РЕГЛАМЕНТ (ЕВРАТОМ) № 1314/2013 НА СЪВЕТА
от 16 декември 2013 г.
относно програмата за научни изследвания и обучение на Европейската общност за атомна енергия (2014-2018 г.) в допълнение към Рамковата програма за научни изследвания и иновации „Хоризонт 2020“
СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взе предвид Договора за създаване на Европейската общност за атомна енергия, и по-специално член 7, първа алинея от него,
като взе предвид предложението на Европейската комисия,
като взе предвид становището на Европейския парламент,
като взе предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
като има предвид, че:
(1)
Една от целите на Европейската общност за атомна енергия („Общността“) е тя да допринася за повишаването на жизнения стандарт в държавите-членки, в т.ч. чрез стимулиране и подкрепа за ядрените изследвания в държавите-членки, допълвайки ги с общностна програма за научни изследвания и обучение.
(2)
Ядрените изследвания могат да допринасят за социалното и икономическото благоденствие и екологичната устойчивост чрез подобряване на ядрената сигурност и безопасност и радиационната защита. Еднакво важен е и потенциалният принос на ядрените изследвания за дългосрочното намаляване на въглеродния дял в енергийната система по един безопасен, ефикасен и сигурен начин.
(3)
Подкрепяйки ядрените изследвания, програмата за научни изследвания и обучение на Общността за периода от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2018 г. („програмата на Евратом“) ще допринесе за постигането на целите на Рамковата програма за научни изследвания и иновации „Хоризонт 2020“ („рамкова програма „Хоризонт 2020“), създадена с Регламент (ЕС) № 1291/2013 на европейския парламент и на съвета (2), и ще улесни изпълнението на стратегията „Европа 2020“, както и създаването и функционирането на европейското научноизследователско пространство.
(4)
Независимо от потенциала на ядрената енергия за въздействие на енергийните доставки и икономическото развитие, сериозните ядрени аварии могат да бъдат заплаха за човешкото здраве. Следователно в програмата на Евратом следва да се обърне възможно най-голямо внимание на ядрената безопасност и, където е целесъобразно, на аспектите на сигурността, за които се грижи Съвместния изследователски център („СИЦ“).
(5)
Европейският стратегически план за енергийните технологии (план SET), установен в заключенията от заседанието на Съвета от 28 февруари 2008 г. в Брюксел, ускорява разработването на пакет от технологии с ниски въглеродни емисии. На заседанието си от 4 февруари 2011 г. Европейският съвет постигна съгласие, че Съюзът и неговите държави-членки ще насърчават инвестициите във възобновяеми източници на енергия, безопасни и устойчиви технологии с ниски нива на въглеродни емисии, както и че ще съсредоточат вниманието си върху изпълнението на технологичните приоритети, определени в плана SET. Всяка държава-членка е свободна да избере вида технологии, които би желала да подкрепи.
(6)
Тъй като всички държави-членки разполагат с ядрени съоръжения или използват радиоактивни материали, в частност за медицински цели, Съветът призна в заключения от заседанието си в Брюксел на 1 и 2 декември 2008 г. непрестанната нужда от осигуряване на професионални умения в ядрената област, по-специално чрез подходящо образование и обучение, свързани с научните изследвания и координирани на равнището на Общността.
(7)
Всяка държава-членка сама преценява дали да използва ядрена енергия или не, като същевременно се отчита, че ядрената енергия изпълнява различна роля в различните държави-членки.
(8)
С подписването на Споразумението за създаване на Международна организация по термоядрена енергия „ITER“ за съвместно изпълнение на проекта ITER (3) Общността пое ангажимент да участва в строителството и бъдещата експлоатация на ITER. Участието на Общността се управлява чрез „Европейско съвместно предприятие за „ITER“ и развитието на термоядрената енергия“ („Термоядрен синтез за енергия“), създадено с Решение 2007/198/Евратом на Съвета (4). Дейностите на посоченото съвместно предприятие, включително по ITER, се регламентират с отделен законодателен акт.
(9)
За да се превърне термоядреният синтез в реална възможност за производство на енергия с търговска цел, на първо място е необходимо успешното и навременно завършване на строежа и въвеждане в експлоатация на ITER. На второ място е необходимо да се изготви амбициозна, но реалистична пътна карта с цел започване на производството на електроенергия до 2050 г. Постигането на тези цели изисква европейската програма за термоядрен синтез да бъде пренасочена към съвместна програма от дейности в изпълнение на тази пътна карта. За да се осигури успех на протичащите научноизследователски дейности в областта на термоядрения синтез, както и поемане на дългосрочен ангажимент от заинтересованите страни в тази област и развитие на сътрудничество между тях, следва да се гарантира непрекъснатост на подпомагането по линия на Общността. Следва да се постави по-силен акцент преди всичко върху дейностите в подкрепа на ITER, но също и върху развитието в посока създаване на демонстрационен реактор, включително и по-сериозно участие на частния сектор, ако е целесъобразно. Подобно рационализиране и пренасочване не следва да застрашава водещата позиция на Европа в научната общност в областта на термоядрения синтез.
(10)
СИЦ следва да продължава да предоставя независима и ориентирана към потребителите научна и технологична подкрепа при формулирането, разработката, изпълнението и мониторинга на политиките на Общността, по-специално по отношение на научноизследователската дейност и обучението в областта на ядрената безопасност и сигурност. С цел да се оптимизират човешките ресурси и да се избегне припокриването на научноизследователската дейност в Съюза, всяка нова дейност, осъществявана от СИЦ, следва да бъде анализирана, за да се провери съвместимостта ѝ със съществуващите дейности в държавите-членки. Аспектите на сигурността в рамковата програма „Хоризонт 2020“ следва да се ограничават до преките действия на СИЦ.
(11)
СИЦ следва да продължи да генерира допълнителни ресурси чрез конкурентни дейности, включително участието в непреки дейности по програмата на Евратом, работата с трети страни и, в по-малка степен, използването на интелектуалната собственост.
(12)
Ролята на Съюза е да разработи, в интерес на всички свои държави-членки, рамка в подкрепа на съвместните авангардни научни изследвания, генерирането и съхраняването на знанията в областта на технологиите за ядрено делене, със специален акцент върху безопасността, сигурността, радиационната защита и неразпространението на ядреното оръжие. Това изисква независими научни данни, а в тази област СИЦ може да има решаващ принос. Това се признава в съобщението на Комисията до Европейския парламент, Съвета, Европейскиа икономически и социален комитет и Комитета на регионите от 6 октомври 2010 г., озаглавено „Водеща инициатива на стратегията „Европа 2020“ - Съюз за иновации“, в което тя заяви своето намерение да предоставя посредством СИЦ по-надеждни научни данни за определяне на политиката. СИЦ смята да посрещне това предизвикателство, като съобрази своята научноизследователска дейност в областта на ядрената безопасност и сигурност с политическите приоритети на Съюза.
(13)
С цел да се задълбочават връзките между науката и обществото, както и да се укрепва общественото доверие в науката, програмата на Евратом следва да способства гражданите и гражданското общество да поемат информиран ангажимент по въпроси на научноизследователската дейност и иновациите, като се насърчава образованието по точни науки, като се повишава достъпността на научните знания, разработват се сериозни програми за научноизследователска дейност и иновации съобразно загрижеността и очакванията на гражданите и гражданското общество, и се улеснява участието им в дейности по програмата на Евратом.
(14)
Изпълнението на програмата на Евратом следва да отговори на променящите се възможности и потребности във връзка с науката и технологиите, промишлеността, политиката и обществото. По същество програмите следва да се изготвят в тясна връзка със заинтересованите страни от всички засегнати сектори и следва да се предвиди достатъчна гъвкавост за реагиране на нови тенденции на развитие. По време на изпълнението на програмата на Евратом е възможно се ползват външни експерти за консултации, като се прибягва и до съответните структури като европейските технологични платформи.
(15)
В резултатите от дебатите, проведени по време на симпозиума за „Ползите и ограниченията на научноизследователската дейност в областта на ядреното делене за икономиката с ниски въглеродни емисии“, подготвен от група за междудисциплинарни проучвания, с участието, inter alia, на експерти от областта на енергетиката, икономиката и социалните науки, организиран съвместно с Комисията и Европейския икономически и социален комитет в Брюксел на 26 и 27 февруари 2013 г., се отчита необходимостта научноизследователските дейности в ядрената област да продължат на европейско равнище.
(16)
Програмата на Евратом следва да допринесе за привлекателността на научноизследователската професия в Съюза. Следва да се обърне съответно внимание на Европейската харта за изследователите и Кодекса за поведение при подбор на изследователи (5), както и на други референтни рамки, определени в контекста на европейското научноизследователско пространство, като същевременно се зачита техният доброволен характер.
(17)
При дейностите, осъществявани по линия на програмата на Евратом, следва да се насърчава равенство между мъжете и жените в научноизследователската дейност и иновациите, като се обърне особено внимание на основните причини за неравновесието между половете, използва се целият потенциал както на жените, така и на мъжете изследователи, и свързаните с половете аспекти се включат в съдържанието на проекти с цел да се подобри качеството на научноизследователската дейност и да се стимулират иновациите. Дейностите следва да са насочени и към прилагането на принципите за равенство между жените и мъжете съгласно членове 2 и 3 от Договора за Европейския съюз и член 8 от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС).
(18)
При научноизследователските и иновационни дейности, подкрепяни от програмата на Евратом, следва да се спазват основните етични принципи. По подходящ начин следва да се вземат под внимание становищата по енергийните въпроси на Европейската група за етика в науката и новите технологии. При научноизследователските дейности следва да се вземе под внимание член 13 от ДФЕС и да се намали използването на животни с научноизследователска и изпитателна цел, с оглед в крайна сметка да се замени използването на животните. Всички дейности следва да се извършват при гарантиране на високо равнище на защита на човешкото здраве.
(19)
По-голямо въздействие следва да се постигне и чрез съчетаването на програмата на Евратом със средства от частния сектор в рамките на публично-частни партньорства в ключови области, в които научноизследователската дейност и иновациите могат да допринесат за постигане на по-широките цели на Съюза по отношение на конкурентоспособността. Особено внимание следва да се отдели на участието на малки и средни предприятия.
(20)
Програмата на Евратом следва да насърчава сътрудничеството с трети държави, по-специално в областта на безопасността, въз основа на взаимен интерес и изгода, най-вече за да се насърчава постоянното подобряване на ядрената безопасност.
(21)
С оглед запазване на равнопоставеността за всички предприятия с дейност на вътрешния пазар, финансирането по програмата на Евратом следва да се съобрази с правилата за държавните помощи, за да се осигури ефективно изразходване на публичните средства и да се избегне нарушаване на пазарните условия, като отблъскване на частното финансиране, създаване на неефективни пазарни структури или поддържане на неефективни фирми.
(22)
Необходимостта от нов подход за контрол и управление на риска при финансирането на научноизследователска дейност от Съюза беше отчетена в заключенията на Европейския съвет от 4 февруари 2011 г., в които се настоява за нов баланс между доверието и контрола, както и между поемането и избягването на риск. Европейският парламент, в своята резолюция от 11 ноември 2010 г. за опростяване на изпълнението на рамковите програми за научни изследвания (6), призова за прагматичен преход към административно и финансово опростяване и заяви, че управлението на финансирането от Съюза за научноизследователска дейност следва да бъде в по-голяма степен основано на доверието и толерантно към риска по отношение на участниците.
(23)
Финансовите интереси на Съюза следва да бъдат защитени чрез прилагането на пропорционални мерки през целия цикъл на разходи, включително предотвратяването, разкриването и разследването на нередности, възстановяването на загубени, недължимо платени или неправилно използвани средства и, където е необходимо, налагането на санкции. Преработена стратегия за контрол, при която ударението се премества от свеждането до минимум на процента на грешките към основан на риска контрол и откриване на измамите, следва да намали тежестта на контрола за участниците.
(24)
Важно е също да се осигури добро финансово управление на програмата на Евратом и нейното изпълнение по възможно най-ефективния и удобен за потребителите начин, като същевременно се осигури правна сигурност и достъпност на програмата на Евратом за всички участници. Необходимо е да се осигури съответствие със съответните разпоредби Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 на Европейския парламент и на Съвета („Финансов регламент“) (7) и с изискванията за опростяване и по-добро регулиране.
(25)
За гарантиране на възможно най-ефективно прилагане, лесен достъп за всички участници посредством опростени процедури и за постигане на съгласувана, изчерпателна и прозрачна рамка за участниците, участието в програмата на Евратом и разпространението на резултатите от научните изследвания следва да се регулират от правилата, приложими към рамковата програма „Хоризонт 2020“, определени в Регламент (ЕС) № 1291/2013 на Европейския парламент и на Съвета, с известни адаптации или изключения.
(26)
Важно е да не се прекратява съдействието за използване на разработената от участници интелектуална собственост, като същевременно се защитават законните интереси на други участници и на Общността, в съответствие с глава 2 от Договора.
(27)
Гаранционните фондове на участниците, управлявани от Комисията и създадени по силата на Регламент (Евратом) № 1908/2006 на Съвета (8) и Регламент (Евратом) № 139/2012 на Съвета (9), се оказаха важен предпазен механизъм, който намалява рисковете, свързани с дължимите и невъзстановени суми от неизпълнили задълженията си участници. Гаранционният фонд на участниците, създаден с Регламент (ЕС) № 1290/2013 на Европейския парламент и Съвета (10) също следва да обхваща дейности по Регламент (Евратом) № 1908/2006, Регламент (Евратом) № 139/2012 и настоящия регламент.
(28)
За да се осигурят еднакви условия за изпълнението на непреките действия по програмата, на Комисията следва да се предоставят изпълнителни правомощия за приемане на работни програми и на решението за одобряване на финансирането на непреките дейности. Тези изпълнителни правомощия следва да се упражняват в съответствие с Регламент (ЕС) № 182/2011 на Европейския парламент и на Съвета (11).
(29)
Постигането на целите на програмата на Евратом в съответните области изисква подкрепа за междутематични дейности както в рамките на програмата на Евратом, така и съвместно с дейности по рамковата програма „Хоризонт 2020“.
(30)
Ефективното управление на работата, включващо оценяване и наблюдение, изисква да бъдат разработени специфични показатели за изпълнението, които да са измерими в хода на времето, да са реалистични и същевременно да отразяват логиката на интервенцията, както и да съответстват на подходящата йерархия от цели и дейности. Следва да бъдат въведени подходящи механизми за координация между изпълнението и наблюдението на програмата на Евратом, от една страна, и наблюдението на напредъка, постиженията и работата на европейското научноизследователско пространство, от друга страна.
(31)
Управителният съвет на СИЦ, създаден с Решение 96/282/Евратом на Комисията (12), беше консултиран относно научното и технологичното съдържание на преките действия на СИЦ.
(32)
От съображения за правна сигурност Решението на Съвета от 16 декември 1980 г. относно създаването на Консултативен комитет по програмата „Ядрен синтез“ (13), Решение 84/338/Евратом, ЕОВС, ЕИО на Съвета (14), Решение 2006/970/Евратом на Съвета (15), Решение 2006/976/Евратом на Съвета (16), Решение 2006/977/Евратом на Съвета (17), Регламент (Евратом) № 1908/2006, Решение 2012/93/Евратом на Съвета (18), Регламент (Евратом) № 139/2012, Решение 2012/94/ Евратом на Съвета (19) и Решение 2012/95/Евратом на Съвета (20) следва да бъдат отменени.
(33)
Комисията проведе консултации с Научния и технически комитет на Евратом,
ПРИЕ НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
ДЯЛ I
СЪЗДАВАНЕ
Член 1
Създаване
С настоящия регламент се създава Програмата за научни изследвания и обучение на Европейската общност за атомна енергия за периода от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2018 г. („програмата на Евратом“), и се определят правилата за участие в тази програма, включително за участие в програми на финансиращи органи, разпоредители на средства, отпуснати в съответствие с настоящия регламент, и в дейности, извършвани съвместно по настоящия регламент и по рамковата програма за научни изследвания и иновации „Хоризонт 2020“ (рамкова програма „Хоризонт 2020“), създадена с Регламент (ЕС) № 1291/2013.
Член 2
Определения
За целите на настоящия регламент се прилагат следните определения:
а)
„научноизследователски и иновационни дейности“ означава целия спектър от научноизследователски дейности, технологично развитие, демонстрации и иновации, включително насърчаване на сътрудничеството с трети държави и международни организации, разпространяване и оптимизиране на резултатите и стимулиране на обучението и мобилността на изследователите в Европейската общност за атомна енергия (по-нататък „Общността“);
б)
„преки действия“ означава научноизследователски и иновационни дейности, предприемани от Комисията посредством подчинения ѝ Съвместен изследователски център (СИЦ);
в)
„непреки действия“ означава научноизследователски и иновационни дейности, за които Съюзът или Общността (по-нататък „Съюза“) осигурява финансова подкрепа и които се предприемат от участниците;
г)
„публично-частно партньорство“ означава партньорство, при което партньори от частния сектор, Общността и, когато е целесъобразно, други партньори, като например органи от публичния сектор, се ангажират съвместно да подкрепят разработването и изпълнението на програма или дейности за научни изследвания и иновации;
д)
„партньорство в рамките на публичния сектор“ означава партньорство, при което органи от публичния сектор или организации с мисия за обществена услуга на местно, регионално, национално или международно равнище се ангажират с Общността съвместно да подкрепят разработването и изпълнението на програма или дейности за научни изследвания и иновации.
Член 3
Цели
1. Общата цел на програмата на Евратом е насочена към научноизследователски дейности и дейности по обучение в ядрената област с акцент върху постоянното подобряване на ядрената сигурност, безопасност и радиационна защита, и по-специално осъществяване на потенциален принос за дългосрочното намаляване на въглеродния дял в енергийната система по един безопасен, ефикасен и сигурен начин. За нейното постигане способстват дейностите, посочени в приложение I, под формата на преки и непреки дейности, с които се търси постигането на конкретните цели, изложени в параграфи 2 и 3 от настоящия член.
2. Непреките действия по програмата на Евратом имат следните конкретни цели:
а)
подкрепа за безопасността на ядрените системи;
б)
принос в разработването на безопасни дългосрочни решения за управление на крайни ядрени отпадъци, включително окончателно геоложко погребване, както и разделяне и преобразуване;
в)
подкрепа за разработването и устойчивостта на експертни знания и високи постижения в ядрената област в Европейския съюз;
г)
подкрепа за радиационната защита и разработването на медицински приложения на радиацията включително, inter alia, на обезопасено и сигурно предлагане и употреба на радиоактивни изотопи;
д)
напредък в посока доказване приложимостта на термоядрения синтез като източник на енергия, използвайки съществуващи и бъдещи инсталации за термоядрен синтез;
е)
полагане на основите за бъдещи термоядрени централи чрез разработване на материали, технологии и идейно проектиране;
ж)
стимулиране на новаторството и на конкурентоспособността в промишления сектор;
з)
гарантиране наличието и използването на научноизследователски инфраструктури от общоевропейско значение.
3. Преките действия по програмата на Евратом имат следните конкретни цели:
а)
подобряване на ядрената безопасност, в това число: безопасността на ядрения реактор и гориво, управлението на отпадъците, включително окончателното геоложко погребване, както и разделяне и преобразуване; извеждането от експлоатация и аварийната готовност;
б)
подобряване на ядрената сигурност, в това число ядрените гаранции, неразпространението на ядреното оръжие, борбата с незаконния трафик и ядрената криминалистика;
в)
осигуряване на отлична научна база в ядрената област за целите на стандартизацията;
г)
грижа за управлението на знанията, образованието и обучението;
д)
подкрепа на политиката на Съюза в областта на ядрената безопасност и сигурност.
Всяко ново възлагане на дейности на СИЦ се анализира от Управителния съвет на СИЦ, за да се провери съвместимостта им със съществуващите дейности в държавите-членки.
4. Програмата на Евратом се изпълнява по начин, който да гарантира, че приоритетите и подпомаганите дейности отговарят на променящите се нужди и са съобразени с развитието на науката, технологиите, иновациите, процеса на изграждане на политиката, пазарите и обществото, с цел оптимизиране на човешките и финансовите ресурси, и който да избегне дублиране при научноизследователската и развойната дейност в ядрената област в Съюза.
5. В рамките на конкретните цели, посочени в параграфи 2 и 3, могат да се вземат предвид нови и непредвидени потребности, възникващи в хода на изпълнение на програмата на Евратом. Ако е надлежно обосновано, това може да включва реагиране на нововъзникващи възможности, кризи и заплахи, както и на потребности във връзка с разработването на нови политики на Съюза, а също и пилотното осъществяване на дейности, чието подпомагане се предвижда по бъдещи програми.
Член 4
Бюджет
1. Финансовият пакет за изпълнението на програмата на Евратом възлиза на 1 603 329 000 EUR. Тази сума се разпределя, както следва:
а)
непреки действия по програмата за научноизследователска и развойна дейност в областта на термоядрения синтез 728 232 000 EUR;
б)
непреки действия в областта на ядреното делене, безопасността и радиационната защита 315 535 000 EUR;
в)
преки действия 559 562 000 EUR.
Административните разходи на Комисията, свързани с изпълнението на непреките действия по програмата на Евратом, могат да достигнат максимум от 7 % като средна стойност по време на периода на програмата на Евратом, без да надхвърлят 6 % през 2018 г.
2. Финансовият пакет за програмата на Евратом може да покрива разходи по дейности за подготовка, наблюдение, контрол, одит и оценяване, които са необходими за управлението на тази програма и постигането на целите ѝ, в частност проучвания и срещи на експерти, доколкото те са свързани с общите цели на настоящия регламент, разходи за мрежи от областта на информационните технологии, свързани главно с обработката на информация и нейния обмен, както и разходи за друга техническа и административна помощ, направени от Комисията при управлението на програмата на Евратом. Разходите за продължителни и повтарящи се дейности като контрол, одит и ИТ мрежи, ще се покриват в рамките на административните разходи на Комисията, посочени в параграф 1.
3. При необходимост и когато е надлежно обосновано, бюджетни кредити могат да бъдат вписани в бюджета след 2018 г., за да покрият разходи за техническа и административна помощ, което да позволи управлението на действия, които все още не са завършени до 31 декември 2018 г.
4. Когато преките действия допринасят за инициативи на организации, натоварени с изпълнението на задачи от Комисията в съответствие с член 6, параграф 2 и член 15, подобно участие не се смята за част от финансовото участие, предвидено за тези инициативи.
5. Бюджетните задължения могат да се разделят на годишни вноски. Всяка година Комисията определя годишните вноски, като взема предвид постигнатия напредък по изпълнението на действията, за които се получава финансово подпомагане, прогнозираните нужди и наличния бюджет.
Член 5
Асоцииране на трети държави
1. Програмата на Евратом е отворена за асоцииране на:
а)
присъединяващите се държави, държавите кандидатки и потенциални кандидатки, в съответствие с общите принципи и общите условия за участие на тези държави в програми на Съюза, установени в съответните рамкови споразумения и решенията на съвети за асоцииране или подобни споразумения;
б)
държави - членки на Европейската асоциация за свободна търговия (ЕАСТ), или държави или територии, уредени от Европейския инструмент за съседство, които отговарят на всички посочени по-долу критерии:
i)
добър капацитет в областта на науката, технологиите и иновациите;
ii)
добри резултати от участието си в програми на Съюза за научни изследвания и иновации;
iii)
честно и справедливо третиране на правата върху интелектуалната собственост.
в)
държави и територии, асоциирани към Седмата рамкова програма на Евратом.
2. Специфичните условия за участието на асоциираните държави в програмата на Евратом, включително финансовото участие съобразно брутния вътрешен продукт на съответната асоциирана държава, се определят с международни споразумения между Съюза и асоциираните държави.
ДЯЛ II
ИЗПЪЛНЕНИЕ
ГЛАВА I
Изпълнение, управление и форми на подпомагане
Член 6
Управление и форми на подпомагане от Общността
1. Програмата на Евратом се изпълнява чрез непреки действия посредством една или няколко форми на финансиране, предвидени във Финансовия регламент, по-специално безвъзмездни средства, награди, обществени поръчки и финансови инструменти. Подпомагането от Общността се състои и от преки дейности под формата на научноизследователски и иновационни дейности, осъществявани от СИЦ.
2. Без да се засягат разпоредбите на член 10 от Договора, Комисията може да възложи част от изпълнението на програмата на Евратом на финансиращите органи, посочени в член 58, параграф 1, буква б) от Финансовия регламент.
Комисията също може да повери изпълнението на непряко действие по програмата на Евратом на органи, създадени по рамковата програма „Хоризонт 2020“ или посочени в нея.
3. Чрез актове за изпълнение, приети в съответствие с процедурата по разглеждане, посочена в член 12, параграф 2, Комисията приема решението за одобряване на финансирането на непреките действия.
Член 7
Правила за участие и разпространение на резултатите от научните изследвания
1. При спазване на параграфи 2 и 3 от настоящия член участието на юридически лица в непреки действия, предприети по програмата на Евратом, се регулира от правилата, установени с Регламент (ЕС) № 1290/2013 на Европейския парламент и на Съвета.
2. За целите на програмата на Евратом „правилата за сигурност“, посочени в член 43, параграф 2, първа алинея от Регламент (ЕС) № 1290/2013, включват отбранителните интереси на държавите-членки по смисъла на член 24 от Договора.
Чрез дерогация от член 41, параграф 3, първа алинея от Регламент (ЕС) № 1290/2013, Комисията или финансиращият орган може, по отношение на резултати, постигнати от участници, ползвали финансиране от Общността, да възрази срещу прехвърляния на собственост или предоставяния на изключителен и неизключителен лиценз на трети страни, със седалище в трета държава, която не е асоциирана към програмата на Евратом, когато счита, че предоставянето или прехвърлянето не е в интерес на развитието на конкурентоспособността на икономиката на Съюза, не е съвместимо с етичните принципи или от съображения за сигурност. „Съображенията за сигурност“ включват отбранителните интереси на държавите-членки по смисъла на член 24 от Договора.
Чрез дерогация от член 46, параграф 1, първа алинея от Регламент (ЕС) № 1290/2013, Общността и нейните съвместни предприятия, за целите на разработването, прилагането и наблюдението на политиките и програмите на Общността или ангажиментите, поети в рамките на международно сътрудничество с трети държави и международни организации, се ползват с права на достъп до резултатите на всеки участник, получил финансиране от Общността. Тези права на достъп включват правото да се разрешава на трети страни да ползват резултатите при обществени поръчки и правото на преотстъпване на лицензи, биват ограничени до нетърговска и неконкурентна употреба и се предоставят безвъзмездно.
3. Гаранционният фонд на участниците, създаден с Регламент (ЕС) № 1290/2013, заменя и е приемник на гаранционните фондове на участниците, създадени с Регламент (Евратом) № 1908/2006 и Регламент (Евратом) № 139/2012.
Всички суми от гаранционните фондове на участниците, създадени с Регламент (Евратом) № 1908/2006 и Регламент (Евратом) № 139/2012, се прехвърлят в Гаранционния фонд на участниците, считано от 31 декември 2013 г. Участниците в действия по Решение 2012/93/Евратом, които подписват споразуменията за отпускане на безвъзмездни средства след 31 декември 2013 г., правят вноските си в Гаранционния фонд на участниците.
Член 8
Междутематични дейности
1. С оглед постигането на целите на програмата на Евратом и в отговор на общите предизвикателства пред програмата на Евратом и рамковата програма „Хоризонт 2020“, дейностите, свързани с повече от едно от непреките действия, посочени в приложение I, и/или тези за изпълнение на специфичната програма на рамковата програма „Хоризонт 2020“, създадена с Решение 2013/743/ЕС на Съвета (21), могат да се ползват от финансиране от Съюза.
2. Финансовото участие по параграф 1 от настоящия член може да се получи чрез комбиниране на финансовите участия за непреки действия по член 4 от настоящия регламент и по член 6 от Регламент (ЕС) № 1291/2013 и да се предоставя чрез единна схема за финансиране.
Член 9
Равенство между половете
При програмата на Евратом се гарантира ефективното поощряване на равенството между половете и свързаните с половете аспекти в съдържанието на научните изследвания и иновациите.
Член 10
Етични принципи
1. Всички научноизследователски и иновационни дейности по програмата на Евратом се извършват в съответствие с етичните принципи и съответното национално и международно законодателство и законодателство на Съюза, включително Хартата на основните права на Европейския съюз и Европейската конвенция за защита на правата на човека и нейните допълнителни протоколи.
Обръща се особено внимание на принципа на пропорционалност, правото на личен живот, правото на защита на личните данни, правото на физическа и психическа неприкосновеност на личността, правото на недискриминация и необходимостта да се гарантира високо равнище на защита на човешкото здраве.
2. Научноизследователските и иновационните дейности по програмата на Евратом са насочени изключително към граждански приложения.
Член 11
Работни програми
1. Чрез актове за изпълнение, приети в съответствие с процедурата по разглеждане, посочена в член 12, параграф 3, Комисията приема работни програми за изпълнението на непреките действия. В тези работни програми се дава възможност за подходи „отдолу-нагоре“, които са насочени към постигането на целите по новаторски начини.
Работните програми определят съществените елементи, необходими за изпълнението на действията в съответствие с Финансовия регламент, включително техните подробни цели, съответното финансиране и график, както и многогодишния подход и стратегическите насоки за следващите години от изпълнението.
2. За преките действия, Комисията, в съответствие с Решение 96/282/Евратом, изготвя многогодишна работна програма, в която конкретизира в по-големи подробности целите и научните и технически приоритети, представени в приложение I, както и сроковете за тяхното изпълнение.
В тази многогодишна работна програма се вземат предвид и съответните научни изследвания, извършвани от държавите-членки, асоциираните държави и европейските и международните организации. Тя се актуализира по подходящ начин и когато е необходимо.
3. В работните програми, посочени в параграфи 1 и 2 се взема предвид състоянието на науката, технологиите и иновациите на национално и международно равнище и на равнището на Съюза, както и съответните тенденции в политиката, икономиката и обществото. Те се актуализират по подходящ начин и когато е необходимо.
4. Работните програми, посочени в параграфи 1 и 2 включват раздел, който набелязва междутематичните дейности, посочени в член 8.
Член 12
Процедура на комитет
1. Комисията се подпомага от комитет. Този комитет е комитет по смисъла на Регламент (ЕС) № 182/2011.
2. Комитетът (22) заседава в два различни състава, които се занимават съответно с въпросите на ядреното делене и с въпросите на термоядрения синтез от програмата на Евратом.
3. При позоваване на настоящия параграф се прилага процедурата по разглеждане, предвидена в член 5 от Регламент (ЕС) № 182/2011.
4. Когато становището на комитета трябва да бъде получено по писмена процедура, тази процедура се прекратява без резултат, ако в рамките на срока за даване на становище председателят на комитета вземе такова решение или обикновено мнозинство от членовете на комитета отправят такова искане.
Член 13
Комисията редовно уведомява комитета, посочен в член 12, за цялостния напредък при изпълнението на програмата на Евратом и му предоставя навременна информация за всички предлагани или финансирани по програмата на Евратом непреки действия.
Член 14
Консултации с външни експерти и участие на обществото
1. За изпълнението на програмата на Евратом и по целесъобразност се вземат предвид препоръките и данните, получени от:
а)
Научния и технически комитет на Евратом, съгласно член 134 от Договора за Евратом;
б)
създадени от Комисията независими консултативни групи от експерти на високо равнище;
в)
структурите за водене на диалог, създадени по силата на международни споразумения в областта на науката и технологиите;
г)
дейности с перспективна насоченост;
д)
целеви обществени консултации (включително, ако е целесъобразно, национални и регионални органи или заинтересовани страни); и
е)
прозрачни, интерактивни процеси, които гарантират, че се подпомагат отговорните научноизследователски дейности и иновации.
2. В пълна степен се вземат под внимание и научноизследователските и иновационните програми, изработени, inter alia, от европейските технологични платформи, инициативите за съвместно планиране и европейските партньорства за иновации.
ГЛАВА II
Конкретни области на действие
Член 15
Малки и средни предприятия
Особено внимание се отделя на осигуряването на адекватното участие в програмата на Евратом на малките и средните предприятия (МСП) и иновационното въздействие върху тях, както и на участието на частния сектор като цяло. Като част от механизмите за оценяване и наблюдение се предприема количествено и качествено оценяване на участието на МСП.
Член 16
Публично-частни партньорства и партньорства в рамките на публичния сектор
За постигане на целите, определени в член 3, специфичните дейности по програмата на Евратом могат да бъдат изпълнявани чрез:
а)
съвместни предприятия, създадени въз основа на глава 5 от Договора;
б)
партньорства в рамките на публичния сектор, основани на схемата за финансиране „действия по съфинансиране на програми“;
в)
договорни публично-частни партньорства, както е посочено в член 25 от Регламент (ЕС) № 1291/2013.
Член 17
Международно сътрудничество с трети държави и с международни организации
1. Субекти със седалище в трети държави и международни организации имат право да участват в непреки действия по програмата на Евратом при условията, определени в Регламент (ЕС) № 1290/2013. Изключенията от общия принцип са определени в член 7 от настоящия регламент. Международното сътрудничество с трети държави и международни организации се насърчава по програмата на Евратом с цел:
а)
укрепване на високите постижения и привлекателността на Съюза в научноизследователската дейност и иновациите, както и на неговата икономическа и промишлена конкурентоспособност;
б)
ефективно справяне с общите обществени предизвикателства;
в)
подкрепа за целите на външната политика на Съюза и политиката му за развитие, допълвайки външни програми и програми за развитие. Ще се търсят полезни взаимодействия с други политики на Съюза.
2. Целевите действия за насърчаване на сътрудничеството с конкретни трети държави или групи от трети държави се осъществяват въз основа на стратегически подход, както и на общ интерес, приоритети и взаимна полза, като се вземат предвид техният научен и технологичен капацитет, възможностите на пазара и очакваното въздействие.
Следва да се насърчава реципрочният достъп до програмите на трети държави. Насърчава се координирането и взаимодействието с инициативи на държави-членки и асоциирани държави с оглед да се постигне максимално въздействие. Естеството на сътрудничеството може да варира в зависимост от конкретните страни партньори.
При определянето на приоритетите за сътрудничество се вземат предвид развитията в политиката на Съюза, възможностите за сътрудничество с трети държави и честното и справедливо третиране на правата върху интелектуалната собственост.
Член 18
Информация, комуникации, използване и разпространение на резултатите
1. При изпълнението на програмата на Евратом дейностите по разпространение на резултатите и информацията са неразделна част от действията, подпомагани от програмата на Евратом.
2. Дейностите по разпространение на информация могат да включват:
а)
инициативи, насочени към повишаване на осведомеността и улесняване на достъпа до финансиране по програмата на Евратом, по-специално за онези региони или видове участници с относително ниско равнище на участие;
б)
целева помощ за проекти и консорциуми, за да им се осигури достъп до необходимите умения за оптимизиране на разпространението на информацията и резултатите и тяхното използване;
в)
инициативи за насърчаване на диалога и дискусиите в обществото по научни, технологични и иновационни въпроси, както и за възползване от социални медии и други иновативни технологии и методики;
г)
съобщаване на приоритетите в политиката на Съюза, при условие че те са свързани с целите на настоящия регламент. По-специално Комисията предоставя навременна и подробна информация на държавите-членки.
3. В съответствие с Договора и съответното законодателство на Съюза, дейностите по разпространение на резултатите могат да включват:
а)
действия, които обединяват резултати от редица проекти, включително финансирани от други източници, за да предоставят удобни за ползване бази данни и доклади, обобщаващи основните констатации;
б)
разпространение на резултатите сред определящите политическите насоки фактори, включително органите по стандартизация, за да се насърчава използването на резултатите, които са от значение за политиките на съответните органи на международно, национално и регионално равнище и на равнището на Съюза.
ГЛАВА III
Контрол
Член 19
Контрол и одит
1. Системата за контрол, създадена за изпълнението на настоящия регламент, се проектира така, че да осигури разумна гаранция за постигането на подходящо управление на рисковете, свързани с ефективността и ефикасността на операциите, както и за законосъобразността и редовността на извършените трансакции, като се отчита многогодишният характер на програмите, а също и естеството на съответните плащания.
2. Системата за контрол гарантира подходящ баланс между доверието и контрола, като се вземат предвид административните и другите разходи за контрол на всички равнища, особено за участниците, така че да могат да бъдат постигнати целите на програмата на Евратом и да се осигури нейната привлекателност за най-добрите изследователи и най-иновативните предприятия.
3. Като част от системата за контрол, стратегията за одит на разходите за непреки дейности по програмата на Евратом се основава на финансов одит на представителна извадка от разходите за цялата програма. Подобна представителна извадка се допълва от подбор въз основа на оценка на рисковете, свързани с разходите.
Одитите на разходите за непреки действия по програмата на Евратом се извършват по последователен начин в съответствие с принципите на икономичност, ефикасност и ефективност с оглед да се сведе до минимум одитната тежест за участниците.
Член 20
Защита на финансовите интереси на Съюза
1. Комисията предприема необходимите мерки, за да гарантира, че при изпълнението на дейностите, финансирани по силата на настоящия регламент, финансовите интереси на Съюза са защитени чрез прилагането на превантивни мерки срещу измама, корупция и всякакви други незаконни дейности, чрез ефективни проверки и, при установяването на нередности, чрез събирането на недължимо платените суми и, когато е уместно, чрез ефективни, пропорционални и възпиращи административни и финансови санкции.
2. Комисията или нейни представители и Сметната палата имат правомощия за извършване на одити по документи и на място на всички бенефициери на безвъзмездни средства, изпълнители и подизпълнители, които са получили средства от Съюза по настоящия регламент.
Без да се засяга параграф 3, Комисията може да извършва одити до две години след окончателното плащане.
3. Европейската служба за борба с измамите (OLAF) може да извършва разследвания, в т.ч. контрол и проверки на място в съответствие с разпоредбите и процедурите, предвидени в Регламент (ЕО) № 883/2013 на Европейския парламент и на Съвета (23), и в Регламент (Евратом, ЕО) № 2185/96 на Съвета (24) с оглед установяване дали е налице измама, корупция или някаква друга незаконна дейност, накърняваща финансовите интереси на Съюза във връзка със споразумение за отпускане на безвъзмездни средства, решение за отпускане на безвъзмездни средства или договор за финансиране по линия на програмата на Евратом.
4. Без да се засягат параграфи 1, 2 и 3, в споразумения за сътрудничество с трети държави и международни организации, договори, споразумения за отпускане на безвъзмездни средства и решения за отпускане на безвъзмездни средства, произтичащи от прилагането на настоящия регламент, се съдържат разпоредби, с които Комисията, Сметната палата и OLAF изрично се упълномощават да провеждат такива одити и разследвания съгласно съответните им компетентности.
ГЛАВА IV
Наблюдение и оценяване
Член 21
Наблюдение
1. Комисията наблюдава ежегодно изпълнението, включително напредъка и постиженията на програмата на Евратом. Комисията предоставя на комитета по член 12 информация във връзка с това.
2. Комисията докладва и прави публично достояние резултатите от наблюдението, посочено в параграф 1.
Член 22
Оценяване
1. Оценките се изготвят на достатъчно ранен етап, за да могат да се използват в процеса на вземане на решения.
Не по-късно от 31 май 2017 г. и като се вземе предвид подлежащата на изготвяне до края на 2015 г. последваща оценка на Седмата рамкова програма на Евратом, създадена с Решение 2006/970/Евратом, и на рамковата програмата на Евратом (2012-2013 г.), създадена с Решение 2012/93/Евратом, Комисията извършва с помощта на независими експерти, подбрани чрез прозрачен процес, междинна оценка на програмата на Евратом относно постигането - на равнище резултати и напредък в реализирането на въздействия - на целите, продължаващата адекватност на всички мерки, ефективността и използването на ресурси, възможностите за по-нататъшно опростяване и европейската добавена стойност. Освен това при оценяването се отчита приносът на мерките по приоритетите на Съюза за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж, резултатите по дългосрочното въздействие на предходните мерки и до каква степен съществува взаимодействие с другите програми за финансиране от Съюза, включително структурните фондове.
Не по-късно от 31 декември 2022 г. Комисията извършва с помощта на независими експерти, подбрани чрез прозрачен процес, последваща оценка на програмата на Евратом. Тази оценка обхваща обосновката, изпълнението и постиженията, както и по-дългосрочното въздействие и устойчивостта на мерките, за да се подпомогне вземането на решение за евентуално подновяване, изменение или прекратяване на дадена последваща мярка.
2. Без да се засяга параграф 1, преките и непреките действия по програмата на Евратом са предмет на отделни оценки.
3. Споменатите в параграфи 1 и 2 оценки се отнасят до напредъка към постигане на целите, определени в член 3, в съответствие с показателите за ефективност, посочени в приложение II.
4. При целесъобразност и когато има налични такива, държавите-членки представят на Комисията данни и информация, необходими за наблюдението и оценяването на съответните мерки.
5. Комисията представя на Европейския парламент, на Съвета и на Европейския икономически и социален комитет заключенията от оценките, посочени в параграфи 1 и 2, придружени от нейните забележки.
ДЯЛ III
ПРЕХОДНИ И ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 23
Отмяна и преходни разпоредби
1. Считано от 1 януари 2014 г. се отменят Решението на Съвета от 16 декември 1980 г. относно създаването на Консултативен комитет по програмата „Ядрен синтез“, Решение на Съвета 84/338/Евратом, ЕОВС, ЕИО, Решение 2006/970/Евратом, Решение 2006/976/Евратом, Решение 2006/977/Евратом, Регламент (Евратом) № 1908/2006, Решение 2012/93/Евратом, Регламент (Евратом) № 139/2012, Решение 2012/94/Евратом и Решение 2012/95/Евратом.
2. Дейностите, ползващи финансиране от Общността по програми, създадени с решенията, посочени в параграф 1, и свързаните с тях финансови задължения, продължават да се регулират от правилата, приложими за тези програми до приключването им.
3. Разпределението на средства, посочено в член 4, може също да покрива разходите за техническа и административна помощ, необходими за осигуряване на прехода между програмата на Евратом и мерките, приети по силата на Решение 2012/93/Евратом, Решение 2012/94/Евратом и Решение 2012/95/Евратом.
4. С цел да се осигури непрекъснатост на подпомагането от Общността за научни изследвания в областта на ядрения синтез, направените преди 1 януари 2014 г. разходи от бенефициерите по действието на съфинансиране по програмата, посочено в приложение I, буква и), са допустими за подпомагане от Общността.
Член 24
Влизане в сила
Настоящият регламент влиза в сила на третия ден след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки.
Съставено в 16 декември 2013 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ (ΕΥΡΑΤΌΜ) αριθ. 1314/2013
της 16ης Δεκεμβρίου 2013
σχετικά με το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (2014-2018) με το οποίο συμπληρώνεται το «Ορίζοντας 2020 - Πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία»
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 7 πρώτη παράγραφος,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ένας από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας («Κοινότητα») είναι να συμβάλει στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου εντός των κρατών μελών συμπεριλαμβανομένης της προώθησης και της διευκόλυνσης της πυρηνικής έρευνας στα κράτη μέλη και της συμπλήρωσής της μέσω της διεξαγωγής ενός κοινοτικού προγράμματος έρευνας και εκπαίδευσης.
(2)
Η πυρηνική έρευνα μπορεί να συμβάλει στην κοινωνική και οικονομική ευημερία και την περιβαλλοντική αειφορία βελτιώνοντας την πυρηνική ασφάλεια, την πυρηνική προστασία και την ακτινοπροστασία. Εξίσου σημαντική είναι η εν δυνάμει συμβολή της πυρηνικής έρευνας στη μακροπρόθεσμη διαδικασία αφαίρεσης του άνθρακα από το ενεργειακό σύστημα με ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο.
(3)
Στηρίζοντας την πυρηνική έρευνα, το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Κοινότητας για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2014 έως 31ης Δεκεμβρίου 2018 («Ευρατόμ») θα συνεισφέρει στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζοντας 2020» («πρόγραμμα-πλαίσιο Ορίζοντας 2020») που έχει θεσπιστεί δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 (2) και θα διευκολύνει την υλοποίηση της στρατηγικής Ευρώπη 2020 και τη δημιουργία και λειτουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας.
(4)
Παρά τον ενδεχόμενο αντίκτυπο της πυρηνικής ενέργειας στην προσφορά ενέργειας και την οικονομική ανάπτυξη, τα σοβαρά πυρηνικά ατυχήματα ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία. Συνεπώς, πρέπει να δίνεται η μεγαλύτερη δυνατή σημασία στην πυρηνική ασφάλεια και, εάν συντρέχει περίπτωση, στις πτυχές προστασίας για τις οποίες είναι αρμόδιο το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ.
(5)
Το ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών (σχέδιο ΣΕΤ), που εκτίθεται στα συμπεράσματα της συνάντησης του Συμβουλίου της 28ης Φεβρουαρίου 2008 στις Βρυξέλλες, επιταχύνει τη συγκρότηση μιας δέσμης τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Στη συνεδρίασή του της 4ης Φεβρουαρίου 2011, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε ότι η Ένωση και τα κράτη μέλη της θα προωθήσουν τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καισε ασφαλείς και αειφόρες τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και θα επικεντρωθούν στην υλοποίηση των τεχνολογικών προτεραιοτήτων που ορίζονται στο σχέδιο ΣΕΤ. Κάθε κράτος μέλος έχει την ευχέρεια να επιλέξει το είδος της τεχνολογίας που θα υποστηρίξει.
(6)
Καθώς όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν πυρηνικές εγκαταστάσεις ή χρησιμοποιούν ραδιενεργά υλικά ιδιαίτερα για ιατρικούς σκοπούς, το Συμβούλιο αναγνώρισε στα συμπεράσματα της συνάντησής του την 1 η και 2α Δεκεμβρίου 2008 τη συνεχιζόμενη ανάγκη για δεξιότητες στον πυρηνικό κλάδο, ιδιαίτερα μέσω της κατάλληλης εκπαίδευσης και κατάρτισης που σχετίζεται με την έρευνα και υπόκειται σε συντονισμό σε επίπεδο Κοινότητας.
(7)
Παρόλο που το κάθε κράτος μέλος θα αποφασίσει μόνο του αν θα χρησιμοποιήσει ή όχι την πυρηνική ενέργεια, αναγνωρίζεται επίσης ότι η πυρηνική ενέργεια έχει διαφορετικό ρόλο στα διάφορα κράτη μέλη.
(8)
Μέσω της υπογραφής της συμφωνίας για την ίδρυση του διεθνούς οργανισμού ενέργειας σύντηξης ITER με σκοπό την από κοινού υλοποίηση του έργου ITER (3), η Κοινότητα ανέλαβε να συμμετάσχει στην κατασκευή και τη μελλοντική εκμετάλλευση του ITER. Η συνεισφορά της Κοινότητας τελεί υπό τη διαχείριση της «ευρωπαϊκής κοινής επιχείρησης για τον ITER και την ανάπτυξη της πυρηνικής σύντηξης» («Fusion for Energy»), που ιδρύθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου 2007/198/Ευρατόμ (4). Οι δραστηριότητες της εν λόγω κοινής επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένου του ITER, υπόκεινται σε χωριστή νομοθετική πράξη.
(9)
Προκειμένου να καταστεί η σύντηξη αξιόπιστη επιλογή για την εμπορική παραγωγή ενέργειας, είναι κατ’ αρχάς αναγκαία η επιτυχής και έγκαιρη ολοκλήρωση της κατασκευής του ITER και η έναρξη επιχειρησιακής λειτουργίας του. Κατά δεύτερον, είναι αναγκαίο να καταρτιστεί ένας φιλόδοξος αλλά ρεαλιστικός οδικός χάρτης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2050. Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα σύντηξης πρέπει να προσανατολιστεί σε κοινό πρόγραμμα δράσεων για την υλοποίηση του οδικού χάρτη. Προκειμένου να εξασφαλιστούν τα επιτεύγματα των εν εξελίξει ερευνητικών δραστηριοτήτων σύντηξης αλλά και η μακροπρόθεσμη δέσμευση και η συνεργασία των φορέων στον τομέα της σύντηξης, θα πρέπει να συνεχιστεί η στήριξη της Κοινότητας. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση κατ’ αρχάς στις δραστηριότητες υποστήριξης του ITER αλλά και στις εξελίξεις προς τον αντιδραστήρα επίδειξης, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα κατά περίπτωση. Ο εν λόγω εξορθολογισμός και επαναπροσδιορισμός πρέπει να επιτευχθεί χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ηγετική θέση της Ευρώπης στην επιστημονική κοινότητα σύντηξης.
(10)
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) πρέπει να συνεχίσει να παρέχει ανεξάρτητη επιστημονική και τεχνολογική υποστήριξη προσανατολισμένη στον πελάτη για τη διαμόρφωση, την ανάπτυξη, την υλοποίηση και την παρακολούθηση κοινοτικών πολιτικών, ιδιαίτερα στον τομέα της έρευνας και εκπαίδευσης σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και προστασία. Προκειμένου να βελτιστοποιηθούν οι ανθρώπινοι πόροι και να εξασφαλιστεί ότι δεν πραγματοποιούνται επικαλυπτόμενες έρευνες στην ΕΕ, οι τυχόν νέες δραστηριότητες του ΚΚΕρ πρέπει να αναλύονται ώστε να ελέγχεται η συνοχή τους με τις δραστηριότητες που ήδη αναπτύσσουν τα κράτη μέλη. Στο πρόγραμμα-πλαίσιο, οι πτυχές που αφορούν την προστασία πρέπει να περιορίζονται στις άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ.
(11)
Το ΚΚΕρ πρέπει να συνεχίσει να δημιουργεί πρόσθετους πόρους μέσω ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ, εργασιών για τρίτα μέρη και, σε μικρότερο βαθμό, της εκμετάλλευσης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
(12)
Προς το συμφέρον όλων των κρατών μελών, ο ρόλος της Ένωσης είναι η ανάπτυξη ενός πλαισίου για την υποστήριξη από κοινού έρευνας αιχμής, της δημιουργίας γνώσεων και της διατήρησης των γνώσεων σχετικά με τις τεχνολογίες πυρηνικής σχάσης, με ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια, την προστασία, την ακτινοπροστασία και τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Αυτό απαιτεί ανεξάρτητα επιστημονικά στοιχεία, τομέα στον οποίο μπορεί να συμβάλει καθοριστικά το ΚΚΕρ. Αυτό έχει αναγνωριστεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Εμβληματική πρωτοβουλία στο πλαίσιο της στρατηγικής Ευρώπη 2020 Ένωση Καινοτομίας», στην οποία η Επιτροπή διατύπωσε την πρόθεσή της να ενισχύσει τα επιστημονικά στοιχεία για τη χάραξη πολιτικής μέσω του ΚΚΕρ. Το ΚΚΕρ προτίθεται να ανταποκριθεί στην πρόκληση αυτή, εστιάζοντας την έρευνα με αντικείμενο την πυρηνική ασφάλεια και προστασία στις προτεραιότητες πολιτικής της Ένωσης.
(13)
Με στόχο την εμβάθυνση της σχέσης μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού στην επιστήμη, το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να ενθαρρύνει την τεκμηριωμένη ενασχόληση των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών με ζητήματα έρευνας και καινοτομίας μέσω της προώθησης της επιστημονικής εκπαίδευσης, της καλύτερης πρόσβασης στην επιστημονική γνώση, της ανάπτυξης υπεύθυνων προγραμμάτων έρευνας και καινοτομίας που ανταποκρίνονται στις ανησυχίες και τις προσδοκίες των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών και μέσω της διευκόλυνσης της συμμετοχής τους στις δραστηριότητες του προγράμματος Ευρατόμ.
(14)
Η υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ πρέπει να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες ευκαιρίες και ανάγκες της επιστήμης και της τεχνολογίας, της βιομηχανίας, των πολιτικών και της κοινωνίας. Από αυτή την άποψη, τα προγράμματα πρέπει να θεσπίζονται σε στενή συνεργασία με παράγοντες από όλους τους σχετικούς τομείς και πρέπει να παρέχεται επαρκής ευελιξία προσαρμογής στις νέες εξελίξεις. Στη διάρκεια του προγράμματος Ευρατόμ ενδέχεται να ζητηθούν εξωτερικές συμβουλές, χρησιμοποιώντας επίσης σχετικές δομές, όπως είναι οι Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες.
(15)
Λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα των συζητήσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά το συνέδριο με τίτλο «Οφέλη και περιορισμοί της έρευνας πυρηνικής σχάσης για μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα», το οποίο ετοιμάστηκε από μια διεπιστημονική μελέτη με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, εμπειρογνωμόνων από τους τομείς της ενέργειας, των οικονομικών και των κοινωνικών επιστημών, που συνδιοργανώθηκε από την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στις Βρυξέλλες στις 26 και 27 Φεβρουαρίου 2013, όπου αναγνωρίζεται η ανάγκη να συνεχιστεί η πυρηνική έρευνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
(16)
Αναμένεται ότι το πρόγραμμα Ευρατόμ θα συμβάλει στην ελκυστικότητα του επαγγέλματος του ερευνητή στην Ένωση. Πρέπει να δοθεί επαρκής προσοχή στην Ευρωπαϊκή Χάρτα του Ερευνητή και στον κώδικα δεοντολογίας για την πρόσληψη ερευνητών (5), μαζί με άλλα συναφή πλαίσια αναφοράς που έχουν οριστεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, χωρίς να πάψει να τηρείται ο εθελοντικός τους χαρακτήρας.
(17)
Οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ πρέπει να στοχεύουν στην προώθηση της ισότητας μεταξύ των φύλων στην έρευνα και την καινοτομία, πιο συγκεκριμένα μέσω της αντιμετώπισης των υποκείμενων αιτίων των διαφορών μεταξύ των φύλων, μέσω της πλήρους αξιοποίησης των δυνατοτήτων τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών ερευνητών και μέσω της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στο περιεχόμενο των έργων ούτως ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα της έρευνας και να ενισχυθεί η καινοτομία. Οι δραστηριότητες πρέπει επίσης να στοχεύουν στην εφαρμογή των αρχών που αφορούν την ισότητα μεταξύ των φύλων όπως προβλέπεται στα άρθρα 2 και 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στο άρθρο 8 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).
(18)
Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που υποστηρίζει το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να τηρούν τις θεμελιώδεις δεοντολογικές αρχές. Πρέπει, όπου κρίνεται σκόπιμο, να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις σε θέματα ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ομάδας για τη Δεοντολογία της Επιστήμης και των Νέων Τεχνολογιών. Οι ερευνητικές δραστηριότητες πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη το άρθρο 13 της ΣΛΕΕ και να περιορίζουν τη χρήση ζώων στην έρευνα και τις δοκιμές, με απώτερο στόχο την αντικατάσταση της χρήσης ζώων. Όλες οι δραστηριότητες πρέπει να διεξάγονται διασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου.
(19)
Πρέπει επίσης να επιτευχθεί μεγαλύτερος αντίκτυπος με τον συνδυασμό του προγράμματος Ευρατόμ και ιδιωτικών κεφαλαίων στο πλαίσιο συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε καίριους τομείς όπου η έρευνα και η καινοτομία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των ευρύτερων επιδιώξεων ανταγωνιστικότητας της Ένωσης. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.
(20)
Το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να προωθήσει τη συνεργασία με τρίτες χώρες, ιδίως στο πεδίο της ασφάλειας, με βάση το κοινό συμφέρον και το αμοιβαίο όφελος, προκειμένου ιδίως να προάγεται η συνεχής βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας.
(21)
Προκειμένου να διατηρηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εσωτερική αγορά, η χρηματοδότηση που παρέχεται από το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να σχεδιαστεί σύμφωνα με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών και να αποφευχθούν στρεβλώσεις της αγοράς, όπως ο παραγκωνισμός των ιδιωτικών χρηματοδοτήσεων, η δημιουργία αναποτελεσματικών δομών αγοράς ή η συντήρηση μη αποδοτικών επιχειρήσεων.
(22)
Η ανάγκη υιοθέτησης μιας νέας προσέγγισης για τον έλεγχο και τη διαχείριση κινδύνου στη χρηματοδότηση της έρευνας στην Ένωση αναγνωρίστηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2011 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα συμπεράσματά του, το οποίο ζήτησε μια νέα ισορροπία μεταξύ εμπιστοσύνης και ελέγχου, καθώς και μεταξύ της ανάληψης και της αποφυγής κινδύνων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμά του της 11ης Νοεμβρίου 2010 σχετικά με την απλούστευση της εφαρμογής των προγραμμάτων-πλαισίων έρευνας (6), ζήτησε μια ρεαλιστική στροφή προς τη διοικητική και δημοσιονομική απλούστευση και δήλωσε ότι η διαχείριση της χρηματοδότησης της έρευνας στην Ένωση πρέπει να βασίζεται περισσότερο στην εμπιστοσύνη και να έχει μεγαλύτερη ανοχή στους κινδύνους έναντι των συμμετεχόντων.
(23)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου των δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, της ανίχνευσης και της διερεύνησης των παρατυπιών, της ανάκτησης των απολεσθέντων, των εσφαλμένως καταβληθέντων ή των μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων χρημάτων και, εφόσον χρειάζεται, με την επιβολή ποινών. Μια αναθεωρημένη στρατηγική ελέγχου, στην οποία η εστίαση θα μετατίθεται από την ελαχιστοποίηση των ποσοστών σφάλματος στον έλεγχο βάσει των κινδύνων και στον εντοπισμό της απάτης, θα μειώσει τον φόρτο του ελέγχου για τους συμμετέχοντες.
(24)
Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί υγιής δημοσιονομική διαχείριση του προγράμματος Ευρατόμ και της υλοποίησής του με τον πλέον αποτελεσματικό και φιλικό προς τον χρήστη τρόπο, μεριμνώντας ταυτόχρονα για την ασφάλεια δικαίου και για την προσβασιμότητά του από κάθε συμμετέχοντα. Είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις οικείες διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («δημοσιονομικός κανονισμός») (7) και με τις απαιτήσεις της απλούστευσης και της βελτίωσης της νομοθεσίας.
(25)
Για τη διασφάλιση της πλέον αποτελεσματικής υλοποίησης και της εύκολης πρόσβασης για όλους τους συμμετέχοντες μέσω απλουστευμένων διαδικασιών, και για την επίτευξη ενός συνεπούς, ολοκληρωμένου και διαφανούς πλαισίου για τους συμμετέχοντες, η συμμετοχή στο πρόγραμμα Ευρατόμ και η διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας πρέπει να υπόκειται στους κανόνες που εφαρμόζονται στο πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζοντας 2020», όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. …/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, με ορισμένες προσαρμογές ή εξαιρέσεις.1291
(26)
Είναι σημαντικό να συνεχιστεί η διευκόλυνση της εκμετάλλευσης της διανοητικής ιδιοκτησίας που αναπτύσσουν οι συμμετέχοντες, προστατεύοντας παράλληλα τα νόμιμα συμφέροντα των άλλων συμμετεχόντων και της Κοινότητας σύμφωνα με το Κεφάλαιο 2 της Συνθήκης
(27)
Τα Ταμεία Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων, τα οποία τελούν υπό τη διαχείριση της Επιτροπής και έχουν θεσπιστεί σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006του Συμβουλίου (8) και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012 του Συμβουλίου (9), έχουν αποδειχθεί ένας σημαντικός μηχανισμός διασφαλίσεων που μετριάζει τους κινδύνους που συνδέονται με τα οφειλόμενα ποσά τα οποία δεν επιστρέφονται από ασυνεπείς συμμετέχοντες. Το Ταμείο Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων που θεσπίστηκε σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) πρέπει επίσης να καλύπτει δράσεις στο πλαίσιο του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006, του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012 [Κανόνες συμμετοχής της Ευρατόμ (2012-2013)] και του παρόντος κανονισμού.
(28)
Προκειμένου να εξασφαλιστούν ενιαίοι όροι για την εφαρμογή των έμμεσων δράσεων βάσει του προγράμματος της Ευρατόμ, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές εξουσίες για την έγκριση προγραμμάτων εργασιών και η εξουσία λήψης απόφασης για την έγκριση της χρηματοδότησης των έμμεσων δράσεων. Οι εν λόγω εκτελεστικές εξουσίες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11).
(29)
Η επίτευξη των στόχων του προγράμματος Ευρατόμ στους σχετικούς τομείς απαιτεί την υποστήριξη εγκάρσιων δραστηριοτήτων, τόσο στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ όσο και από κοινού με τις δραστηριότητες του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζοντας 2020».
(30)
Η αποτελεσματική διαχείριση της απόδοσης, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης και της παρακολούθησης, απαιτεί την ανάπτυξη ειδικών δεικτών απόδοσης οι οποίοι είναι δυνατόν να μετρηθούν με την πάροδο του χρόνου, είναι ρεαλιστικοί και αντικατοπτρίζουν τη λογική παρέμβασης, και επίσης είναι σχετικοί με την κατάλληλη ιεράρχηση στόχων και δραστηριοτήτων. Πρέπει να θεσπιστούν κατάλληλοι μηχανισμοί συντονισμού της υλοποίησης και της παρακολούθησης του προγράμματος Ευρατόμ, αφενός, καθώς και της παρακολούθησης της προόδου, των επιτευγμάτων και της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, αφετέρου.
(31)
Έχει ληφθεί η γνώμη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΚΕρ, το οποίο συγκροτήθηκε με την απόφαση 96/282/Ευρατόμ της Επιτροπής (12), σχετικά με το επιστημονικό και τεχνολογικό περιεχόμενο του ειδικού προγράμματος για τις άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ.
(32)
Για λόγους ασφάλειας δικαίου, πρέπει να καταργηθούν η απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1980 για τη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής για το πρόγραμμα σύντηξης (13), η απόφαση 84/338/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ του Συμβουλίου (14), η απόφαση 2006/970/Ευρατόμ του Συμβουλίου (15), η απόφαση 2006/976/Ευρατόμ του Συμβουλίου (16), η απόφαση 2006/977/Ευρατόμ του Συμβουλίου (17), ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006, η απόφαση 2012/93/ Ευρατόμ (18), ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012, η απόφαση 2012/94/Ευρατόμ του Συμβουλίου (19) και η απόφαση 2012/95/Ευρατόμ του Συμβουλίου (20).
(33)
Η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη της Επιστημονικής και Τεχνικής Επιτροπής Ευρατόμ,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΤΙΤΛΟΣ I
ΘΕΣΠΙΣΗ
Άρθρο 1
Θέσπιση
Με τον παρόντα κανονισμό θεσπίζεται το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκή Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018, («πρόγραμμα Ευρατόμ»), και διατυπώνονται οι κανόνες συμμετοχής στο εν λόγω πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε προγράμματα φορέων χρηματοδότησης οι οποίοι διαχειρίζονται τα κονδύλια που χορηγούνται σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό και στις δραστηριότητες που διεξάγονται από κοινού δυνάμει του παρόντος κανονισμού και στο πλαίσιο του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζοντας 2020» για την έρευνα και την κανοτομία (πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζοντας 2020») που θεσπίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) …/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.1291
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α)
ως «δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας» νοείται όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, της διάδοσης και βελτιστοποίησης των αποτελεσμάτων και της τόνωσης της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (εφεξής «Κοινότητα»)·
β)
ως «άμεσες δράσεις» νοούνται οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που αναλαμβάνει η Επιτροπή μέσω του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) της·
γ)
ως «έμμεσες δράσεις» νοούνται οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας στις οποίες η Ένωση ή η Κοινότητα (εφεξής «Ένωση») παρέχει οικονομική στήριξη και οι οποίες αναλαμβάνονται από συμμετέχοντες·
δ)
ως «σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα» νοείται η σύμπραξη όπου εταίροι από τον ιδιωτικό τομέα, η Κοινότητα και, ενδεχομένως, άλλοι εταίροι, όπως φορείς του δημοσίου, δεσμεύονται να υποστηρίξουν από κοινού την ανάπτυξη και την υλοποίηση ενός προγράμματος ή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας·
ε)
ως «σύμπραξη μεταξύ δημόσιων φορέων» νοείται η σύμπραξη όπου φορείς του δημοσίου ή φορείς με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό ή διεθνές επίπεδο δεσμεύονται με την Κοινότητα να υποστηρίξουν από κοινού την ανάπτυξη και την υλοποίηση ενός προγράμματος ή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας.
Άρθρο 3
Στόχοι
1. Γενικός στόχος του προγράμματος Ευρατόμ είναι η πραγματοποίηση δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης με έμφαση στη συνεχή βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, της προστασίας και της ακτινοπροστασίας, και ιδίως η εν δυνάμει συμβολή στη μακροπρόθεσμη διαδικασία αφαίρεσης του άνθρακα από το ενεργειακό σύστημα κατά τρόπο ασφαλή, αποδοτικό και διασφαλισμένο έναντι έκνομων ενεργειών. Ο γενικός στόχος υλοποιείται μέσω των δραστηριοτήτων που ορίζονται στο παράρτημα Ι υπό τη μορφή άμεσων και έμμεσων δράσεων που προωθούν τους ειδικούς στόχους που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του παρόντος άρθρου.
2. Οι έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ έχουν τους κατωτέρω ειδικούς στόχους:
α)
υποστήριξη της ασφάλειας των πυρηνικών συστημάτων·
β)
συμβολή στην ανάπτυξη ασφαλών μακροπρόθεσμων λύσεων για τη διαχείριση των τελικώς παραγόμενων πυρηνικών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της τελικής γεωλογικής διάθεσης καθώς και του διαχωρισμού και της μεταστοιχείωσης·
γ)
υποστήριξη της ανάπτυξης και της βιωσιμότητας πυρηνικής εμπειρογνωμοσύνης και αριστείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση·
δ)
υποστήριξη της ακτινοπροστασίας και ανάπτυξη ιατρικών εφαρμογών της ακτινοβολίας, συμπεριλαμβανομένης μεταξύ άλλων της ασφαλούς και προστατευμένης προμήθειας και χρήσης ραδιοϊσοτόπων·
ε)
πρόοδος προς την κατάδειξη του εφικτού της σύντηξης ως πηγής ισχύος μέσω της αξιοποίησης των υφιστάμενων και μελλοντικών εγκαταστάσεων σύντηξης·
στ)
δημιουργία των βάσεων για μελλοντικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από πυρηνική σύντηξη με την ανάπτυξη υλικών, τεχνολογιών και μελετών αρχικής σύλληψης·
ζ)
προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας·
η)
διασφάλιση της διαθεσιμότητας και χρήσης ερευνητικών υποδομών πανευρωπαϊκής εμβέλειας.
3. Οι άμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ έχουν τους κατωτέρω ειδικούς στόχους:
α)
βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, στην οποία περιλαμβάνονται: ασφάλεια πυρηνικών αντιδραστήρων και καυσίμων, διαχείριση αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της τελικής γεωλογικής διάθεσης καθώς και του διαχωρισμού και της μεταστοιχείωσης· παροπλισμός και ετοιμότητα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης·
β)
βελτίωση της πυρηνικής προστασίας, στην οποία περιλαμβάνονται: πυρηνικές διασφαλίσεις, μη διάδοση όπλων, καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας και εγκληματολογικές έρευνες περί τα πυρηνικά·
γ)
αύξηση της αριστείας της επιστημονικής βάσης για την τυποποίηση στον πυρηνικό τομέα·
δ)
ενίσχυση της διαχείρισης γνώσεων, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης·
ε)
υποστήριξη της πολιτικής της Ένωσης σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και προστασία.
Οποιαδήποτε νέα ανάθεση δραστηριοτήτων στο ΚΚΕρ αναλύεται από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ για να ελεγχθεί η συνοχή τους με δραστηριότητες που πραγματοποιούνται ήδη στα κράτη μέλη.
4. Το πρόγραμμα Ευρατόμ υλοποιείται κατά τρόπο που να διασφαλίζει ότι οι προτεραιότητες και δραστηριότητες που λαμβάνουν στήριξη ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και ότι λαμβάνουν υπόψη τις εξελίξεις της επιστήμης, της τεχνολογίας, της καινοτομίας, της χάραξης πολιτικών, των αγορών και της κοινωνίας, ούτως ώστε να βελτιστοποιηθούν οι ανθρώπινοι και οικονομικοί πόροι και να αποφευχθεί η επικάλυψη δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και ανάπτυξης στην Ένωση.
5. Στο πλαίσιο των ειδικών στόχων που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3, μπορούν να ληφθούν υπόψη νέες και απρόβλεπτες ανάγκες που προκύπτουν στη διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ. Μπορεί για παράδειγμα να περιληφθεί, εάν αιτιολογείται δεόντως, η ανταπόκριση σε νεοεμφανιζόμενες ευκαιρίες, κρίσεις και απειλές, σε ανάγκες που σχετίζονται με την ανάπτυξη νέων πολιτικών της Ένωσης και η πιλοτική εφαρμογή δράσεων των οποίων η στήριξη προβλέπεται στο πλαίσιο μελλοντικών προγραμμάτων.
Άρθρο 4
Προϋπολογισμός
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ ανέρχεται σε 1 603 329 εκατομύρια EUR. Το εν λόγω ποσό κατανέμεται ως εξής:
α)
έμμεσες δράσεις για το πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης σχετικά με τη σύντηξη: 728 232 εκατομύρια EUR ·
β)
έμμεσες δράσεις για πυρηνική σχάση, ασφάλεια και ακτινοπροστασία: 315 535 εκατομύρια EUR
γ)
άμεσες δράσεις: 559 562 εκατoμύρια EUR.
Για την υλοποίηση των έμμεσων δράσεων του προγράμματος Ευρατόμ, το ποσοστό για τα διοικητικά έξοδα της Επιτροπής ανέρχεται το πολύ σε 7 % κατά μέσο όρο κατά τη διάρκεια του προγράμματος Ευρατόμ και δεν υπερβαίνει το 6 % το 2018.
2. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο του προγράμματος Ευρατόμ μπορεί να καλύψει δαπάνες οι οποίες σχετίζονται με τις δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικής εξακρίβωσης και αξιολόγησης που απαιτούνται για τη διαχείριση του προγράμματος και για την επίτευξη των στόχων του, ιδίως μελέτες και συναντήσεις εμπειρογνωμόνων, εφόσον σχετίζονται με τους γενικούς στόχους του παρόντος κανονισμού, δαπάνες που συνδέονται με δίκτυα τεχνολογίας των πληροφοριών με επίκεντρο την επεξεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και όλες τις άλλες δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής στις οποίες υποβάλλεται η Επιτροπή για τη διαχείριση του προγράμματος Ευρατόμ. Οι δαπάνες για τις συνεχείς και επαναλαμβανόμενες δράσεις, π.χ. λογιστικοί και λοιποί έλεγχοι και δίκτυα ΤΠ θα καλύπτονται εντός των ορίων των διοικητικών δαπανών της Επιτροπής που καθορίζονται στην παράγραφο 1.
3. Εφόσον είναι αναγκαίο και δεόντως δικαιολογημένο, μπορούν να εγγράφονται πιστώσεις στον προϋπολογισμό μετά το 2018 για την κάλυψη των δαπανών τεχνικής και διοικητικής συνδρομής, προκειμένου να καταστεί εφικτή η διαχείριση δράσεων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018.
4. Εάν οι άμεσες δράσεις συμβάλλουν σε πρωτοβουλίες θεσπιζόμενες από οντότητες στις οποίες η Επιτροπή έχει αναθέσει την εκτέλεση καθηκόντων σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 και το άρθρο 15, η συμβολή αυτή δεν θεωρείται μέρος της χρηματικής συνεισφοράς που χορηγείται στις εν λόγω πρωτοβουλίες.
5. Οι δεσμεύσεις του προϋπολογισμού μπορούν να χωρίζονται σε ετήσιες δόσεις, Κάθε έτος η Επιτροπή δεσμεύει τις ετήσιες δόσεις, λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο των δράσεων που λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη, τις εκτιμώμενες ανάγκες και το διαθέσιμο προϋπολογισμό.
Άρθρο 5
Σύνδεση τρίτων χωρών
1. Το πρόγραμμα Ευρατόμ είναι ανοικτό στη σύνδεση:
α)
χωρών υπό ένταξη, υποψήφιων χωρών και δυνάμει υποψήφιων χωρών, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των εν λόγω χωρών σε προγράμματα της Ένωσης που θεσπίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια και στις αποφάσεις των συμβουλίων σύνδεσης ή σε παρόμοιες συμφωνίες·
β)
μελών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) ή χωρών ή εδαφών που καλύπτονται από την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας και πληρούν όλα τα ακόλουθα κριτήρια:
(i)
καλές ικανότητες στην επιστήμη, την τεχνολογία και την καινοτομία·
(ii)
καλό ιστορικό συμμετοχής σε προγράμματα έρευνας και καινοτομίας της Ένωσης·
(iii)
δίκαιη και ισότιμη επεξεργασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας·
γ)
χωρών ή εδαφών συνδεδεμένων με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο Ευρατόμ.
2. Οι ειδικοί όροι και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των συνδεδεμένων χωρών στο πρόγραμμα Ευρατόμ, συμπεριλαμβανομένης της χρηματικής συνεισφοράς, με βάση το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της συνδεδεμένης χώρας, καθορίζονται από διεθνείς συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και των συνδεδεμένων χωρών.
ΤΙΤΛΟΣ II
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
Υλοποιηση, διαχειριση και μορφες στηριξης
Άρθρο 6
Διαχείριση και μορφές κοινοτικής στήριξης
1. Το πρόγραμμα Ευρατόμ υλοποιείται μέσω έμμεσων δράσεων που χρησιμοποιούν μία ή περισσότερες από τις μορφές χρηματοδότησης οι οποίες προβλέπονται στον δημοσιονομικό κανονισμό, ιδίως επιχορηγήσεις, έπαθλα, δημόσιες συμβάσεις και χρηματοπιστωτικά μέσα. Η κοινοτική στήριξη αποτελείται επίσης από άμεσες δράσεις με τη μορφή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας που αναλαμβάνει το ΚΚΕρ.
2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 10 της Συνθήκης, η Επιτροπή μπορεί να αναθέσει τμήμα της υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ στους φορείς χρηματοδότησης που αναφέρονται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του δημοσιονομικού κανονισμού
Η Επιτροπή μπορεί επίσης να αναθέσει την υλοποίηση έμμεσων δράσεων στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ σε φορείς που δημιουργούνται ή στους οποίους γίνεται αναφορά στο πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζοντας 2020».
3. Η Επιτροπή εκδίδει μέσω εκτελεστικών πράξεων, σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 3, την απόφαση σχετικά με την έγκριση της χρηματοδότησης έμμεσων δράσεων.
Άρθρο 7
Κανόνες συμμετοχής και διάδοσης ερευνητικών αποτελεσμάτων
1. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 2 και 3 του παρόντος άρθρου, η συμμετοχή οποιασδήποτε νομικής οντότητας σε έμμεσες δράσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ διέπεται από τους κανόνες που διατυπώνονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.
2. Για τους σκοπούς του προγράμματος Ευρατόμ, οι «κανόνες προστασίας από έκνομες ενέργειες» που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο του άρθρου 43 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1290/2013 περιλαμβάνουν τα αμυντικά συμφέροντα των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 24 της Συνθήκης.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο του άρθρου 41 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1290/2013, η Επιτροπή ή ο φορέας χρηματοδότησης μπορεί, όσον αφορά τα αποτελέσματα που παράγονται από συμμετέχοντες οι οποίοι έχουν λάβει χρηματική συνεισφορά από την Κοινότητα, να εγείρει αντιρρήσεις όσον αφορά μεταβιβάσεις ιδιοκτησίας ή εκχωρήσεις αποκλειστικών ή μη αποκλειστικών αδειών εκμετάλλευσης σε τρίτους που είναι εγκατεστημένοι σε τρίτη χώρα η οποία δεν είναι συνδεδεμένη με το πρόγραμμα Ευρατόμ, εάν θεωρεί ότι η εκχώρηση ή μεταβίβαση δεν συνάδει με τα συμφέροντα ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της Ένωσης ή ότι αντίκειται σε δεοντολογικές αρχές ή ότι ανακινεί ζητήματα προστασίας. Στα «ζητήματα προστασίας» περιλαμβάνονται τα αμυντικά συμφέροντα των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 24 της Συνθήκης.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο του άρθρου 46 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1290/2013, η Κοινότητα και οι κοινές επιχειρήσεις της, για τους σκοπούς ανάπτυξης, υλοποίησης και παρακολούθησης των πολιτικών και των προγραμμάτων της Κοινότητας ή των υποχρεώσεων που αναλαμβάνουν μέσω της διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, απολαμβάνουν δικαιώματα πρόσβασης στα αποτελέσματα ενός συμμετέχοντος που έχει λάβει χρηματική συνεισφορά από την Κοινότητα. Τα εν λόγω δικαιώματα πρόσβασης περιλαμβάνουν το δικαίωμα εκχώρησης άδειας σε τρίτους για χρήση των αποτελεσμάτων σε δημόσιες συμβάσεις και το δικαίωμα περαιτέρω εκχώρησης αδειών, περιορίζονται δε σε μη εμπορική και μη ανταγωνιστική χρήση και παραχωρούνται ατελώς.
3. Το «Ταμείο Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων» που ιδρύθηκε σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2012 αντικαθιστά και διαδέχεται τα Ταμεία Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων που θεσπίστηκαν σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006 και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012 του Συμβουλίου.
Τυχόν ποσά από τα Ταμεία Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων που θεσπίστηκαν σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006 και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012 μεταφέρονται στο Ταμείο Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων από τις 31 Δεκεμβρίου 2013, που … κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013. Οι συμμετέχοντες σε δράσεις στο πλαίσιο της απόφασης 2012/93/Ευρατόμ, οι οποίοι υπογράφουν συμφωνίες επιχορήγησης μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2013, συνεισφέρουν στο Ταμείο Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων.
Άρθρο 8
Εγκάρσιες δραστηριότητες
1. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος Ευρατόμ και να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που είναι κοινές για το πρόγραμμα Ευρατόμ και το πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζοντας 2020», δραστηριότητες οι οποίες αφορούν τόσο τις έμμεσες δράσεις που προβλέπονται στο παράρτημα Ι ή/και δραστηριότητες που υλοποιούν το ειδικό πρόγραμμα του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζοντας 2020», όπως θεσπίστηκε με την απόφαση 2013/743/ΕΕ του Συμβουλίου (21), μπορούν να ωφεληθούν από τη χρηματική συνεισφορά της Ένωσης.
2. Η αναφερόμενη στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου χρηματική συνεισφορά μπορεί να συνδυαστεί με τις χρηματικές συνεισφορές για έμμεσες δράσεις όπως προβλέπεται στο άρθρο 4 του παρόντος κανονισμού και στο άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1291/2013, και να υλοποιηθούν μέσω ενός ενιαίου μηχανισμού χρηματοδότησης.
Άρθρο 9
Ισότητα των φύλων
Το πρόγραμμα Ευρατόμ διασφαλίζει την αποτελεσματική προώθηση της ισότητας των φύλων και της διάστασης του φύλου στην έρευνα και την καινοτομία.
Άρθρο 10
Αρχές δεοντολογίας
1. Όλες οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ συμμορφώνονται με τις αρχές δεοντολογίας και τη σχετική εθνική, ενωσιακή και διεθνή νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου καθώς και των συμπληρωματικών πρωτοκόλλων της.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην αρχή της αναλογικότητας, στο δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, στο δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, στο δικαίωμα στη σωματική και διανοητική ακεραιότητα του ατόμου, στο δικαίωμα της μη εισαγωγής διακρίσεων και στην ανάγκη διασφάλισης υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας.
2. Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ εστιάζονται αποκλειστικά στις εφαρμογές πολιτικού χαρακτήρα.
Άρθρο 11
Προγράμματα εργασίας
1. Η Επιτροπή εγκρίνει μέσω εκτελεστικών πράξεων, σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 3, τα προγράμματα εργασίας για την υλοποίηση έμμεσων δράσεων. Τα προγράμματα εργασίας επιτρέπουν προσεγγίσεις «εκ των κάτω προς τα άνω», οι οποίες αντιμετωπίζουν τους στόχους με καινοτόμους τρόπους.
Τα προγράμματα εργασίας ορίζουν τα βασικά στοιχεία υλοποίησης των δράσεων σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι λεπτομερείς στόχοι τους, η σχετική χρηματοδότηση και το χρονοδιάγραμμα, καθώς και μια πολυετής προσέγγιση και στρατηγικοί προσανατολισμοί για τα επόμενα έτη υλοποίησης.
2. Για τις άμεσες δράσεις, η Επιτροπή καταρτίζει, σύμφωνα με την απόφαση 96/282/Ευρατόμ, πολυετές πρόγραμμα εργασίας, στο οποίο ορίζονται με περισσότερες λεπτομέρειες οι στόχοι και οι επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που παρουσιάζονται στο παράρτημα Ι, καθώς και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Το ανωτέρω πολυετές πρόγραμμα εργασίας λαμβάνει επίσης υπόψη τις σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγονται από τα κράτη μέλη, τις συνδεδεμένες χώρες, καθώς και ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς. Επικαιροποιείται όποτε και όπως κρίνεται σκόπιμο.
3. Τα προγράμματα εργασίας που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 λαμβάνουν υπόψη την τρέχουσα κατάσταση της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας σε εθνικό, ενωσιακό και διεθνές επίπεδο, καθώς και τις σχετικές εξελίξεις στην ασκούμενη πολιτική, την αγορά και την κοινωνία. Επικαιροποιούνται όποτε και όπως κρίνεται σκόπιμο.
4. Τα προγράμματα εργασίας που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 περιέχουν μια ενότητα όπου προσδιορίζονται οι εγκάρσιες δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 8.
Άρθρο 12
Διαδικασία επιτροπής
1. Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή. Η εν λόγω επιτροπή συνιστά επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2. Η επιτροπή (22) συνεδριάζει σε δύο διαφορετικές συνθέσεις, μία για θέματα του προγράμματος Ευρατόμ σχετικά με τη σχάση και μία για θέματα σχετικά με τη σύντηξη.
3. Οσάκις γίνεται αναφορά στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται η διαδικασία εξέτασης σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
4. Σε περίπτωση που η γνωμοδότηση της επιτροπής πρέπει να ληφθεί μέσω γραπτής διαδικασίας, η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται χωρίς αποτέλεσμα όταν, εντός της προθεσμίας έκδοσης της γνωμοδότησης, το αποφασίσει ο πρόεδρος της επιτροπής ή το ζητήσουν τα μέλη της επιτροπής με απλή πλειοψηφία.
Άρθρο 13
Η Επιτροπή ενημερώνει τακτικά την επιτροπή του άρθρου 12 σχετικά με τη γενικότερη πρόοδο υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ και της παρέχει εγκαίρως πληροφορίες σχετικά με όλες τις έμμεσες δράσεις που προτείνονται ή χρηματοδοτούνται δυνάμει του προγράμματος Ευρατόμ.
Άρθρο 14
Εξωτερικές συμβουλές και συμμετοχή της κοινωνίας
1. Για την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ λαμβάνονται υπόψη οι συμβουλές και εισηγήσεις που παρέχονται, κατά περίπτωση, από:
α)
την Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή Ευρατόμ όπως ορίζει το άρθρο 134 της Συνθήκης,
β)
ανεξάρτητες συμβουλευτικές ομάδες εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου που θεσπίζονται από την Επιτροπή,
γ)
δομές διαλόγου που έχουν συσταθεί βάσει διεθνών επιστημονικών και τεχνολογικών συμφωνιών,
δ)
δραστηριότητες με το βλέμμα στο μέλλον,
ε)
στοχευμένες δημόσιες διαβουλεύσεις (στις οποίες περιλαμβάνονται, ανάλογα με την περίπτωση, περιφερειακές και εθνικές αρχές ή φορείς) και
στ)
διαφανείς και διαδραστικές διαδικασίες που διασφαλίζουν τη στήριξη υπεύθυνων εργασιών έρευνας και καινοτομίας.
2. Επίσης, λαμβάνονται πλήρως υπόψη τα θεματολόγια έρευνας και καινοτομίας που καταρτίστηκαν, μεταξύ άλλων, από τις Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες, τις πρωτοβουλίες Κοινού Προγραμματισμού και τις Ευρωπαϊκές Συμπράξεις Καινοτομίας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
Ειδικα πεδια δρασης
Άρθρο 15
Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις
Δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην εξασφάλιση της επαρκούς συμμετοχής των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) καθώς και του ιδιωτικού τομέα εν γένει και του αντίκτυπου της καινοτομίας επ’ αυτών, εντός του προγράμματος Ευρατόμ. Οι ποσοτικές και ποιοτικές εκτιμήσεις της συμμετοχής των ΜΜΕ πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των ρυθμίσεων αξιολόγησης και παρακολούθησης.
Άρθρο 16
Συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και μεταξύ δημόσιων φορέων
Για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 3, μπορεί να υλοποιούνται ειδικές δραστηριότητες του προγράμματος Ευρατόμ μέσω:
α)
Κοινών Επιχειρήσεων που ιδρύονται βάσει του κεφαλαίου 5 της Συνθήκης,
β)
συμπράξεων μεταξύ δημόσιων φορέων, βάσει του μηχανισμού χρηματοδότησης «δράσεις συγχρηματοδότησης προγράμματος»,
γ)
συμβατικών συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπως αναφέρεται στο άρθρο 25 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. …/2013.1291
Άρθρο 17
Διεθνής συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς
1. Οντότητες εγκατεστημένες σε τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμοί είναι επιλέξιμοι για συμμετοχή στις έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ υπό τους όρους που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013. Εξαιρέσεις στη γενική αρχή προβλέπονται στο άρθρο 7. Η διεθνής συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς προωθείται από το πρόγραμμα Ευρατόμ με σκοπό:
α)
την ενίσχυση της αριστείας και ελκυστικότητας της Ένωσης για την έρευνα και την καινοτομία, καθώς και της οικονομικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητάς της·
β)
την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κοινών κοινωνικών προκλήσεων·
γ)
τη στήριξη των στόχων της εξωτερικής και της αναπτυξιακής πολιτικής της Ένωσης και τη συμπλήρωση των προγραμμάτων της εξωτερικής και της αναπτυξιακής πολιτικής. Επιδιώκονται συνέργειες με άλλες πολιτικές της Ένωσης.
2. Οι στοχευμένες δράσεις με στόχο την προώθηση της συνεργασίας με συγκεκριμένες τρίτες χώρες ή ομάδες τρίτων χωρών υλοποιούνται με βάση τη στρατηγική προσέγγιση καθώς και το κοινό συμφέρον, τις προτεραιότητες και το αμοιβαίο όφελος, λαμβάνοντας υπόψη τις επιστημονικές και τεχνολογικές ικανότητές τους και τις ευκαιρίες της αγοράς, καθώς και τον αναμενόμενο αντίκτυπο.
Πρέπει να ενθαρρυνθεί η αμοιβαία πρόσβαση σε προγράμματα τρίτων χωρών. Προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος, προωθούνται ο συντονισμός και οι συνέργειες με πρωτοβουλίες των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών. Η φύση της συνεργασίας ενδέχεται να ποικίλλει ανάλογα με τις συγκεκριμένες χώρες-εταίρους.
Στις προτεραιότητες συνεργασίας λαμβάνονται υπόψη οι εξελίξεις της ενωσιακής πολιτικής, οι ευκαιρίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και η δίκαιη και ισότιμη επεξεργασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
Άρθρο 18
Ενημέρωση, επικοινωνία, εκμετάλλευση και διάδοση
1. Κατά την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ, οι δραστηριότητες διάδοσης και επικοινωνίας θεωρούνται αναπόσπαστο τμήμα όλων των δράσεων που λαμβάνουν στήριξη από το πρόγραμμα Ευρατόμ.
2. Οι επικοινωνιακές δραστηριότητες μπορεί να περιλαμβάνουν:
α)
πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην καλύτερη ενημέρωση και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ, ιδίως για εκείνες τις περιφέρειες ή τύπους συμμετεχόντων που έχουν σχετικά χαμηλή συμμετοχή·
β)
στοχοθετημένη συνδρομή σε έργα και κοινοπραξίες προκειμένου να τους παρασχεθεί πρόσβαση στις αναγκαίες δεξιότητες με σκοπό τη βελτιστοποίηση της κοινοποίησης, της εκμετάλλευσης και της διάδοσης αποτελεσμάτων·
γ)
πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του διαλόγου και της συζήτησης με το κοινό, με θέμα επιστημονικά, τεχνολογικά και σχετικά με την καινοτομία ζητήματα, και την αξιοποίηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άλλων καινοτόμων τεχνολογιών και μεθοδολογιών·
δ)
ανακοίνωση των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης εφόσον σχετίζονται με τους στόχους του παρόντος κανονισμού. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα παρέχει έγκαιρα και λεπτομερή πληροφοριακά στοιχεία στα κράτη μέλη.
3. Με την επιφύλαξη της Συνθήκης και της σχετικής νομοθεσίας της Ένωσης, οι δραστηριότητες διάδοσης μπορεί να περιλαμβάνουν:
α)
δραστηριότητες που συγκεντρώνουν τα αποτελέσματα μιας σειράς έργων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από άλλες πηγές, προκειμένου να διατεθούν φιλικές προς τον χρήστη βάσεις δεδομένων και εκθέσεις που συνοψίζουν τα κύρια ευρήματα·
β)
διάδοση των αποτελεσμάτων σε ιθύνοντες χάραξης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών τυποποίησης, προκειμένου να προωθηθεί η χρήση των σχετικών με την πολιτική αποτελεσμάτων από τους κατάλληλους φορείς σε διεθνές, ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
Ελεγχος
Άρθρο 19
Λογιστικοί και λοιποί έλεγχοι
1. Το σύστημα ελέγχου που έχει θεσπιστεί για την υλοποίηση του παρόντος κανονισμού θα σχεδιαστεί έτσι ώστε να παρέχει εύλογη βεβαιότητα για την επίτευξη κατάλληλης διαχείρισης των κινδύνων που σχετίζονται με την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των πράξεων, καθώς και τη νομιμότητα και την κανονικότητα των υποκείμενων συναλλαγών, λαμβάνοντας υπόψη τον πολυετή χαρακτήρα των προγραμμάτων, καθώς και τη φύση των σχετικών πληρωμών.
2. Το σύστημα ελέγχου διασφαλίζει την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ εμπιστοσύνης και ελέγχου, λαμβάνοντας υπόψη τις διοικητικές και λοιπές δαπάνες των ελέγχων σε όλα τα επίπεδα, ιδίως για τους συμμετέχοντες, ώστε να μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος Ευρατόμ και να προσελκυστούν σε αυτό οι άριστοι ερευνητές και οι πλέον καινοτόμες επιχειρήσεις.
3. Ως μέρος του συστήματος ελέγχου, η στρατηγική λογιστικού ελέγχου των δαπανών των έμμεσων δράσεων του προγράμματος Ευρατόμ βασίζεται στον δημοσιονομικό έλεγχο ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος δαπανών σε ολόκληρο το πρόγραμμα. Το εν λόγω αντιπροσωπευτικό δείγμα συμπληρώνεται από στοιχεία επιλεγόμενα βάσει εκτίμησης των κινδύνων που συνδέονται με τις δαπάνες.
Οι λογιστικοί έλεγχοι των δαπανών των έμμεσων δράσεων στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ διεξάγονται με συνεκτικό τρόπο, σύμφωνα με τις αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας, ώστε να ελαχιστοποιείται το βάρος του λογιστικού ελέγχου για τους συμμετέχοντες.
Άρθρο 20
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και με την ανάκτηση, σε περίπτωση που διαπιστωθούν παρατυπίες, των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, καθώς επίσης, οσάκις κρίνεται σκόπιμο, με την επιβολή αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών διοικητικών και χρηματικών ποινών.
2. Η Επιτροπή ή οι εκπρόσωποί της και το Ελεγκτικό Συνέδριο έχουν την εξουσία να ελέγχουν, βάσει δικαιολογητικών καθώς και επί τόπου, όλους τους δικαιούχους επιχορηγήσεων, τους ανάδοχους και τους υπεργολάβους που έχουν λάβει κονδύλια της Ένωσης βάσει του παρόντος κανονισμού.
Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3, οι λογιστικοί έλεγχοι από την Επιτροπή μπορούν να πραγματοποιούνται έως και δύο έτη μετά την τελική πληρωμή.
3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) δύναται να διενεργεί έρευνες, μεταξύ άλλων, επιτόπιους ελέγχους και επιθεωρήσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις και τις διαδικασίες που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (23) και στον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου (24), με στόχο τη διαπίστωση τυχόν απάτης, διαφθοράς ή οποιασδήποτε άλλης παράνομης ενέργειας εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή με σύμβαση που χρηματοδοτείται βάσει του προγράμματος Ευρατόμ.
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και με διεθνείς οργανισμούς, οι συμβάσεις, οι συμφωνίες επιχορήγησης και οι αποφάσεις επιχορήγησης που απορρέουν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού περιέχουν διατάξεις με τις οποίες η Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και η OLAF εξουσιοδοτούνται ρητώς να διενεργούν τέτοιους λογιστικούς ελέγχους και έρευνες, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
Παρακολουθηση και αξιολογηση
Άρθρο 21
Παρακολούθηση
1. Η Επιτροπή παρακολουθεί ετησίως την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ, συμπεριλαμβανομένων της προόδου και των επιτευγμάτων. Η Επιτροπή ενημερώνει σχετικά την επιτροπή του άρθρου 12.
2. Η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις και θέτει στη διάθεση του κοινού τα αποτελέσματα της παρακολούθησης που αναφέρεται στην παράγραφο 1.
Άρθρο 22
Αξιολόγηση
1. Οι αξιολογήσεις διενεργούνται εγκαίρως ώστε να τροφοδοτούν με στοιχεία τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Μέχρι τις 31 Μαΐου 2017, και συνεκτιμώντας την εκ των υστέρων αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος-πλαισίου Ευρατόμ που θεσπίστηκε με την απόφαση 2006/970/Ευρατόμ και του προγράμματος πλαισίου Ευρατόμ (2012-2013) που θεσπίστηκε με την απόφαση 2012/93/Ευρατόμ και θα έχει ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2015, η Επιτροπή διενεργεί, με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που επιλέγονται με διαφανή διαδικασία, ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος Ευρατόμ σχετικά με την επίτευξη των στόχων, σε επίπεδο αποτελεσμάτων και προόδου στην ύπαρξη αντικτύπου, και σχετικά με τη συνεχιζόμενη καταλληλότητα του συνόλου των μέτρων, την απόδοση και χρήση των πόρων, τις δυνατότητες περαιτέρω απλούστευσης και την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Κατά την αξιολόγηση λαμβάνεται επιπλέον υπόψη η συμβολή των μέτρων στις προτεραιότητες της Ένωσης για έξυπνη, αειφόρο και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, τα αποτελέσματά τους στον μακροχρόνιο αντίκτυπο των προηγούμενων μέτρων και ο βαθμός συνέργειας και διάδρασης με άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των Διαρθρωτικών Ταμείων.
Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2022, η Επιτροπή διενεργεί, με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που επιλέγονται με διαφανή διαδικασία, εκ των υστέρων αξιολόγηση του προγράμματος Ευρατόμ. Η εν λόγω αξιολόγηση καλύπτει το σκεπτικό, την υλοποίηση και τα επιτεύγματα, καθώς και τον μακροχρόνιο αντίκτυπο και τη βιωσιμότητα των μέτρων, προκειμένου να τροφοδοτήσει με στοιχεία κάθε απόφαση σχετικά με ενδεχόμενη ανανέωση, τροποποίηση ή αναστολή μεταγενέστερου μέτρου.
2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, οι άμεσες και έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ θα αποτελέσουν αντικείμενο χωριστών αξιολογήσεων.
3. Οι αξιολογήσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 εκτιμούν την πρόοδο που συντελείται στην πορεία επίτευξης των στόχων που τίθενται στο άρθρο 3, συνεκτιμώντας τους σχετικούς δείκτες απόδοσης που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙ.
4. Εφόσον χρειαστεί και είναι διαθέσιμα, τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή τα αναγκαία δεδομένα και πληροφορίες για την παρακολούθηση και αξιολόγηση των σχετικών μέτρων.
5. Η Επιτροπή ανακοινώνει τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, καθώς και τις παρατηρήσεις της, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.
ΤΙΤΛΟΣ III
ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 23
Κατάργηση και μεταβατικές διατάξεις
1. Καταργούνται από την 1η Ιανουαρίου 2014 η απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1980 για τη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής για το πρόγραμμα σύντηξης, η απόφαση 84/338/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ του Συμβουλίου, η απόφαση 2006/970/Ευρατόμ, η απόφαση 2006/976/Ευρατόμ, η απόφαση 2006/977/Ευρατόμ, ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006, η απόφαση 2012/93/Ευρατόμ, ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012, η απόφαση 2012/94/Ευρατόμ και η απόφαση 2012/95/Ευρατόμ.
2. Οι δραστηριότητες που ωφελούνται από τη χρηματική συνεισφορά της Κοινότητας στο πλαίσιο προγραμμάτων που θεσπίστηκαν με τις αναφερόμενες στην παράγραφο 1 αποφάσεις και οι συναφείς οικονομικές υποχρεώσεις εξακολουθούν να διέπονται από τους κανόνες που εφαρμόζονται στα εν λόγω προγράμματα έως την ολοκλήρωσή τους.
3. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο που αναφέρεται στο άρθρο 4 μπορεί επίσης να καλύψει τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που είναι αναγκαίες για τη διασφάλιση της μετάβασης από το εν λόγω πρόγραμμα στα μέτρα που εγκρίθηκαν δυνάμει της απόφασης 2012/93/Ευρατόμ, της απόφασης 2012/94/Ευρατόμ και της απόφασης 2012/95/Ευρατόμ.
4. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνέχεια της στήριξης της Κοινότητας στην έρευνα για τη σύντηξη, οι δαπάνες των δικαιούχων της δράσης συγχρηματοδότησης προγράμματος που αναφέρεται στο Παράρτημα Ι σημείο θ) είναι επιλέξιμες για κοινοτική στήριξη.
Άρθρο 24
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες, 16 Δεκεμβρίου 2013.