ДИРЕКТИВА (ЕС) 2015/2302 НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 25 ноември 2015 година
относно пакетните туристически пътувания и свързаните пътнически услуги, за изменение на Регламент (ЕО) № 2006/2004 и Директива 2011/83/ЕС на Европейския парламент и на Съвета и за отмяна на Директива 90/314/ЕИО на Съвета
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 114 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
след консултация с Комитета на регионите,
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Директива 90/314/ЕИО на Съвета (3) регламентира редица важни права на потребителите във връзка с пакетните туристически пътувания, по-специално по отношение на изискванията за информация, отговорността на търговците във връзка с изпълнението на туристическия пакет и защитата при несъстоятелност на организатор или търговец на дребно. Въпреки това е необходимо нормативната уредба да се адаптира спрямо пазарните промени, за да отговаря по-добре на нуждите на вътрешния пазар, да се отстранят неяснотите и да се запълнят празнотите в законодателството.
(2)
Туризмът играе важна роля в икономиката на Съюза, и пакетните пътувания, пакетните туристически ваканции и пакетните туристически обиколки („туристически пакети“) съставляват значителен дял от туристическия пазар. От приемането на Директива 90/314/ЕИО досега този пазар претърпя значителни промени. В допълнение към традиционните дистрибуторски вериги интернет се превръща във все по-важно средство за предлагане и продажба на пътнически услуги. Пътническите услуги се комбинират не само под формата на традиционните предварително установени туристически пакети, но често се комбинират и индивидуализирано. Много от тези комбинации от пътнически услуги или попадат в „сива зона“ от гледна точка на правната им уредба, или определено остават извън обхвата на Директива 90/314/ЕИО. Настоящата директива има за цел да адаптира обхвата на закрилата с оглед на тези промени, да подобри прозрачността и да засили правната сигурност за пътуващите и търговците.
(3)
Член 169, параграф 1 и член 169, параграф 2, буква а) от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) предвиждат, че Съюзът трябва да допринася за постигането на високо равнище на защита на потребителите посредством мерки, приемани съгласно член 114 ДФЕС.
(4)
Директива 90/314/ЕИО дава голяма свобода на действие на държавите членки по отношение на транспонирането. Поради това между правните уредби на държавите членки остават значителни различия. Различаващата се правна уредба води до по-високи разходи за предприятията и поставя препятствия пред желаещите да осъществяват трансгранична дейност, като по този начин се ограничава изборът на потребителите.
(5)
Съгласно член 26, параграф 2 и член 49 от ДФЕС вътрешният пазар следва да обхваща пространство без вътрешни граници, в което свободното движение на стоки и услуги и свободата на установяване са гарантирани. Хармонизирането на правата и задълженията, произтичащи от договорите за пакетно туристическо пътуване и за свързаните пътнически услуги е необходимо, за да се създаде истински вътрешен пазар за потребителите в тази област, като се намери точният баланс между високото равнище на защита на потребителите и конкурентоспособността на предприятията.
(6)
Трансграничният потенциал на пазара на пакетните туристически пътувания в Съюза понастоящем не се използва напълно. Несъответствията между разпоредбите относно защитата на пътуващите в различните държави членки възпират пътуващите от една държава членка да закупуват в друга държава членка туристически пакети и свързани пътнически услуги и аналогично възпират организаторите и търговците на дребно в дадена държава членка да продават такива услуги в друга държава членка. За да се даде възможност на пътуващите и търговците да се възползват пълноценно от вътрешния пазар, като същевременно се гарантира високо равнище на защита на потребителите навсякъде в Съюза, е необходимо правните уредби на държавите членки, отнасящи се до туристическите пакети и свързани пътнически услуги, да се сближат допълнително.
(7)
По-голямата част от пътуващите, които закупуват туристически пакети или свързани пътнически услуги, са потребители по смисъла на правото на Съюза в областта на защитата на потребителите. В същото време невинаги е лесно да се направи разграничение между потребителите и представителите на малкия бизнес или професионалистите, които резервират пътувания, свързани с тяхната дейност или професия, чрез същите канали за извършване на резервации като потребителите. Този тип пътуващи често се нуждаят от сходно равнище на защита. За разлика от това, съществуват дружества или организации, които се договарят за пътнически услуги въз основа на общо споразумение, което често се сключва за множество пътнически услуги или за определен период, например с туристическа агенция. Този начин за договаряне на пътнически услуги не изисква същото равнище на защита като предвиденото за потребителите. По тази причина настоящата директива следва да се прилага спрямо пътуващите по работа, включително представители на свободните професии, или самостоятелно заети лица или други физически лица, когато те не се договарят за пътнически услуги въз основата на общо споразумение. За да се избегне объркване с определението на понятието „потребител“ в останалото законодателство на Съюза, лицата, защитени по силата на настоящата директива, следва да бъдат наричани „пътуващи“.
(8)
Тъй като пътническите услуги могат да бъдат комбинирани по множество различни начини, за туристически пакети е уместно да се считат всички комбинации от пътнически услуги, имащи характеристики, които пътуващите обикновено асоциират с туристическите пакети, по-специално когато отделните пътнически услуги са комбинирани в единен пътнически продукт, за чието надлежно изпълнение отговорност носи организаторът. Съгласно практиката на Съда на Европейския съюз (4) не би следвало да има значение дали пътническите услуги са комбинирани преди осъществяването на какъвто и да било контакт с пътуващия, по негово искане или според направен от него избор. Следва да се прилагат едни и същи принципи, независимо дали резервацията е направена в офиса на търговец или онлайн.
(9)
От съображения за прозрачност туристическите пакети следва да бъдат разграничени от свързаните пътнически услуги, при които търговци, работещи онлайн или в офис, посредничат на пътуващите при закупуването на пътнически услуги, вследствие на което пътуващият сключва договори с различни доставчици на пътнически услуги, включително чрез свързани процеси за извършване на резервации, които нямат характеристиките на туристически пакет и спрямо които не би било уместно да се прилагат всички задължения, приложими за туристическите пакети.
(10)
С оглед на промените на пазара е уместно определението за туристически пакет да се доразвие, като се приложат алтернативни обективни критерии, които се отнасят предимно до начина на представяне или закупуване на пътническите услуги и при наличието на които пътуващите могат основателно да очакват да получат закрила по силата на настоящата директива. Такъв е например случаят, при който различни видове пътнически услуги се закупуват за целите на едно и също пътуване или ваканция в един-единствен пункт за продажби и тези услуги се избират преди пътуващият да се съгласи да плати, т.е. в рамките на същия процес на извършване на резервации, или когато тези услуги се предлагат, продават или заплащат на пакетна или обща цена, както и когато тези услуги се рекламират или продават под названието „туристически пакет“ или под сходно название, което показва тясна връзка между въпросните пътнически услуги. Такива сходни названия може да бъдат например „комбинирана сделка“, „включени всички разходи“ или „услуга с включени всички разходи“.
(11)
Следва да се поясни също, че пътнически услуги, които са комбинирани след сключването на договор, с които даден търговец дава право на пътуващия да избира измежду подбрани различни видове пътнически услуги, какъвто е например случаят с подаръчен ваучер с възможност за избор на пакетно туристическо пътуване, представляват туристически пакети. Освен това комбинацията от пътнически услуги следва да се счита за туристически пакет, когато името на пътуващия, информацията за плащането от негова страна и адресът на електронната му поща се предават между търговците и когато е сключен друг договор най-късно 24 часа след потвърждаване на резервацията за първата пътническа услуга.
(12)
Наред с това свързаните пътнически услуги следва да бъдат разграничени от пътническите услуги, резервирани самостоятелно от пътуващите, често по различно време, включително за целите на едно и също пътуване или ваканция. Предлаганите онлайн свързани пътнически услуги следва да се разграничават и от свързани уебсайтове, които нямат за цел сключването на договор с пътника, и от електронни връзки, чрез които на пътуващите просто се предоставя обща информация за допълнителни пътнически услуги, например когато хотел или организатор на дадено събитие включва на своя уебсайт списък на всички оператори, предлагащи превозни услуги до местонахождението му, независимо от наличието на резервация, или ако се използват „бисквитки“ или метаданни за поставяне на реклами на уебсайтове.
(13)
Следва да се въведат специални правила както за работещите в офис, така и за работещите онлайн търговци, които помагат на пътуващите - в рамките на едно посещение или един контакт с техния пункт за продажби - в сключването на отделни договори с отделни доставчици на услуги, както и за работещите онлайн търговци, които, например чрез свързани процеси за онлайн резервиране, посредничат целево при закупуването на най-малко една допълнителна пътническа услуга от друг търговец, когато договорът е сключен не повече от 24 часа след потвърждаването на резервацията за първата пътническа услуга. Подобно посредничество често се основава на търговски отношения между търговеца, който посредничи при закупуването на допълнителни пътнически услуги, и другия търговец, които предполагат заплащане, независимо от метода за неговото изчисляване, например въз основа на броя на онлайн влизанията или на оборота. Тези правила ще се прилагат например, когато заедно с потвърждението за резервацията на първата пътническа услуга, като пътуване със самолет или влак, пътуващият получава покана да резервира допълнителна пътническа услуга, която е на разположение в избраната дестинация, например хотелско настаняване, с връзка към уебсайта за резервации на друг доставчик на услуги или посредник. Въпреки че този вид услуги не представляват туристически пакет по смисъла на настоящата директива, съгласно която даден организатор отговаря за надлежното изпълнение на всички пътнически услуги, такива свързани пътнически услуги представляват алтернативен бизнес модел, който често се конкурира сериозно с туристическите пакети.
(14)
За да се гарантира лоялна конкуренция и да се защитят пътуващите, задължението за представяне на достатъчно доказателства за наличието на обезпечение за връщането на платените суми и за репатрирането на пътуващите в случай на несъстоятелност следва да се прилага и спрямо свързаните пътнически услуги.
(15)
Закупуването на пътническа услуга самостоятелно, като единствена пътническа услуга, не следва да представлява нито туристически пакет, нито свързана пътническа услуга.
(16)
За по-голяма яснота за пътуващите и за да им се даде възможност да направят информиран избор във връзка с различните видове пътнически услуги, които се предлагат, от търговците следва да се изисква да посочват по ясен и видим начин дали предлагат туристически пакет или свързана пътническа услуга, както и да предоставят информация за съответстващото ниво на защита, преди пътуващият да се съгласи да плати. Декларацията на търговеца относно правното естество на предлагания на пазара пътнически продукт следва да съответства на реалното правно естество на съответния продукт. Съответните правоприлагащи органи следва да се намесват, когато търговците не предоставят точна информация на пътуващите.
(17)
Когато се определя дали става дума за туристически пакет или за свързана пътническа услуга, следва да се взема под внимание само комбинацията от различни видове пътнически услуги, например настаняване, превоз на пътници с автобусен, железопътен, воден или въздушен транспорт, както и отдаване под наем на автомобили или определени видове мотоциклети. Настаняването за жилищни цели, включително за дългосрочни езикови курсове, не следва да се смята за настаняване по смисъла на настоящата директива. Финансовите услуги, като пътнически застраховки, не следва да се считат за пътнически услуги. Освен това услугите, които са неделима част от друга пътническа услуга, не следва да се считат за туристически услуги сами по себе си. Това включва, например, превоз на багаж при превоз на пътници, малки транспортни услуги - напр. превоз на пътници като част от организирана обиколка с гид или трансфер между хотела и летище или железопътна гара, предоставяне на храни и напитки и почистване при настаняване, или достъп на място до съоръжения - напр. басейн, сауна, спа процедури или тренировъчна зала, предоставяни на всички гости на хотела. Това означава също, че в случаи, в които за разлика от круизите нощувката се предоставя като част от пътнически превоз с шосеен, железопътен, воден или въздушен транспорт, настаняването не следва да се счита само по себе си за пътническа услуга, ако основният компонент очевидно е транспортът.
(18)
Други туристически услуги, които не са неделима част от превоза на пътници, настаняването или отдаването под наем на автомобили или определени видове мотоциклети, могат да бъдат, например, посещение на концерти, спортни събития, екскурзии или тематични паркове, обиколки с гид, ски карти и отдаване под наем на спортно оборудване - напр. ски оборудване, или спа процедури. При все това, ако тези услуги са комбинирани само с една пътническа услуга от друг вид, например настаняване, това следва да доведе до създаването на туристически пакет или свързана пътническа услуга, единствено ако те представляват значителен дял от стойността на пакета или на свързаната пътническа услуга, рекламирани са като съществена характеристика на пътуването или ваканцията или по друг начин представляват съществена характеристика на пътуването или ваканцията. Ако 25 % или повече от стойността на комбинацията представляват други туристически услуги, следва да се счита, че тези услуги са значителна част от стойността на туристическия пакет или свързаната пътническа услуга. Следва да се поясни, че в случаите, в които се добавят други туристически услуги, например към хотелско настаняване, резервирани като отделни услуги след пристигането на пътуващия в хотела, това не следва да съставлява пакет. Това не следва да води до заобикаляне на настоящата директива, като организаторите или търговци на дребно предлагат на пътуващия подбора от допълнителни туристически услуги предварително, а след това предлагат сключване на договор за тези услуги едва след като изпълнението на първата пътническа услуга е започнало.
(19)
Тъй като необходимостта от защита на пътуващите при краткосрочни пътувания е по-малка и за да се избегне ненужната тежест върху търговците, пътуванията с продължителност по-малка от 24 часа, които не включват настаняване, както и туристическите пакети или свързаните пътнически услуги, които се предлагат или се организират не по занятие и с нестопанска цел и единствено за ограничена група пътуващи, следва да бъдат изключени от обхвата на настоящата директива. Последните могат да включват например пътувания, организирани не повече от няколко пъти в годината от благотворителни организации, спортни клубовe или училища за техните членове, без да се предлагат на широката публика. На обществеността следва да се предостави адекватна информация, за да се гарантира, че търговците и пътуващите са информирани по подходящ начин относно изключването на тези туристически пакети или свързани пътнически услуги от обхвата на настоящата директива.
(20)
Настоящата директива не следва да засяга националното договорно право по отношение на аспектите, които не са уредени от нея.
(21)
Прилагането на разпоредбите на настоящата директива в области, които не попадат в нейния обхват, следва да остане в компетентността на държавите членки в съответствие с правото на Съюза. Следователно държавите членки могат да запазят или да въведат национално законодателство, което съответства на разпоредбите на настоящата директива или на някои от нейните разпоредби, по отношение на договори, които не са включени в нейния обхват. Държавите членки могат например да запазят или да въведат съответни разпоредби за някои самостоятелни договори, свързани с единични пътнически услуги (например отдаването под наем на ваканционни жилища), или за туристически пакети и свързани пътнически услуги, предлагани или организирани с нестопанска цел и единствено за ограничена група пътуващи, или за туристически пакети и свързани пътнически услуги, обхващащи период по-кратък от 24 часа, и невключващи настаняване.
(22)
Основната характеристика на туристическия пакет е, че един търговец отговаря като организатор за надлежното изпълнение на пакета като цяло. Само в случаите, когато друг търговец действа като организатор на туристически пакет, търговецът - обикновено пътнически агент, работещ в офис или онлайн - следва да може да действа просто като търговец на дребно или посредник и да не носи отговорност като организатор. Дали даден търговец действа като организатор за конкретен туристически пакет следва да се определя в зависимост от участието на търговеца в създаването на туристическия пакет, а не от описанието, което търговецът дава за дейността си. Когато се преценява дали търговецът е организатор или търговец на дребно, не следва да има значение дали този търговец действа като предлагащ услугата или като агент, действащ от името на пътуващия.
(23)
Директива 90/314/ЕИО предостави на държавите членки правото да определят дали търговците на дребно, организаторите или и търговците на дребно, и организаторите следва да носят отговорност за надлежното изпълнение на пакетното туристическо пътуване. Посочената гъвкавост доведе до неяснота в някои държави членки по въпроса кой търговец носи отговорност за изпълнението на съответните пътнически услуги. Следователно в настоящата директива следва да се поясни, че организаторите носят отговорност за изпълнението на пътническите услуги, включени в договора за пакетно туристическо пътуване, освен ако националното законодателство предвижда отговорност да носят и организаторът, и търговецът на дребно.
(24)
По отношение на туристическите пакети търговците на дребно и организаторът следва да отговарят съвместно за предоставянето на преддоговорна информация. За улесняване на комуникацията, особено при трансгранични случаи, пътуващите следва да разполагат с възможност да се свържат с организатора и чрез търговеца на дребно, чрез който са закупили туристическия пакет.
(25)
Пътуващият следва да получи цялата необходима информация преди закупуването на туристическия пакет, независимо дали той се продава чрез средства за комуникация от разстояние, в търговски обект или чрез друг вид разпространение. При предоставянето на тази информация търговецът следва да вземе под внимание нормално предвидимите от него специфични нужди на пътуващи, които са особено уязвими поради възрастта си или поради физически недостатък.
(26)
Ключовата информация, например за основните характеристики на пътническите услуги или цените, предоставена в реклами, на уебсайта на организатора или в брошури като част от преддоговорната информация, следва да е обвързваща, освен ако организаторът не си е запазил правото да прави промени в тези елементи и подобни промени се съобщават по ясен, разбираем и видим начин на пътуващия преди сключването на договора за пакетно туристическо пътуване. С оглед на новите комуникационни технологии обаче, които дават възможност за лесно актуализиране, вече не е необходимо да се въвеждат специални разпоредби относно брошурите, като същевременно е целесъобразно да се гарантира, че промените в преддоговорната информация се съобщават на пътуващия. Винаги следва да има възможност за въвеждане на промени в преддоговорната информация, ако и двете страни по договора за пакетно туристическо пътуване изразят изрично съгласие за това.
(27)
Установените в настоящата директива изисквания за предоставяне на информация са изчерпателни, но не следва да засягат изискванията за предоставяне на информация, установени в друго приложимо законодателство на Съюза (5).
(28)
Организаторите следва да предоставят обща информация относно визовите изисквания в държавата на местоназначение. Информацията относно приблизителните срокове за получаване на виза може да се предостави като препратка към официалните източници на информация в държавата на местоназначение.
(29)
Предвид специфичните особености на договорите за пакетни туристически пътувания, правата и задълженията на страните по тези договори следва да бъдат регламентирани за времето преди и след започване на изпълнението на туристическия пакет, по-специално за случаите, когато той не се изпълнява надлежно или в случай на промяна в определени обстоятелства.
(30)
Тъй като туристическите пакети често се закупуват много преди изпълнението им, е възможно да настъпят непредвидени събития. По тази причина пътуващият следва да има право да прехвърля договора за пакетно туристическо пътуване на друго пътуващо лице при определени условия. В такива случаи организаторът следва да разполага с възможност да си възстанови направените разходи, например ако подизпълнител изисква заплащането на такса за промяна на името на пътуващия или за анулиране на билет за превоз и издаване на нов билет.
(31)
Пътуващите следва да разполагат и с възможност да прекратят договора за пакетно туристическо пътуване по всяко време преди започване на изпълнението на туристическия пакет срещу заплащане на подходяща и обоснована такса за прекратяването, като се вземат предвид очакваните икономии и приходи от алтернативно реализиране на пътническите услуги. Те следва да имат и право да прекратяват договора за пакетно туристическо пътуване без заплащане на такса за прекратяване, когато изпълнението на туристическия пакет ще бъде засегнато в значителна степен от непредотвратими и извънредни обстоятелства. Това може да включва например война, други сериозни проблеми със сигурността, като терористични актове, значителни рискове за човешкото здраве, като огнище на сериозна болест на мястото на пътуването или природни бедствия, като наводнения или земетресения или атмосферни условия, които правят невъзможно безопасното пътуване до дестинацията, съгласно уговореното в договора за пакетно туристическо пътуване.
(32)
В конкретни ситуации организаторът също следва да разполага с правото да прекрати договора за пакетно туристическо пътуване, преди започване на изпълнението на туристическия пакет и без заплащане на неустойка, например ако минималният брой участници не е достигнат и възможността за такова прекратяване е била предвидена в договора. В този случай организаторът следва да възстанови всички плащания, направени за туристическия пакет.
(33)
В определени случаи на организаторите следва да се позволява да правят едностранни промени в договорите за пакетно туристическо пътуване. Пътуващият обаче следва да разполага с правото да развали договора за пакетно туристическо пътуване, ако измененията променят значително някоя от основните характеристики на пътническите услуги. Това може да е така, ако например се понижи качеството или стойността на пътническите услуги. Промените в часовете на заминаване или пристигане, посочени в договора за пакетно туристическо пътуване, следва да се считат за значителни, например когато биха създали на пътуващия значително неудобство или допълнителни разходи, например реорганизиране на транспорта или настаняването. Увеличения на цените следва да бъдат възможни само ако е настъпила промяна в цената на горивото или на други източници на енергия за превоза на пътници, в данъците или таксите, налагани от трета страна, която не участва пряко в изпълнението на пътническите услуги, включени в договора за пакетно туристическо пътуване, или в обменните курсове, отнасящи се до туристическия пакет, и единствено ако в договора изрично е предвидена възможност за такова увеличение на цената и е предвидено, че пътуващият има право на намаление на цената, съответстващо на намалението на разходите. Ако организаторът предложи увеличение на цената с повече от 8 % от общата цена, пътуващият следва да има правото да прекрати договора за пакетно туристическо пътуване без заплащане на такса за прекратяване.
(34)
Целесъобразно е да се предвидят специални правила относно средствата за защита в случай на липса на съответствие при изпълнението на договора за пакетно туристическо пътуване. Пътуващият следва да има право срещаните от него проблеми да бъдат решени, а когато значителна част от пътническите услуги, включените в договора за пакетно туристическо пътуване, не могат да бъдат предоставени, следва да му бъдат предложени подходящи алтернативни услуги. Ако организаторът не коригира липсата на съответствие в рамките на разумен срок, определен от пътуващия, пътуващият следва да може сам да направи това и да поиска възстановяване на необходимите разходи. В някои случаи не следва да е необходимо определянето на краен срок, по-специално ако се налага незабавна корекция. Това следва да се прилага, например, когато поради закъснение на автобус, осигурен от организатора, пътуващият трябва да вземе такси, за да стигне навреме за полета си. Пътуващите следва да имат право и на намаление на цената, прекратяване на договора за пакетно туристическо пътуване и/или обезщетение за претърпените вреди. Обезщетението следва да покрива и нематериални вреди, например обезщетение за неудовлетвореност от пътуването или от ваканцията поради съществени проблеми при изпълнението на съответните пътнически услуги. Пътуващият следва да бъде задължен да уведоми организатора без забавяне, предвид обстоятелствата по случая, за всяка липса на съответствие, която установи по време на изпълнението на пътническа услуга, включена в договора за пакетно туристическо пътуване. Неспазването на това задължение може да бъде взето предвид при определяне на подходящото намаление на цената или на обезщетението за претърпените вреди, ако подобно уведомление би довело до избягване или намаляване на претърпените вреди.
(35)
С оглед на последователността е целесъобразно разпоредбите на настоящата директива да се приведат в съответствие с международните конвенции, отнасящи се за пътническите услуги, и със законодателството на Съюза в областта на правата на пътниците. Ако организаторът е отговорен за неизпълнение или неточно изпълнение на пътническите услуги, включени в договора за пакетно туристическо пътуване, той следва да има възможност да се позове на ограниченията на отговорността на доставчиците на услуги, установени в тези международни конвенции като Конвенцията от Монреал от 1999 г. за уеднаквяване на някои правила за международния въздушен превоз (6), Конвенцията от 1980 г. за международни железопътни превози (COTIF) (7) и Атинската конвенция от 1974 г. относно превоза на пътници и личния им багаж по море (8). Когато поради непредотвратими и извънредни обстоятелства е невъзможно да се осигури навременното завръщане на пътуващия на мястото на отпътуване, организаторът следва да поеме разходите за настаняване на пътуващите за срок, който не надвишава три нощувки за всеки пътуващ, освен ако не е предвиден по-дълъг срок в съществуващото или бъдещото законодателство на Съюза в областта на правата на пътниците.
(36)
Настоящата директива следва да не засяга правата на пътуващите да предявяват претенции както съгласно настоящата директива, така и съгласно друго приложимо законодателство на Съюза или международни конвенции, така че пътуващите продължават да разполагат с възможността да насочват претенции срещу организатора, превозвача или всяка друга задължена страна или, според случая, срещу няколко страни. Следва да се изясни, че за да се избегне свръхкомпeнсиране, обезщетението или намалението на цената, предоставени съгласно настоящата директива, и обезщетението или намалението на цената, предоставени съгласно друго приложимо законодателство на Съюза или международни конвенции, следва да се извадят едно от друго. Отговорността на организатора не следва да засяга правото му да предявява регресни искове срещу трети страни, включително срещу доставчици на услуги.
(37)
Ако пътуващият изпадне в затруднение по време на пътуването или ваканцията, организаторът следва да бъде задължен да му окаже подходящо съдействие без неоправдано забавяне. Това съдействие следва да се изразява предимно в предоставяне, когато е целесъобразно, на информация по въпроси като услугите в областта на здравеопазването, местните власти и консулските услуги, както и на практическа помощ, например във връзка с осъществяване на комуникация от разстояние и алтернативни пътнически услуги.
(38)
В своето Съобщение от 18 март 2013 г., озаглавено „Защита на пътниците при несъстоятелност на въздушния превозвач“, Комисията представи мерки за подобряване на защитата на пътуващите в случай на несъстоятелност на въздушния превозвач, включително чрез по-добро прилагане на Регламент (ЕО) № 261/2004 на Европейския парламент и на Съвета (9) и на Регламент (ЕО) № 1008/2008, и чрез сътрудничество със заинтересованите страни от отрасъла, като в противен случай може да се предвиди въвеждане на законодателна мярка. Посоченото съобщение се отнася за закупуването на отделен компонент, а именно услуги за въздушен превоз, и следователно не се отнася до защитата в случай на несъстоятелност във връзка с туристически пакети и свързани пътнически услуги.
(39)
Държавите членки следва да гарантират, че пътуващите, които купуват туристически пакет, са напълно защитени в случай на несъстоятелност на организатора. Държавите членки следва да гарантират, че установените на тяхна територия организатори предоставят обезпечение за връщане на всички суми, заплатени от пътуващите или от името на пътуващите, и, доколкото туристическият пакет включва превоз на пътници, за репатриране на пътуващите в случай на несъстоятелност на организаторите. При все това, следва да е възможно да се предложи изпълнението на туристическия пакет да продължи. Като запазват свободата си на преценка относно начина, по който да бъде уредена защитата при несъстоятелност, държавите членки следва да гарантират, че защитата е ефективна. Ефективността означава, че защитата следва да бъде налична веднага щом, в резултат на проблеми на организатора по отношение на ликвидността, пътническите услуги не се извършват, няма да бъдат извършени или ще бъдат извършени само частично или когато доставчиците на услуги изискват от пътуващите да заплатят за тях. Държавите членки следва да могат да изискат от организаторите да предоставят на пътуващите удостоверение, което документира пряко право спрямо предоставящия защита при несъстоятелност.
(40)
За да бъде ефективна защитата в случай на несъстоятелност, тя следва да покрива предвидимите плащания, засегнати от несъстоятелността на организатора, както и, в зависимост от случая, предвидимите разходи за репатриране. Това означава, че защитата следва да бъде достатъчна, за да покрива всички предвидими плащания, направени от пътуващите или от името на пътуващите по отношение на туристически пакети в пиков сезон, като се взема предвид периодът между получаването на тези плащания и приключването на пътуването или ваканцията, както и, когато е приложимо, предвидимите разходи за репатриране. В общия случай това означава, че обезпечението трябва да покрива достатъчно висок процент от оборота на организатора под формата на туристически пакети и може да зависи от фактори като вида на продадените пакети, включително начина на превоз, дестинацията на пътуването, и от всякакви правни ограничения или от ангажимента на организатора по отношение на предплатените суми, които може да приема, и техния срок преди започване на изпълнението на туристическия пакет. Като се има предвид, че необходимото покритие може да се изчисли въз основа на последните данни за стопанската дейност, например оборота за последната финансова година, организаторите следва да са задължени да коригират защитата при несъстоятелност в случай на повишен риск, включително значително увеличение в продажбата на туристически пакети. Ефективната защита при несъстоятелност обаче не следва да взема предвид изключително далечни рискове, например едновременната несъстоятелност на няколко от най-големите организатори, когато това би засегнало непропорционално цената на защитата и по този начин би възпрепятствало нейната ефективност. В тези случаи гаранцията за възстановяването на платените суми може да бъде ограничена.
(41)
Предвид различията в националното право и практика по отношение на страните по договор за пакетно туристическо пътуване и получаването на плащания от пътуващи или от името на пътуващи, държавите членки следва да разполагат с възможността да изискват и от търговците на дребно да имат защита при несъстоятелност.
(42)
В съответствие с Директива 2006/123/ЕО е целесъобразно да се установят правила, така че задълженията за защита при несъстоятелност да не представляват пречка пред свободното движение на услуги и свободата на установяване. Поради това държавите членки следва да бъдат задължени да признават защитата при несъстоятелност, предвидена в законодателството на държавата членка на установяване. За улесняване на административното сътрудничество и упражняването на надзор във връзка със защитата при несъстоятелност върху организаторите и когато е приложимо върху търговците на дребно, извършващи дейност в различни държави членки, държавите членки следва да бъдат задължени да определят централни звена за контакт.
(43)
Търговците, посредничещи при закупуването на свързани пътнически услуги, следва да бъдат задължени да уведомяват пътуващите, че не купуват туристически пакет и че отделните доставчици на пътнически услуги носят самостоятелна отговорност за надлежното изпълнение на своите договори. Освен това търговците, посредничещи при закупуването на свързани пътнически услуги, следва да бъдат задължени да осигуряват защита при несъстоятелност за възстановяването на получени от тях плащания и - доколкото носят отговорност за превоза на пътници - за репатрирането на пътуващите, и съответно да уведомяват пътуващите за това. Спрямо търговците, които носят отговорност за изпълнението на отделните договори, съставляващи част от свързани пътнически услуги, се прилага общото законодателство на Съюза в областта на защитата на потребителите и секторното законодателство на Съюза.
(44)
При определяне на правилата за схемите за защита при несъстоятелност във връзка с туристически пакети и свързани пътнически услуги, държавите членки не следва да бъдат възпрепятствани да отчитат специалното положение на по-малките дружества, като гарантират същото ниво на защита на пътуващите.
(45)
Пътуващите следва да бъдат защитени във връзка с грешките, възникнали в процеса на резервиране на туристически пакети и свързани пътнически услуги.
(46)
Следва да се потвърди, че пътуващите не могат да се отказват от правата, произтичащи от настоящата директива, а организаторите или търговците, посредничещи при закупуването на свързани пътнически услуги, не могат да се освободят от задълженията си, като претендират, че действат само като доставчик на пътническа услуга, посредник или в каквото и да било друго качество.
(47)
Държавите членки следва да въведат правила относно санкциите в случай на нарушаване на националните разпоредби, транспониращи настоящата директива, и да гарантират тяхното прилагане. Тези санкции следва да бъдат ефективни, пропорционални и възпиращи.
(48)
Приемането на настоящата директива води до необходимост от адаптиране на някои законодателни актове на Съюза в областта на защитата на потребителите. По-специално следва да бъде пояснено, че Регламент (ЕО) № 2006/2004 на Европейския парламент и на Съвета (10) се прилага за нарушения на настоящата директива. Също така, като се има предвид фактът, че в настоящия си вид Директива 2011/83/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (11) не се прилага спрямо договорите, попадащи в обхвата на Директива 90/314/ЕИО, е необходимо Директива 2011/83/ЕС да бъде изменена, за да се гарантира, че тя продължава да се прилага спрямо отделните пътнически услуги, които са част от свързана пътническа услуга, доколкото тези отделни услуги не са изключени по друг начин от обхвата на Директива 2011/83/ЕС и че някои права на потребителите, установени в посочената директива, се прилагат и за туристическите пакети.
(49)
Настоящата директива не засяга правилата относно защитата на личните данни, предвидени в Директива 95/46/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (12) и правилата на Съюза в областта на международното частно право, включително Регламент (ЕО) № 593/2008 на Европейския парламент и на Съвета (13).
(50)
Следва да се поясни, че нормативните изисквания на настоящата директива относно защитата при несъстоятелност и информацията във връзка със свързаните пътнически услуги, следва да се прилагат и спрямо търговци, които не са установени в държава членка, но чиито дейности по смисъла на Регламент (ЕО) № 593/2008 и Регламент (ЕС) № 1215/2012 на Европейския парламент и на Съвета (14) са насочени по един или друг начин към една или повече държави членки.
(51)
Доколкото целта на настоящата директива, а именно да допринесе за правилното функциониране на вътрешния пазар и за постигането на високо и възможно най-единно равнище на защита на потребителите, не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите членки, а поради нейния обхват може да бъде по-добре постигната на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящата директива не надхвърля необходимото за постигане на тази цел.
(52)
С настоящата директива се зачитат основните права и съблюдават принципите, признати с Хартата на основните права на Европейския съюз. С настоящата директива се зачита по-специално свободата на стопанска инициатива, уредена в член 16 от Хартата, като същевременно се гарантира високо равнище на защита на потребителите в рамките на Съюза, в съответствие с член 38 от Хартата.
(53)
Съгласно Съвместната политическа декларация на държавите членки и Комисията относно обяснителните документи от 28 септември 2011 г. (15) държавите членки са поели ангажимент в обосновани случаи да прилагат към съобщението за своите мерки за транспониране един или повече документи, обясняващи връзката между елементите на дадена директива и съответстващите им части от националните инструменти за транспониране. По отношение на настоящата директива законодателят смята, че предоставянето на тези документи е обосновано.
(54)
Поради това Директива 90/314/ЕИО следва да бъде отменена,
ПРИЕХА НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
ГЛАВА I
ПРЕДМЕТ, ОБХВАТ, ОПРЕДЕЛЕНИЯ И СТЕПЕН НА ХАРМОНИЗАЦИЯ
Член 1
Предмет
Целта на настоящата директива е да допринесе за правилното функциониране на вътрешния пазар и за постигането на високо и възможно най-единно равнище на защита на потребителите посредством сближаване на определени аспекти на законовите, подзаконовите и административните разпоредби на държавите членки по отношение на договорите между пътуващи и търговци свързани с пакетни туристически пътувания и свързани пътнически услуги.
Член 2
Обхват
1. Настоящата директива се прилага за туристическите пакети, които се предлагат за продажба или се продават от търговци на пътуващи, както и за свързани пътнически услуги, с посредничеството на търговци за пътуващи.
2. Настоящата директива не се прилага за:
а)
туристически пакети и свързани пътнически услуги, обхващащи период по-кратък от 24 часа, освен ако в тях е включена нощувка;
б)
туристически пакети и свързани пътнически услуги, които се предлагат или организират не по занятие и с нестопанска цел единствено за ограничена група пътуващи;
в)
туристически пакети и свързани пътнически услуги, закупени въз основа на общо споразумение за организирането на служебно пътуване, сключено между търговец и друго физическо или юридическо лице, което действа за цели, свързани с неговата търговия, стопанска дейност, занаят или професия;
3. Настоящата директива не засяга националното общо договорно право, като правилата относно действителността, сключването или действието на договора, доколкото аспектите на общото договорно право не са уредени в настоящата директива.
Член 3
Определения
За целите на настоящата директива се прилагат следните определения:
1)
„пътническа услуга“ означава:
а)
превоз на пътници;
б)
настаняване, което не е неделима част от превоза на пътници и не е за жилищни нужди;
в)
отдаване под наем на автомобили, други моторни превозни средства по смисъла на член 3, параграф 11 от Директива 2007/46/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (16) или на мотоциклети, за които се изисква свидетелство за управление категория А съгласно член 4, параграф 3, буква в) от Директива 2006/126/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (17);
г)
всяка друга туристическа услуга, която не е неразделна част от пътническа услуга по смисъла на букви а), б) или в);
2)
„туристически пакет“ означава комбинация от най-малко два различни вида пътнически услуги за целите на едно и също пътуване или ваканция, ако:
а)
тези услуги са комбинирани от един търговец, включително по искане или в съответствие с избора на пътуващия, преди сключването на един-единствен договор за всички услуги; или
б)
независимо от това дали се сключват самостоятелни договори с отделни доставчици на пътнически услуги, тези услуги се:
i)
закупуват от един-единствен пункт за продажби и са били подбрани преди пътуващият да се съгласи да плати,
ii)
предлагат, продават или заплащат на пакетна или обща цена,
iii)
рекламират или продават под названието „туристически пакет“ или под сходно название,
iv)
комбинират след сключването на договор, с който търговецът дава право на пътуващия да избере измежду подбрани различни видове пътнически услуги, или
v)
закупуват от отделни търговци посредством свързани процеси за онлайн резервации, при които името на пътуващия, информацията за плащането от негова страна и адресът на електронната му поща се предават от търговеца, с когото е сключен първият договор, на друг търговец или търговци и не по-късно от 24 часа след потвърждаването на резервацията за първата пътническа услуга се сключи договор с другия търговец или търговци.
Комбинация от пътнически услуги, при която не повече от един вид пътническа услуга по смисъла на точка 1, букви а), б) или в) е комбинирана с една или повече туристически услуги по смисъла на точка 1, буква г), не се счита за туристически пакет, ако последните услуги:
а)
не представляват значителен дял от стойността на комбинацията и не са рекламирани като съществена характеристика на комбинацията или по друг начин не представляват съществена характеристика на комбинацията; или
б)
са избрани и закупени едва след като е започнало изпълнението на пътническа услуга, посочена в точка 1, букви а), б) или в);
3)
„договор за пакетно туристическо пътуване“ означава договор за туристическия пакет като цяло или, ако туристическият пакет се предоставя съгласно самостоятелни договори, всички договори, отнасящи се за пътнически услуги, включени в туристическия пакет;
4)
„започване на изпълнението на туристическия пакет“ означава началото на изпълнението на пътническите услуги, включени в туристическия пакет;
5)
„свързани пътнически услуги“ означава най-малко два различни вида пътнически услуги, закупени за целите на едно и също пътуване или ваканция, които не представляват туристически пакет и водят до сключване на самостоятелни договори с отделни доставчици на пътнически услуги, ако търговец посредничи:
а)
при отделния избор и отделното заплащане на всяка пътническа услуга от пътуващите в рамките на едно посещение или един контакт със собствения му пункт за продажби; или
б)
по целенасочен начин при закупуването на поне една допълнителна пътническа услуга от друг търговец, когато договорът с този друг търговец е сключен не по-късно от 24 часа след потвърждаването на резервацията за първата пътническа услуга.
Когато са закупени не повече от един вид пътническа услуга, посочена в точка 1, буква а), б) или в), и една или повече туристически услуги, посочени в точка 1, буква г), те не представляват свързана пътническа услуга, ако тези услуги не представляват значителна част от комбинираната стойност на услугите, не са рекламирани като съществена характеристика на комбинацията и не представляват по друг начин съществена характеристика на пътуването или ваканцията;
6)
„пътуващ“ означава всяко лице, което се стреми да сключи договор, попадащ в обхвата на настоящата директива, или което има право да пътува въз основа на такъв договор;
7)
„търговец“ означава всяко физическо лице или юридическо лице, независимо дали последното е частна или държавна собственост, което действа, включително чрез друго лице, действащо от негово име или за негова сметка, за цели, които влизат в рамките на неговата търговска или стопанска дейност, занаят или професия, във връзка с договори, попадащи в обхвата на настоящата директива, независимо дали действа като организатор, търговец на дребно, търговец, посредничещ за свързана пътническа услуга, или доставчик на пътническа услуга;
8)
„организатор“ означава търговец, който комбинира и продава или предлага за продажба туристически пакети, било то пряко, било то чрез друг търговец или заедно с друг търговец, или търговецът, който предава данните на пътуващия на друг търговец в съответствие с точка 2, буква б, подточка v);
9)
„търговец на дребно“ означава търговец, различен от организатора, който продава или предлага за продажба туристически пакети, комбинирани от организатор;
10)
„установяване“ означава установяване, съгласно определението в член 4, точка 5 от Директива 2006/123/ЕО;
11)
„траен носител“ означава всяко средство, даващо възможност на пътуващия или на търговеца да съхранява информация, изпратена лично до него, по начин, който позволява бъдещото ѝ използване, за срок, съответстващ на целите, за които е предназначена информацията, и което позволява идентичното възпроизвеждане на съхранената информация;
12)
„непредотвратими и извънредни обстоятелства“ означава ситуация извън контрола на страната, която се позовава на тази ситуация, чиито последици не биха могли да бъдат избегнати дори при вземането на всички разумни мерки;
13)
„липса на съответствие“ означава неизпълнение или неточно изпълнение на пътническите услуги, включени в туристически пакет;
14)
„малолетно или непълнолетно лице“ означава лице на възраст под 18 години;
15)
„пункт за продажби“ означава всякакъв обект за търговия на дребно, движим или недвижим, или уебсайт за търговия на дребно или подобна платформа за онлайн продажби, включително когато уебсайтове за продажба на дребно или платформи за онлайн продажба се представят на пътуващите като един-единствен механизъм, в това число телефонна услуга;
16)
„репатриране“ означава връщането на пътуващия на мястото на заминаване или на друго място, за което страните по договора се споразумеят.
Член 4
Степен на хармонизация
Държавите членки не могат да запазват или да въвеждат в своето национално право разпоредби, отклоняващи се от предвидените в настоящата директива, включително повече или по-малко строги разпоредби, с които да се гарантира различно равнище на защита на пътуващите, освен ако в настоящата директива не е предвидено друго.
ГЛАВА II
ЗАДЪЛЖЕНИЯ ЗА ПРЕДОСТАВЯНЕ НА ИНФОРМАЦИЯ И СЪДЪРЖАНИЕ НА ДОГОВОРА ЗА ПАКЕТНО ТУРИСТИЧЕСКО ПЪТУВАНЕ
Член 5
Преддоговорна информация
1. Държавите членки гарантират, че преди пътуващият да бъде обвързан от договор за пакетно туристическо пътуване или от съответна оферта, организаторът, а ако пакетът се продава чрез търговец на дребно, и търговецът на дребно предоставят на пътуващия стандартна информация, като се използва съответният формуляр, съдържащ се в част А или част Б от приложение I, както и следната информация, доколкото е приложима за туристическия пакет:
а)
основните характеристики на пътническите услуги:
i)
дестинацията(ите) на пътуването, маршрута и периодите на престой, с посочване на датите, а когато е включено настаняване, и броя на включените нощувки;
ii)
вида, характеристиките и категориите на средствата за превоз, местата, датите и часовете на отпътуване и връщане, продължителността на междинните спирания и местата, където те се правят, и транспортните връзки.
Когато все още не е определен точен час, организаторът и, когато е приложимо - търговецът на дребно, информира пътуващия за приблизителните часове на отпътуване и връщане;
iii)
местоположението, основните характеристики и, когато е приложимо, туристическата категория на местата за настаняване съгласно правилата на съответната държава на местоназначението;
iv)
предвидените хранения;
v)
посещенията, екскурзията(ите) или другите услуги, включени в общата цена, договорена за туристическия пакет;
vi)
когато от контекста не става ясно дали някои от пътническите услуги ще бъдат предоставени на пътуващия като част от група и, ако това е така - когато е възможно, приблизителния размер на групата;
vii)
когато използването от пътуващия на други туристически услуги зависи от ефективната устна комуникация - езика, на който тези услуги ще бъдат извършени; и
viii)
дали пътуването или ваканцията са като цяло подходящи за лица с ограничена подвижност, както и, при поискване от страна на пътуващия, точна информация дали пътуването или ваканцията са подходящи с оглед на потребностите на пътуващия;
б)
търговските наименования и географските адреси на организатора и на търговеца на дребно, ако има такъв, както и телефонните им номера и, когато е приложимо, адресите на електронните им пощи;
в)
общата цена на пакета с включени данъци, а когато е приложимо и с включени всички допълнителни такси, налози и други разходи или, ако тези разходи не могат да бъдат изчислени в разумна степен преди сключването на договора, посочване на вида допълнителни разходи, които може да се наложи да бъдат заплатени от пътуващия;
г)
условията на плащане, включително всякакви суми или процент от цената, които трябва да бъдат платени като първоначална вноска, и срока за изплащане на остатъка, или финансовите гаранции, които пътуващият трябва да заплати или предостави;
д)
минималния брой участници, необходим за провеждане на предвидения туристически пакет, и крайния срок, посочен в член 12, параграф 3, буква а), за евентуално прекратяване на договора преди започване на изпълнението на туристическия пакет, ако този брой не е набран;
е)
обща информация за паспортните и визовите изисквания, включително приблизителни срокове за получаване на визи, и информация във връзка със здравните изисквания в държавата на местоназначението;
ж)
информация за възможността пътуващият да прекрати договора по всяко време, преди започване на изпълнението на туристическия пакет, и след като заплати подходяща такса за прекратяване, или, когато е приложимо, изискваните от организатора стандартни такси за прекратяване, в съответствие с член 12, параграф 1;
з)
информация за сключването - по желание или задължително - на застрахователна полица за покриване на разходите при прекратяване на договора от страна на пътуващия или на разходите за съдействие, включително репатриране, в случай на злополука, болест или смърт;
За сключените по телефона договори за пакетни туристически пътувания организаторът и, когато е приложимо - търговецът на дребно, предоставят на пътуващия стандартната информация, посочена в приложение I, част Б, и информация, предвидена в букви а) - з) от първата алинея.
2. По отношение на туристическите пакети, определени в член 3, точка 2, буква б), подточка v), организаторът и търговецът, на когото са предадени данните, гарантират, че преди пътуващият да бъде обвързан от договор или друга съответна оферта, всеки от тях му предоставя информацията, посочена в параграф 1, първа алинея, букви а) - з) от настоящия член, доколкото тази информация има отношение към пътническите услуги, които предлагат. Същевременно организаторът предоставя и стандартната информация, посочена в приложение I, част В.
3. Информацията по параграфи 1 и 2 се предоставя по ясен, разбираем и видим начин. Когато тази информация се предоставя в писмена форма, тя трябва да е четливо изписана.
Член 6
Обвързващ характер на преддоговорната информация и сключване на договора за пакетно туристическо пътуване
1. Държавите членки правят необходимото, за да се гарантира, че информацията, предоставена на пътуващия съгласно член 5, параграф 1, първа аления букви а), в), г), д) и ж), съставлява неразделна част от договора за пакетно туристическо пътуване и не може да бъде променяна, освен ако договарящите се страни не се споразумеят изрично за друго. Организаторът и, когато е приложимо - търговецът на дребно, съобщават на пътуващия всички промени на преддоговорната информация по ясен, разбираем и виден начин преди сключването на договора за пакетно туристическо пътуване.
2. Ако организаторът и, когато е приложимо - търговецът на дребно, не са спазили изискванията относно информацията за допълнителните такси, налози или други разходи по член 5, параграф 1, първа алинея, буква в) преди сключването на договора за пакетно туристическо пътуване, пътуващият не заплаща тези такси, налози или други разходи.
Член 7
Съдържание на договора за пакетно туристическо пътуване и документи, които трябва да бъдат представени, преди започване на изпълнението на туристическия пакет
1. Държавите членки гарантират, че договорите за пакетно туристическо пътуване са изготвени на ясен и разбираем език и, доколкото са в писмена форма, са четливо изписани. При сключване на договора за пакетно туристическо пътуване или без необосновано забавяне след това, организаторът или търговецът на дребно предоставя на пътуващия копие от договора или потвърждение на договора на траен носител. Ако договорът за пакетно туристическо пътуване е бил сключен във физическото присъствие на страните по договора, пътуващият има право да поиска хартиен екземпляр.
По отношение на договорите извън търговския обект по смисъла на член 2, точка 8 от Директива 2011/83/ЕС на пътуващия се предоставя копие или потвърждение на договора за пакетно туристическо пътуване на хартия или, ако той се съгласи, на друг траен носител.
2. В договора за пакетно туристическо пътуване или потвърждението на договора се описва цялото съдържание на договореното, което включва цялата информация, посочена в член 5, параграф 1, първа алинея, букви а) - з), както и следната информация:
а)
специалните изисквания на пътуващия, приети от организатора;
б)
информация, че организаторът:
i)
носи отговорност за надлежното изпълнение на всички включени пътнически услуги в съответствие с член 13; и
ii)
е задължен да окаже съдействие в съответствие с член 16, ако пътуващият изпадне в затруднение;
в)
наименованието на образуванието, което отговаря за защитата при несъстоятелност, и неговите данни за връзка, включително географския му адрес, а когато е приложимо и наименованието на компетентния орган, определен от съответната държава членка за тази цел, както и неговите данни за връзка;
г)
наименованието, адреса, телефонния номер, адреса на електронната поща и, когато е приложимо, номера на факса на местния представител на организатора, на звено за контакт или друга служба, които да позволят на пътуващия да осъществи бърза връзка и ефикасна комуникация с организатора, да търси съдействие при затруднение или да подаде оплакване във връзка с установено несъответствие в хода на изпълнението на туристическия пакет;
д)
информация, че от пътуващия се изисква да съобщава за всяка липса на съответствие, която той забележи в хода на изпълнението на туристическия пакет, съгласно член 13, параграф 2;
е)
когато малолетни или непълнолетни лица, непридружавани от родител или друго упълномощено лице, пътуват въз основа на договор за пакетно туристическо пътуване, включващо настаняване, се предоставя информация, която позволява пряк контакт с малолетното или непълнолетното лице или с отговорното за него лице в мястото на престой на малолетното или непълнолетното лице;
ж)
информация за наличните вътрешни процедури за разглеждане на жалби и за алтернативните механизми за разрешаване на спорове („АРС“) съгласно Директива 2013/11/ЕС на Европейския парламент и на Съвета (18) и когато е приложимо - информация за структурата за АРС, в чийто обхват попада търговецът, и за платформата за онлайн решаване на спорове съгласно Регламент (ЕС) № 524/2013 на Европейския парламент и на Съвета (19);
з)
информация за правото на пътуващия да прехвърли договора на друг пътуващ съгласно член 9.
3. По отношение на туристическите пакети, определени в член 3, точка 2, буква б), подточка v), търговецът, на когото са предадени данните, информира организатора за сключването на договора, водещ до създаването на пакет. Търговецът предоставя на организатора информацията, която му е необходима да изпълни задълженията си като такъв.
Веднага щом организаторът бъде информиран за създаването на пакет, той предоставя на пътуващия информацията, посочена в параграф 2, букви а) - з) на траен носител.
4. Информацията по параграфи 2 и 3 се поднася по ясен, разбираем и видим начин.
5. В разумен срок преди започване на изпълнението на туристическия пакет организаторът предоставя на пътуващия необходимите разписки, ваучери и билети, информация за часовете на отпътуване по разписание и, когато е приложимо, информация за крайния срок за регистрация, както и за часовете по разписание на междинните спирания, транспортните връзки и пристигането.
Член 8
Тежест на доказване
По отношение на спазването на изискванията за предоставяне на информация, предвидени в настоящата глава, тежестта на доказване се носи от търговеца.
ГЛАВА III
ПРОМЕНИ В ДОГОВОРА ЗА ПАКЕТНО ТУРИСТИЧЕСКО ПЪТУВАНЕ, ПРЕДИ ЗАПОЧВАНЕ НА ИЗПЪЛНЕНИЕТО НА ТУРИСТИЧЕСКИЯ ПАКЕТ
Член 9
Прехвърляне на договора за пакетно туристическо пътуване на друг пътуващ
1. Държавите членки гарантират, че пътуващият може да прехвърли договора за пакетно туристическо пътуване на лице, което отговаря на всички изисквания, приложими към въпросния договор, след като на траен носител е дал на организатора предизвестие в разумен срок преди започване на изпълнението на туристическия пакет. Предизвестие, дадено не по-късно от седем дни преди започване на изпълнението на туристическия пакет при всички случаи се смята за извършено в разумен срок.
2. Лицето, което прехвърля, и лицето, на което се прехвърля договорът за пакетно туристическо пътуване, са солидарно отговорни за заплащане на оставащата сума по договора и за всички допълнителни такси, налози или други разходи, произтичащи от прехвърлянето. Организаторът информира прехвърлящия за действителните разходи по прехвърлянето. Тези разходи не могат да бъдат неоправдано високи и не могат да превишават действителните разходи, направени от организатора поради прехвърлянето на договора за пакетно туристическо пътуване.
3. Задължение на организатора е да представи на прехвърлящия доказателства за допълнителните такси, налози и други разходи, произтичащи от прехвърлянето на договора за пакетно туристическо пътуване.
Член 10
Промяна на цената
1. Държавите членки правят необходимото, за да се гарантира, че след сключването на договора за пакетно туристическо пътуване цените могат да се повишават само ако в договора изрично е предвидена тази възможност и ако е посочено, че пътуващият има право на намаление на цената по параграф 4. В този случай в договора за пакетно туристическо пътуване се посочва как се изчислява промяната на цената. Увеличаване на цената е възможно по изключение като пряко следствие от промени във:
а)
цената на превоза на пътници в резултат на разходите за гориво или други източници на енергия;
б)
размера на данъците или таксите върху включените в договора пътнически услуги, наложени от трета страна, която не участва пряко в изпълнението на туристическия пакет, включително туристически такси, такси за кацане или такси за отвеждане към или слизане от борда в пристанища и летища; или
в)
обменните курсове, отнасящи се за пакета.
2. Ако увеличението на цената, посочено в параграф 1 от настоящия член, надхвърля 8 % от общата цена на туристическия пакет, се прилага член 11, параграфи 2 и 5.
3. Независимо от неговия размер, увеличение на цената е възможно само ако организаторът е уведомил пътуващия за него ясно и разбираемо, заедно с обосновка за това увеличение и изчисления, представени на траен носител, не по-късно от 20 дни преди започване на изпълнението на туристическия пакет.
4. Ако договорът за пакетно туристическо пътуване предвижда възможността за увеличение на цената, пътуващият има право на намаление на цената, съответстващо на намаление на разходите, посочени в параграф 1, букви а), б) и в), което става след сключването на договора до започване на изпълнението на туристическия пакет.
5. В случай на намаление на цената организаторът има право да приспадне действителните административни разходи, произтичащи от възстановяването на дължимата сума на пътуващия. По искане на пътуващия организаторът представя доказателства за тези административни разходи.
Член 11
Промяна на други клаузи от договора за пакетно туристическо пътуване
1. Държавите членки гарантират, че преди започване на изпълнението на туристическия пакет организаторът не може да изменя едностранно клаузи на договора за пакетно туристическо пътуване, различни от цената, в съответствие с член 10, освен ако:
а)
организаторът си е запазил това право в договора;
б)
промяната е незначителна; и
в)
организаторът информира пътуващия за промяната по ясен, разбираем и видим начин на траен носител.
2. Ако преди започване на изпълнението на туристическия пакет организаторът бъде принуден да промени значително някоя от основните характеристики на пътническите услуги по член 5, параграф 1, първа алинея, буква а) или не може да изпълни някое от специалните изисквания по член 7, параграф 2, буква а), или предложи да увеличи цената на пакета с повече от 8 % съгласно член 10, параграф 2, пътуващият може в посочен от организатора разумен срок:
а)
да приеме предложената промяна или
б)
да прекрати договора без да заплаща такса за прекратяване на договора.
Ако пътуващият прекрати договора за пакетно туристическо пътуване, той може да приеме туристически пакет заместител, когато организаторът предлага такъв, ако е възможно, със същото или по-високо качество.
3. Без необосновано забавяне организаторът информира пътуващия по ясен, разбираем и видим начин на траен носител за:
а)
предложените промени, посочени в параграф 2, и по целесъобразност в съответствие с параграф 4, въздействието им върху цената на туристическия пакет;
б)
разумния срок, в рамките на който пътуващият да уведоми организатора за решението си съгласно параграф 2;
в)
последиците съгласно приложимото национално право, ако пътуващият не реагира в рамките на срока по буква б); и
г)
когато е приложимо, предложеният туристически пакет заместител и неговата цена.
4. Ако измененията на договора за пакетно туристическо пътуване, посочени в параграф 2, първа алинея, или туристическият пакет заместител, посочен в параграф 2, втора алинея, водят до по-ниско качество или стойност на туристическия пакет, пътуващият има право на съответно намаление на цената.
5. Ако договорът за пакетно туристическо пътуване бъде прекратен съгласно параграф 2, първа алинея, буква б) от настоящия член и пътуващият не приеме туристически пакет заместител, организаторът възстановява всички плащания, които е получил от пътуващия или от негово име, без необосновано забавяне и при всички случаи не по-късно от 14 дни след прекратяването на договора. Член 14, параграфи 2, 3, 4, 5 и 6 се прилагат съответно.
Член 12
Прекратяване на договора за пакетно туристическо пътуване и право на отказ от договора преди започване на изпълнението на туристическия пакет
1. Държавите членки гарантират, че пътуващият може да прекрати договора за пакетно туристическо пътуване по всяко време преди започване на изпълнението на туристическия пакет. Когато пътуващият прекрати договора съгласно настоящия параграф, той може да бъде задължен да заплати на организатора подходяща и обоснована такса за прекратяване на договора. В договора за пакетно туристическо пътуване могат да бъдат предвидени разумни по размер стандартни такси за прекратяване на договора, изчислени въз основа на момента, в който се прекратява договорът преди започване на изпълнение на туристическия пакет и очакваните икономии на разходи и приходи от алтернативно реализиране на пътническите услуги. При липсата на стандартни такси за прекратяване на договора, размерът на таксата за прекратяване съответства на цената на туристическия пакет, от която се приспадат икономиите на разходи и приходите от алтернативно реализиране на пътническите услуги. По искане на пътуващия организаторът представя обосновка за размера на таксите за прекратяване на договора.
2. Независимо от параграф 1 пътуващият има право да прекрати договора за пакетно туристическо пътуване преди започване на изпълнението на туристическия пакет, без да заплаща никаква такса за прекратяване на договора в случай на непредотвратими и извънредни обстоятелства, настъпили в мястото на дестинацията или в непосредствена близост до него, които засягат значително изпълнението на туристическия пакет или превоза на пътници до дестинацията. При прекратяване на договора за пакетно туристическо пътуване съгласно настоящия параграф пътуващият има право на пълно възстановяване на всички направени плащания за туристическия пакет, но няма право на допълнително обезщетение.
3. Организаторът може да прекрати договора за пакетно туристическо пътуване и да възстанови на пътуващия изцяло всички плащания, направени за туристическия пакет, без да дължи допълнително обезщетение, ако:
а)
набраният брой участници в туристическия пакет е по-малък от минималния брой, посочен в договора, и организаторът уведомява пътуващия за прекратяването на договора в определения в договора срок, но не по-късно от:
i)
20 дни преди започване на изпълнението на туристическия пакет в случай на пътувания с продължителност по-голяма от шест дни;
ii)
седем дни преди започване на изпълнението на туристическия пакет в случай на пътувания с продължителност от два до шест дни;
iii)
48 часа преди започване на изпълнението на туристическия пакет в случай на пътувания с продължителност по-малка от два дена;
или
б)
организаторът е възпрепятстван да изпълни договора поради непредотвратими и извънредни обстоятелства и е уведомил пътуващия за прекратяването на договора без необосновано забавяне и преди започване на изпълнението на туристическия пакет.
4. Организаторът възстановява всички суми, дължими по параграфи 2 и 3, а по отношение на параграф 1 възстановява всички плащания, направени за пакета от пътуващия или от негово име, след приспадане на съответната такса за прекратяване на договора. Тези дължими суми или плащания се възстановяват на пътуващия без необосновано забавяне и при всички случаи не по-късно от 14 дни след прекратяване на договора за пакетно туристическо пътуване.
5. По отношение на договори извън търговския обект държавите членки могат да предвидят в националното си право, че пътуващият разполага с правото да се откаже от договора за пакетно туристическо пътуване в 14-дневен срок, без да посочва причини за това.
ГЛАВА IV
ИЗПЪЛНЕНИЕ НА ТУРИСТИЧЕСКИЯ ПАКЕТ
Член 13
Отговорност за изпълнението на туристическия пакет
1. Държавите членки гарантират, че организаторът носи отговорност за изпълнението на пътническите услуги, включени в договора за пакетно туристическо пътуване, независимо дали те се извършват от него или от други доставчици на пътнически услуги.
Държавите членки могат да запазят или да въведат в националното си право разпоредби, съгласно които търговецът на дребно също носи отговорност за изпълнението на туристическия пакет. В такъв случай разпоредбите на член 7 и глава III, настоящата глава и глава V, които се прилагат спрямо организатора, се прилагат също mutatis mutandis за търговеца на дребно.
2. Пътуващият уведомява организатора без необосновано забавяне, като се отчитат конкретните за случая обстоятелства, за всяка липса на съответствие, която установи при изпълнението на пътническа услуга, включена в договора за пакетно туристическо пътуване.
3. Ако някоя от пътническите услуги не се изпълнява съгласно предвиденото в договора за пакетно туристическо пътуване, организаторът коригира липсата на несъответствие, освен ако:
а)
това е невъзможно; или
б)
предполага непропорционално високи разходи предвид степента на несъответствието и стойността на засегнатите пътнически услуги.
Ако организаторът, в съответствие с буква а) или буква б) от първа алинея от настоящия параграф, не коригира липсата на съответствие, се прилага член 14.
4. Без да се засягат изключенията по параграф 3, ако организаторът не коригира липсата на съответствие в рамките на разумен срок, определен от пътуващия, последният може сам да направи това и да поиска възстановяване на необходимите разходи. Не е необходимо пътуващият да определя срок, ако организаторът откаже да поправи липсата на съответствие или ако е наложително корекцията да бъде извършена незабавно.
5. Когато значителна част от пътническите услуги не може да бъде изпълнена съгласно уговореното в договора за пакетно туристическо пътуване, организаторът предлага, без допълнителни разходи за пътуващия, подходящи алтернативни услуги, когато е възможно, със същото или по-високо качество от предвидените в договора, за продължаването на изпълнението на туристическия пакет, включително когато връщането на пътуващия до началния пункт на пътуването не е осигурено съгласно договореното.
Ако предложените алтернативни услуги водят до пакет с по-ниско качество от предвиденото в договора за пакетно туристическо пътуване, организаторът предлага на пътуващия подходящо намаление на цената.
Пътуващият може да отхвърли предложените алтернативни услуги само ако същите са несъвместими с уговореното в договора за пакетно туристическо пътуване или ако предложеното намаление на цената е неадекватно.
6. Когато липсата на съответствие съществено засяга изпълнението на туристическия пакет и организаторът не успее да поправи тази липса в рамките на разумен срок, определен от пътуващия, пътуващият може да прекрати договора за пакетно туристическо пътуване без да заплаща такса за прекратяване на договора и, по целесъобразност, да поиска, в съответствие с член 14, намаление на цената и/или обезщетение за претърпените вреди.
Ако е невъзможно да се предложат алтернативни услуги или ако пътуващият отхвърли предложените алтернативни услуги в съответствие с параграф 5, трета алинея от настоящия член, пътуващият има право, при целесъобразност, на намаляване на цената и/или обезщетение за претърпените вреди в съответствие с член 14 без да се прекратява договорът за пакетно туристическо пътуване.
Ако пакетът включва превоз на пътници в случаите, посочени в първа и втора алинея, организаторът осигурява и завръщането на пътуващия с равностоен транспорт без неоснователно забавяне и без допълнителни разходи за него.
7. Доколкото поради непредотвратими и извънредни обстоятелства не е възможно да се гарантира завръщането на пътуващия, както е уговорено в договора за пакетно туристическо пътуване, организаторът поема разходите за необходимото настаняване по възможност от равностойна категория за не повече от три нощувки за всеки пътуващ. Когато в законодателството на Съюза в областта на правата на пътниците са предвидени по-големи срокове по отношение на съответните транспортни средства за връщането на пътуващия, се прилагат тези срокове.
8. Ограничението на разходите по параграф 7 от настоящия член не се прилага по отношение на лицата с ограничена подвижност съгласно определението в член 2, буква а) от Регламент (ЕО) № 1107/2006, както и по отношение на придружаващите ги лица, бременните жени, малолетните и непълнолетните лица без придружител, както и лицата, нуждаещи се от специална медицинска помощ, при условие че организаторът е бил уведомен за особените им нужди най-малко 48 часа преди започване на изпълнението на туристическия пакет. Организаторът не може да се позовава на непредотвратими и извънредни обстоятелства, за да ограничи отговорността по параграф 7 от настоящия член, ако съответният доставчик на услуги за превоз не може да се позовава на такива обстоятелства съгласно приложимото законодателство на Съюза.
Член 14
Намаление на цената и обезщетение за претърпени вреди
1. Държавите членки гарантират, че пътуващият има право на подходящо намаление на цената за времето, през което е имало липса на съответствие, освен ако организаторът докаже, че липсата на съответствие се дължи на пътуващия.
2. Пътуващият има право да получи обезщетение от организатора за всички вреди, претърпени в резултат на липсата на съответствие с договора. Обезщетението се извършва без необосновано забавяне.
3. Пътуващият няма право на обезщетение за претърпени вреди, ако организаторът докаже, че липсата на съответствие:
а)
се дължи на пътуващия;
б)
се дължи на трето лице, несвързано с предоставянето на включените в договора за пакетно туристическо пътуване пътнически услуги, и не може да се предвиди или избегне; или
в)
се дължи на непредотвратими и извънредни обстоятелства.
4. Доколкото международните конвенции, обвързващи Съюза, ограничават размера на обезщетението или условията, при които то се дължи от доставчик, извършващ пътническа услуга, която е част от туристически пакет, същите ограничения се прилагат и за организатора. Доколкото международните конвенции, които не са обвързващи за Съюза, ограничават обезщетението, което се дължи от доставчика на услуги, държавите членки могат да ограничат в съответен размер обезщетението, което трябва да се изплати от организатора. В други случаи в договора за пакетно туристическо пътуване може да се предвижда ограничение за обезщетението, което се дължи от организатора, при условие че това ограничение не се прилага за телесни повреди или вреди, причинени умишлено или поради небрежност, и не възлиза на по-малко от тройния размер на общата цена на пакета.
5. Правото на обезщетение или на намаление на цената съгласно настоящата директива не засяга правата на пътуващите съгласно Регламент (ЕО) № 261/2004, Регламент (ЕО) № 1371/2007, Регламент (ЕО) № 392/2009 на Европейския парламент и на Съвета (20), Регламент (ЕС) № 1177/2010 и Регламент (ЕС) № 181/2011 и съгласно международните конвенции. Пътуващите имат право да предявяват правни претенции съгласно настоящата директива и съгласно посочените регламенти и международни конвенции. Обезщетението или намалението на цената, предоставени съгласно настоящата директива, и обезщетението или намалението на цената, предоставени съгласно посочените регламенти и международни конвенции, се приспадат едно от друго, за да се избегне свръхкомпeнсиране.
6. Давностният срок за предявяване на правните претенции по настоящия член не може да бъде по-кратък от две години.
Член 15
Възможност за осъществяване на контакт с организатора посредством търговеца на дребно
Без да се засяга член 13, параграф 1, втора алинея, държавите членки гарантират възможността пътуващият да отправя съобщения, искания или жалби във връзка с изпълнението на пакета пряко до търговеца на дребно, чрез когото е закупен пакетът. Търговецът на дребно препраща тези съобщения, искания или жалби на организатора без необосновано забавяне.
За целите на спазването на сроковете или давностните срокове получаването на посочените в първа алинея съобщения, искания или жалби от търговеца на дребно се счита за получаване от страна на организатора.
Член 16
Задължение за оказване на съдействие
Държавите членки гарантират, че организаторът без необосновано забавяне оказва подходящо съдействие на изпаднал в затруднение пътуващ, включително при обстоятелствата, посочени в член 13, параграф 7, и по-специално:
а)
като осигури подходяща информация относно услугите в областта на здравеопазването, местните власти и консулските услуги; и
б)
като окаже съдействие на пътуващия да осъществи комуникации от разстояние и като помогне на пътуващия да намери алтернативни пътнически услуги.
Организаторът може да изисква заплащането на разумна такса за такова съдействие, ако затруднението е предизвикано умишлено или по небрежност от страна на пътуващия. Във всички случаи тази такса не може да надвишава действителните разходи, възникнали за организатора.
ГЛАВА V
ЗАЩИТА ПРИ НЕСЪСТОЯТЕЛНОСТ
Член 17
Ефективност и обхват на защитата при несъстоятелност
1. Държавите членки гарантират, че установените на тяхна територия организатори, предоставят обезпечение за възстановяване на всички плащания, направени от пътуващите или от тяхно име, доколкото съответните услуги не са били изпълнени в резултат на несъстоятелност на организатора. Ако превозът на пътници е включен в договора за пакетно туристическо пътуване, организаторите предоставят и обезпечение за репатрирането на пътуващите. Може да бъде предложено продължаване на туристическия пакет.
Организаторите, които не са установени в държава членка и които продават или предлагат за продажба туристически пакети в държава членка или които по някакъв начин насочват подобни дейности към държава членка, са задължени да предоставят обезпечение съгласно правото на тази държава членка.
2. Обезпечението, посочено в параграф 1, е ефективно и покрива разумно предвидими разходи. То покрива размера на плащанията, извършени от пътуващия или от негови име по отношение на туристическите пакети, като се отчита продължителността на периода между първоначалната вноска и последната вноска и изпълнението на туристическия пакет, както и очакваните разходи за репатриране на пътниците при несъстоятелност на организатора.
3. Защитата на организатора при несъстоятелност е в полза на пътуващите независимо от местопребиваването им, мястото на заминаване или на продажба на пакета и независимо от държавата членка, в която се намира образуванието, което отговаря за защита при несъстоятелност.
4. Когато изпълнението на туристическия пакет е засегнато от несъстоятелността на организатора, обезпечението се предоставя безплатно, за да се гарантира репатрирането и при необходимост финансирането на наставянето преди репатрирането.
5. За пътнически услуги, които не са били предоставени, възстановяването на платените суми се извършва без необосновано забавяне по искане на пътуващия.
Член 18
Взаимно признаване на защитата при несъстоятелност и административно сътрудничество
1. Всяка защита при несъстоятелност, предоставена от организатор съгласно разпоредбите за транспониране на член 17 на държавата членка, в която е установен организаторът, се признава от държавите членки за отговаряща на изискванията на собствените им национални разпоредби за транспониране на член 17.
2. Държавите членки определят централни звена за контакт за улесняване на административното сътрудничество и надзора на организаторите, които работят в различни държави членки. Те съобщават координатите за връзка на тези звена за контакт на останалите държави членки и на Комисията.
3. Централните звена за контакт си предоставят едно на друго цялата необходима информация относно националните си изисквания за защита при несъстоятелност и относно образуванието или образуванията, които отговарят за защита при несъстоятелност за отделни организатори, установени на тяхна територия. Тези звена за контакт си предоставят взаимно достъп до наличните списъци на организаторите, които са изпълнили задълженията си във връзка със защитата при несъстоятелност. Всички подобни списъци са публично достъпни, включително онлайн.
4. Ако една държава членка има съмнения относно защитата при несъстоятелност на организатор, тя иска пояснения от държавата членка, в която е установен организаторът. Държавите членки отговарят на запитванията от други държави членки възможно най-бързо в зависимост от спешността и сложността на въпроса. При всички случаи първоначален отговор се дава най-късно в рамките на 15 работни дни от получаването на искането.
ГЛАВА VI
СВЪРЗАНИ ПЪТНИЧЕСКИ УСЛУГИ
Член 19
Защита при несъстоятелност и изисквания за предоставяне на информация при свързани пътнически услуги
1. Държавите членки гарантират, че търговците, които посредничат за свързани пътнически услуги, предоставят обезщетение за възстановяване на всички плащания, получени от пътуващите, доколкото пътническа услуга, която е част от свързана пътническа услуга, не се извършва в резултат на тяхната несъстоятелност. Ако тези търговци са страната, отговорна за превоза на пътниците, обезщетението покрива също тяхното репатриране. Член 17, параграф 1, втора алинея, член 17, параграфи 2-5 и член 18 се прилагат mutatis mutandis.
2. Преди пътуващият да бъде обвързан от какъвто и да било договор, който води до инициирането на свързана пътническа услуга, или от каквато и да било съответна оферта, търговецът, посредничещ за свързани пътнически услуги, включително когато търговецът не е установен в държава членка, но по някакъв начин насочва тези дейности към държава членка, посочва по ясен, разбираем и видим начин, че пътуващият:
а)
няма да се ползва от никое от правата, които по настоящата директива се прилагат изключително за туристически пакети, и че всеки доставчик на услуги ще отговаря единствено за точното изпълнение на предлаганата от него услуга по договора; както и
б)
ще се ползва от защитата при несъстоятелност съгласно параграф 1.
За да спази настоящия параграф, търговецът, посредничещ за свързани пътнически услуги, предоставя на пътуващия посочената информация чрез съответния формуляр за стандартна информация, предвиден в приложение II или, в случаите когато специфичният вид свързана пътническа услуга не е предвиден в никой от формулярите в посоченото приложение, предоставя аналогична на съдържащата се в тях информация.
3. Когато търговецът, който посредничи за свързани пътнически услуги, не спази изискванията по параграфи 1 и 2 от настоящия член, по отношение на пътническите услуги, включени в свързаната пътническа услуга, се прилагат правата и задълженията, посочени в членове 9 и 12 и глава IV.
4. Когато свързана пътническа услуга е резултат от сключването на договор между пътуващ и търговец, който не посредничи за свързаната пътническа услуга, този търговец информира търговеца, посредничещ за свързаната пътническа услуга, за сключването на съответния договор.
ГЛАВА VII
ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 20
Специфични задължения на търговеца на дребно, когато организаторът е установен извън Европейското икономическо пространство
Без да се засяга член 13, параграф 1, втора алинея, когато организаторът е установен извън Европейското икономическо пространство, търговецът на дребно, установен в някоя от държавите членки, е обвързан от задълженията, предвидени за организаторите в глави IV и V, освен ако не представи доказателства, че организаторът е изпълнил изискванията по посочените глави.
Член 21
Отговорност за грешки при извършване на резервация
Държавите членки гарантират, че даден търговец носи отговорност за всички грешки, допуснати в резултат на технически дефекти в системата за резервации, за които той е отговорен, и - когато е приел да уреди резервацията на туристически пакет или на пътнически услуги, които са част от свързани пътнически услуги - за грешките, допуснати в процеса на резервиране.
Търговецът не носи отговорност за грешки при резервацията, които се дължат на пътуващия или са причинени от непредотвратими и извънредни обстоятелства.
Член 22
Регресни права
Когато организатор или, съгласно член 13, параграф 1, втора алинея или член 20, търговец на дребно изплати обезщетение, предостави намаление на цената или изпълни останалите си задължения, произтичащи от настоящата директива, държавите членки гарантират, че организаторът или търговецът на дребно има регресен иск към всяко трето лице, допринесло за събитието, станало причина за предоставяне на обезщетението, намаляването на цената или изпълнението на друго задължение.
Член 23
Императивен характер на директивата
1. Декларирането от страна на организатор на туристически пакет или от страна на търговец, посредничещ за свързана пътническа услуга, че той действа изключително като доставчик на пътническа услуга, като посредник или в каквото и да било друго качество, или че даден туристически пакет или дадена свързана пътническа услуга не представлява туристически пакет или свързана пътническа услуга, не освобождава организатора или търговеца от задълженията, които му налага настоящата директива.
2. Пътуващите не могат да се отказват от правата, предоставени им от националните мерки за транспониране на настоящата директива.
3. Договорните клаузи или изявленията на пътуващия, които пряко или косвено водят до отказ или ограничаване на правата на пътуващите, предоставени им от настоящата директива, или които имат за цел да се заобиколи прилагането на директивата, не са обвързващи за пътуващия.
Член 24
Прилагане
Държавите членки осигуряват наличието на подходящи и ефективни средства за гарантиране на спазването на настоящата директива.
Член 25
Санкции
Държавите членки определят правила за санкциите, приложими при нарушаване на националните разпоредби, приети в изпълнение на настоящата директива, и вземат всички необходими мерки за гарантиране, че тези правила се прилагат. Предвидените санкции трябва да бъдат ефективни, пропорционални и възпиращи.
Член 26
Доклад от Комисията и преглед
В срок до 1 януари 2019 г. Комисията представя доклад на Европейския парламент и Съвета относно разпоредбите на настоящата директива, които се прилагат за резервациите онлайн, направени на различни пунктове за продажби, и определянето на тези резервации като туристически пакети, свързани пътнически услуги или самостоятелни пътнически услуги, и по-специално относно определението на „туристически пакет“ по член 3, точка 2, буква б), подточка v) и дали е целесъобразно да бъде изменено или разширено това определение.
В срок до 1 януари 2021 г. Комисията представя на Европейския парламент и Съвета общ доклад относно прилагането на настоящата директива.
Докладите, посочени в първа и втора алинея се придружават при необходимост от законодателни предложения.
Член 27
Изменение на Регламент (ЕО) № 2006/2004 и на Директива 2011/83/ЕС
1. Точка 5 от приложението към Регламент (ЕО) № 2006/2004 се заменя със следното:
„5.
Директива (ЕС) 2015/2302 на Европейския парламент и на Съвета (21)
2. Член 3, параграф 3, буква ж) от Директива 2011/83/ЕС се заменя със следното:
„ж)
за пакетни туристически пътувания съгласно определението в член 3, точка 2 от Директива (ЕС) 2015/2302 на Европейския парламент и на Съвета (22).
Член 6, параграф 7, член 8, параграфи 2 и 6, членове 19, 21 и 22 от настоящата директива се прилагат mutatis mutandis за туристическите пакети съгласно определението в член 3, точка 2 от Директива (ЕС) 2015/2302 по отношение на пътуващи, съгласно определението в член 3, точка 6 от посочената директива.
ГЛАВА VIII
ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 28
Транспониране
1. Държавите членки приемат и публикуват не по-късно от 1 януари 2018 г. законовите, подзаконовите и административните разпоредби, необходими, за да се съобразят с настоящата директива. Те незабавно предоставят на Комисията текста на тези разпоредби.
2. Те прилагат тези разпоредби от 1 юли 2018 г.
3. Когато държавите членки приемат тези разпоредби, в тях се съдържа позоваване на настоящата директива или то се извършва при официалното им публикуване. Условията и редът за извършване на позоваването се определят от държавите членки.
4. Държавите членки съобщават на Комисията текста на основните разпоредби от националното законодателство, които приемат в областта, уредена с настоящата директива.
Член 29
Отмяна
Директива 90/314/ЕИО се отменя, считано от 1 юли 2018 г.
Позоваванията на отменената директива се считат за позовавания на настоящата директива и се четат съгласно таблицата на съответствието в приложение III.
Член 30
Влизане в сила
Настоящата директива влиза в сила на двадесетия ден след публикуването ѝ в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 31
Адресати
Адресати на настоящата директива са държавите членки.
Съставено в Страсбург на 25 ноември 2015 година.
ΟΔΗΓΊΑ (EE) 2015/2302 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 25ης Νοεμβρίου 2015
σχετικά με τα οργανωμένα ταξίδια και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς, η οποία τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 και την οδηγία 2011/83/ΕΕτου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και καταργεί την οδηγία 90/314/ΕΟΚ του Συμβουλίου
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 114,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αφού ζήτησαν τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η οδηγία 90/314/ΕΟΚ του Συμβουλίου (3) θεσπίζει ορισμένα σημαντικά δικαιώματα των καταναλωτών όσον αφορά τα οργανωμένα ταξίδια, ιδίως σχετικά με τις απαιτήσεις πληροφόρησης, την ευθύνη των εμπόρων ταξιδιωτικών υπηρεσιών όσον αφορά την εκτέλεση του πακέτου και την προστασία κατά της αφερεγγυότητας ενός διοργανωτή ή πωλητή. Ωστόσο, είναι απαραίτητη η προσαρμογή του νομοθετικού πλαισίου στις εξελίξεις της αγοράς, ούτως ώστε να είναι καταλληλότερο για την εσωτερική αγορά, να αρθούν οι ασάφειες και να καλυφθούν τα νομοθετικά κενά.
(2)
Ο τουρισμός παίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία της Ένωσης και τα οργανωμένα ταξίδια, οι οργανωμένες διακοπές και οι οργανωμένες περιηγήσεις («πακέτα») αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό της ταξιδιωτικής αγοράς. Από την έκδοση της οδηγίας 90/314/ΕΟΚ, στην αγορά αυτή έχουν επέλθει σημαντικές αλλαγές. Πέραν των παραδοσιακών αλυσίδων διανομής, το διαδίκτυο καθίσταται ολοένα και πιο σημαντικό μέσο για την παροχή ή την πώληση ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες δεν συνδυάζονται μόνον ως παραδοσιακά προκαθορισμένα πακέτα, αλλά συχνά συνδυάζονται με εξατομικευμένο τρόπο. Πολλοί από αυτούς τους συνδυασμούς ταξιδιωτικών υπηρεσιών βρίσκονται νομικά σε γκρίζα ζώνη ή σαφώς δεν καλύπτονται από την οδηγία 90/314/ΕΟΚ. Η παρούσα οδηγία έχει ως στόχο την προσαρμογή του πεδίου προστασίας, ώστε να ληφθούν υπόψη οι εν λόγω εξελίξεις, την αύξηση της διαφάνειας και την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου για τους ταξιδιώτες και τους εμπόρους.
(3)
Το άρθρο 169 παράγραφος 1 και το άρθρο 169 παράγραφος 2 στοιχείο α) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) ορίζουν ότι η Ένωση οφείλει να συμβάλλει στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών, με μέτρα που θεσπίζει σύμφωνα με το άρθρο 114 ΣΛΕΕ.
(4)
Η οδηγία 90/314/ΕΟΚ παρέχει ευρεία διακριτική ευχέρεια στα κράτη μέλη όσον αφορά τη μεταφορά της. Ως εκ τούτου, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών. Ο νομικός κατακερματισμός οδηγεί σε υψηλότερο κόστος για τις επιχειρήσεις και δημιουργεί εμπόδια σε όσους επιθυμούν να λειτουργούν διασυνοριακά, περιορίζοντας με αυτόν τον τρόπο τις επιλογές των καταναλωτών.
(5)
Σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 2 και το άρθρο 49 ΣΛΕΕ, η εσωτερική αγορά περιλαμβάνει χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα μέσα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών, καθώς και η ελευθερία εγκατάστασης. Η εναρμόνιση των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων που προκύπτουν από συμβάσεις οργανωμένων ταξιδιών και συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς είναι αναγκαία για τη δημιουργία μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς των καταναλωτών στον εν λόγω τομέα, επιτυγχάνοντας τη σωστή ισορροπία μεταξύ μιας υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
(6)
Επί του παρόντος, το διασυνοριακό δυναμικό της αγοράς οργανωμένων ταξιδιών στην Ένωση δεν αξιοποιείται πλήρως. Οι διαφορές στους κανόνες προστασίας των ταξιδιωτών στα διάφορα κράτη μέλη λειτουργούν ως αντικίνητρο για τους ταξιδιώτες σε ένα κράτος μέλος για την αγορά πακέτων και συνδεδεμένων ταξιδιωτικών διακανονισμών σε άλλο κράτος μέλος και, ομοίως, αντικίνητρο για τους διοργανωτές και τους πωλητές σε ένα κράτος μέλος για την πώληση αυτών των υπηρεσιών σε άλλο κράτος μέλος. Για να δοθεί η δυνατότητα σε ταξιδιώτες και στους εμπόρους ταξιδιωτικών υπηρεσιών να επωφεληθούν πλήρως από την εσωτερική αγορά, εξασφαλίζοντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών σε ολόκληρη την Ένωση, είναι αναγκαία η περαιτέρω προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα πακέτα και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς.
(7)
Η πλειονότητα των ταξιδιωτών που αγοράζουν πακέτα ή συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς είναι καταναλωτές κατά την έννοια του δικαίου καταναλωτών της Ένωσης. Συγχρόνως όμως, δεν είναι πάντα εύκολη η διάκριση μεταξύ καταναλωτών και αντιπροσώπων μικρών επιχειρήσεων ή ελεύθερων επαγγελματιών οι οποίοι κάνουν κρατήσεις για ταξίδια που σχετίζονται με την επιχειρηματική ή την επαγγελματική τους δραστηριότητα με τους ίδιους τρόπους κράτησης που χρησιμοποιούν οι καταναλωτές. Για τους εν λόγω ταξιδιώτες απαιτείται συχνά παρόμοιο επίπεδο προστασίας. Αντίθετα, υπάρχουν εταιρείες ή οργανισμοί οι οποίοι προβαίνουν σε ταξιδιωτικούς διακανονισμούς βάσει γενικής συμφωνίας, η οποία συχνά συνάπτεται για πολλαπλές ταξιδιωτικές υπηρεσίες για συγκεκριμένη περίοδο, για παράδειγμα με ταξιδιωτικό γραφείο. Η τελευταία αυτή κατηγορία ταξιδιωτικών διακανονισμών δεν απαιτεί το επίπεδο προστασίας που ισχύει για τους καταναλωτές. Ως εκ τούτου, η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζεται σε επιχειρηματίες ταξιδιώτες, συμπεριλαμβανομένων ελεύθερων επαγγελματιών ή αυτοαπασχολουμένων ή άλλων φυσικών προσώπων, εφόσον δεν προβαίνουν σε ταξιδιωτικούς διακανονισμούς βάσει γενικής συμφωνίας. Για να αποφευχθεί η σύγχυση με τον ορισμό του όρου «καταναλωτής» που χρησιμοποιείται σε άλλες νομοθετικές πράξεις της Ένωσης, τα πρόσωπα που προστατεύονται βάσει της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να αναφέρονται ως «ταξιδιώτες».
(8)
Εφόσον οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες μπορούν να συνδυάζονται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, είναι σκόπιμο να θεωρούνται πακέτα όλοι οι συνδυασμοί ταξιδιωτικών υπηρεσιών που παρουσιάζουν χαρακτηριστικά τα οποία οι ταξιδιώτες συνδέουν κατά κανόνα με πακέτα, ιδίως όταν χωριστές ταξιδιωτικές υπηρεσίες συνδυάζονται σε ενιαίο ταξιδιωτικό προϊόν, για την ορθή εκτέλεση του οποίου αναλαμβάνει την ευθύνη ο διοργανωτής. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4), δεν θα πρέπει να υπάρχει διαφορά αν οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες συνδυάζονται πριν από οιαδήποτε επαφή με τον ταξιδιώτη ή κατόπιν αιτήματός του ή βάσει επιλογής του ίδιου του ταξιδιώτη. Οι ίδιες αρχές θα πρέπει να εφαρμόζονται ανεξάρτητα από το κατά πόσον η κράτηση γίνεται μέσω εμπόρου σε γραφείο ταξιδίων ή στο διαδίκτυο.
(9)
Για λόγους διαφάνειας, τα πακέτα θα πρέπει να διακρίνονται από τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς, στην περίπτωση των οποίων έμποροι, είτε μέσω του διαδικτύου είτε σε γραφείο ταξιδίων, διευκολύνουν την αγορά ταξιδιωτικών υπηρεσιών από ταξιδιώτες, οδηγώντας τους ταξιδιώτες στη σύναψη συμβάσεων με διαφόρους παρόχους ταξιδιωτικών υπηρεσιών, μεταξύ άλλων και μέσω συνδεδεμένων διαδικασιών κράτησης· εφόσον οι εν λόγω συνδεδεμένοι ταξιδιωτικοί διακανονισμοί δεν παρουσιάζουν τα χαρακτηριστικά πακέτου, δεν είναι σκόπιμο να υπόκεινται στο σύνολο των υποχρεώσεων που ισχύουν για τα πακέτα.
(10)
Λόγω των εξελίξεων στην αγορά, είναι σκόπιμο να διευκρινιστεί καλύτερα ο ορισμός του πακέτου με βάση εναλλακτικά αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία αφορούν κυρίως τον τρόπο με τον οποίο οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες παρουσιάζονται ή αγοράζονται και χάρη στα οποία οι ταξιδιώτες μπορούν ευλόγως να αναμένουν προστασία από αυτή την οδηγία. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, όταν αγοράζονται διαφορετικά είδη ταξιδιωτικών υπηρεσιών για το ίδιο ταξίδι ή τις ίδιες διακοπές από ένα μόνο σημείο πώλησης και αυτές οι υπηρεσίες έχουν επιλεγεί πριν ο ταξιδιώτης συμφωνήσει να πληρώσει, δηλαδή κατά τη διάρκεια της ίδιας διαδικασίας κράτησης ή όταν οι υπηρεσίες αυτές προσφέρονται, πωλούνται ή χρεώνονται με μία κατ' αποκοπή ή συνολική τιμή, καθώς και όταν οι υπηρεσίες αυτές διαφημίζονται ή πωλούνται με τον όρο «πακέτο» ή με παρεμφερή όρο ο οποίος υποδηλώνει άμεση σχέση μεταξύ των σχετικών ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Τέτοιοι παρεμφερείς όροι μπορούν να είναι, για παράδειγμα, οι εξής: «συνδυασμένη συμφωνία (“combined deal”), “συνολικό ταξιδιωτικό πακέτο” (“all-inclusive”) ή “συνολικός διακανονισμός” (“al”l-in arrangement»).
(11)
Θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι ταξιδιωτικές υπηρεσίες που συνδυάζονται μετά τη σύναψη σύμβασης με την οποία ο έμπορος παρέχει το δικαίωμα στον ταξιδιώτη να επιλέξει μεταξύ διαφόρων ειδών ταξιδιωτικών υπηρεσιών, όπως στην περίπτωση δώρων («gift box») για οργανωμένα ταξίδια, αποτελούν πακέτο. Επίσης, συνδυασμός ταξιδιωτικών υπηρεσιών θα πρέπει να θεωρείται πακέτο όταν το όνομα του ταξιδιώτη, οι λεπτομέρειες της πληρωμής και η ηλεκτρονική διεύθυνση διαβιβάζονται μεταξύ των εμπόρων και όταν άλλη σύμβαση συνάπτεται το αργότερο 24 ώρες αφότου επιβεβαιωθεί η κράτηση της πρώτης ταξιδιωτικής υπηρεσίας.
(12)
Ταυτόχρονα, οι συνδεδεμένοι ταξιδιωτικοί διακανονισμοί θα πρέπει να διακρίνονται από τις ταξιδιωτικές υπηρεσίες για τις οποίες οι ταξιδιώτες πραγματοποιούν ανεξάρτητες κρατήσεις, συχνά σε διαφορετική χρονική στιγμή, ακόμη και στο πλαίσιο του ίδιου ταξιδιού ή των ίδιων διακοπών. Οι συνδεδεμένοι ταξιδιωτικοί διακανονισμοί μέσω διαδικτύου θα πρέπει επίσης να διακρίνονται από τους συνδεδεμένους δικτυακούς τόπους που δεν στοχεύουν στη σύναψη σύμβασης και από τους διαδικτυακούς συνδέσμους μέσω των οποίων οι ταξιδιώτες απλώς ενημερώνονται σχετικά με άλλες ταξιδιωτικές υπηρεσίες κατά γενικό τρόπο, για παράδειγμα όταν ένα ξενοδοχείο ή ο διοργανωτής μιας εκδήλωσης περιλαμβάνει στον ιστότοπό του κατάλογο όλων των παρόχων μεταφορικών υπηρεσιών στην περιοχή του, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε κράτηση ή αν χρησιμοποιούνται «cookies» ή μεταδεδομένα για την ένταξη διαφημίσεων σε δικτυακούς τόπους.
(13)
Θα πρέπει να θεσπιστούν συγκεκριμένοι κανόνες, αφενός για τους εμπόρους, είτε σε γραφείο ταξιδίων είτε στο διαδίκτυο, οι οποίοι βοηθούν τους ταξιδιώτες να συνάψουν, με μία μόνον επίσκεψη ή επαφή με το σημείο πώλησης, χωριστές συμβάσεις με παρόχους επιμέρους υπηρεσιών και, αφετέρου, για τους ταξιδιωτικούς πράκτορες μέσω διαδικτύου οι οποίοι, για παράδειγμα, διευκολύνουν στοχευμένα μέσω συνδεδεμένων ηλεκτρονικών διαδικασιών κράτησης την αγορά τουλάχιστον μιας πρόσθετης ταξιδιωτικής υπηρεσίας από άλλον έμπορο με στοχευμένο τρόπο, όταν οι συμβάσεις συνάπτονται το αργότερο 24 ώρες μετά την επιβεβαίωση κράτησης της πρώτης ταξιδιωτικής υπηρεσίας. Η εν λόγω διευκόλυνση θα βασίζεται συχνά σε εμπορική σχέση με αμοιβή μεταξύ του εμπόρου που διευκολύνει την αγορά πρόσθετων ταξιδιωτικών υπηρεσιών και του άλλου εμπόρου, ανεξάρτητα από τη μέθοδο υπολογισμού της αμοιβής, η οποία μπορεί να καθορίζεται, για παράδειγμα, με βάση τον αριθμό των χτυπημάτων των συνδέσμων (κλικ) ή του κύκλου εργασιών. Οι κανόνες αυτοί θα εφαρμόζονται, για παράδειγμα, όταν, ταυτόχρονα με την επιβεβαίωση της κράτησης μιας πρώτης ταξιδιωτικής υπηρεσίας, όπως μιας πτήσης ή ενός σιδηροδρομικού ταξιδιού, ο ταξιδιώτης λαμβάνει πρόσκληση για αγορά πρόσθετης ταξιδιωτικής υπηρεσίας διαθέσιμης στον επιλεγέντα ταξιδιωτικό προορισμό, για παράδειγμα κράτηση ξενοδοχείου, με σύνδεσμο προς τον ιστότοπο κρατήσεων άλλου παρόχου υπηρεσιών ή μεσάζοντα. Ενώ οι εν λόγω διακανονισμοί δεν θα πρέπει να συνιστούν πακέτα κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, σύμφωνα με την οποία ένας μόνο διοργανωτής έχει αναλάβει την ευθύνη για τη σωστή διεξαγωγή όλων των ταξιδιωτικών υπηρεσιών, οι εν λόγω συνδεδεμένοι ταξιδιωτικοί διακανονισμοί αποτελούν εναλλακτικό επιχειρηματικό μοντέλο που συχνά ανταγωνίζεται στενά τα πακέτα.
(14)
Για την εξασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού και προστασίας των ταξιδιωτών, η υποχρέωση παροχής επαρκών εγγυήσεων για επιστροφή των ποσών και επαναπατρισμό των ταξιδιωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας θα πρέπει να εφαρμόζεται και στους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς.
(15)
Η αυτοτελής αγορά μιας μεμονωμένης ταξιδιωτικής υπηρεσίας δεν θα πρέπει να αποτελεί ούτε πακέτο ούτε συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό.
(16)
Προκειμένου να αυξηθεί η σαφήνεια για τους ταξιδιώτες και για να διευκολυνθεί η δυνατότητά τους να επιλέγουν όντας ενήμεροι ως προς τα διαφορετικά είδη προσφερόμενων ταξιδιωτικών διακανονισμών, θα πρέπει να ζητείται από τους εμπόρους να αναφέρουν σαφώς και εμφανώς αν προσφέρουν πακέτο ή συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό και να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με το παρεχόμενο επίπεδο προστασίας, πριν ο ταξιδιώτης συμφωνήσει να πληρώσει. Η δήλωση ενός εμπόρου όσον αφορά τη νομική φύση του ταξιδιωτικού προϊόντος που εμπορεύεται θα πρέπει να αντιστοιχεί στην πραγματική νομική φύση του εν λόγω προϊόντος. Οι αρμόδιες αρχές εφαρμογής νομοθεσίας θα πρέπει να παρεμβαίνουν στις περιπτώσεις που οι έμποροι δεν παρέχουν ακριβείς πληροφορίες στους ταξιδιώτες.
(17)
Μόνον ο συνδυασμός διαφορετικών ειδών ταξιδιωτικών υπηρεσιών, όπως η παροχή καταλύματος, η μεταφορά επιβατών με λεωφορείο, σιδηρόδρομο, πλοίο ή αεροσκάφος, καθώς και η ενοικίαση μηχανοκίνητου οχήματος ή ορισμένων μοτοσικλετών θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη προκειμένου να καθορίζεται αν πρόκειται για πακέτο ή συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό. Η παροχή στέγης ως κατοικίας, μεταξύ άλλων για μαθήματα γλωσσών μακράς διαρκείας, δεν θα πρέπει να θεωρείται παροχή καταλύματος κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας. Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, όπως οι ασφάλειες ταξιδίου, δεν θα πρέπει να θεωρούνται ταξιδιωτικές υπηρεσίες. Επιπροσθέτως, οι υπηρεσίες που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα άλλης ταξιδιωτικής υπηρεσίας δεν θα πρέπει να λογίζονται ως αυτοτελείς ταξιδιωτικές υπηρεσίες. Αυτό περιλαμβάνει, για παράδειγμα, τη μεταφορά αποσκευών που παρέχεται στο πλαίσιο της μεταφοράς επιβατών, τις μικρές μεταφορικές υπηρεσίες όπως η μεταφορά επιβατών στο πλαίσιο ξενάγησης ή η μετάβαση από το ξενοδοχείο σε αερολιμένα ή σε σιδηροδρομικό σταθμό, τα ποτά, τα γεύματα και τον καθαρισμό που παρέχονται ως μέρος της διαμονής, ή η πρόσβαση σε επιτόπιες εγκαταστάσεις όπως πισίνα, σάουνα, λουτρά ή γυμναστήριο για τους πελάτες του ξενοδοχείου. Αυτό σημαίνει επίσης ότι, αντίθετα με ό,τι ισχύει στην περίπτωση της κρουαζιέρας, στις περιπτώσεις όπου παρέχεται κατάλυμα για διανυκτέρευση ως τμήμα της μεταφοράς επιβατών οδικώς, σιδηροδρομικώς, ακτοπλοϊκώς ή αεροπορικώς, η παροχή καταλύματος δεν θα πρέπει να λογίζεται αυτοτελής ταξιδιωτική υπηρεσία εάν είναι σαφές ότι το κύριο στοιχείο είναι η μεταφορά.
(18)
Άλλες τουριστικές υπηρεσίες οι οποίες δεν αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της μεταφοράς επιβατών, της παροχής καταλύματος ή της ενοικίασης μηχανοκίνητων οχημάτων ή ορισμένων μοτοσικλετών μπορεί να είναι, για παράδειγμα, το δικαίωμα εισόδου σε συναυλίες, σε αθλητικές εκδηλώσεις ή σε θεματικά πάρκα, καθώς και οι εκδρομές, οι ξεναγήσεις, οι είσοδοι σε πίστες σκι και η ενοικίαση αθλητικού εξοπλισμού όπως εξοπλισμού για σκι, ή οι λουτροθεραπείες. Εντούτοις, εάν τέτοιες υπηρεσίες συνδυάζονται με ένα μόνον άλλο είδος ταξιδιωτικής υπηρεσίας, για παράδειγμα την παροχή καταλύματος, θα πρέπει να θεωρείται ότι αποτελούν πακέτο ή συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό μόνον εάν αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος της τιμής του πακέτου ή του συνδεδεμένου ταξιδιωτικού διακανονισμού, ή εάν διαφημίζονται ή εάν αποτελούν με άλλον τρόπο βασικό χαρακτηριστικό του ταξιδιού ή των διακοπών. Εάν άλλες τουριστικές υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν το 25 % ή περισσότερο της αξίας του συνδυασμού, οι υπηρεσίες αυτές θα πρέπει να θεωρηθεί ότι αντιπροσωπεύουν σημαντικό τμήμα της τιμής του πακέτου ή των συνδεδεμένων ταξιδιωτικών διακανονισμών. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι, εάν προστεθούν άλλες τουριστικές υπηρεσίες, για παράδειγμα σε διαμονή σε ξενοδοχείο για την οποία η κράτηση είχε γίνει μεμονωμένα, μετά από την άφιξη του ταξιδιώτη στο ξενοδοχείο, αυτό δεν συνιστά πακέτο. Αυτό δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε παράκαμψη της παρούσας οδηγίας και οι διοργανωτές ή οι πωλητές να προτείνουν στον ταξιδιώτη να επιλέξει επιπλέον τουριστικές υπηρεσίες εκ των προτέρων και στη συνέχεια να προσφέρουν τη σύναψη της σύμβασης για τις εν λόγω υπηρεσίες μόνον αφού έχει αρχίσει η εκτέλεση της πρώτης ταξιδιωτικής υπηρεσίας.
(19)
Δεδομένου ότι υπάρχει μικρότερη ανάγκη προστασίας των ταξιδιωτών στην περίπτωση των βραχυχρόνιων ταξιδιών και προκειμένου να αποφευχθεί περιττή επιβάρυνση για τους εμπόρους, τα ταξίδια που διαρκούν λιγότερο από 24 ώρες και δεν περιλαμβάνουν παροχή καταλύματος, καθώς και τα πακέτα ή οι συνδεδεμένοι ταξιδιωτικοί διακανονισμοί που προσφέρονται ή διευκολύνονται περιστασιακά και επί μη κερδοσκοπικής βάσης και μόνο για περιορισμένη ομάδα ταξιδιωτών θα πρέπει να εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας. Η τελευταία περίπτωση μπορεί να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, ταξίδια που οργανώνονται όχι συχνότερα από μερικές φορές τον χρόνο από φιλανθρωπικά ιδρύματα, αθλητικούς συλλόγους ή σχολεία για τα μέλη τους, χωρίς να προσφέρονται στο ευρύτερο κοινό. Θα πρέπει να δημοσιοποιούνται επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την εξαίρεση αυτή, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι έμποροι και οι ταξιδιώτες είναι επαρκώς ενημερωμένοι ότι τα εν λόγω πακέτα ή οι συνδεδεμένοι ταξιδιωτικοί διακανονισμοί δεν καλύπτονται από την παρούσα οδηγία.
(20)
Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζεται με την επιφύλαξη του εθνικού δικαίου περί συμβάσεων, για εκείνες τις πτυχές που δεν ρυθμίζονται από αυτήν.
(21)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παραμένουν αρμόδια, σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης, να εφαρμόζουν τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας σε τομείς που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της. Τα κράτη μέλη δύνανται κατά συνέπεια να διατηρούν ή να θεσπίζουν διατάξεις στην εθνική νομοθεσία αντίστοιχες προς τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας ή προς ορισμένες από αυτές, για συμβάσεις που βρίσκονται εκτός του πεδίου της παρούσας οδηγίας. Για παράδειγμα, τα κράτη μέλη δύνανται να διατηρούν ή να θεσπίζουν αντίστοιχες διατάξεις για ορισμένες μεμονωμένες συμβάσεις που αφορούν μία μόνο ταξιδιωτική υπηρεσία (όπως την ενοικίαση κατοικιών διακοπών) ή για πακέτα και συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς που προσφέρονται ή διευκολύνονται αφιλοκερδώς σε περιορισμένη ομάδα ταξιδιωτών και μόνο περιστασιακά ή για πακέτα και συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς που καλύπτουν περίοδο μικρότερη των 24 ωρών και δεν περιλαμβάνουν παροχή καταλύματος.
(22)
Το κύριο χαρακτηριστικό ενός πακέτου είναι ότι υπάρχει τουλάχιστον ένας έμπορος ο οποίος είναι υπεύθυνος ως διοργανωτής για την ορθή εκτέλεση του πακέτου στο σύνολό του. Μόνο σε περιπτώσεις όπου ένας άλλος έμπορος είναι ο διοργανωτής ενός πακέτου θα μπορεί ένας έμπορος, συνήθως ταξιδιωτικός πράκτορας μέσω γραφείου ταξιδίων ή μέσω διαδικτύου, να ενεργεί ως απλός πωλητής ή ως μεσάζων και να μην φέρει ευθύνη ως διοργανωτής. Το κατά πόσον ένας έμπορος ενεργεί ως διοργανωτής για ένα συγκεκριμένο πακέτο θα πρέπει να εξαρτάται από τη συμμετοχή του εμπόρου στην οργάνωση του πακέτου, και όχι από την ονομασία με την οποία ο έμπορος περιγράφει τις δραστηριότητές του. Το ότι ο έμπορος ενεργεί από την πλευρά της προσφοράς ή ότι παρουσιάζεται ως πράκτορας που ενεργεί εξ ονόματος του ταξιδιώτη δεν επηρεάζει την αξιολόγηση του κατά πόσον ένας έμπορος είναι διοργανωτής ή πωλητής.
(23)
Η οδηγία 90/314/ΕΟΚ παρέχει στα κράτη μέλη τη διακριτική ευχέρεια να καθορίζουν αν η ευθύνη για την ορθή εκτέλεση του πακέτου ανήκει στους πωλητές ή τους διοργανωτές, ή από κοινού στους πωλητές και τους διοργανωτές. Η ευελιξία αυτή έχει οδηγήσει σε ασάφεια σε ορισμένα κράτη μέλη ως προς το ποιος έμπορος είναι υπεύθυνος για την εκτέλεση των σχετικών ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Για τον λόγο αυτόν θα πρέπει να διευκρινίζεται στην παρούσα οδηγία ότι οι διοργανωτές είναι υπεύθυνοι για την εκτέλεση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού, εκτός εάν η εθνική νομοθεσία προβλέπει ότι θεωρούνται υπεύθυνοι τόσο ο διοργανωτής όσο και ο πωλητής.
(24)
Όσον αφορά τα πακέτα, οι πωλητές θα πρέπει να είναι υπεύθυνοι από κοινού με τον διοργανωτή για την παροχή πληροφοριών πριν από τη σύναψη της σύμβασης. Προκειμένου να διευκολυνθεί η επικοινωνία, ιδίως σε διασυνοριακές υποθέσεις, οι ταξιδιώτες θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να έρχονται σε επαφή με τον διοργανωτή μέσω του πωλητή από τον οποίο αγόρασαν το πακέτο.
(25)
Ο ταξιδιώτης θα πρέπει να λαμβάνει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες πριν από την αγορά ενός πακέτου, είτε αυτό πωλείται εξ αποστάσεως είτε σε γραφείο ταξιδίων είτε με άλλες μορφές διανομής. Όταν παρέχει τις πληροφορίες αυτές, ο έμπορος θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις συγκεκριμένες ανάγκες των ταξιδιωτών που είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι λόγω ηλικίας ή φυσικής αναπηρίας, τις οποίες ο έμπορος θα μπορούσε ευλόγως να προβλέψει.
(26)
Οι βασικές πληροφορίες, για παράδειγμα σχετικά με τα κύρια χαρακτηριστικά των ταξιδιωτικών υπηρεσιών ή τις τιμές, που περιέχονται σε διαφημίσεις, στον δικτυακό τόπο του διοργανωτή ή σε φυλλάδια ως μέρος της πληροφόρησης πριν τη σύναψη της σύμβασης, θα πρέπει να είναι δεσμευτικές, εκτός αν ο διοργανωτής διατηρεί το δικαίωμα να τροποποιήσει τα εν λόγω στοιχεία και εάν οι εν λόγω αλλαγές κοινοποιούνται σαφώς, εκτενώς και ευκρινώς στον ταξιδιώτη πριν από τη σύναψη της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι νέες τεχνολογίες επικοινωνίας επιτρέπουν την εύκολη ενημέρωση, δεν είναι πλέον αναγκαίο να καθορίζονται ειδικοί κανόνες για τα φυλλάδια, ενώ είναι σκόπιμο να εξασφαλίζεται ότι οι αλλαγές στις πληροφορίες που παρέχονται πριν από τη σύναψη της σύμβασης κοινοποιούνται στον ταξιδιώτη. Θα πρέπει να είναι πάντοτε δυνατό να γίνονται αλλαγές στις πληροφορίες που παρέχονται πριν από τη σύναψη της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού, εφόσον και τα δύο συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν ρητά ως προς αυτό.
(27)
Οι οριζόμενες στην παρούσα οδηγία υποχρεώσεις ενημέρωσης είναι εξαντλητικές, εντούτοις εφαρμόζονται με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων ενημέρωσης που ορίζονται σε άλλες εφαρμοστέες νομοθετικές πράξεις της Ένωσης (5).
(28)
Οι διοργανωτές θα πρέπει να παρέχουν γενικές πληροφορίες για τις απαιτήσεις θεωρήσεων της χώρας προορισμού. Οι πληροφορίες σχετικά με τις κατά προσέγγιση περιόδους για την απόκτηση θεώρησης μπορούν να παρέχονται ως παραπομπές στις επίσημες πληροφορίες της χώρας προορισμού.
(29)
Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των συμβάσεων οργανωμένων ταξιδιών, θα πρέπει να καθορισθούν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των συμβαλλόμενων μερών για τη χρονική περίοδο πριν και μετά την έναρξη του πακέτου, ιδίως εάν το πακέτο δεν εκτελείται σωστά ή εάν αλλάζουν ορισμένες συνθήκες.
(30)
Δεδομένου ότι τα πακέτα αγοράζονται συχνά πολύν καιρό πριν από την εκτέλεσή τους, ενδέχεται να συμβούν απρόβλεπτα γεγονότα. Ως εκ τούτου, ο ταξιδιώτης θα πρέπει, υπό ορισμένους όρους, να έχει το δικαίωμα να εκχωρεί μία σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού σε άλλον ταξιδιώτη. Στις περιπτώσεις αυτές, ο διοργανωτής θα πρέπει να είναι σε θέση να ανακτήσει τις δαπάνες του, για παράδειγμα αν ένας υπεργολάβος απαιτεί την καταβολή ποσού για την αλλαγή του ονόματος του ταξιδιώτη ή την ακύρωση εισιτηρίου μεταφοράς και την έκδοση νέου.
(31)
Οι ταξιδιώτες θα πρέπει επίσης να έχουν τη δυνατότητα να λύουν τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού ανά πάσα στιγμή πριν από την έναρξη του πακέτου, έναντι καταβολής εύλογης και δικαιολογημένης χρέωσης καταγγελίας, στην οποία συνυπολογίζεται η αναμενόμενη εξοικονόμηση κόστους και τα έσοδα από την εναλλακτική αξιοποίηση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Θα πρέπει επίσης να έχουν το δικαίωμα να λύουν τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού χωρίς χρέωση καταγγελίας όταν αναπόφευκτες και έκτακτες περιστάσεις επηρεάζουν σημαντικά την εκτέλεση του πακέτου. Αυτό μπορεί να αφορά, για παράδειγμα, πόλεμο, άλλα σοβαρά προβλήματα ασφάλειας, όπως η τρομοκρατία, σημαντικούς κίνδυνους για την ανθρώπινη υγεία, όπως η εκδήλωση κρουσμάτων σοβαρής ασθένειας στον ταξιδιωτικό προορισμό, ή φυσικές καταστροφές όπως πλημμύρες, σεισμοί ή καιρικές συνθήκες που καθιστούν αδύνατη την ασφαλή μετάβαση στον προορισμό κατά τα συμφωνηθέντα στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού.
(32)
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ο διοργανωτής θα πρέπει επίσης να δικαιούται να λύσει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού πριν από την έναρξη του πακέτου, χωρίς να καταβάλει αποζημίωση, για παράδειγμα, εάν δεν συμπληρωθεί ο ελάχιστος αριθμός συμμετεχόντων και εφόσον προβλέπεται αυτή η δυνατότητα στη σύμβαση. Στην περίπτωση αυτή, ο διοργανωτής θα πρέπει να επιστρέφει όλα τα ποσά που έχει λάβει για το πακέτο.
(33)
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διοργανωτές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να κάνουν μονομερείς αλλαγές στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού. Ωστόσο, οι ταξιδιώτες θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να λύσουν τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού εάν οι αλλαγές τροποποιούν σε σημαντικό βαθμό οποιοδήποτε από τα κύρια χαρακτηριστικά των ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Αυτό μπορεί, για παράδειγμα, να συμβεί εάν επιδεινωθεί η ποιότητα ή μειωθεί η αξία των ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Οι αλλαγές στην ώρα αναχώρησης ή άφιξης που αναφέρεται στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού θα πρέπει, για παράδειγμα, να θεωρούνται σημαντικές όταν συνεπάγονται για τον ταξιδιώτη σοβαρή ταλαιπωρία ή πρόσθετο κόστος, για παράδειγμα τη μετάθεση της μεταφοράς ή της διαμονής. Αυξήσεις της τιμής θα πρέπει να είναι δυνατές μόνον όταν υπάρχει αλλαγή στο κόστος των καυσίμων ή άλλων πηγών ενέργειας για τη μεταφορά επιβατών, στους φόρους ή τις χρεώσεις που επιβάλλονται από τρίτο που δεν συμμετέχει άμεσα στην εκτέλεση των συμπεριλαμβανόμενων στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού ή στις συναλλαγματικές ισοτιμίες που αφορούν το πακέτο και μόνον εφόσον στη σύμβαση προβλέπεται ρητά η δυνατότητα αύξησης της τιμής, καθώς και το δικαίωμα του ταξιδιώτη για μείωση της τιμής η οποία να αντιστοιχεί σε μείωση των εν λόγω χρεώσεων. Αν ο διοργανωτής προτείνει αύξηση της τιμής άνω του 8 % της συνολικής τιμής, ο ταξιδιώτης θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα λύσης της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού χωρίς χρέωση καταγγελίας.
(34)
Είναι σκόπιμο να θεσπιστούν ειδικοί κανόνες για διορθωτικά μέτρα σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς τους όρους της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού. Ο ταξιδιώτης θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να απαιτεί επίλυση των προβλημάτων και, όταν σημαντικό μέρος των ταξιδιωτικών υπηρεσιών που προβλέπονται στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού δεν μπορεί να παρασχεθεί, θα πρέπει να προσφέρεται στον ταξιδιώτη κατάλληλοι εναλλακτικοί διακανονισμοί. Αν ο διοργανωτής δεν αποκαταστήσει την έλλειψη συμμόρφωσης εντός εύλογης προθεσμίας που τάσσει ο ταξιδιώτης, θα πρέπει να δύναται να το πράξει ο ίδιος ο ταξιδιώτης και να ζητήσει επιστροφή των αναγκαίων δαπανών. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν θα πρέπει να είναι αναγκαίος ο καθορισμός προθεσμίας, κυρίως όταν απαιτείται άμεση αποκατάσταση. Αυτό θα ίσχυε, για παράδειγμα, όταν ο ταξιδιώτης αναγκάζεται να πάρει ταξί για να προλάβει εγκαίρως την πτήση του λόγω καθυστέρησης του λεωφορείου που παρέχει ο διοργανωτής. Οι ταξιδιώτες θα πρέπει επίσης να δικαιούνται μείωση της τιμής, λύση της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού και/ή αποζημίωση. Αποζημίωση θα πρέπει να παρέχεται επίσης για μη υλικές ζημίες, όπως η απώλεια απόλαυσης του ταξιδιού ή των διακοπών λόγω σοβαρών προβλημάτων κατά την τέλεση των σχετικών ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Ο ταξιδιώτης θα πρέπει να ενημερώσει τον διοργανωτή χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, λαμβάνοντας υπόψη τα περιστατικά της υπόθεσης, για οιαδήποτε έλλειψη συμμόρφωσης διαπιστώσει κατά την παροχή ταξιδιωτικής υπηρεσίας που περιλαμβάνεται στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού. Η παράλειψη να το πράξει μπορεί να λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό της αρμόζουσας μείωσης της τιμής ή της αποζημίωσης εάν η σχετική γνωστοποίηση θα είχε ως αποτέλεσμα την αποτροπή ή τον περιορισμό της ζημίας.
(35)
Για λόγους συνοχής, είναι σκόπιμο να ευθυγραμμιστούν οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας με τις διεθνείς συμβάσεις που ρυθμίζουν τις ταξιδιωτικές υπηρεσίες και με την ενωσιακή νομοθεσία για τα δικαιώματα των επιβατών. Σε περίπτωση που ο διοργανωτής είναι υπεύθυνος για τη μη εκτέλεση ή την πλημμελή εκτέλεση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού, ο διοργανωτής θα πρέπει να μπορεί να επικαλεσθεί τους περιορισμούς της ευθύνης των φορέων παροχής υπηρεσιών που θεσπίζονται σε διεθνείς συμβάσεις, όπως η σύμβαση του Μόντρεαλ του 1999 για την ενοποίηση ορισμένων κανόνων στις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές (6), η σύμβαση του 1980 για τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές (COTIF) (7) και η σύμβαση των Αθηνών του 1974 σχετικά με τη μεταφορά επιβατών και των αποσκευών τους διά θαλάσσης (8). Όταν είναι αδύνατον, λόγω αναπόφευκτων και έκτακτων περιστάσεων, να εξασφαλιστεί η έγκαιρη επιστροφή του ταξιδιώτη στον τόπο αναχώρησης, ο διοργανωτής θα πρέπει να επωμισθεί το κόστος διαμονής των ταξιδιωτών, για περίοδο που δεν υπερβαίνει τις τρεις διανυκτερεύσεις ανά ταξιδιώτη, εκτός εάν προβλέπονται μεγαλύτερες περίοδοι στην υφιστάμενη ή τη μελλοντική νομοθεσία της Ένωσης για τα δικαιώματα των επιβατών.
(36)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να επηρεάσει τα δικαιώματα των ταξιδιωτών να προβάλλουν αξιώσεις τόσο δυνάμει της παρούσας οδηγίας όσο και δυνάμει άλλης σχετικής νομοθεσίας της Ένωσης ή διεθνούς σύμβασης, ούτως ώστε οι ταξιδιώτες να εξακολουθήσουν να έχουν τη δυνατότητα να προβάλλουν αξιώσεις έναντι του διοργανωτή, του μεταφορέα ή άλλου υπεύθυνου μέρους ή, κατά περίπτωση, έναντι περισσοτέρων του ενός μερών. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι, προκειμένου να αποφευχθεί η υπέρ το δέον αποζημίωση, η αποζημίωση ή η μείωση της τιμής που προβλέπει η παρούσα οδηγία και η αποζημίωση ή η μείωση της τιμής που προβλέπουν η λοιπή οικεία νομοθεσία της Ένωσης ή διεθνείς συμβάσεις συμψηφίζονται. Η ευθύνη του διοργανωτή δεν θα πρέπει να θίγει το δικαίωμα να ζητηθεί αποζημίωση από τρίτα μέρη, περιλαμβανομένων των παρόχων υπηρεσιών.
(37)
Αν ο ταξιδιώτης αντιμετωπίσει προβλήματα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ή των διακοπών, ο διοργανωτής θα πρέπει να υποχρεούται να παρέχει κατάλληλη βοήθεια χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση. Η βοήθεια αυτή θα πρέπει να συνίσταται κυρίως στην παροχή, κατά περίπτωση, πληροφοριών σχετικά με θέματα όπως οι υπηρεσίες υγείας, οι τοπικές αρχές και η προξενική συνδρομή, καθώς και στην παροχή πρακτικής βοήθειας, για παράδειγμα όσον αφορά τις επικοινωνίες εξ αποστάσεως και τους εναλλακτικούς ταξιδιωτικούς διακανονισμούς.
(38)
Στην ανακοίνωσή της, της 18ης Μαρτίου 2013, με τίτλο «Προστασία των επιβατών σε περίπτωση αφερεγγυότητας αεροπορικής εταιρείας», η Επιτροπή καθόρισε μέτρα για τη βελτίωση της προστασίας των επιβατών σε περίπτωση αφερεγγυότητας αεροπορικής εταιρείας, όπως καλύτερη εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 261/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1008/2008, καθώς και θέσπιση διαλόγου με τους ενδιαφερόμενους φορείς του κλάδου, διαφορετικά θα μπορούσε να αναληφθεί νομοθετική πρωτοβουλία. Η εν λόγω ανακοίνωση αφορά την αγορά ενός μεμονωμένου στοιχείου, συγκεκριμένα αεροπορικές υπηρεσίες, και, ως εκ τούτου, δεν παρέχει προστασία κατά της αφερεγγυότητας για πακέτα και για συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς ταξιδιωτικών υπηρεσιών.
(39)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι ταξιδιώτες που αγοράζουν ένα πακέτο προστατεύονται πλήρως κατά της αφερεγγυότητας του διοργανωτή. Τα κράτη μέλη στα οποία είναι εγκατεστημένοι οι διοργανωτές θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι διοργανωτές παρέχουν εγγύηση για την επιστροφή του συνόλου των ποσών που έχουν καταβάλει οι ταξιδιώτες ή έχουν καταβληθεί εκ μέρους τους και, στον βαθμό που το πακέτο περιλαμβάνει τη μεταφορά ταξιδιωτών, για τον επαναπατρισμό των ταξιδιωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας των διοργανωτών. Εντούτοις, θα πρέπει να προσφέρεται στους ταξιδιώτες η δυνατότητα συνέχισης του πακέτου. Ενώ διατηρούν διακριτική ευχέρεια ως προς τον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζεται η προστασία κατά της αφερεγγυότητας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι η εν λόγω προστασία είναι αποτελεσματική. Η αποτελεσματικότητα σημαίνει ότι η προστασία θα πρέπει να είναι διαθέσιμη αμέσως στις περιπτώσεις που, συνεπεία των προβλημάτων ρευστότητας του διοργανωτή, οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες δεν εκτελούνται ή δεν θα εκτελεστούν ή θα εκτελεστούν μερικώς ή σε περιπτώσεις που οι πάροχοι υπηρεσιών απαιτούν από τους ταξιδιώτες να πληρώσουν για τις υπηρεσίες αυτές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν να απαιτούν από τους διοργανωτές να παρέχουν στους ταξιδιώτες πιστοποιητικό που θεμελιώνει άμεση αξίωση έναντι του παρόχου της προστασίας κατά της αφερεγγυότητας.
(40)
Για να είναι αποτελεσματική η προστασία κατά της αφερεγγυότητας, θα πρέπει να καλύπτει τα προβλέψιμα ποσά των πληρωμών που θίγονται από την αφερεγγυότητα του διοργανωτή και, κατά περίπτωση, το προβλέψιμο κόστος των επαναπατρισμών. Αυτό σημαίνει ότι η προστασία θα πρέπει να είναι επαρκής για να καλύπτει όλες τις προβλέψιμες πληρωμές που γίνονται από ή για λογαριασμό ταξιδιωτών για πακέτα σε περίοδο αιχμής, λαμβάνοντας υπόψη την περίοδο μεταξύ της είσπραξης των εν λόγω πληρωμών και της ολοκλήρωσης του ταξιδιού ή των διακοπών, καθώς και, κατά περίπτωση, το προβλέψιμο κόστος των επαναπατρισμών. Κατά γενικό κανόνα, αυτό σημαίνει ότι η ασφάλεια πρέπει να καλύπτει επαρκώς υψηλό ποσοστό του κύκλου εργασιών του διοργανωτή σε ό,τι αφορά τα πακέτα και ότι ενδέχεται να εξαρτάται από παράγοντες όπως το είδος των πωληθέντων πακέτων, περιλαμβανομένου του μέσου μεταφοράς, τον ταξιδιωτικό προορισμό και τους νομικούς περιορισμούς ή τις δεσμεύσεις του διοργανωτή σε ό,τι αφορά τα ποσά των προπληρωμών που μπορεί να δεχθεί και τη χρονική στιγμή της πραγματοποίησής τους πριν από την έναρξη του πακέτου. Παρότι η αναγκαία κάλυψη μπορεί να υπολογίζεται βάσει των πλέον πρόσφατων επιχειρηματικών δεδομένων, για παράδειγμα βάσει του κύκλου εργασιών του τελευταίου οικονομικού έτους, οι διοργανωτές θα πρέπει να υποχρεούνται να προσαρμόζουν την προστασία κατά της αφερεγγυότητας σε περίπτωση αυξημένων κινδύνων, μεταξύ άλλων σε περίπτωση σημαντικής αύξησης των πωλήσεων πακέτων. Εντούτοις, για την αποτελεσματική προστασία κατά της αφερεγγυότητας δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υποχρεωτικά υπόψη ιδιαίτερα αμυδροί κίνδυνοι, για παράδειγμα η ταυτόχρονη αφερεγγυότητα αρκετών από τους μεγαλύτερους διοργανωτές, όταν η εν λόγω πράξη θα επηρέαζε δυσανάλογα το κόστος της προστασίας, εις βάρος της αποτελεσματικότητάς της. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εγγύηση όσον αφορά τις επιστροφές χρημάτων μπορεί να είναι περιορισμένη.
(41)
Δεδομένων των διαφορών στο εθνικό δίκαιο και τις πρακτικές όσον αφορά τα συμβαλλόμενα μέρη σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού και την είσπραξη πληρωμών που γίνονται από ή για λογαριασμό ταξιδιωτών, θα πρέπει να επιτρέπεται στα κράτη μέλη να απαιτούν και από τους πωλητές να συνάπτουν σύμβαση προστασίας κατά της αφερεγγυότητας.
(42)
Σύμφωνα με την οδηγία 2006/123/ΕΚ, είναι σκόπιμο να θεσπιστούν κανόνες, προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο οι υποχρεώσεις προστασίας κατά της αφερεγγυότητας να λειτουργήσουν ως εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών και την ελευθερία εγκατάστασης. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεούνται να αναγνωρίζουν την προστασία κατά της αφερεγγυότητας που προβλέπεται από τη νομοθεσία του κράτους μέλους εγκατάστασης. Για τη διευκόλυνση της διοικητικής συνεργασίας και της εποπτείας των διοργανωτών και, όπου εφαρμόζεται, των πωλητών που δραστηριοποιούνται σε διάφορα κράτη μέλη όσον αφορά την προστασία κατά της αφερεγγυότητας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεούνται να ορίσουν κεντρικά σημεία επαφής.
(43)
Οι έμποροι που διευκολύνουν συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς θα πρέπει να υποχρεούνται να ενημερώνουν τους ταξιδιώτες για το γεγονός ότι δεν αγοράζουν πακέτο και ότι οι πάροχοι επιμέρους ταξιδιωτικών υπηρεσιών είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι για τη δέουσα εκτέλεση των δικών τους συμβατικών υποχρεώσεων. Οι έμποροι που διευκολύνουν συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς θα πρέπει επιπροσθέτως να υπέχουν υποχρέωση παροχής προστασίας κατά της αφερεγγυότητας ως προς την επιστροφή των ποσών που λαμβάνουν και, στον βαθμό που είναι υπεύθυνοι για τη μεταφορά επιβατών, ως προς τον επαναπατρισμό τους, ενώ θα πρέπει να ενημερώνουν σχετικά τους ταξιδιώτες. Οι έμποροι που είναι υπεύθυνοι για την εκτέλεση των επιμέρους συμβάσεων, οι οποίες αποτελούν τμήμα συνδεδεμένου ταξιδιωτικού διακανονισμού, υπόκεινται στη γενική νομοθεσία της Ένωσης σχετικά με την προστασία των καταναλωτών και στις τομεακές νομοθετικές ρυθμίσεις της Ένωσης.
(44)
Κατά τη θέσπιση κανόνων για συστήματα προστασίας κατά της αφερεγγυότητας που αφορούν τα πακέτα και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των μικρότερων επιχειρήσεων και ταυτόχρονα να διασφαλίζουν το ίδιο επίπεδο προστασίας στους ταξιδιώτες.
(45)
Θα πρέπει να προστατεύονται οι ταξιδιώτες από σφάλματα που προκύπτουν κατά τη διαδικασία της κράτησης για πακέτα και συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς.
(46)
Θα πρέπει επίσης να επιβεβαιωθεί ότι οι ταξιδιώτες δεν μπορούν να παραιτηθούν από τα δικαιώματα που απορρέουν από την παρούσα οδηγία και ότι οι διοργανωτές ή οι έμποροι που διευκολύνουν συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς δεν μπορούν να απαλλαγούν από τις υποχρεώσεις τους ισχυριζόμενοι ότι ενεργούν απλώς ως πάροχοι ταξιδιωτικών υπηρεσιών, μεσάζοντες ή υπό οιαδήποτε άλλη ιδιότητα.
(47)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν κανόνες για τις κυρώσεις για παραβάσεις των εθνικών διατάξεων για τη μεταφορά της παρούσας οδηγίας και να εξασφαλίσουν την εφαρμογή τους. Οι εν λόγω κυρώσεις θα πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.
(48)
Η έκδοση της παρούσας οδηγίας καθιστά αναγκαία την προσαρμογή ορισμένων νομοθετικών πράξεων της Ένωσης για την προστασία των καταναλωτών. Ειδικότερα, θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) εφαρμόζεται για παραβάσεις της παρούσας οδηγίας. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η οδηγία 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11) στην τρέχουσα μορφή της δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις που καλύπτονται από την οδηγία 90/314/ΕΟΚ, είναι απαραίτητο να τροποποιηθεί η οδηγία 2011/83/ΕΕ ώστε να εξασφαλιστεί ότι εξακολουθεί να εφαρμόζεται στις επιμέρους ταξιδιωτικές υπηρεσίες που αποτελούν μέρος συνδεδεμένου ταξιδιωτικού διακανονισμού, εφόσον αυτές οι επιμέρους υπηρεσίες δεν εξαιρούνται άλλως από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2011/83/ΕΕ, και ότι ορισμένα δικαιώματα των καταναλωτών που καθορίζονται στην εν λόγω οδηγία ισχύουν επίσης για τα πακέτα.
(49)
Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των κανόνων περί προστασίας προσωπικών δεδομένων που θεσπίζει η οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12), και των κανόνων της Ένωσης για το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο, καθώς και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 593/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13).
(50)
Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι ρυθμιστικές απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας όσον αφορά την προστασία κατά της αφερεγγυότητας και την ενημέρωση σε σχέση με τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς θα πρέπει να εφαρμόζονται επίσης στους εμπόρους που δεν είναι εγκατεστημένοι σε κράτος μέλος και που με οιονδήποτε τρόπο κατευθύνουν τις δραστηριότητές τους κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 593/2008 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14) σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη.
(51)
Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας οδηγίας, δηλαδή να συμβάλλει στην ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και στην επίτευξη υψηλού και όσο το δυνατόν πιο ομοιόμορφου επιπέδου προστασίας των καταναλωτών, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακάς τους, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση δύναται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου αυτού.
(52)
Η παρούσα οδηγία σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρούσα οδηγία, ειδικότερα, συνάδει με την επιχειρηματική ελευθερία που αναφέρεται στο άρθρο 16 του Χάρτη, εξασφαλίζοντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών στην Ένωση, σύμφωνα με το άρθρο 38 του Χάρτη.
(53)
Σύμφωνα με την κοινή πολιτική δήλωση της 28ης Σεπτεμβρίου 2011 των κρατών μελών και της Επιτροπής σχετικά με τα επεξηγηματικά έγγραφα (15), τα κράτη μέλη έχουν αναλάβει να συνοδεύουν, σε δικαιολογημένες περιπτώσεις, την κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς της οδηγίας με ένα ή περισσότερα έγγραφα που εξηγούν τη σχέση μεταξύ των διατάξεων της οδηγίας και των αντίστοιχων διατάξεων των εθνικών πράξεων μεταφοράς. Όσον αφορά την παρούσα οδηγία, ο νομοθέτης κρίνει ότι η διαβίβαση των εγγράφων αυτών δικαιολογείται.
(54)
Η οδηγία 90/314/ΕΟΚ θα πρέπει επομένως να καταργηθεί,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ, ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗΣ
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι να συμβάλλει στην ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και στην επίτευξη υψηλού και όσο το δυνατόν ομοιόμορφου επιπέδου προστασίας των καταναλωτών με την προσέγγιση ορισμένων πτυχών των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών όσον αφορά τις συμβάσεις μεταξύ των ταξιδιωτών και των εμπόρων ταξιδιωτικών υπηρεσιών για τα οργανωμένα ταξίδια και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στα πακέτα που προσφέρονται προς πώληση ή πωλούνται από εμπόρους σε ταξιδιώτες και στους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς από εμπόρους για ταξιδιώτες.
2. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται:
α)
στα πακέτα και στους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς που καλύπτουν περίοδο μικρότερη των 24 ωρών, εκτός εάν περιλαμβάνεται διανυκτέρευση·
β)
στα πακέτα που προσφέρονται και στους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς που πραγματοποιούνται περιστασιακά και επί μη κερδοσκοπικής βάσης και μόνο σε περιορισμένη ομάδα ταξιδιωτών·
γ)
στα πακέτα και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς που αγοράζονται βάσει γενικής συμφωνίας για τον διακανονισμό επαγγελματικού ταξιδιού μεταξύ εμπόρου και άλλου φυσικού η νομικού προσώπου, το οποίο ενεργεί για σκοπούς που αφορούν την εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή επαγγελματική του δραστηριότητα.
3. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει το εθνικό γενικό δίκαιο περί συμβάσεων, όπως τους κανόνες εγκυρότητας, διαμόρφωσης ή αποτελέσματος μιας σύμβασης, στον βαθμό που στην παρούσα οδηγία δεν ρυθμίζονται γενικές έννοιες του δικαίου των συμβάσεων.
Άρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1)
ως «ταξιδιωτική υπηρεσία» νοείται:
α)
η μεταφορά επιβατών·
β)
η παροχή καταλύματος που δεν αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της μεταφοράς επιβατών και δεν παρέχεται για σκοπούς κατοικίας·
γ)
η ενοικίαση αυτοκινήτων, άλλων μηχανοκίνητων οχημάτων κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 11 της οδηγίας 2007/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (16) ή μοτοσικλετών που απαιτούν άδεια οδήγησης κατηγορίας Α σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της οδηγίας 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17)·
δ)
τυχόν άλλες τουριστικές υπηρεσίες που δεν είναι αναπόσπαστο τμήμα της ταξιδιωτικής υπηρεσίας κατά την έννοια των στοιχείων α), β) ή γ)·
2)
ως «πακέτο» νοείται ο συνδυασμός τουλάχιστον δύο διαφορετικών ειδών ταξιδιωτικών υπηρεσιών στο πλαίσιο του ίδιου ταξιδιού ή των ίδιων διακοπών, εάν:
α)
οι εν λόγω υπηρεσίες έχουν συνδυαστεί από έναν έμπορο, ακόμη και κατόπιν αιτήματος ή σύμφωνα με την επιλογή του ταξιδιώτη, πριν από τη σύναψη ενιαίας σύμβασης που περιλαμβάνει όλες τις εν λόγω υπηρεσίες· ή
β)
ανεξάρτητα από το αν συνάπτονται χωριστές συμβάσεις με παρόχους επιμέρους ταξιδιωτικών υπηρεσιών, οι υπηρεσίες αυτές:
i)
αγοράζονται από ένα μόνο σημείο πώλησης και έχουν επιλεγεί πριν ο ταξιδιώτης συμφωνήσει να πληρώσει,
ii)
προσφέρονται, πωλούνται ή χρεώνονται σε τιμή όπου συνυπολογίζονται όλες οι εν λόγω υπηρεσίες ή σε μία συνολική τιμή,
iii)
διαφημίζονται ή πωλούνται με τον όρο «πακέτο» ή με παρεμφερή όρο,
iv)
συνδυάζονται μετά τη σύναψη σύμβασης με την οποία ένας έμπορος προσφέρει το δικαίωμα στον ταξιδιώτη να επιλέξει μεταξύ διαφόρων τύπων ταξιδιωτικών υπηρεσιών, ή
v)
αγοράζονται από χωριστούς εμπόρους μέσω συνδεδεμένων διαδικασιών κράτησης στο διαδίκτυο όπου το όνομα, τα στοιχεία πληρωμών και η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου διαβιβάζονται από τον έμπορο με τον οποίο συνάπτεται η πρώτη σύμβαση σε άλλον έμπορο ή εμπόρους και μια σύμβαση με τον τελευταίο έμπορο ή εμπόρους συνάπτεται το αργότερο 24 ώρες μετά την επιβεβαίωση κράτησης της πρώτης ταξιδιωτικής υπηρεσίας.
Ο συνδυασμός ταξιδιωτικών υπηρεσιών όπου μόνο ένα είδος ταξιδιωτικής υπηρεσίας, όπως αναφέρεται στο σημείο 1) στοιχείο α), β) ή γ), συνδυάζεται με μία ή περισσότερες τουριστικές υπηρεσίες, όπως αναφέρεται στο σημείο 1) στοιχείο δ), δεν αποτελεί πακέτο εφόσον οι τελευταίες αυτές υπηρεσίες:
α)
δεν αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό της αξίας του συνδυασμού και δεν διαφημίζονται ούτε με άλλον τρόπο αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του συνδυασμού· ή
β)
επιλέγονται και αγοράζονται μόνον αφού έχει αρχίσει η εκτέλεση ταξιδιωτικής υπηρεσίας κατά την έννοια του σημείου 1) στοιχείο α), β) ή γ)·
3)
ως «σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού» νοείται η σύμβαση για το σύνολο του πακέτου ή, εάν το πακέτο παρέχεται βάσει χωριστών συμβάσεων, όλες οι συμβάσεις που καλύπτουν ταξιδιωτικές υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στο πακέτο·
4)
ως «έναρξη του πακέτου» νοείται η αρχή εκτέλεσης των ταξιδιωτικών υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στο πακέτο·
5)
ως «συνδεδεμένος ταξιδιωτικός διακανονισμός» νοείται η αγορά τουλάχιστον δύο διαφορετικών ειδών ταξιδιωτικών υπηρεσιών για το ίδιο ταξίδι ή τις ίδιες διακοπές, που δεν αποτελούν πακέτο, η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη σύναψη χωριστών συμβάσεων με τους παρόχους των επιμέρους ταξιδιωτικών υπηρεσιών, αν ο έμπορος διευκολύνει:
α)
στο πλαίσιο μιας και μόνον επίσκεψης ή επαφής με το σημείο πώλησής του, τη χωριστή επιλογή και χωριστή πληρωμή κάθε ταξιδιωτικής υπηρεσίας από τους ταξιδιώτες· ή
β)
με στοχευμένο τρόπο, την προμήθεια τουλάχιστον μιας πρόσθετης ταξιδιωτικής υπηρεσίας από άλλον έμπορο όταν η σύμβαση με τον έμπορο αυτόν συνάπτεται το αργότερο 24 ώρες μετά την επιβεβαίωση κράτησης της πρώτης ταξιδιωτικής υπηρεσίας.
Όταν αγοράζονται μόνο ένα είδος ταξιδιωτικής υπηρεσίας, όπως αναφέρεται στο σημείο 1) στοιχείο α), β) ή γ), και μία ή περισσότερες τουριστικές υπηρεσίες, όπως αναφέρεται στο σημείο 1) στοιχείο δ), δεν αποτελούν έναν συνδεόμενο ταξιδιωτικό διακανονισμό εφόσον οι τελευταίες υπηρεσίες δεν αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό της συνολικής αξίας των υπηρεσιών και δεν διαφημίζονται ούτε με άλλον τρόπο αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του ταξιδιού ή των διακοπών·
6)
ως «ταξιδιώτης» νοείται κάθε πρόσωπο που επιθυμεί να συνάψει σύμβαση που εμπίπτει στο πλαίσιο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας ή έχει δικαίωμα να ταξιδέψει βάσει μιας τέτοιας σύμβασης·
7)
ως «έμπορος» νοείται κάθε φυσικό πρόσωπο ή κάθε νομικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από το εάν διέπεται από το ιδιωτικό ή δημόσιο δίκαιο, το οποίο ενεργεί, ακόμη και μέσω κάθε άλλου προσώπου ενεργούντος εξ ονόματός του ή για λογαριασμό του, για σκοπούς οι οποίοι σχετίζονται με τις εμπορικές, επιχειρηματικές, βιοτεχνικές ή επαγγελματικές δραστηριότητές του σε σχέση με συμβάσεις καλυπτόμενες από την παρούσα οδηγία, ανεξαρτήτως αν ενεργεί υπό την ιδιότητα του διοργανωτή, πωλητή, εμπόρου που διευκολύνει τον συνδεόμενο ταξιδιωτικό διακανονισμό ή του παρόχου ταξιδιωτικής υπηρεσίας·
8)
ως «διοργανωτής» νοείται ο έμπορος που συνδυάζει και πωλεί ή προσφέρει προς πώληση πακέτα, είτε απευθείας είτε μέσω άλλου εμπόρου είτε από κοινού με άλλον έμπορο ή ο έμπορος ο οποίος διαβιβάζει τα στοιχεία του ταξιδιώτη σε άλλον έμπορο σύμφωνα με το σημείο 2) στοιχείο β) σημείο v)·
9)
ως «πωλητής» νοείται ο έμπορος εκτός από τον διοργανωτή ο οποίος πωλεί ή προσφέρει προς πώληση πακέτα που συνδυάζονται από διοργανωτή·
10)
ως «εγκατάσταση» νοείται η εγκατάσταση κατά την έννοια του άρθρου 4 σημείο 5) της οδηγίας 2006/123/ΕΚ·
11)
ως «σταθερό μέσο» νοείται κάθε μέσο που επιτρέπει στον ταξιδιώτη ή στον έμπορο να αποθηκεύει πληροφορίες που απευθύνονται προσωπικά σε αυτόν, κατά τρόπο προσπελάσιμο για μελλοντική αναφορά επί χρονικό διάστημα επαρκές για τους σκοπούς που εξυπηρετούν οι πληροφορίες και που επιτρέπει την ακριβή αναπαραγωγή των αποθηκευμένων πληροφοριών·
12)
ως «αναπόφευκτες και έκτακτες περιστάσεις» νοούνται καταστάσεις που εκφεύγουν από τον έλεγχο του μέρους που επικαλείται τέτοια κατάσταση, και οι συνέπειες της οποίας δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν ακόμη και αν είχαν ληφθεί όλα τα εύλογα μέτρα·
13)
ως «έλλειψη συμμόρφωσης» νοείται η μη εκτέλεση ή η πλημμελής εκτέλεση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών που περιλαμβάνονται σε πακέτο·
14)
ως «ανήλικοι» νοούνται τα πρόσωπα ηλικίας κάτω των 18 ετών·
15)
ως «σημείο πώλησης» νοείται οποιοδήποτε κατάστημα λιανικής πώλησης, είτε κινητό είτε ακίνητο, ή δικτυακός τόπος λιανικής πώλησης ή παρόμοιο διαδικτυακό μέσο πώλησης, περιλαμβανομένων των περιπτώσεων όπου οι δικτυακοί τόποι λιανικής πώλησης ή τα διαδικτυακά μέσα πώλησης παρουσιάζονται στους ταξιδιώτες ως ένα μόνο μέσο, συμπεριλαμβανομένης τηλεφωνικής υπηρεσίας·
16)
ως «επαναπατρισμός» νοείται η επιστροφή των ταξιδιωτών στον τόπο αναχώρησης ή σε άλλον τόπο που συμφωνείται από τα συμβαλλόμενα μέρη.
Άρθρο 4
Επίπεδο εναρμόνισης
Τα κράτη μέλη δεν διατηρούν ούτε εισάγουν στο εθνικό τους δίκαιο διατάξεις που παρεκκλίνουν από αυτές που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία, συμπεριλαμβανομένων περισσότερο ή λιγότερο αυστηρών διατάξεων που θα εξασφάλιζαν διαφορετικό επίπεδο προστασίας του ταξιδιώτη, εκτός εάν άλλως προβλέπεται στην παρούσα οδηγία.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ
Άρθρο 5
Πληροφορίες πριν από τη σύναψη της σύμβασης
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, πριν δεσμευθεί ο ταξιδιώτης με σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού ή με οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, ο διοργανωτής και, όταν το πακέτο πωλείται μέσω πωλητή, επίσης ο πωλητής παρέχουν στον ταξιδιώτη τις σχετικές τυποποιημένες πληροφορίες μέσω του σχετικού εντύπου ως έχει στο παράρτημα I μέρος Α ή Β και, εφόσον αφορούν το πακέτο, τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
τα κύρια χαρακτηριστικά των ταξιδιωτικών υπηρεσιών:
i)
τον ταξιδιωτικό προορισμό ή προορισμούς, το δρομολόγιο και τις περιόδους παραμονής, με ημερομηνίες, καθώς και τον αριθμό των διανυκτερεύσεων που περιλαμβάνουν, εφόσον περιλαμβάνεται παροχή καταλύματος,
ii)
τα μέσα μεταφοράς, τα χαρακτηριστικά και τις κατηγορίες των μέσων μεταφοράς, τους τόπους, τις ημερομηνίες και τις ώρες αναχώρησης και επιστροφής, τη διάρκεια και τις ενδιάμεσες στάσεις και ανταποκρίσεις.
Αν δεν έχει οριστεί ακόμη η ακριβής ώρα, ο διοργανωτής και, κατά περίπτωση, ο πωλητής ενημερώνουν τον ταξιδιώτη σχετικά με την κατά προσέγγιση ώρα αναχώρησης και επιστροφής,
iii)
τον τόπο, τα κύρια χαρακτηριστικά και, κατά περίπτωση, την τουριστική κατηγορία του καταλύματος σύμφωνα με τους κανόνες της χώρας προορισμού,
iv)
τα παρεχόμενα γεύματα,
v)
τις επισκέψεις, την εκδρομή ή εκδρομές ή άλλες υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στη συμφωνηθείσα συνολική τιμή του πακέτου,
vi)
όταν δεν είναι εμφανές από τις περιστάσεις, κατά πόσον οποιαδήποτε ταξιδιωτική υπηρεσία θα παρέχεται στον ταξιδιώτη στο πλαίσιο ομάδας και, αν ναι, όπου αυτό είναι δυνατόν, το κατά προσέγγιση μέγεθος της ομάδας,
vii)
εάν η ωφέλεια των ταξιδιωτών από άλλες τουριστικές υπηρεσίες εξαρτάται από την αποτελεσματική προφορική επικοινωνία, τη γλώσσα στην οποία θα εκτελεστούν οι εν λόγω υπηρεσίες, και
viii)
εάν το ταξίδι ή οι διακοπές είναι γενικώς κατάλληλα για άτομα με μειωμένη κινητικότητα και, κατόπιν αιτήματος του ταξιδιώτη, ακριβείς πληροφορίες σχετικά με την καταλληλότητα του ταξιδιού η των διακοπών, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες του ταξιδιώτη·
β)
την εμπορική επωνυμία και τη γεωγραφική διεύθυνση του διοργανωτή και, ανάλογα με την περίπτωση, του λιανοπωλητή, καθώς και τους αντίστοιχους αριθμούς τηλεφώνου και, κατά περίπτωση, διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου·
γ)
τη συνολική τιμή του πακέτου, συμπεριλαμβανομένων των φόρων και, κατά περίπτωση, όλες τις πρόσθετες χρεώσεις, επιβαρύνσεις και άλλα κόστη ή, σε περίπτωση που τα κόστη αυτά δεν είναι ευλόγως δυνατό να υπολογιστούν πριν από τη σύναψη της σύμβασης, ένδειξη του είδους του τυχόν πρόσθετου κόστους το οποίο ο ταξιδιώτης ενδέχεται να υποχρεωθεί να αναλάβει επιπλέον·
δ)
τους τρόπους πληρωμής, περιλαμβανομένου οποιουδήποτε ποσού ή ποσοστού της τιμής που πρέπει να καταβληθεί ως προκαταβολή και του χρονοδιαγράμματος για την πληρωμή του υπολοίπου, ή τις χρηματοοικονομικές εγγυήσεις που πρέπει να καταβληθούν ή να παρασχεθούν από τον ταξιδιώτη·
ε)
τον ελάχιστο αριθμό ατόμων που απαιτείται για την πραγματοποίηση του πακέτου, καθώς και την προθεσμία που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 3 στοιχείο α) πριν από την έναρξη του πακέτου για την πιθανή καταγγελία της σύμβασης, εάν ο αριθμός αυτός δεν έχει επιτευχθεί·
στ)
γενικές πληροφορίες για τις απαιτήσεις για τα διαβατήρια και τις θεωρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των κατά προσέγγιση περιόδων για την απόκτηση θεωρήσεων και των πληροφοριών σχετικά με τις υγειονομικές διατυπώσεις, της χώρας προορισμού·
ζ)
ενημέρωση σχετικά με τη δυνατότητα του ταξιδιώτη να καταγγείλει τη σύμβαση ανά πάσα στιγμή πριν από την έναρξη του πακέτου έναντι κατάλληλης χρέωσης καταγγελίας ή, κατά περίπτωση, της τυποποιημένης χρέωσης καταγγελίας που ζητείται από τον διοργανωτή, σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 1·
η)
πληροφορίες σχετικά με την προαιρετική ή υποχρεωτική ασφάλιση που θα καλύπτει το κόστος σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης από τον ταξιδιώτη ή το κόστος της βοήθειας, περιλαμβανομένου του επαναπατρισμού του, σε περίπτωση ατυχήματος, ασθένειας ή θανάτου.
Για τις συμβάσεις οργανωμένου ταξιδιού που συνάπτονται τηλεφωνικά, ο διοργανωτής, και, κατά περίπτωση, ο πωλητής παρέχει στον ταξιδιώτη τις τυποποιημένες πληροφορίες του παραρτήματος I μέρος Β και την ενημέρωση που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο στοιχεία α) έως η).
2. Αναφορικά με τα πακέτα όπως ορίζονται στο άρθρο 3 σημείο 2) στοιχείο β) σημείο v), ο διοργανωτής και ο έμπορος προς τους οποίους διαβιβάζονται τα δεδομένα εξασφαλίζουν την παροχή, πριν δεσμευθεί ο ταξιδιώτης με σύμβαση ή με οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, των πληροφοριών που αναφέρονται στα στοιχεία α) έως η) του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου στο μέτρο που αφορούν τις αντίστοιχες ταξιδιωτικές υπηρεσίες που αυτοί προσφέρουν. Ο διοργανωτής παρέχει επίσης, ταυτόχρονα, τις τυποποιημένες πληροφορίες μέσω του εντύπου που καθορίζεται στο παράρτημα I μέρος Γ.
3. Οι πληροφορίες που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 παρέχονται με σαφή, κατανοητό και ευδιάκριτο τρόπο. Όταν οι εν λόγω πληροφορίες παρέχονται γραπτώς, είναι ευανάγνωστες.
Άρθρο 6
Δεσμευτικός χαρακτήρας των πληροφοριών που παρέχονται πριν από τη σύναψη της σύμβασης και σύναψη της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι πληροφορίες που παρέχονται στον ταξιδιώτη σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο στοιχεία α), γ), δ), ε) και ζ) αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού και δεν τροποποιούνται, εκτός αν τα συμβαλλόμενα μέρη ρητώς συμφωνήσουν διαφορετικά. Ο διοργανωτής και, κατά περίπτωση, ο πωλητής κοινοποιούν κάθε αλλαγή των πληροφοριών πριν από τη σύναψη της σύμβασης στον ταξιδιώτη με σαφή, κατανοητό και ευδιάκριτο τρόπο πριν από τη σύναψη της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού.
2. Αν ο διοργανωτής και, κατά περίπτωση, ο πωλητής δεν έχει συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις για πληροφόρηση σχετικά με πρόσθετες χρεώσεις, επιβαρύνσεις ή άλλα κόστη όπως αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο στοιχείο γ) πριν από τη σύναψη της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού, ο ταξιδιώτης δεν καταβάλλει τις εν λόγω χρεώσεις, επιβαρύνσεις ή άλλα κόστη.
Άρθρο 7
Περιεχόμενο της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού και έγγραφα που πρέπει να παρέχονται πριν από την έναρξη του πακέτου
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι συμβάσεις οργανωμένων ταξιδιών συντάσσονται σε απλή και κατανοητή γλώσσα και, εάν έχουν συνταχθεί εγγράφως, είναι ευανάγνωστες. Κατά τη σύναψη της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού ή, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, μετά από αυτήν, ο διοργανωτής ή ο πωλητής παρέχουν στον ταξιδιώτη αντίγραφο ή επιβεβαίωση της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού σε σταθερό μέσο. Ο ταξιδιώτης δικαιούται να ζητήσει αντίγραφο σε έντυπη μορφή, αν η σύμβαση ταξιδιωτικού πακέτου έχει συναφθεί με ταυτόχρονη φυσική παρουσία των μερών.
Όσον αφορά τις συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος όπως ορίζονται στο άρθρο 2 σημείο 8) της οδηγίας 2011/83/ΕΕ, παρέχεται αντίγραφο ή επιβεβαίωση της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού στον ταξιδιώτη σε χαρτί ή, εάν συμφωνεί ο ταξιδιώτης, σε άλλο σταθερό μέσο.
2. Η σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού ή η επιβεβαίωση της σύμβασης περιγράφει το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας το οποίο περιλαμβάνει όλες τις πληροφορίες που αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο στοιχεία α) έως η) και τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
τις ειδικές απαιτήσεις του ταξιδιώτη που αποδέχτηκε ο διοργανωτής·
β)
ενημέρωση για το ότι ο διοργανωτής:
i)
είναι υπεύθυνος για την ορθή εκτέλεση του συνόλου των προβλεπόμενων ταξιδιωτικών υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στη σύμβαση σύμφωνα με το άρθρο 13, και
ii)
υποχρεούται να παρέχει βοήθεια, αν ο ταξιδιώτης αντιμετωπίσει πρόβλημα σύμφωνα με το άρθρο 16·
γ)
το όνομα της οντότητας που παρέχει προστασία κατά της αφερεγγυότητας και τα στοιχεία επικοινωνίας της, συμπεριλαμβανομένης της γεωγραφικής της διεύθυνσης, και, όπου απαιτείται, το όνομα της προς τον σκοπό αυτόν ορισμένης από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη αρμόδιας αρχής και των στοιχείων επικοινωνίας της·
δ)
το όνομα, τη διεύθυνση, τον αριθμό τηλεφώνου, τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και, κατά περίπτωση, τον αριθμό τηλεομοιοτυπίας του τοπικού αντιπροσώπου του διοργανωτή, ενός σημείου επαφής ή μιας άλλης υπηρεσίας που επιτρέπει στον ταξιδιώτη να επικοινωνήσει με τον διοργανωτή γρήγορα και αποτελεσματικά, να ζητήσει βοήθεια σε περίπτωση δυσκολίας του ταξιδιώτη ή να διαμαρτυρηθεί για κάθε έλλειψη συμμόρφωσης που διαπιστώνεται κατά την εκτέλεση του πακέτου·
ε)
ενημέρωση για το ότι ο ταξιδιώτης οφείλει να κοινοποιεί οποιαδήποτε έλλειψη συμμόρφωσης την οποία διαπιστώνει κατά την εκτέλεση του πακέτου σύμφωνα με το άρθρο 13 παράγραφος 2·
στ)
όταν ανήλικοι, μη συνοδευόμενοι από γονέα ή άλλο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, συμμετέχουν σε ταξιδιωτικό πακέτο βάσει σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού που περιλαμβάνει παροχή καταλύματος, πληροφορίες που επιτρέπουν την άμεση επαφή με τον ανήλικο ή το πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για τον ανήλικο στον τόπο παραμονής του ανηλίκου·
ζ)
πληροφορίες σχετικά με τις υπάρχουσες εσωτερικές διαδικασίες διερεύνησης καταγγελιών και τους εναλλακτικούς μηχανισμούς επίλυσης διαφορών («ΕΕΔ») σύμφωνα με την οδηγία 2013/11/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (18) και, κατά περίπτωση, σχετικά με τον φορέα ΕΕΔ ο οποίος καλύπτει τον έμπορο και με την πλατφόρμα ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 524/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19)·
η)
πληροφορίες για το δικαίωμα του ταξιδιώτη να εκχωρήσει τη σύμβαση σε άλλον ταξιδιώτη σύμφωνα με το άρθρο 9.
3. Αναφορικά με τα πακέτα όπως ορίζονται στο άρθρο 3 σημείο 2) στοιχείο β) σημείο v), ο έμπορος στον οποίο διαβιβάζονται τα δεδομένα ενημερώνει τον διοργανωτή για τη σύναψη της σύμβασης η οποία καταλήγει στη δημιουργία ενός πακέτου. Ο έμπορος παρέχει στο διοργανωτή τις πληροφορίες που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις του ως διοργανωτή.
Μόλις ο διοργανωτής πληροφορηθεί ότι έχει δημιουργηθεί ένα πακέτο, ο διοργανωτής διαβιβάζει στον ταξιδιώτη τις πληροφορίες που αναφέρονται στην παράγραφο 2 στοιχεία α) έως η) σε σταθερό μέσο.
4. Οι πληροφορίες που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3 παρέχονται με σαφή, κατανοητό και ευδιάκριτο τρόπο.
5. Σε εύθετο χρόνο πριν από την έναρξη του πακέτου, ο διοργανωτής δίνει στον ταξιδιώτη τις απαιτούμενες αποδείξεις, κουπόνια και εισιτήρια, πληροφορίες σχετικά με τις προγραμματισμένες ώρες αναχώρησης και, κατά περίπτωση, σχετικά με το χρονικό όριο για τον έλεγχο εισιτηρίων καθώς και τις προγραμματισμένες ώρες των ενδιάμεσων στάσεων, των ανταποκρίσεων και της άφιξης.
Άρθρο 8
Βάρος της απόδειξης
Ως προς την εκπλήρωση των υποχρεώσεων ενημέρωσης που ορίζονται στο παρόν κεφάλαιο, το βάρος απόδειξης το έχει ο έμπορος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ
Άρθρο 9
Εκχώρηση της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού σε άλλον ταξιδιώτη
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ένας ταξιδιώτης μπορεί, αφού προειδοποιήσει έγκαιρα τον διοργανωτή σε σταθερό μέσο και πριν από την έναρξη του πακέτου, να εκχωρήσει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού σε πρόσωπο το οποίο πληροί όλους τους όρους που εφαρμόζονται στην εν λόγω σύμβαση. Ειδοποίηση που δίνεται το αργότερο επτά ημέρες πριν από την έναρξη του πακέτου θεωρείται σε κάθε περίπτωση εύλογη.
2. Ο εκχωρητής της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού και ο εκδοχέας εξακολουθούν να ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον για την καταβολή του οφειλόμενου υπολοίπου, καθώς και για τυχόν πρόσθετες χρεώσεις, επιβαρύνσεις ή άλλες δαπάνες που προκύπτουν από την εκχώρηση. Ο διοργανωτής ενημερώνει τον εκχωρητή σχετικά με το πραγματικό κόστος της εκχώρησης. Οι εν λόγω δαπάνες πρέπει να είναι εύλογες και να μην υπερβαίνουν το πραγματικό κόστος που βαρύνει τον διοργανωτή λόγω της εκχώρησης της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού.
3. Ο διοργανωτής προσκομίζει στον εκχωρητή αποδεικτικά στοιχεία για τα πρόσθετα τέλη, επιβαρύνσεις ή άλλες δαπάνες που προκύπτουν από την εκχώρηση της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού.
Άρθρο 10
Αλλαγή των τιμών
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι μετά τη σύναψη της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού, οι τιμές μπορούν να αυξηθούν μόνον εάν η σύμβαση προβλέπει ρητά αυτήν τη δυνατότητα και ορίζει ότι ο ταξιδιώτης έχει δικαίωμα μείωσης της τιμής σύμφωνα με την παράγραφο 4. Σε αυτήν την περίπτωση, η σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού ορίζει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται οι αναθεωρήσεις των τιμών. Αυξήσεις των τιμών είναι δυνατές αποκλειστικά και μόνον ως άμεση συνέπεια αλλαγών σχετικά με τα εξής:
α)
την τιμή της μεταφοράς επιβατών που προκύπτει από το κόστος των καυσίμων ή άλλων πηγών ενέργειας·
β)
το επίπεδο των φόρων ή τελών στις περιλαμβανόμενες στη σύμβαση ταξιδιωτικές υπηρεσίες που επιβάλλονται από τρίτους οι οποίοι δεν εμπλέκονται άμεσα στην εκτέλεση του πακέτου, συμπεριλαμβανομένων των τουριστικών φόρων, των φόρων αεροδρομίου, των τελών επιβίβασης ή αποβίβασης σε λιμένες και αερολιμένες· ή
γ)
τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που αφορούν το πακέτο.
2. Εάν η αύξηση της τιμής που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου υπερβαίνει το 8 % της συνολικής τιμής του πακέτου, εφαρμόζεται το άρθρο 11 παράγραφοι 2 έως 5.
3. Ασχέτως του εύρους της, η αύξηση της τιμής είναι δυνατή μόνον εφόσον ο διοργανωτής κοινοποιήσει την αύξηση αυτή με σαφή και κατανοητό τρόπο, στον ταξιδιώτη επί σταθερού μέσου μαζί με την αιτιολόγηση για αυτή την αύξηση και παρέχει υπολογισμό της, το αργότερο 20 ημέρες πριν από την έναρξη του πακέτου.
4. Αν η σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού προβλέπει τη δυνατότητα αύξησης της τιμής, ο ταξιδιώτης δικαιούται μείωση της τιμής αντίστοιχη προς οποιαδήποτε μείωση του κόστους που αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχεία α), β) και γ), η οποία προκύπτει μετά τη σύναψη της σύμβασης πριν την έναρξη του πακέτου.
5. Σε περίπτωση μείωσης της τιμής, ο διοργανωτής έχει το δικαίωμα να αφαιρεί τις πραγματικές διοικητικές δαπάνες από το ποσό επιστροφής που οφείλει στον ταξιδιώτη. Κατόπιν αιτήματος του ταξιδιώτη, ο διοργανωτής υποχρεούται να προσκομίσει αποδείξεις για αυτές τις διοικητικές δαπάνες.
Άρθρο 11
Τροποποίηση άλλων όρων της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, πριν από την έναρξη του πακέτου, ο διοργανωτής δεν μπορεί να μεταβάλει μονομερώς συμβατικούς όρους οργανωμένου ταξιδιού εκτός της τιμής σύμφωνα με το άρθρο 10, εκτός εάν:
α)
ο διοργανωτής έχει εξασφαλίσει το δικαίωμα αυτό στη σύμβαση·
β)
η μεταβολή είναι ασήμαντη· και
γ)
ο διοργανωτής ενημερώνει τον ταξιδιώτη για τη μεταβολή με σαφή, κατανοητό και ευδιάκριτο τρόπο, σε σταθερό μέσο.
2. Εάν, πριν από την έναρξη του πακέτου, ο διοργανωτής υποχρεωθεί να τροποποιήσει, σε σημαντικό βαθμό, οποιοδήποτε από τα κύρια χαρακτηριστικά των ταξιδιωτικών υπηρεσιών, όπως αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο στοιχείο α), ή αδυνατεί να εκπληρώσει τις ειδικές απαιτήσεις, όπως αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 στοιχείο α), ή προτείνει να αυξήσει την τιμή του πακέτου κατά ποσοστό που υπερβαίνει το 8 % σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 2, ο ταξιδιώτης δύναται εντός εύλογης προθεσμίας που τάσσει ο διοργανωτής:
α)
να αποδεχτεί την προτεινόμενη τροποποίηση· ή
β)
να καταγγείλει τη σύμβαση χωρίς την καταβολή χρέωσης καταγγελίας.
Εάν ο ταξιδιώτης καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού, τότε ο ταξιδιώτης δύναται να δεχθεί άλλο πακέτο εφόσον αυτό προσφέρεται από τον διοργανωτή, ει δυνατόν ισοδύναμης ή ανώτερης ποιότητας.
3. Ο διοργανωτής ενημερώνει χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση τον ταξιδιώτη με σαφή, κατανοητό και ευδιάκριτο τρόπο και σε σταθερό μέσο, σχετικά με τα εξής:
α)
τις προτεινόμενες αλλαγές που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και, κατά περίπτωση, σύμφωνα με την παράγραφο 4, τις επιπτώσεις τους στη τιμή του πακέτου·
β)
μια εύλογη προθεσμία, εντός της οποίας ο ταξιδιώτης οφείλει να ενημερώσει τον διοργανωτή για την απόφασή του σύμφωνα με την παράγραφο 2·
γ)
τις συνέπειες εάν ο ταξιδιώτης δεν απαντήσει εντός της προθεσμίας που αναφέρεται στο στοιχείο β), σύμφωνα με το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο· και
δ)
κατά περίπτωση, το αντ' αυτού προσφερόμενο πακέτο και την τιμή του.
4. Εάν οι αλλαγές στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού που αναφέρονται στην παράγραφο 2 πρώτο εδάφιο ή στο άλλο πακέτο που αναφέρονται στην παράγραφο 2 δεύτερο εδάφιο έχουν ως αποτέλεσμα πακέτο χαμηλότερης ποιότητας ή κόστους, ο ταξιδιώτης δικαιούται κατάλληλη μείωση της τιμής.
5. Σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού σύμφωνα με το στοιχείο β) του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου και αν ο ταξιδιώτης δεν δεχθεί άλλο πακέτο, ο διοργανωτής υποχρεούται να επιστρέψει όλα τα ποσά που έλαβε από ή εκ μέρους του ταξιδιώτη χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και, σε κάθε περίπτωση, το αργότερο εντός 14 ημερών από την καταγγελία της σύμβασης. Εφαρμόζεται αναλόγως το άρθρο 14 παράγραφοι 2, 3, 4, 5 και 6.
Άρθρο 12
Καταγγελία της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού και δικαίωμα υπαναχώρησης πριν από την έναρξη του πακέτου
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο ταξιδιώτης μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού ανά πάσα στιγμή πριν από την έναρξη του πακέτου. Αν ο ταξιδιώτης καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού δυνάμει της παρούσας παραγράφου, μπορεί να του ζητηθεί η καταβολή εύλογης και δικαιολογημένης χρέωσης καταγγελίας στον διοργανωτή. Η σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού μπορεί να καθορίζει εύλογη τυποποιημένη χρέωση καταγγελίας της σύμβασης με βάση τον χρόνο της καταγγελίας της σύμβασης πριν από την έναρξη του πακέτου και την αναμενόμενη εξοικονόμηση κόστους και τα αναμενόμενα έσοδα από την εναλλακτική αξιοποίηση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Εάν δεν προβλέπεται τυποποιημένη χρέωση καταγγελίας, το ποσό της χρέωσης καταγγελίας αντιστοιχεί στην τιμή του πακέτου μείον την εξοικονόμηση κόστους και τα έσοδα από την εναλλακτική αξιοποίηση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Κατόπιν αιτήματος του ταξιδιώτη, ο διοργανωτής αιτιολογεί το ποσό που χρεώνει για την καταγγελία της σύμβασης.
2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, ο ταξιδιώτης έχει το δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού πριν από την έναρξη του πακέτου χωρίς την καταβολή οποιασδήποτε χρέωσης καταγγελίας σε περίπτωση αναπόφευκτων και έκτακτων περιστάσεων στον τόπο προορισμού ή πολύ κοντά σε αυτόν, οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την εκτέλεση του πακέτου ή επηρεάζουν σημαντικά τη μεταφορά των επιβατών στον προορισμό. Σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο, ο ταξιδιώτης δικαιούται την πλήρη επιστροφή όλων των ποσών που κατέβαλε για το πακέτο, αλλά δεν δικαιούται πρόσθετη αποζημίωση.
3. Ο διοργανωτής δύναται να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού και να επιστρέψει στον ταξιδιώτη το σύνολο των ποσών που κατέβαλε για το πακέτο, αλλά δεν υποχρεούται να καταβάλει πρόσθετη αποζημίωση, εάν:
α)
ο αριθμός των εγγεγραμμένων προσώπων για το πακέτο είναι μικρότερος από τον ελάχιστο αριθμό που καθορίζεται στη σύμβαση και ο διοργανωτής κοινοποιήσει στον ταξιδιώτη την καταγγελία της σύμβασης, εντός της προθεσμίας που τάσσεται στη σύμβαση, αλλά όχι αργότερα από:
i)
20 ημέρες πριν από την έναρξη του πακέτου στην περίπτωση ταξιδιών που διαρκούν περισσότερο από έξι ημέρες,
ii)
επτά ημέρες πριν από την έναρξη του πακέτου στην περίπτωση ταξιδιών που διαρκούν μεταξύ δύο και έξι ημερών,
iii)
48 ώρες πριν από την έναρξη του πακέτου στην περίπτωση ταξιδιών που διαρκούν λιγότερο από δύο ημέρες·
ή
β)
ο διοργανωτής δεν είναι σε θέση να εκτελέσει τη σύμβαση λόγω αναπόφευκτων και έκτακτων περιστάσεων και κοινοποιήσει στον ταξιδιώτη την καταγγελία της σύμβασης χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση πριν από την έναρξη του πακέτου.
4. Ο διοργανωτής πραγματοποιεί τις επιστροφές που απαιτούνται σύμφωνα με τις παραγράφους 2 και 3 ή, σε ό,τι αφορά την παράγραφο 1, επιστρέφει κάθε ποσό που έχει καταβληθεί από ή εκ μέρους του ταξιδιώτη για το πακέτο μείον την κατάλληλη χρέωση καταγγελίας. Οι επιστροφές των εν λόγω ποσών στον ταξιδιώτη πραγματοποιούνται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και, σε κάθε περίπτωση, το αργότερο εντός 14 ημερών μετά την καταγγελία της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού.
5. Σε ό,τι αφορά τις συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος, τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν στην εθνική τους νομοθεσία ότι ο ταξιδιώτης έχει το δικαίωμα να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού εντός προθεσμίας 14 ημερών χωρίς να αναφέρει τους λόγους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ
Άρθρο 13
Ευθύνη για την εκτέλεση του πακέτου
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο διοργανωτής είναι υπεύθυνος για την εκτέλεση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού, ανεξάρτητα από το εάν οι υπηρεσίες αυτές πρόκειται να εκτελεστούν από τον διοργανωτή ή από άλλους παρόχους ταξιδιωτικών υπηρεσιών.
Τα κράτη μέλη δύνανται να διατηρούν ή να θεσπίζουν στην εθνική τους νομοθεσία διατάξεις σύμφωνα με τις οποίες για την εκτέλεση του πακέτου ευθύνεται και ο πωλητής. Στην περίπτωση αυτή, οι διατάξεις του άρθρου 7 και του κεφαλαίου III, του παρόντος κεφαλαίου και του κεφαλαίου V που ισχύουν για το διοργανωτή ισχύουν κατ' αναλογία και για τον πωλητή.
2. Ο ταξιδιώτης ενημερώνει τον διοργανωτή χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, λαμβάνοντας υπόψη τις συγκεκριμένες περιστάσεις, σχετικά με οποιαδήποτε έλλειψη συμμόρφωσης διαπιστώνει κατά την εκτέλεση ταξιδιωτικής υπηρεσίας που περιλαμβάνεται στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού.
3. Εάν κάποια από τις ταξιδιωτικές υπηρεσίες δεν εκτελείται σύμφωνα με τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού, ο διοργανωτής υποχρεούται να αποκαταστήσει την έλλειψη συμμόρφωσης, εκτός εάν αυτό:
α)
είναι αδύνατον· ή
β)
συνεπάγεται δυσανάλογες δαπάνες, λαμβανομένης υπόψη της έκτασης της μη συμμόρφωσης και της αξίας των ταξιδιωτικών υπηρεσιών που θίγονται.
Εάν ο διοργανωτής, σύμφωνα με το στοιχείο α) ή β) του πρώτου εδαφίου της παρούσας παραγράφου, δεν αποκαταστήσει την έλλειψη συμμόρφωσης, τότε εφαρμόζεται το άρθρο 14.
4. Με την επιφύλαξη των εξαιρέσεων που προβλέπονται στην παράγραφο 3, αν ο διοργανωτής δεν αποκαταστήσει την έλλειψη συμμόρφωσης εντός εύλογης προθεσμίας που τάσσει ο ταξιδιώτης, ο ταξιδιώτης δύναται να το πράξει ο ίδιος και να απαιτήσει αποζημίωση για τις αναγκαίες δαπάνες. Δεν είναι αναγκαίο να ορίσει ο ταξιδιώτης προθεσμία εάν ο διοργανωτής αρνηθεί να αποκαταστήσει την έλλειψη συμμόρφωσης ή εάν απαιτείται άμεση αποκατάσταση.
5. Όταν ένα μεγάλο ποσοστό των ταξιδιωτικών υπηρεσιών δεν μπορεί να παρασχεθεί όπως συμφωνήθηκε στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού, ο διοργανωτής προσφέρει χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση του ταξιδιώτη, κατάλληλους εναλλακτικούς διακανονισμούς, ει δυνατόν ισοδύναμης ή ανώτερης ποιότητας από τους οριζόμενους στη σύμβαση, για τη συνέχιση του πακέτου, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης στην οποία η επιστροφή του ταξιδιώτη στον τόπο αναχώρησης δεν πραγματοποιείται όπως έχει συμφωνηθεί.
Όταν οι προτεινόμενοι εναλλακτικοί διακανονισμοί καταλήγουν σε πακέτο που είναι κατώτερης ποιότητας από το οριζόμενο στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού, τότε ο διοργανωτής προσφέρει στον ταξιδιώτη κατάλληλη μείωση της τιμής.
Ο ταξιδιώτης δύναται να απορρίψει τους προτεινόμενους εναλλακτικούς διακανονισμούς, μόνο αν δεν είναι συγκρίσιμοι προς αυτό που συμφωνήθηκε στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού ή αν η προτεινόμενη μείωση της τιμής είναι ανεπαρκής.
6. Όταν η έλλειψη συμμόρφωσης επηρεάζει ουσιωδώς την εκτέλεση του πακέτου και ο διοργανωτής δεν την αποκαταστήσει εντός εύλογης προθεσμίας που καθορίζει ο ταξιδιώτης, ο τελευταίος δύναται να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού χωρίς χρέωση καταγγελίας και, κατά περίπτωση, να απαιτήσει, σύμφωνα με το άρθρο 14, μείωση της τιμής και/ή αποζημίωση.
Σε περίπτωση αδυναμίας εναλλακτικών διακανονισμών ή εάν ο ταξιδιώτης απορρίψει τους προτεινόμενους εναλλακτικούς διακανονισμούς σύμφωνα με το τρίτο εδάφιο της παραγράφου 5 του παρόντος άρθρου, ο ταξιδιώτης δικαιούται, κατά περίπτωση, μείωση της τιμής και/ή αποζημίωση σύμφωνα με το άρθρο 14 χωρίς την καταγγελία της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού.
Εάν το πακέτο περιλαμβάνει μεταφορά επιβατών, ο διοργανωτής, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο πρώτο και στο δεύτερο εδάφιο, μεριμνά επίσης για τον επαναπατρισμό του ταξιδιώτη με ανάλογο μεταφορικό μέσο χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και χωρίς πρόσθετο κόστος για τον ταξιδιώτη.
7. Αν είναι αδύνατον να διασφαλιστεί η επιστροφή του ταξιδιώτη όπως συμφωνήθηκε στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού λόγω αναπόφευκτων και έκτακτων περιστάσεων, ο διοργανωτής φέρει το κόστος της αναγκαίας παροχής καταλύματος, ει δυνατόν ισοδύναμης κατηγορίας, για περίοδο όχι πέραν των τριών διανυκτερεύσεων ανά ταξιδιώτη. Εφόσον στη νομοθεσία της Ένωσης περί των δικαιωμάτων των επιβατών η οποία ισχύει για το συγκεκριμένο μέσο μεταφοράς για την επιστροφή του ταξιδιώτη, προβλέπονται μεγαλύτεροι περίοδοι, αυτές και εφαρμόζονται.
8. Ο περιορισμός του κόστους που αναφέρεται στην παράγραφο 7 του παρόντος άρθρου δεν εφαρμόζεται για τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1107/2006, και κάθε πρόσωπο που τα συνοδεύει, τις εγκύους και τους ασυνόδευτους ανήλικους, καθώς και για τα άτομα που έχουν ανάγκη από ειδική ιατρική βοήθεια, εφόσον ο διοργανωτής έχει ειδοποιηθεί σχετικά με τις ιδιαίτερες ανάγκες τους τουλάχιστον 48 ώρες πριν από την έναρξη του πακέτου. Ο διοργανωτής δεν δύναται να επικαλεσθεί αναπόφευκτες και έκτακτες περιστάσεις για να περιορίσει την ευθύνη σύμφωνα με την παράγραφο 7 του παρόντος άρθρου, αν ο σχετικός πάροχος μεταφορικών υπηρεσιών δεν δύναται να βασιστεί σε αυτές τις περιστάσεις, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας της Ένωσης.
Άρθρο 14
Μείωση της τιμής και αποζημίωση
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο ταξιδιώτης δικαιούται κατάλληλη μείωση της τιμής για οποιαδήποτε περίοδο έλλειψης συμμόρφωσης, εκτός εάν ο διοργανωτής αποδείξει ότι η έλλειψη συμμόρφωσης καταλογίζεται στον ταξιδιώτη.
2. Ο ταξιδιώτης δικαιούται να λάβει κατάλληλη αποζημίωση από τον διοργανωτή για οποιαδήποτε ζημία υφίσταται λόγω τυχόν έλλειψης συμμόρφωσης. Η αποζημίωση καταβάλλεται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.
3. Ο ταξιδιώτης δεν έχει δικαίωμα αποζημίωσης, εάν ο διοργανωτής αποδείξει ότι η έλλειψη συμμόρφωσης:
α)
καταλογίζεται στον ταξιδιώτη·
β)
καταλογίζεται σε τρίτο πρόσωπο ξένο προς την παροχή των ταξιδιωτικών υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού και έχει απρόβλεπτο ή αναπότρεπτο χαρακτήρα· ή
γ)
οφείλεται σε αναπόφευκτες και έκτακτες περιστάσεις.
4. Στον βαθμό που διεθνείς συμβάσεις που δεσμεύουν την Ένωση περιορίζουν την έκταση της αποζημίωσης ή τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες καταβάλλεται αποζημίωση από πάροχο που εκτελεί ταξιδιωτική υπηρεσία που περιλαμβάνεται σε πακέτο, οι ίδιοι περιορισμοί ισχύουν για τον διοργανωτή. Στον βαθμό που διεθνείς συμβάσεις που δεν δεσμεύουν την Ένωση περιορίζουν την αποζημίωση που καταβάλλεται από πάροχο υπηρεσιών, τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν την αποζημίωση που πρέπει να καταβληθεί από τον διοργανωτή αναλόγως. Σε άλλες περιπτώσεις, η σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού μπορεί να περιορίζει την αποζημίωση που πρέπει να καταβάλει ο διοργανωτής, εφόσον ο εν λόγω περιορισμός δεν ισχύει για σωματική βλάβη ή ζημία που προκαλείται εκ προθέσεως ή εξ αμελείας και δεν ανέρχεται σε λιγότερο από το τριπλάσιο της συνολικής τιμής του πακέτου.
5. Τυχόν δικαίωμα αποζημίωσης ή μείωσης της τιμής βάσει της παρούσας οδηγίας δεν θίγει τα δικαιώματα των ταξιδιωτών βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 261/2004, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1371/2007, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 392/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1177/2010 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 181/2011, καθώς και βάσει διεθνών συμβάσεων. Οι ταξιδιώτες δικαιούνται να προβάλουν αξιώσεις βάσει της παρούσας οδηγίας και βάσει των εν λόγω κανονισμών και διεθνών συμβάσεων. Η αποζημίωση ή η μείωση της τιμής που προβλέπει η παρούσα οδηγία και η αποζημίωση ή η μείωση της τιμής που προβλέπουν οι εν λόγω κανονισμοί και διεθνείς συμβάσεις συμψηφίζονται προκειμένου να αποφευχθεί η υπέρ το δέον αποζημίωση.
6. Η περίοδος παραγραφής για την υποβολή των αξιώσεων δυνάμει του παρόντος άρθρου δεν μπορεί να είναι συντομότερη από δύο έτη.
Άρθρο 15
Δυνατότητα επικοινωνίας με τον διοργανωτή μέσω του πωλητή
Με την επιφύλαξη του άρθρου 13 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο ταξιδιώτης μπορεί να απευθύνει μηνύματα, αιτήματα ή καταγγελίες σχετικά με την εκτέλεση του πακέτου απευθείας στον πωλητή μέσω του οποίου το αγόρασε. Ο πωλητής διαβιβάζει αυτά τα μηνύματα, αιτήματα ή καταγγελίες στον διοργανωτή χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.
Για τη συμμόρφωση με τις προθεσμίες ή τις περιόδους παραγραφής, η παραλαβή των μηνυμάτων, αιτημάτων ή καταγγελιών που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο από τον πωλητή θεωρείται παραλαβή από τον διοργανωτή.
Άρθρο 16
Υποχρέωση παροχής βοήθειας
Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο διοργανωτής παρέχει κατάλληλη συνδρομή, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, στον ταξιδιώτη που αντιμετωπίζει πρόβλημα, μεταξύ άλλων και στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 13 παράγραφος 7, ιδίως δε με τους εξής τρόπους:
α)
με την παροχή κατάλληλων πληροφοριών για τις υγειονομικές υπηρεσίες, τις τοπικές αρχές και την προξενική συνδρομή· και
β)
με την παροχή συνδρομής στον ταξιδιώτη για εξ αποστάσεως επικοινωνία και εξεύρεση εναλλακτικών ταξιδιωτικών διακανονισμών.
Ο διοργανωτής δύναται να επιβάλει εύλογη χρέωση για τέτοιου είδους συνδρομή σε περίπτωση που το πρόβλημα προκλήθηκε από πρόθεση του ταξιδιώτη ή λόγω αμελείας του ταξιδιώτη. Η χρέωση αυτή δεν υπερβαίνει σε καμία περίπτωση το πραγματικό κόστος που επωμίστηκε ο διοργανωτής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ
Άρθρο 17
Αποτελεσματικότητα και πεδίο εφαρμογής της προστασίας κατά της αφερεγγυότητας
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι διοργανωτές που είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός τους παρέχουν εγγύηση για την επιστροφή του συνόλου των ποσών που έχουν καταβληθεί από ή για λογαριασμό των ταξιδιωτών, στον βαθμό που οι σχετικές υπηρεσίες δεν εκτελούνται λόγω αφερεγγυότητας των διοργανωτών. Εφόσον η μεταφορά επιβατών περιλαμβάνεται στη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού, οι διοργανωτές παρέχουν επίσης εγγύηση για τον επαναπατρισμό των ταξιδιωτών. Μπορεί να προσφέρεται η δυνατότητα συνέχισης του πακέτου.
Οι διοργανωτές οι οποίοι δεν είναι εγκατεστημένοι σε κράτος μέλος και πωλούν ή προσφέρουν προς πώληση πακέτα σε κράτος μέλος ή οι οποίοι κατευθύνουν με οποιοδήποτε μέσο τέτοιες δραστηριότητες προς ένα κράτος μέλος υποχρεούνται να παρέχουν εγγύηση σύμφωνα με τη νομοθεσία του εν λόγω κράτους μέλους.
2. Η εγγύηση της παραγράφου 1 είναι αποτελεσματική και καλύπτει τις ευλόγως προβλέψιμες δαπάνες. Καλύπτει τα ποσά των πληρωμών που καταβλήθηκαν από ή για λογαριασμό των ταξιδιωτών αναφορικά με πακέτα, λαμβανομένης υπόψη της διάρκειας της περιόδου μεταξύ της είσπραξης των προκαταβολών και των τελικών πληρωμών και της ολοκλήρωσης των πακέτων καθώς και του εκτιμώμενου κόστους των επαναπατρισμών σε περίπτωση αφερεγγυότητας του διοργανωτή.
3. Οι ταξιδιώτες ωφελούνται από την προστασία κατά της αφερεγγυότητας του διοργανωτή ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας τους, τον τόπο αναχώρησης ή τον τόπο πώλησης του πακέτου, καθώς και ανεξάρτητα από το κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται η οντότητα που παρέχει την προστασία κατά της αφερεγγυότητας.
4. Όταν η εκτέλεση του πακέτου επηρεάζεται από την αφερεγγυότητα του διοργανωτή, η εγγύηση ενεργοποιείται χωρίς επιβάρυνση για να διασφαλιστούν οι επαναπατρισμοί και, εφόσον είναι αναγκαίο, για τη χρηματοδότηση της διαμονής πριν από τον επαναπατρισμό.
5. Για τις ταξιδιωτικές υπηρεσίες που δεν εκτελέστηκαν, οι επιστροφές πραγματοποιούνται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση μετά από αίτημα του ταξιδιώτη.
Άρθρο 18
Αμοιβαία αναγνώριση της προστασίας κατά της αφερεγγυότητας και διοικητική συνεργασία
1. Τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν ότι πληροί τις απαιτήσεις των εθνικών μέτρων για τη μεταφορά του άρθρου 17 στην εθνική νομοθεσία κάθε προστασία κατά της αφερεγγυότητας την οποία παρέχει ένας διοργανωτής βάσει τέτοιων μέτρων του κράτους μέλους εγκατάστασής του.
2. Τα κράτη μέλη ορίζουν κεντρικά σημεία επαφής για τη διευκόλυνση της διοικητικής συνεργασίας και την εποπτεία των διοργανωτών που δραστηριοποιούνται σε διάφορα κράτη μέλη, και κοινοποιούν τα στοιχεία επικοινωνίας των εν λόγω σημείων επαφής σε όλα τα άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή.
3. Τα κεντρικά σημεία επαφής κοινοποιούν μεταξύ τους όλες τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τις απαιτήσεις των εθνικών τους συστημάτων προστασίας κατά της αφερεγγυότητας, καθώς και την ταυτότητα της οντότητας ή των οντοτήτων που παρέχουν προστασία κατά της αφερεγγυότητας για συγκεκριμένους διοργανωτές εγκατεστημένους στο έδαφός τους. Τα εν λόγω σημεία επαφής παρέχουν αμοιβαία πρόσβαση σε κάθε διαθέσιμο κατάλογο στον οποίο απαριθμούνται οι διοργανωτές που πληρούν τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά την προστασία κατά της αφερεγγυότητας. Το κοινό έχει πρόσβαση σε κάθε τέτοιο κατάλογο, μεταξύ άλλων μέσω του διαδικτύου.
4. Εάν ένα κράτος μέλος έχει αμφιβολίες σχετικά με την προστασία κατά της αφερεγγυότητας ενός διοργανωτή, ζητεί διευκρινίσεις από το κράτος μέλος εγκατάστασης του διοργανωτή. Τα κράτη μέλη απαντούν στα αιτήματα άλλων κρατών μελών το συντομότερο δυνατόν λαμβανομένου υπόψη του επείγοντος και πολύπλοκου χαρακτήρα της υπόθεσης. Σε κάθε περίπτωση μια πρώτη απάντηση δίδεται το αργότερο εντός 15 εργάσιμων ημερών από την παραλαβή του αιτήματος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI
ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΙ ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ
Άρθρο 19
Απαιτήσεις σχετικά με την προστασία κατά της αφερεγγυότητας και την παροχή πληροφοριών για τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι έμποροι που διευκολύνουν συνδεόμενους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς να παρέχουν εγγύηση για την επιστροφή όλων των ποσών που λαμβάνουν από τους ταξιδιώτες, εφόσον η ταξιδιωτική υπηρεσία που αποτελεί τμήμα συνδεδεμένου ταξιδιωτικού διακανονισμού δεν εκτελείται λόγω αφερεγγυότητάς τους. Αν οι εν λόγω έμποροι είναι εκείνοι που ευθύνονται για τη μεταφορά των επιβατών, η εγγύηση θα πρέπει επίσης να καλύπτει τον επαναπατρισμό του ταξιδιώτη. Το άρθρο 17 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο, το άρθρο 17 παράγραφοι 2 έως 5 και το άρθρο 18 εφαρμόζονται αναλόγως.
2. Πριν δεσμευθεί ο ταξιδιώτης από οιαδήποτε σύμβαση που οδηγεί σε συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό ή οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, ο έμπορος που διευκολύνει την παροχή συνδεδεμένων ταξιδιωτικών διακανονισμών, μεταξύ άλλων και όταν ο έμπορος δεν είναι εγκατεστημένος σε κράτος μέλος αλλά κατευθύνει με οιοδήποτε μέσον τέτοιες δραστηριότητες προς κράτος μέλος, αναφέρει κατά τρόπο σαφή, κατανοητό και ευδιάκριτο ότι ο ταξιδιώτης:
α)
δεν θα απολαύει κανενός από τα δικαιώματα που παρέχονται αποκλειστικά σε πακέτα που η παρούσα οδηγία προβλέπει και ότι κάθε πάροχος υπηρεσιών θα είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για τη δέουσα συμβατική εκτέλεση της δικής του υπηρεσίας· και
β)
θα απολαύει της προστασίας κατά της αφερεγγυότητας σύμφωνα με την παράγραφο 1.
Προκειμένου να συμμορφωθεί με την παρούσα παράγραφο, ο έμπορος που διευκολύνει συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό παρέχει στον ταξιδιώτη στοιχεία μέσω του τυποποιημένου εντύπου που παρατίθεται στο παράρτημα II ή, στην περίπτωση που το συγκεκριμένο είδος συνδεδεμένου ταξιδιωτικού διακανονισμού δεν καλύπτεται από κανένα έντυπο που ορίζεται στο εν λόγω παράρτημα, παρέχει τις πληροφορίες που περιέχονται σε αυτό.
3. Σε περίπτωση που ο έμπορος που διευκολύνει την παροχή συνδεδεμένων ταξιδιωτικών διακανονισμών δεν έχει συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις των παραγράφων 1 και 2 του παρόντος άρθρου, ισχύουν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που προβλέπονται στα άρθρα 9 και 12, καθώς και στο κεφάλαιο IV, σε σχέση με τις ταξιδιωτικές υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στον συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό.
4. Εάν ένας συνδεδεμένος ταξιδιωτικός διακανονισμός είναι αποτέλεσμα της σύναψης σύμβασης μεταξύ ταξιδιώτη και εμπόρου που δεν διευκολύνει την παροχή του συνδεδεμένου ταξιδιωτικού διακανονισμού, ο εν λόγω έμπορος ενημερώνει τον έμπορο που διευκολύνει τον συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό για τη σύναψη της σχετικής σύμβασης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VII
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 20
Ειδικές υποχρεώσεις του πωλητή σε περίπτωση που ο διοργανωτής είναι εγκατεστημένος εκτός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου
Με την επιφύλαξη του άρθρου 13 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο, εφόσον ο διοργανωτής είναι εγκατεστημένος εκτός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, ο πωλητής που είναι εγκατεστημένος σε κράτος μέλος υπάγεται στις υποχρεώσεις που προβλέπονται για τους διοργανωτές στα κεφάλαια IV και V, εκτός εάν ο πωλητής παράσχει αποδεικτικά στοιχεία ότι ο διοργανωτής συμμορφώνεται με τις διατάξεις των εν λόγω κεφαλαίων.
Άρθρο 21
Ευθύνη για σφάλματα κρατήσεων
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι ο έμπορος ευθύνεται για τυχόν σφάλματα που οφείλονται σε τεχνικά προβλήματα του συστήματος κρατήσεων που καταλογίζονται σε αυτόν και, σε περίπτωση που ο έμπορος έχει συμφωνήσει να μεριμνήσει για την κράτηση πακέτου ή ταξιδιωτικών υπηρεσιών που αποτελούν μέρος συνδεδεμένων ταξιδιωτικών διακανονισμών, για τα σφάλματα κατά τη διαδικασία κράτησης.
Ο έμπορος δεν ευθύνεται για τα σφάλματα κρατήσεων τα οποία καταλογίζονται στον ταξιδιώτη ή προκαλούνται από αναπόφευκτες και έκτακτες περιστάσεις.
Άρθρο 22
Δικαίωμα αποζημίωσης
Σε περίπτωση που ο διοργανωτής ή, σύμφωνα με το άρθρο 13 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο ή το άρθρο 20, ο πωλητής καταβάλει αποζημίωση, παράσχει μείωση των τιμών ή εκπληρώσει τις λοιπές υποχρεώσεις που του επιβάλλονται από την παρούσα οδηγία. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο διοργανωτής ή ο πωλητής έχει το δικαίωμα αποζημίωσης από τυχόν τρίτους που συνέβαλαν στο συμβάν από το οποίο προέκυψε η ανάγκη αποζημίωσης, μείωσης των τιμών ή άλλες υποχρεώσεις.
Άρθρο 23
Αναγκαστικός χαρακτήρας της παρούσας οδηγίας
1. Δήλωση του διοργανωτή πακέτου ή εμπόρου που διευκολύνει συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό ότι ενεργεί αποκλειστικά ως πάροχος ταξιδιωτικής υπηρεσίας, ως μεσάζων ή υπό οιαδήποτε άλλη ιδιότητα ή ότι ένα πακέτο ή ένας συνδεδεμένος ταξιδιωτικός διακανονισμός δεν συνιστά πακέτο ή συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό δεν απαλλάσσει τον εν λόγω διοργανωτή ή έμπορο από τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται σε αυτούς βάσει της παρούσας οδηγίας.
2. Οι ταξιδιώτες δεν μπορούν να παραιτηθούν των δικαιωμάτων που τους αναγνωρίζουν τα εθνικά μέτρα για τη μεταφορά της παρούσας οδηγίας.
3. Οποιαδήποτε συμβατική ρύθμιση ή δήλωση του ταξιδιώτη με την οποία, άμεσα ή έμμεσα, παραιτείται των δικαιωμάτων που αναγνωρίζει στους ταξιδιώτες ή περιορίζονται τα δικαιώματα που του παρέχονται από την παρούσα οδηγία ή η οποία έχει ως στόχο την καταστρατήγηση της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας δεν είναι δεσμευτική για τον ταξιδιώτη.
Άρθρο 24
Εφαρμογή
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την ύπαρξη κατάλληλων και αποτελεσματικών μέσων ώστε να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση με την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 25
Κυρώσεις
Τα κράτη μέλη καθορίζουν τους κανόνες σχετικά με τις κυρώσεις που προβλέπονται για τις παραβιάσεις των εθνικών διατάξεων που έχουν θεσπιστεί βάσει της παρούσας οδηγίας και λαμβάνουν κάθε αναγκαίο μέτρο για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή τους. Οι κυρώσεις που προβλέπονται πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.
Άρθρο 26
Υποβολή εκθέσεων από την Επιτροπή και αναθεώρηση
Έως την 1η Ιανουαρίου 2019, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας που εφαρμόζονται για τις κρατήσεις μέσω διαδικτύου, οι οποίες πραγματοποιούνται σε διάφορα σημεία πώλησης και με τον χαρακτηρισμό των εν λόγω κρατήσεων ως πακέτων, συνδεδεμένων ταξιδιωτικών διακανονισμών ή μεμονωμένων ταξιδιωτικών υπηρεσιών, ειδικότερα δε σχετικά με τον ορισμό του πακέτου που περιέχεται στο άρθρο 3 σημείο 2) στοιχείο β) σημείο v) και σχετικά με το κατά πόσον η προσαρμογή ή διεύρυνση του ορισμού αυτού είναι κατάλληλη.
Έως την 1η Ιανουαρίου 2021, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο γενική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.
Οι εκθέσεις που αναφέρονται στο πρώτο και το δεύτερο εδάφιο συνοδεύονται, αν είναι απαραίτητο, από νομοθετικές προτάσεις.
Άρθρο 27
Τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 και της οδηγίας 2011/83/ΕΕ
1. Το σημείο 5 του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«5.
Οδηγία (ΕΕ) 2015/2302 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (21).
2. Το άρθρο 3 παράγραφος 3 στοιχείο ζ) της οδηγίας 2011/83/ΕΕ αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«ζ)
σχετικά με τα πακέτα, όπως ορίζονται στο άρθρο 3 σημείο 2) της οδηγίας (ΕΕ) 2015/2302 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (22).
Το άρθρο 6 παράγραφος 7, το άρθρο 8 παράγραφοι 2 και 6 και τα άρθρα 19, 21 και 22 της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται τηρουμένων των αναλογιών στα πακέτα όπως ορίζονται στο άρθρο 3 σημείο 2) της οδηγίας (ΕΕ) 2015/2302 όσον αφορά τους ταξιδιώτες κατά την έννοια του άρθρου 3 σημείο 6) της εν λόγω οδηγίας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VIII
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 28
Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο
1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν, έως την 1η Ιανουαρίου 2018, τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία. Κοινοποιούν πάραυτα στην Επιτροπή το κείμενο των εν λόγω μέτρων.
2. Εφαρμόζουν τα μέτρα αυτά από την 1η Ιουλίου 2018.
3. Τα μέτρα αυτά, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, παραπέμπουν στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής αποφασίζεται από τα κράτη μέλη.
4. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 29
Κατάργηση
Η οδηγία 90/314/ΕΟΚ καταργείται με ισχύ από την 1η Ιουλίου 2018.
Οι παραπομπές στην καταργούμενη οδηγία νοούνται ως παραπομπές στην παρούσα οδηγία και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας του παραρτήματος III.
Άρθρο 30
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 31
Αποδέκτες
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 25 Νοεμβρίου 2015.