РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 1287/2013 НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 11 декември 2013 година
за създаване на Програма за конкурентоспособност на предприятията и малките и средните предприятия (COSME) (2014-2020 г.) и за отмяна на Решение № 1639/2006/ЕО
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално членове 173 и 195 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
като взеха предвид становището на Комитета на регионите (2),
в съответствие с обикновената законодателна процедура,
като имат предвид, че:
(1)
През март 2010 г. Комисията прие съобщение, озаглавено „Европа 2020 - Стратегия за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж“(по-долу „стратегията „Европа 2020“). Съобщението беше утвърдено от Европейския съвет през юни 2010 г. Стратегията „Европа 2020“ представлява отговор на икономическата криза и е предназначена да подготви Съюза за следващото десетилетие. В нея се определят пет амбициозни цели по отношение на климата и енергетиката, заетостта, иновациите, образованието и социалното приобщаване, които да бъдат постигнати до 2020 г., и се набелязват основните движещи сили за растежа, които целят да направят Съюза по-динамичен и конкурентоспособен. В стратегията също така се подчертава значението на засилването на растежа на европейската икономика, съпроводено с високо ниво на заетост, икономика с ниски емисии на въглероден диоксид и ефективно използване на ресурсите и енергията и социално сближаване. Малките и средните предприятия (МСП) следва да играят решаваща роля за постигане на целите на стратегията „Европа 2020“. Тяхната роля е видна от факта, че МСП са посочени в шест от общо седемте водещи инициативи по стратегията „Европа 2020“.
(2)
За да се гарантира, че предприятията, по-специално МСП, играят централна роля за икономическия растеж в Съюза, който е основен приоритет, през октомври 2010 г. Комисията прие съобщение, озаглавено „Интегрирана индустриална политика за ерата на глобализацията. Извеждане на преден план на конкурентоспособността и устойчивото развитие“, което беше утвърдено от Съвета през декември 2010 г. Това е водеща инициатива по стратегията „Европа 2020“. В съобщението се очертава стратегия, насочена към насърчаване на растежа и създаване на работни места чрез поддържане и оказване на подкрепа на силна, диверсифицирана и конкурентна промишлена база в Европа, по-специално чрез подобряване на рамковите условия за предприятията и засилване на няколко аспекта на вътрешния пазар, включително свързаните с бизнеса услуги.
(3)
През юни 2008 г. Комисията прие съобщение, озаглавено „Мисли първо за малките!“„Small Business Act“ за Европа“, което беше приветствано от Съвета през декември 2008 г. В „Small Business Act“ (SBA) се предвижда мащабна рамка на политиката за МСП, насърчава се предприемачеството и принципът „Мисли първо за малките!“ се залага в правото и политиката, за да се засили конкурентоспособността на МСП. Със SBA се установяват десет принципа и се очертават политиката и законодателните действия за насърчаване на потенциала на МСП за растеж и създаване на работни места. Изпълнението на SBA допринася за постигането на целите на стратегията „Европа 2020“. Във водещите инициативи вече са включени редица действия за МСП.
(4)
Оттогава насам беше извършен един преглед на SBA като резултатите бяха публикувани през февруари 2011 г., и въз основа на него бяха приети заключения на Съвета от 30 и 31 май 2011 г. В прегледа се прави равносметка на изпълнението на SBA и се оценяват нуждите на МСП, които работят в условията на сегашната икономическа среда, в която те все по-трудно получават достъп до финансиране и пазари. В него се прави обзор на напредъка, постигнат през първите две години от действието на SBA, изложени са нови действия в отговор на произтичащите от икономическата криза предизвикателства, посочени от заинтересованите страни, и са предложени мерки за подобряване на използването и прилагането на SBA с ясно очертана роля за заинтересованите страни и водещите стопанските организации. Специфичните цели на програмата за конкурентоспособност на предприятията и МСП следва да отразяват приоритетите, определени в прегледа. Важно е да се осигури съгласуваност между изпълнението на програмата и изпълнението на SBA.
По-специално, действията, предприети във връзка със специфични цели, следва да допринасят за прилагането на посочените десет принципа и новите действия, набелязани в процеса на преглед на SBA.
(5)
С Регламент (ЕС, Евратом) № 1311/2013 на Съвета (3) се определя многогодишната финансова рамка за периода 2014-2020 г. В многогодишната финансова рамка се описва как ще се постигнат целите на политиката за увеличаване на растежа и създаване на повече работни места в Европа, създаване на по-екологосъобразна икономика с ниски емисии на въглероден диоксид и извеждане на Съюза на водеща позиция в световен мащаб.
(6)
За да се допринесе за увеличаването на конкурентоспособността и устойчивостта на предприятията от Съюза, и по-специално на МСП, за да се подпомогнат съществуващите МСП, да се насърчи създаването на предприемаческа култура и да се стимулира растежът на МСП, напредъкът на основаното на знанието общество и развитието, въз основано на балансиран икономически растеж, следва да бъде създадена Програма за конкурентоспособност на предприятията и МСП (по-долу „Програмата COSME“).
(7)
В Програма COSME следва да се даде първостепенен приоритет на програмата за опростяване в съответствие със съобщението на Комисията от 8 февруари 2012 г., озаглавено „Програма за опростяване на МФР за периода 2014-2020 г.“. Изразходването на средства на Съюза и на държавите членки за насърчаване на конкурентоспособността на предприятията и МСП следва да бъде по-добре координирано, за да се осигури взаимно допълване, по-голяма ефективност и видимост и за да се постигне по-добро полезно взаимодействие на бюджетите.
(8)
Комисията пое ангажимент да включи действията в областта на климата в разходните програми на Съюза и да насочи най-малко 20 % от неговия бюджет към свързани с климата цели. Важно е да се гарантира, че смекчаването на изменението на климата и приспособяването към него, както и предотвратяването на рисковете се извеждат на преден план при подготовката, разработването и изпълнението на Програма COSME. Мерките, обхванати от настоящия регламент, следва да допринасят за насърчаване на прехода към икономика и общество с ниски емисии на въглероден диоксид и устойчиви на изменението на климата.
(9)
От Решение 2001/822/ЕО на Съвета (4) следва, че образуванията и органите от отвъдморските страни и територии отговорят на условията за участие в Програма COSME.
(10)
Политиката на Съюза в областта на конкурентоспособността има за цел установяването на институционалната и политическата уредба, с която да се създадат условия за устойчив растеж на предприятията, и по-специално МСП. Постигането на конкурентоспособност и устойчивост включва способността за постигане и поддържане на икономическата конкурентоспособност и растежа на предприятията в съответствие с целите за устойчиво развитие. Подобрената производителност, включително по отношение на ресурсите и енергията, е първостепенният източник на устойчив растеж на приходите. Конкурентоспособността зависи и от способността на дружествата да се възползват напълно от възможности като вътрешния пазар. Това е от особено значение за МСП, които представляват 99 % от предприятията в Съюза, осигуряват две от всеки три съществуващи работни места в частния сектор и 80 % от новосъздадените работни места и са източник на повече от половината от общата добавена стойност, създавана от предприятията в Съюза. МСП са ключова движеща сила за икономическия растеж, заетостта и социалната интеграция.
(11)
Съобщението на Комисията от 18 април 2012 г., озаглавено „Към възстановяване и създаване на работни места“, съдържа прогноза, съгласно която политиките, насърчаващи прехода към зелена икономика, като политиките в областта на ефективността от гледна точка на използването на ресурсите и енергийната ефективност, както и политиката в областта на изменението на климата, биха могли да създадат повече от пет милиона работни места до 2020 г., и по-специално в сектора на МСП. Като се има предвид това, конкретните действия по Програма COSME биха могли да включват насърчаване на разработването на устойчиви продукти, услуги, технологии и процеси, както и на ефективното използване на ресурсите и корпоративната социална отговорност.
(12)
В последните години конкурентоспособността заема централно място при разработването на политиките на Съюза поради несъвършенствата на пазара, политиките и институциите, които пречат на конкурентоспособността на предприятията от Съюза, и по-специално на МСП.
(13)
Поради това Програма COSME следва да бъде насочена към преодоляване на несъвършенствата на пазара, които засягат конкурентоспособността на икономиката на Съюза в световен мащаб и намаляват способността на предприятията, по-специално МСП, да се съревновават с конкуренти от други части на света.
(14)
Програма COSME следва да е насочена по-специално към МСП по смисъла на Препоръка 2003/361/ЕО на Комисията (5). При прилагането на настоящия регламент Комисията следва да се консултира с всички съответни заинтересовани страни, включително организации, представляващи МСП. Следва да се обърне особено внимание на микропредприятията, предприятията, осъществяващи занаятчийска дейност, самостоятелно заетите лица, свободните професии и социалните предприятия. Следва също така да се обърне внимание на потенциалните, новите и младите предприемачи и на жените предприемачи, както и на други особени целеви групи, например по-възрастни хора, мигранти и предприемачи, спадащи към социално уязвими групи или групи в неравностойно положение, като хора с увреждания, и на насърчаването на прехвърлянето, отделянето и разделянето на предприятия и даването на втори шанс на предприемачите.
(15)
Много от проблемите, свързани с конкурентоспособността на Съюза, се отнасят до трудностите на МСП при получаването на достъп до финансиране, тъй като за тях доказването на тяхната кредитоспособност е нелека задача, а достъпът до рисков капитал е съпътстван с трудности. Тези трудности имат отрицателен ефект върху нивото и качеството на създадените нови предприятия и върху техния растеж и коефициент на оцеляване, както и върху готовността на новите предприемачи да поемат жизнеспособни предприятия при прехвърляне/наследяване на предприятия. Финансовите инструменти на Съюза, въведени с Решение № 1639/2006/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (6), имат доказана добавена стойност и са допринесли положително за най-малко 220 000 МСП. Увеличената добавена стойност за Съюза в предложените финансови инструменти се изразява, наред с другото, в укрепване на вътрешния пазар за рисков капитал, в създаване на общоевропейски пазар за финансиране на МСП, както и в преодоляване на несъвършенствата на пазара, с които държавите членки не могат да се справят. Действията на Съюза следва да бъдат съгласувани, последователни и да допълват финансовите инструменти за МСП на държавите членки, да умножават ползите и да не нарушават функционирането на пазара, в съответствие с Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 на Европейския парламент и на Съвета (7). Образуванията, на които е възложено изпълнението на действията, следва да гарантират допълняемост и да не допускат двойно финансиране с ресурси на Съюза.
(16)
Комисията следва да обръща внимание на видимостта на финансирането, осигурено чрез финансовите инструменти по настоящия регламент, за да може подкрепата от Съюза да бъде разпозната и да получи признание на пазара. За тази цел е необходимо да се въведе и задължение за финансовите посредници изрично да изтъкват пред крайните получатели, че финансирането е възможно с подкрепата на финансовите инструменти по настоящия регламент. Комисията и държавите членки следва да предприемат подходящи мерки, включително чрез удобни за потребителите онлайн системи, за разпространение на информация за наличните финансови инструменти сред МСП и посредниците. Тези системи, които може да включват и единен портал, не следва да дублират съществуващите системи.
(17)
Мрежата „Enterprise Europe“ (по-долу „мрежата“) е доказала своята добавена стойност за европейските МСП като служба „на едно гише“ за подкрепа на бизнеса чрез подпомагане на предприятията при подобряване на тяхната конкурентоспособност и проучване на бизнес възможностите в рамките на вътрешния пазар и извън него. Рационализирането на методологиите и на методите на работа и осигуряването на европейско измерение на услугите в подкрепа на бизнеса могат да бъдат постигнати само на равнището на Съюза. По-специално, мрежата помогна на МСП да намерят партньори за сътрудничество или трансфер на технологии в рамките на вътрешния пазар и в трети държави, да получат консултации относно източници на финансиране от Съюза, законодателството на Съюза и интелектуалната собственост и програмите на Съюза за насърчаване на насочените към околната среда иновации и устойчивото производство. Тя също така получава обратна информация относно правото и стандартите на Съюза. Нейният единствен по рода си експертен опит е особено важен за преодоляване на информационната асиметрия и за намаляване на разходите за операции при трансгранична дейност.
(18)
Необходими са постоянни усилия за допълнително оптимизиране на качеството на услугите и функционирането на мрежата, особено по отношение на осведомеността на МСП и последващото приемане от страна на МСП на предлаганите услуги, чрез по-нататъшно включване на услуги, свързани с интернационализация и иновации, подобряване на сътрудничеството на мрежата с регионални и местни заинтересовани страни сред МСП, предоставяне на консултации и осигуряване на по-голямо участие на организации домакини, намаляване на бюрокрацията, подобряване на информационно-техническата поддръжка, подобряване на видимостта на мрежата и предлаганите от нея услуги в рамките на географските райони, които покрива.
(19)
Ограничената интернационализация на МСП както в Европа, така и извън нея засяга конкурентоспособността. Според някои оценки понастоящем 25 % от МСП в Съюза се занимават с износ или са извършвали такава дейност в даден момент през последните три години, като само 13 % от тях извършват износ извън Съюза редовно и само 2 % са инвестирали извън своята държава. Освен това проучването на Евробарометър от 2012 г. показва неизползвания потенциал за растеж на МСП на „зелените пазари“ в Съюза и извън него по отношение на интернационализацията и достъпа до обществени поръчки. В съответствие със SBA, който призова Съюза и държавите членки да подпомагат и насърчават МСП да се възползват от растежа на пазарите извън Съюза, Съюзът предоставя финансова помощ на няколко инициативи, например Центъра за промишлено сътрудничество ЕС - Япония и бюрото в Китай в помощ на МСП по въпросите на правата върху интелектуалната собственост. Добавената стойност на равнището на Съюза се създава чрез насърчаване на сътрудничеството и чрез предлагане на услуги на европейско равнище, които допълват, без да дублират, основните услуги на държавите членки за насърчаване на търговията и засилват общите усилия на публичните и частните доставчици на услуги в тази област. Такива услуги следва да включват информация относно правата върху интелектуалната собственост, стандартите и правилата и възможностите за обществени поръчки. Следва изцяло да бъде взета под внимание част II от заключенията на Съвета от 6 декември 2011 г., озаглавена „Засилване на прилагането на индустриалната политика в целия ЕС“, относно съобщението на Комисията, озаглавено „Интегрирана индустриална политика за ерата на глобализацията. Извеждане на преден план на конкурентоспособността и устойчивото развитие“. Във връзка с това националните и регионалните усилия за насърчаване на групите от предприятия към върхови постижения и международно сътрудничество следва да бъдат допълнени от ясно определена европейска стратегия за групите от предприятия, като се има предвид че групирането на МСП може да бъде ключово средство за повишаване на техния капацитет за иновации и за започване на дейност на чужди пазари.
(20)
За да се подобри конкурентоспособността на предприятия в Съюза, и по-специално на МСП, държавите членки и Комисията трябва да създадат благоприятна бизнес среда. Интересите на МСП и секторите, в които те са най-активни, се нуждаят от особено внимание. Необходими са и инициативи на равнището на Съюза, за да се осигури обмен на информация и знания в европейски мащаб, като цифровите услуги могат да бъдат особено икономически ефективни в тази област. Такива дейности могат да спомогнат за създаване на условия на равнопоставеност за МСП.
(21)
Пропуските, разпокъсването и ненужната бюрокрация в рамките на вътрешния пазар препятстват гражданите, потребителите и предприятията, по-специално МСП, да извлекат максимални ползи от него. Следователно е крайно необходимо да бъдат положени съгласувани усилия от страна на държавите членки, Европейския парламент, Съвета и Комисията за отстраняване на недостатъците във връзка с изпълнението, законодателството и информацията. В съответствие с принципите на субсидиарност и пропорционалност държавите членки, Европейският парламент, Съветът и Комисията следва също така да си сътрудничат с цел намаляване и избягване на ненужната административна и регулаторна тежест върху МСП. Действията по Програма COSME - единствената програма на Съюза, насочена специално към МСП - следва да допринасят за постигането на тези цели, най-вече като способстват за подобряването на рамковите условия за предприятията. Тези усилия следва да включват проверки за пригодност и оценки на въздействието, финансирани по Програма COSME.
(22)
Друг фактор, който влияе върху конкурентоспособността, е сравнително слабият предприемаческия дух в Съюза. Едва 45 % от гражданите на Съюза (и по-малко от 40 % от жените) биха желали да извършват дейност като самостоятелно заети лица в сравнение с 55 % от населението в САЩ и 71 % в Китай (според проучването на Евробарометър от 2009 г. относно предприемачеството). В съответствие със SBA следва да се обърне внимание на всички ситуации, пред които се изправят предприемачите, включително започване на дейност, растеж, прехвърляне и несъстоятелност („втори шанс“). Насърчаването на образованието в областта на предприемачеството, както и мерките за увеличаване на последователността и съгласуваността като определянето на показатели за сравнение и обмена на добри практики осигуряват висока добавена стойност на равнището на Съюза.
(23)
Програмата Еразъм за млади предприемачи започна с цел осигуряването на възможност за нови или кандидат предприемачи да придобият стопански опит в държава членка, различна от тяхната, и по този начин да повишат предприемаческите си умения. Във връзка с целта за подобряване на рамковите условия за насърчаване на предприемачеството и културата на предприемачество Комисията следва да може да предприеме мерки, разработени с цел подпомагане на новите предприемачи да подобрят способността си за придобиване на собствено ноу-хау, умения и нагласи в предприемаческата област, както и технологичния си капацитет и способностите си за управление на предприятие.
(24)
Световната конкуренция, демографските промени, ограничените ресурси и новите социални тенденции пораждат предизвикателства и възможности за различни сектори, които са изправени пред глобални предизвикателства и се характеризират с голям дял на МСП. Така например свързаните с дизайна сектори трябва да се приспособят, за да се възползват от неразработения потенциал на високото търсене на съобразени с личните потребности, творчески продукти, способни да удовлетворят широк кръг потребители. Тъй като тези предизвикателства засягат всички МСП в Съюза в посочените сектори, са необходими съгласувани усилия на равнището на Съюза за създаване на допълнителен растеж чрез инициативи за ускоряване на появата на нови продукти и услуги.
(25)
В подкрепа на предприето в държава членка действие Програма COSME може да подпомага инициативи както в секторни, така и в междусекторни области със значителен потенциал за растеж и предприемаческа дейност, особено такива с голям дял на МСП, които ускоряват появата на конкурентни и устойчиви отрасли, основани на най-конкурентните бизнес модели, подобрени продукти и процеси, организационни структури или модифицирани вериги на стойността. Както е посочено в съобщението на Комисията от 30 юни 2010 г., озаглавено „Европа - водеща световна туристическа дестинация - нова политическа рамка за европейския туризъм“, което беше приветствано от Съвета през октомври 2010 г., туризмът е важен сектор на икономиката на Съюза. Предприятията в този сектор допринасят пряко с 5 % от брутния вътрешен продукт (БВП) на Съюза. Договорът за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) признава значението на туризма и очертава компетентността на Съюза в тази област. Европейските инициативи в областта на туризма може да допълват действията на държавите членки, като насърчава създаването на благоприятна среда и сътрудничеството между държавите членки, по-специално чрез обмен на добри практики. Действията могат да включват подобряване на базата от знания в областта на туризма чрез предоставяне на данни и анализи и разработване на транснационални проекти за сътрудничество, в тясно сътрудничество с държавите членки, като същевременно се избягват задължителните изисквания за предприятията от Съюза.
(26)
В Програма COSME се посочват действия във връзка с целите, общият финансов пакет за постигането на тези цели, минималният финансов пакет за финансовите инструменти, различни видове мерки за изпълнение и прозрачни механизми за мониторинг и оценка, както и за защита на финансовите интереси на Съюза.
(27)
Програма COSME допълва други програми на Съюза, като същевременно се признава, че всеки инструмент следва да се прилага съгласно своите собствени специални процедури. Съответно едни и същи допустими разходи не следва да получават двойно финансиране. С цел да се постигне добавена стойност и съществено въздействие от финансирането от Съюза следва да се установи тясно полезно взаимодействие между Програма COSME, Регламент (ЕС) № 1291/2013 на Европейския парламент и на Съвета (8) (програма „Хоризонт 2020“), Регламент (ЕС) № 1303/2013 на Европейския парламент и на Съвета (9) (структурни фондове) и други програми на Съюза.
(28)
Всички съответни инициативи и действия, обхванати от Програма COSME, следва да са съобразени с принципите на прозрачност и равни възможности на мъжете и жените. Зачитането на правата на човека и основните свободи на всички граждани също следва да бъде отчетено в тези инициативи и действия.
(29)
Предоставянето на безвъзмездни средства на МСП следва да се предхожда от прозрачен процес. Предоставянето на безвъзмездни средства и тяхното изплащане следва да бъдат прозрачни, небюрократични и съответстващи на общите правила.
(30)
С настоящия регламент се определя финансов пакет за целия срок на действие на Програма COSME, който в рамките на годишната бюджетна процедура трябва да служи за Европейския парламент и Съвета като основна референтна сума по смисъла на точка 17 от Междуинституционално споразумение между Европейския парламент, Съвета и Комисията относно бюджетната дисциплина, сътрудничеството по бюджетните въпроси и относно доброто финансово управление (10).
(31)
За да се гарантира, че финансирането е ограничено до преодоляване на несъвършенствата на пазара, политиките и институциите, и за да се избегне нарушаване на функционирането на пазара, финансирането от Програма COSME следва да е в съответствие с правилата на Съюза относно държавните помощи.
(32)
Споразумението за Европейското икономическо пространство и протоколите към споразуменията за асоцииране предвиждат участието на съответните държави в програмите на Съюза. Участието на други трети държави следва да бъде възможно, когато това е посочено в споразумения и процедури.
(33)
Важно е да се осигури доброто финансово управление на Програма COSME и нейното изпълнение по възможно най-ефективния и удобен за ползвателите начин, както и правна сигурност и достъпност на Програма COSME за всички участници.
(34)
Програма COSME следва да бъде предмет на мониторинг и оценка, така че да се осигури възможност за корекции. Следва да се изготвя годишен доклад за нейното изпълнение, в който да се представят постигнатият напредък и планираните дейности.
(35)
Изпълнението на Програма COSME следва да бъде предмет на ежегоден мониторинг, извършван с помощта на ключови показатели за оценяване на резултатите и въздействието. Тези показатели, включващи подходящи основни параметри, следва да осигуряват минималната основа за оценка на степента, в която са постигнати целите на Програма COSME.
(36)
Изготвеният от Комисията междинен доклад относно постигането на целите на всички подкрепяни по Програма COSME действия следва да включва и оценка на ниския процент на участие на МСП, когато това се наблюдава в значителен брой държави членки. Когато е целесъобразно, държавите членки биха могли да отразят резултатите от междинния доклад в съответните си политики.
(37)
През целия цикъл на разходите финансовите интереси на Съюза следва да бъдат защитавани с пропорционални мерки, включително посредством предотвратяване, разкриване и разследване на нередности, възстановяване на изгубени, недължимо платени или неправомерно използвани средства, както и - в случаите, когато е целесъобразно - налагане на административни и финансови санкции в съответствие с Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012.
(38)
За да се гарантират еднакви условия за прилагането на настоящия регламент, на Комисията следва да бъдат предоставени изпълнителни правомощия да приема годишни работни програми за изпълнението на Програма COSME. Тези правомощия следва да бъдат упражнявани в съответствие с Регламент (ЕС) № 182/2011 на Европейския парламент и на Съвета (11). Някои от включените в годишната работна програма действия налагат координиране на действията на национално равнище. Във връзка с това следва да се прилага член 5, параграф 4 от посочения регламент.
(39)
На Комисията следва да бъде делегирано правомощието да приема актове в съответствие с член 290 ДФЕС във връзка с допълнения към показателите, промени в някои конкретни детайли по отношение на финансовите инструменти и измененията на индикативните суми, които биха довели до превишаване на тези суми с повече от 5 % от стойността на финансовия пакет във всеки отделен случай. От особена важност е по време на подготвителната си работа Комисията да проведе подходящи консултации, включително на експертно равнище. При подготовката и изготвянето на делегираните актове Комисията следва да осигури едновременното и своевременно предаване на съответните документи по подходящ начин на Европейския парламент и на Съвета,
(40)
Решение № 1639/2006/ЕО следва да бъде отменено от съображения за правна сигурност и яснота,
ПРИЕХА НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
ГЛАВА I
Предмет
Член 1
Създаване
Създава се Програма за действия на Съюза за подобряване на конкурентоспособността на предприятията със специална насоченост към малките и средните предприятия (МСП) (по-долу „Програмата COSME“) за периода от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2020 г.
Член 2
Определение
За целите на настоящия регламент "МСП" означава микро-, малки и средни предприятия по смисъла на Препоръка 2003/361/ЕО.
Член 3
Общи цели
1. Програма COSME допринася за постигането на следните общи цели, като се обръща специално внимание на конкретните потребности на МСП, установени в Съюза, и на МСП, установени в трети държави, които участват в Програма COSME в съответствие с член 6:
а)
укрепване на конкурентоспособността и устойчивостта на предприятията от Съюза, по-специално на МСП;
б)
насърчаване на култура на предприемачество и на създаването и растежа на МСП.
2. Степента на постигане на целите, посочени в параграф 1, се измерва чрез следните показатели:
а)
резултати на МСП по отношение на устойчивостта;
б)
промени в ненужните административни и регулаторни тежести върху новите и вече съществуващи МСП;
в)
промени в дела на МСП, извършващи износ в рамките на Съюза или извън него;
г)
промени в растежа на МСП;
д)
промени в дела на гражданите на Съюза, които желаят да бъдат самостоятелно заети лица.
3. Приложението съдържа подробен списък на показателите и целите на Програма COSME.
4. Програма COSME подпомага изпълнението на стратегията „Европа 2020“ и допринася за постигането на целта за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж. По-специално Програма COSME допринася за постигането на водещата цел относно заетостта.
ГЛАВА II
Специфични цели и области на действие
Член 4
Специфични цели
1. Специфичните цели на Програма COSME са следните:
а)
подобряване на достъпа до финансиране за МСП под формата на капиталови и дългови инструменти;
б)
подобряване на достъпа до пазарите, по-специално в рамките на Съюза, но също и в световен мащаб;
в)
подобряване на рамковите условия за конкурентоспособност и устойчивост на предприятията от Съюза, по-специално на МСП, във всички сектори, включително в сектора на туризма;
г)
насърчаване на предприемачеството и на културата на предприемачество.
2. При изпълнението на Програма COSME се обръща внимание на необходимостта предприятията да се приспособят към икономика с ниски емисии на въглероден диоксид, устойчива на изменението на климата и ефективна от гледна точка на използването на енергията и ресурсите.
3. За да се измери въздействието на Програма COSME при постигането на специфичните цели, изброени в параграф 1, се използват показателите, изложени в приложението.
4. В годишните работни програми по член 13 се описват подробно всички действия, които ще се изпълняват по Програма COSME.
Член 5
Бюджет
1. Финансовият пакет за изпълнението на Програма COSME е определен на стойност 2 298,243 милиона евро по текущи цени, от които не по-малко от 60 % се разпределят за финансови инструменти.
Европейският парламент и Съветът разрешават годишните бюджетни кредити в границите на многогодишната финансова рамка.
2. С установения с настоящия регламент финансов пакет може да се покриват и разходи, свързани с дейности по подготовката, мониторинга, контрола, одита и оценката, необходими за управлението на Програма COSME и за постигането на нейните цели. По-специално той обхваща по икономически ефективен начин проучвания, срещи на експерти, информационни и комуникационни действия, включително институционална комуникация на политическите приоритети на Съюза, доколкото те са свързани с общите цели на Програма COSME, разходите, свързани с информационно-технологичните мрежи, насочени към обработката и обмена на информация, както и всякакви други разходи за техническа и административна помощ, направени от Комисията по управлението на Програма COSME.
Тези разходи не трябва да надвишават 5 % от стойността на финансовия пакет.
3. От финансовия пакет за Програма COSME се разпределят следните индикативни суми - 21,5 % от стойността на финансовия пакет за специфичната цел по член 4, параграф 1, буква б), 11 % за специфичната цел по член 4, параграф 1, буква в) и 2,5 % за специфичната цел по член 4, параграф 1, буква г). Комисията може да се отклони от тези индикативни суми, но с не повече от 5 % от стойността на финансовия пакет във всеки отделен случай. Ако се окаже необходимо да се превиши това ограничение, на Комисията се предоставя правомощието да приеме делегирани актове в съответствие с член 23 за изменение на тези индикативни суми.
4. Разпределените финансови средства могат да покриват и разходите за техническа и административна помощ, необходима за осигуряване на прехода между Програма COSME и мерките, приети съгласно Решение № 1639/2006/ЕО. Ако това е необходимо, за покриване на подобни разходи могат да бъдат предвидени бюджетни кредити в бюджета за периода след 2020 г., за да се осигури управлението на действия, които не са приключили до 31 декември 2020 г.
Член 6
Участие на трети държави
1. Програма COSME е отворена за участие на:
а)
държавите от Европейската асоциация за свободна търговия (ЕАСТ), които са членки на Европейското икономическо пространство (ЕИП), в съответствие с условията, установени в Споразумението за ЕИП, както и други европейски държави, когато споразумения и процедури позволяват това;
б)
присъединяващите се държави, държавите кандидатки и потенциалните кандидатки в съответствие с общите принципи и общите правила и условия за участие на посочените държави в програмите на Съюза, установени в съответните рамкови споразумения и решения на съвети за асоцииране или в подобни договорености;
в)
държави, обхванати от европейските политики за съседство, когато споразумения и процедури позволяват това и в съответствие с общите принципи и общите правила и условия за участие на посочените държави в програмите на Съюза, установени в съответните рамкови споразумения, протоколи към споразумения за асоцииране и решения на съвети за асоцииране.
2. Образувания, установени в държава по параграф 1, може да участват в части от Програма COSME, когато съответната държава участва съгласно условията, установени в съответните споразумения, посочени в параграф 1.
Член 7
Участие на образувания от неучастващи държави
1. В частите от Програма COSME, в които не участва трета държава по член 6, могат да участват образувания, установени в тази държава. Образуванията, установени в други трети държави, могат да участват и в действия по Програма COSME.
2. Образуванията по параграф 1 нямат право да получават финансови средства от Съюза освен в случаите, когато това е от съществено значение за Програма COSME, по-специално по отношение на конкурентоспособността и достъпа до пазари за предприятията от Съюза. Това изключение не се прилага за образувания със стопанска цел.
Член 8
Действия за подобряване на достъпа до финансиране за МСП
1. Комисията подкрепя действия, които имат за цел улесняване и подобряване на достъпа до финансиране за МСП във фазите им на започване на дейност, растеж и прехвърляне, които допълват използването от държавите членки на национално и регионално равнище на финансови инструменти за МСП. За да се осигури допълняемост, посочените действия се координират тясно с действията, предприети в рамките на политиката на сближаване, в рамките на Програма „Хоризонт 2020“ и на национално или регионално равнище. С тези действия се цели насърчаване на усвояването и предоставянето на финансиране под формата както на капиталови, така и на дългови инструменти, което може да включва начално финансиране, финансиране от неформални инвеститори и финансиране под формата на квазикапиталови инструменти, в зависимост от пазарното търсене, като същевременно се изключва източването на активи.
2. В допълнение към посочените в параграф 1 действия от подкрепата на Съюза могат да се ползват и действия за подобряване на трансграничното финансиране и на финансирането с участието на много държави, в зависимост от пазарното търсене, като с това се съдейства на МСП да интернационализират своите дейности в съответствие с правото на Съюза.
Комисията може също така да проучи възможностите за разработване на новаторски финансови механизми, като например групово финансиране, в зависимост от пазарното търсене.
3. В член 17 са изложени действията, посочени в параграф 1.
Член 9
Действия за подобряване на достъпа до пазари
1. За да продължи да се подобрява конкурентоспособността и достъпът до пазари на предприятията от Съюза, Комисията може да подпомага действия за подобряване на достъпа на МСП до вътрешния пазар, като предоставяне на информация (включително чрез цифрови услуги) и повишаване на осведомеността, наред с другото, относно програмите, правото и стандартите на Съюза.
2. Конкретните мерки имат за цел да улеснят достъпа на МСП до пазари извън Съюза. Тези мерки може да включват предоставяне на информация относно съществуващите пречки за навлизане на пазара и бизнес възможностите, обществените поръчки и митническите процедури и подобряване на спомагателните услуги по отношение на стандартите и правата върху интелектуалната собственост в приоритетни трети държави Тези мерки допълват, без да дублират, основни дейности на държавите членки за насърчаване на търговията.
3. Действията по Програма COSME може да имат за цел засилване на международното сътрудничество, включително диалози по въпросите на промишлеността и регулаторните мерки с трети държави. Конкретните мерки могат да имат за цел намаляване на различията между регулаторните рамки на Съюза и на други държави по отношение на продуктите, допринасяне за развитието на предприемаческата и промишлената политика и за подобряването на бизнес средата.
Член 10
Мрежа „Enterprise Europe“
1. Комисията подпомага предоставянето от мрежата „Enterprise Europe“ (по-долу „мрежата“) на интегрирани спомогателни услуги за бизнеса за МСП от Съюза, които се стремят да търсят възможности в рамките на вътрешния пазар и в трети държави. Действията, предприети чрез мрежата, може да включват:
а)
предоставяне на информационни и консултантски услуги относно инициативите и правото на Съюза; подкрепа за подобряване на управленските способности с цел повишаване на конкурентоспособността на МСП; подкрепа за подобряване на знанията на МСП в областта на финансите, включително информационни и консултантски услуги относно възможностите за финансиране, достъпа до финансиране и свързани с това схеми за обучение и наставничество; мерки за осигуряване на по-добър достъп на МСП до експертни познания в областта на енергийната ефективност, климата и околната среда; насърчаване на програмите за финансиране и финансовите инструменти на Съюза (включително по Програма „Хоризонт 2020“, в сътрудничество с национални центрове за контакт и структурните фондове);
б)
улесняване на трансграничното бизнес сътрудничество, научноизследователската и развойна дейност, трансфера на технологии и знания и партньорствата в областта на технологиите и иновациите;
в)
осигуряване на пътища за осъществяване на връзка между МСП и Комисията.
2. Мрежата може да се използва също и за предоставяне на услуги от страна на други програми на Съюза, например Програма „Хоризонт 2020“, които включват специализирани консултантски услуги за насърчаване на участието на МСП в други програми на Съюза. Комисията осигурява ефективното координиране на различните финансови ресурси за мрежата и- когато чрез чрез мрежата се предоставят услуги от страна на други програми на Съюза - финансирането от съответните програми.
3. Изграждането на мрежата се извършва в тясна координация с държавите членки, така че да се избегне дублиране на дейности в съответствие с принципа на субсидиарност.
Комисията прави оценка на мрежата по отношение на нейната ефективност, управление и предоставяне на висококачествени услуги в рамките на Съюза.
Член 11
Действия за подобряване на рамковите условия за конкурентоспособност и устойчивост на предприятията от Съюза, по-специално МСП
1. Комисията подкрепя действията за подобряване на рамковите условия за конкурентоспособност и устойчивост на предприятията от Съюза, и по-специално на МСП, с цел да се увеличат ефективността, последователността, координацията и съгласуваността на националните и регионалните политики за насърчаване на конкурентоспособността, устойчивостта и растежа на предприятията от Съюза.
2. Комисията може да подкрепя конкретни действия за подобряване на рамковите условия за предприятията, по-специално за МСП, чрез намаляване и избягване на ненужната административна и регулаторна тежест. Тези действия може да включват редовно измерване на въздействието на приложимото право на Съюза върху МСП, когато е целесъобразно - чрез индекс, подкрепа на независими експертни групи и обмен на информация и добри практики, включително относно систематичното прилагане на теста за МСП на равнището на Съюза и на равнището на отделни държави членки.
3. Комисията може да подкрепя действия, насочени към разработване на нови стратегии за конкурентоспособност и стопанско развитие. Тези действия може да включват:
а)
мерки за подобряване на разработването, изпълнението и оценяването на политиките, които имат отражение върху конкурентоспособността и устойчивостта на предприятията, включително чрез обмен на добри практики относно рамковите условия и управлението на групи от предприятия от световна величина и бизнес мрежи; чрез насърчаване на транснационално сътрудничество между групи от предприятия и бизнес мрежи - разработване на устойчиви продукти, услуги, технологии и процеси, както и ефективност от гледна точка на използването на ресурсите и енергията и корпоративна социална отговорност;
б)
мерки, насочени към международните аспекти на политиките в областта на конкурентоспособността, като се отделя специално внимание на сътрудничеството в областта на политиката между държавите членки, други участващи в Програма COSME държави и търговските партньори на Съюза в световен мащаб;
в)
мерки за подобряване на развитието на политиките за МСП, сътрудничество между създателите на политиките, партньорски проверки и обмен на добри практики между държавите членки, като когато е целесъобразно, се взема предвид наличната информация и гледните точки на заинтересованите страни, и по-специално с цел улесняване на достъпа на МСП до програми и мерки на Съюза в съответствие с плана за действие по SBA.
4. Комисията може, като насърчава координацията, да подкрепя действия на държавите членки за ускоряване на появата на конкурентоспособни отрасли с пазарен потенциал. Тази подкрепа може да включва действия за насърчаване на обмена на добри практики и определяне на изисквания за уменията и обучението в различните отрасли, особено този на МСП, и по-специално за уменията за работа с електронни приложения. Тя може да включва и действия за насърчаване на прилагането на нови бизнес модели и сътрудничеството на МСП в нови вериги на стойността, както и на използването за търговски цели на значими идеи за нови продукти и услуги.
5. Комисията може да допълни действията на държавите членки с цел засилване на конкурентоспособността и устойчивостта на МСП от Съюза в области, характеризиращи се с висок потенциал за растеж, особено такива с висок дял на МСП като сектора на туризма. Тези действия може да включват насърчаване на сътрудничеството между държавите членки, особено чрез обмен на добри практики.
Член 12
Действия за насърчаване на предприемачеството
1. Комисията допринася за насърчаване на предприемачеството и предприемаческата култура, като подобрява рамковите условия, които имат отражение върху развитието на предприемачеството, включително чрез намаляване на пречките за създаване на предприятия. Комисията подпомага създаването на бизнес среда и култура, благоприятни за устойчивостта на предприятията, започването на дейност, растежа и прехвърлянето на предприятия, „втория шанс“ (повторно започване на дейност), както и отделянето и разделянето на предприятия.
2. Обръща се специално внимание на потенциалните, новите, младите предприемачи и жените предприемачи, както и на други конкретни целеви групи.
3. Комисията може да предприеме действия, например програми за мобилност за нови предприемачи, чрез които да се подобрят способността им за придобиване на собствено ноу-хау, умения и нагласи в предприемаческата област, както и технологичният им капацитет и способностите им за управление на предприятие.
4. Комисията може да подкрепя мерките на държавите членки за организиране и улесняване на образованието, обучението, развитието на уменията и нагласите в предприемаческата област, по-специално сред потенциалните и новите предприемачи.
ГЛАВА III
Изпълнение на Програма COSME
Член 13
Годишни работни програми
1. За целите на изпълнението на Програма COSME Комисията приема годишни работни програми в съответствие с процедурата по разглеждане, посочена в член 21, параграф 2. Във всяка годишна работна програма се предвижда изпълнение заложените в настоящия регламент цели и подробно се излагат:
а)
описание на действията, които ще бъдат финансирани, целите, които се преследват чрез всяко действие и които са съобразени с общите и специфичните цели, определени в членове 3 и 4, очакваните резултати, методът на изпълнение, сумата, разпределена за всяко действие, общата сума за всички действия, ориентировъчен график на изпълнението и профил на плащанията;
б)
подходящи качествени и количествени показатели за всяко действие с цел анализ и мониторинг на ефективността при постигането на резултатите и изпълнението на целите по всяко отделно действие;
в)
за безвъзмездните средства и свързаните с тях мерки - основните критерии за оценка, определени така, че заложените в Програма COSME цели да бъдат постигнати възможно най-добре, и максималният процент на съфинансиране;
г)
отделна подробна глава относно финансовите инструменти, която в съответствие с член 17 от настоящия регламент отразява задълженията относно информацията, определени във Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012, включително очакваното разпределение на финансовия пакет - между капиталовия механизъм за растеж и механизма за гарантиране на заеми, посочени съответно в членове 18 и 19 от настоящия регламент,и информация като нивото на гаранцията и връзката с Програма „Хоризонт 2020“.
2. Комисията изпълнява Програма COSME в съответствие с Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012.
3. Програма COSME се изпълнява по начин, който гарантира, че при получаващите подкрепа действия се отчитат бъдещите събития и потребности, особено след междинната оценка по член 15, параграф 3, и че те съответстват на развитието на пазарите, икономиката и обществените промени.
Член 14
Мерки за подкрепа
1. В допълнение към мерките, включени в посочените в член 13 годишни работни програми, Комисията редовно предприема мерки за подкрепа, включително:
а)
подобряване на анализа и мониторинга по секторни и междусекторни въпроси, свързани с конкурентоспособността;
б)
набелязване и разпространяване на добри практики и подходи на политиката и тяхното доразвиване;
в)
проверки за пригодност на действащото право и оценки на въздействието на новите мерки на Съюза, които са от особено значение за конкурентоспособността на предприятията, с цел да бъдат набелязани области от действащото право, в които има нужда от опростяване, и да се гарантира, че тежестта за МСП е сведена до минимум в областите, в които се предлагат нови законодателни мерки;
г)
оценка на законодателството, което има отражение върху предприятията, по-специално МСП, промишлената политика и мерките, свързани с конкурентоспособността;
д)
насърчаване на интегрирани и удобни за потребителите онлайн системи за предоставяне на информация за програми, които са от значение за МСП, като същевременно се гарантира, че те не дублират съществуващи портали.
2. Общите разходи за тези мерки за подкрепа не трябва да надвишават 2,5 % от стойността на финансовия пакет по Програма COSME.
Член 15
Мониторинг и оценка
1. Комисията извършва мониторинг на изпълнението и управлението на Програма COSME.
2. Комисията изготвя годишен мониторингов доклад, в който разглежда ефикасността и ефективността на получилите подкрепа действия от гледна точка на финансовото им изпълнение, резултатите, разходите и когато е възможно - въздействието им. Докладът включва информация относно бенефициерите, когато е възможно, за всяка покана за представяне на предложения, относно размера на разходите, свързани с климата, и въздействието на подкрепата върху целите в областта на изменението на климата, относимите данни относно заемите, отпуснати по линия на механизма за гарантиране на заеми на стойност над и под 150 000 EUR, доколкото събирането на подобна информация не води до неоправдана административна тежест за предприятията, и по-специално за МСП. Мониторинговият доклад включва годишния доклад за всеки финансов инструмент съгласно изискванията на член 140, параграф 8 от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012.
3. Най-късно до 2018 г. Комисията изготвя междинен доклад за оценка относно постигането на целите на всички действия, получили подкрепа по Програма COSME, от гледна точки на резултатите и въздействието, ефективността на използваните средства и европейската добавена стойност, с цел вземане на решение за подновяване, изменение или спиране прилагането на мерките. В междинния доклад за оценка се разглеждат и възможностите за опростяване, вътрешната и външната съгласуваност, въпросът доколко продължават да са актуални всички цели, както и приносът на мерките към приоритетите на Съюза за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж. В него се вземат предвид резултатите от оценката на дългосрочното въздействие на предишните мерки, като той се използва при вземането на решение относно евентуалното подновяване, изменение или спиране прилагането на последваща мярка.
4. Комисията изготвя окончателен доклад за оценка на дългосрочното въздействие и на устойчивостта на ефекта от мерките.
5. Всички бенефициери на безвъзмездни средства и други участващи страни, които са получили средства от Съюза по настоящия регламент, предоставят на Комисията подходящите данни и информация, необходими за извършване на мониторинг и оценка на съответните мерки.
6. Комисията изпраща на Европейския парламент и на Съвета докладите, посочени в параграфи 2, 3 и 4, и ги оповестява публично.
ГЛАВА IV
Финансови разпоредби и форми на финансова помощ
Член 16
Форми на финансова помощ
Финансовата помощ от Съюза по Програма COSME може да се осигурява непряко чрез делегиране на задачи по изпълнението на бюджета на образуванията, изброени в член 58, параграф 1, буква в) от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012.
Член 17
Финансови инструменти
1. Финансовите инструменти по Програма COSME, установени в съответствие с дял VIII от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012, се използват с цел улесняване на достъпа до финансиране за МСП във фазите им на започване на дейност, растеж и прехвърляне. Финансовите инструменти включват капиталов механизъм и механизъм за гарантиране на заеми. При разпределянето на средствата за тези механизми се отчита търсенето от страна на финансовите посредници.
2. Финансовите инструменти за МСП могат, когато е целесъобразно, да се съчетават със и да допълват:
а)
други финансови инструменти, създадени от държавите членки и техните управляващи органи, финансирани с национални или регионални средства или в рамките на операциите на структурните фондове, в съответствие с [член 33, параграф 1, буква a)] от Регламент (ЕС) № 1303/2013;
б)
други финансови инструменти, създадени от държавите членки и техните управляващи органи, финансирани чрез национални или регионални програми извън операциите на структурните фондове;
в)
финансирани от Съюза безвъзмездни средства, включително по настоящия регламент.
3. Капиталовият механизъм за растеж и механизмът за гарантиране на заеми, посочени съответно в членове 18 и 19, може да допълват използваните от държавите членки финансови инструменти за МСП в рамките на политиката на сближаване на Съюза.
4. Когато е целесъобразно, капиталовият механизъм за растеж и механизмът за гарантиране на заеми допускат обединяването на финансови ресурси с държави членки и/или региони, които желаят да участват с част от структурните фондове, които са им разпределени в съответствие с [член 33, параграф 1, буква а)] от Регламент (ЕС) № 1303/2013.
5. Финансовите инструменти може да генерират приемлива възвращаемост, за да се постигнат целите на други партньори или инвеститори. Капиталовият механизъм за растеж може да функционира на подчинен принцип, но трябва да има за цел запазването на стойността на активите, предоставени от бюджета на Съюза.
6. Капиталовият механизъм за растеж и механизмът за гарантиране на заеми се прилагат в съответствие с дял VIII от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 и Делегиран регламент (ЕС, Евратом) № 1268/2012 на Комисията (12).
7. Финансовите инструменти по линия на Програма COSME се разработват и прилагат съгласувано и в допълнение към тези, създадени за МСП в рамките на Програма „Хоризонт 2020“.
8 В съответствие с член 60, параграф 1 от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 образуванията, на които е възложено прилагането на финансови инструменти, осигуряват публичност на дейността на Съюза при управлението на средствата на Съюза. За тази цел образуванието, на което е възложено прилагането, гарантира, че финансовите посредници изрично уведомяват крайните получатели, че финансирането е било осигурено благодарение на подкрепата от финансовите инструменти по Програма COSME. Комисията гарантира, че публикуваната впоследствие информация относно получателите в съответствие с член 60, параграф 2, буква д) от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 е лесно достъпна за потенциалните крайни получатели.
9. Възстановените средства, които са генерирани чрез втория прозорец на Средството за висок растеж и иновации на МСП, създадено съгласно Решение № 1639/2006/ЕО, и които са получени след 31 декември 2013 г., се разпределят в съответствие с член 21, параграф 4 от Регламент (ЕС, Евратом) № 966/2012 към капиталовия механизъм за растеж, посочен в член 18 от настоящия регламент.
10. Финансовите инструменти се прилагат в съответствие със съответните правила на Съюза за държавните помощи.
Член 18
Капиталов механизъм за растеж
1. Капиталовият механизъм за растеж (КМР) се прилага като кредитен прозорец на единен капиталов финансов инструмент на Съюза, който подпомага растежа на предприятията от Съюза и научноизследователските и иновационните дейности от най-ранна фаза,включително на идейна фаза, до фазата на растеж. Единният капиталов финансов инструмент на Съюза получава финансова подкрепа по Програма „Хоризонт 2020“ и по Програма COSME.
2. КМР е насочен към фондове, които предоставят рисков капитал и финансиране тип „мецанин“, като например подчинени заеми и заеми с участие в печалбата, на предприятия в процес на разширяване или във фазата на растеж, и по-специално на извършващите трансгранична дейност, като същевременно има възможност за инвестиции във фондове на по-ранни фази от развитието им в съчетание с капиталовия механизъм за научноизследователски и иновационни дейности по Програма „Хоризонт 2020“ и за осигуряване на механизми за съвместно инвестиране за неформални инвеститори. При инвестирането на ранна фаза инвестициите от КМР не трябва да надвишават 20 % от общия размер на инвестициите на Съюза, с изключение на случаите на многофазови фондове и фондове, инвестиращи в други фондове, при които финансирането от КМР и от капиталовия механизъм за научноизследовотелски и иновационни дейности по Програма „Хоризонт 2020“ се предоставя пропорционално в зависимост от инвестиционната политика на фондовете. Комисията може да реши да измени 20-процентния праг предвид променящите се пазарни условия. Тези актове за изпълнение се приемат в съответствие с процедурата по разглеждане, посочена в член 21, параграф 2.
3. КМР и капиталовият механизъм за научноизследовотелски и иновационни дейности по Програма „Хоризонт 2020“ използват един и същ механизъм на прилагане.
4. Подкрепата от КМР се предоставя под формата на един от следните видове инвестиции:
а)
пряко от Европейския инвестиционен фонд или от други образувания, на които е възложено прилагането на КМР от името на Комисията; или
б)
чрез фондове, инвестиращи в други фондове, или инвестиционни механизми, чрез които се извършват трансгранични инвестиции и които са създадени от Европейския инвестиционен фонд, или други образувания (включително ръководители от частния или публичния сектор), на които е възложено прилагането на КМР от името на Комисията, заедно с инвеститори от частни и/или публични финансови институции.
5. КМР инвестира в посреднически фондове за рисков капитал, включително във фондове, инвестиращи в други фондове, които осигуряват инвестиции за МСП, обикновено в тяхната фаза на разширяване и растеж. Инвестициите по КМР са дългосрочни, което обикновено предполага от 5 до 15-годишни позиции във фондове за рисков капитал. При всички случаи целият срок на инвестициите по КМР не може да надвишава 20 години, считано от подписването на споразумението между Комисията и образуванието, на което е възложено неговото прилагане.
Член 19
Механизъм за гарантиране на заеми
1. Механизмът за гарантиране на заеми (МГЗ) предоставя:
а)
насрещни гаранции и други механизми за поделяне на риска за гаранционни схеми, включително, когато е целесъобразно, съвместни гаранции;
б)
преки гаранции и други механизми за поделяне на риска за всички други финансови посредници, които отговарят на критериите за допустимост, посочени в параграф 5.
2. МГЗ се прилага като част от единен дългов финансов инструмент на Съюза за растеж на предприятията от Съюза и научноизследовотелските и иновационни дейности, като се използва същият механизъм на прилагане като този на ориентирания към потребностите на МСП кредитен прозорец на дълговия механизъм за научноизследователски и иновационни дейности по Програма „Хоризонт 2020“ (ИПР II).
3. МГЗ включва:
а)
гаранции за дългово финансиране (включително чрез подчинени заеми и заеми с участие в печалбата, лизинг или банкови гаранции), което намалява особените трудности, пред които са изправени жизнеспособните МСП при достъпа до финансиране поради това, че са възприемани като високорискови, или поради факта, че не разполагат с достатъчно налично обезпечение;
б)
секюритизация на портфейлите с дългово финансиране на МСП, което осигурява допълнително дългово финансиране за МСП при подходящи механизми за поделяне на риска с целевите институции. Подкрепата за посочените операции за секюритизация зависи от поемането на ангажимент от институциите инициатори за използване на значителна част от получената ликвидност или от осигурения капитал за отпускане на нови заеми за МСП в разумен срок. Размерът на това ново дългово финансиране се изчислява спрямо размера на риска на гарантирания портфейл. Този размер и срокът се договарят поотделно с всяка институция инициатор.
4. МГЗ се управлява от Европейския инвестиционен фонд или от други образувания, на които е възложено прилагането на МГЗ от името на Комисията. Срокът на индивидуалните гаранции по МГЗ е до 10 години.
5. Допустимостта по МГЗ се определя за всеки посредник въз основа на неговата дейност и ефективността му при подпомагането на малките и средните дружества за получаване на достъп до финансиране за жизнеспособни проекти. МГЗ може да се използва от посредници, които подкрепят бизнеса, наред с другото, при финансиране на придобиването на материални и нематериални активи, за оборотен капитал, както и за прехвърлянето на предприятия. Критериите, свързани със секюритизацията на портфейлите с дългово финансиране на МСП, включват индивидуални операции и операции с много продавачи, както и операции с участието на много държави. Допустимостта се основава на добри пазарни практики, по-специално относно качеството на кредитите и диверсификацията на риска на секюритизирания портфейл.
6. С изключение на заемите в секюритизирания портфейл, МГЗ покрива заеми в размер до 150 000 EUR и с минимален матуритет от 12 месеца. МГЗ покрива и заеми над 150 000 EUR, в случаите когато МСП, които отговарят на критериите за допустимост по Програма COSME, не отговарят на критериите за допустимост на кредитния прозорец за МСП на дълговия механизъм по Програма „Хоризонт 2020“ и имат минимален матуритет от 12 месеца.
Над този праг финансовите посредници носят отговорността да докажат дали МСП отговорят на критериите за допустимост на кредитния прозорец за МСП на дълговия механизъм по Програма „Хоризонт 2020“.
7. МГЗ се разработва по такъв начин, че да е възможно докладването за получилите подкрепа МСП както по отношение на техния брой, така и на обема на заемите.
Член 20
Защита на финансовите интереси на Съюза
1. Комисията предприема подходящи мерки, за да гарантира, че при изпълнението на дейностите, финансирани по настоящия регламент, финансовите интереси на Съюза са защитени чрез прилагане на мерки за предотвратяване на измами, корупция и всякакви други незаконни дейности, чрез ефективни проверки и при констатирани нередности - чрез възстановяване на недължимо платените суми, както и чрез ефективни, пропорционални и възпиращи административни и имуществени санкции, когато е целесъобразно.
2. На Комисията или нейни представители и на Сметната палата се предоставят правомощия за извършване на одити по документи и на място на всички бенефициери на безвъзмездни средства, изпълнители и подизпълнители и други трети лица, които са получили средства от Съюза по настоящия регламент.
3. Европейската служба за борба с измамите (OLAF) може да провежда разследвания, включително контрол и проверки на място в съответствие с разпоредбите и процедурите, установени в Регламент (ЕС, Евратом) № 883/2013 на Европейския парламент и на Съвета (13) и Регламент (Евратом, ЕО) № 2185/96 на Съвета (14), за да се установят евентуални случаи на измама, корупция или всякакви други незаконни действия, засягащи финансовите интереси на Съюза, във връзка със споразумение за предоставяне на безвъзмездни средства или с решение или договор за финансиране по настоящия регламент.
4. Без да се засягат параграфи 1, 2 и 3, споразуменията за сътрудничество с трети държави и с международни организации, договорите, споразуменията и решенията за предоставяне на безвъзмездни средства, произтичащи от прилагането на настоящия регламент, съдържат разпоредби, с които на Комисията, Сметната палата и OLAF изрично се предоставят правомощия да провеждат такива одити и разследвания в рамките на тяхната съответна компетентност.
ГЛАВА V
Комитет и заключителни разпоредби
Член 21
Процедура на комитет
1. Комисията се подпомага от комитет. Този комитет е комитет по смисъла на Регламент (ЕС) № 182/2011.
2. При позоваване на настоящия параграф се прилага член 5 от Регламент (ЕС) № 182/2011. Когато комитетът не даде становище, Комисията не приема проекта на акт за изпълнение и се прилага член 5, параграф 4, трета алинея от Регламент (ЕС) № 182/2011.
Член 22
Делегирани актове
1. На Комисията се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 23 във връзка с допълнения към показателите, посочени в приложението, когато тези показатели могат да улеснят измерването на напредъка към постигането на общите и специфични цели на Програма COSME.
2. На Комисията се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 23 във връзка с промени на някои конкретни подробности във връзка с финансовите инструменти. Тези подробности се отнасят до дела на инвестициите от КМР от всички инвестиции на Съюза във фондове за рисков капитал на ранна фаза от развитието им и до състава на секюритизираните дългови портфейли.
3. На Комисията се предоставя правомощието да приема делегирани актове в съответствие с член 23 във връзка с измененията на посочените в член 5, параграф 3 индикативни суми, които биха довели до превишаване на тези суми с повече от 5 % от стойността на финансовия пакет във всеки отделен случай, ако се окаже необходимо да се превиши това ограничение.
Член 23
Упражняване на делегирането
1. Правомощието да приема делегирани актове се предоставя на Комисията при спазване на предвидените в настоящия член условия.
2. Правомощието да приема делегирани актове по член 22 се предоставя на Комисията за срок от седем години, считано от [23 декември 2013 г.]
3. Делегирането на правомощия, посочено в член 22, може да бъде оттеглено по всяко време от Европейския парламент или от Съвета. С решението за оттегляне се прекратява посоченото в него делегиране на правомощия. Решението поражда действие от деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз или на по-късна, посочена в решението дата. То не засяга действителността на делегираните актове, които вече са в сила.
4. Веднага след като приеме делегиран акт, Комисията нотифицира акта едновременно на Европейския парламент и на Съвета.
5. Делегиран акт, приет съгласно член 22, влиза в сила единствено ако нито Европейският парламент, нито Съветът не са представили възражения в срок от два месеца след нотифицирането на акта на Европейския парламент и на Съвета или ако преди изтичането на този срок и Европейският парламент, и Съветът са уведомили Комисията, че няма да представят възражения. Този срок се удължава с два месеца по инициатива на Европейския парламент или на Съвета.
Член 24
Отмяна и преходни разпоредби
1. Решение № 1639/2006/ЕО се отменя, считано от 1 януари 2014 г.
2. Въпреки това действията, предприети съгласно Решение № 1639/2006/ЕО, и финансовите задължения, свързани с посочените действия, продължават да се уреждат от посоченото решение до тяхното приключване и погасяване.
3. Разпределените средства по член 5 могат да покриват и разходите за техническа и административна помощ, необходима за осигуряване на прехода между Програма COSME и мерките, приети съгласно Решение № 1639/2006/ЕО.
Член 25
Влизане в сила
Настоящият регламент влиза в сила на третия ден след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави членки.
Съставено в Страсбург на 11 декември 2013 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1287/2013 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Δεκεμβρίου 2013
για τη θέσπιση προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (COSME) (2014 - 2020) και για την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1639/2006/EK
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως τα άρθρα 173 και 195,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβιβάσεως του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Επιτροπή ενέκρινε ανακοίνωση με τίτλο «Ευρώπη 2020 - Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» τον Μάρτιο του 2010 («στρατηγική Ευρώπη 2020»). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την ανακοίνωση τον Ιούνιο του 2010. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» αποτελεί απόκριση στην οικονομική κρίση και στόχος της είναι να προετοιμάσει την Ένωση για την επόμενη δεκαετία. Θεσπίζει πέντε φιλόδοξους στόχους για το κλίμα και την ενέργεια, την απασχόληση, την καινοτομία, την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη, οι οποίοι πρέπει να επιτευχθούν έως το 2020, και προσδιορίζει τους βασικούς παράγοντες ανάπτυξης στόχος των οποίων είναι να καταστεί η Ένωση πιο δυναμική και ανταγωνιστική. Η στρατηγική τονίζει επίσης ότι είναι σημαντικό να ενισχυθεί η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας και ταυτόχρονα να επιτευχθούν υψηλό επίπεδο απασχόλησης, μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποδοτικής χρήσης των πόρων και της ενέργειας και κοινωνική συνοχή. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) θα πρέπει να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Ο ρόλος τους αποτυπώνεται στο γεγονός ότι οι ΜΜΕ αναφέρονται σε έξι από τις επτά εμβληματικές πρωτοβουλίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».
(2)
Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι επιχειρήσεις, ιδίως οι ΜΜΕ, θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στην επίτευξη οικονομικής ανάπτυξης στην Ένωση, πράγμα που αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα, η Επιτροπή ενέκρινε ανακοίνωση με τίτλο «Ολοκληρωμένη βιομηχανική πολιτική για την εποχή της παγκοσμιοποίησης. Η ανταγωνιστικότητα και η βιωσιμότητα τίθενται στο επίκεντρο» τον Οκτώβριο του 2010, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2010. Πρόκειται για μια εμβληματική πρωτοβουλία της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η ανακοίνωση περιγράφει μια στρατηγική, στόχος της οποίας είναι η προώθηση της ανάπτυξης και των θέσεων εργασίας με τη διατήρηση και την υποστήριξη μιας ισχυρής, διαφοροποιημένης και ανταγωνιστικής βιομηχανικής βάσης στην Ευρώπη, ιδίως μέσω της βελτίωσης του πλαισίου προϋποθέσεων για τις επιχειρήσεις και της ενίσχυσης αρκετών πτυχών της εσωτερικής αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών που σχετίζονται με τις επιχειρήσεις.
(3)
Τον Ιούνιο του 2008 η Επιτροπή ενέκρινε ανακοίνωση με τίτλο «Προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις - Μια «Small Business Act» για την Ευρώπη», την οποία ενέκρινε με ικανοποίηση το Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2008. Η Small Business Act (SBA) παρέχει ένα συνολικό πλαίσιο πολιτικής για τις ΜΜΕ, προωθεί την επιχειρηματικότητα και κατοχυρώνει την αρχή «Προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις» στο δίκαιο και στην πολιτική, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ. Η SBA θεσπίζει δέκα αρχές και περιγράφει δράσεις πολιτικής και νομοθετικές δράσεις για την προώθηση των δυνατοτήτων των ΜΜΕ να αναπτυχθούν και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας. Η εφαρμογή της SBA συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Αρκετές δράσεις για τις ΜΜΕ έχουν ήδη περιγραφεί στις εμβληματικές πρωτοβουλίες.
(4)
Η SBA αποτέλεσε έκτοτε το αντικείμενο ανασκόπησης, που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2011 και στην οποία βασίζονται τα συμπεράσματα που ενέκρινε το Συμβούλιο στις 30 και 31 Μαΐου 2011. Η εν λόγω ανασκόπηση παρουσιάζει την εφαρμογή της πρωτοβουλίας SBA και αξιολογεί τις ανάγκες των ΜΜΕ που λειτουργούν στο τρέχον οικονομικό περιβάλλον, όπου συναντούν μεγάλες δυσκολίες πρόσβασης στη χρηματοδότηση και στις αγορές. Στην ανασκόπηση παρουσιάζεται η πρόοδος που επιτεύχθηκε τα δύο πρώτα χρόνια της SBA, περιγράφονται νέες δράσεις απόκρισης στις προκλήσεις που προκύπτουν από την οικονομική κρίση, τις οποίες ανέφεραν τα ενδιαφερόμενα μέρη, και προτείνονται τρόποι για τη βελτίωση της αφομοίωσης και της εφαρμογής της SBA με σαφή ρόλο για τα ενδιαφερόμενα μέρη και τις οργανώσεις των επιχειρήσεων στην πρώτη γραμμή. Οι ειδικοί στόχοι ενός προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ θα πρέπει να εκφράζουν τις προτεραιότητες που ορίζονται στην ανασκόπηση αυτή. Έχει σημασία να εξασφαλιστεί η συντονισμένη εφαρμογή του εν λόγω προγράμματος και της SBA.
Στο πλαίσιο των ειδικών στόχων θα πρέπει να επιδιωχθεί ειδικότερα η υλοποίηση των προαναφερόμενων δέκα αρχών και των νέων δράσεων που εντοπίστηκαν κατά τη διαδικασία ανασκόπησης της SBA.
(5)
Ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου (3) καθορίζει το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2014-2020. Το εν λόγω πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο περιγράφει με ποιον τρόπο θα επιτευχθούν οι στόχοι πολιτικής για την αύξηση της ανάπτυξης και τη δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας στην Ευρώπη και για την εγκαθίδρυση μιας οικονομίας με λιγότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και πιο ευαισθητοποιημένης απέναντι στο περιβάλλον και μιας Ένωσης με διεθνή προβολή.
(6)
Θα πρέπει να θεσπιστεί πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ («πρόγραμμα COSME»), με σκοπό να συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων της Ένωσης, ιδίως των ΜΜΕ, να στηρίξει τις υπάρχουσες ΜΜΕ, να ενθαρρύνει την επιχειρηματική νοοτροπία και να προωθήσει την ανάπτυξη των ΜΜΕ, την πρόοδο της κοινωνίας της γνώσης και την ανάπτυξη που βασίζεται σε ισορροπημένη οικονομική μεγέθυνση.
(7)
Το πρόγραμμα COSME θα πρέπει να αποδώσει ιδιαίτερη προτεραιότητα στο θεματολόγιο απλούστευσης, σύμφωνα με την από 8ης Φεβρουαρίου 2012 ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Θεματολόγιο απλούστευσης για το ΠΔΠ 2014-2020». Οι δαπάνες της Ένωσης και των κρατών μελών για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ θα πρέπει να συντονιστούν καλύτερα, ώστε να εξασφαλιστούν η συμπληρωματικότητα, η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και η προβολή, καθώς και να επιτευχθούν μεγαλύτερες δημοσιονομικές συνέργειες.
(8)
Η Επιτροπή έχει αναλάβει τη δέσμευση να ενσωματώσει τη δράση για το κλίμα στα κύρια προγράμματα δαπανών της Ένωσης και να διοχετεύει τουλάχιστον το 20 % του προϋπολογισμού της Ένωσης σε στόχους που συνδέονται με το κλίμα. Είναι σημαντικό να εξασφαλίζεται ότι κατά την προετοιμασία, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του προγράμματος COSME θα προωθούνται ο μετριασμός των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος και η προσαρμογή καθώς και η πρόληψη των κινδύνων. Τα μέτρα που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συμβάλλουν στην προώθηση της μετάβασης σε μια οικονομία και μια κοινωνία με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή.
(9)
Από την απόφαση 2001/822/ΕΚ του Συμβουλίου (4) προκύπτει ότι οι οντότητες και οργανισμοί των υπερπόντιων χωρών και εδαφών είναι επιλέξιμοι για συμμετοχή στο πρόγραμμα COSME.
(10)
Σκοπός της πολιτικής της Ένωσης περί ανταγωνιστικότητας είναι να θεσπιστούν οι θεσμικές ρυθμίσεις και οι ρυθμίσεις πολιτικής που δημιουργούν τις προϋποθέσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ. Η επίτευξη ανταγωνιστικότητας και βιωσιμότητας συνεπάγεται την ικανότητα επίτευξης και διατήρησης της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης των επιχειρήσεων σύμφωνα με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης. Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, περιλαμβανομένης της παραγωγικότητας των πόρων και της ενέργειας, είναι η πρωταρχική πηγή της βιώσιμης αύξησης των εσόδων. Η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται επίσης από την ικανότητα των εταιρειών να αξιοποιήσουν πλήρως ευκαιρίες, όπως η εσωτερική αγορά. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ΜΜΕ, οι οποίες αντιστοιχούν στο 99 % των επιχειρήσεων της Ένωσης, παρέχουν δύο από τις τρεις υφιστάμενες θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα και το 80 % των νέων θέσεων εργασίας και συνεισφέρουν περισσότερο από το ήμισυ της συνολικής προστιθέμενης αξίας που δημιουργούν οι επιχειρήσεις στην Ένωση. Οι ΜΜΕ αποτελούν καθοριστικό παράγοντα οικονομικής ανάπτυξης, απασχόλησης και κοινωνικής ενσωμάτωσης.
(11)
Η Επιτροπή, στην από 18 Απριλίου 2012 ανακοίνωσή της με τίτλο «Στοχεύοντας σε μια ανάπτυξη με άφθονες θέσεις απασχόλησης», εκτιμούσε ότι οι πολιτικές που προωθούν μετάβαση σε πράσινη οικονομία, όπως οι πολιτικές για την αποδοτικότητα των πόρων, την ενεργειακή αποδοτικότητα και την κλιματική αλλαγή, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν περισσότερες από πέντε εκατομμύρια θέσεις εργασίας έως το 2020, ιδίως στον τομέα των ΜΜΕ. Λαμβανομένου υπόψη αυτού του στοιχείου, οι ειδικές πράξεις του προγράμματος COSME θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την προώθηση της ανάπτυξης βιώσιμων προϊόντων, υπηρεσιών, τεχνολογιών και διαδικασιών, καθώς και την αποτελεσματικότητα πόρων και ενέργειας και την εταιρική κοινωνική ευθύνη.
(12)
Η ανταγωνιστικότητα βρίσκεται στο επίκεντρο της διαμόρφωσης πολιτικών από την Ένωση τα τελευταία χρόνια λόγω των αδυναμιών της αγοράς, των αδυναμιών της πολιτικής και των θεσμικών αδυναμιών, οι οποίες υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης και ιδίως των ΜΜΕ.
(13)
Επομένως, το πρόγραμμα COSME θα πρέπει να αντιμετωπίσει αδυναμίες της αγοράς οι οποίες επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της Ένωσης σε παγκόσμια κλίμακα και υπονομεύουν την ικανότητα των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ, να ανταγωνίζονται τις επιχειρήσεις άλλων περιοχών του κόσμου.
(14)
Το πρόγραμμα COSME θα πρέπει να αφορά κυρίως τις ΜΜΕ, όπως ορίζονται στη σύσταση 2003/361/ΕΚ της Επιτροπής (5). Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να προβαίνει σε διαβούλευση με όλους τους σχετικούς ενδιαφερομένους, μεταξύ των οποίων τις οργανώσεις εκπροσώπησης των ΜΜΕ. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, τις επιχειρήσεις που ασκούν βιοτεχνική δραστηριότητα, τους αυτοαπασχολουμένους, τους ελεύθερους επαγγελματίες και τις κοινωνικές επιχειρήσεις. Θα πρέπει επίσης να δοθεί προσοχή στους δυνητικούς, τους νεοεμφανιζόμενους, τους νέους επιχειρηματίες και στις γυναίκες επιχειρηματίες καθώς και σε άλλες ειδικές ομάδες-στόχους, όπως τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, οι μετανάστες και οι επιχειρηματίες που ανήκουν σε κοινωνικά μειονεκτούσες ή ευάλωτες ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρία, και στην προώθηση της μεταβίβασης επιχειρήσεων, των τεχνοβλαστών («spin-offs» και «spin-outs») και της δεύτερης ευκαιρίας για τους επιχειρηματίες.
(15)
Πολλά από τα προβλήματα ανταγωνιστικότητας της Ένωσης σχετίζονται με τις δυσκολίες των ΜΜΕ να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση, επειδή αγωνίζονται να αποδείξουν την πιστοληπτική τους ικανότητα και δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε επιχειρηματικά κεφάλαια. Οι εν λόγω δυσκολίες έχουν αρνητικές συνέπειες στο επίπεδο και την ποιότητα των νέων επιχειρήσεων που δημιουργούνται και στην ανάπτυξη και το ποσοστό επιβίωσης των επιχειρήσεων καθώς και στην προθυμία νεοεμφανιζόμενων επιχειρηματιών να αναλάβουν βιώσιμες εταιρίες στο πλαίσιο μεταβίβασης επιχείρησης/διαδοχής. Τα χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης που τέθηκαν σε εφαρμογή στο πλαίσιο της απόφασης αριθ. 1639/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6) έχουν προσφέρει αποδεδειγμένη προστιθέμενη αξία και έχουν βοηθήσει τουλάχιστον 220 000 ΜΜΕ. Η αυξημένη προστιθέμενη αξία των προτεινόμενων χρηματοδοτικών μέσων για την Ένωση έγκειται, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς για επιχειρηματικά κεφάλαια, την ανάπτυξη μιας πανευρωπαϊκής αγοράς χρηματοδότησης των ΜΜΕ, καθώς και στην αντιμετώπιση αδυναμιών της αγοράς που δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τα κράτη μέλη. Οι δράσεις της Ένωσης θα πρέπει να έχουν συνοχή και συνέπεια και να είναι συμπληρωματικές με τα χρηματοδοτικά μέσα των κρατών μελών για τις ΜΜΕ, να παρέχουν μόχλευση και να αποφεύγουν τη δημιουργία στρεβλώσεων στην αγορά, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7). Οι φορείς στους οποίους έχει ανατεθεί η εφαρμογή των δράσεων θα πρέπει να εξασφαλίζουν την προσθετικότητα και να αποφεύγουν τη διπλή χρηματοδότηση μέσω ενωσιακών πόρων.
(16)
Η Επιτροπή θα πρέπει να αποδίδει προσοχή στην προβολή της χρηματοδότησης που παρέχεται μέσω των χρηματοδοτικών μέσων του παρόντος κανονισμού, ώστε να διασφαλίσει ότι η διαθεσιμότητα της στήριξης της Ένωσης θα είναι γνωστή και ότι η παρεχόμενη στήριξη θα αναγνωρίζεται στην αγορά. Προς τον σκοπό αυτό, θα πρέπει επίσης να υποχρεούνται οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί να διευκρινίζουν ρητά στους τελικούς αποδέκτες ότι η χρηματοδότηση κατέστη δυνατή χάρη στη στήριξη από τα χρηματοδοτικά μέσα του παρόντος κανονισμού. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν επαρκή μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω φιλικών προς το χρήστη επιγραμμικών συστημάτων, για τη διάδοση των πληροφοριών σχετικά με τα διαθέσιμα χρηματοπιστωτικά μέσα στις ΜΜΕ και τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Τα συστήματα αυτά, που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν ενιαία διαδικτυακή πύλη, δεν θα πρέπει να αλληλεπικαλύπτονται με τα υπάρχοντα συστήματα.
(17)
Το δίκτυο Enterprise Europe Network («Δίκτυο») απέδειξε την προστιθέμενη αξία του για τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ ως υπηρεσία ενιαίας εξυπηρέτησης για τη στήριξη των επιχειρήσεων, βοηθώντας τις επιχειρήσεις να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους και να διερευνήσουν επιχειρηματικές ευκαιρίες στην εσωτερική αγορά και πέρα από αυτήν. Ο εξορθολογισμός των μεθοδολογιών και των μεθόδων εργασίας και των διατάξεων ευρωπαϊκής διάστασης στις υπηρεσίες στήριξης των επιχειρήσεων μπορεί να επιτευχθεί μόνον σε επίπεδο Ένωσης. Ειδικότερα, το Δίκτυο βοήθησε τις ΜΜΕ να εξεύρουν εταίρους για επιχειρηματική συνεργασία ή μεταφορά τεχνολογίας στην εσωτερική αγορά και τις τρίτες χώρες, να εξασφαλίσουν συμβουλές σχετικά με πηγές ενωσιακής χρηματοδότησης και σχετικά με το ενωσιακό δίκαιο και θέματα διανοητικής ιδιοκτησίας και με προγράμματα της Ένωσης για την ενθάρρυνση της καινοτομίας σε θέματα περιβάλλοντος και της βιώσιμης παραγωγής. Έλαβε επίσης σχόλια και παρατηρήσεις σχετικά με το δίκαιο και τα πρότυπα της Ένωσης. Η μοναδική εμπειρογνωμοσύνη του είναι ιδιαίτερα σημαντική για την υπέρβαση των ασυμμετριών στην ενημέρωση και τη μείωση του κόστους συναλλαγών που σχετίζεται με διασυνοριακές συναλλαγές.
(18)
Απαιτείται διαρκής προσπάθεια ώστε να βελτιωθούν ακόμη περισσότερο η ποιότητα των υπηρεσιών και οι επιδόσεις του Δικτύου, ιδίως όσον αφορά την ευαισθητοποίηση των ΜΜΕ και την επακόλουθη επιλογή των προτεινόμενων υπηρεσιών, με την περαιτέρω ενσωμάτωση των υπηρεσιών διεθνοποίησης και καινοτομίας, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ του Δικτύου και των ενδιαφερόμενων ΜΜΕ σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, τη διαβούλευση με τις οργανώσεις συμμετοχής και τη μεγαλύτερη συμμετοχή τους, τον περιορισμό της γραφειοκρατίας, τη βελτίωση της υποστήριξης ΤΠ και την καλύτερη προβολή του Δικτύου και των υπηρεσιών του στις καλυπτόμενες γεωγραφικές περιοχές.
(19)
Η περιορισμένη διεθνοποίηση των ΜΜΕ εντός και εκτός της Ευρώπης επηρεάζει την ανταγωνιστικότητά τους. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, επί του παρόντος το 25 % των ΜΜΕ της Ένωσης εξάγει ή έχει πραγματοποιήσει εξαγωγές κατά την τελευταία τριετία, ενώ μόνον το 13 % των ΜΜΕ της Ένωσης εξάγει εκτός της Ένωσης σε τακτική βάση και μόνον το 2 % έχει επενδύσει εκτός της χώρας της εκάστοτε ΜΜΕ. Επιπροσθέτως, έρευνα του Ευρωβαρομέτρου για το 2012 δείχνει το ανεκμετάλλευτο δυναμικό ανάπτυξης των ΜΜΕ στις πράσινες αγορές, εντός και εκτός της Ένωσης, από πλευράς διεθνοποίησης και πρόσβασης στις δημόσιες συμβάσεις. Σύμφωνα με την SBA, η οποία ζήτησε από την Ένωση και τα κράτη μέλη να στηρίξουν τις ΜΜΕ και να τις ενθαρρύνουν να επωφεληθούν από την ανάπτυξη των αγορών εκτός της Ένωσης, η Ένωση παρέχει οικονομική βοήθεια σε διάφορες πρωτοβουλίες, όπως το Κέντρο Βιομηχανικής Συνεργασίας ΕΕ-Ιαπωνίας και το γραφείο βοήθειας των ΜΜΕ για θέματα δικαίου διανοητικής ιδιοκτησίας σε σχέση με την Κίνα. Προστιθέμενη αξία της Ένωσης δημιουργείται με την προαγωγή της συνεργασίας και με την προσφορά υπηρεσιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι οποίες συμπληρώνουν, αλλά δεν επικαλύπτουν, τις θεμελιώδεις υπηρεσίες εμπορικής προώθησης των κρατών μελών και ενισχύουν τις συνδυασμένες προσπάθειες δημόσιων και ιδιωτικών παρόχων υπηρεσιών σε αυτόν τον τομέα. Οι υπηρεσίες αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, τα πρότυπα και τους κανόνες δημόσιων προμηθειών και τις ευκαιρίες. Το μέρος ΙΙ των συμπερασμάτων του Συμβουλίου της 6ης Δεκεμβρίου 2011, με τίτλο «Ενίσχυση της υλοποίησης της βιομηχανικής πολιτικής στο σύνολο της ΕΕ», στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ολοκληρωμένη βιομηχανική πολιτική για την εποχή της παγκοσμιοποίησης. Η ανταγωνιστικότητα και η βιωσιμότητα τίθενται στο επίκεντρο», θα πρέπει να ληφθεί δεόντως υπόψη. Εν προκειμένω, μια καθορισμένη με σαφήνεια ευρωπαϊκή στρατηγική συστάδων επιχειρήσεων θα πρέπει να συμπληρώνει τις εθνικές και περιφερειακές προσπάθειες ενθάρρυνσης των συστάδων επιχειρήσεων προς την κατεύθυνση της αριστείας και της διεθνούς συνεργασίας, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η δημιουργία συστάδων ΜΜΕ μπορεί να αποτελέσει ουσιώδες μέσο ενίσχυσης της ικανότητάς τους για καινοτομία και για διείσδυση στις ξένες αγορές.
(20)
Για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ενωσιακών επιχειρήσεων και ιδίως των ΜΜΕ, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή είναι ανάγκη να δημιουργήσουν ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον. Τα συμφέροντα των ΜΜΕ και οι τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής. Πρωτοβουλίες σε επίπεδο Ένωσης είναι επίσης απαραίτητες για την ανταλλαγή πληροφοριών και γνώσεων σε ευρωπαϊκή κλίμακα και οι ψηφιακές υπηρεσίες μπορούν να προσφέρουν ιδιαίτερη οικονομική αποδοτικότητα σε αυτόν τον τομέα. Οι δράσεις αυτές είναι δυνατόν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη ίσων όρων ανταγωνισμού για τις ΜΜΕ.
(21)
Οι διαφορές, ο κατακερματισμός και η περιττή γραφειοκρατία εντός της εσωτερικής αγοράς εμποδίζουν τους πολίτες, τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις ΜΜΕ, να δρέψουν τα πλήρη οφέλη της. Για τον λόγο αυτόν, είναι οπωσδήποτε αναγκαίο τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή να καταβάλουν συντονισμένες προσπάθειες για να αντιμετωπισθούν οι ελλείψεις όσον αφορά την εφαρμογή, τη νομοθεσία και την πληροφόρηση. Σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να συνεργαστούν για να ελαττωθεί ο περιττός διοικητικός και ρυθμιστικός φόρτος των ΜΜΕ. Οι δράσεις του προγράμματος COSME - του μοναδικού προγράμματος της Ένωσης που επικεντρώνεται ειδικά στις ΜΜΕ - θα πρέπει να συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων αυτών, ιδίως διευκολύνοντας τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για τις επιχειρήσεις. Οι έλεγχοι καταλληλότητας και οι εκτιμήσεις των επιπτώσεων που χρηματοδοτούνται βάσει του προγράμματος COSME θα πρέπει να συμμετέχουν στην προσπάθεια αυτή.
(22)
Ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα είναι το σχετικά αδύναμο επιχειρηματικό πνεύμα στην Ένωση. Μόνο το 45 % των πολιτών της Ένωσης (και κάτω του 40 % των γυναικών) θα ήθελαν να είναι αυτοαπασχολούμενοι σε σύγκριση με το 55 % του πληθυσμού στις Ηνωμένες Πολιτείες και το 71 % στην Κίνα (σύμφωνα με την έρευνα του Ευρωβαρομέτρου του 2009 για την επιχειρηματικότητα). Σύμφωνα με την SBA θα πρέπει να δοθεί προσοχή σε όλες τις καταστάσεις με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωποι οι επιχειρηματίες και, μεταξύ αυτών, την έναρξη, την ανάπτυξη, τη μεταβίβαση και την πτώχευση (δεύτερη ευκαιρία). Η προαγωγή της εκπαίδευσης στην επιχειρηματικότητα, καθώς και τα μέτρα βελτίωσης της συνοχής και συνεκτικότητας, όπως συγκριτική αξιολόγηση και ανταλλαγές ορθών πρακτικών, παρέχουν υψηλή προστιθέμενη αξία της Ένωσης.
(23)
Το πρόγραμμα «Erasmus για νέους επιχειρηματίες» δρομολογήθηκε για να μπορούν οι νέοι ή επίδοξοι επιχειρηματίες να αποκτούν επιχειρηματική πείρα σε κράτος μέλος διαφορετικό από το δικό τους και κατά τον τρόπο αυτό να αυξάνουν τις επιχειρηματικές ικανότητές τους. Σε σχέση με τον στόχο της βελτίωσης του πλαισίου προϋποθέσεων για την προώθηση της επιχειρηματικότητας και της επιχειρηματικής νοοτροπίας, η Επιτροπή θα πρέπει να είναι σε θέση να λαμβάνει μέτρα ώστε να διευκολύνει τους νεοεμφανιζόμενους επιχειρηματίες να ενισχύουν την ικανότητά τους να αναπτύσσουν την επιχειρηματική τους τεχνογνωσία, δεξιότητες και στάσεις και να βελτιώνουν την τεχνολογική τους ικανότητα και τη διοίκηση επιχειρήσεων.
(24)
Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός, οι δημογραφικές αλλαγές, οι δημοσιονομικοί περιορισμοί και οι αναδυόμενες κοινωνικές τάσεις δημιουργούν προκλήσεις και ευκαιρίες για διάφορους τομείς οι οποίοι αντιμετωπίζουν παγκόσμιες προκλήσεις και χαρακτηρίζονται από υψηλό ποσοστό ΜΜΕ. Για παράδειγμα, οι τομείς που βασίζονται στον σχεδιασμό είναι ανάγκη να προσαρμοστούν προκειμένου να αξιοποιήσουν τις ανεκμετάλλευτες δυνατότητες της υψηλής ζήτησης για εξατομικευμένα, δημιουργικά προϊόντα που απευθύνονται σε όλους. Καθώς οι προκλήσεις αυτές ισχύουν για όλες τις ΜΜΕ της Ένωσης στους σχετικούς τομείς, είναι αναγκαία μια συντονισμένη προσπάθεια σε επίπεδο Ένωσης, ώστε να δημιουργηθεί πρόσθετη ανάπτυξη μέσω πρωτοβουλιών που θα επιταχύνουν την ανάδυση νέων προϊόντων και υπηρεσιών.
(25)
Προς ενίσχυση της δράσης που αναλαμβάνεται στα κράτη μέλη, το πρόγραμμα COSME μπορεί να στηρίζει πρωτοβουλίες τόσο σε τομεακούς όσο και σε διατομεακούς χώρους με σημαντικές δυνατότητες για ανάπτυξη και επιχειρηματική δραστηριότητα, ιδίως όσους παρουσιάζουν υψηλό ποσοστό ΜΜΕ, ώστε να επιταχυνθεί η ανάδυση ανταγωνιστικών και βιώσιμων κλάδων, βάσει των πιο ανταγωνιστικών επιχειρηματικών μοντέλων, βελτιωμένων προϊόντων και διαδικασιών, οργανωτικών δομών ή τροποποιημένων αλυσίδων αξίας. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 30ής Ιουνίου 2010 με τίτλο «Η Ευρώπη, ο πρώτος τουριστικός προορισμός στον κόσμο - ένα νέο πλαίσιο πολιτικής για τον ευρωπαϊκό τουρισμό», η οποία έγινε δεκτή με ικανοποίηση από το Συμβούλιο τον Οκτώβριο του 2010, ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας της οικονομίας της Ένωσης. Οι επιχειρήσεις αυτού του τομέα συνεισφέρουν άμεσα το 5 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) της Ένωσης. Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αναγνωρίζει τη σημασία του τουρισμού και αναφέρει τις αρμοδιότητες της Ένωσης στον τομέα αυτό. Οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για τον τουρισμό μπορούν να συμπληρώνουν τις δράσεις των κρατών μελών με την παρότρυνση της δημιουργίας ευνοϊκού περιβάλλοντος και με την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, ιδίως με την ανταλλαγή ορθών πρακτικών. Στις δράσεις μπορούν να περιλαμβάνονται η βελτίωση της τράπεζας γνώσεων για τον τουρισμό με την παροχή δεδομένων και αναλύσεων και η ανάπτυξη σχεδίων διακρατικής συνεργασίας σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, με παράλληλη αποφυγή των δεσμευτικών επιταγών για τις επιχειρήσεις της Ένωσης.
(26)
Το πρόγραμμα COSME αναφέρει τις δράσεις για τους στόχους, το συνολικό δημοσιονομικό κονδύλι για την επιδίωξη των εν λόγω στόχων, ένα ελάχιστο χρηματοδοτικό κονδύλι για τα χρηματοδοτικά μέσα, τους διάφορους τύπους μέτρων εφαρμογής και τις διαφανείς ρυθμίσεις για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση και για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.
(27)
Το πρόγραμμα COSME συμπληρώνει άλλα προγράμματα της Ένωσης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι κάθε μέσον πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με τις δικές του ειδικές διαδικασίες. Ως εκ τούτου, οι ίδιες επιλέξιμες δαπάνες δεν θα πρέπει να λαμβάνουν διπλή χρηματοδότηση. Με στόχο την επίτευξη προστιθέμενης αξίας και σημαντικού αντικτύπου της χρηματοδότησης της Ένωσης, θα πρέπει να αναπτυχθούν στενές συνέργειες μεταξύ του προγράμματος COSME, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) («πρόγραμμα Ορίζοντας 2020»), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) («διαρθρωτικά ταμεία») και άλλων προγραμμάτων της Ένωσης.
(28)
Οι αρχές της διαφάνειας και της ισότητας των ευκαιριών για τα δύο φύλα θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε όλες τις σχετικές πρωτοβουλίες και δράσεις που καλύπτονται από το πρόγραμμα COSME. Ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών όλων των πολιτών θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη στις συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και δράσεις.
(29)
Της παροχής επιχορηγήσεων στις ΜΜΕ θα πρέπει να προηγείται διαφανής διαδικασία. Η παροχή τέτοιων επιχορηγήσεων και η καταβολή τους θα πρέπει να είναι διαφανείς, χωρίς γραφειοκρατία και σύμφωνη με τους συνήθεις κανόνες.
(30)
Ο παρών κανονισμός καθορίζει ένα χρηματοδοτικό κονδύλι, για ολόκληρη τη διάρκεια του προγράμματος COSME, το οποίο αποτελεί το ποσό προνομιακής αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της διοργανικής συμφωνίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (10), για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού.
(31)
Για να διασφαλίζεται ότι η χρηματοδότηση περιορίζεται στην αντιμετώπιση αδυναμιών της αγοράς, αδυναμιών πολιτικής και θεσμικών αδυναμιών και με σκοπό την αποφυγή στρεβλώσεων της αγοράς, η χρηματοδότηση που παρέχεται από το πρόγραμμα COSME θα πρέπει να συμμορφώνεται προς τους κανόνες της Ένωσης για τις κρατικές ενισχύσεις.
(32)
Η Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και τα πρωτόκολλα συμφωνιών σύνδεσης προβλέπουν τη συμμετοχή των οικείων χωρών σε προγράμματα της Ένωσης. Η συμμετοχή τρίτων χωρών θα πρέπει να είναι εφικτή, όταν οι συμφωνίες και οι διαδικασίες προβλέπουν κάτι τέτοιο.
(33)
Είναι σημαντικό να διασφαλιστούν η χρηστή οικονομική διαχείριση του προγράμματος COSME και η όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη και απλούστερη για τους συμμετέχοντες εφαρμογή του, ενώ παράλληλα να κατοχυρώνονται η ασφάλεια δικαίου και η προσβασιμότητα όλων των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα COSME.
(34)
Το πρόγραμμα COSME θα πρέπει να παρακολουθείται και να αξιολογείται ώστε να μπορεί να αναπροσαρμοστεί. Θα πρέπει να υποβάλλεται ετήσια έκθεση όσον αφορά την εφαρμογή του, στην οποία θα αποτυπώνονται η σημειωθείσα πρόοδος και οι σχεδιαζόμενες δραστηριότητες.
(35)
Η εφαρμογή του προγράμματος COSME θα πρέπει να παρακολουθείται σε ετήσια βάση με τη βοήθεια βασικών δεικτών για την αξιολόγηση αποτελεσμάτων και επιπτώσεων. Οι δείκτες αυτοί, συμπεριλαμβανομένων σχετικών γραμμών βάσης, θα πρέπει να παρέχουν την ελάχιστη βάση για την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο έχουν επιτευχθεί οι στόχοι του προγράμματος COSME.
(36)
Η ενδιάμεση έκθεση την οποία εκπόνησε η Επιτροπή, με θέμα την εκπλήρωση του στόχου όλων των δράσεων που υποστηρίζονται στο πλαίσιο του προγράμματος COSME, θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης αξιολόγηση των χαμηλών ποσοστών συμμετοχής των ΜΜΕ σε αρκετά κράτη μέλη μόλις τα στοιχεία αυτά είναι έτοιμα. Όπου κρίνεται σκόπιμο, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να λάβουν υπόψη τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης έκθεσης κατά την εφαρμογή των αντίστοιχων πολιτικών τους.
(37)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης θα πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου δαπανών, συμπεριλαμβανομένων της πρόληψης, του εντοπισμού και της διερεύνησης των παρατυπιών, της ανάκτησης απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή κακώς χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων, και, εφόσον χρειάζεται, της επιβολής διοικητικών και οικονομικών κυρώσεων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
(38)
Για να διασφαλιστούν ενιαίες προϋποθέσεις για την εκτέλεση του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να ανατεθούν εκτελεστικές εξουσίες στην Επιτροπή για την έγκριση ετήσιων προγραμμάτων εργασιών για την υλοποίηση του προγράμματος COSME. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11). Ορισμένες από τις δράσεις του ετήσιου προγράμματος εργασιών περιλαμβάνουν τον συντονισμό δράσεων σε εθνικό επίπεδο. Εν προκειμένω, θα πρέπει να εφαρμόζεται το άρθρο 5 παράγραφος 4 του εν λόγω κανονισμού.
(39)
Θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή εξουσία έκδοσης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ όσον αφορά προσθήκες στους δείκτες, αλλαγές σε ορισμένες ειδικές λεπτομέρειες για τα χρηματοδοτικά μέσα, καθώς και όσον αφορά τροποποιήσεις των ενδεικτικών ποσών εφόσον υπερβαίνουν τα εν λόγω ποσά κατά 5 % της αξίας του δημοσιονομικού κονδυλίου σε κάθε περίπτωση. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διεξάγει η Επιτροπή τις κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τις προπαρασκευαστικές εργασίες, ακόμα και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή, όταν ετοιμάζει και συντάσσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, θα πρέπει να εξασφαλίζει την ταυτόχρονη, έγκαιρη και κατάλληλη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
(40)
Για λόγους ασφάλειας δικαίου και σαφήνειας, η απόφαση αριθ. 1639/2006/ΕΚ θα πρέπει να καταργηθεί,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
Αντικείμενο
Άρθρο 1
Θέσπιση
Θεσπίζεται πρόγραμμα για δράσεις της Ένωσης με σκοπό τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, με ειδική έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) («πρόγραμμα COSME»), για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Άρθρο 2
Ορισμός
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ως «ΜΜΕ» νοούνται οι πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στη σύσταση 2003/361/ΕΚ.
Άρθρο 3
Γενικοί στόχοι
1. Το πρόγραμμα COSME συμβάλλει στην επίτευξη των γενικών στόχων που περιγράφονται κατωτέρω, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις ειδικές ανάγκες των ΜΜΕ που έχουν συσταθεί στην Ένωση και των ΜΜΕ που έχουν συσταθεί σε τρίτες χώρες οι οποίες συμμετέχουν στο πρόγραμμα COSME σύμφωνα με το άρθρο 6:
α)
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων της Ένωσης, ιδίως των ΜΜΕ,
β)
ενθάρρυνση επιχειρηματικής νοοτροπίας και προώθηση της ίδρυσης και της ανάπτυξης των ΜΜΕ.
2. Η επίτευξη των στόχων της παραγράφου 1 μετράται με τους ακόλουθους δείκτες:
α)
επιδόσεις των ΜΜΕ όσον αφορά τη βιωσιμότητα,
β)
μεταβολές στον περιττό διοικητικό και ρυθμιστικό φόρτο τόσο των νέων όσο και των υφιστάμενων ΜΜΕ,
γ)
μεταβολές στο ποσοστό των ΜΜΕ που πραγματοποιούν εξαγωγές εντός και εκτός της Ένωσης,
δ)
μεταβολές στην ανάπτυξη των ΜΜΕ,
ε)
μεταβολές στο ποσοστό των πολιτών της Ένωσης που επιθυμούν να είναι αυτοαπασχολούμενοι.
3. Στο παράρτημα περιλαμβάνεται λεπτομερής πίνακας των δεικτών και των στόχων του προγράμματος COSME.
4. Το πρόγραμμα COSME στηρίζει την υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου μιας έξυπνης, διατηρήσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Ειδικότερα, το πρόγραμμα COSME συμβάλλει στον πρωταρχικό στόχο που αφορά την απασχόληση.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
Ειδικοί στόχοι και τομείς δράσης
Άρθρο 4
Ειδικοί στόχοι
1. Οι ειδικοί στόχοι του προγράμματος COSME είναι οι ακόλουθοι:
α)
βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση υπό μορφή μετοχικού κεφαλαίου και δανείων,
β)
βελτίωση της πρόσβασης σε αγορές, κυρίως εντός της Ένωσης, αλλά και παγκοσμίως,
γ)
βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης, ιδίως των ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων στον κλάδο του τουρισμού,
δ)
προώθηση της επιχειρηματικότητας και της επιχειρηματικής νοοτροπίας.
2. Κατά την εφαρμογή του προγράμματος COSME θα δοθεί προώθηση στην ανάγκη προσαρμογής των επιχειρήσεων σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών, ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή και αποδοτική όσον αφορά τη χρήση των πόρων και της ενέργειας.
3. Για τη μέτρηση του αντικτύπου του προγράμματος COSME όσον αφορά την επίτευξη των ειδικών στόχων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, χρησιμοποιούνται οι δείκτες που παρατίθενται στο παράρτημα.
4. Τα ετήσια προγράμματα εργασιών που αναφέρονται στο άρθρο 10 καθορίζουν λεπτομερώς όλες τις δράσεις που πρέπει να υλοποιηθούν στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος COSME.
Άρθρο 5
Προϋπολογισμός
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλι για την υλοποίηση του προγράμματος COSME ορίζεται σε [2 298,243 εκατομμύρια EUR σε τρέχουσες τιμές, εκ των οποίων τουλάχιστον 60 % διατίθεται σε χρηματοδοτικά μέσα.
Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
2. Το χρηματοδοτικό κονδύλι που θεσπίζεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού μπορεί επίσης να καλύπτει δαπάνες που σχετίζονται με δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης, οι οποίες απαιτούνται για τη διαχείριση του προγράμματος COSME και την επίτευξη των στόχων. Συγκεκριμένα, καλύπτει, με οικονομικά αποδοτικό τρόπο, μελέτες, συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων, δράσεις ενημέρωσης και επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της προβολής των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης, στον βαθμό που συνδέονται με τους γενικούς στόχους του προγράμματος COSME, έξοδα που συνδέονται με δίκτυα πληροφορικής τα οποία επικεντρώνονται στην επεξεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών καθώς και όλα τα άλλα έξοδα τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που βαρύνουν την Επιτροπή στο πλαίσιο διαχείρισης του προγράμματος COSME.
Οι εν λόγω δαπάνες δεν υπερβαίνουν το 5 % της αξίας του χρηματοδοτικού κονδυλίου.
3. Το χρηματοδοτικό κονδύλι για το πρόγραμμα COSME χορηγεί ενδεικτικά ποσά ίσα με 21,5 % της αξίας του χρηματοδοτικού κονδυλίου για τον ειδικό στόχο που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο β), 11 % για τον ειδικό στόχο που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο γ) και 2,5 % για τον ειδικό στόχο που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο δ). Η Επιτροπή μπορεί να αποκλίνει από αυτά τα ενδεικτικά ποσά αλλά όχι κατά περισσότερο από 5 % της αξίας του χρηματοδοτικού κονδυλίου σε κάθε περίπτωση. Εάν αποδειχθεί αναγκαία η υπέρβαση του εν λόγω ορίου, ανατίθεται στην Επιτροπή να εκδώσει πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 23, για την τροποποίηση των εν λόγω ενδεικτικών ποσών.
4. Η χρηματοδότηση μπορεί επίσης να καλύπτει τα έξοδα τεχνικής και διοικητικής συνδρομής τα οποία είναι αναγκαία προκειμένου να διασφαλιστεί η μετάβαση μεταξύ του προγράμματος COSME και των μέτρων που υιοθετήθηκαν με την απόφαση αριθ. 1639/2006/ΕΚ. Εφόσον απαιτείται, μπορούν να εγγραφούν στον προϋπολογισμό πιστώσεις για μετά το 2020 με σκοπό την κάλυψη παρόμοιων δαπανών, ώστε να καταστεί εφικτή η διαχείριση δράσεων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2020.
Άρθρο 6
Συμμετοχή τρίτων χωρών
1. Στο πρόγραμμα COSME μπορούν να συμμετάσχουν:
α)
χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) οι οποίες είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στη Συμφωνία ΕΟΧ, και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εφόσον το επιτρέπουν συμφωνίες και διαδικασίες,
β)
προσχωρούσες χώρες, υποψήφιες χώρες και δυνάμει υποψήφιοι σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους και τις προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των εν λόγω χωρών στα προγράμματα της Ένωσης που θεσπίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια και στις αποφάσεις του συμβουλίου σύνδεσης ή σε παρόμοιες συμφωνίες,
γ)
χώρες οι οποίες υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής των πολιτικών ευρωπαϊκής γειτονίας, εφόσον το επιτρέπουν οι συμφωνίες και οι διαδικασίες και σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους και τις προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των εν λόγω χωρών στα προγράμματα της Ένωσης που θεσπίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια, στα πρωτόκολλα συμφωνιών σύνδεσης και στις αποφάσεις του συμβουλίου σύνδεσης.
2. Οντότητα εγκατεστημένη σε χώρα αναφερόμενη στην παράγραφο 1 δύναται να συμμετέχει σε μέρη του προγράμματος COSME, εφόσον η εν λόγω χώρα συμμετέχει υπό τους όρους που καθορίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες της παραγράφου 1.
Άρθρο 7
Συμμετοχή οντοτήτων από μη συμμετέχουσες χώρες
1. Σε μέρη του προγράμματος COSME στα οποία δεν συμμετέχει τρίτη χώρα που αναφέρεται στο άρθρο 6, μπορούν να συμμετέχουν οντότητες εγκατεστημένες σε αυτήν τη χώρα. Οντότητες εγκαταστημένες σε άλλες τρίτες χώρες μπορούν επίσης να συμμετέχουν σε δράσεις στο πλαίσιο του προγράμματος COSME.
2. Οι αναφερόμενες στην παράγραφο 1 οντότητες δεν δικαιούνται να λάβουν οικονομικές συνεισφορές από την Ένωση, παρά μόνον εάν αυτό είναι ουσιώδες για το πρόγραμμα COSME, ιδίως όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα και την πρόσβαση στις αγορές επιχειρήσεων της Ένωσης. Η εξαίρεση αυτή δεν ισχύει για τις οντότητες που έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα.
Άρθρο 8
Δράσεις για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση
1. Η Επιτροπή υποστηρίζει δράσεις οι οποίες στοχεύουν στη διευκόλυνση και τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση κατά τις φάσεις έναρξης, ανάπτυξης και μεταβίβασής τους και οι οποίες είναι συμπληρωματικές προς τη χρήση από τα κράτη μέλη χρηματοδοτικών μέσων για τις ΜΜΕ σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Για να εξασφαλίζεται η συμπληρωματικότητα, οι δράσεις αυτές αναπτύσσονται σε στενό συντονισμό με τις δράσεις που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, του προγράμματος Ορίζοντας 2020 και σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. Στόχος των εν λόγω δράσεων είναι να τονώσουν την κάλυψη χρηματοδότησης τόσο με μετοχικά κεφάλαια όσο και με δάνεια καθώς και την παροχή των σχετικών κεφαλαίων και δανείων, στα οποία μπορεί να περιλαμβάνονται κεφάλαια έναρξης, κεφάλαια «επενδυτικών αγγέλων» και οιονεί ίδια κεφάλαια, ανάλογα με τη ζήτηση της αγοράς αλλά με αποφυγή εκποίησης του ενεργητικού.
2. Επιπλέον των δράσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, η Ένωση μπορεί επίσης να στηρίζει δράσεις για τη βελτίωση της διασυνοριακής και της πολυεθνικής χρηματοδότησης, ανάλογα με τη ζήτηση της αγοράς, βοηθώντας με τον τρόπο αυτό τις ΜΜΕ να διεθνοποιήσουν τις δραστηριότητές τους σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης.
Η Επιτροπή μπορεί επίσης να εξετάσει τη δυνατότητα ανάπτυξης άλλων καινοτόμων χρηματοδοτικών μηχανισμών, όπως η συμμετοχική χρηματοδότηση, ανάλογα με τη ζήτηση της αγοράς.
3. Λεπτομέρειες για τις δράσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 παρατίθενται στο άρθρο 17.
Άρθρο 9
Δράσεις για τη βελτίωση της πρόσβασης στις αγορές
1. Για να συνεχιστεί η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της πρόσβασης των επιχειρήσεων της Ένωσης στις αγορές, η Επιτροπή μπορεί να στηρίζει δράσεις για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στην εσωτερική αγορά, όπως η παροχή πληροφοριών (μεταξύ άλλων και μέσω ψηφιακών υπηρεσιών) και η ευαισθητοποίηση, μεταξύ άλλων, σχετικά με τα προγράμματα, το δίκαιο και τα πρότυπα της Ένωσης.
2. Επιδιώκεται με ειδικά μέτρα η διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε αγορές εκτός της Ένωσης. Τα μέτρα αυτά είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν την παροχή πληροφοριών σχετικά με τους φραγμούς στην είσοδο στην αγορά και τις επιχειρηματικές ευκαιρίες, τις δημόσιες συμβάσεις και τις τελωνειακές διαδικασίες, καθώς και τη βελτίωση των υπηρεσιών υποστήριξης όσον αφορά τα πρότυπα και τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας σε τρίτες χώρες προτεραιότητας. Τα εν λόγω μέτρα συμπληρώνουν αλλά δεν επικαλύπτουν τις βασικές δραστηριότητες προώθησης του εμπορίου των κρατών μελών.
3. Οι δράσεις στο πλαίσιο του προγράμματος COSME είναι δυνατόν να στοχεύουν την ενθάρρυνση της διεθνούς συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένου του βιομηχανικού και κανονιστικού διαλόγου με τρίτες χώρες. Ειδικά μέτρα είναι δυνατόν να στοχεύουν στη μείωση των διαφορών μεταξύ της Ένωσης και άλλων χωρών όσον αφορά τα κανονιστικά πλαίσια για τα προϊόντα, στη συμβολή στην ανάπτυξη επιχειρηματικής και βιομηχανικής πολιτικής και στη συμβολή στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
Άρθρο 10
Δίκτυο «Enterprise Europe Network»
1. Η Επιτροπή υποστηρίζει το δίκτυο «Enterprise Europe Network» («δίκτυο») για την παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών υποστήριξης επιχειρήσεων σε ενωσιακές ΜΜΕ οι οποίες επιδιώκουν να διερευνήσουν ευκαιρίες στην εσωτερική αγορά και σε τρίτες χώρες. Οι δράσεις που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο του δικτύου είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν τα εξής:
α)
παροχή πληροφοριών και συμβουλευτικών υπηρεσιών σχετικά με τις πρωτοβουλίες και το δίκαιο της Ένωσης· στήριξη της ενίσχυσης των ικανοτήτων διαχείρισης για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ· υποστήριξη για τη βελτίωση των οικονομικών γνώσεων των ΜΜΕ, περιλαμβανομένων πληροφοριών και συμβουλευτικών υπηρεσιών σχετικά με τις ευκαιρίες χρηματοδότησης, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και άλλα σχετικά προγράμματα πλαισίωσης· μέτρα για την αύξηση της πρόσβασης των ΜΜΕ στην ενεργειακή απόδοση, την κλιματική και περιβαλλοντική τεχνογνωσία· και προώθηση των προγραμμάτων χρηματοδότησης και χρηματοδοτικών μέσων της Ένωσης (περιλαμβανομένου του προγράμματος Ορίζοντας 2020 σε συνεργασία με τα εθνικά σημεία επαφής και τα διαρθρωτικά ταμεία),
β)
διευκόλυνση της διασυνοριακής επιχειρηματικής συνεργασίας, της Ε&Α, της μεταφοράς τεχνολογίας και γνώσεων καθώς και των τεχνολογικών και καινοτόμων συμπράξεων,
γ)
παροχή διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των ΜΜΕ και της Επιτροπής.
2. Το δίκτυο μπορεί επίσης να χρησιμοποιείται για την παροχή υπηρεσιών για λογαριασμό άλλων προγραμμάτων της Ένωσης, όπως το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020, περιλαμβάνοντας ειδικές συμβουλευτικές υπηρεσίες προς ενθάρρυνση της συμμετοχής ΜΜΕ σε άλλα προγράμματα της Ένωσης. Η Επιτροπή εξασφαλίζει ότι οι διάφοροι χρηματοδοτικοί πόροι για το δίκτυο συντονίζονται αποτελεσματικά και ότι οι υπηρεσίες που παρέχει το δίκτυο για λογαριασμό άλλων προγραμμάτων της Ένωσης χρηματοδοτούνται από τα προγράμματα αυτά.
3. Το δίκτυο υλοποιείται σε στενό συντονισμό με τα κράτη μέλη, ώστε να αποφεύγεται η αλληλεπικάλυψη δραστηριοτήτων σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.
Η Επιτροπή αξιολογεί το δίκτυο από άποψη αποτελεσματικότητας, διακυβέρνησης και παροχής ποιοτικών υπηρεσιών στο σύνολο της Ένωσης.
Άρθρο 11
Δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης, ιδίως των ΜΜΕ
1. Η Επιτροπή στηρίζει δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως των ΜΜΕ, προκειμένου να ενισχυθούν η αποτελεσματικότητα, η συνοχή, ο συντονισμός και η συνεκτικότητα των εθνικών και περιφερειακών πολιτικών που προωθούν την ανταγωνιστικότητα, τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη των ενωσιακών επιχειρήσεων.
2. Η Επιτροπή μπορεί να στηρίζει ειδικές δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για τις επιχειρήσεις και ιδίως τις ΜΜΕ, μέσω της μείωσης και αποφυγής του περιττού διοικητικού και ρυθμιστικού φόρτου. Οι δράσεις αυτές είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν την τακτική μέτρηση του αντικτύπου του σχετικού ενωσιακού δικαίου στις ΜΜΕ, ενδεχομένως μέσω πίνακα επιδόσεων, τη στήριξη ανεξάρτητων ομάδων εμπειρογνωμόνων και την ανταλλαγή πληροφοριών και ορθών πρακτικών, μεταξύ άλλων σχετικά με τη συστηματική εφαρμογή του τεστ ΜΜΕ σε επίπεδο Ένωσης και κρατών μελών.
3. Η Επιτροπή μπορεί να στηρίζει δράσεις με σκοπό την κατάρτιση νέων στρατηγικών ανταγωνιστικότητας και επιχειρηματικής ανάπτυξης. Οι εν λόγω δράσεις είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
α)
μέτρα για τη βελτίωση του σχεδιασμού, της εφαρμογής και της αξιολόγησης πολιτικών που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων μέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών σχετικά με το πλαίσιο προϋποθέσεων και τη διαχείριση συστάδων παγκόσμιας κλάσης και δικτύων επιχειρήσεων· και μέσω της προώθησης της διεθνούς συνεργασίας μεταξύ ομίλων και δικτύων επιχειρήσεων, της ανάπτυξης βιώσιμων προϊόντων, υπηρεσιών, τεχνολογιών και διαδικασιών καθώς και της αποτελεσματικότητας πόρων και ενέργειας και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης,
β)
μέτρα για την αντιμετώπιση διεθνών πτυχών των πολιτικών ανταγωνιστικότητας, με ιδιαίτερη εστίαση στη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, άλλων χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα COSME και των παγκόσμιων εμπορικών εταίρων της Ένωσης,
γ)
μέτρα για τη βελτίωση της ανάπτυξης πολιτικών υπέρ των ΜΜΕ, της συνεργασίας μεταξύ των υπευθύνων για τη διαμόρφωση των πολιτικών, των αξιολογήσεων από ομοτίμους και της ανταλλαγής ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, λαμβανομένων υπόψη, κατά περίπτωση, των διαθέσιμων στοιχείων και των απόψεων των ενδιαφερομένων και ιδίως με σκοπό τη βελτίωση της ευκολίας πρόσβασης στα προγράμματα και τα μέτρα της Ένωσης, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης SBA.
4. Η Επιτροπή μπορεί, μέσω προώθησης του συντονισμού, να στηρίζει τις δράσεις που αναλαμβάνονται στα κράτη μέλη για την επιτάχυνση της ανάδυσης ανταγωνιστικών κλάδων με δυναμικό αγοράς. Στη στήριξη αυτή είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται δράσεις για την ενθάρρυνση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών, καθώς και ο εντοπισμός των δεξιοτήτων και των αναγκών κατάρτισης από διάφορες βιομηχανίες, ιδίως ΜΜΕ, και κατά κύριο λόγο των ηλεκτρονικών δεξιοτήτων. Είναι επίσης δυνατόν να περιλαμβάνονται δράσεις προς ενθάρρυνση της αφομοίωσης νέων επιχειρηματικών μοντέλων και της συνεργασίας των ΜΜΕ σε νέες αλυσίδες αξίας καθώς και της εμπορικής χρήσης ιδεών συναφών με νέα προϊόντα και υπηρεσίες.
5. Η Επιτροπή μπορεί να συμπληρώνει τις δράσεις των κρατών μελών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και βιωσιμότητας των ΜΜΕ της Ένωσης σε τομείς που χαρακτηρίζονται από σημαντικές δυνατότητες για ανάπτυξη, ιδίως όσους παρουσιάζουν υψηλό ποσοστό ΜΜΕ, όπως ο τομέας του τουρισμού. Οι εν λόγω δραστηριότητες είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών, ιδίως μέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών.
Άρθρο 12
Δράσεις για την προώθηση της επιχειρηματικότητας
1. Η Επιτροπή συμβάλλει στην προώθηση της επιχειρηματικότητας και της επιχειρηματικής νοοτροπίας βελτιώνοντας το πλαίσιο των προϋποθέσεων που επηρεάζουν την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, μεταξύ άλλων με τη μείωση των εμποδίων στην έναρξη επιχειρήσεων. Η Επιτροπή στηρίζει ένα επιχειρηματικό περιβάλλον και μια επιχειρηματική νοοτροπία που ευνοούν τις βιώσιμες επιχειρήσεις, την ίδρυση, ανάπτυξη και μεταβίβαση επιχειρήσεων, τη δεύτερη ευκαιρία (επανεκκίνηση) καθώς και τους τεχνοβλαστούς («spin-offs» και «spin-outs»).
2. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους δυνητικούς, τους νεοεμφανιζόμενους, τους νέους και τις γυναίκες επιχειρηματίες καθώς και σε άλλες ειδικές ομάδες-στόχους.
3. Η Επιτροπή μπορεί να αναλαμβάνει δράσεις, όπως προγράμματα κινητικότητας για νεοεμφανιζόμενους επιχειρηματίες, ώστε να είναι αυτοί σε θέση να ενισχύουν την ικανότητά τους να αναπτύσσουν την επιχειρηματική τους τεχνογνωσία, δεξιότητες και στάσεις και να βελτιώνουν την τεχνολογική τους ικανότητα και τη διοίκηση επιχειρήσεων.
4. Η Επιτροπή μπορεί να στηρίζει τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για την ανάπτυξη και τη διευκόλυνση της επιχειρηματικής εκπαίδευσης, της κατάρτισης, των επιχειρηματικών δεξιοτήτων και του επιχειρηματικού πνεύματος, ιδίως μεταξύ των δυνητικών και των νεοεμφανιζόμενων επιχειρηματιών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
Υλοποίηση του προγράμματος COSME
Άρθρο 13
Ετήσια προγράμματα εργασίας
1. Για να υλοποιηθεί το πρόγραμμα COSME, η Επιτροπή εγκρίνει ετήσια προγράμματα εργασίας σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης η οποία αναφέρεται στο άρθρο 21 παράγραφος 2. Κάθε ετήσιο πρόγραμμα εργασίας υλοποιεί τους στόχους που εκτίθενται στον παρόντα κανονισμό και περιλαμβάνει λεπτομερώς:
α)
περιγραφή των δράσεων προς χρηματοδότηση, των επιδιωκόμενων στόχων κάθε δράσης, που είναι σύμφωνοι με τους γενικούς και ειδικούς στόχους των άρθρων 3 και 4, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τη μέθοδο εφαρμογής, ένδειξη του ποσού που χορηγείται για κάθε δράση, το συνολικό ποσό για όλες τις δράσεις και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και πορεία των πληρωμών,
β)
κατάλληλους ποιοτικούς και ποσοτικούς δείκτες για κάθε δράση, για την ανάλυση και την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας όσον αφορά την παραγωγή αποτελεσμάτων και την επίτευξη των στόχων της συγκεκριμένης δράσης,
γ)
για τις επιχορηγήσεις και τα συναφή μέτρα, τα κύρια κριτήρια αξιολόγησης, που ορίζονται με γνώμονα την καλύτερη επίτευξη των στόχων του προγράμματος COSME, και το ανώτατο ποσοστό συγχρηματοδότησης,
δ)
χωριστό λεπτομερές κεφάλαιο για τα χρηματοδοτικά μέσα το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 17 του παρόντος κανονισμού, ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις ενημέρωσης δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, που περιλαμβάνουν την αναμενόμενη κατανομή του χρηματοδοτικού κονδυλίου μεταξύ του μηχανισμού μετοχικού κεφαλαίου και του μηχανισμού εγγύησης δανείων που αναφέρονται στα άρθρα 18 και 19 του παρόντος κανονισμού αντίστοιχα, καθώς και πληροφορίες όπως το ύψος της εγγύησης και η σχέση με το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020.
2. Η Επιτροπή υλοποιεί το πρόγραμμα COSME σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
3. Το πρόγραμμα COSME υλοποιείται κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται ότι οι χρηματοδοτούμενες δράσεις λαμβάνουν υπόψη τις μελλοντικές εξελίξεις και ανάγκες, ιδίως μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση που αναφέρεται στο άρθρο 15 παράγραφος 3, και ότι είναι συναφείς προς την εξέλιξη των αγορών, την οικονομία και τις αλλαγές στην κοινωνία.
Άρθρο 14
Μέτρα στήριξης
1. Επιπλέον των μέτρων που περιέχονται στα ετήσια προγράμματα εργασίας του άρθρου 13, η Επιτροπή λαμβάνει τακτικά μέτρα στήριξης, συμπεριλαμβανομένων των ακόλουθων:
α)
βελτίωση της ανάλυσης και της παρακολούθησης τομεακών και διατομεακών ζητημάτων ανταγωνιστικότητας,
β)
εντοπισμός και διάδοση ορθών πρακτικών και προσεγγίσεων πολιτικής, και περαιτέρω ανάπτυξή τους,
γ)
έλεγχοι καταλληλότητας του υφιστάμενου δικαίου και εκτίμηση επιπτώσεων των νέων μέτρων της Ένωσης που παρουσιάζουν ιδιαίτερη συνάφεια με την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, με σκοπό τον προσδιορισμό τομέων του ισχύοντος δικαίου οι οποίοι πρέπει να απλουστευθούν και προκειμένου να εξασφαλιστεί η ελαχιστοποίηση της επιβάρυνσης των ΜΜΕ σε τομείς στους οποίους προτείνονται νέα νομοθετικά μέτρα,
δ)
αξιολόγηση της νομοθεσίας που επηρεάζει τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ, της βιομηχανικής πολιτικής και μέτρων σχετικών με την ανταγωνιστικότητα,
ε)
προώθηση της δημιουργίας ολοκληρωμένων και φιλικών προς τον χρήστη επιγραμμικών συστημάτων που παρέχουν πληροφορίες σχετικά με προγράμματα που αφορούν τις ΜΜΕ, με παράλληλη διασφάλιση του ότι τα συστήματα αυτά δεν επικαλύπτονται με υφιστάμενες δικτυακές πύλες.
2. Το συνολικό κόστος αυτών των μέτρων στήριξης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 2,5 % του χρηματοδοτικού κονδυλίου του προγράμματος COSME.
Άρθρο 15
Παρακολούθηση και αξιολόγηση
1. Η Επιτροπή παρακολουθεί την υλοποίηση και τη διαχείριση του προγράμματος COSME.
2. Η Επιτροπή εκπονεί ετήσια έκθεση παρακολούθησης στην οποία εξετάζει την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των υποστηριζόμενων δράσεων όσον αφορά τη δημοσιονομική εκτέλεση, τα αποτελέσματα, το κόστος και, όπου είναι εφικτό, τον αντίκτυπο. Η έκθεση περιλαμβάνει πληροφορίες για τους δικαιούχους, ει δυνατόν, για κάθε πρόσκληση υποβολής προτάσεων, πληροφορίες για το ποσό των δαπανών που συνδέονται με το κλίμα και για τον αντίκτυπο της υποστήριξης των στόχων που συνδέονται με την αλλαγή του κλίματος, τα στοιχεία σχετικά με τα δάνεια που παρέχονται από τον μηχανισμό εγγύησης δανείων άνω και κάτω των 150 000 EUR στον βαθμό κατά τον οποίο η συλλογή των πληροφοριών αυτών δεν επιφέρει αδικαιολόγητο διοικητικό φόρτο για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ. Η έκθεση παρακολούθησης περιλαμβάνει την ετήσια έκθεση για κάθε χρηματοδοτικό μέσο σύμφωνα με την απαίτηση που διατυπώνεται στο άρθρο 140 παράγραφος 8 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
3. Το αργότερο έως το 2018 η Επιτροπή εκπονεί ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης σχετικά με την επίτευξη των στόχων όλων των δράσεων που υποστηρίζονται στο πλαίσιο του προγράμματος COSME στο επίπεδο των αποτελεσμάτων και του αντικτύπου, την αποδοτικότητα της χρήσης των πόρων και την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία τους, με στόχο τη λήψη απόφασης σχετικά με την ανανέωση, την τροποποίηση ή την αναστολή των μέτρων. Η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης εξετάζει επίσης τη δυνατότητα απλούστευσης, την εσωτερική και εξωτερική συνεκτικότητα του προγράμματος, την καταλληλότητα όλων των στόχων καθώς και τη συμβολή των μέτρων στις προτεραιότητες της Ένωσης περί έξυπνης, διατηρήσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Η έκθεση λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης σχετικά με τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των προηγούμενων μέτρων και τεκμηριώνει απόφαση για πιθανή ανανέωση, τροποποίηση ή αναστολή επακόλουθου μέτρου.
4. Η Επιτροπή καταρτίζει τελική έκθεση αξιολόγησης σχετικά με τον πιο μακροπρόθεσμο αντίκτυπο και τη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων των μέτρων.
5. Όλοι οι δικαιούχοι επιχορηγήσεων και άλλοι συμμετέχοντες που έχουν λάβει χρηματοδότηση από την Ένωση δυνάμει του παρόντος κανονισμού χορηγούν στην Επιτροπή όλα τα κατάλληλα στοιχεία και τις πληροφορίες που απαιτούνται για να καταστούν δυνατές η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των σχετικών μέτρων.
6. Η Επιτροπή διαβιβάζει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τις εκθέσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 2, 3 και 4 και τις καθιστά προσιτές στο κοινό.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
Δημοσιονομικές διατάξεις και μορφές χρηματοδοτικής βοήθειας
Άρθρο 16
Μορφές χρηματοδοτικής βοήθειας
Η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης στο πλαίσιο του προγράμματος COSME μπορεί να υλοποιηθεί έμμεσα μέσω της ανάθεσης καθηκόντων εκτέλεσης του προϋπολογισμού στις οντότητες που απαριθμούνται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
Άρθρο 17
Χρηματοδοτικά μέσα
1. Τα χρηματοδοτικά μέσα που προβλέπονται από το πρόγραμμα COSME και τα οποία θεσπίζονται σύμφωνα με τον τίτλο VIII του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 εφαρμόζονται με στόχο τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης ΜΜΕ στις φάσεις της έναρξης, της ανάπτυξης και της μεταβίβασης. Τα χρηματοδοτικά μέσα περιλαμβάνουν μηχανισμό μετοχικού κεφαλαίου και μηχανισμό εγγύησης δανείων. Η διάθεση πόρων στους μηχανισμούς αυτούς λαμβάνει υπόψη τη ζήτηση από ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.
2. Τα χρηματοδοτικά μέσα για τις ΜΜΕ μπορούν, κατά περίπτωση, να συνδυάζονται και να αλληλοσυμπληρώνονται με τα εξής:
α)
άλλα χρηματοδοτικά μέσα τα οποία θεσπίζονται από τα κράτη μέλη και τις διαχειριστικές τους αρχές με χρηματοδότηση από εθνικά ή περιφερειακά κονδύλια ή στο πλαίσιο των δράσεων των διαρθρωτικών ταμείων, σύμφωνα με το [άρθρο 38 παράγραφος 1 στοιχείο α)] του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013,
β)
άλλα χρηματοδοτικά μέσα τα οποία θεσπίζονται από τα κράτη μέλη και τις διαχειριστικές τους αρχές με χρηματοδότηση από εθνικά ή περιφερειακά προγράμματα εκτός των δράσεων των διαρθρωτικών ταμείων,
γ)
επιχορηγήσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, μεταξύ άλλων δυνάμει του παρόντος κανονισμού.
3. Ο μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη και ο μηχανισμός εγγύησης δανείων που αναφέρονται στα άρθρα 18 και 19 αντίστοιχα είναι δυνατόν να συμπληρώνουν τη χρήση των χρηματοδοτικών μέσων για τις ΜΜΕ από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της Ένωσης.
4. Ο μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη και ο μηχανισμός εγγύησης δανείων μπορούν, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να καθιστούν δυνατή τη σώρευση χρηματοδοτικών πόρων με τα κράτη μέλη και/ή τις περιφέρειες που επιθυμούν να συνεισφέρουν μέρος των ποσών που τους διατίθενται από τα διαρθρωτικά ταμεία σύμφωνα με το [άρθρο 38 παράγραφος 1 στοιχείο α)] του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
5. Τα χρηματοδοτικά μέσα μπορούν να παράγουν αποδεκτές αποδόσεις ώστε να ανταποκρίνονται στους στόχους άλλων εταίρων ή επενδυτών. Ο μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη μπορεί να λειτουργεί με μειωμένη εξασφάλιση, αλλά στόχο έχει να διαφυλάσσει την αξία των στοιχείων ενεργητικού που παρέχονται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης.
6. Ο μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη και ο μηχανισμός εγγύησης δανείων εφαρμόζονται σύμφωνα με τον Τίτλο VIII του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1268/2012 της Επιτροπής (12).
7. Τα χρηματοδοτικά μέσα του προγράμματος COSME αναπτύσσονται και εφαρμόζονται συμπληρωματικά και με συνοχή προς εκείνα που αφορούν τις ΜΜΕ δυνάμει του προγράμματος του Ορίζοντα 2020.
8. Σύμφωνα με το άρθρο 60 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, οι οντότητες στις οποίες ανατίθεται η εφαρμογή των δημοσιονομικών μέσων μεριμνούν για την προβολή της δράσης της Ένωσης όταν διαχειρίζονται πόρους της Ένωσης. Προς το σκοπό αυτό η αρμόδια οντότητα εξασφαλίζει ότι οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί ενημερώνουν ρητά τους τελικούς αποδέκτες ότι η χρηματοδότηση κατέστη δυνατή χάρη στη στήριξη από τα χρηματοδοτικά μέσα του προγράμματος COSME. Η Επιτροπή εξασφαλίζει ότι η εκ των υστέρων δημοσίευση των πληροφοριών σχετικά με τους αποδέκτες σύμφωνα με το άρθρο 60 παράγραφος 2 στοιχείο ε) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 είναι εύκολα προσβάσιμη στους δυνητικούς τελικούς αποδέκτες.
9. Οι πληρωμές βάσει της δεύτερης θυρίδας του μηχανισμού υψηλής ανάπτυξης και καινοτομίας για τις ΜΜΕ που θεσπίστηκε με την απόφαση αριθ. 1639/2006/ΕΚ, εφόσον λαμβάνονται μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2013, αποδίδονται, σύμφωνα με το άρθρο 21 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, στον μηχανισμό μετοχικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη όπως αναφέρεται στο άρθρο 18 του παρόντος κανονισμού.
10. Τα χρηματοδοτικά μέσα εφαρμόζονται σύμφωνα με τους συναφείς κανόνες της Ένωσης για τις κρατικές ενισχύσεις.
Άρθρο 18
Μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη
1. Ο μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη (EFG) εφαρμόζεται με τη μορφή θυρίδας ενός ενιαίου χρηματοπιστωτικού εργαλείου της Ένωσης για τη χρηματοδότηση μετοχικών κεφαλαίων που υποστηρίζει την ανάπτυξη των επιχειρήσεων της Ένωσης και την έρευνα και καινοτομία (E&K) από το πρώιμο στάδιο, συμπεριλαμβανομένης της έναρξης, έως το στάδιο ανάπτυξης. Το ενιαίο χρηματοπιστωτικό εργαλείο της Ένωσης για τη χρηματοδότηση μετοχικών κεφαλαίων υποστηρίζεται με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 και από το πρόγραμμα COSME.
2. Ο EFG επικεντρώνεται σε ταμεία τα οποία παρέχουν: επιχειρηματικά κεφάλαια και ενδιάμεση χρηματοδότηση, όπως δάνεια μειωμένης εξασφάλισης και συμμετοχικά δάνεια, σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε στάδιο επέκτασης και ανάπτυξης, ιδίως σε όσες λειτουργούν διασυνοριακά, ενώ παράλληλα διαθέτει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί επενδύσεις σε κεφάλαια που βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο σε συνδυασμό με τον μηχανισμό μετοχικού κεφαλαίου για την έρευνα και καινοτομία στο πλαίσιο του προγράμματος Ορίζοντας 2020 και να παρέχει διευκολύνσεις κοινής επένδυσης σε επιχειρηματικούς αγγέλους. Στην περίπτωση επενδύσεων σε πρώιμο στάδιο, η επένδυση του EFG δεν υπερβαίνει το 20 % της συνολικής επένδυσης της Ένωσης, εκτός από περιπτώσεις κεφαλαίων που αφορούν πολλά στάδια και οργανισμών επενδύσεων σε μερίδια άλλων οργανισμών («funds-of-funds»), οπότε η χρηματοδότηση από τον EFG και ο μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την έρευνα και καινοτομία δυνάμει του προγράμματος Ορίζοντας 2020 παρέχονται κατ’ αναλογία, με βάση την επενδυτική πολιτική των ταμείων. Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να τροποποιήσει το όριο του 20 % εφόσον σημειωθεί αλλαγή των συνθηκών στην αγορά. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης στην οποία παραπέμπει το άρθρο 21 παράγραφος 2.
3. Ο EFG και ο μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την έρευνα και καινοτομία δυνάμει του προγράμματος Ορίζοντας 2020 χρησιμοποιούν τον ίδιο μηχανισμό.
4. Η στήριξη από τον EFG παρέχεται υπό μορφή μιας από τις ακόλουθες επενδύσεις:
α)
απευθείας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων ή άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στα οποία έχει ανατεθεί η εφαρμογή του EFG για λογαριασμό της Επιτροπής, ή
β)
μέσω οργανισμών επενδύσεων σε μερίδια άλλων οργανισμών («funds-of-funds») ή επενδυτικών οχημάτων που επενδύουν διασυνοριακά και ιδρύονται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων ή από άλλες οντότητες (συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών στελεχών του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα) στις οποίες έχει ανατεθεί η εφαρμογή του EFG για λογαριασμό της Επιτροπής, μαζί με επενδυτές από τον ιδιωτικό τομέα ή/και δημόσια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
5. Ο EFG επενδύει σε ενδιάμεσα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών επενδύσεων σε μερίδια άλλων οργανισμών («funds-of-funds»), που παρέχουν επενδύσεις για τις ΜΜΕ, κατά κανόνα στις φάσεις επέκτασης και ανάπτυξης. Οι επενδύσεις στο πλαίσιο του EFG είναι μακροπρόθεσμες, ήτοι κατά κανόνα με συμμετοχή 5 έως 15 ετών στα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Εν πάση περιπτώσει, η διάρκεια των επενδύσεων στο πλαίσιο του EFG δεν υπερβαίνει τα 20 έτη από τη στιγμή της υπογραφής της συμφωνίας μεταξύ της Επιτροπής και του φορέα στον οποίο έχει ανατεθεί η υλοποίηση.
Άρθρο 19
Μηχανισμός εγγύησης δανείων
1. Ο μηχανισμός εγγύησης δανείων (LGF) παρέχει:
α)
αντεγγυήσεις και άλλες ρυθμίσεις επιμερισμού του κινδύνου για συστήματα εγγυήσεων, συμπεριλαμβάνοντας, εφόσον είναι σκόπιμο, συνεγγυήσεις,
β)
άμεσες εγγυήσεις και άλλες ρυθμίσεις επιμερισμού του κινδύνου για κάθε άλλον ενδιάμεσο χρηματοπιστωτικό οργανισμό που πληροί τα κριτήρια επιλεξιμότητας που αναφέρονται στην παράγραφο 5.
2. Ο LGF εφαρμόζεται ως τμήμα ενός ενιαίου χρηματοπιστωτικού μέσου της Ένωσης για τη δανειοδότηση της ανάπτυξης των επιχειρήσεων της Ένωσης και της Ε&Κ, χρησιμοποιώντας τον ίδιο μηχανισμό με τη θυρίδα της πιστωτικής διευκόλυνσης για την Ε&Κ στο πλαίσιο του προγράμματος Ορίζοντας 2020 (RSI II).
3. Ο LGF συνίσταται στα εξής:
α)
εγγυήσεις για τη χρηματοδότηση με δανειακά κεφάλαια (μεταξύ άλλων μέσω δανείων μειωμένης εξασφάλισης και συμμετοχικών δανείων, με τη μορφή χρηματοδοτικής μίσθωσης ή μέσω τραπεζικών εγγυήσεων), οι οποίες θα μειώσουν τις ιδιαίτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι βιώσιμες ΜΜΕ όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση είτε λόγω του υψηλότερου κινδύνου που ενέχουν είτε λόγω της έλλειψης επαρκών εγγυήσεων,
β)
τιτλοποίηση των χαρτοφυλακίων πιστώσεων που έχουν χορηγηθεί σε ΜΜΕ, η οποία στοχεύει στην κινητοποίηση πρόσθετων χρηματοδοτήσεων με δανειακά κεφάλαια για τις ΜΜΕ βάσει των συμφωνιών για τον επιμερισμό των κινδύνων με τα συγκεκριμένα ιδρύματα. Προϋπόθεση για την υποστήριξη των εν λόγω συναλλαγών τιτλοποίησης είναι η ανάληψη της υποχρέωσης από τα ιδρύματα να αφιερώσουν ένα σημαντικό μέρος της ρευστότητας που προκύπτει από την κινητοποίηση κεφαλαίων για τη χορήγηση νέων δανείων σε ΜΜΕ εντός εύλογου χρονικού διαστήματος. Το ποσό της νέας χρηματοδότησης του χρέους υπολογίζεται σε σχέση με το ποσό του εγγυημένου κινδύνου χαρτοφυλακίου. Το ποσό και η χρονική περίοδος συζητούνται ατομικά με κάθε ενδιαφερόμενο φορέα.
4. Ο LGF παρέχεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων ή από άλλες οντότητες στις οποίες έχει ανατεθεί η εφαρμογή του LGF για λογαριασμό της Επιτροπής. Οι μεμονωμένες εγγυήσεις στο πλαίσιο του LGF μπορούν να ισχύουν έως 10 έτη.
5. Η επιλεξιμότητα στο πλαίσιο του LGF καθορίζεται για κάθε ενδιάμεσο φορέα βάσει των δραστηριοτήτων του και του βαθμού αποτελεσματικότητάς του στη βοήθεια προς ΜΜΕ ώστε να έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση βιώσιμων προγραμμάτων. Ο LGF μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους ενδιάμεσους φορείς για την υποστήριξη επιχειρήσεων όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τη χρηματοδότηση για την απόκτηση υλικών και άυλων περιουσιακών στοιχείων, κεφαλαίου κίνησης και για τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων. Τα κριτήρια που αφορούν την τιτλοποίηση των χαρτοφυλακίων πιστώσεων που έχουν χορηγηθεί σε ΜΜΕ περιλαμβάνουν μεμονωμένες και πολύπλευρες συναλλαγές καθώς και συναλλαγές μεταξύ διαφόρων κρατών. Η επιλεξιμότητα πρέπει να βασίζεται στις ορθές πρακτικές της αγοράς, ιδίως όσον αφορά την πιστοληπτική ικανότητα και τη διαφοροποίηση του κινδύνου του τιτλοποιημένου χαρτοφυλακίου.
6. Εκτός από τα δάνεια που περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλάκιο τιτλοποίησης, ο LGF καλύπτει δάνεια έως το ποσό των 150 000 EUR και με ελάχιστη διάρκεια 12 μήνες. Ο LGF καλύπτει επίσης τα δάνεια άνω των 150 000 EUR σε περιπτώσεις όπου οι ΜΜΕ οι οποίες πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας στο πλαίσιο του προγράμματος COSME δεν πληρούν τα κριτήρια για να είναι επιλέξιμες στο πλαίσιο της θυρίδας για τις ΜΜΕ στην πιστωτική διευκόλυνση του προγράμματος Ορίζοντας 2020, και με ελάχιστη διάρκεια 12 μηνών.
Πάνω από αυτό το κατώτατο όριο εναπόκειται στους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς να αποδείξουν εάν μια ΜΜΕ είναι επιλέξιμη ή όχι στο πλαίσιο της θυρίδας για τις ΜΜΕ στην πιστωτική διευκόλυνση του προγράμματος Ορίζοντας 2020.
7. Ο LGF είναι σχεδιασμένος κατά τρόπον ώστε να είναι δυνατή η υποβολή εκθέσεων σχετικά με τον αριθμό και τα ποσά των δανείων μέσω των οποίων υποστηρίζονται οι ΜΜΕ.
Άρθρο 20
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίζει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης ενέργειας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και, αν διαπιστωθούν παρατυπίες, με την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών και, εφόσον απαιτείται, με αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές διοικητικές και οικονομικές κυρώσεις.
2. Η Επιτροπή ή οι εκπρόσωποί της και το Ελεγκτικό Συνέδριο έχουν την εξουσία λογιστικού ελέγχου, βάσει εγγράφων και επιτόπιων ελέγχων, επί όλων των δικαιούχων επιχορηγήσεων, αντισυμβαλλομένων, υπεργολάβων και άλλων τρίτων που έλαβαν χρηματοδότηση από την Ένωση στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού.
3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) μπορεί να διενεργεί έρευνες, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και επιθεωρήσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις και διαδικασίες που ορίζει ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13) και ο κανονισμός (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου (14), για τη διαπίστωση απάτης, διαφθοράς ή άλλης παράνομης δραστηριότητας κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή σύμβαση που χρηματοδοτείται δυνάμει του παρόντος κανονισμού.
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και με διεθνείς οργανισμούς, οι συμβάσεις, οι συμφωνίες επιχορήγησης και οι αποφάσεις και συμβάσεις επιχορήγησης που προκύπτουν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, περιέχουν διατάξεις οι οποίες εξουσιοδοτούν ρητά την Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF να διεξάγουν τους εν λόγω λογιστικούς ελέγχους και έρευνες, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V
Επιτροπή και τελικές διατάξεις
Άρθρο 21
Διαδικασία επιτροπής
1. Η Επιτροπή επικουρείται από ειδική επιτροπή. Πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2. Όταν γίνεται παραπομπή στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011. Εάν η ειδική επιτροπή δεν εκδώσει γνώμη, η Επιτροπή δεν εκδίδει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης και εφαρμόζεται το άρθρο 5 παράγραφος 4 τρίτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 22
Πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση
1. Ανατίθεται στην Επιτροπή να εκδίδει πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 23, σχετικά με προσθήκες στους δείκτες που αναφέρονται στο παράρτημα, εφόσον οι εν λόγω δείκτες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη μέτρηση της προόδου όσον αφορά την επίτευξη των γενικών και ειδικών στόχων του προγράμματος COSME.
2. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 23, σχετικά με αλλαγές σε ορισμένες ειδικές λεπτομέρειες για τα χρηματοδοτικά μέσα. Οι λεπτομέρειες αυτές αφορούν το ποσοστό της επένδυσης από τον EFG έναντι της συνολικής επένδυσης της Ένωσης σε εταιρείες επιχειρηματικού κεφαλαίου σε πρώιμο στάδιο και τη σύνθεση των τιτλοποιημένων δανειακών χαρτοφυλακίων.
3. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, σύμφωνα με το άρθρο 23, σχετικά με τροποποιήσεις των ενδεικτικών ποσών που ορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφος 3, μετά τις οποίες τα εν λόγω ποσά θα υπερέβαιναν κατά ποσοστό άνω του 5 % την αξία του χρηματοδοτικού κονδυλίου σε κάθε περίπτωση, εάν αποδειχθεί αναγκαία η υπέρβαση του εν λόγω ορίου.
Άρθρο 23
Άσκηση της εξουσιοδότησης
1. Η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις ανατίθεται στην Επιτροπή υπό τους όρους του παρόντος άρθρου.
2. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 22 εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή για διάστημα επτά ετών από 23ης Δεκεμβρίου 2013.
3. Η εξουσιοδότηση που προβλέπεται στο άρθρο 22 μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την εξουσιοδότηση που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που ορίζεται σε αυτήν. Δεν θίγει το κύρος των ήδη εν ισχύι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.
4. Μόλις εκδώσει μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή την κοινοποιεί ταυτοχρόνως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 22 τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον δεν έχει διατυπωθεί αντίρρηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εντός δύο μηνών από την ημέρα που η πράξη κοινοποιείται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ή αν, πριν λήξη αυτή η περίοδος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν θα προβάλλουν αντιρρήσεις. Η περίοδος αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 24
Κατάργηση και μεταβατικές διατάξεις
1. Από 1ης Ιανουαρίου 2014 καταργείται η απόφαση αριθ. 1639/2006/ΕΚ.
2. Ωστόσο, οι δράσεις που δρομολογήθηκαν με την απόφαση αριθ. 1639/2006/ΕΚ και οι οικονομικές υποχρεώσεις που αφορούν τις εν λόγω δράσεις εξακολουθούν να διέπονται από την εν λόγω απόφαση έως την ολοκλήρωσή τους.
3. Το χρηματοδοτικό κονδύλι που προβλέπεται στο άρθρο 5 μπορεί επίσης να καλύψει τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που είναι απαραίτητες για να εξασφαλιστεί η μετάβαση μεταξύ του προγράμματος COSME και των μέτρων που θεσπίζονται δυνάμει της απόφασης αριθ. 1639/2006/ΕΚ.
Άρθρο 25
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11 Δεκεμβρίου 2013.