РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 6 ноември 2013 г.
относно мерките, приети от Германия в полза на HoKaWe Eberswalde GmbH № SA.34721 (2012/C) (ex 2012/NN)
(нотифицирано под номер C(2013) 7058)
(само текстът на немски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2014/206/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2 от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква a от него,
като призова заинтересованите страни да представят своите мнения съгласно цитираните по-горе разпоредби (1) и като взе предвид техните становища,
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
На 30 април 2012 г. Комисията получи жалба от дървопреработвателно предприятие с място на стопанска дейност във федерална провинция Бранденбург, в която се твърди, че рамково споразумение за срок от 15 години, сключено между провинция Бранденбург и HoKaWe Eberswalde GmbH (по-долу наричано „HoKaWe“), представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(2)
На 11 май 2012 г. Комисията предаде на Германия неповерителна версия на жалбата и изиска допълнителна информация. С писмо от 6 юни 2012 г. Германия представи своето становище относно жалбата и предаде исканата информация.
(3)
На 27 август 2012 г. Комисията изпрати неповерителна версия на този отговор на жалбоподателя и го помоли да съобщи дали желае да продължи разглеждането на случая. На 4 септември 2012 г. жалбоподателят съобщи, че няма да оттегли жалбата.
(4)
С писмо от 19 декември 2013 г. Комисията информира Германия за решението си да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от ДФЕС, във връзка с помощта.
(5)
Решението на Комисията за откриване на процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз. (2) Комисията прикани всички заинтересовани страни да представят становищата си относно мярката.
(6)
С писмо от 28 февруари 2013 г. Германия взе становище по решението. Освен това в Комисията на 30 април 2013 г. постъпиха становища от две заинтересовани страни, а на 3 май 2013 г. - становище от жалбоподателя.
(7)
На 17 май 2013 г. на Германия бяха предадени неповерителни версии на тези становища. Германия взе становище по тях на 11 юни 2013 г., което допълни с писмо от 13 юни 2013 г.
(8)
С писма от 2 август 2013 г., 17 септември 2013 г. и 23 септември 2013 г. Комисията изпрати на Германия допълнителни искания за информация, на които Германия отговори с писма от 15 август 2013 г., 20 септември 2013 г. и 1 октомври 2013 г.
2. ОПИСАНИЕ НА МЯРКАТА
2.1. Предприятието бенефициер
(9)
HoKaWe е дружество с ограничена отговорност (GmbH), което експлоатира в Еберсвалде (Бранденбург) електроцентрала, която работи с изгаряне на биомаса от дървесина. Електроцентралата е изградена през 2005 г. и е въведена в експлоатация през 2006 г. През юни 2011 г. Районният съд във Франкфурт на Одер е открил производство по несъстоятелност срещу имуществото на HoKaWe. Досега обаче предприятието не е преустановило стопанската си дейност.
(10)
Окръг Барним е бил заинтересован от придобиването на активите на HoKaWe с цел продължаване на търговската дейност; през май 2012 г. на събранието на кредиторите е бил приет договорът за продажба на активите на HoKaWe и продажбата е била нотариално удостоверена. Тъй като провинция Бранденбург не е одобрила прехвърлянето на рамковото споразумение за доставка на дървесина от горския фонд на Бранденбург (рамковото споразумение е предмет на настоящото решение) в полза на новия собственик, окръгът се е оттеглил от договора за покупко-продажба.
2.2. Описание на мярката
(11)
През юни 2005 г. провинция Бранденбург и HoKaWe са сключили рамково споразумение за доставката на дървесина от горския фонд на Бранденбург. В споразумението са определени количествата и условията на доставките на дървесина (3) за HoKaWe за период от 15 години (от 1 юни 2006 г. до 1 юни 2021 г.). Гарантирани са 150 000 м3 годишно от околностите на електроцентралата в Еберсвалде (максимален радиус на доставките от 70 км).
(12)
В споразумението е приета изходна базова цена от 15,50 EUR/м3 за 2004 г. Освен това в текста на споразумението са предвидени ежегодни актуализации на цената, които трябва да бъдат договаряни между страните въз основа на изменението на ценовия индекс за промишлената дървесина (ПД) на Федералния статистически институт (4); промените в цената на дървесината спрямо базовата цена е трябвало да се поемат в размер на 50 % от купувача и на 50 % от продавача (по-долу „клауза за актуализация на цената“).
(13)
За изчислението на съответната актуализация на цената споразумението включва и следната формула (наричана по-долу „формула за актуализация на цената“ или „формула“):
(14)
Следователно трябва да се прави разлика между клаузата за актуализация на цената съгласно текста на споразумението и формулата за актуализация на цената.
(15)
Според Германия клаузата за актуализация на цената отразява намеренията на страните. Това се подкрепя от вътрешна бележка на Министерството на земеделието, опазването на околната среда и териториалното устройство на провинция Бранденбург от 1 октомври 2003 г. относно среща между представители на провинция Бранденбург и представители на HoKaWe, от която е видно, че актуализацията на цената, която се е целяла от страните по време на преговорите, съответства на клаузата за актуализация на цената. Това допълнително се аргументира и с бележка на Министерството на икономиката и европейските въпроси на провинция Бранденбург от 5 януари 2011 г., с която се препоръчва актуализиране, респ. тълкуване на рамковото споразумение, така че да бъде спазван текстът му, за да може по този начин да бъдат отразени реалните намерения на страните.
(16)
От своя страна формулата е погрешна, както е потвърдено от Германия и в две изготвени през 2010 г. експертизи (5) за провинция Бранденбург, и не води до резултат, който би отговорил на залегналите в клаузата за актуализация на цената намерения на страните.
(17)
След влизането в сила на споразумението цената е актуализирана въз основа на формулата. Противно на изразените в текста на споразумението намерения, изчислените съгласно формулата актуализации на цената не са съответствали на действителното развитие на ценовия индекс за промишлената дървесина, а са били чувствително под средната цена на дървесината от горския фонд на Бранденбург. Освен това формулата не е довела до търсеното от страните равномерно разпределяне на риска от колебания на цената между федералната провинция и HoKaWe.
(18)
Както бе посочено в съображение 16, причина за това е погрешността на формулата, която не отразява математически правилно заложените в клаузата за актуализация на цената намерения на страните (6).
(19)
Освен това от писмото на Германия от 28 февруари 2013 г. е видно, че - що се отнася до параметрите за изчислението на актуализацията на цената съгласно формулата - през срока на действие на споразумението страните са упражнили многократно правото си на собствена преценка (7). Германия съобщи на Комисията, че причините за това вече не са могли да бъдат установени на базата на преписката.
(20)
В двете изготвени през 2010 г. за провинция Бранденбург експертизи (вж. съображение 16) е обърнато внимание върху евентуална връзка с държавна помощ по споразумението и е препоръчано актуализирането му посредством промяна на формулата. Затова след преговори между HoKaWe и провинция Бранденбург страните са подписали на 26 август 2011 г. изменена редакция на споразумението, което е влязло в сила на 1 юли 2011 г. В изменената редакция са отстранени описаните в съображения от 12 до 19 проблеми, като е определено, че считано от 1 юли 2011 г., цените трябва да бъдат актуализирани в съответствие с клаузата за актуализация на цената и следователно с първоначалните намерения на страните. Следователно от тази дата формулата е престанала да бъде съставна част от споразумението и не е можело повече да бъде прилагана.
(21)
Освен това провинция Бранденбург е решила да не продължи споразумението с бъдещи инвеститори, придобили активите на HoKaWe.
2.3. Основания за откриване на процедурата
(22)
На 19 декември 2012 г. Комисията взе решение за откриване на официална процедура по разследване съгласно член 108, параграф 2 от ДФЕС (по-долу „решение за откриване на процедурата“).
(23)
В него Комисията застъпи предварителното становище, че изпълнението на сключеното между провинция Бранденбург и HoKaWe рамково споразумение включва и елемент на държавна помощ.
(24)
Комисията постави въпроса, дали частен продавач на пазара би одобрил ex ante възнаграждение като това, получено след прилагане на описаната формула за актуализация на цената.
(25)
Освен това, дори и страните по договора да не са съзнавали, че формулата е погрешна, Комисията изрази сериозни съмнения, че по време на изпълнението на споразумението Германия е действала в съответствие с пазара. Причина за това е развитието на цената на продаваната в рамките на споразумението дървесина, тъй като изчислената съгласно формулата цена е била чувствително над средната цена на дървесината в провинция Бранденбург. В подобна ситуация разумен частен продавач би се възползвал незабавно от всички възможности за промяна на метода за актуализация на цената. Противно на това обаче Германия е продължила да използва формулата до 2011 г.
(26)
Тези съображения наведоха Комисията на предварителния извод, че за периода от влизането в сила на споразумението (1 юни 2006 г.) до неговото изменение (30 юни 2011 г.) не може да бъде изключено облагодетелстване на HoKaWe и следователно наличието на държавна помощ. Тъй като нито бе видно правно основание за съвместимостта на държавната помощ, нито пък подобно бе претендирано от Германия, Комисията освен това имаше съмнения относно това дали мярката би могла да бъда считана за съвместима с вътрешния пазар.
3. СТАНОВИЩА НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СТРАНИ
(27)
В хода на официалната процедура по разследване при Комисията постъпиха становище от жалбоподателя, както и две становища от други заинтересовани страни.
(28)
Жалбоподателят представи вътрешни бележки на Министерството на земеделието, опазването на околната среда и териториалното устройство на провинция Бранденбург от декември 2003 г. и от март 2004 г. Според жалбоподателя тези бележки показват, че още преди сключването на споразумението е имало възражения по няколко аспекта от него: така например в бележката от декември 2003 г. по повод на ефекта от споразумението към тогавашния момент е констатирано, че още за 2004 г. споразумението би довело до цена, която е значително под тогавашното равнище на цената на промишлената дървесина. Аналогично във вътрешната бележка от март 2004 г. е изтъкнато, че методът за актуализация на цената би довел до несъразмерна отстъпка от цената от страна на провинция Бранденбург, и затова изрично е препоръчано преосмислянето на споразумението, респ. предоговарянето му в отделни точки.
(29)
Жалбоподателят приведе доводи, че нито един частен продавач не би сключил такова споразумение в подобна ситуация и че частен продавач незабавно би взел мерки, след като е станало ясно, че цените са по-ниски от пазарните, и не би чакал пет години. Освен това по повод на актуализацията на цената жалбоподателят изложи твърдението, че договорените цени не са отразявали действителното развитие на пазара на дървесина, а в много по-голяма степен са довели до неоправдано предимство за HoKaWe. Размерът на предоставената от 2006 г. до 2011 г. държавна помощ се оценява от жалбоподателя на 7,3 млн. евро (тази оценка се базира на договорената между жалбоподателя и други доставчици средна цена на дървесината).
(30)
В Комисията постъпиха също така становища на две дървопреработвателни предприятия от провинция Бранденбург. Според тези предприятия заради дългосрочното споразумение съществена част от дървесината от горския фонд на Бранденбург въобще не е достигала до регионалния пазар на дървесина, което е довело до неправомерно нарушаване на конкуренцията и е заплашило съществуването на малки дървопреработвателни предприятия от провинция Бранденбург.
4. СТАНОВИЩЕ НА ГЕРМАНИЯ
(31)
В становището си Германия застъпи тезата, че рамковото споразумение е съобразено с пазара и следователно не съдържа държавна помощ.
(32)
Според Германия към момента на подписване на споразумението не е имало пазар за дървесината за производство на електроенергия; затова страните са се споразумели дължимата от HoKaWe цена да се базира на цената на промишлената дървесина, а актуализациите на цената да следват изменението на ценовия индекс за промишлената дървесина. Освен това Германия изтъкна, че текстът на споразумението е отразявал отговарящия на намеренията на страните метод за актуализация на цената, но същевременно призна, че получените с формулата резултати не съответстват на търсеното разпределяне на риска от колебания на цената между страните.
(33)
Затова Германия се аргументира, че изходната базова цена и клаузата за актуализация на цената, определени в текста на споразумението, т.е. актуализации на цената въз основа на ценовия индекс за промишлената дървесина в Германия и равномерно разпределяне на риска от колебания на цената между страните, следва да бъдат разглеждани към момента на подписване на споразумението като съответстващи на пазара.
(34)
Според Германия Горската администрация на провинция Бранденбург е забелязала едва в хода на протичащата в нея реорганизация през януари 2009 г., че в резултат от прилагането на формулата HoKaWe е плащало по-ниски цени от другите предприятия. Затова през 2010 г. компетентните органи на провинция Бранденбург са възложили на кантората RAUE LLP изготвянето на експертно становище относно споразумението, и освен това са извършили вътрешна правна проверка на споразумението. И двете експертизи са разкрили възможни връзки на споразумението с държавна помощ. Освен това в бележка от 5 януари 2011 г. Министерството на икономиката и европейските въпроси на провинция Бранденбург е стигнало до извода, че клаузата за актуализация на цената е съобразена с пазара, но че актуализация на цената съгласно формулата би представлявала държавна помощ; поради това споразумението е трябвало да бъде така изменено, че с промяна на формулата да бъде отразена истинската воля на страните. Провинция Бранденбург е последвала тази препоръка през август 2011 г.
(35)
Германия твърди, че провинция Бранденбург действала в съответствие с пазара, като през 2011 г. споразумението е било актуализирано; по-ранни действия не са били възможни, тъй като съществуващите договори е следвало да бъдат спазвани и споразумението е можело да бъде изменяно само по взаимно съгласие между страните.
(36)
Освен това Германия твърди, че споразумението нито представлява държавна помощ, нито нарушава конкуренцията или засяга търговията между държавите членки.
5. ОЦЕНКА С ОГЛЕД НА ЗАКОНОДАТЕЛСТВОТО ЗА ДЪРЖАВНАТА ПОМОЩ
5.1. Наличие на помощ
(37)
Съгласно член 107, параграф 1 от ДФЕС държавните помощи или помощите, предоставяни от държавни средства, независимо под каква форма, които нарушават или заплашват да нарушат конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производствени отрасли, са несъвместими с вътрешния пазар, доколкото засягат търговията между държавите членки.
(38)
Съгласно установената практика на Комисията и както е потвърдено от Съда, за проверката, дали дадена търговска операция между държавен орган и стопански субект представлява държавна помощ, следва да се вземе предвид принципът на инвеститор в условията на пазарна икономика. Съгласно този принцип когато държавата функционира на пазара като стопански оператор, тя трябва да действа като частен участник на пазара, в противен случай може да е налице държавна помощ. Следователно от решаващо значение за наличието на държавна помощ е дали даден частен стопански субект би действал по същия начин в подобна ситуация, т.е. би продал активите, стоките или услугите на същата цена (принцип на продавача, действащ в условията на пазарна икономика). Съгласно този принцип неикономическите съображения са недопустими като оправдание за приемането на по-ниска цена. Този принцип е системно прилаган от Комисията и постоянно потвърждаван от Съда. (8)
(39)
Следователно по настоящото дело Комисията следва да изясни дали частен продавач би бил готов да сключи споразумение със сравним срок на действие, сравнима изходна базова цена и сравним механизъм за актуализация на цената.
(40)
Както бе изложено в съображения 11 и 12, рамковото споразумение с 15-годишен срок на действие предвижда ежегодната актуализация на цените спрямо изменението на ценовия индекс за промишлената дървесина и поделянето наполовина между държавата и HoKaWe на съответните промени на определената изходна базова цена от 15,50 EUR/м3. Освен това споразумението съдържа формула за изчислението на таза актуализация на цената.
Дълъг срок на действие на споразумението
(41)
Жалбоподателят твърди, че 15-годишният срок на действие на споразумението не е бил обичаен за пазара.
(42)
Комисията обаче не разполага с данни, които биха оправдали извода, че този срок на действие не е бил съобразен с пазара. Наистина, 15-годишен срок на действие изглежда относително дълъг, но един продавач има право да се обвърже с даден купувач, ако по този начин - какъвто е случаят с въпросното споразумение - той може да бъде сигурен, че ще може да продава непроменливи количества дървесина, която освен това поне частично не отговаря на изискванията към качеството на промишлената дървесина.
(43)
Поради тази причина и с оглед на предвидената подялба на риска от колебания на цената не може да се изключи, че частен продавач би сключил споразумение със сравним срок на действие.
Договорена изходна базова цена
(44)
Също и по отношение на изходната базова цена от 15,50 EUR/м3 Комисията не разполага с данни, че тази цена не е била съобразена с пазара.
(45)
Както е посочено от Германия, към момента на подписване на споразумението е нямало установена пазарна цена за дървесината за производство на електроенергия. Затова страните по договора са възприели цената на промишлената дървесина като база за рамковото споразумение. Съгласно представена от жалбоподателя справка за пазарните цени на промишлената дървесина за 2004 г. могат да се приемат за съобразени с пазара цени между 15,50 EUR/м3 и 17,50 EUR/м3, а за 2005 г. - цени между 15,00 EUR/м3 и 17,00 EUR/м3. Също и предвид факта, че споразумението е дългосрочно, договорената изходна базова цена от 15,50 EUR/м3 е останала в рамките на съобразените с пазара цени на промишлената дървесина.
(46)
Освен това бележка на Министерството на земеделието, опазването на околната среда и териториалното устройство на провинция Бранденбург от 1 октомври 2003 г. показва, че представителите на провинция Бранденбург са предложили по време на преговорите изходна базова цена в от 15,50 EUR/м3, докато HoKaWe е настоявало за цена от 15,00 EUR/м3. В крайна сметка страните са се споразумели за по-високата цена, т.е за 15,50 EUR/м3.
(47)
Следователно изходната базова цена от 15,50 EUR/м3 може да се счита за съответстваща на пазара. Тъй като не е имало пазарна цена, която да се използва за сравнение, и изискванията към качеството на дървесината за производство на електроенергия поне не са по-високи от тези към промишлената дървесина, за провинция Бранденбург е било приемливо и целесъобразно да сключи споразумение, съгласно което цената следва да се основава върху цената на промишлената дървесина (базова цена). Договорената цена е била резултат от преговори между страните и е била в диапазона на пазарните цени на промишлената дървесина в провинция Бранденбург. Тя е договорена при познаване на качеството на дървесината, налична в горския фонд на провинция Бранденбург (9), и затова съответства на цената, която би била счетена от един частен продавач за приемлива за доставяното качество на дървесината.
Актуализация на цената
(48)
Що се отнася до актуализацията на цената, както е пояснено в съображение 14, трябва да се прави разлика между клаузата за актуализация на цената и действително предприетите актуализации на цената въз основа на формулата.
(49)
Комисията не разполага с данни, че клаузата за актуализация на цената не е била съобразена с пазара. Подобно на изложеното в съображение 45 относно изходната базова цена, не е имало индекс за промяната на цената на дървесината за производство на електроенергия. По тази причина е било целесъобразно не само цената на промишлената дървесина да се възприеме като основа за изходната базова цена, но и да се договорят актуализации на цената, предприемани успоредно с ценовия индекс за промишлената дървесина.
(50)
Освен това в текста на споразумението е предвидена поделянето поравно между страните на риска от колебания в цената. Тъй като към момента на подписване развитието на цената не е било категорично предвидимо, този механизъм е наложил поделянето между страните както на риска, така и на (потенциалната) печалба, което е можело да се отрази и в полза на провинция Бранденбург. Предвид тази несигурност и частен продавач би могъл да приеме подобна клауза. Следователно тази клауза следва да се счита за съобразена с пазарните условия.
(51)
От това следва, че клаузата за актуализация на цената, предвиждаща промяна на цената успоредно с ценовия индекс за промишлената дървесина и равномерно разпределение на риска от колебания на цената между страните, е съответствала на пазара и благоразумен частен продавач би сключил подобно споразумение.
(52)
Както вече бе изложено обаче, в действителност актуализациите на цената са били предприети въз основа на формулата. От справката в таблицата по-долу е видно, че получените цени в резултат от прилагането на формулата са били значително по-ниски от цените, които биха се получили вследствие прилагането на клаузата за актуализация на цената:
(В евро за кубичен метър)
Действително платена цена (въз основа на прилагането на формулата)
Цена, получена при прилагане на клаузата за актуализация на цената (10)
Средна цена на дървесината от всякакъв вид в провинция Бранденбург
2006 г.
13,00
15,42
17,72
2007 г.
13,21
15,95
21,02
2008 г.
16,55
20,96
22,76
2009 г.
16,42
20,76
19,20
2010 г.
16,14
20,03
24,50
2011 г.
15,79
19,33
няма данни
(53)
Също така таблицата показва, че изчислените въз основата на формулата цени не само са били значително по-ниски от цените, които биха се получили вследствие прилагането на клаузата за актуализация на цената, но и са били чувствително под средните цени в провинция Бранденбург.
(54)
Освен това този ефект от формулата е бил предвидим още преди подписването на споразумението. Този факт е от особено значение, тъй като за изясняване на въпроса, дали частен продавач би действал на пазара по същия или по сравним начин като провинция Бранденбург, се налага ex ante оценка на споразумението (11).
(55)
Както бе изложено в съображения 16 и 18, формулата е била погрешна и не е отразявала заложените в клаузата за актуализация на цената намерения на страните. Както е потвърдила и експертната оценка, изготвена от кантората RAUE LLP, тези намерения са могли да бъдат математически изразени със следната формула:
(56)
Вместо Indexn страните са извадили фиксирана сума. Разбира се, изваждането на фиксирана сума може да бъде оправдано при определени обстоятелства, но тогава то би трябвало поне да води в резултата до договорената изходна базова цена за годината, през която е сключено споразумението. В настоящия случай страните обаче са избрали изваждането по такъв начин, че още за годината на подписването се е получила цена, значително по-ниска от договорената и съобразена с пазара изходна базова цена от 15,50 EUR/м3.
(57)
Следователно към момента на подписване на споразумението е било обективно предвидимо, че формулата е погрешна и не води до цените, договорени в клаузата за актуализация на цената.
(58)
В подобна ситуация частен продавач би използвал друга формула или поне би се опитал да издейства промяна на формулата, още повече че в текста на споразумението страните са се договорили, че цената ще се актуализира в съответствие с индекса за промишлената дървесина и че рискът от колебания на цената ще се поделя по равно между държавата и HoKaWe (съгласно клаузата за актуализация на цената).
(59)
Следва да се обърне внимание, че промените на цената в рамките на споразумението не са произтичали изцяло автоматично от предварително установено с формулата математическо изчисление. Както бе посочено в съображение 19, от информацията, представената от Германия в хода на официалната процедура по разследване, по-скоро става ясно, че през срока на действие на споразумението формулата е била многократно актуализирана (12).
(60)
Както ясно се вижда от съображение 52, тези предвидими отрицателни последици от формулата действително са настъпили, тъй като платената от HoKaWe цена е била значително по-ниска от цената, която би се получила съгласно клаузата за актуализация на цената. Освен това цената е била значително под средната цена на дървесината от горския фонд на провинция Бранденбург, т.е. от цената, по която провинция Бранденбург е продавала на други предприятия (13).
(61)
Оттук следва, че на държавата е било известно, че прилагането на формулата не е довело до визираната промяна на цената въз основа на индекса за промишлената дървесина със съответно поделяне на риска от колебания на цената и че този факт е бил приет.
Заключение
(62)
Така може да се заключи, че клаузата за актуализация на цената би имала за следствие за провинция Бранденбург цени под средните, които обаче все пак биха били съобразени с пазара. Те са се основавали върху разумни съображения и преговори между участващите страни, така че не може да се изключи, че и частен пазарен субект би сключил споразумение при същите или сравними условия.
(63)
Обратно, действително предприетите от страните актуализации на цената по формулата не са отразили подобни съобразени с пазара условия и са породили цени, значително по-ниски от цените, които биха се получили при прилагането на клаузата за актуализация на цената (и в по-голяма степен - значително по-ниски от средната цена на дървесината в провинция Бранденбург).
(64)
Докато промяната на цената въз основа на клаузата за актуализация на цената съответства на разумно търговско решение и отразява справедливо поделяне на риска от колебания в цената между страните по договора, получените след прилагането на формулата цени са били значително по-ниски и при това не са отразявали подобно поделяне на риска. За разлика от дело № SA.19045 (евентуална държавна помощ от Бавария (Баварска държавна горска администрация) под формата на дългосрочни договори за доставка на дървесина с предприятието Klausner) (14), в което Комисията счете, че цените под средните пазарни не съдържат държавна помощ, тъй като на пазара е имало свръхкапацитети и провинция Бавария се е опитвала да привлече дългосрочен постоянен купувач, в настоящото дело цените под тези, които биха се получили при прилагане на клаузата за актуализация на цената, не са оправдани от фактите и обстоятелствата. В договорената от страните клауза за актуализация на цената са отчетени дългосрочният характер на споразумението и качеството на продаваната дървесина, така че клаузата вече е довела до цени под средните пазарни в провинция Бранденбург. Няма никакъв признак, че частен участник на пазара би приел още по-ниски цени.
(65)
Това се потвърждава и от изложението на Германия, от което е видно, че клаузата за актуализация на цената отразява истинските намерения на страните. След като двете посочени в съображение 16 правни експертни становища от 2010 г. са обърнали внимание върху евентуална връзка с държавна помощ в споразумението вследствие прилагането на формулата, през 2011 г. провинция Бранденбург е договорила изменение на споразумението, с което е отстранена погрешната формула. Следователно провинция Бранденбург е договорила изменение на споразумението без прилагането на формула, за да изпълни истинските намерения на страните и да отстрани окончателно съмненията за евентуална държавна помощ.
(66)
От това следва, че изпълнението на споразумението, и по-специално актуализирането на цената въз основа на формулата, не би било прието от частен продавач и не е в съответствие с пазара.
(67)
Германия възрази, че едва в хода на реорганизацията на горската администрация през 2009 г. правителството на провинция Бранденбург за първи път е узнало, че действително платените от HoKaWe цени не съответстват на търсената с клаузата за актуализация на цената промяна на цената, а са значително по-ниски от цените, на които други предприятия получават доставки на дървесина; следователно провинция Бранденбург е действала в съответствие с пазара, като е възложила двете посочени в съображение 16 експертизи и след това е предоговорила споразумението, което довело до неговото изменение през 2011 г.
(68)
Тези аргументи не са правдоподобни. Първо, както бе пояснено в съображения от 54 до 57, ефектът от формулата е бил предвидим още към момента на подписване на споразумението. Второ, частен продавач на пазара, който се стреми към изпълнение на договореното решение под формата на клауза за актуализация на цената и съответно внимателно следи актуализациите на цената, би изискал незабавно предоговаряне на цената. Както е изложено в съображение 65, успешното предоговаряне на споразумението от провинция Бранденбург по-скоро потвърждава, че формулата не е отразявала истинските намерения на страните (определени в клаузата за актуализация на цената). Освен това то показва, че HoKaWe не е можело да се противопостави на премахването на формулата.
(69)
Оттук следва, че от момента на влизане в сила на споразумението (1 юни 2006 г.) до неговото изменение (30 юни 2011 г.) HoKaWe се е ползвало от икономическо предимство.
(70)
Освен това са изпълнени и всички други критерии за наличието на държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС. Предимството е било избирателно, тъй като споразумението изрично е облагодетелствало конкретно предприятие. Предимството е било предоставено от органите на държава членка, а именно органите на провинция Бранденбург. Продаденото на HoKaWe съгласно условията на споразумението средно количество дървесина е било значително; снабдяването с дървесина при по-благоприятни условия е подобрило пазарната позиция на получателя спрямо тази на конкурентите му и по този начин е нарушило конкуренцията. На пазара на дървесина предприятията се конкурират с предприятия от други държави членки. Действително, споразумението за доставка се е отнасяло само за дървесина от гори в радиус от 70 км от Еберсвалде, но Еберсвалде се намира много близо до границата с Полша (30 км). Следователно държавната помощ засяга също търговията между държави членки. Поради това може да се заключи, че изпълнението на споразумението, довело до формирането на платените цени въз основа на формулата, е представлявало държавна помощ.
(71)
Горепосоченото изменение на споразумението, влязло в сила на 1 юли 2011 г., следва да се счита за приключване на предоставянето на помощ. Съгласно изменението, считано от 1 юли 2011 г., актуализациите на цените е трябвало да се извършват въз основа на клаузата за актуализация на цената, с което първоначалните намерения на страните са били потвърдени и правилно осъществени. В изменената си форма споразумението съответства на пазарните принципи, така че Комисията заключава, че след 30 юни 2011 г. HoKaWe повече не е получавало икономическо предимство посредством плащания в рамките на споразумението.
5.2. Съвместимост с вътрешния пазар
(72)
Правно основание за съвместимостта на помощта нито се открива, нито е предявено от Германия. Поради това предимството за HoKaWe, произтичащо от изпълнението на споразумението в периода от юни 2006 г. до юни 2011 г., представлява несъвместима с вътрешния пазар държавна помощ.
5.3. Изчисление на елемента на помощ
(73)
Както бе разяснено в съображения от 49 до 51, клаузата за актуализация на цената може да бъде приета за съобразена с пазара. Следователно според Комисията елементът на помощ се състои от разликата между цената, която е трябвало да бъде платена съгласно клаузата за актуализация на цената, и действително платената цена въз основа на формулата (15).
а)
Действително платена цена
(в евро за м3) (16)
б)
Цена съгласно клаузата за актуализация на цената
(в евро за м3)
в)
Разлика между а) и б) (16)
г)
Действително доставено количество дървесина
(в м3)
д)
Елемент на помощ: в) × г)
(в евро) (16)
2006 г.
13,00
15,42
2,42
13 115,73
31 794
2007 г.
13,21
15,95
2,74
142 792,67
391 452
2008 г.
16,55
20,96
4,41
137 683,00
607 291
2009 г.
16,42
20,76
4,34
141 273,68
613 128
2010 г.
16,14
20,03
3,89
139 045,38
540 699
2011 г.
15,79
19,33
3,54
62 680,29
222 051
Сума
2 406 415
(74)
Следователно размерът на предоставената на HoKaWe помощ възлиза на 2 406 415 EUR.
6. ВЪЗСТАНОВЯВАНЕ
(75)
След като Комисията е установила несъвместимостта на дадена помощ с вътрешния пазар, в съответствие с ДФЕС и установената съдебна практика на Съда тя е компетентна да реши, че съответната държава членка следва да отмени или измени въпросната помощ (17). Също съгласно установената практика на Съда наложеното на дадена държава членка с решение на Комисията задължение за отмяна на несъвместима с вътрешния пазар помощ има за цел възстановяване на съществувалото преди това положение (18). В тази връзка Съдът е установил, че тази цел е постигната, след като получателят е изплатил обратно получените в рамките на неправомерната помощ суми, тъй като по този начин той се е отказал от преимуществото, което е имал спрямо конкурентите си на пазара, и положението, съществувало преди плащането на помощта, е възстановено (19).
(76)
В съответствие със съдебната практика в член 14, параграф 1 от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета (20) е определено следното: „Когато са взети отрицателни решения в случаи с неправомерна помощ, Комисията решава съответната държава членка да вземе всички необходими мерки за възстановяване на помощта от получателя […].“
(77)
Тъй като в нарушение на член 108 от ДФЕС настоящата мярка не е била нотифицирана пред Комисията и следователно представлява неправомерна и несъвместима с вътрешния пазар помощ, тя трябва да бъде възстановена с цел възстановяване на пазарното положение, съществувало преди предоставянето на помощта. Следователно възстановяването трябва да обхване периода, през който бенефициерът се е ползвал с предимство, т.е. времето от момента, в който помощта е била предоставена на разположение на бенефициера, до момента на действителното ѝ възстановяване; в подлежащите на възстановяване суми са включени начислените лихви до действителното възстановяване.
7. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(78)
Изпълнението на рамковото споразумение между провинция Бранденбург и HoKaWe от подписването му (1 юни 2006 г.) до изменението му (30 юни 2011 г.) е включвало несъвместима с вътрешния пазар държавна помощ. Следователно HoKaWe следва да възстанови тази помощ заедно с лихвите върху нея,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Държавната помощ в размер на 2 406 415 EUR, която Германия в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС е предоставила неправомерно на HoKaWe Eberswalde GmbH, е несъвместима с вътрешния пазар
Член 2
1. Германия възстановява посочената в член 1 помощ от бенефициера.
2. Подлежащата на възстановяване сума включва лихвите, начислени от момента, от който помощта е била на разположение на бенефициера, до действително ѝ възстановяване.
3. Лихвите се изчисляват с натрупване в съответствие с глава V от Регламент (ЕО) № 794/2004 на Комисията (21) и съгласно Регламент (ЕО) № 271/2008 на Комисията (22) за изменение на Регламент (ЕО) № 794/2004.
Член 3
1. Посочената в член 1 помощ подлежи на незабавно и ефективно възстановяване.
2. Германия гарантира, че настоящото решение ще бъде изпълнено в срок от четири месеца от датата на уведомяване за него.
Член 4
1. В срок от два месеца след уведомяване за настоящото решение Германия предоставя на Комисията следната информация:
а)
общата сума (главница и лихви), която следва да бъде възстановена от бенефициера;
б)
подробно описание на вече предприетите и съответно планираните мерки за изпълнение на настоящото решение;
в)
документи, доказващи, че на бенефициера е наредено да възстанови помощта.
2. Германия уведомява Комисията за напредъка по предприетите мерки за изпълнение на настоящото решение до пълното възстановяване на посочената в член 1 помощ. По искане на Комисията Германия незабавно предоставя сведения за предприетите или съответно планираните мерки за изпълнение на настоящото решение. Германия също така предоставя подробни данни относно сумите от помощта и лихвите, които вече са възстановени от бенефициера.
Член 5
Адресат на настоящото решение е Федерална република Германия.
Съставено в Брюксел на 6 ноември 2013 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 6 Νοεμβρίου 2013
σχετικά με τα μέτρα της Γερμανίας υπέρ της HoKaWe Eberswalde GmbH SA.34721 (2012/C) (πρώην 2012/NN)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2013) 7058]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/206/EΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις (1) και λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 30 Απριλίου 2012, η Επιτροπή έλαβε την καταγγελία μιας εταιρείας επεξεργασίας ξύλου με έδρα στο ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου, σύμφωνα με την οποία μια 15-ετής σύμβαση-πλαίσιο η οποία συνήφθη μεταξύ του ομόσπονδου κράτους του Βρανδεμβούργου και της HoKaWe Eberswalde GmbH (στο εξής HoKaWe) συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(2)
Στις 11 Μαΐου 2012, η Επιτροπή απέστειλε στη Γερμανία μη εμπιστευτική εκδοχή της καταγγελίας και ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες. Σε επιστολή της 6ης Ιουνίου 2012 η Γερμανία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί της καταγγελίας και διαβίβασε τις πληροφορίες που ζητήθηκαν.
(3)
Στις 27 Αυγούστου 2012 η Επιτροπή διαβίβασε μη εμπιστευτική εκδοχή της εν λόγω απάντησης στον καταγγέλλοντα και ζήτησε να ενημερωθεί εάν ο καταγγέλλων επιθυμούσε να δώσει συνέχεια στο θέμα. Ο καταγγέλλων απάντησε στις 4 Σεπτεμβρίου 2012 ότι δεν θα αποσύρει την καταγγελία.
(4)
Η Επιτροπή γνωστοποίησε στη Γερμανία με επιστολή της 19ης Δεκεμβρίου 2013 την απόφασή της να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με την ενίσχυση, βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(5)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το μέτρο.
(6)
Με επιστολή της 28ης Φεβρουαρίου 2013, η Γερμανία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση. Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε στις 30 Απριλίου 2013 τις παρατηρήσεις δύο ενδιαφερόμενων μερών, και στις 3 Μαΐου 2013 τις παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος.
(7)
Στις 17 Μαΐου 2013 διαβιβάστηκαν στη Γερμανία οι μη εμπιστευτικές εκδοχές των εν λόγω παρατηρήσεων. Η Γερμανία έλαβε θέση επί των παρατηρήσεων στις 11 Ιουνίου 2013, και συμπλήρωσε τις εν λόγω παρατηρήσεις με επιστολή της 13ης Ιουνίου 2013.
(8)
Με επιστολές της 2ας Αυγούστου 2013, της 17ης Σεπτεμβρίου 2013 και της 23ης Σεπτεμβρίου 2013, η Επιτροπή απέστειλε περαιτέρω αιτήσεις παροχής πληροφοριών στη Γερμανία, στις οποίες η Γερμανία απάντησε με επιστολές της 15ης Αυγούστου 2013, της 20ής Σεπτεμβρίου 2013 και της 1ης Οκτωβρίου 2013 αντίστοιχα.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
2.1. Η ενισχυόμενη επιχείρηση
(9)
Η HoKaWe είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, η οποία εκμεταλλεύεται εμπορικώς μονάδα παραγωγής ενέργειας από βιομάζα με καύση ξύλου στο Eberswalde (Βρανδεμβούργο). Η εν λόγω μονάδα κατασκευάστηκε το 2005 και άρχισε να λειτουργεί το 2006. Τον Ιούνιο του 2011, το περιφερειακό δικαστήριο της Φρανκφούρτης επί του Όδερου κίνησε διαδικασία αφερεγγυότητας επί των περιουσιακών στοιχείων της HoKaWe. Εντούτοις, η επιχείρηση διατηρεί μέχρι στιγμής την οικονομική της δραστηριότητα.
(10)
Η περιφέρεια του Barnim επέδειξε ενδιαφέρον για την απόκτηση των περιουσιακών στοιχείων της HoKaWe προκειμένου να συνεχιστεί η λειτουργία της μονάδας· τον Μάιο του 2012 εγκρίθηκε κατά τη συνεδρίαση των πιστωτών η σύμβαση για τη μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων της HoKaWe, και η πώληση κατοχυρώθηκε με συμβολαιογραφική πράξη. Ωστόσο, δεδομένου ότι το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου δεν έχει συναινέσει στη μεταβίβαση της σύμβασης-πλαίσιο όσον αφορά τις παραδόσεις ξυλείας από το δάσος του Βρανδεμβούργου (η σύμβαση-πλαίσιο αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας απόφασης) στον νέο ιδιοκτήτη, η περιφέρεια του Barnim υπαναχώρησε από τη σύμβαση πώλησης.
2.2. Περιγραφή του μέτρου
(11)
Τον Ιούνιο του 2005, το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου και η HoKaWe σύναψαν σύμβαση-πλαίσιο για τις παραδόσεις ξυλείας από το δάσος του Βρανδεμβούργου. Η εν λόγω σύμβαση ορίζει την ποσότητα καθώς και τους όρους και τις προϋποθέσεις για τις παραδόσεις ξυλείας (3) στην HoKaWe για περίοδο 15 ετών (από την 1η Ιουνίου 2006 έως την 1η Ιουνίου 2021). Η σύμβαση αφορά παράδοση όγκου 150 000 κυβικών μέτρων ετησίως (μέγιστη ακτίνα παράδοσης 70 km) από την κοντινή μονάδα παραγωγής στο Eberswalde.
(12)
Στη σύμβαση είχε καθοριστεί αρχική τιμή βάσης ύψους 15,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο για το 2004. Επιπλέον, το κείμενο της σύμβασης προέβλεπε ετήσιες αναπροσαρμογές των τιμών, οι οποίες έπρεπε να συμφωνούνται μεταξύ των μερών με βάση την εξέλιξη του δείκτη τιμών βιομηχανικής ξυλείας της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας (4)· τυχόν αλλαγές στην τιμή του ξύλου σε σχέση με την τιμή βάσης θα έπρεπε να βαρύνουν κατά 50 % τον αγοραστή και κατά 50 % τον πωλητή (στο εξής: «ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών»).
(13)
Για τον υπολογισμό της αντίστοιχης αναπροσαρμογής των τιμών, η σύμβαση περιελάμβανε επίσης τον ακόλουθο μαθηματικό τύπο (στο εξής: «μαθηματικός τύπος αναπροσαρμογής των τιμών» ή «μαθηματικός τύπος»):
(14)
Κατά συνέπεια, είναι απαραίτητη η διάκριση μεταξύ της ρήτρας αναπροσαρμογής των τιμών, όπως ορίζει το κείμενο της σύμβασης, και του μαθηματικού τύπου αναπροσαρμογής των τιμών.
(15)
Σύμφωνα με τη Γερμανία, η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών εκφράζει τις προθέσεις των μερών. Αυτό υποστηρίζεται από εσωτερικό σημείωμα του Υπουργείου Γεωργίας, Περιβάλλοντος και Χωροταξίας του Βρανδεμβούργου της 1ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με μια συνάντηση μεταξύ των εκπροσώπων του ομόσπονδου κράτους του Βρανδεμβούργου και των εκπροσώπων της HoKaWe, το οποίο καταδεικνύει με σαφήνεια ότι η αναπροσαρμογή των τιμών που επιδιώχθηκε από τα μέρη κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων αντιστοιχεί στη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών. Υποστηρίζεται περαιτέρω από σημείωμα του Υπουργείου Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Βρανδεμβούργου της 5ης Ιανουαρίου 2011, στο οποίο προτείνεται η προσαρμογή ή ερμηνεία της σύμβασης-πλαίσιο κατά τρόπο που θα τηρείται η διατύπωσή της προκειμένου να εκφράζονται οι πραγματικές προθέσεις των μερών.
(16)
Επίσης, ο μαθηματικός τύπος ήταν εσφαλμένος, όπως επιβεβαιώθηκε από τη Γερμανία και από δύο πραγματογνωμοσύνες (5), που εκπονήθηκαν το 2010 για το κράτος του Βρανδεμβούργου, και δεν επέφερε αποτέλεσμα που εξέφραζε τις προθέσεις των μερών όπως αναφέρονταν στη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών.
(17)
Μετά την έναρξη ισχύος της σύμβασης, η τιμή προσαρμόστηκε με βάση τον μαθηματικό τύπο. Σε αντίθεση με τις προθέσεις που εκφράστηκαν στο κείμενο της σύμβασης, οι αναπροσαρμογές των τιμών που υπολογίζονταν σύμφωνα με τον μαθηματικό τύπο δεν εξέφραζαν την πραγματική εξέλιξη του δείκτη τιμών βιομηχανικής ξυλείας, οδηγώντας σε τιμές που ήταν σημαντικά χαμηλότερες από τη μέση τιμή για την ξυλεία από το δάσος του Βρανδεμβούργου. Επιπλέον, ο μαθηματικός τύπος δεν οδήγησε στο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα του ομοιόμορφου επιμερισμού του κινδύνου από τις διακυμάνσεις των τιμών, μεταξύ του ομόσπονδου κράτους και της HoKaWe.
(18)
Αυτό οφείλεται στο γεγονός, όπως επισημάνθηκε στην αιτιολογική σκέψη (16), ότι ο μαθηματικός τύπος ήταν εσφαλμένος και δεν εξέφραζε μαθηματικά τις προθέσεις των μερών όπως ορίζονταν στη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών (6).
(19)
Επιπλέον, από την επιστολή της Γερμανίας, της 28ης Φεβρουαρίου 2013, καταδεικνύεται ότι κατά τη διάρκεια της σύμβασης τα μέρη άσκησαν επανειλημμένα τη διακριτική τους ευχέρεια όσον αφορά τις παραμέτρους για τον υπολογισμό της αναπροσαρμογής των τιμών βάσει του μαθηματικού τύπου (7). Η Γερμανία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι οι λόγοι για αυτό δεν προκύπτουν από τα αρχεία.
(20)
Οι δύο πραγματογνωμοσύνες που εκπονήθηκαν για το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου το 2010 (βλέπε αιτιολογική σκέψη (16) επεσήμαναν ενδεχόμενα νομικά προβλήματα σχετικά με την κρατική ενίσχυση, και συνέστησαν την τροποποίηση της σύμβασης με την αλλαγή του μαθηματικού τύπου. Ως εκ τούτου, κατόπιν διαπραγματεύσεων μεταξύ της HoKaWe και του ομόσπονδου κράτους του Βρανδεμβούργου, τα μέρη σύναψαν στις 26 Αυγούστου 2011 τροποποιημένη εκδοχή της σύμβασης, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2011. Η τροποποιημένη εκδοχή αντιμετώπισε τα προβλήματα που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις (12) έως (19), ορίζοντας ότι από την 1η Ιουλίου 2011 οι τιμές θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν σύμφωνα με τη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών και, κατά συνέπεια, σύμφωνα με τις αρχικές προθέσεις των μερών. Συνεπώς, από την ημερομηνία αυτή και μετά, ο μαθηματικός τύπος δεν αποτελούσε πλέον μέρος της σύμβασης και δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί.
(21)
Επιπλέον, το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου αποφάσισε να μην συνεχίσει τη σύμβαση με τους μελλοντικούς επενδυτές που θα αποκτήσουν τα περιουσιακά στοιχεία της HoKaWe.
2.3. Λόγοι κίνησης της διαδικασίας
(22)
Στις 19 Δεκεμβρίου 2012 η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (στο εξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας»).
(23)
Σε αυτήν, η Επιτροπή διατύπωσε την προκαταρκτική άποψη ότι η εφαρμογή της σύμβασης-πλαίσιο που έχει συναφθεί μεταξύ του ομόσπονδου κράτους του Βρανδεμβούργου και της HoKaWe περιλαμβάνει στοιχεία ενίσχυσης.
(24)
Η Επιτροπή, με βάση εκ των προτέρων θεώρηση, αμφιβάλλει κατά πόσον ένας ιδιώτης πωλητής στην αγορά θα είχε αποδεχθεί την αμοιβή που προκύπτει από την εφαρμογή του περιγραφόμενου μαθηματικού τύπου αναπροσαρμογής των τιμών.
(25)
Ακόμη και αν θεωρηθεί ότι τα συμβαλλόμενα μέρη δεν ήταν ενήμερα για τον εσφαλμένο μαθηματικό τύπο, η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσον η Γερμανία ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς κατά την εφαρμογή της σύμβασης. Αυτό προέκυψε από την εξέλιξη της τιμής του ξύλου που πωλείται στο πλαίσιο της σύμβασης, γεγονός που κατέδειξε ότι η τιμή που υπολογίστηκε με βάση τον μαθηματικό τύπο οδήγησε σε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από τη μέση τιμή της ξυλείας στο ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου. Ένας συνετός ιδιώτης πωλητής που θα βρισκόταν σε παρόμοια κατάσταση θα είχε αξιοποιήσει πάραυτα κάθε δυνατότητα τροποποίησης της μεθόδου αναπροσαρμογής των τιμών. Η Γερμανία, ωστόσο, συνέχισε να χρησιμοποιεί τον μαθηματικό τύπο έως το 2011.
(26)
Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, η Επιτροπή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι, για το χρονικό διάστημα από την έναρξη ισχύος της σύμβασης (1η Ιουνίου 2006) έως την τροποποίησή της (30ή Ιουνίου 2011), δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανή εύνοια υπέρ της HoKaWe και, ως εκ τούτου, η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Δεδομένου ότι η νομική βάση για το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης δεν είναι προφανής, ούτε ισχυρίζεται κάτι τέτοιο η Γερμανία, η Επιτροπή έχει περαιτέρω αμφιβολίες για το κατά πόσο το μέτρο μπορεί να θεωρηθεί συμβατό με την εσωτερική αγορά.
3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(27)
Κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τον καταγγέλλοντα καθώς και από δύο ενδιαφερόμενα μέρη.
(28)
Ο καταγγέλλων διαβίβασε εσωτερικά σημειώματα του Υπουργείου Γεωργίας, Περιβάλλοντος και Χωροταξίας του Βρανδεμβούργου, τον Δεκέμβριο του 2003 και τον Μάρτιο του 2004. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, τα εν λόγω σημειώματα καταδεικνύουν ότι πριν από τη σύναψη της σύμβασης είχαν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με διάφορες πτυχές της σύμβασης: Όσον αφορά τις συνέπειες της σύμβασης κατά τη δεδομένη χρονική στιγμή, στο σημείωμα του Δεκεμβρίου του 2003 διαπιστώθηκε ότι, ήδη για το έτος 2004, η σύμβαση θα είχε ως αποτέλεσμα τιμή πολύ χαμηλότερη από τα προηγούμενα επίπεδα τιμών βιομηχανικής ξυλείας. Ομοίως, στο εσωτερικό σημείωμα του Μαρτίου του 2004 επισημάνθηκε ότι η μέθοδος αναπροσαρμογής των τιμών θα οδηγούσε σε παράλογες παραχωρήσεις στις τιμές από το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου· ως εκ τούτου, προτάθηκε ρητώς η επανεξέταση της σύμβασης ή η επαναδιαπραγμάτευση ορισμένων σημείων.
(29)
Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι με την ισχύουσα κατάσταση κανένας ιδιώτης πωλητής δεν θα είχε συνάψει τέτοια σύμβαση, και ότι ένας ιδιώτης πωλητής θα είχε αναλάβει άμεσα δράση όταν θα καθίστατο σαφές ότι οι τιμές ήταν χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς, και δεν θα περίμενε πέντε έτη. Επιπλέον, όσον αφορά την αναπροσαρμογή των τιμών, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι οι τιμές που συμφωνήθηκαν δεν αντικατόπτριζαν την πραγματική ανάπτυξη στην αγορά ξυλείας, αντίθετα επέφεραν αθέμιτο πλεονέκτημα στην HoKaWe. Ο καταγγέλλων υπολογίζει ότι το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε από το 2006 έως το 2011 ανέρχεται σε 7,3 εκατ. ευρώ (λαμβάνοντας υπόψη τη μέση τιμή ξύλου που είχε συμφωνηθεί μεταξύ του καταγγέλλοντος και άλλων προμηθευτών).
(30)
Η Επιτροπή έλαβε επίσης παρατηρήσεις από δύο μονάδες επεξεργασίας ξύλου στο ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου. Οι επιχειρήσεις αυτές ισχυρίστηκαν ότι, λόγω της μακροπρόθεσμης σύμβασης, ένα σημαντικό μέρος της ξυλείας που παράγεται από το δάσος του Βρανδεμβούργου αποσύρθηκε από την περιφερειακή αγορά ξυλείας, γεγονός που οδήγησε σε αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και έθεσε σε κίνδυνο την ύπαρξη των μικρών μονάδων επεξεργασίας ξύλου στο ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
(31)
Η Γερμανία επέμεινε στην άποψή της ότι η σύμβαση-πλαίσιο ήταν σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς και, ως εκ τούτου, δεν περιελάμβανε ενίσχυση.
(32)
Σύμφωνα με τη Γερμανία, κατά τη χρονική στιγμή της σύναψης της σύμβασης δεν υφίστατο αγορά για την ξυλεία για παραγωγή ενέργειας· κατά συνέπεια, τα μέρη συμφώνησαν να βασίσουν την τιμή που έπρεπε να καταβληθεί από την HoKaWe στην τιμή της βιομηχανικής ξυλείας, και τις αναπροσαρμογές των τιμών στην εξέλιξη του δείκτη βιομηχανικής ξυλείας. Η Γερμανία υποστήριξε επίσης ότι το κείμενο της σύμβασης εξέφραζε την αποσκοπούμενη λειτουργία αναπροσαρμογής των τιμών, ωστόσο παραδέχθηκε ταυτόχρονα ότι η εφαρμογή του μαθηματικού τύπου οδήγησε σε αποτελέσματα που δεν ανταποκρίνονταν στην επιδιωκόμενη κατανομή του κινδύνου από τις διακυμάνσεις των τιμών στα μέρη.
(33)
Ως εκ τούτου, η Γερμανία υποστήριξε ότι η αρχική τιμή βάσης και η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών, που ορίζονται στο κείμενο της σύμβασης, δηλαδή οι αναπροσαρμογές των τιμών με βάση τον δείκτη τιμών βιομηχανικής ξυλείας στη Γερμανία και η ομοιόμορφη κατανομή του κινδύνου από τις διακυμάνσεις των τιμών στα μέρη, πρέπει να θεωρηθεί ότι ήταν σύμφωνες με τους κανόνες της αγοράς κατά το χρονικό διάστημα της σύναψης της σύμβασης.
(34)
Σύμφωνα με τη Γερμανία, η δασική διοίκηση του Βρανδεμβούργου ανακάλυψε μόνο κατά τη διάρκεια της αναδιοργάνωσής της, τον Ιανουάριο του 2009, ότι η εφαρμογή του μαθηματικού τύπου είχε ως αποτέλεσμα να καταβάλλει η HoKaWe χαμηλότερες τιμές σε σχέση με άλλες εταιρείες. Ως εκ τούτου, οι αρμόδιες αρχές του Βρανδεμβούργου ζήτησαν το 2010 από την εταιρεία RAUE LLP την εκπόνηση πραγματογνωμοσύνης σχετικά με τη σύμβαση, διεξήγαγαν δε εσωτερικό νομικό έλεγχο της σύμβασης. Οι δύο αυτές πραγματογνωμοσύνες επεσήμαναν ενδεχόμενα νομικά προβλήματα σχετικά με την κρατική ενίσχυση. Επιπλέον, το Υπουργείο Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, σε σημείωμά του της 5ης Ιανουαρίου 2011, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών είναι σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς, ωστόσο η αναπροσαρμογή των τιμών με βάση τον μαθηματικό τύπο συνιστά κρατική ενίσχυση· ως εκ τούτου, πρότεινε την τροποποίηση της σύμβασης προκειμένου να εκφραστούν οι πραγματικές προθέσεις των μερών με την αλλαγή του μαθηματικού τύπου. Το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου ακολούθησε την εν λόγω σύσταση τον Αύγουστο του 2011.
(35)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς τροποποιώντας τη σύμβαση το 2011· δεν ήταν δυνατό να επέμβει νωρίτερα, καθότι έπρεπε να τηρηθούν οι υφιστάμενες συμβάσεις και δεδομένου ότι η σύμβαση μπορούσε να τροποποιηθεί μόνο κατόπιν συμφωνίας μεταξύ των μερών.
(36)
Επιπλέον, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η σύμβαση δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, δεν στρεβλώνει τον ανταγωνισμό, ούτε επηρεάζει τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
5.1. Ύπαρξη ενίσχυσης
(37)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που στρεβλώνουν ή απειλούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(38)
Σύμφωνα με την πάγια πρακτική της Επιτροπής και όπως επιβεβαιώνεται από τη νομολογία, κριτήριο για τον έλεγχο του κατά πόσον μια εμπορική συναλλαγή μεταξύ ενός δημόσιου φορέα και μιας οικονομικής οντότητας συνιστά κρατική ενίσχυση αποτελεί η αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, όταν το κράτος ενεργεί στην αγορά ως εμπορικός φορέας εκμετάλλευσης, πρέπει να δρα κατά τρόπο ανάλογο με έναν ιδιωτικό φορέα, διαφορετικά οι ενέργειές του συνιστούν κρατική ενίσχυση. Ως εκ τούτου, το κριτήριο για τη χορήγηση ενίσχυσης είναι κατά πόσον ένας ιδιώτης επιχειρηματίας θα συμπεριφερόταν κατά τον ίδιο τρόπο σε παρόμοια κατάσταση, δηλαδή εάν στην προκειμένη περίπτωση θα είχε πωλήσει τα περιουσιακά στοιχεία, αγαθά ή υπηρεσίες στην ίδια τιμή (αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς). Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, μη οικονομικοί παράγοντες δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη ως λόγοι για την αποδοχή χαμηλότερης τιμής. Η αρχή αυτή έχει εφαρμοστεί κατ' επανάληψη από την Επιτροπή και επιβεβαιώνεται πάντα από το Δικαστήριο (8).
(39)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει στην παρούσα υπόθεση κατά πόσον ένας ιδιώτης πωλητής θα ήταν διατεθειμένος να συνάψει συμφωνία με παρόμοια περίοδο ισχύος, με παρόμοια αρχική τιμή βάσης και με ανάλογο μηχανισμό αναπροσαρμογής των τιμών.
(40)
Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις (11) και (12), η 15ετής σύμβαση-πλαίσιο προέβλεπε ότι οι τιμές πρέπει να αναπροσαρμόζονται ετησίως σύμφωνα με την εξέλιξη του δείκτη τιμών βιομηχανικής ξυλείας και ότι οι αντίστοιχες αλλαγές στην αρχική τιμή βάσης, η οποία ορίστηκε στα 15,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο, θα πρέπει να βαρύνουν κατά το ήμισυ το κράτος και κατά το ήμισυ την HoKaWe. Η σύμβαση περιείχε επίσης έναν μαθηματικό τύπο για τον υπολογισμό της εν λόγω αναπροσαρμογής των τιμών.
Μακρά περίοδος ισχύος της σύμβασης
(41)
Ο καταγγέλλων υποστήριξε ότι η 15-ετής περίοδος ισχύος της σύμβασης δεν συνηθίζεται στην αγορά.
(42)
Ωστόσο, η Επιτροπή δεν διαθέτει στοιχεία που θα δικαιολογούν ότι η εν λόγω περίοδος ισχύος δεν είναι σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς. Παρότι μια περίοδος ισχύος 15 ετών φαίνεται ότι είναι σχετικά μακρά, ένας πωλητής μπορεί κάλλιστα να συνδεθεί με έναν αγοραστή, εφόσον με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται για τον πωλητή - όπως συμβαίνει στο πλαίσιο της παρούσας σύμβασης - η πώληση σταθερών όγκων ξυλείας, κάτι το οποίο δεν πληρούσε, τουλάχιστον εν μέρει, τις ποιοτικές απαιτήσεις της βιομηχανικής ξυλείας.
(43)
Για τον λόγο αυτόν και ενόψει της προβλεπόμενης κατανομής κινδύνου από τις διακυμάνσεις των τιμών, δεν μπορεί να αποκλειστεί η σύναψη σύμβασης με ανάλογη περίοδο ισχύος από έναν ιδιώτη πωλητή.
Συμφωνημένη αρχική τιμή βάσης
(44)
Ομοίως, όσον αφορά την αρχική τιμή βάσης ύψους 15,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο, η Επιτροπή δεν διαθέτει κανένα στοιχείο ότι η τιμή αυτή δεν ήταν σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς.
(45)
Όπως υποστήριξε η Γερμανία, κατά το χρονικό διάστημα της σύναψης της σύμβασης, δεν υφίστατο καθιερωμένη τιμή στην αγορά ως προς την ξυλεία για παραγωγή ενέργειας. Ως εκ τούτου, τα συμβαλλόμενα μέρη σύναψαν τη σύμβαση-πλαίσιο με βάση την τιμή για τη βιομηχανική ξυλεία. Σύμφωνα με τον πίνακα τιμών της βιομηχανικής ξυλείας στην αγορά που υπέβαλε ο καταγγέλλων, οι τιμές μεταξύ 15,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο και 17,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο για το έτος 2004, και μεταξύ 15,00 ευρώ ανά κυβικό μέτρο και 17,00 ευρώ ανά κυβικό μέτρο για το έτος 2005 μπορούν να θεωρηθούν ότι συνάδουν με τους κανόνες της αγοράς. Λαμβάνοντας επίσης υπόψη το γεγονός ότι επρόκειτο για μακροπρόθεσμη σύμβαση, η συμφωνηθείσα αρχική τιμή βάσης ύψους 15,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο ήταν σύμφωνη με τις τιμές για τη βιομηχανική ξυλεία στην αγορά.
(46)
Επιπλέον, ένα εσωτερικό σημείωμα του Υπουργείου Γεωργίας, Περιβάλλοντος και Χωροταξίας του Βρανδεμβούργου, της 1ης Οκτωβρίου 2003, καταδεικνύει ότι οι εκπρόσωποι του ομόσπονδου κράτους του Βρανδεμβούργου πρότειναν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων αρχική τιμή βάσης ύψους 15,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο, ενώ αντίθετα η HoKaWe πρότεινε την τιμή των 15,00 ευρώ ανά κυβικό μέτρο. Τα μέρη συμφώνησαν τελικά να θεσπίσουν την υψηλότερη τιμή, δηλαδή 15,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο.
(47)
Η αρχική τιμή βάσης ύψους 15,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς. Δεδομένης της έλλειψης καθιερωμένης τιμής στην αγορά για σκοπούς σύγκρισης, και δεδομένου ότι οι ποιοτικές απαιτήσεις ως προς την ξυλεία για παραγωγή ενέργειας δεν υπερβαίνουν, τουλάχιστον, εκείνες της βιομηχανικής ξυλείας, ήταν εύλογο για το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου να συνάψει σύμβαση σύμφωνα με την οποία η τιμή θα βασίζεται στην τιμή της βιομηχανικής ξυλείας (τιμή βάσης). Η συμφωνηθείσα τιμή ήταν το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων μεταξύ των μερών και ήταν εντός του εύρους των τιμών της αγοράς για τη βιομηχανική ξυλεία στο ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου. Η τιμή συμφωνήθηκε συνεκτιμώντας την ποιότητα του ξύλου που διατίθετο από το δάσος του Βρανδεμβούργου (9), και συνεπώς αντιστοιχεί με την τιμή που θα θεωρείτο αποδεκτή από έναν ιδιώτη πωλητή όσον αφορά την ποιότητα της ξυλείας που παραδίδεται.
Αναπροσαρμογή των τιμών
(48)
Όσον αφορά την αναπροσαρμογή των τιμών, και όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική σκέψη (14), είναι αναγκαία η διάκριση μεταξύ της ρήτρας αναπροσαρμογής των τιμών και των αναπροσαρμογών των τιμών που εφαρμόζονται πραγματικά επί τη βάσει του μαθηματικού τύπου.
(49)
Η Επιτροπή δεν διαθέτει στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών δεν ήταν σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς. Σύμφωνα με τη διατύπωση της αιτιολογικής σκέψης (45), όσον αφορά την αρχική τιμή βάσης δεν υπήρχε δείκτης για την εξέλιξη των τιμών της ξυλείας για παραγωγή ενέργειας. Ως εκ τούτου, ήταν εύλογο αφενός η αρχική τιμή βάσης να βασιστεί στην τιμή της βιομηχανικής ξυλείας, και αφετέρου να συναφθεί συμφωνία σχετικά με τις αναπροσαρμογές των τιμών παράλληλα με τον δείκτη τιμών βιομηχανικής ξυλείας.
(50)
Επιπλέον, το κείμενο της σύμβασης προέβλεπε ότι στα μέρη θα κατανεμηθεί ισομερώς ο κίνδυνος από τη διακύμανση των τιμών. Δεδομένου ότι η εξέλιξη των τιμών κατά τη στιγμή της σύναψης δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθεί με σαφήνεια, ο εν λόγω μηχανισμός όριζε ότι στα δύο μέρη θα κατανεμηθεί τόσο ο κίνδυνος όσο και τα (δυνητικά) κέρδη, γεγονός που θα ευνοούσε και το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου. Δεδομένης αυτής της αβεβαιότητας, ένας ιδιώτης πωλητής θα μπορούσε επίσης να συμφωνήσει με την εν λόγω ρήτρα. Ως εκ τούτου, η ρήτρα αυτή θεωρείται ότι είναι σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς.
(51)
Συνεπώς συνάγεται ότι η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών, η οποία προέβλεπε την εξέλιξη της τιμής παράλληλα με τον δείκτη τιμών βιομηχανικής ξυλείας και μια ισομερή κατανομή του κινδύνου από τις διακυμάνσεις των τιμών μεταξύ των μερών, ήταν σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς και ότι ένας συνετός ιδιώτης πωλητής θα είχε συνάψει μια τέτοια σύμβαση.
(52)
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι πραγματικές αναπροσαρμογές των τιμών βασίστηκαν στον μαθηματικό τύπο. Όπως διαφαίνεται από τον ακόλουθο συνοπτικό πίνακα, οι τιμές που προέκυψαν από την εφαρμογή του μαθηματικού τύπου ήταν σημαντικά χαμηλότερες από τις τιμές που θα προέκυπταν από την εφαρμογή της ρήτρας αναπροσαρμογής των τιμών:
(σε ευρώ/κυβικό μέτρο)
Πραγματικά καταβληθείσα τιμή (με βάση την εφαρμογή του μαθηματικού τύπου)
Τιμή που υπολογίζεται βάσει της ρήτρας αναπροσαρμογής των τιμών (10)
Μέση τιμή για πάσης φύσεως ξυλεία στο ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου
2006
13,00
15,42
17,72
2007
13,21
15,95
21,02
2008
16,55
20,96
22,76
2009
16,42
20,76
19,20
2010
16,14
20,03
24,50
2011
15,79
19,33
μη διαθέσιμο
(53)
Ο πίνακας καταδεικνύει επίσης ότι οι τιμές που υπολογίζονται βάσει του μαθηματικού τύπου αφενός ήταν σημαντικά χαμηλότερες από τις τιμές που θα προέκυπταν από την εφαρμογή της ρήτρας αναπροσαρμογής των τιμών, και αφετέρου ήταν σημαντικά χαμηλότερες από τις μέσες τιμές στο ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου.
(54)
Επιπλέον, τα αποτελέσματα του μαθηματικού τύπου είχαν ήδη προβλεφθεί πριν από τη σύναψη της σύμβασης. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι, προκειμένου να εκτιμηθεί κατά πόσον ένας ιδιώτης πωλητής στην αγορά θα είχε ενεργήσει με τον ίδιο ή παρόμοιο τρόπο όπως το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου, είναι απαραίτητη η διεξαγωγή εκ των προτέρων αξιολόγησης της σύμβασης (11).
(55)
Όπως επισημαίνεται στις αιτιολογικές σκέψεις (16) και (18), ο μαθηματικός τύπος ήταν εσφαλμένος και δεν εξέφραζε τις προθέσεις των μερών όπως ορίζονταν στη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών. Όπως επιβεβαιώνεται και από την πραγματογνωμοσύνη της εταιρείας RAUE LLP, οι εν λόγω προθέσεις θα μπορούσαν να εκφραστούν μαθηματικά από τον ακόλουθο τύπο:
(56)
Ωστόσο, τα συμβαλλόμενα μέρη αφαίρεσαν ένα σταθερό ποσό αντί του Δείκτηn . Παρότι η αφαίρεση του σταθερού ποσού μπορεί να δικαιολογηθεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις, θα πρέπει τουλάχιστον να δίνει ως αποτέλεσμα τη συμφωνηθείσα αρχική τιμή βάσης για το έτος κατά το οποίο συνήφθη η σύμβαση. Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, τα μέρη επέλεξαν μια αφαίρεση η οποία, ήδη από το έτος της σύναψης, οδήγησε σε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από τη συμφωνηθείσα αρχική τιμή βάσης ύψους 15,50 ευρώ ανά κυβικό μέτρο, η οποία ήταν σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς.
(57)
Ως εκ τούτου, κατά το χρονικό διάστημα σύναψης της σύμβασης ήταν αντικειμενικά προβλέψιμο το γεγονός ότι ο μαθηματικός τύπος ήταν εσφαλμένος και δεν επέφερε τις τιμές που είχαν συμφωνηθεί στη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών.
(58)
Σε αυτήν την περίπτωση, ένας ιδιώτης πωλητής θα είχε χρησιμοποιήσει διαφορετικό μαθηματικό τύπο ή τουλάχιστον θα ζητούσε αλλαγή του μαθηματικού τύπου, ιδιαίτερα δεδομένου ότι τα μέρη είχαν συμφωνήσει στο κείμενο της σύμβασης ότι οι αναπροσαρμογές των τιμών θα πρέπει να συντελούνται σύμφωνα με τον δείκτη βιομηχανικής ξυλείας και ο κίνδυνος από τις διακυμάνσεις των τιμών θα βαρύνει κατά το ήμισυ το κράτος και κατά το ήμισυ την HoKaWe (όπως εκφράστηκε στη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών).
(59)
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η εξέλιξη των τιμών στο πλαίσιο της σύμβασης δεν ήταν το αυτόματο αποτέλεσμα ενός προκαθορισμένου μαθηματικού υπολογισμού οριζόμενου στον μαθηματικό τύπο. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (19), από τα στοιχεία που υπέβαλε η Γερμανία κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας προκύπτει μάλλον ότι ο μαθηματικός τύπος αναπροσαρμόστηκε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της σύμβασης (12).
(60)
Όπως καταφαίνεται σαφώς στον πίνακα στην αιτιολογική σκέψη (52), οι εν λόγω προβλέψιμες αρνητικές επιπτώσεις από την εφαρμογή του μαθηματικού τύπου έγιναν πραγματικότητα, δεδομένου ότι η τιμή που κατέβαλε η HoKaWe ήταν σημαντικά χαμηλότερη από την τιμή που θα προέκυπτε από τη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών. Επιπλέον, η τιμή ήταν σημαντικά χαμηλότερη από τη μέση τιμή της ξυλείας από το δάσος του Βρανδεμβούργου, δηλαδή από την τιμή στην οποία το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου πωλούσε ξυλεία σε άλλες εταιρείες (13).
(61)
Επομένως, ήταν γνωστό και αποδεκτό από το κράτος το γεγονός ότι η εφαρμογή του μαθηματικού τύπου δεν οδήγησε στο επιθυμητό αποτέλεσμα της εξέλιξης των τιμών με βάση τον δείκτη για τη βιομηχανική ξυλεία με την κατανομή του κινδύνου από τις διακυμάνσεις των τιμών μεταξύ των μερών.
Συμπέρασμα
(62)
Μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι, παρόλο που η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών θα είχε οδηγήσει σε τιμές χαμηλότερες από τη μέση τιμή για το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου, οι εν λόγω τιμές θα ήταν σύμφωνες με τους κανόνες της αγοράς. Είχαν βασιστεί σε συνετές θεωρήσεις και διαπραγματεύσεις μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι και ένας ιδιωτικός φορέας στην αγορά θα είχε συνάψει σύμβαση με τους ίδιους ή παρόμοιους όρους.
(63)
Ωστόσο, η πραγματική αναπροσαρμογή των τιμών που εφαρμόστηκε από τα συμβαλλόμενα μέρη βάσει του μαθηματικού τύπου δεν εξέφρασε τους εν λόγω όρους, οι οποίοι ήταν σύμφωνοι με τους κανόνες της αγοράς, και οδήγησε σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές από αυτές που θα προέκυπταν από την εφαρμογή της ρήτρας αναπροσαρμογής των τιμών (και, ακόμη περισσότερο, από τη μέση τιμή για την ξυλεία στο ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου).
(64)
Παρόλο που η εξέλιξη των τιμών βάσει της ρήτρας αναπροσαρμογής των τιμών εκφράζει μια εύλογη επιχειρηματική απόφαση και μια δίκαιη κατανομή των κινδύνων από τις διακυμάνσεις των τιμών μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, οι τιμές που προκύπτουν από την εφαρμογή του μαθηματικού τύπου ήταν σημαντικά χαμηλότερες και, επιπλέον, δεν εξέφραζαν την εν λόγω κατανομή του κινδύνου. Σε αντίθεση με την υπόθεση SA.19045 [Εικαζόμενη ενίσχυση της Βαυαρίας (βαυαρική διοίκηση του Εθνικού Δρυμού) με τη μορφή μακροπρόθεσμων συμβάσεων προμήθειας ξύλου με την εταιρεία Klausner] (14), στην οποία η Επιτροπή έκρινε ότι οι τιμές κάτω από τον μέσο όρο της αγοράς δεν περιείχαν κρατική ενίσχυση, καθώς η αγορά είχε πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και το ομόσπονδο κράτος της Βαυαρίας προσπάθησε να προσελκύσει έναν σημαντικό πελάτη που θα διασφάλιζε μακροπρόθεσμα μεγάλους και σταθερούς όγκους πωλήσεων, κανένα από τα πραγματικά περιστατικά της παρούσας υπόθεσης δεν δικαιολογούσε τιμές χαμηλότερες από αυτές που θα προέκυπταν από τη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών. Η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών που έχει συμφωνηθεί μεταξύ των μερών είχε λάβει υπόψη τη μακροπρόθεσμη φύση της σύμβασης και την ποιότητα του ξύλου προς πώληση, και θα είχε ήδη επιφέρει τιμές χαμηλότερες από τη μέση τιμή στο ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ένας ιδιώτης φορέας της αγοράς θα είχε συμφωνήσει σε ακόμη χαμηλότερες τιμές.
(65)
Αυτό επιβεβαιώνεται εξάλλου από τις παρατηρήσεις της Γερμανίας, στις οποίες καταφαίνεται ότι η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών εξέφραζε τις πραγματικές προθέσεις των μερών. Επιπλέον, το 2011 το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου διαπραγματεύτηκε την τροποποίηση της σύμβασης η οποία απέρριπτε τον εσφαλμένο μαθηματικό τύπο, ως απάντηση στις δύο νομικές πραγματογνωμοσύνες του 2010 που αναφέρονται ανωτέρω στην αιτιολογική σκέψη (16), οι οποίες είχαν επισημάνει νομικά προβλήματα σχετικά με την κρατική ενίσχυση λόγω της εφαρμογής του μαθηματικού τύπου. Συνεπώς, το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου διαπραγματεύτηκε την τροποποίηση της σύμβασης χωρίς τον μαθηματικό τύπο προκειμένου να υλοποιήσει τις πραγματικές προθέσεις των μερών και να θέσει τέλος στις ανησυχίες περί κρατικών ενισχύσεων.
(66)
Επομένως, η εφαρμογή της σύμβασης (και ιδίως οι αναπροσαρμογές των τιμών με βάση τον μαθηματικό τύπο) δεν θα γινόταν αποδεκτή από έναν ιδιώτη πωλητή και δεν είναι σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς.
(67)
Η Γερμανία υποστήριξε ότι η κυβέρνηση του Βρανδεμβούργου, κατά τη διάρκεια αναδιοργάνωσης της δασικής διοίκησης το 2009, πληροφορήθηκε για πρώτη φορά ότι οι τιμές που πράγματι καταβλήθηκαν από την HoKaWe δεν συμμορφώνονταν με την εξέλιξη των τιμών, όπως αποσκοπούσε η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών, κάτι που οδήγησε σε τιμές σημαντικά χαμηλότερες από τις τιμές παράδοσης ξυλείας σε άλλες εταιρείες· εν συνεχεία, το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου ενήργησε κατά τρόπο σύμφωνο με τους κανόνες της αγοράς, αφενός διατάζοντας τις δύο πραγματογνωμοσύνες που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη (16) και αφετέρου διεξάγοντας επαναδιαπραγμάτευση της σύμβασης, η οποία οδήγησε σε τροποποίησή της το 2011.
(68)
Ωστόσο, τα εν λόγω επιχειρήματα δεν ευσταθούν. Πρώτον, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις (54) έως (57), οι επιπτώσεις του μαθηματικού τύπου είχαν ήδη προβλεφθεί κατά το χρονικό διάστημα της σύναψης της σύμβασης. Δεύτερον, ένας ιδιώτης πωλητής στην αγορά που επιδιώκει να διασφαλίσει την εφαρμογή της λύσης που συμφωνήθηκε με τη μορφή της ρήτρας αναπροσαρμογής των τιμών και, ως εκ τούτου, παρακολουθεί τις αναπροσαρμογές των τιμών, θα είχε αντιδράσει άμεσα ζητώντας την επαναδιαπραγμάτευση της τιμής. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (65), η επιτυχής επαναδιαπραγμάτευση της σύμβασης από το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου μάλλον επιβεβαιώνει ότι ο μαθηματικός τύπος δεν εξέφραζε τις πραγματικές προθέσεις των μερών (όπως συμφωνήθηκαν στη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών). Καταδεικνύεται επίσης ότι η HoKaWe δεν μπορούσε να αρνηθεί την απόρριψη του μαθηματικού τύπου.
(69)
Κατά συνέπεια, η HoKaWe είχε οικονομικό πλεονέκτημα από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της σύμβασης (1η Ιουνίου 2006) έως την τροποποίηση της σύμβασης (30ή Ιουνίου 2011).
(70)
Επιπρόσθετα, πληρούνται όλα τα άλλα κριτήρια για τη χορήγηση ενίσχυσης δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Το πλεονέκτημα ήταν επιλεκτικό, δεδομένου ότι η σύμβαση ευνόησε ρητά μια συγκεκριμένη επιχείρηση. Το πλεονέκτημα χορηγήθηκε από τις αρχές ενός κράτους μέλους, και συγκεκριμένα από το ομόσπονδο κράτος του Βρανδεμβούργου. Ο μέσος όγκος ξυλείας που πωλήθηκε στη HoKaWe σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης ήταν σημαντικός· η παράδοση ξυλείας με ευνοϊκούς όρους βελτίωσε τη θέση του αποδέκτη στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του και, επομένως, προκάλεσε στρέβλωση του ανταγωνισμού. Η αγορά ξυλείας είναι ανοιχτή στον ανταγωνισμό από άλλα κράτη μέλη. Ακόμη και αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η σύμβαση παράδοσης καλύπτει μόνο την ξυλεία που προέρχεται από δάση σε ακτίνα έως 70 km από το Eberswalde, το Eberswalde βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα με την Πολωνία (30 km). Ως εκ τούτου, η ενίσχυση επηρεάζει επίσης τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Κατά συνέπεια, μπορεί να συναχθεί ότι η εφαρμογή της σύμβασης, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την καταβολή τιμών βάσει του μαθηματικού τύπου, συνιστά κρατική ενίσχυση.
(71)
Η εν λόγω τροποποίηση της σύμβασης, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2011, πρέπει να θεωρηθεί ότι επέφερε τη λήξη του μέτρου της κρατικής ενίσχυσης. Η τροποποίηση αυτή προβλέπει ότι από την 1η Ιουλίου 2011 και μετά, οι αναπροσαρμογές των τιμών έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με τη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών ώστε να επιβεβαιώνονται και να εφαρμόζονται ορθά οι αρχικές προθέσεις των μερών. Δεδομένου ότι η τροποποιημένη σύμβαση είναι σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς, η Επιτροπή θεωρεί ότι μετά την 30ή Ιουνίου 2011 η HoKaWe δεν είχε οικονομικό πλεονέκτημα από πληρωμές στο πλαίσιο της σύμβασης.
5.2. Συμβατότητα με την εσωτερική αγορά
(72)
Η Γερμανία δεν ισχυρίζεται ότι υφίσταται νομική βάση για τη συμβατότητα της ενίσχυσης, και η εν λόγω νομική βάση δεν είναι προφανής. Το πλεονέκτημα της HoKaWe που προκύπτει από την εφαρμογή της σύμβασης για το χρονικό διάστημα από τον Ιούνιο του 2006 έως τον Ιούνιο του 2011 αποτελεί, ως εκ τούτου, μια μη συμβατή με την εσωτερική αγορά κρατική ενίσχυση.
5.3. Υπολογισμός του στοιχείου ενίσχυσης
(73)
Όπως εξηγήθηκε στις αιτιολογικές σκέψεις (49) έως (51), η ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών θεωρείται ότι είναι σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι το στοιχείο ενίσχυσης συνίσταται στη διαφορά μεταξύ της τιμής που είναι καταβλητέα βάσει της ρήτρας αναπροσαρμογής των τιμών και της τιμής που πράγματι καταβάλλεται σύμφωνα με τον μαθηματικό τύπο (15).
α)
Πραγματικά καταβληθείσα τιμή
(σε ευρώ ανά κυβικό μέτρο) (16)
β)
Τιμή σύμφωνα με τη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών
(σε ευρώ ανά κυβικό μέτρο)
γ)
Διαφορά μεταξύ α) και β) (16)
δ)
Ποσότητα ξυλείας που έχει πράγματι παραδοθεί
(σε κυβικά μέτρα)
ε)
Στοιχείο ενίσχυσης: γ) × δ)
(σε ευρώ) (16)
2006
13,00
15,42
2,42
13 115,73
31 794
2007
13,21
15,95
2,74
142 792,67
391 452
2008
16,55
20,96
4,41
137 683,00
607 291
2009
16,42
20,76
4,34
141 273,68
613 128
2010
16,14
20,03
3,89
139 045,38
540 699
2011
15,79
19,33
3,54
62 680,29
222 051
Σύνολο
2 406 415
(74)
Συνεπώς, το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην HoKaWe ανέρχεται στα 2 406 415 ευρώ.
6. ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
(75)
Σύμφωνα με τις διατάξεις της ΣΛΕΕ και την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η Επιτροπή είναι αρμόδια να αποφασίσει ότι το οικείο κράτος μέλος οφείλει να καταργήσει ή να τροποποιήσει την ενίσχυση εάν διαπιστώσει ότι είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά (17). Επίσης, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η υποχρέωση ενός κράτους μέλους να καταργήσει ενίσχυση την οποία η Επιτροπή έχει θεωρήσει ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά αποσκοπεί στην αποκατάσταση της πρότερης κατάστασης (18). Σε αυτό το πλαίσιο, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται όταν ο δικαιούχος επιστρέψει τα ποσά που χορηγήθηκαν υπό μορφή παράνομης ενίσχυσης χάνοντας έτσι το πλεονέκτημα που είχε έναντι των ανταγωνιστών του στην αγορά και η κατάσταση επανέρχεται σε αυτήν που επικρατούσε πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης (19).
(76)
Σύμφωνα με τη νομολογία, το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 (20) ορίζει ότι: “Σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο […]”.
(77)
Δεδομένου ότι το εν λόγω μέτρο δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή κατά παράβαση του άρθρου 108 της ΣΛΕΕ και, ως εκ τούτου, συνιστά παράνομη και ασυμβίβαστη προς την εσωτερική αγορά ενίσχυση, η ενίσχυση πρέπει να ανακτηθεί προκειμένου η κατάσταση στην αγορά να επανέλθει στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης. Η ανάκτηση θα πρέπει να καλύπτει το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο δικαιούχος απέκτησε πλεονέκτημα, δηλαδή το χρονικό διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του αποδέκτη και της πραγματικής ανάκτησής της· τα προς είσπραξη ποσά περιλαμβάνουν τους δεδουλευμένους τόκους έως την πραγματική ανάκτηση.
7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(78)
Η εφαρμογή της σύμβασης-πλαισίου μεταξύ του ομόσπονδου κράτους του Βρανδεμβούργου και της HoKaWe από τη σύναψή της (1η Ιουνίου 2006) έως την τροποποίησή της (30ή Ιουνίου 2011) συνιστά κρατική ενίσχυση που είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση πρέπει να ανακτηθεί από την HoKaWe μαζί με τους τόκους ανάκτησης.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση ύψους 2 406 415 ευρώ, που χορηγήθηκε παράνομα από τη Γερμανία στην HoKaWe Eberswalde GmbH κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
1. Η Γερμανία υποχρεούται να ανακτήσει από τον δικαιούχο την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1.
2. Το ποσό που πρέπει να ανακτηθεί περιλαμβάνει τόκους για το χρονικό διάστημα από την ημερομηνία χορήγησης της ενίσχυσης προς τον δικαιούχο έως την ημερομηνία πραγματικής ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V των κανονισμών της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 794/2004 (21) και (ΕΚ) αριθ. 271/2008 (22) για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
Άρθρο 3
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1 είναι άμεση και πραγματική.
2. Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η παρούσα απόφαση είναι εκτελεστέα εντός τεσσάρων μηνών από την κοινοποίησή της.
Άρθρο 4
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Γερμανία υποβάλλει στην Επιτροπή τα ακόλουθα στοιχεία:
α)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκοι) που θα πρέπει να ανακτηθεί από τον δικαιούχο·
β)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί και που πρόκειται να ληφθούν με στόχο τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση·
γ)
έγγραφα που αποδεικνύουν ότι ο δικαιούχος έχει κληθεί να επιστρέψει την ενίσχυση.
2. Η Γερμανία θα ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο των μέτρων που λαμβάνει για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης έως ότου ολοκληρωθεί η ανάκτηση της δηλούμενης στο άρθρο 1 ενίσχυσης. Εφόσον ζητηθεί εκ μέρους της Επιτροπής, η Γερμανία παρέχει αμελλητί όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή πρόκειται να λάβει για να συμμορφωθεί προς την παρούσα απόφαση. Επίσης, η Γερμανία παρέχει λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τα ποσά της ενίσχυσης και τους τόκους που έχουν ήδη επιστραφεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Βρυξέλλες, 6 Νοεμβρίου 2013.