
(289)
Η πρώτη και η δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση και η επιστολή δέσμευσης ανέρχονταν συνολικά σε 5 839 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 13,8 % των ΠΣΣΚ της τράπεζας στις 31 Μαρτίου 2012.
7.1.3.6. Δέσμευση για την ανακεφαλαιοποίηση του 2014 (μέτρο Γ)
(290)
Στις 31 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα έλαβε επιστολή δέσμευσης από το ΕΤΧΣ, με την οποία το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να συμμετάσχει στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας για ποσό έως 2 864 εκατ. ευρώ (μέτρο Γ). Για τους λόγους που εξηγούνται στην αιτιολογική σκέψη 277, το εν λόγω μέτρο συνεπάγεται τη χρήση κρατικών πόρων. Το εν λόγω μέτρο συνιστά πλεονέκτημα για την Τράπεζα, διότι εξασφαλίζει ότι η Τράπεζα θα βρει το κεφάλαιο που χρειάζεται, στοιχείο που καθησυχάζει τους καταθέτες και διευκολύνει την τράπεζα στην άντληση κεφαλαίων από ιδιώτες επενδυτές.
(291)
Σε περίπτωση που οι ιδιώτες επενδυτές δεν αναλάβουν το πλήρες ποσό της αύξησης κεφαλαίου, το ΕΤΧΣ πρέπει να εισφέρει κεφάλαια στην Τράπεζα κατ’ εφαρμογή της επιστολής δέσμευσης. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου θα συνιστούσε, σε σύγκριση με την επιστολή δέσμευσης, μεγαλύτερο πλεονέκτημα υπέρ της Τράπεζας. Σε αντίθεση με μια απλή επιστολή δέσμευσης, η πραγματική εισφορά κεφαλαίου αυξάνει την κεφαλαιακή επάρκεια της Τράπεζας.
(292)
Ούτε η επιστολή δέσμευσης, ούτε η ενδεχόμενη εφαρμογή της υπό μορφή πραγματικής εισφοράς κεφαλαίου είναι σύμφωνη με την αρχή του επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Ακόμη και αν το ΕΤΧΣ επρόκειτο να αγοράσει τις νέες μετοχές στην ίδια τιμή με τους ιδιώτες επενδυτές, οι περιστάσεις της συμμετοχής του ΕΤΧΣ είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες των ιδιωτικών επενδυτών, οι οποίοι θα εγγράφονται για νέες μετοχές. Το ΕΤΧΣ δεσμεύτηκε να καλύψει το σύνολο της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου, εάν παραστεί ανάγκη, πριν να υπάρξει επίσημη δέσμευση ιδιώτη επενδυτή να αγοράσει μετοχές. Οι ιδιώτες επενδυτές που αγοράζουν νέες μετοχές θα έχουν τη βεβαιότητα ότι, σε κάθε περίπτωση, η Τράπεζα θα αντλήσει το συνολικό ποσό των αναγκαίων κεφαλαίων, εφόσον το ΕΤΧΣ θα λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας και θα αγοράσει τυχόν μετοχές που δεν έχουν αναληφθεί από ιδιώτες επενδυτές. Δεύτερον, το ΕΤΧΣ θα συμμετάσχει μόνο εάν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση από ιδιώτες επενδυτές στην κατώτερη τιμή του ανακοινωθέντος φάσματος τιμών. Ως εκ τούτου, το Ταμείο θα χορηγήσει κεφάλαια που η Τράπεζα δεν μπορεί να αντλήσει στην αγορά στην ίδια τιμή ανά μετοχή. Κατά συνέπεια, το ΕΤΧΣ χορηγεί κεφάλαιο για ένα ποσό ή σε τιμή την οποία η αγορά δεν είναι διατεθειμένη να παράσχει.
(293)
Επειδή χορηγήθηκε μόνο στην Τράπεζα, το μέτρο Γ είναι επιλεκτικό. Η θέση της Τράπεζας ενισχύθηκε, καθότι της χορηγήθηκαν οι αναγκαίοι χρηματοδοτικοί πόροι για να συνεχίσει να ικανοποιεί τις κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις που ορίζονται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Ως εκ τούτου, παρέχει ένα πλεονέκτημα που νοθεύει τον ανταγωνισμό. Καθώς η Τράπεζα δραστηριοποιείται σε άλλες ευρωπαϊκές τραπεζικές αγορές και στην Ελλάδα λειτουργούν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών, ιδίως στην ασφαλιστική αγορά, το μέτρο Γ είναι επίσης πιθανό να επηρεάσει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(294)
Η δέσμευση ανακεφαλαιοποίησης του 2014 συνιστά συνεπώς κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Το ποσό της ενίσχυσης που περιλαμβανόταν στο εν λόγω μέτρο ανέρχεται σε 2 864 εκατ. ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στο 7,5 % των ΠΣΣΚ της Τράπεζας στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (133).
(295)
Εάν το ΕΤΧΣ εισφέρει πράγματι πρόσθετα κεφάλαια στην Τράπεζα για την υλοποίηση αυτής της δέσμευσης, θα αυξήσει το πλεονέκτημα έναντι της Τράπεζας και τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, αλλά δεν θα αυξήσει το ονομαστικό ποσό της ενίσχυσης (134).
7.1.4. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη και το συνολικό ποσό της εισπραχθείσας ενίσχυσης
(296)
Τα μέτρα A, B1, B2, B3, B4 και Γ συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
Πίνακας 11
Επισκόπηση της συνολικής ενίσχυσης που έλαβε η Τράπεζα
Σχετ.
Μέτρο
Είδος μέτρου
Ποσό της ενίσχυσης
Ενίσχυση/ΠΣΣΚ
Α
Προνομιούχες μετοχές
Κεφαλαιακή ενίσχυση
950 εκατ. ευρώ
2 %
B1 B2 B3 B4
Πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση
Δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση
Επιστολή δέσμευσης
Ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013
Κεφαλαιακή ενίσχυση
5 839 εκατ. ευρώ
13,8 %
Γ
Δέσμευση ανακεφαλαιοποίησης του 2014
Δέσμευση χορήγησης κεφαλαιακής ενίσχυσης
2 864 εκατ. ευρώ
7,5 %
Συνολική ενίσχυση κεφαλαίου που χορηγήθηκε στην Τράπεζα
9 653 εκατ. ευρώ
15,8 %
Συνολικό κεφάλαιο που καταβλήθηκε στην Τράπεζα
6 789 εκατ. ευρώ (θα μπορούσε να ανέλθει σε 9 653 εκατ. ευρώ, εάν το ΕΤΧΣ πρέπει να χορηγήσει ολόκληρο το ποσό της αύξησης κεφαλαίου του Απριλίου 2014)
23,7 %
Σχετ.
Μέτρο
Είδος μέτρου
Ονομαστικό ποσό ενίσχυσης
L1
Στήριξη της ρευστότητας
Εγγύηση
13 932 εκατ. ευρώ
Στις 30 Νοεμβρίου 2013
L2
ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου
Χρηματοδότηση και εγγύηση
12 000 εκατ. ευρώ
Στις 31 Δεκεμβρίου 2012
Συνολικό ποσό ενίσχυσης ρευστότητας που χορηγήθηκε στην Τράπεζα
25 932 εκατ. ευρώ
7.2. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ
(297)
Σύμφωνα με το συμπέρασμα στην αιτιολογική σκέψη 200, η νομική βάση για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης θα πρέπει να είναι το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης (135).
(298)
Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η Επιτροπή ανέπτυξε κριτήρια συμβατότητας για διάφορα είδη μέτρων ενίσχυσης. Αρχές για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης καθορίστηκαν για πρώτη φορά στην τραπεζική ανακοίνωση του 2008.
(299)
Καθοδήγηση για τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης παρέχεται στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και στην ανακοίνωση περί παράτασης του 2011.
(300)
Η ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης ορίζει την προσέγγιση που υιοθέτησε η Επιτροπή όσον αφορά την αξιολόγηση των σχεδίων αναδιάρθρωσης, και ιδίως την ανάγκη αποκατάστασης της βιωσιμότητας, για να διασφαλίσει την κατάλληλη συνεισφορά από τον δικαιούχο και να περιορίσει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
(301)
Το εν λόγω πλαίσιο συμπληρώθηκε με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013 που εφαρμόζεται σε μέτρα ενισχύσεων τα οποία κοινοποιήθηκαν μετά την 1η Αυγούστου 2013.
7.2.1. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της παροχής ρευστότητας στην Τράπεζα (μέτρο L1)
(302)
Η ενίσχυση ρευστότητας που εισέπραξε ήδη η Τράπεζα έχει εγκριθεί οριστικά με τις διαδοχικές αποφάσεις έγκρισης των μέτρων στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών και με τις τροποποιήσεις και παρατάσεις του καθεστώτος (136). Κάθε μελλοντική στήριξη της ρευστότητας της Τράπεζας θα πρέπει να χορηγείται στο πλαίσιο ενός καθεστώτος δεόντως εγκεκριμένου από την Επιτροπή. Οι όροι της εν λόγω ενίσχυσης θα πρέπει να εγκρίνονται από την Επιτροπή πριν από τη χορήγησή της και, ως εκ τούτου, δεν απαιτείται διεξοδικότερη αξιολόγησή τους στην παρούσα απόφαση.
7.2.2. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των προνομιούχων μετοχών (μέτρο Α)
(303)
Η ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε το 2009 με τη μορφή προνομιούχων μετοχών (μέτρο Α) χορηγήθηκε βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης που εγκρίθηκε το 2008 στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008. Επομένως, δεν απαιτείται εκ νέου αξιολόγησή της σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και πρέπει να αξιολογηθεί μόνο βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.2.3. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της επείγουσας παροχής ρευστότητας με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2)
(304)
Το συμβιβάσιμο της ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2) θα πρέπει πρώτα να αξιολογηθεί με βάση την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Κάθε ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου που χορηγήθηκε μετά την 1η Αυγούστου 2013 εμπίπτει στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
7.2.4. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των ανακεφαλαιοποιήσεων από το ΕΤΧΣ (μέτρα B1, B2, B3 και B4)
(305)
Το συμβιβάσιμο των ανακεφαλαιοποιήσεων από το ΕΤΧΣ (μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4), και ιδίως όσον αφορά την αμοιβή, θα πρέπει να αξιολογείται καταρχήν με βάση την τραπεζική ανακοίνωση του 2008, την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο του μέτρου Β1 με τις εν λόγω ανακοινώσεις. Εφόσον έχουν τεθεί σε εφαρμογή πριν από τις 1 Αυγούστου 2013, τα εν λόγω μέτρα δεν εμπίπτουν στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013. Η συμβατότητα των ανακεφαλαιοποιήσεων του ΕΤΧΣ (μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4) θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.2.5. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της δέσμευσης ανακεφαλαιοποίησης του 2014 (μέτρο Γ)
(306)
Το συμβιβάσιμο της δέσμευσης ανακεφαλαιοποίησης του 2014 (μέτρο Γ) θα πρέπει να αξιολογηθεί με βάση την τραπεζική ανακοίνωση του 2013 η οποία καθορίζει νέες απαιτήσεις όσον αφορά τη συνεισφορά των πιστωτών μειωμένης εξασφάλισης και την αμοιβή των διευθυντικών στελεχών, καθώς και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Το συμβιβάσιμο του μέτρου Γ θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.3. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ L2 ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ 2008, ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 2011 ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ 2013
(307)
Για να είναι μία ενίσχυση συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει να είναι σύμφωνη με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας: καταλληλότητα, αναγκαιότητα και αναλογικότητα.
(308)
Επειδή οι ελληνικές τράπεζες ήταν αποκλεισμένες από τις αγορές χονδρικής και ήταν εξ ολοκλήρου εξαρτημένες από τη χρηματοδότηση της κεντρικής τράπεζας, όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική σκέψη 32, και καθώς η Τράπεζα δεν θα μπορούσε να δανειστεί ένα επαρκές ποσό κεφαλαίων με τις τακτικές πράξεις αναχρηματοδότησης, η Τράπεζα χρειαζόταν ΕΠΡ με την εγγύηση του δημοσίου για να αποκτήσει επαρκή ρευστότητα που θα απέτρεπε την αθέτηση υποχρέωσης της Τράπεζας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο L2 αποτελεί κατάλληλο μηχανισμό για την άρση σοβαρής διαταραχής που θα προκαλούνταν από την αθέτηση υποχρέωσης της Τράπεζας.
(309)
Εφόσον η ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου συνεπάγεται σχετικά υψηλό κόστος χρηματοδότησης για την Τράπεζα, η Τράπεζα έχει επαρκές κίνητρο για να αποφύγει την εξάρτησή της από την εν λόγω πηγή χρηματοδότησης για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της. Η Τράπεζα όφειλε να καταβάλει επιτόκιο […] μονάδων βάσης υψηλότερο από αυτό των συνήθων πράξεων αναχρηματοδότησης του Ευρωσυστήματος. Επιπλέον, η Τράπεζα όφειλε να καταβάλει ασφάλιστρα εγγύησης […] μ.β. στο κράτος. Ως εκ τούτου, το συνολικό κόστος της ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου για την Τράπεζα είναι πολύ υψηλότερο από το σύνηθες κόστος αναχρηματοδότησης της ΕΚΤ. Συγκεκριμένα, η διαφορά μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου κόστους είναι υψηλότερη από το επίπεδο της προμήθειας εγγύησης που επιβάλλει η ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Ως εκ τούτου, η συνολική αμοιβή την οποία χρέωσε το κράτος δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής. Όσον αφορά το ποσό της ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου, αυτό επανεξετάζεται τακτικά από την Τράπεζα της Ελλάδος και την ΕΚΤ με βάση τις πραγματικές ανάγκες της Τράπεζας. Παρακολουθούν στενά τη χρήση του και διασφαλίζουν ότι περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο. Κατά συνέπεια, το μέτρο L2 δεν παρέχει στην τράπεζα πλεονάζουσα ρευστότητα που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που νοθεύουν τον ανταγωνισμό. Περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό.
(310)
Αυτή η αυστηρή παρακολούθηση της χρησιμοποίησης της ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου και η τακτική εξακρίβωση του ότι η χρήση της περιορίζεται στο ελάχιστο διασφαλίζει επίσης ότι η ρευστότητα είναι αναλογική και δεν προκαλεί αδικαιολόγητη νόθευση του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει μια σειρά μέτρων με σκοπό να μειωθούν οι αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις, όπως αναλύεται στην ενότητα 7.6, γεγονός που αποτελεί πρόσθετη διασφάλιση του ότι η εξάρτηση από την ενίσχυση ρευστότητας θα ολοκληρωθεί το ταχύτερο δυνατόν και ότι η εν λόγω ενίσχυση είναι αναλογική.
(311)
Το μέτρο L2 συνάδει συνεπώς με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Εφόσον η τραπεζική ανακοίνωση του 2013 δεν θέσπισε πρόσθετες απαιτήσεις όσον αφορά τις εγγυήσεις, το μέτρο L2 είναι επίσης σύμφωνο και με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
7.4. Η ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ Β1, Β2, Β3 ΚΑΙ Β4 ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ 2008, ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 2011
(312)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 201, για να είναι μία ενίσχυση συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει να συμμορφώνεται με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας (137): καταλληλότητα, αναγκαιότητα και αναλογικότητα.
(313)
Η ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και η ανακοίνωση περί παράτασης του 2011 παρέχουν πρόσθετες οδηγίες σχετικά με το ύψος της αμοιβής που απαιτείται για τις κρατικές εισφορές κεφαλαίων.
7.4.1. Καταλληλότητα των μέτρων
(314)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ανακεφαλαιοποιήσεις από το ΕΤΧΣ (μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4) είναι κατάλληλες, διότι αποτρέπουν την πτώχευση της Τράπεζας. Χωρίς αυτές, θα ήταν αδύνατη η συνέχιση των δραστηριοτήτων της, διότι η Τράπεζα παρουσίαζε αρνητική καθαρή θέση στο τέλος του 2012 (138).
(315)
Σχετικά, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή ανέφερε ότι η Τράπεζα είναι ένα από τα μεγαλύτερα τραπεζικά ιδρύματα στην Ελλάδα, και σε χορηγήσεις δανείων και σε καταθέσεις. Ως εκ τούτου, η Τράπεζα είναι σημαντικός παράγοντας του τραπεζικού συστήματος στην Ελλάδα. Κατά συνέπεια, τυχόν αθέτηση υποχρέωσης της Τράπεζας θα δημιουργούσε σοβαρή διαταραχή στην ελληνική οικονομία. Με βάση τις τότε επικρατούσες συνθήκες, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην Ελλάδα είχαν δυσκολίες πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Η εν λόγω έλλειψη χρηματοδότησης περιόριζε την ικανότητά τους να χορηγούν δάνεια στην ελληνική οικονομία. Σε εκείνες τις συνθήκες, η αθέτηση υποχρέωσης από την Τράπεζα θα επιδείνωνε τη διαταραχή της οικονομίας. Επιπλέον, τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 ήταν απόρροια κυρίως του προγράμματος PSI, ενός εξαιρετικά σπάνιου και απρόβλεπτου γεγονότος, και όχι το αποτέλεσμα κακής διαχείρισης ή ανάληψης υπερβολικών κινδύνων από την Τράπεζα. Τα μέτρα, συνεπώς, αντιμετωπίζουν κατά κύριο λόγο τα αποτελέσματα του προγράμματος PSI και συμβάλλουν στη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ελλάδα.
(316)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον είχαν ληφθεί άμεσα όλα τα δυνατά μέτρα για να αποτραπεί το ενδεχόμενο να έχει ανάγκη η Τράπεζα για νέα βοήθεια στο μέλλον. Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 130 έως 132 της παρούσας απόφασης, η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει ένα σύνολο δράσεων στο πεδίο της εταιρικής διακυβέρνησης και των εμπορικών δραστηριοτήτων της Τράπεζας. Όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 102 έως 104 και στην αιτιολογική σκέψη 111, η Τράπεζα έχει επίσης προβεί σε καθολική αναδιοργάνωση των δραστηριοτήτων της, έχοντας πραγματοποιήσει ήδη πολλές μειώσεις κόστους και εκχωρήσεις δραστηριοτήτων. Ως εκ τούτου, οι αμφιβολίες της Επιτροπής έχουν αρθεί.
(317)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες για το αν υπήρχαν επαρκείς διασφαλίσεις σε περίπτωση που η Τράπεζα ετίθετο υπό τον έλεγχο του κράτους, ή σε περίπτωση που παρέμενε υπό τον έλεγχο ιδιωτών μετόχων, ενώ το κράτος θα εξακολουθούσε να διατηρεί την πλειοψηφική συμμετοχή. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι δεσμεύσεις που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 131 και 132 διασφαλίζουν ότι οι δανειοδοτικές πράξεις της Τράπεζας θα ασκούνται σε εμπορική βάση και η καθημερινή λειτουργία θα προστατεύεται έναντι της κρατικής παρέμβασης. Το πλαίσιο των σχέσεων που συμφωνήθηκε μεταξύ του ΕΤΧΣ και της Τράπεζας εξασφαλίζει επίσης ότι τα συμφέροντα του κράτους ως βασικού μετόχου προστατεύονται έναντι της ανάληψης υπερβολικών κινδύνων από τη διοίκηση της Τράπεζας.
(318)
Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4, συνεπώς, εξασφαλίζουν τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ελλάδα. Έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα για να ελαχιστοποιηθούν μελλοντικές ζημίες και να διασφαλιστεί ότι οι δραστηριότητες της Τράπεζας δεν θα τεθούν σε κίνδυνο λόγω κακοδιοίκησης. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή διαπιστώνει την καταλληλότητα των μέτρων Β1, Β2, Β3 και Β4.
7.4.2. Αναγκαιότητα - περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο
(319)
Σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008, το μέτρο ενίσχυσης πρέπει, ως προς το ύψος και τη μορφή του, να είναι αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου. Αυτό σημαίνει ότι η εισφορά κεφαλαίου πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό για την επίτευξη του στόχου αυτού.
(320)
Το ποσό της κεφαλαιακής ενίσχυσης υπολογίστηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος στο πλαίσιο της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, ώστε να εξασφαλίζεται ότι τα βασικά ίδια κεφάλαια κατηγορίας 1 παραμένουν πάνω από ένα ορισμένο επίπεδο κατά την περίοδο 2012-2014, όπως αποτυπώνεται στον πίνακα 3. Ως εκ τούτου, δεν χορηγεί στην Τράπεζα πλεονάζον κεφάλαιο. Όπως εξηγήθηκε στην αιτιολογική σκέψη 316, τα μέτρα ελήφθησαν για να μειωθεί ο κίνδυνος να χρειαστεί η Τράπεζα πρόσθετη ενίσχυση στο μέλλον.
(321)
Όσον αφορά την αμοιβή για την πρώτη και τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρα Β1 και Β2), η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι χορηγήθηκαν τον Μάιο του 2012 και τον Δεκέμβριο του 2012 και καταβλήθηκαν σε είδος με τη μορφή ομολόγων του ΕΤΧΣ. Το ΕΤΧΣ εισέπραξε ως αμοιβή, από την ημερομηνία εκταμίευσης των εν λόγω ομολόγων του ΕΤΧΣ έως την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, τους δεδουλευμένους τόκους από τους τίτλους του ΕΤΧΣ και πρόσθετη αμοιβή 1 % (139). Όπως επισημάνθηκε στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, οι εν λόγω αμοιβές είναι χαμηλότερες από το 7 % έως 9 % που ορίζεται στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης. Ωστόσο, η περίοδος της χαμηλής αμοιβής περιορίστηκε σε ένα έτος για το μέτρο Β1 και σε πέντε μήνες για το μέτρο Β2 (δηλαδή πριν τη μετατροπή της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης σε διαρκή ανακεφαλαιοποίηση σε κοινές μετοχές, συγκεκριμένα το μέτρο Β4). Ενώ η πρώτη και η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση δεν προκάλεσαν μείωση της συμμετοχής των υφιστάμενων μετόχων, η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, η οποία ήταν η μετατροπή της πρώτης και δεύτερης προσωρινής ανακεφαλαιοποιήσεις, μείωσε δραστικά το μερίδιο των εν λόγω μετόχων στο μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας, εφόσον η συμμετοχή τους μειώθηκε στο 1,4 %. Τότε τερματίστηκε η μη φυσιολογική κατάσταση που επικρατούσε από την ημερομηνία της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης. Συνεπώς, έχουν εξαλειφθεί οι αμφιβολίες που διατυπώθηκαν στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank.
(322)
Επιπλέον, λόγω της άτυπης πηγής των δυσκολιών της Τράπεζας, καθώς οι ζημίες προέρχονται κυρίως από τη διαγραφή χρέους υπέρ του Δημοσίου (με το πρόγραμμα PSI και την επαναγορά χρέους που παρέχουν σημαντικό πλεονέκτημα στο κράτος, δηλαδή μείωση του χρέους) και από τις συνέπειες μιας παρατεταμένης ύφεσης στην εγχώρια αγορά του, η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί μια τέτοια προσωρινή παρέκκλιση από τις συνήθεις απαιτήσεις αμοιβής που ορίζονται στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης (140).
(323)
Το μέτρο B3 ήταν δέσμευση χορήγησης κεφαλαίων. Η εν λόγω δέσμευση του Δεκεμβρίου 2012 τέθηκε σε εφαρμογή με πραγματική εισφορά κεφαλαίου τον Μάιο-Ιούνιο του 2013, μόλις πέντε μήνες αργότερα. Για τον λόγο αυτό και για τους λόγους που παρατίθενται στην αιτιολογική σκέψη 322, είναι αποδεκτή η μη καταβολή αμοιβής για την εν λόγω δέσμευση.
(324)
Όσον αφορά το μέτρο Β4, σύμφωνα με την παράγραφο 8 της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011, οι εισφορές κεφαλαίου θα πρέπει να αναλαμβάνονται με επαρκή έκπτωση στην τιμή της μετοχής, προσαρμοσμένης για να ληφθεί υπόψη το φαινόμενο της μείωσης της συμμετοχής των μετόχων, ώστε να υπάρχει εύλογη βεβαιότητα επαρκούς αμοιβής για το κράτος. Ενώ η εν λόγω ανακεφαλαιοποίηση δεν προέβλεπε σημαντική έκπτωση της τιμής της μετοχής όπως προσαρμόστηκε για να ληφθεί υπόψη το φαινόμενο της μείωσης της συμμετοχής των μετόχων, ήταν πράγματι αδύνατο να επιτευχθεί σημαντική έκπτωση της θεωρητικής τιμής χωρίς δικαίωμα εγγραφής (141). Πριν από την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, το κεφάλαιο της Τράπεζας ήταν αρνητικό και η χρηματιστηριακή της κεφαλαιοποίηση ανερχόταν μόλις σε λίγες εκατοντάδες εκατ. ευρώ. Υπό τις συνθήκες αυτές, τίθεται το ερώτημα εάν θα έπρεπε να εκμηδενιστεί η συμμετοχή των υφιστάμενων μετόχων. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η τιμή έκδοσης ορίστηκε στο 50 % της μέσης χρηματιστηριακής τιμής των πενήντα τελευταίων ημερών πριν από τον καθορισμό της τιμής έκδοσης. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η μείωση της συμμετοχής των παλαιών μετόχων ήταν τεράστια, διότι μετά την εν λόγω ανακεφαλαιοποίηση κατείχαν μόνον το 1,4 % του μετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας. Ως εκ τούτου, η εφαρμογή πρόσθετης έκπτωσης στη χρηματιστηριακή τιμή θα είχε αμελητέα επίπτωση στην αμοιβή του ΕΤΧΣ. Λαμβάνοντας υπόψη την ειδική κατάσταση των ελληνικών τραπεζών η οποία εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 322, και δεδομένου ότι η ανάγκη για ενίσχυση οφείλεται σε διαγραφή χρέους υπέρ του Δημοσίου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η τιμή έκδοσης είναι αρκούντως χαμηλή.
(325)
Εν κατακλείδι, τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 είναι αναγκαία ως ενίσχυση διάσωσης, τόσο ως προς το ύψος και ως προς τη μορφή τους.
7.4.3. Αναλογικότητα - μέτρα που περιορίζουν τις δευτερογενείς αρνητικές επιπτώσεις
(326)
Η Τράπεζα έχει λάβει πολύ μεγάλο ποσό κρατικής ενίσχυσης. Η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Ωστόσο, η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει ένα σύνολο μέτρων που αποσκοπούν στη μείωση των αρνητικών δευτερογενών επιπτώσεων. Ειδικότερα, οι δεσμεύσεις προβλέπουν ότι η Τράπεζα θα συνεχίσει να λειτουργεί σε εμπορική βάση, όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 131 και 132. Η Ελλάδα έχει δεσμευθεί επίσης να απαγορεύσει τις εξαγορές και να πραγματοποιήσει διάφορες εκποιήσεις στο εξωτερικό και σε μη τραπεζικές δραστηριότητες στην Ελλάδα, όπως ορίζονται στην αιτιολογική σκέψη 133. Τα όρια στις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού εξετάζονται διεξοδικότερα στο τμήμα 7.6.
(327)
Έχει επίσης διοριστεί στην Τράπεζα ένας εντολοδόχος παρακολούθησης για να παρακολουθεί τη σωστή εφαρμογή των δεσμεύσεων σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση και τις εμπορικές δραστηριότητες. Θα αποφεύγονται τυχόν επιζήμιες αλλαγές στις εμπορικές πρακτικές της Τράπεζας και, με τον τρόπο αυτό, θα μειωθούν οι αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις.
(328)
Τέλος, ένα νέο ολοκληρωμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 16 Απριλίου 2014. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα αξιολογηθεί στο τμήμα 7.6.
(329)
Εν κατακλείδι, οι αμφιβολίες που διατυπώθηκαν στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για την Eurobank έχουν αρθεί. Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 είναι αναλογικά βάσει της παραγράφου 15 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008.
7.4.4. Συμπέρασμα σχετικά με τη συμμόρφωση των ανακεφαλαιοποιήσεων του ΕΤΧΣ με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008, την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011
(330)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ανακεφαλαιοποιήσεις του ΕΤΧΣ (μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4) είναι κατάλληλες, αναγκαίες και αναλογικές, σύμφωνα με την παράγραφο 15 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης και της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011.
7.5. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΓΟΡΩΝ ΤΟΥ ΝΕΟΥ TT ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ PROTON ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ
(331)
Οι παράγραφοι 23 και 40 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης εξηγούν ότι οι εξαγορές επιχειρήσεων από ενισχυόμενες τράπεζες κανονικά είναι αντίθετες με τις υποχρεώσεις για μείωση του κόστους αναδιάρθρωσης και τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Επιπλέον, μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο ή να δυσχεράνουν την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Η Επιτροπή οφείλει, συνεπώς, να αξιολογήσει κατά πόσον οι εξαγορές που πραγματοποίησε η Τράπεζα μπορεί να συμβιβάζονται με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης.
7.5.1. Η συμμόρφωση της εξαγοράς του Νέου TT με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
7.5.1.1. Επίπτωση της εξαγοράς του Νέου TT στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Τράπεζας
(332)
Όσον αφορά τη λειτουργική αποδοτικότητα, οι εξαγορές στις οποίες προέβη η Τράπεζα θα ενισχύσουν την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας, αφού η συγχώνευση δύο τραπεζών στην ίδια γεωγραφική αγορά παρέχει την ευκαιρία να επιτευχθούν σημαντικές συνέργειες, για παράδειγμα με τη μορφή μείωσης του προσωπικού, κλεισίματος υποκαταστημάτων και μείωσης των γενικών εξόδων. Η Τράπεζα θα αποκτήσει τους πελάτες και τους καταθέτες, ενώ μειώνει σημαντικά το κόστος διανομής. Θα κλείσει τα περισσότερα από τα υποκαταστήματα με το σήμα «T-Bank» και ορισμένα από τα υποκαταστήματα με το σήμα «Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο», πέραν του εξορθολογισμού των λειτουργιών κεντρικών υπηρεσιών.
(333)
Όσον αφορά τις θέσεις ρευστότητας, η πράξη έχει επίσης θετικό αντίκτυπο στον δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις της Τράπεζας, μειώνοντάς τον σημαντικά από ένα υπερβολικά υψηλό επίπεδο, εφόσον το Νέο TT είχε πολύ περισσότερες καταθέσεις παρά δάνεια. Ειδικότερα, στην επιστολή της προς το ΕΤΧΣ της 8ης Ιουλίου 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι η Τράπεζα βρισκόταν υπό μεγάλη πίεση κατά τα δύο έτη πριν την εξαγορά. Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ότι η Τράπεζα είχε χάσει μερίδια αγοράς στην Ελλάδα, και ότι ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τη χρηματοδότηση του Ευρωσυστήματος και την επείγουσα παροχή ρευστότητας. Στην επιστολή της, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε το μεγάλο χρηματοδοτικό κενό, τον ενοποιημένο δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις του 132 % και την επιδείνωση της εικόνας της τράπεζας στους πελάτες. Στο έγγραφο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος ανέφερε ότι η εξαγορά του νέου TT από την Τράπεζα θα οδηγούσε σε «σημαντική αύξηση των καταθέσεων [της Τράπεζας], βελτιώνοντας με τον τρόπο αυτό το συνολικό προφίλ χρηματοδότησης, τη γνώμη των καταθετών και την ικανότητά της να προσελκύσει νέες καταθέσεις με ελκυστικότερους όρους από τους παρόντες».
(334)
Ως εκ τούτου, η εξαγορά συμβάλλει στην αποκατάσταση της θέσης ρευστότητας της Τράπεζας, η οποία έχει καθοριστική σημασία για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας. Η Επιτροπή αναγνώρισε τον θετικό αντίκτυπο της εξαγοράς με επιστολή των υπηρεσιών της προς το ΕΤΧΣ της 8ης Ιουλίου 2013. Στην εν λόγω επιστολή, η Επιτροπή επισήμανε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας, το οποίο είχε υποβληθεί από την Ελλάδα πριν από την εξαγορά του νέου TT, δεν τηρούσε την υποχρέωση αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, διότι ο ισολογισμός της Τράπεζας στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης ήταν επισφαλής. Στην ίδια επιστολή, η Επιτροπή ανέφερε ότι «η εξαγορά του πλούσιου σε καταθέσεις [Νέου TT] θα ήταν βασικός παράγοντας για τη βελτίωση του ισολογισμού της [της Τράπεζας] και, ως εκ τούτου, για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς της». Η εκτίμηση αυτή ήταν δικαιολογημένη ενόψει του αντίκτυπου μιας τέτοιας εξαγοράς στη ρευστότητα της Τράπεζας: «Με βάση τα στοιχεία του τέλους του 2012, η εξαγορά θα είχε ως αποτέλεσμα την άμεση μείωση του δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις από 155 % σε 123 %, το οποίο θα καθιστούσε εφικτή την ικανοποίηση της απαίτησης [της Επιτροπής] στα τέλη του 2017».
(335)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εξαγορά είναι θετική για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας.
7.5.1.2. Επίπτωση της εξαγοράς στο ύψος της ενίσχυσης που χρειάζεται η Τράπεζα
(336)
Σύμφωνα με την παράγραφο 23 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την αγορά μετοχών άλλων εταιρειών, αλλά απλώς για την κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης που είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της Τράπεζας.
(337)
Η Τράπεζα κατέβαλε την τιμή αγοράς σε νέες μετοχές και με τον τρόπο αυτό η εξαγορά δεν χρηματοδοτήθηκε μέσω κρατικής ενίσχυσης. Ως εκ τούτου, οι κεφαλαιακές ανάγκες που δημιουργήθηκαν από την καταβολή της τιμής αγοράς καλύφθηκαν αμέσως με την έκδοση νέων μετοχών, με αποτέλεσμα η καταβολή του τιμήματος αγοράς να μη δημιουργήσει καθαρή αύξηση των κεφαλαιακών αναγκών της Τράπεζας. Επιπλέον, το ΕΤΧΣ κατείχε το 100 % του Νέου ΤΤ, το οποίο σημαίνει ότι όλες οι νέες μετοχές που εξέδωσε η Τράπεζα δόθηκαν στο ΕΤΧΣ, δηλαδή στο Δημόσιο.
(338)
Η εξαγορά καθαυτή δεν θα επιφέρει πρόσθετη κρατική ενίσχυση, διότι το νέο TT κάλυψε τις κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Επιπλέον, αυτό το ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα είχε δημιουργηθεί λίγους μόνο μήνες πριν από την εξαγορά του. Εφόσον τα περιουσιακά στοιχεία μιας προβληματικής τράπεζας εκτιμώνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους πριν μεταβιβαστούν σε ένα ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι το δανειακό χαρτοφυλάκιο του Νέου TT περιελάμβανε ζημίες που είχαν αποσιωπηθεί ή ότι δεν υπήρχαν επαρκείς προβλέψεις για την κάλυψη ζημιών.
(339)
Εν κατακλείδι, στις ειδικές περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, η εξαγορά του Νέου TT κατ’ εξαίρεση δεν παραβιάζει την αρχή ότι μια ενίσχυση πρέπει περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο.
7.5.1.3. Στρεβλωτικό αποτέλεσμα της εξαγοράς στον ανταγωνισμό
(340)
Σύμφωνα με τις παραγράφους 39 και 40 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, οι κρατικές ενισχύσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εις βάρος των επιχειρήσεων που δεν λαμβάνουν ενίσχυση για την εξαγορά ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Η παράγραφος 41 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης αναφέρει επίσης ότι μπορεί να επιτρέπονται οι εξαγορές όταν αποτελούν μέρος διαδικασίας εξυγίανσης αναγκαίας για την αποκατάσταση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας ή για την εξασφάλιση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού και ότι η διαδικασία εξαγοράς πρέπει να τηρεί την αρχή της παροχής ίσων ευκαιριών σε όλους τους δυνητικούς αγοραστές και το αποτέλεσμα πρέπει να εξασφαλίζει συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές.
(341)
Το Νέο TT δεν ήταν βιώσιμη τράπεζα σε αυτόνομη βάση. Η εξυγίανση της τράπεζας αυτής ζητήθηκε στο πλαίσιο του ΜΟΧΠ της 15ης Μαΐου 2013. Η πράξη μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως μέρος της διαδικασίας εξυγίανσης που είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, όπως περιγράφεται στην παράγραφο 41 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
(342)
Κανένας υποψήφιος που δεν έλαβε ενίσχυση δεν υπέβαλε έγκυρη προσφορά για την απόκτηση του Νέου TT και η διαδικασία πώλησης ήταν ανοικτή, διαφανής και χωρίς διακρίσεις. Κατά συνέπεια, δεν υπήρξε κανένας αποκλεισμός μη ενισχυόμενου προσφέροντος από την Τράπεζα. Εφόσον η πράξη εγκρίθηκε από την Ελληνική Αρχή Ανταγωνισμού (142), η Επιτροπή θεωρεί ότι η έκβαση της διαδικασίας πώλησης διασφαλίζει τις συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην Ελλάδα.
(343)
Βάσει των ανωτέρω, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εξαγορά του Νέου TT είναι σύμφωνη με το τμήμα 4 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.5.1.4. Συμπέρασμα σχετικά με την εξαγορά του Νέου TT
(344)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, λόγω της μοναδικής κατάστασης των ελληνικών τραπεζών (143) και των ιδιαιτεροτήτων της εξαγοράς του Νέου TT, η εξαγορά είναι συμβιβάσιμη με τις απαιτήσεις που ορίζονται στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης.
7.5.2. Η συμμόρφωση της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
7.5.2.1. Επίπτωση της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Τράπεζας
(345)
Όσον αφορά τη λειτουργική αποδοτικότητα, η εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton θα έπρεπε να ενισχύσει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας, αφού η συγχώνευση δύο τραπεζών στην ίδια γεωγραφική αγορά παρέχει την ευκαιρία να επιτευχθούν σημαντικές συνέργειες, για παράδειγμα με τη μορφή μείωσης του προσωπικού, κλεισίματος υποκαταστημάτων και μείωσης των γενικών εξόδων.
(346)
Η εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton επιτρέπει στην Τράπεζα να επωφεληθεί από συνέργειες. Η Τράπεζα θα αποκτήσει τους πελάτες και τους καταθέτες με παράλληλο κλείσιμο των περισσότερων υποκαταστημάτων και τον εξορθολογισμό του συστήματος πληροφόρησης καθώς και των λειτουργιών κεντρικών υπηρεσιών. Η πράξη της εξαγοράς επίσης μείωσε τον δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις της Τράπεζας, διότι η Νέα Τράπεζα Proton είχε χαμηλότερο δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις. Στα τέλη Ιουνίου 2013, ο δείκτης καθαρών χορηγήσεων προς καταθέσεις της Τράπεζας ήταν περίπου 135,79 %, ενώ ο δείκτης καθαρών χορηγήσεων προς καταθέσεις της Νέας Τράπεζας Proton ήταν περίπου 52,68 %.
(347)
Εν κατακλείδι, η εξαγορά είχε θετική επίπτωση στη βιωσιμότητα της Τράπεζας.
7.5.2.2. Επίπτωση της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton στο ποσό της ενίσχυσης που χρειάζεται η Τράπεζα
(348)
Σύμφωνα με την παράγραφο 23 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την αγορά μετοχών άλλων εταιρειών, αλλά απλώς για την κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης που είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της Τράπεζας.
(349)
Η Τράπεζα κατέβαλε μια συμβολική τιμή για την αγορά της Νέας Τράπεζας Proton (ένα ευρώ), ενώ η αποκτηθείσα οντότητα είχε ανακεφαλαιοποιηθεί επαρκώς πριν από την πώληση. Η εν λόγω ανακεφαλαιοποίηση περιελάμβανε διατάξεις για μελλοντικές ζημίες από δάνεια και λειτουργικές ζημίες (144). Ως εκ τούτου, η εξαγορά έναντι ενός ευρώ μιας επαρκώς κεφαλαιοποιημένης τράπεζας δεν αύξησε τις κεφαλαιακές ανάγκες της Τράπεζας.
(350)
Εν κατακλείδι, η εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton δεν αντιβαίνει στην αρχή ότι η ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο.
7.5.2.3. Στρεβλωτικό αποτέλεσμα της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton στον ανταγωνισμό
(351)
Σύμφωνα με τις παραγράφους 39 και 40 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, οι κρατικές ενισχύσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εις βάρος των επιχειρήσεων που δεν λαμβάνουν ενίσχυση για την εξαγορά ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.
(352)
Η Νέα Τράπεζα Proton δεν ήταν βιώσιμη σε αυτόνομη βάση. Η εξυγίανση της τράπεζας αυτής ζητήθηκε στο πλαίσιο του ΜΟΧΠ της 15ης Μαΐου 2013. Η εξαγορά μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί μέρος διαδικασίας εξυγίανσης που απαιτείται για την αποκατάσταση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, όπως περιγράφεται στην παράγραφο 41 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
(353)
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι κανένας υποψήφιος που δεν έλαβε ενίσχυση δεν υπέβαλε έγκυρη προσφορά για την εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton και η διαδικασία πώλησης ήταν ανοικτή, διαφανής και χωρίς διακρίσεις. Κατά συνέπεια, δεν υπήρξε κανένας αποκλεισμός μη ενισχυόμενου προσφέροντος από την Τράπεζα. Εφόσον η πράξη εγκρίθηκε από την Ελληνική Αρχή Ανταγωνισμού (145), η Επιτροπή θεωρεί ότι η έκβαση της διαδικασίας πώλησης διασφαλίζει τις συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην Ελλάδα.
(354)
Βάσει των ανωτέρω, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton είναι σύμφωνη με το τμήμα 4 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.5.2.4. Συμπέρασμα σχετικά με την εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton
(355)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton, η εν λόγω εξαγορά συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις που ορίζονται στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης.
7.6. Η ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ Α, B1, B2, B3, B4 ΚΑΙ Γ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ Γ ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ 2013
7.6.1. Πηγές δυσκολιών και συνέπειες για την αξιολόγηση βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης
(356)
Όπως αναφέρεται στα τμήματα 2.1.1 και 2.1.2, οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζει η Τράπεζα προέρχονται κυρίως από την κρίση του ελληνικού δημόσιου χρέους και τη βαθιά ύφεση στην Ελλάδα και τη Νότια Ευρώπη. Όσον αφορά το πρώτο στοιχείο, η ελληνική κυβέρνηση έπαψε να έχει πρόσβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές και, εντέλει, αναγκάστηκε να διαπραγματευθεί συμφωνία με τους εγχώριους και διεθνείς πιστωτές της, δηλαδή το πρόγραμμα PSI, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα το κούρεμα των απαιτήσεων έναντι του ελληνικού κράτους κατά 53,3 %. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή του 31,5 % των απαιτήσεων με νέα ΟΕΔ με χαμηλότερα επιτόκια και μεγαλύτερες ληκτότητες. Το Δημόσιο επαναγόρασε αυτά τα νέα ΟΕΔ από τις ελληνικές τράπεζες τον Δεκέμβριο του 2012 σε τιμή μεταξύ του 30,2 % και του 40,1 % της ονομαστικής αξίας τους και, με τον τρόπο αυτό, οριστικοποιήθηκε πρόσθετη ζημία για τις ελληνικές τράπεζες. Εκτός από τις συνέπειες που είχαν για την κεφαλαιακή θέση της το πρόγραμμα PSI και η επαναγορά χρέους, η Τράπεζα επλήγη επίσης από τεράστια εκροή καταθέσεων από το 2010 έως τα μέσα του 2012, λόγω του κινδύνου εξόδου της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ ως επακόλουθο ενός μη βιώσιμου δημόσιου χρέους και της οικονομικής ύφεσης.
(357)
Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 αντιπροσωπεύουν ποσό 5 839 εκατ. ευρώ, το οποίο είναι περίπου το ποσό της ζημίας που καταλογίστηκε μετά το πρόγραμμα PSI (5 781 εκατ. ευρώ). Στην περίπτωση αυτή, και εάν οι δυσκολίες δεν οφείλονται κυρίως στη συμπεριφορά ανάληψης υπερβολικών κινδύνων, η παράγραφος 14 της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011 προβλέπει ότι η Επιτροπή μετριάζει τις απαιτήσεις της.
(358)
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ορισμένες από τις κεφαλαιακές ανάγκες προκύπτουν από την τακτική έκθεση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στον κίνδυνο μη πληρωμής λόγω αδυναμίας του Δημοσίου της οικείας χώρας. Το γεγονός αυτό επισημάνθηκε επίσης και στις αιτιολογικές σκέψεις 58 και 69 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank. Κατά συνέπεια, η ανάγκη του να αντιμετωπίσει η Τράπεζα ζητήματα ηθικού κινδύνου στο σχέδιο αναδιάρθρωσής της είναι μικρότερη από ό,τι για άλλα ενισχυόμενα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που είχαν συσσωρεύσει υπερβολικούς κινδύνους. Εφόσον τα μέτρα ενίσχυσης είναι λιγότερο στρεβλωτικά, τα μέτρα που ελήφθησαν για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού θα πρέπει, ως εκ τούτου, να είναι αναλογικά ηπιότερα. Εφόσον το πρόγραμμα PSI και η επαναγορά χρέους συνιστούν διαγραφή χρέους υπέρ του Δημοσίου, η αμοιβή του κράτους κατά την ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών μπορεί να είναι χαμηλότερη.
(359)
Ωστόσο, εφόσον η ελληνική οικονομία έχει συρρικνωθεί κατά περίπου 25 % από το 2008, η Τράπεζα οφείλει να προσαρμόσει την οργάνωση, τη διάρθρωση του κόστους και το εμπορικό της δίκτυο σε αυτό το νέο περιβάλλον, ώστε να αποκαταστήσει την αποδοτικότητά της. Ως εκ τούτου, αν και δεν υφίσταται ζήτημα ηθικού κινδύνου, η Τράπεζα πρέπει να αναδιαρθρώσει τις δραστηριότητές της στην Ελλάδα για να εξασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της.
(360)
Η Επιτροπή παρατηρεί, επίσης, ότι η Τράπεζα ήταν περισσότερο εκτεθειμένη στον κίνδυνο μη πληρωμής λόγω αδυναμίας του Δημοσίου σε σχέση με ορισμένες άλλες τράπεζες στην Ελλάδα. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί το σύνολο των ζημιών στα ΟΕΔ (η ζημία λόγω του προγράμματος PSI) να αποδοθεί στην τακτική έκθεση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στον κίνδυνο μη πληρωμής λόγω αδυναμίας του Δημοσίου της οικείας χώρας.
(361)
Η δεύτερη πηγή ζημιών της Τράπεζας είναι οι ζημίες από τα δάνεια που χορήγησε σε ελληνικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εν λόγω ζημίες οφείλονται κυρίως στην εξαιρετικά βαθιά και παρατεταμένη συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά περίπου 25 % σε διάστημα πέντε ετών και δεν οφείλονται σε επισφαλείς πρακτικές δανειοδοσίας από την Τράπεζα. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση που χορηγήθηκε για να καλυφθούν οι εν λόγω ζημίες δεν δημιουργεί ηθικό κίνδυνο, το οποίο συμβαίνει όταν μια ενίσχυση προστατεύει μια τράπεζα από τις συνέπειες των επικίνδυνων συμπεριφορών του παρελθόντος. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση αυτή νοθεύει λιγότερο τον ανταγωνισμό (146).
(362)
Ωστόσο, μέρος των κεφαλαιακών αναγκών και των ζημιών από δάνεια της Τράπεζας προέρχονται από ορισμένες διεθνείς θυγατρικές (Ρουμανία, Βουλγαρία, Πολωνία και Ουκρανία). Ενδεικτικά, το 2012, η Τράπεζα κατέγραψε απώλειες στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία, ενώ οι εν λόγω θυγατρικές έλαβαν ενδοεταιρική χρηματοδότηση ύψους 1,8 δισεκατ. ευρώ.
(363)
Οι προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων του 2012 για τον καθορισμό των κεφαλαιακών αναγκών της Τράπεζας έδειξαν επίσης ότι μέρος των κεφαλαιακών αναγκών προήλθε από ζημίες από δάνεια στην αλλοδαπή. Οι προβλέψεις ζημιών πιστωτικού κινδύνου για τα δάνεια αυτά ανήλθαν σε 1 228 εκατ. ευρώ σύμφωνα με το βασικό σενάριο και σε 1 622 εκατ. ευρώ με το δυσμενές σενάριο.
(364)
Εν κατακλείδι, η παράγραφος 14 της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011 καλύπτει σημαντικό μέρος των ζημιών και την επακόλουθη ανάγκη για ενίσχυση, το οποίο επιτρέπει στην Επιτροπή να μετριάσει τις απαιτήσεις της. Μέρος της ανάγκης για ενίσχυση απορρέει από τις ζημίες από ελληνικά δάνεια λόγω της εξαιρετικά βαθιάς και παρατεταμένης ύφεσης και όχι από δάνεια υψηλού κινδύνου. Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό αυτές τις συνθήκες δεν δημιουργούν ηθικό κίνδυνο και, ως εκ τούτου, είναι λιγότερο στρεβλωτικές για τον ανταγωνισμό.
(365)
Τέλος, μέρος της ανάγκης για ενίσχυση οφείλεται στην ανάληψη κινδύνων από την ίδια την Τράπεζα, ιδίως όσον αφορά τις αλλοδαπές θυγατρικές και την κατοχή περισσότερων ΟΕΔ.
7.6.2. Βιωσιμότητα
(366)
Ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να διασφαλίζει ότι το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα είναι σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (τμήμα 2 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης). Στην προκειμένη περίπτωση, ως περίοδος αναδιάρθρωσης ορίζεται το διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας έκδοσης της παρούσας απόφασης και της 31ης Δεκεμβρίου 2018.
(367)
Σύμφωνα με τις παραγράφους 9 έως 11 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η Ελλάδα υπέβαλε ολοκληρωμένο και αναλυτικό σχέδιο αναδιάρθρωσης με πλήρη στοιχεία για το επιχειρηματικό μοντέλο της Τράπεζας. Το σχέδιο προσδιορίζει επίσης τις αιτίες των δυσκολιών που αντιμετώπιζε η Τράπεζα καθώς και τα μέτρα που έχουν ληφθεί για να αντιμετωπιστούν όλα τα ζητήματα βιωσιμότητας που αντιμετώπιζε. Συγκεκριμένα, το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιγράφει τη στρατηγική που έχει υιοθετηθεί για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας της λειτουργικής διαχείρισης της Τράπεζας και τον χειρισμό του υψηλού ποσοστού των μη εξυπηρετούμενων δανείων, της χαμηλής αποτελεσματικότητας της λειτουργικής διαχείρισης, της επισφαλούς ρευστότητας και της κεφαλαιακής θέση της και των αλλοδαπών θυγατρικών της οι οποίες ήταν εξαρτημένες από τη μητρική τους εταιρεία για τη χρηματοδότηση και τα κεφάλαια τους.
7.6.2.1. Τραπεζικές δραστηριότητες στην Ελλάδα
(368)
Όσον αφορά τη ρευστότητα και την εξάρτηση της Τράπεζας από τη χρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει περιορισμένη αύξηση του ισολογισμού στην Ελλάδα, ενώ εκτιμάται ότι θα πρέπει να αυξηθεί και πάλι η βάση των καταθέσεων. Η εξάρτηση από επείγουσα ενίσχυση ρευστότητας, η οποία έχει ήδη μειωθεί, θα εξακολουθήσει να μειώνεται, γεγονός που θα βοηθήσει επίσης την Τράπεζα να μειώσει το κόστος της χρηματοδότησής της.
(369)
Η ανάληψη δέσμευσης για τον δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 127 διασφαλίζει ότι η διάρθρωση του ισολογισμού της Τράπεζας θα είναι βιώσιμη έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Η πώληση τίτλων και άλλων παρεπόμενων δραστηριοτήτων θα ενισχύσει επίσης τη θέση ρευστότητας της τράπεζας και θα διασφαλίσει ότι δεν εξαρτάται από τις αγορές χονδρικής. Λόγω της συνεχιζόμενης πίεσης στη θέση ρευστότητας της Τράπεζας, η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί το αίτημα των ελληνικών αρχών να τους επιτραπεί να χορηγήσουν ρευστότητα στην Τράπεζα βάσει των μέτρων εγγύησης και ομολογιακών δανείων του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών.
(370)
Για να μειώσει το κόστος χρηματοδότησής της, η Τράπεζα έχει αναλάβει επίσης δέσμευση να συνεχίσει τη μείωση των επιτοκίων καταθέσεων, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 127. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η μείωση του κόστους των καταθέσεων θα συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της αποδοτικότητας της Τράπεζας προ προβλέψεων.
(371)
Από την έναρξη της κρίσης, η Τράπεζα έχει εξορθολογίσει σε μεγάλο βαθμό το εμπορικό της δίκτυο στην Ελλάδα, μέσω της μείωσης του αριθμού των υποκαταστημάτων και των εργαζομένων. Έως το 2018, το συνολικό κόστος της Τράπεζας θα μειωθεί περαιτέρω κατά […] % σε σύγκριση με το 2013 (147). Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η Τράπεζα έχει δεσμευτεί να μειώσει τα υποκαταστήματα και τους υπαλλήλους της στην Ελλάδα, με ανώτατο όριο […] και […] αντίστοιχα στις 31 Δεκεμβρίου 2017, με μέγιστο συνολικό κόστος στην Ελλάδα ύψους 800 εκατ. ευρώ. Ο αναμενόμενος δείκτης αποτελεσματικότητας θα είναι κατώτερος από […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης διατηρεί την αποτελεσματικότητα της Τράπεζας στο νέο περιβάλλον της αγοράς.
(372)
Ένα άλλο βασικό στοιχείο είναι η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, εφόσον ανέρχονταν στο 29,4 % του χαρτοφυλακίου στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (148). Η Τράπεζα σχεδιάζει να δημιουργήσει μια ειδική υπηρεσία διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων. Έχει επίσης αναλάβει δέσμευση να τηρεί αυστηρά πρότυπα όσον αφορά την πιστωτική πολιτική, με σκοπό να μεγιστοποιήσει την αξία για την Τράπεζα σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δανειοδότησης, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 131 και 132.
7.6.2.2. Εταιρική διακυβέρνηση
(373)
Ένα άλλο σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι η διακυβέρνηση της Τράπεζας, δεδομένου ότι το ΕΤΧΣ κατείχε το 95,23 % των μετοχών της Τράπεζας στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Με βάση το ιστορικό των κρατικών τραπεζών στην Ελλάδα, μια ειδική σχέση-πλαίσιο συμφωνήθηκε μεταξύ της Τράπεζας και του ΕΤΧΣ το 2013. Η συμφωνία προστατεύει τις καθημερινές δραστηριότητες της Τράπεζας από την υπερβολική παρέμβαση του κύριου μετόχου της, εξασφαλίζοντας ότι το ΕΤΧΣ μπορεί να παρακολουθεί την υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης και να προλαμβάνει την υπερβολική ανάληψη κινδύνου από τη διοίκηση της Τράπεζας μέσω κατάλληλων διαδικασιών διαβούλευσης. Η Τράπεζα δεσμεύτηκε επίσης να παρακολουθεί στενά την έκθεσή της σε συνδεδεμένους δανειολήπτες.
(374)
Ο νόμος του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε το 2014, προβλέπει ότι οι μετοχές που αναλήφθηκαν από το ΕΤΧΣ με την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 δεν θα έχουν δικαίωμα ψήφου, εάν τουλάχιστον το 50 % της αύξησης κεφαλαίου του 2014 είναι εγγεγραμμένο από ιδιώτες επενδυτές. Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας, η Επιτροπή δεν θα λάβει αρνητική θέση για τον έλεγχο που παραχωρήθηκε σε ιδιώτες μετόχους, εάν αυτοί επενδύσουν σημαντικό ποσό ιδίων κεφαλαίων στην Τράπεζα. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι ο περιορισμός των δικαιωμάτων ψήφου του ΕΤΧΣ δεν θα εφαρμόζεται στις ψηφοφορίες που αφορούν το καταστατικό της Τράπεζας ή σε άλλες εταιρικές πράξεις ή άλλες αποφάσεις στρατηγικού χαρακτήρα. Η Επιτροπή χαρακτηρίζει θετικά το γεγονός ότι το ΕΤΧΣ θα ανακτήσει τα πλήρη δικαιώματα ψήφου, εάν η Τράπεζα δεν εφαρμόσει το σχέδιο αναδιάρθρωσής της. Οι διατάξεις αυτές διασφαλίζουν ότι, ενώ το ΕΤΧΣ δεν θα παρεμβαίνει στην καθημερινή λειτουργία της Τράπεζας, μπορεί να διατηρήσει τη συμμετοχή του ως μέτοχος και ως αρχή που είναι υπεύθυνη για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
7.6.2.3. Διεθνείς δραστηριότητες
(375)
Ορισμένες από τις διεθνείς δραστηριότητες της Τράπεζας έχουν εξαντλήσει το κεφάλαιο, τη ρευστότητα και την κερδοφορία της κατά το παρελθόν, όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 362 και 363.
(376)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει μεταστροφή του επιχειρηματικού μοντέλου της Τράπεζας προς μια τράπεζα που εστιάζεται περισσότερο σε […]. Η Τράπεζα έχει ήδη πωλήσει τη μη κερδοφόρο θυγατρική της στην Πολωνία, EFG Poland. Άρχισε επίσης τον εξορθολογισμό των άλλων θυγατρικών, την ενίσχυση της διαδικασίας αναδοχής δανείων και τη μείωση του χρηματοδοτικού κενού των θυγατρικών. Προτίθεται να εκποιήσει τη […] θυγατρική […] (149). Επίσης, θα αναδιαρθρώσει περαιτέρω τις δραστηριότητες της […] και της […] πριν από την πιθανή πώλησή τους σε μεταγενέστερο στάδιο, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 116.
(377)
Η συνολική αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων στην αλλοδαπή θα αποκατασταθεί από […] και μετά. Κατά την ίδια ημερομηνία, η χρηματοδότηση που χορηγείται στις αλλοδαπές θυγατρικές θα μειωθεί κατά […] σε σύγκριση με το επίπεδο στις 31 Δεκεμβρίου 2012.
(378)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Τράπεζα θα έχει αναδιαρθρωθεί επαρκώς και έχει μειώσει το μέγεθος των αλλοδαπών θυγατρικών της, ώστε να μην είναι εκτεθειμένη σε πρόσθετες κεφαλαιακές ανάγκες και ελλείψεις ρευστότητας στο μέλλον. Η δέσμευση που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 128 να μην εισφέρει μεγάλα ποσά κεφαλαίων στις διεθνείς θυγατρικές της Τράπεζας διασφαλίζει επίσης ότι οι αλλοδαπές θυγατρικές δεν θα αποτελούν κίνδυνο για τα κεφάλαια ή τη ρευστότητα.
7.6.2.4. Συμπέρασμα σχετικά με τη βιωσιμότητα
(379)
Το βασικό σενάριο που περιγράφεται στο τμήμα 2.4 δείχνει ότι στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα θα είναι σε θέση να επιτύχει απόδοση που θα της επιτρέπει να καλύπτει όλα τα έξοδα της και για να παρέχει κατάλληλη απόδοση ιδίων κεφαλαίων, λαμβάνοντας υπόψη το προφίλ κινδύνου. Πράγματι, η απόδοση των κεφαλαίων της Τράπεζας θα ανέλθει στο […] % το 2018 σύμφωνα με το βασικό σενάριο. Την ίδια στιγμή, η κεφαλαιακή θέση της Τράπεζας αναμένεται, βάσει των προβολών, να παραμείνει σε ικανοποιητικό επίπεδο, εφόσον ο συντελεστής κεφαλαιακής επάρκειας δεν θα υποχωρήσει κάτω του […] % από το 2014 και μετά.
(380)
Τέλος, η Επιτροπή καταγράφει επίσης το δυσμενές σενάριο που περιγράφεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας, όπως υποβλήθηκε από τις ελληνικές αρχές. Το δυσμενές σενάριο βασίζεται σε ένα σύνολο παραδοχών που συμφωνήθηκε με το ΕΤΧΣ. Λαμβάνει υπόψη πιο παρατεταμένη και βαθύτερη ύφεση καθώς και μια σοβαρότερη μείωση των τιμών των ακινήτων (150). Το σχέδιο αναδιάρθρωσης δείχνει ότι η Τράπεζα θα είναι ανθεκτική σε μια εύλογη πίεση καθώς, με βάση το δυσμενές σενάριο, η Τράπεζα παραμένει κερδοφόρα κατά το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, με απόδοση ιδίων κεφαλαίων […] % και δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 […] % το 2018.
(381)
Οι προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων που πραγματοποίησε η Τράπεζα της Ελλάδος το 2013 επιβεβαιώνουν ότι το ποσό του επιπρόσθετου κεφαλαίου που θα αντληθεί το 2014, ήτοι 2 864 εκατ. ευρώ, είναι επαρκές σύμφωνα με το βασικό σενάριο για την περίοδο αναδιάρθρωσης. Η Τράπεζα θα υποβάλει επίσης έκτακτο σχέδιο κεφαλαιοποίησης στην Τράπεζα της Ελλάδος με μέτρα που θα εφαρμοστούν σε περίπτωση που το οικονομικό περιβάλλον επιδεινωθεί περαιτέρω. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, κατά την εκτίμηση των κεφαλαιακών αναγκών σύμφωνα με το βασικό σενάριο, η Τράπεζα της Ελλάδος επέφερε ήδη διάφορες προσαρμογές που είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση των εκτιμώμενων κεφαλαιακών αναγκών σε σύγκριση με τις κεφαλαιακές ανάγκες κατά την εκτίμηση της Τράπεζας στο δικό της βασικό σενάριο. Οι βασικές κεφαλαιακές ανάγκες που εκτιμήθηκαν από την Τράπεζα της Ελλάδος μπορούν, συνεπώς, να θεωρηθούν ως ένα είδος προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η Τράπεζα είναι βιώσιμη, η Επιτροπή δεν απαιτεί να διαθέτει η Τράπεζα εξαρχής επαρκή κεφάλαια για την κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών με βάση το ακραία δυσμενές σενάριο κατά τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδας, εφόσον το επίπεδο της τελευταίας εκτίμησης αντιπροσωπεύει υψηλό επίπεδο πιέσεων.
(382)
Επιπλέον, είναι θετικό το γεγονός ότι η Τράπεζα δεν θα κάνει πρόσθετες επενδύσεις σε τίτλους μη επενδυτικής κατηγορίας, το οποίο θα συμβάλει στη διατήρηση της κεφαλαιακής θέσης και της ρευστότητας της.
(383)
Η Επιτροπή μπορεί, συνεπώς, να συμπεράνει ότι η Τράπεζα έχει λάβει επαρκή μέτρα για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα βιωσιμότητας για τις εγχώριες τραπεζικές δραστηριότητες και τις δραστηριότητες στο εξωτερικό.
7.6.3. Ίδια συνεισφορά και επιμερισμός των επιβαρύνσεων
7.6.3.1. Αξιολόγηση της συμμόρφωσης των μέτρων A, B1, B2, B3 και Β4 με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
(384)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, οι τράπεζες και οι μέτοχοί τους πρέπει να συμμετέχουν στην αναδιάρθρωση στο μέτρο του δυνατού, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι η ενίσχυση θα περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο. Οι τράπεζες θα πρέπει ως εκ τούτου να χρησιμοποιούν τους δικούς τους πόρους για να χρηματοδοτήσουν την αναδιάρθρωση, προβαίνοντας, για παράδειγμα, σε πώληση περιουσιακών στοιχείων, ενώ οι μέτοχοι οφείλουν να καλύψουν τις ζημίες του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, στον βαθμό του δυνατού. Οι δεσμεύσεις τις οποίες ανέλαβε η Τράπεζα θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη χρήση ιδίων πόρων και τη συμμετοχή στην αναδιάρθρωση των αρχικών μετόχων και ιδιωτών επενδυτών που έχουν στην κατοχή τους υβριδικό κεφάλαιο της Τράπεζας.
7.6.3.1.1. Ίδια συνεισφορά της Τράπεζας: εκποιήσεις και μείωση του κόστους
(385)
Η Τράπεζα έχει εκποιήσει σημαντικές επιχειρήσεις για να ενισχύσει την κεφαλαιακή της επάρκεια. Η πώληση των μεγάλων θυγατρικών της στην Πολωνία και την Τουρκία έχει βελτιώσει την κεφαλαιακή της θέση κατά περίπου 750 εκατ. ευρώ. Οι πωλήσεις αυτές έχουν επίσης βελτιώσει τη θέση ρευστότητας της Τράπεζας. Η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Eurobank Properties επέτρεψε στην Τράπεζα να αυξήσει το κεφάλαιό της κατά 200 εκατ. ευρώ.
(386)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει την πώληση πρόσθετων περιουσιακών στοιχείων σε […] και […]. Ειδικότερα, η Τράπεζα δεσμεύτηκε ότι θα μειώσει το μέγεθος των αλλοδαπών περιουσιακών στοιχείων της σε 8,77 δισεκατ. ευρώ. Λαμβάνοντας υπόψη την απομόχλευση και τις εκποιήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί και μετά την υλοποίησή της εν λόγω πρόσθετης μείωσης, η Τράπεζα θα έχει μειώσει σημαντικά τη γεωγραφική παρουσία της σε […]
(387)
Επιπλέον, η Τράπεζα δεσμεύτηκε ότι θα μειώσει περαιτέρω το μέγεθος των δραστηριοτήτων της στην αλλοδαπή, εάν χρειαστεί εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ για ποσό άνω του 1 δισεκατ. ευρώ. Στην περίπτωση αυτή, η Τράπεζα θα μειώσει την αξία του χαρτοφυλακίου των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της στα 3,5 δισεκατ. ευρώ κατ’ ανώτατο όριο. Εάν το ποσό της εισφοράς κεφαλαίου στο πλαίσιο του μέτρου Γ είναι μικρότερο του 1 δισεκατ. ευρώ, οι ιδιώτες επενδυτές θα έχουν επενδύσει τουλάχιστον 1,5 δισεκατ. ευρώ, δηλαδή περισσότερο από το ΕΤΧΣ. Αυτή η μεγαλύτερη συμμετοχή από ιδιώτες επενδυτές θα μείωνε σημαντικά το ποσό της απαιτούμενης ενίσχυσης, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο την κατανομή των επιβαρύνσεων.
(388)
Η Τράπεζα δεσμεύτηκε επίσης να πωλήσει τη μεγάλη και κερδοφόρο ασφαλιστική θυγατρική της.
(389)
Προκειμένου να περιορίσει τις κεφαλαιακές της ανάγκες, η Τράπεζα έχει δεσμευθεί ότι δεν θα χρησιμοποιήσει τα κεφάλαια για να στηρίξει ή να αυξήσει το μέγεθος των αλλοδαπών θυγατρικών της, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 128. Επιπλέον, οι δεσμεύσεις προβλέπουν ότι η Τράπεζα δεν θα προβεί σε νέες εξαγορές.
(390)
Η Τράπεζα δεσμεύτηκε επίσης για ένα φιλόδοξο πρόγραμμα μείωσης του κόστους, όπως αναφέρεται στο τμήμα 2.4.2. Τα έξοδα της θα μειωθούν περαιτέρω έως το 2018. […]
(391)
Η Ελλάδα έχει ιδίως αναλάβει τη δέσμευση ότι έως τις […] η Τράπεζα δεν θα πληρώσει σε κανέναν υπάλληλο ή διοικητικό στέλεχος συνολικές ετήσιες αποδοχές (μισθούς, συνταξιοδοτικές εισφορές, πριμ) άνω των […]. Επιπλέον, εάν το ΕΤΧΣ πρέπει να εγγραφεί για συμμετοχή σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, η Ελλάδα έχει δεσμευθεί να εφαρμόζει ανώτατα μισθολογικά όρια σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013 (151).
7.6.3.1.2. Επιμερισμός βαρών σε παλαιούς μετόχους και άντληση νέων κεφαλαίων στην αγορά.
(392)
Η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 επέφερε δραστική μείωση της συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο των παλαιών μετόχων της Τράπεζας (μέτρο Β 4). Πράγματι, το ποσοστό συμμετοχής των παλαιών μετόχων μειώθηκε από το 100 % πριν από την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 μόλις στο 1,44 %. Επίσης, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Τράπεζα δεν έχει καταβάλει κανένα μέρισμα σε μετρητά από το 2008. Τέλος, η Επιτροπή κρίνει θετικά το γεγονός ότι το ΕΤΧΣ θα εισφέρει πρόσθετο κεφάλαιο μόνο εάν η τράπεζα δεν κατορθώσει να το αντλήσει από την αγορά σε τιμή που θεωρείται εύλογη και καθορίζεται από δύο ανεξάρτητους εκτιμητές.
7.6.3.1.3. Επιμερισμός των βαρών σε ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης
(393)
Οι κάτοχοι τίτλων μειωμένης εξασφάλισης της Τράπεζας συνεισέφεραν στο κόστος αναδιάρθρωσης της Τράπεζας. Η Τράπεζα εκτέλεσε πολλές πράξεις διαχείρισης παθητικού με σκοπό τη δημιουργία κεφαλαίων. Το συνολικό ποσό των υποχρεώσεων που ανταλλάχθηκαν ανήλθε σε 748 εκατ. ευρώ, με κέρδος κεφαλαίου 565 εκατ. ευρώ, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 122 και 123.
(394)
Τα χρηματοοικονομικά μέσα η διευθέτηση των οποίων εκκρεμεί ακόμη υπόκεινται στην απαγόρευση της πληρωμής τοκομεριδίων, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 133. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι διασφαλίζεται ο ορθός επιμερισμός των βαρών για τους ιδιώτες κατόχους υβριδικού κεφαλαίου της τράπεζας και ότι πληρούνται ως προς το θέμα αυτό τα κριτήρια της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
(395)
Εν κατακλείδι, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που αναπτύχθηκαν στο τμήμα 7.6.1, η Επιτροπή θεωρεί επαρκή τα μέτρα ίδιας συνεισφοράς και επιμερισμού των βαρών που εφάρμοσε η Ελλάδα για να περιοριστεί το ποσό των μέτρων ενίσχυσης Α, Β1, Β2, Β3 και Β4 στο ελάχιστο αναγκαίο.
7.6.3.2. Αξιολόγηση της συμμόρφωσης του μέτρου Γ με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013
(396)
Η τραπεζική ανακοίνωση του 2013 συμπληρώνει την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης και απαιτεί αυξημένο επιμερισμό των βαρών και, για τις τράπεζες που λαμβάνουν κεφαλαιακή στήριξη, να λάβουν πρόσθετα μέτρα για να περιοριστεί η ενίσχυση στο ελάχιστο. Η παράγραφος 29 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 απαιτεί από το κράτος μέλος να αποδείξει ότι όλα τα μέτρα για τον περιορισμό των εν λόγω ενισχύσεων στο ελάχιστο έχουν αξιοποιηθεί στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Για τον σκοπό αυτό, το κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει σχέδιο άντλησης κεφαλαίων, να εξασφαλίσει τον κατάλληλο επιμερισμό των επιβαρύνσεων μεταξύ μετόχων και πιστωτών μειωμένης εξασφάλισης, και να αποτρέψει την εκροή κεφαλαίων πριν από την απόφαση αναδιάρθρωσης. Σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013, το σχέδιο άντλησης κεφαλαίων πρέπει να περιλαμβάνει εκδόσεις δικαιωμάτων, προαιρετικές πράξεις διαχείρισης παθητικού, εκποιήσεις για την αύξηση κεφαλαίου, μέτρα απομόχλευσης, μη διανομή κερδών και άλλα μέτρα, όπως η εφαρμογή αυστηρών πολιτικών κόστους και αποδοχών.
(397)
Η παράγραφος 47 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 ορίζει ότι, όταν εντοπίζονται ελλείψεις κεφαλαίων, μια τράπεζα πρέπει να αποτρέπει τις εκροές κεφαλαίων λαμβάνοντας μια δέσμη μέτρων που αποβλέπουν στο να διασφαλισθεί το ίδιο αποτέλεσμα με αυτό της απαγόρευσης της τακτικής καταβολής μερισμάτων και τοκομεριδίων, της απαγόρευσης της ηγετικής θέσης στον καθορισμό των τιμών ή της απαγόρευσης της διαφήμισης. Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι απαγορεύσεις αυτές έχουν ήδη τηρηθεί από την Τράπεζα, όπως περιλαμβάνονται στον κατάλογο των δεσμεύσεων που υπέβαλε η Ελλάδα και περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 133, και η Τράπεζα δεν έχει καταβάλει κανένα μέρισμα από το 2008.
(398)
Η δέσμευση για την ανακεφαλαιοποίηση του 2014 (μέτρο Γ) παρέχει περιθώριο ασφαλείας για την απορρόφηση των μελλοντικών ζημιών, όπως καθορίστηκε από τη άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που διενήργησε η Τράπεζα της Ελλάδος το 2013 και δημοσιοποιήθηκε στις 6 Μαρτίου 2014. Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων δείχνουν ότι η Τράπεζα χρειάζεται πρόσθετα κεφάλαια 2 945 εκατ. ευρώ για να καλύψει τις μελλοντικές ζημίες σε ένα σενάριο ακραίων καταστάσεων. Το μέτρο Γ καλύπτει μόνο τις κεφαλαιακές ανάγκες που θα παραμείνουν στο βαθμό που i) δεν μπορούν να καλυφθούν με πρόσθετες εκποιήσεις ή μέτρα για την ενίσχυση του μετοχικού κεφαλαίου (η Επιτροπή θεωρεί ότι η Τράπεζα έχει αναλύσει όλες τις δυνατές εκποιήσεις και δεσμεύθηκε για όλες όσες μπορούν να μειώσουν τις κεφαλαιακές ανάγκες στο πλαίσιο του σχεδίου κεφαλαιοποίησης που υπέβαλε στην Τράπεζα της Ελλάδος) και ii) δεν καλύπτονται από ιδιώτες επενδυτές στο πλαίσιο της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου του Απριλίου του 2014. Ως εκ τούτου, δεν παρέχει στην Τράπεζα κανένα πλεόνασμα κεφαλαίου.
(399)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 385 έως 395, η Τράπεζα έχει ήδη λάβει μέτρα πριν από την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων για να περιορίσει στο ελάχιστο το ποσό των απαιτούμενων κεφαλαίων. Εάν, στο πλαίσιο της τρέχουσας διαδικασίας άντλησης κεφαλαίων, η Τράπεζα μπορέσει να αντλήσει το μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου που απαιτείται από τους ιδιώτες επενδυτές και οι πρόσθετες ενισχύσεις που καταβάλλονται από το ΕΤΧΣ παραμένουν κάτω του 1 δισεκατ. ευρώ, δεν θα απαιτηθεί καμία πρόσθετη ίδια συνεισφορά της Τράπεζας. Ωστόσο, εάν η χορηγούμενη ενίσχυση βάσει του μέτρου Γ υπερβεί αυτό το επίπεδο, θα ήταν σκόπιμο η Τράπεζα να εκποιήσει περισσότερες δραστηριότητες.
(400)
Όσον αφορά τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων, η τραπεζική ανακοίνωση του 2013 προβλέπει ότι ο κατάλληλος καταμερισμός των επιβαρύνσεων συνεπάγεται συνεισφορές από τους μετόχους, τους κατόχους υβριδικού κεφαλαίου και τους κατόχους τίτλων μειωμένης εξασφάλισης πριν από τη χορήγηση ενίσχυσης υπό μορφή κεφαλαιακής στήριξης. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η Ελλάδα έχει τροποποιήσει το εθνικό της νομοθετικό πλαίσιο, για να διασφαλισθεί ότι οι πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης θα συμβάλουν στο κόστος της αναδιάρθρωσης της Τράπεζας πριν από οποιαδήποτε πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου στην Τράπεζα. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η Ελλάδα έχει δεσμευθεί ότι θα εφαρμόσει τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 6α του νόμου του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε το 2014, το οποίο προβλέπει την κατανομή του κεφαλαιακού ελλείμματος στους κατόχους των εν λόγω κεφαλαιακών μέσων της και άλλων υποχρεώσεων μειωμένης εξασφάλισης, εάν είναι αναγκαίο. Ενώ αυτός ο καταμερισμός των επιβαρύνσεων θα πραγματοποιηθεί μόνο μετά την ημερομηνία της δέσμευσης για την ανακεφαλαιοποίηση του 2014 (μέτρο Γ), σύμφωνα με την παράγραφο 45 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα υπήρχαν δυσανάλογα αποτελέσματα, εάν η υποχρεωτική μετατροπή των τίτλων μειωμένης εξασφάλισης και υβριδικών κεφαλαίων πραγματοποιούνταν ήδη κατά τη στιγμή της ανάληψης της δέσμευσης. Εάν η τράπεζα έπρεπε να αντλήσει επαρκή ιδιωτικά κεφάλαια για να καλύψει όλες τις κεφαλαιακές ανάγκες της, όπως καθορίζονται από την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων που πραγματοποίησε η Τράπεζα της Ελλάδος, η μετατροπή των κατόχων χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης θα ήταν δυσανάλογη. Η δέσμευση που έχει αναλάβει η Ελλάδα να διασώσει με ίδια μέσα τους πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης πριν από την καταβολή οποιαδήποτε κεφαλαιακής ενίσχυσης στην Τράπεζα είναι, συνεπώς, επαρκής για να εξασφαλιστεί ο ορθός επιμερισμός των επιβαρύνσεων.
(401)
Επιπλέον, για να διασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των ιδιοκτητών της Τράπεζας στην αποκατάσταση επαρκούς κεφαλαιακής βάσης κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι, έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα θα διατηρήσει τα μερίσματα και δεν θα καταβάλει τοκομερίδια που δεν είναι εκ του νόμου υποχρεωμένη να καταβάλει. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την παράγραφο 26 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης και την παράγραφο 47 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013, η τράπεζα δεν θα χρησιμοποιήσει την κρατική ενίσχυση για την καταβολή πληρωμών από ίδια κεφάλαια, εάν δεν υπάρχουν επαρκή κέρδη για την καταβολή τέτοιων πληρωμών.
(402)
Η Τράπεζα έχει επίσης δεσμευθεί ότι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017, η Τράπεζα δεν θα πληρώσει σε κανέναν υπάλληλο ή διοικητικό στέλεχος συνολικές ετήσιες αποδοχές (μισθούς, συνταξιοδοτικές εισφορές, πριμ) υψηλότερες από τις συνολικές ετήσιες αποδοχές του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τυχόν εθελοντική μερική παραίτηση του Διοικητή από την αμοιβή του). Επιπλέον, εάν το ΕΤΧΣ πρέπει να εγγραφεί για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να εφαρμόζει ανώτατα μισθολογικά όρια σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013 (152).
(403)
Η Επιτροπή οφείλει να εκτιμήσει κατά πόσον η δέσμευση που καλύπτει δύο σενάρια πληροί τις απαιτήσεις που ορίζονται στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
(404)
Βάσει του πρώτου σεναρίου, σύμφωνα με το οποίο το ΕΤΧΣ δεν εισφέρει νέα κεφάλαια στην Τράπεζα, η ενίσχυση που εμπεριέχεται στο μέτρο Γ θα περιοριστεί σε μια απλή δέσμευση κάλυψης μιας αύξησης κεφαλαίου και το ΕΤΧΣ δεν θα καταβάλει ούτε ένα ευρώ, διότι όλες οι νέες μετοχές θα έχουν αναληφθεί από ιδιώτες επενδυτές. Η τραπεζική ανακοίνωση του 2013 προβλέπει ότι ο περιορισμός των αποδοχών μπορεί να λήξει όταν επιστραφεί η ενίσχυση. Ωστόσο, οι ενισχύσεις που περιλαμβάνονται σε μια τέτοια δεσμευτική ανάληψη σε σχέση με μελλοντική αύξηση κεφαλαίου δεν μπορούν να επιστραφούν, διότι η εν λόγω δέσμευση δεν εφαρμόζεται στην πράξη ποτέ (εφόσον δεν εκταμιεύτηκε ποτέ κανένα ποσό από το Δημόσιο στην Τράπεζα). Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί ότι ο περιορισμός των αποδοχών εφαρμόζεται για ορισμένο χρονικό διάστημα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η δέσμευση που ανέλαβε η Ελλάδα, η οποία διαρκεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 (ήτοι για περίοδο τριών ετών και οκτώ μηνών η οποία λήγει ένα χρόνο πριν από τη λήξη του σχεδίου αναδιάρθρωσης) αποτελεί ορθή εφαρμογή του τελευταίου εδαφίου της παραγράφου 38 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013. Επειδή η ετήσια αμοιβή του διοικητού της Τράπεζας της Ελλάδος είναι χαμηλότερη από το ανώτατο όριο που προβλέπεται στο δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 38 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013, και λόγω του ότι η εν λόγω δέσμευση θα ισχύει για ολόκληρο τον όμιλο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η προταθείσα δέσμευση από την Ελλάδα, για την περίπτωση που δεν υπάρξει εγγραφή από το ΕΤΧΣ για συμμετοχή στην προβλεπόμενη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, είναι σύμφωνη με την παράγραφο 38 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013.
(405)
Με βάση το δεύτερο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο το ΕΤΧΣ θα έπρεπε να εγγραφεί για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, η Ελλάδα δεσμεύεται να τροποποιήσει τη δέσμευση, ώστε να είναι σύμφωνη με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, εάν το ΕΤΧΣ εγγραφεί για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, για να τηρήσει την τραπεζική ανακοίνωση του 2013, η διάρκεια του ανώτατου ορίου στις αποδοχές θα τροποποιηθεί, ώστε να διαρκέσει έως την πρώτη από τις ημερομηνίες της λήξης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, στις 31 Δεκεμβρίου 2018, ή μιας πράξης ισοδύναμης με την επιστροφή της ενίσχυσης. Εφόσον οι κοινές μετοχές δεν μπορούν να εξοφληθούν από την Τράπεζα, η Επιτροπή δέχεται ότι η πώληση των μετοχών στη δευτερογενή αγορά με κέρδος θα μπορούσε να θεωρηθεί ισοδύναμη με την επιστροφή της ενίσχυσης.
(406)
Εν κατακλείδι, και με τα δύο σενάρια, η δέσμευση για περιορισμό των αποδοχών που ανέλαβε η Ελλάδα είναι σύμφωνη με τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013.
(407)
Όσον αφορά την αμοιβή του κράτους, η ανακοίνωση περί παράτασης του 2011 απαιτεί την έκδοση νέων μετοχών σε τιμή χαμηλότερη της αγοραίας τιμής, μετά την προσαρμογή λόγω της μείωσης της συμμετοχής των μετόχων. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι σκοπός αυτής της απαίτησης είναι να διασφαλιστεί ότι το κράτος εισπράττει επαρκή αποζημίωση για τη συμμετοχή του στην Τράπεζα με αντίστοιχη μείωση της συμμετοχής των παλαιών μετόχων. Στην περίπτωση του μέτρου Γ, το κράτος είναι ήδη ο κύριος μέτοχος της Τράπεζας, κατέχοντας άνω του 90 % των μετοχών. Ως εκ τούτου, η υπέρμετρη έκπτωση επί της αγοραίας τιμής θα μείωνε την αμοιβή του Δημοσίου για το μέτρο Β4 και ενδέχεται να ενέχει στοιχείο ενίσχυσης προς τους επενδυτές, εάν η έκπτωση υποεκτιμά την αξία της Τράπεζας. Για να αποφευχθεί μια τέτοια κατάσταση, η τιμή εγγραφής δεν μπορεί να είναι χαμηλότερη από την κατώτατη τιμή που καθορίζεται με βάση τις δύο αποτιμήσεις από ανεξάρτητους εκτιμητές. Ως εκ τούτου, οι λεπτομερείς ρυθμίσεις καθορισμού των τιμών προστατεύουν το ΕΤΧΣ από την υπερβολική μείωση της συμμετοχής των νέων επενδυτών, διασφαλίζοντας παράλληλα την εγγραφή του ΕΤΧΣ σε νέες μετοχές σε τιμή που αντανακλά την αξία της Τράπεζας. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί την έκδοση νέων μετοχών με μικρότερη έκπτωση από την τρέχουσα αγοραία τιμή σε σχέση με την προβλεπομένη από την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011 και θεωρεί αποδεκτή την κατώτατη τιμή.
(408)
Σε περίπτωση που οι μετοχές είχαν εκδοθεί σε υψηλότερη τιμή, θα υπήρχε κίνδυνος να αποτραπεί η συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου και κατά συνέπεια η άντληση ιδιωτικών κεφαλαίων θα ήταν περιορισμένη.
(409)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ίδια συνεισφορά και ο επιμερισμός των επιβαρύνσεων είναι κατάλληλοι για το μέτρο Γ.
7.6.3.3. Συμπέρασμα για την ίδια συνεισφορά και τον επιμερισμό των επιβαρύνσεων
(410)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, σε σχέση με τη συνολική κρατική ανακεφαλαιοποίηση, η ίδια συνεισφορά και ο επιμερισμός των επιβαρύνσεων, υπό μορφή πώλησης περιουσιακών στοιχείων υπολείπονται σημαντικά από τα επίπεδα που η Επιτροπή θεωρεί συνήθως επαρκή. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που αναπτύχθηκαν στο τμήμα 7.6.1, βάσει των οποίων η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί χαμηλότερο επίπεδο ίδιας συνεισφοράς και επιμερισμού των επιβαρύνσεων, μπορεί να θεωρηθεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει επαρκή μέτρα ίδιας συνεισφοράς και επιμερισμού των βαρών.
(411)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί επίσης τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 όσον αφορά το μέτρο Γ.
7.6.4. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(412)
Η ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης απαιτεί το σχέδιο αναδιάρθρωσης να προτείνει μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και τη διασφάλιση ενός ανταγωνιστικού τραπεζικού τομέα. Επιπλέον, τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίζουν τα ζητήματα ηθικού κινδύνου και να διασφαλίζουν ότι η κρατική ενίσχυση δεν χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση αθέμιτης από πλευράς ανταγωνισμού συμπεριφοράς.
(413)
Σύμφωνα με το σημείο 31 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, κατά την αξιολόγηση του ύψους της ενίσχυσης και των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση, η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο το απόλυτο όσο και το σχετικό ποσό της ενίσχυσης, καθώς και τον βαθμό επιμερισμού των επιβαρύνσεων και τη θέση του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στην αγορά μετά την αναδιάρθρωση. Ως προς αυτό, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η Τράπεζα έχει εισπράξει κεφάλαια από το Δημόσιο, ισοδύναμα με το 16 % των περιουσιακών στοιχείων σταθμισμένου κινδύνου (με εξαίρεση το μέτρο Γ). Με το μέτρο Γ, η Τράπεζα λαμβάνει τη δέσμευση να χορηγήσει πρόσθετο κεφάλαιο ύψους 2 864 δισεκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα η συνολική κεφαλαιακή ενίσχυση να ανέλθει στο 23,7 % των ΠΣΣΚ της Τράπεζας. Εκτός από την κεφαλαιακή ενίσχυση, η Τράπεζα έλαβε και ενίσχυση ρευστότητας. Η Τράπεζα έχει λάβει εγγυήσεις ρευστότητας για ποσό 13 600 εκατ. ευρώ στις 15 Απριλίου 2011 και 13 932 εκατ. ευρώ στις 30 Νοεμβρίου 2013, που αντιπροσωπεύουν το 17 % του ισολογισμού της Τράπεζας κατά την ίδια ημερομηνία. Η Τράπεζα έλαβε επίσης ΕΠΡ με την εγγύηση του δημοσίου ύψους 12 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012, που αντιπροσώπευε το 18 % του ισολογισμού της Τράπεζας εκείνη την ημερομηνία. Η ανάγκη εφαρμογής μέτρων για τον περιορισμό πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού είναι συνεπώς δικαιολογημένη, λαμβάνοντας υπόψη το σχετικά μεγάλο ποσό ενίσχυσης. Επιπλέον, το μερίδιο αγοράς της Τράπεζας στην Ελλάδα είναι μεγάλο, με μερίδια αγοράς 17 % για τις χορηγήσεις και 12 % για τις καταθέσεις στις 31 Δεκεμβρίου 2012. Οι εξαγορές του Νέου TT και της Νέας Τράπεζας Proton αύξησαν τα μερίδια αγοράς της Τράπεζας σε 20,7 % για τις χορηγήσεις και σε 18,8 % για τις καταθέσεις τον Σεπτέμβριο του 2013 (153).
(414)
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι δυσκολίες της Τράπεζας οφείλονται κυρίως σε εξωτερικούς κραδασμούς, όπως η κρίση του δημόσιου χρέους της Ελλάδας και η παρατεταμένη ύφεση που διαταράσσει την ελληνική οικονομία από το 2008, όπως επισημάνθηκε στην αιτιολογική σκέψη 69 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank. Η ανάγκη να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του ηθικού κινδύνου μειώνεται, καθώς η Τράπεζα δεν φαίνεται να έχει αναλάβει υπερβολικούς κινδύνους. Όπως εξετάστηκε στο τμήμα 7.6.1, το στρεβλωτικό αποτέλεσμα των μέτρων ενίσχυσης είναι μικρότερο υπό το πρίσμα αυτών των παραγόντων και, ως εκ τούτου, είναι μικρότερη και η ανάγκη να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων. Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή μπορεί κατ’ εξαίρεση να δεχθεί ότι, παρά το υψηλό ποσό της ενίσχυσης, το σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν προβλέπει καμία μείωση του ισολογισμού και των δανείων στην Ελλάδα.
(415)
Ωστόσο, η Επιτροπή σημειώνει ότι οι ανακεφαλαιοποιήσεις από το κράτος επέτρεψαν στην Τράπεζα να συνεχίσει τις τραπεζικές της δραστηριότητες σε αγορές του εξωτερικού και τις ασφαλιστικές της δραστηριότητες στην Ελλάδα.
(416)
Ως προς αυτό, η Επιτροπή παρατηρεί, εκτός από την απομόχλευση και την αναδιάρθρωση που έχουν ήδη εφαρμοστεί, τη δέσμευση της Τράπεζας να πωλήσει τις ασφαλιστικές της δραστηριότητες έως […] καθώς και τη δέσμευσή της να μειώσει το μέγεθος των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018, γεγονός που είναι πιθανό να επιφέρει περαιτέρω εκποιήσεις σε […] και […] και τη δέσμευσή της να μη χρησιμοποιήσει την ενίσχυση για να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη αυτών των δραστηριοτήτων. Η Επιτροπή κρίνει αναλογικό το να είναι η μείωση των περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό μεγαλύτερη εάν, στο πλαίσιο του μέτρου Γ, το ΕΤΧΣ καταβάλει στην Τράπεζα πρόσθετη κεφαλαιακή ενίσχυση ύψους άνω του 1 δισεκατ. ευρώ. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 295, μια τέτοια ενίσχυση θα προκαλούσε μεγαλύτερη νόθευση του ανταγωνισμού από μια απλή δέσμευση συμμετοχής στην αύξηση κεφαλαίου. Ωστόσο, εάν η πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου είναι κατώτερη από 1 δισεκατ. ευρώ, θα επιφέρει μεγαλύτερη συμμετοχή ύψους τουλάχιστον 1,5 δισεκατ. ευρώ από ιδιώτες επενδυτές. Επιπλέον, η μεγαλύτερη ιδιωτική συμμετοχή θα συνιστούσε πρόσθετο επιμερισμό επιβαρύνσεων, όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 388. Η παράγραφος 31 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης αναφέρει ότι τόσο το καταβαλλόμενο τίμημα για τη συνδρομή που παρέχεται από το κράτος όσο και ο βαθμός καταμερισμού των επιβαρύνσεων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση των μέτρων καταμερισμού επιβαρύνσεων. Ως εκ τούτου, οι πρόσθετες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα παραμείνουν περιορισμένες, εάν το ύψος της εισφοράς του ΕΤΧΣ είναι χαμηλότερο του 1 δισεκατ. ευρώ.
(417)
Η Ελλάδα έχει δεσμευθεί επίσης να απαγορεύσει τις εξαγορές, διασφαλίζοντας ότι η Τράπεζα δεν θα χρησιμοποιήσει την κρατική ενίσχυση που λαμβάνει για την εξαγορά νέας επιχείρησης. Η εν λόγω απαγόρευση εξασφαλίζει ότι η ενίσχυση χρησιμοποιείται αυστηρά για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας των τραπεζικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα και όχι για ανάπτυξη, για παράδειγμα, σε αγορές του εξωτερικού.
(418)
Η δέσμευση για μείωση του επιτοκίου που καταβάλλεται για τις καταθέσεις στην Ελλάδα από μη βιώσιμα υψηλά επίπεδα εξασφαλίζει επίσης ότι η κρατική ενίσχυση δεν θα χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση μη βιώσιμων στρατηγικών συγκέντρωσης καταθέσεων που νοθεύουν τον ανταγωνισμό στην ελληνική αγορά. Παρομοίως, η δέσμευση για την εφαρμογή αυστηρών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά την τιμολόγηση των νέων δανείων, βάσει κατάλληλης αξιολόγησης πιστωτικών κινδύνων, θα εμποδίσει την Τράπεζα να νοθεύσει τον ανταγωνισμό στην ελληνική αγορά εφαρμόζοντας ακατάλληλες στρατηγικές τιμολόγησης των δανείων σε πελάτες.
(419)
Λαμβανομένης υπόψη της ειδικής κατάστασης που περιγράφεται στο τμήμα 7.6.1, καθώς και των μέτρων που προβλέπονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν επαρκείς διασφαλίσεις για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
7.7. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ
(420)
Σύμφωνα με το τμήμα 5 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, πρέπει να υποβάλλονται συστηματικές εκθέσεις, ώστε η Επιτροπή να είναι σε θέση να ελέγχει την ορθή εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Όπως αναφέρεται στις δεσμεύσεις (154), η Ελλάδα θα εξασφαλίσει ότι ο εντολοδόχος παρακολούθησης, ο οποίος έχει ήδη διοριστεί από την Τράπεζα με την έγκριση της Επιτροπής, θα παρακολουθεί την υλοποίηση των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Ελλάδα για την αναδιάρθρωση των δραστηριοτήτων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και για την εταιρική διακυβέρνηση και τις εμπορικές δραστηριότητες. Κατά την άποψη της Επιτροπής, με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται επομένως η δέουσα παρακολούθηση της υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(421)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Ελλάδα έθεσε παράνομα σε εφαρμογή τα μέτρα ενίσχυσης SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/N), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C, πρώην 2012/NN), SA.31155 (2013/C) (2013/NN), κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διότι είχαν τεθεί σε εφαρμογή πριν από την επίσημη κοινοποίησή τους. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης σε συνδυασμό με τις δεσμεύσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα εξασφαλίζει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας, είναι επαρκές όσον αφορά τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων και την ίδια συνεισφορά και είναι κατάλληλο και αναλογικό για την αντιστάθμιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκαλούνται από τα εξεταζόμενα στην παρούσα απόφαση μέτρα ενίσχυσης. Το υποβληθέν σχέδιο αναδιάρθρωσης και οι αναληφθείσες δεσμεύσεις πληρούν τα κριτήρια της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης και, ως εκ τούτου, τα μέτρα αναδιάρθρωσης μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Τα κατωτέρω μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή ή σχεδιάστηκαν από την Ελλάδα συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης:
α)
η επείγουσα παροχή ρευστότητας που χορηγήθηκε στη Eurobank Ergasias ΑΕ. («Eurobank») από την Τράπεζα της Ελλάδος με την εγγύηση της Ελληνικής Δημοκρατίας (μέτρο L2)7·
β)
η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1 341 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας («ΕΤΧΣ») στην Eurobank τον Δεκέμβριο του 2012 (μέτρο Β2)·
γ)
η επιστολή δέσμευσης για ποσό 528 εκατ. ευρώ, η οποία χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank στις 21 Δεκεμβρίου 2012 (μέτρο Β3)·
δ)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 5 839 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank τον Μάιο του 2013 (μέτρο Β4)·
ε)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 2 864 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ μετά την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ που εγκρίθηκε από την έκτακτη συνέλευση των μετόχων στις 12 Απριλίου 2014 βάσει του νόμου 3864/2010 του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε (μέτρο Γ)·
στ)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton στις 28 Αυγούστου 2013 (μέτρο NP3).
2. Λαμβανομένων υπόψη του σχεδίου αναδιάρθρωσης που αφορά τον όμιλο Eurobank Group (Eurobank Ergasias ΑΕ και όλες τις ελληνικές και αλλοδαπές θυγατρικές εταιρείες και υποκαταστήματα, τόσο του τραπεζικού όσο και του μη τραπεζικού τομέα), που υποβλήθηκε στις 16 Απριλίου 2014, και των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Ελλάδα στις 16 Απριλίου 2014, οι ακόλουθες κρατικές ενισχύσεις είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά:
α)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 950 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ελληνικό Δημόσιο στην Eurobank τον Μάιο του 2009 στο πλαίσιο του καθεστώτος ανακεφαλαιοποίησης (μέτρο Α)·
β)
η επείγουσα παροχή ρευστότητας που χορήγησε η Τράπεζα της Ελλάδος στην Eurobank με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου από τον Ιούλιο του 2011, για ποσό ύψους 12 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012 (μέτρο L2)·
γ)
η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση ύψους 3 970 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank τον Μάιο του 2012 (μέτρο Β1)·
δ)
η δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1 341 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank τον Δεκέμβριο του 2012 (μέτρο Β2)·
ε)
η επιστολή δέσμευσης για ποσό 528 εκατ. ευρώ, η οποία χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank στις 21 Δεκεμβρίου 2012 (μέτρο Β3)·
στ)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 5 839 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank τον Μάιο του 2013 (μέτρο Β4)·
ζ)
η δέσμευση για ανακεφαλαιοποίηση ύψους 2 864 εκατ. ευρώ που ανέλαβε το ΕΤΧΣ έναντι της Eurobank μετά την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ, που εγκρίθηκε από την έκτακτη συνέλευση των μετόχων στις 12 Απριλίου 2014 βάσει του νόμου 3864/2010, όπως τροποποιήθηκε (μέτρο Γ)·
η)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 80 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ελληνικό Δημόσιο στην Τράπεζα Proton τον Μάιο του 2009 (μέτρο Pr1)·
θ)
η χρηματοδότηση του συνολικού χρηματοδοτικού κενού ύψους 1 121,6 εκατ. ευρώ από το ελληνικό Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΕΤΕΚΕ) και το ΕΤΧΣ για τις δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από την Τράπεζα Proton στη Νέα Τράπεζα Proton, του Οκτωβρίου 2011 και του Μαΐου 2012 (μέτρο NP1)·
ι)
η συνολική εισφορά κεφαλαίου ύψους 515 εκατ. ευρώ, η οποία χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton, τον Οκτώβριο του 2011, τον Φεβρουάριο του 2012, τον Αύγουστο του 2012 και τον Δεκέμβριο του 2012 (μέτρο NP2)·
ια)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton στις 28 Αυγούστου 2013 (μέτρο NP3)·
ιβ)
η χρηματοδότηση του συνολικού χρηματοδοτικού κενού ύψους 677 εκατ. ευρώ από το ΕΤΕΚΕ και το ΕΤΧΣ σε δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από την T Bank στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο («ΤΤ»), τον Δεκέμβριο του 2011 και τον Φεβρουάριο του 2013 (μέτρο Τ)·
ιγ)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από την Ελλάδα στο TT τον Μάιο του 2009 (μέτρο ΤΤ)·
ιδ)
η χρηματοδότηση του συνολικού χρηματοδοτικού κενού ύψους 3 732,6 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στις δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από το TT στο Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο («Νέο ΤΤ»), τον Ιανουάριο και τον Ιούνιο του 2013 ΝΤΤ (μέτρο NTT1)·
ιε)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. ευρώ που χορήγησε το ΕΤΧΣ στο Νέο TT στις 29 Ιανουαρίου 2013 (μέτρο ΝΤΤ2).
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 29 Απριλίου 2014.