РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 3 септември 2013 година
относно Държавна помощ SA.32554 (09/C)
Помощ за преструктуриране за Hypo Group Alpe Adria, приведена в действие от Австрия
(нотифицирано под номер C(2013) 5648)
(само текстът на немски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2014/341/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, алинея първа от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани държавите членки и другите заинтересовани страни да представят мненията си в съответствие с посочените по-горе разпоредби (1),
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
През декември 2008 г. Hypo Alpe Adria Group („HGAA“ или „банката“) получи 900 милиона EUR под формата на капитал от първи ред Partizipationskapital (2) от Република Австрия въз основа на схемата за спешно подпомагане на банките в Австрия („схема за подпомагане на банките“) (3).
(2)
На 29 април 2009 г. Австрия представи пред Комисията план за жизнеспособност на HGAA.
(3)
В решението си от 12 май 2009 г. по дело N 254/2009 („решение за откриване на процедурата от 2009 г.“) (4) Комисията даде началото на официална процедура по разследване съгласно член 16 от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета от 22 март 1999 г. за установяване на подробни правила за прилагането на член 108 от Договора за функционирането на Европейския съюз (5), като изрази съмнения относно съвместимостта с вътрешния пазар на помощта за преструктуриране, която Германия е предоставила през декември 2008 г. на BayernLB, мажоритарния акционер на HGAA. В същото решение Комисията постави под въпрос дали HGAA е като цяло в добро състояние.
(4)
HGAA бе национализирана на 23 декември 2009 г. В тази връзка в решението си от 23 декември 2009 г. по дела C 16/2009 и N 698/2009 (6) („решението за оздравяване от декември 2009 г.“) Комисията временно разреши няколко мерки за помощ въз основа на член 107, параграф 3, буква б) от Договора за функционирането на Европейския съюз („Договора“) до представянето пред Комисията на надежден план за преструктуриране на HGAA. Със същото решение Комисията удължи официалната процедура по разследване във връзка с допълнителните мерки за помощ, приведени в действие от Австрия в полза на HGAA.
(5)
На 22 юни 2010 г. Комисията допълнително удължи официалната процедура по разследване по-специално поради неуспеха на преразгледания план за преструктуриране на HGAA, представен на 16 април 2010 г., да представи доказателства за възстановяването на жизнеспособността, правилното разпределяне на тежестта и достатъчната степен на смекчаване на нарушаването на конкуренцията. Комисията също така удължи разрешението на помощта, която бе счела за временно съвместима с вътрешния пазар в решението за оздравяване от декември 2009 г. до приключването на разглеждането на плана за преструктуриране на HGAA („решението за удължаване от 2010 г.“) (7).
(6)
На 29 декември 2010 г. Австрия изпрати уведомление относно допълнителна мярка в полза на HGAA под формата на гаранция за активи в размер на 200 милиона EUR. Тази мярка за помощ бе разрешена с Решение на Комисията от 19 юли 2011 г. по дела SA.32172 (2011/NN) и SA.32554 (2009/C) (8) („решение за оздравяване от юли 2011 г.“).
(7)
На 7 февруари 2011 г. Комисията уведоми Австрия и Германия, че дело N 698/2009 (9) относно HGAA ще бъде процедурно разделено от дело C 16/2009 относно BayernLB. Впоследствие процедурата, свързана с HGAA, бе регистрирана като дело SA.32554 (2009/C). Настоящото решение засяга единствено дело SA.32554 (2009/C).
(8)
На 21 април 2011 г. Австрия представи нов план за преструктуриране на HGAA.
(9)
На 3 декември 2012 г. Австрия изпрати уведомление за допълнителна мярка за помощ в полза на HGAA под формата на вноска в капитала чрез обикновени акции от страна на Република Австрия и държавна гаранция за подчинени дългови инструменти, които предстои да бъдат емитирани от HGAA. В уведомлението е включен списък с ангажименти, свързани с HGAA. Тези мерки бяха временно разрешени с Решение на Комисията от 5 декември 2012 г. по дело SA.32554 (2009/C) (10) („решението за оздравяване от 2012 г.“). Разрешението бе дадено с оглед на определени ангажименти от страна на Австрия. Въпреки това Австрия изпълни само отчасти ангажиментите си.
(10)
На 5 октомври 2012 г. Австрия заведе дело за анулиране на Решение на Комисията от 25 юли 2012 г. по дело SA.28487 (C 16/2009 ex N 254/2009) (11) (впоследствие оттеглено и заменено от Решение на Комисията от 5 февруари 2013 г. (12)) относно BayernLB („решението относно BayernLB“).
(11)
За подробно описание на процедурата се прави позоваване на решението за откриване на процедурата от 2009 г., решението за оздравяване от декември 2009 г., решението за удължаване от 2010 г., решението за оздравяване от юли 2011 г. и решението за оздравяване от декември 2012 г.
(12)
Различните планове за преструктуриране на HGAA и техните изменения бяха предмет на обсъждане по време на редица срещи, телефонни конференции и друг вид обмен на информация между австрийските органи и службите на Комисията между юли 2010 г. и август 2013 г.
(13)
На 29 юни 2013 г. Австрия представи уведомление за план за преструктуриране, в който се предвижда ликвидацията на HGAA, който впоследствие бе допълнен от преписка от 27 август 2013 г.
2. ОПИСАНИЕ
2.1. БЕНЕФИЦИЕРЪТ
(14)
HGAA е финансова група с международно присъствие, със седалище в Клагенфурт, Каринтия, откъдето се контролират и управляват нейните банкови и лизингови дейности, включително и частта, включена в програмата за прекратяване, посредством Hypo Alpe Adria Bank-International („HBInt“). HBInt извършва централни за групата функции, включително и вътрешногрупов контрол, вътрешногрупово счетоводство, цялостно управление на риска, юридически въпроси и съобразност, управление на ликвидността, емитиране и рефинансиране на ценни книжа на дъщерните дружества на HGAA.
(15)
Към края на 2012 г. счетоводният баланс на HGAA възлиза на общо 33,8 милиарда EUR и рисково претеглените активи („RWA“) от около 21 милиарда EUR.
(16)
HGAA е 100 % собственост на Република Австрия (13).
(17)
Към 31 декември 2008 г. посредством банковите и/или лизинговите си дъщерни дружества HGAA извършва дейност в дванадесет държави, а именно Австрия, Словения, Италия, Германия, Унгария, България, Хърватия, Сърбия, Босна и Херцеговина, Черна гора, Украйна и бивша югославска република Македония.
(18)
Понастоящем HGAA извършва дейност в Австрия с HBA. Има присъствие и в Словения (с HBS и лизинговото дружество HLS), Хърватия (с HBC и дружеството за интегриран лизинг HAALC), Босна и Херцеговина (с две банкови дружества HBFBiH и - в Република Сръбска - HBRS, включително и лизинговото предприятие HLRS), Сърбия (с HBSE) и Черна гора (с HBM) (заедно „държавите от Югоизточна Европа (ЮИЕ)“).
(19)
По отношение на много от промишлените дялове на банката и финансовите ѝ дъщерни дружества бе дадено началото на процес по прекратяване. Италианската HBI преустанови извършването на нова дейност от 1 юли 2013 г. Други дъщерни дружества, засегнати от прекратяването, са хърватското лизингово дружество (HLC) и хърватско дружество, включено в програмата за прекратяване, което е създадено от прехвърлени банкови активи (H-ABDUCO), австрийското лизингово дружество (HLA), германското лизингово дружество (HLG), черногорското лизингово дружество (HLM) и дружеството, включено в програмата за прекратяване, създадено от прехвърлени банкови активи (HDM), лизинговото предприятие в Унгария (HLHU), лизинговото предприятие в България (HLBG), лизинговото предприятие в бивша югославска република Македония (HLMK), лизинговото предприятие в Украйна (HLUA), лизинговото дружество в Босна и Херцеговина HETA BiH, както и дружество, включено в програмата за прекратяване, създадено от прехвърлени банкови активи (BORA), лизинговите предприятия HLSE и HRSE в Сърбия и в Словения TCK и TCV, които са две дружества, създадени от прехвърлени банкови и лизингови активи и HLI лизинг в Италия (14). Ликвидирана е и Alpe Adria Privatbank в Лихтенщайн.
(20)
В съображенията по-долу е представен преглед на структурите, които все още функционират.
(21)
Австрийското дъщерно дружество HBA извършва дейност в сегментите с клиенти на дребно, корпоративни и институционални клиенти. Предлага всички класически за една универсална банка услуги. HBA, което е с регионален акцент върху Каринтия и разполага с клонове във Виена и Залцбург, има пазарен дял от националния пазар под […] (15) %, измерен в активи, и […] % в депозити.
(22)
В Словения групата присъства с банката HBS (с пазарен дял от около […] % в активи и […] % в депозити). По отношение на лизинговото дружество HLS неговият акцент е върху дейности за лизинг на движимо и избрано недвижимо имущество.
(23)
Хърватската HBC е универсална банка (с пазарен дял от около […] % в активи, […] % в депозити). HAALC извършва дейност в сферата на лизинга и има пазарен дял от около […] % от обема ново финансиране.
(24)
В Босна и Херцеговина функционират две отделни банки - HBRS в Република Сръбска (с пазарен дял от около […] % в активи и […] % в депозити) и HBFBiH във Федерация Босна и Херцеговина (с пазарен дял от […] % в активи). Лизинговото дружество HLRS, собственост на HBRS, има пазарен дял от около […] % от обема ново финансиране.
(25)
HBM в Черна гора има пазарен дял от […] % в активи. Лизинговият клон на банката има пазарен дял от […] %.
(26)
Сръбската HBSE е с акцент върху сегментите с частни и бизнес клиенти (с пазарен дял от около […] % в активи и […] % в депозити).
2.2. МЕРКИТЕ ЗА ПОМОЩ
Декември 2008 г. - Мерки от BayernLB и държавни мерки в рамките на пакета за подпомагане на австрийските банки
(27)
През 2008 г. HGAA получи подпомагане от тогавашните си акционери, BayernLB и Република Австрия.
-
През декември 2008 г. HGAA получи 700 милиона EUR от своя мажоритарен акционер по това време, BayernLB, който от своя страна е получил държавна помощ през същия месец от провинция Бавария.
-
На 29 декември 2008 г. HGAA получи 900 милиона EUR под формата на капитал от първи ред Partizipationskapital от Република Австрия и гаранции за ликвидност в размер на 1,35 милиарда EUR за облигационни емисии, като и двете са въз основа на схемата за подпомагане на банките.
Декември 2009 г. - Рекапитализация и гаранции от страна на държавата
(28)
При национализацията си HGAA се ползва от следните мерки за помощ:
-
временна гаранция за активи от 100 милиона EUR от Австрия съгласно условията за банки в затруднение по схемата за подпомагане на банките,
-
рекапитализация от Австрия съгласно условията за банки в затруднение по схемата за подпомагане на банките в размер на 450 милиона EUR,
Януари 2011 г. - Гаранция за активи
(29)
След допълнителна нужда от намаляване на стойността на активите Австрия отпусна на HGAA гаранция за активи в размер на 200 милиона EUR от 31 декември 2010 г. до 30 юни 2013 г.
Декември 2012 г. - държавна рекапитализация и гаранция
(30)
След решение на австрийския надзорен орган, HGAA трябваше да се съобрази с по-висок коефициент на капиталова адекватност от 12,04 % до 31 декември 2012 г. За тази цел HGAA получи от австрийските органи
-
капиталов прираст от 500 милиона EUR под формата на акции и
-
държавна гаранция за подчинени инструменти на капитала от втори ред с номинална стойност от 1 милиард EUR.
(31)
За подробно описание на банката и мерките за помощ, разрешени досега, се прави позоваване на съображения 17 до 19 от решението за откриване на процедурата, съображения 13 до 15 и от 27 до 40 от решението за оздравяване от декември 2009 г., съображения 15 до 19 от решението за оздравяване от юли 2011 г. и съображения 10 до 12 от решението за оздравяване от декември 2012 г.
2.3. ДОПЪЛНИТЕЛНИТЕ МЕРКИ ЗА ПОМОЩ, КОИТО ВСЕ ОЩЕ НЕ СА ПРИВЕДЕНИ В ДЕЙСТВИЕ
(32)
Планът за преструктуриране предвижда за периода 2013-2017 г. нужда от капитал за дружеството, което подлежи на прекратяване, в размер на около 2,6 милиарда EUR при базовия сценарий, 4,7 милиарда EUR при песимистичния случай и 5,4 милиарда EUR при стрес сценарий. При допускането, че капиталът е предоставен в ликвидна форма, изискваните допълнителни ликвидни нужди на HGAA до 2017 г. ще възлизат на 2,5 милиарда EUR при базовия сценарий, като се очаква да достигнат 3,3 милиарда EUR при песимистичния стрес сценарий. (Ако мерките не бъдат предоставени в ликвидна форма, може да са необходими мерки за ликвидност в по-голям размер).
(33)
Като предпазна мярка Австрия потърси разрешение от страна на Комисията за мерките за държавна помощ, които могат да бъдат необходими в отговор на нуждите от допълнителен капитал или ликвидност с цел изпълнение на всички нормативни изисквания или покриване на загубите. Всякакъв вид предоставен капитал ще бъде ограничен до сумата, необходима за изпълнението на минималните регулаторни капиталови изисквания, които трябва да бъдат потвърдени от компетентния надзорен орган.
2.4. ПРИНОСЪТ НА БИВШИТЕ АКЦИОНЕРИ НА HGAA
(34)
Преди национализацията HGAA има следните собственици: BayernLB (67,08 %), провинция Каринтия чрез Kärntner Landesholding (12,42 %), Grazer Wechselseitige Versicherung AG („GRAWE“) (20,48 %) и Mitarbeiterstiftung Hypo Alpe Adria (0,02 %).
(35)
Всички собственици преотстъпиха своите права на акционери чрез продажбата на акциите си на Австрия на символичната цена от едно евро.
(36)
BayernLB се отказа от всичките си права на акционер, включително и от съществуващ Ergänzungskapital (капитал от втори ред) в размер на 300 милиона EUR в HGAA, като освободи HGAA от задължението да изплати 525 милиона EUR по съществуващите кредитни линии, които е отпуснала (16).
(37)
С цел да осигури ликвидност за HGAA, BayernLB повторно предостави ликвидна линия, която беше прекратена през декември 2009 г., в размер на […] EUR. Освен това бе договорено, че съществуващото вътрешногрупово финансиране в размер на […] EUR от BayernLB за HGAA ще остане на разположение на HGAA до 31 декември 2013 г. За 2014 г. BayernLB ще осигури финансиране в размер на […] EUR за HGAA, а за 2015 г. то ще е в размер на […]. Тези суми са гарантирани от Австрия в случай на разделяне на HGAA или на друга икономически сравнима мярка, която не гарантира жизнеспособността на HGAA (17).
(38)
През 2008 г. BayernLB внесе капитал в размер на 700 милиона EUR в полза на HGAA, който впоследствие бе напълно изчерпан, тъй като бе изцяло използван за покриване на загуби.
(39)
GRAWE записа 30 милиона EUR неконвертируем капитал от първи ред (Partizipationskapital) с дивидент от 6 % годишно, считано от 2013 г., в случай на печалба. Въз основа на решение от страна на Република Австрия от 30 май 2011 г. номиналният размер на този капитал е намален до 9 милиона EUR след разпределение на загубата (Kapitalschnitt).
(40)
GRAWE също предостави 100 милиона EUR под формата на ликвидност до 31 декември 2013 г. Ликвидността е напълно обезпечена (50 милиона EUR от австрийски обезпечени облигации, а останалите 50 милиона EUR от други активи, отговарящи на условията за емитиране на обезпечени облигации).
(41)
Каринтия допринесе за операцията по оздравяване през декември 2009 г. посредством
-
рекапитализация в размер на 200 милиона EUR, извършена в две части: i) Каринтия конвертира 50 милиона EUR капитал от втори ред в около 31 милиона EUR капитал от първи ред Partizipationskapital и внесе 150 милиона EUR под формата на Partizipationskapital. Partizipationskapital осигурява обвързан с печалбата дивидент в размер на 6 %, платим за първи път за фискалната 2013 г. Общият размер от 181 милиона EUR на първоначално внесения Partizipationskapital междувременно е бил намален до около 55 милиона EUR чрез намаляване на капитала (Kapitalschnitt);
-
мерки за ликвидност в размер на около 200 милиона EUR, предоставени от провинция Каринтия в контекста на съществуващите бизнес отношения.
(42)
Таблицата по-долу представя преглед на оригиналните размери на Partizipationskapital в HGAA (всички в HBInt) и сегашната му стойност. Следва да се припомни, че Partizipationskapital не осигурява право на глас. Всички акции с право на глас се държат от Република Австрия.
Таблица 1
Преглед на Partizipationskapital
Partizipationskapital, притежаван от старите акционери
Първоначална сума (в EUR)
След Kapitalschnitt и други мерки (конвертиране и т.н.)
GRAWE
30 000 000
9 170 369
Провинция Каринтия
30 772 982
9 406 653
Провинция Каринтия
150 000 000
45 851 845
Междинна сума
210 772 982
64 428 867
Република Австрия
900 000 000
275 111 073
Общо
1 110 772 982
339 539 940
(43)
HGAA изкупи обратно няколко хибридни и други капиталови инструменти значително под номиналната стойност или ги обезсили напълно, като по този начин увеличи регулаторния си капитал: през април 2012 г. HGAA направи сделка, която доведе до увеличение в капитала от първи ред от 153 милиона EUR. През август 2012 г. HGAA обезсили някои хибридни инструменти, като по този начин генерира допълнително капитал в размер на 23,5 милиона EUR. През декември 2012 г. HGAA предложи обратно изкупуване на други капиталови инструменти, в резултат на което реализира извънредна печалба в размер на […] EUR.
(44)
В допълнение притежателите на инструменти от собствени средства (Partizipationskapital и други хибридни капиталови инструменти) не са получавали зависими от печалбата дивиденти или купони поради загубите на HGAA. Следователно за 2009 г. и 2010 г. HGAA е могла да остави неразпределени повече от […] EUR.
2.5. ПРИЧИНИ ЗА ПРОБЛЕМИТЕ НА HGAA
(45)
Проблемите на HGAA бяха причинени главно от агресивна стратегия за растеж, основана на евтино финансиране, гарантирано от държавата.
(46)
HGAA заложи главно на бърз растеж и догонване на пазарите в държавите от Югоизточна Европа. По-специално в периода 2000 до 2007 г. HGAA навлезе на голям брой нови пазари. В резултат на това стойността на балансовия отчет на HGAA се увеличи до 43,3 милиарда EUR към 31 декември 2008 г. в сравнение с 9,8 милиарда EUR към 31 декември 2002 г.
Таблица 2
Разширяване на HGAA, по държави и стопанска дейност
(47)
Стратегията за разширяване се осъществи благодарение на благоприятните разходи за финансиране на HGAA поради държавните гаранции на провинцията Каринтия (Ausfallshaftung), които се увеличават от 4,9 милиарда EUR към 31 декември 2002 г. до 20,7 милиарда EUR към 31 декември 2009 г. Поради достъпа до евтино финансиране HGAA можа да пренебрегне реализирането на депозити на местно равнище.
(48)
Бързото разрастване на стойността на балансовия отчет на пазарите в Югоизточна Европа, в съчетание с евтино финансиране с държавни гаранции, реализира краткосрочни печалби. От 2002 г. до 2006 г. HGAA реализира печалба всяка година с изключение на 2004 г. Въпреки това чрез бизнес модела бяха маскирани основните рискове от влошаване на качеството на активите и рефинансиране, поради което банката пренебрегна въвеждането на адекватна основна промяна и развитието на процедурите за вътрешен контрол и управление на риска, които биха били необходими с цел справяне с променящите се нужди след разширяването. Предвид факта, че съображенията, свързани с обема на бизнеса, са водещи за стратегията на банката, което води до поемане на големи рискове, по-специално на пазарите с недвижими имоти и туризма, икономическите и бизнес рискове са системно погрешно оценявани. Поради липсата на адекватни механизми за контрол банката става уязвима към измами, заради което са започнати няколко криминални разследвания. С течение на времето отчасти поради липсата на целесъобразно обезпечаване портфейлът бе засегнат от една значителна част от необслужвани кредити. В много случаи се оказа трудно или невъзможно да бъде продадено обезпечението по кредита, което доведе до значителни обезценки.
(49)
В допълнение чрез предоставяне на значителна част от кредитите на дребно за малки и средни предприятия („МСП“) в държавите от Югоизточна Европа в евро или швейцарски франкове, банката се излага на допълнителни рискове за погасяването. При последващото поскъпване по-специално на швейцарския франк спрямо местните валути, тези рискове са частично материализирани.
(50)
Въпреки че в рамките на регулаторните граници към момента, с оглед на рисковия профил в резултат от целевата клиентска база и портфейл от активи, банката функционира с недостатъчен капитал. Това обстоятелство се превръща в проблем, веднага след като събитията се обърнат. Според изчисление, представено в предоставения план за ликвидация, без мерките за помощ банката би имала отрицателен коефициент на капиталова адекватност от 2013 г. нататък, както за коефициента на капитала от първи ред […], така и за цялостния коефициент на собствени средства […]. Това изчисление е нереално, доколкото не би имало необходимост от драстично съкращаване или ликвидация на банката дори и преди това. Според Австрия ликвидация би имала системно въздействие върху финансовата стабилност в Австрия, по-специално поради гаранциите за задължения, поети от провинция Каринтия, които може да са предизвикани при такъв сценарий, но също така и в тези държави от ЮИЕ, където HGAA има значителен пазарен дял.
(51)
Банката осъзна прекалено късно, че нейният бизнес модел е нефункционален и реагира твърде бавно, което отчасти се дължи на сложната структура на групата и трудностите при управлението на такава голяма и разнородна група.
(52)
Дори в началото на […], качеството на активите, свързани с новия бизнес, продължава да бъде проблематично, а маржовете - недостатъчни, когато се вземат под внимание съответният риск и капиталови разходи.
(53)
Представените на по-ранен етап планове за преструктуриране не са доказали жизнеспособността на HGAA като самостоятелен субект.
(54)
В допълнение в преписките на Австрия, на които се основава настоящото решение (18), базовите сценарии от плана за преструктуриране сочат за отрицателни резултати на групата през периода 2013-2017 г., макар и да се определя нужда от допълнителен капитал в размер на […] EUR. Дори и „управленският казус“, който не съдържа достатъчни мерки за ограничаване на потенциалното нарушаване на конкуренцията, показва завръщане към скромна рентабилността (от […]) чак през 2017 г., като преди това се реализират загуби. Освен това потенциалните разходи за удължаването на срока на гаранции след 2013 г. не са включени в тази прогноза.
2.6. ЧАСТИЧНО ИЗПЪЛНЕНИЕ НА ПОЕТИТЕ АНГАЖИМЕНТИ
(55)
В решението за оздравяване от декември 2012 г. Комисията даде разрешение за мерките, за които Австрия е изпратила уведомление с оглед на определени ангажименти, поети от държавата членка, чиято цел е да гарантират, че нарушаването на конкуренцията ще бъде ограничено, доколкото е възможно. Ангажиментите, насочени към ограничаване на търговската дейност на банката, например по отношение на нивата на възвръщаемост, рисковите категории клиенти и падежите по този начин допринасят за ограничаване на рисковото поведение и следователно възможността за разширяване на бизнеса в ущърб на конкурентите.
(56)
През януари 2013 г. Австрия уведоми Комисията, че по икономически причини не е било възможно банката да изпълни всички тези ангажименти по отношение на някои от своите дъщерни дружества. По-специално тя се позовава на ограничението по отношение на кредитите в чуждестранна валута, ограничението на тавана на публичните финанси и корпоративните кредитни ангажименти към клиенти с кредитен рейтинг от […], за които Австрия твърди, че не могат да се реализират в държавите от Югоизточна Европа, а за HBA - ограничението за тавана на ангажиментите на публичните финанси до […].
3. ПЛАНЪТ ЗА ЛИКВИДАЦИЯ
(57)
На 29 юни 2013 г. Австрия представи план за ликвидация, съгласно който HGAA ще бъде ликвидирана по организиран начин, като е предвидено необходимото време за продажба на потенциално жизнеспособни активи, а останалите части ще бъдат ликвидирани с течение на времето.
(58)
Съгласно плана за ликвидация, стойността на балансовия отчет на HGAA ще намалее с 85 % от 43,3 милиарда EUR към края на 2008 г. до 6,56 милиарда EUR през 2017 г. За същия период рисково претеглените активи ще намалеят с 85 % до 4,75 милиарда EUR от 32,8 милиарда EUR в края на 2008 г.
(59)
С цел реализирането на тази ликвидация, в плана за ликвидация се представя стратегия за останалите три стълба на банката, т.е. i) австрийската банка (HBA), ii) мрежата в ЮИЕ и iii) частта, включена в програмата за прекратяване.
(60)
Процесът на ликвидацията ще бъде управляван на централното за групата ниво, където междувременно са извършени редица подобрения по отношение на - inter alia - управлението на риска, отчетността, оценката на обезпечението и процедурите, свързани с рейтингите (19).
(61)
Като цяло в плана за ликвидация се поставя акцент върху приключването на продажбата на HBA, която вече е започнала, и повишаването на привлекателността на мрежата в ЮИЕ с цел да се създаде възможност за продажба на всички операции в ЮИЕ най-късно до 30 юни 2015 г. За тази цел Австрия е поела редица ангажименти по отношение на всякакъв нов бизнес с цел да се осигури адекватен баланс между риск и рентабилност, докато структурите от ЮИЕ не бъдат продадени.
(62)
По-специално HGAA по същество ще изплаща единствено нови ипотеки на дребно със съотношение между размера на кредита и стойността от най-малко […] %, матрицата за разходите за вътрешно финансиране ще бъде съизмерима със състоянието на финансирането на съответния клон или дъщерно дружество и […], освен с някои изключения, ще се предоставя единствено на клиенти, ако този клиент има […].
ПРОДАЖБАТА НА HBA
(63)
На 31 май 2013 г. с Anadi Financial Holdings Pte. Ltd. е подписан договор за продажбата на всички акции на HBA, като приключването на тази продажба в момента се очаква да се осъществи преди 31 декември 2013 г. (20)
(64)
До приключването на продажбата HBA ще продължи да се фокусира върху позициите си като регионална банка в Каринтия с клонове във Виена и Залцбург. Размерът на банката вече е значително намален, а проблемният портфейл в размер на 1,99 милиарда EUR бе отделен преди 31 декември 2011 г. Към 31 декември 2012 г. счетоводният баланс на HBA възлиза на 4,15 милиарда EUR (докато към 31 декември 2008 г. счетоводният баланс възлиза на 7,05 милиарда EUR).
МРЕЖАТА В ЮИЕ
(65)
Стопанската дейност на мрежата в ЮИЕ вече е значително намалена, като е съсредоточена върху основните пазари и основните компетенции в Словения, Хърватия, Босна и Херцеговина, Сърбия и Черна гора. В допълнение функциониращите структури в тези държави бяха освободени от портфейл от 2,4 милиарда EUR, a за 2013 г. се предвижда допълнително отделяне на портфейл в размер на […] EUR, което подлежи на одобрение от страна на местните надзорни органи. Стойността на счетоводния баланс на цялата мрежа в ЮИЕ възлиза на 10,11 милиарда EUR към 31 декември 2012 г. и допълнително ще се понижи до по-малко от […] EUR, след като приключи предвиденото допълнително прехвърляне на портфейл в размер на около […] % от стойността на счетоводния баланс спрямо 31 декември 2008 г. (14,8 милиарда EUR).
(66)
Освен това е настъпила промяна в бизнес стратегията за функционирането на тези структури в държавите от ЮИЕ с цел подобряване на тяхната продаваемост, с акцент върху малкия мащаб на бизнеса и на търговията на дребно и малките и средните предприятия. Тяхната стратегия за финансиране също се променя, като местните структури от ЮИЕ се насочват все повече към локално финансиране вместо да разчитат в прекалено голяма степен на финансирането, осигурено от групата. Новият бизнес вече е изцяло финансиран на местно ниво.
(67)
В Словения фокусът на банковата дейност е върху […] и […] клиентите […] с цел да се […]. […] ще се намали значително с планираното излизане от […], докато банката продължи да извършва дейност в […].
(68)
В Хърватия банката има за цел да […] с цел да […]. За […], като целта е да се съсредоточи повече върху […]. В центъра на вниманието на […] е […].
(69)
В Босна и Херцеговина фокусът ще бъде все по-често върху […] в съчетание със строги […], по-добре […] и […].[…] ще бъде намален, като […] остава на фокуса.
(70)
В Сърбия фокусът е върху […] с цел да се […]. По отношение на […], фокусът е върху […] както и […]. Банката има за цел да […] дори и за обслужваните портфейли […].
(71)
В Черна гора […] се съсредоточава върху […] с акцент върху […].
(72)
Промяната във фокуса и бизнес стратегията на банките в ЮИЕ има за цел да увеличи шансовете за продажба на структурите с течение на времето. Планът за ликвидация предвижда мрежата в ЮИЕ да бъде продадена изцяло или на части до 30 юни 2015 г. Всяка продажба ще се извършва чрез открити и прозрачни процедури за продажба, при които купувачите ще могат да избират дали да придобият мрежата изцяло или на части.
(73)
Всяка част от мрежата в ЮИЕ, която не е продадена до 30 юни 2015 г., незабавно ще престане да извършва нова дейност и ще бъде прехвърлена към програмата за прекратяване (21).
ПРОГРАМА ЗА ПРЕКРАТЯВАНЕ
(74)
Целта на програмата за прекратяване е възможно най-бързо да бъдат намалени всички структури и портфейли, които подлежат на прекратяване.
(75)
Дейностите в Италия вече са в процес на прекратяване. Целта е да се управлява процес на организирано прекратяване, като се избягва рязкото теглене на влогове (22).
(76)
В допълнение прекратяването обхваща всички други портфейли, които са набелязани за прекратяване (включително и структури, които са спрели да извършват нов бизнес, включително дъщерните дружества в Македония, Украйна, България, Германия и Унгария), както и дялове в промишлени и туристически дружества.
(77)
В обобщение прекратяването обхваща по-специално:
i)
HBI,
ii)
дялове в нестратегически дружества (промишлени и туристически),
iii)
прекратяване на финанси, а именно а) портфейла на HBInt както и съществуващите портфейли и линии за рефинансиране, останали в различни структури и включени в програмата за прекратяване (по-специално в HBI и държавите от ЮИЕ); б) портфейлите, които са били отстранени от някои дъщерни дружества, като HBI и банки от мрежата в ЮИЕ, или лизингови дружества; в) лизингови дружества в програмата за прекратяване,
iv)
дружествата Norica и HBInt Credit Management (CM) (23).
(78)
До 2017 г. прогнозните кумулативни нужди от капитал (основно поради обезценка на балансовата стойност на структурите, които подлежат на продажба, което се дължи на по-нататъшни загуби по различните портфейли и поради необходимо рефинансиране) са в размер на около 2,6 милиарда EUR при базовия сценарий и до 5,4 милиарда EUR при неблагоприятен песимистичен стрес сценарий. Планът за ликвидация също покрива допълнителни нужди от ликвидност в зависимост от това дали капиталът се предоставя в пари в брой или чрез гаранция. При допускането, че капиталът е предоставен в ликвидна форма допълнителните ликвидни нужди на HGAA до 2017 г. ще възлизат на 2,5 милиарда EUR при базовия сценарий и се очаква да достигнат 3,3 милиарда EUR при песимистичен стрес сценарий (24).
(79)
Въпреки това тъй като според Австрия все още се проучват различни варианти за частта, включена в програмата за прекратяване, тези оценки все още подлежат на промяна. Например Австрия обяви, че проучва възможността за създаване на дружество за управление на активи („ДУА“), което ще даде възможност за прехвърляне на активи, включени в програмата за прекратяване на HGAA, към тази структура, която ще функционира без лиценз за банкова дейност. Такова прехвърляне би оказало въздействие в момента на възникване на нуждите от капитал.
АНГАЖИМЕНТИ, ПОЕТИ ОТ АВСТРИЯ
(80)
Австрия се е ангажирала да гарантира, че планът за ликвидация, представен на 29 юни 2013 г., последно изменен от съобщението на Австрия от 27 август 2013 г., се изпълнява изцяло, включително и ангажиментите, посочени в приложението, и че отговаря на графика, предвиден в посоченото приложение.
4. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ПРОЦЕДУРАТА
(81)
Комисията припомня, че откри официална процедура по разследване в съответствие с член 108, параграф 2 от Договора по отношение на съвместимостта с вътрешния пазар на помощта за преструктуриране на HGAA, тъй като въз основа на предходните представени планове за преструктуриране, имаше сериозни съмнения дали HGAA ще бъде в състояние да възстанови своята жизнеспособност в дългосрочен план. Комисията също така изрази съмнения относно това дали е осигурено адекватно споделяне на тежестта и дали е ограничено в достатъчна степен нарушаването на конкуренцията.
(82)
Комисията многократно е поставяла под въпрос способността на HGAA да възстанови своята жизнеспособност (25), като е изразила изрично сериозни съмнения по отношение на бизнес модела (26). Комисията също така е изразила съмнения относно това дали HGAA ще бъде в състояние да осигури достатъчна възвръщаемост на капитала си, което е предпоставка, за да се счита дадена банка за жизнеспособна (27). В решението си за оздравяване от декември 2009 г. Комисията поиска от държавата членка да разгледа възможността за организирана ликвидация на банката (28).
(83)
При оценката на жизнеспособността, Комисията изрази съмнения, по-специално свързани със стратегията за финансиране (29), качеството на активите (30) и структурите за вътрешен контрол (31). В съображение 37 от решението си за оздравяване от декември 2012 г. Комисията изрази съмнения относно качеството на новия бизнес на HGAA.
(84)
По отношение на споделянето на тежестта, в решението за откриване на процедурата от 2009 г. (32) и в решението за оздравяване от декември 2009 г. (33) се споменава евентуална липса на споделяне на тежестта от страна на BayernLB и предишните собственици на HGAA (GRAWE и провинция Каринтия). В съображение 102 от решението за откриване на процедура от 2009 г. се споменава липсата на споделяне на тежестта от собственици на хибриден капитал в HGAA.
(85)
В съображение 41 от решението за удължаване от 2010 г. се поставя въпросът дали внесеният в HGAA капитал от страна на Австрия съгласно условията на австрийската схема предлага достатъчна възвръщаемост, тъй като банката е разглеждана от Австрия като изцяло в добро състояние и по този начин се е възползвала от по-ниски ставки на възвръщаемост, отколкото би бил случаят, ако беше разглеждана като банка в затруднено положение.
(86)
По отношение на нарушаването на конкуренцията, Комисията, въз основа на предходните планове, представени от Австрия, постави под въпрос дали степента на намаление на стойността на счетоводния баланс би била достатъчна (34) и на няколко пъти призова за мерки в отговор на нарушаването на конкуренцията (35). На фона на все по-големия размер на помощта Комисията нееднократно призова за допълнителни мерки в отговор на нарушаването на конкуренцията (36).
5. МНЕНИЯ НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СТРАНИ
(87)
Не бяха получени мнения на заинтересовани страни.
6. МНЕНИЯ НА АВСТРИЯ
(88)
Мненията на Австрия се отнасят главно до третирането от страна на Комисията на държавната помощ за BayernLB. В своето решение от 25 юли 2012 г. по дело SA.28487 (C16/2009) (37) по отношение на помощта за преструктуриране за BayernLB Комисията стигна до заключението, че гаранцията за ликвидност от страна на Република Австрия в размер на 2,638 милиарда EUR, която BayernLB, в контекста на оздравителната операция от 2009 г., се е съгласила да остави на HGAA, представлява държавна помощ в полза на BayernLB и впоследствие е разрешила мярката за помощ като съвместима с вътрешния пазар. На 5 октомври 2012 г. Австрия подава жалба за отмяна (38) срещу това решение, като изтъква по-специално, че Комисията не е успяла да докаже защо мярката следва да се счита за съвместима с вътрешния пазар, и настоява, че мярката не представлява държавна помощ в полза на BayernLB.
(89)
Австрия се ангажира да гарантира, че ангажиментите, предвидени в приложението, са спазени изцяло.
7. ОЦЕНКА
При оценката на помощта за преструктуриране трябва да се вземат предвид всички помощи, предоставени на HGAA от 2008 г. насам.
7.1. НАЛИЧИЕ НА ПОМОЩ
(90)
В съответствие с член 107, параграф 1 от Договора всяка помощ, предоставена от държава членка или чрез държавни ресурси, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите членки, е несъвместима с вътрешния пазар.
(91)
За да бъде квалифицирана дадена мярка като държавна помощ, трябва да бъдат изпълнени следните условия: i) мярката е финансирана чрез държавни ресурси, ii) тя създава предимства за определени предприятия или производствени отрасли, iii) тези предимства са селективни и iv) мярката нарушава или заплашва да наруши конкуренцията и може да наруши търговията между държавите членки. Тези условия са кумулативни, всички те трябва да са налице, преди дадена мярка да бъде характеризирана като държавна помощ.
(92)
В съображения 51-56 от решението за одобряване на схемата за подпомагане на банките се потвърждава, че всяка мярка, отпусната по тази схема, представлява държавна помощ. Освен това Комисията припомня, че вече е установила в съображения 48-53 от решението за оздравяване от 2009 г., съображение 25 от решението за оздравяване от юли 2011 г. и съображение 16 от решението за оздравяване от декември 2012 г., че условията, посочени в член 107, параграф 1 от Договора, са изпълнени по отношение на мерките за помощ, изброени в букви а) и б) и следователно тези мерки представляват държавна помощ. Комисията поддържа становището си, както ще бъде обяснено по-долу.
а) Мерките, предвидени от Австрия по схемата за подпомагане на банките
(93)
Всички мерки, предоставени по схемата за подпомагане на банките, а именно рекапитализацията в размер на 900 милиона EUR и гаранциите в размер на 1,35 милиарда EUR, получени през 2008 г., представляват помощ, както е посочено в съображения 51-56 от решението за одобряване на тази схема.
б) По-нататъшните мерки, предоставени от Австрия
(94)
Извън схемата за подпомагане на банките Австрия е получила разрешение за рекапитализация в размер на 450 милиона EUR, гаранция за активи в размер на 100 милиона EUR (която междувременно е била прекратена), гаранция за активи в размер на 200 милиона EUR, капиталов прираст от 500 милиона EUR под формата на акции и гаранция за подчинени инструменти на капитала от втори ред с номинална стойност от 1 милиард EUR.
(95)
Както внасянето на капитал, така и гаранциите се предоставят чрез държавни ресурси по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Те са предоставени на едно предприятие и поради това са селективни. Предоставени са при условия, които не биха били на разположение на HGAA на пазарите, което не се оспорва от Австрия. Като се има предвид, че HGAA е предприятие, извършващо дейност във финансовия сектор, който е достъпен за интензивна международна конкуренция, всяко предимство, предоставено на HGAA чрез държавни ресурси, има потенциала да засегне търговията в рамките на Съюза и да наруши конкуренцията. Тези констатации вече бяха изложени в съображение 16 от решението за оздравяване от декември 2012 г. и са потвърдени в настоящото решение.
в) Рекапитализацията от BayernLB
(96)
През 2008 г. самата BayernLB бе рекапитализирана от провинция Бавария и е използвала част от средствата за рекапитализация на дъщерното си дружество HGAA. Според съображение 124 от решението относно BayernLB пълният размер на рекапитализацията, предоставена от провинция Бавария, представлява помощ за BayernLB. Тъй като размерът на помощта в дадена мярка не може да бъде отчетен двойно, Комисията стигна до заключението, че рекапитализацията на HGAA от BayernLB не представлява държавна помощ в полза на HGAA. Освен това изглежда, че в момента на рекапитализацията на HGAA BayernLB е действала с цел да защити инвестицията си в дъщерното си дружество в съответствие с пазарните съображения, както и че нейното решение за рекапитализация на HGAA не може да се припише на държавата членка.
г) Условни мерки за помощ
(97)
Австрия е поискала разрешение за мерките за помощ с цел да отговори на евентуални капиталови и ликвидни нужди, които при стрес сценарий могат да достигнат до 5,4 милиарда EUR под формата на капитал и до 3,3 милиарда EUR под формата на ликвидност. Тези потенциални бъдещи мерки за помощ за прекратяването на HGAA ще бъдат отпуснати чрез държавни ресурси по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора. Те ще бъдат предоставени на едно предприятие и поради това са селективни. Тъй като ще бъдат предоставени при условия, които не биха били достъпни за HGAA на пазарите, то те представляват предимство. Като се има предвид, че HGAA е предприятие, извършващо дейност във финансовия сектор, достъпен за интензивна международна конкуренция, всяко предимство, предоставено на HGAA чрез държавни ресурси, има потенциала да засегне търговията в рамките на Съюза и да наруши конкуренцията.
Заключение по отношение на общия размер на помощта
(98)
Общият размер на помощта, предоставена на HGAA от Австрия чрез укрепване на капитала, възлиза на 3,15 милиарда EUR (включително 300 милиона EUR под формата на гаранции на активи, които имат същото въздействие като внасяне на капитал). Тази сума представлява около 9,6 % от рисково претеглените активи на HGAA към 2008 г. В допълнение HGAA е получила обща сума от 1,35 милиарда EUR под формата на гаранции. Освен това Австрия е поискала разрешение за потенциални мерки за помощ, които биха могли да се окажат необходими за покриване на бъдещи нужди от капитал в рамките на ликвидацията на HGAA, които стрес сценарий могат да достигнат до 5,4 милиарда EUR, което води до общ размер на помощта по отношение на капитала и гаранции за активи от 8,55 милиарда EUR, които се равняват на 26 % от рисково претеглените активи. В допълнение Австрия поиска разрешение за мерки за ликвидност в размер на 3,3 милиарда EUR.
7.2. СЪВМЕСТИМОСТ НА ПОМОЩТА
7.2.1. Прилагане на член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС
(99)
В член 107, параграф 3, буква б) от Договора се посочва, че за съвместими с вътрешния пазар могат да се приемат държавните помощи, предоставени „за преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава членка“.
(100)
Въз основа на член 107, параграф 3, буква б) от Договора държавната помощ може да бъде приета за съвместима с вътрешния пазар, ако служи за „преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава членка“. Въпреки бавното икономическо възстановяване от началото на 2010 г. насам Комисията все още смята, че изискванията за одобряването на държавна помощ в съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от Договора продължават да бъде изпълнени с оглед на продължаващия стрес на финансовите пазари. През юли 2013 г. Комисията потвърди това становище чрез приемането на Съобщението на Комисията относно прилагането от 1 август 2013 г. на правилата за държавните помощи към мерките за подкрепа на банки в контекста на финансовата криза (39).
(101)
При предходен случай австрийската централна банка потвърди, че HGAA е банка със системно значение за финансовия пазар в Австрия и в Югоизточна Европа и потвърди това становище с писмо от 3 декември 2012 г. Без мерките за помощ надзорните органи биха закрили HGAA поради нарушение от нейна страна на капиталовите изисквания.
(102)
Закриването при такива условия на банка, считана от държавата членка за институция от системно значение, като например HGAA, би могло да окаже пряко въздействие върху финансовите пазари и оттам и върху цялата икономика на дадена държава членка. Следователно с оглед на сегашната нестабилна ситуация на финансовите пазари, Комисията продължава да се позовава на член 107, параграф 3, буква б) от Договора като основа на своята оценката на мерките за държавна помощ в банковия сектор.
7.2.2. Съвместимост на мерките за помощ
(103)
Всички мерки, определени като държавна помощ, са предоставени в контекста на преструктурирането и ликвидацията на HGAA. В съобщението на Комисията относно връщане на жизнеспособността и оценка на мерките за преструктуриране във финансовия сектор според правилата за държавна помощ в настоящата криза (40) („съобщението за преструктуриране“) се определят правилата, приложими по отношение на предоставянето на помощ за преструктуриране и ликвидацията на финансови институции в условията на настоящата криза. Според съобщението за преструктуриране, с цел да бъде съвместима с вътрешния пазар съгласно член 107, параграф 3, буква б) от Договора, преструктурирането на финансова институция в контекста на настоящата финансова криза трябва да i) доведе до възстановяване на жизнеспособността на банката, ii) включва достатъчен собствен принос от бенефициера (споделяне на тежестта) и да гарантира, че помощта е ограничена до необходимия минимум, и iii) съдържа достатъчно мерки за ограничаване на нарушаването на конкуренцията.
Възстановяване на жизнеспособността
(104)
Както Комисията посочва в съобщението за преструктуриране, държавата членка трябва да предостави подробен план за преструктуриране, в който се показва как дългосрочната жизнеспособност на предприятието ще бъде възстановена без държавна помощ в рамките на разумен период от време и в рамките на максимум пет години. Съгласно точка 13 от съобщението за преструктуриране дългосрочната жизнеспособност е постигната, когато банката следва да може да се конкурира на капиталовия пазар с помощта на собствените си предимства в съответствие с подходящите регулаторни изисквания. Банката изпълнява това условие, когато е в състояние да покрива всичките си разходи и да осигурява адекватна възвръщаемост на собствения капитал, като се отчита профилът на риска на банката. В точка 14 от съобщението за преструктуриране се предвижда, че за постигане на дългосрочна жизнеспособност се изисква всяка получена държавна помощ или да се погаси след времето, или да се изплати в съответствие с нормалните пазарни условия, като по този начин се гарантира, че е приключена всяка форма на допълнителна държавна помощ.
(105)
По-рано представени планове за преструктуриране на HGAA не позволяват да се стигне до заключението, че възстановяването на жизнеспособността на цялата група е осъществимо.
(106)
Освен това Комисията отбелязва, че евтиното финансиране, произтичащо от гаранциите, предложени от Каринтия, ще свърши с течение на времето и че процесът на бързото догонване на икономиките в ЮИЕ е преустановен.
(107)
В резултат на това банката не е в състояние да осигури адекватна възвръщаемост на собствения капитал или да изплати държавния капитал, като по този начин се постигне възстановяване на жизнеспособността до края на периода на преструктуриране. По този начин, не изглежда възможно да се възстанови жизнеспособността на HGAA на самостоятелна основа. Поради това Комисията стигна до заключението, че не са опровергани съмненията ѝ по отношение на възстановяването на жизнеспособността.
(108)
Както е посочено в точка 9 от съобщението за преструктуриране, планът за преструктуриране следва да включва сравнение с алтернативни варианти, включително разделяне на банката или поемане от друга банка. В случай, че дадена банка не може да се възстанови жизнеспособността си, в плана за преструктуриране следва да се посочва как може да се извърши организирано ликвидацията ѝ. В точка 21 се предвижда, че в случаите, в които не е вероятно банка да може да си възвърне жизнеспособността в дългосрочен план, следва винаги да се предвижда възможността за организирано прекратяване или разпродажба чрез търг на банката в затруднение.
(109)
Австрийските органи са представили план за преструктуриране, който предвижда такава стратегия за организирано прекратяване. В представения план е заложена продажбата на функциониращите структури, австрийската HBA (за която вече е подписан договор за продажба) и мрежата в ЮИЕ, чрез открита процедура до края на юни 2015 г. Всички останали части са включени в процедура по контролирано и организирано прекратяване. В този контекст Австрия се ангажира, че считано от 1 юли 2013 г. италианското предприятие HBI няма да поема нов бизнес. Ако продажбата на дяловете, функциониращи в ЮИЕ, не бъде възможна до 30 юни 2015 г., те също ще спрат новия си бизнес и ще бъдат ликвидирани. В резултат на това на 30 юни 2015 г. оставащата HGAA ще престане да бъде функциониращо предприятие във финансовия сектор.
(110)
Продажбата на функциониращите структури ще бъде извършена чрез безусловни, прозрачни и открити процедури, които ще позволят на всички заинтересовани участници на пазара да представят оферта за субектите. Такива тръжни процедури гарантират, че най-добрата оферта представлява пазарната цена, изключвайки по този начин помощ за купувача (41). Когато Комисията установи, че е налице помощ за купувач, Комисията ще направи отделна оценка на съвместимостта на тази помощ.
(111)
По отношение на въпроса дали субектите, които подлежат на продажба, могат да представляват правоприемници на HGAA и следователно мерките за помощ могат да представляват помощ за тези лица, на първо място Комисията отбелязва, че все още не е ясно дали мрежата в ЮИЕ ще бъде продадена изцяло на един купувач или дали различните купувачи ще придобият части от сегашната мрежа.
(112)
За установяване на икономическата приемственост, inter alia, следните фактори могат да бъдат взети предвид: предмет на прехвърлянето, цена на прехвърлянето, самоличност на акционерите или собствениците на предприятието, което поема и на първоначалното предприятие или икономическата логика на операцията (42).
(113)
Комисията отбелязва, първо, че предоставената помощ не е осигурена с цел решаване на проблемите на отделните функциониращи структури в Австрия или в държавите от ЮИЕ, а на HGAA като група. Нито едно от дъщерните дружества в държавите от ЮИЕ или HBA не представлява централен за HGAA бизнес, а субектите, които подлежат на продажба, представляват само част от активите на HGAA. Освен това бизнес моделът на дружествата, които подлежат на продажба, е различен от бизнес модела на HGAA, която е международна банкова група и разчита на евтино финансиране до голяма степен въз основа на държавни гаранции от Каринтия, като се съсредоточава върху бързото разрастване благодарение на потенциала за догонване на развиващите се пазари. В бъдеще финансирането на дъщерните дружества в държавите от ЮИЕ вече няма да зависи от държавни гаранции, а ще се основава на местно (и следователно по-скъпо) финансиране, което ще изисква по-предпазлив подход по отношение на маржовете и управлението на риска. Докато HGAA се съсредоточава по-скоро върху мащабен бизнес и ключови клиенти, субектите, които подлежат на продажба, ще се фокусират върху бизнеса с МСП. На практика субектите, които подлежат на продажба, ще бъдат насочени към различна клиентска база.
(114)
Освен това Комисията отбелязва, че продажбата на функциониращите структури има за цел да повиши максимално стойността на активите на HGAA преди ликвидацията ѝ в интерес на кредиторите ѝ.
(115)
Предвид предмета, факта, че акционерите на HGAA и субектите, които подлежат на продажба, не са едни и същи, и икономическата логика на продажбите, Комисията счита, че след продажбата на функциониращите структури и след приключване на дейността на HGAA няма да е налице продължаване на стопанската дейност на HGAA.
(116)
В плана за ликвидация е заложено, че някои от активите ще бъдат извадени от функциониращите структури, които подлежат на продажба. Това отстраняване ще подобри способността за финансиране на тези субекти и ще подобри средното качество на активите в оставащия счетоводен баланс, като по този начин ще допринесе за продаваемостта на съответните субекти.
(117)
В точка 21 от съобщението за преструктуриране се посочва, че създаването на автономна „добра“ банка от комбинация от „добри“ активи и задължения на съществуваща банка може също да представлява приемлив път за постигане на жизнеспособност, при условие че тази нова структура не е в състояние да нарушава конкуренцията по нечестен начин. В това отношение създаването на холдингово дружество за ЮИЕ или прегрупиране на някои активи извън HBInt към холдинговото дружество за ЮИЕ с цел постигане на жизнеспособен и продаваем банков субект в ЮИЕ би било приемливо решение (43).
(118)
Проблемът с качеството на активите, произтичащ както от наследения портфейл, така и от по-нови рискови ангажименти, не може да бъде решен на основата на принципа за действащо предприятие, тъй като с увеличаването на разходите за риск и обезценки. Следователно Комисията счита, че планът за ликвидация, представен от Австрия за поетапно прехвърляне на проблемни активи към програмата за прекратяване, е целесъобразна стратегия.
(119)
По отношение на финансирането, предвидено в плана за ликвидация, субектите, които подлежат на продажба, все повече ще се концентрират върху местното финансиране и ще се опитват да намалят зависимостта си от финансиране на едро, предоставяно от HGAA. Комисията приветства тази промяна в стратегия за финансиране. Тя отбелязва, че ще е налице непрекъснат ангажимент за финансиране от страна на HGAA на субектите, които подлежат на продажба.
(120)
Освен това в плана за ликвидация се предвижда значително намаляване на лизинговите дейности на HGAA, които са били основна причина за проблемите на HGAA в миналото, тъй като лизинговите дейности имат сравнително ниска рентабилност в сравнение с техните рискове и изисквания за финансиране. Това намаление ще допринесе положително за продаваемостта на функциониращите структури.
(121)
Комисията стигна до заключението, че жизнеспособността на HGAA не може да бъде възстановена и че стратегията за организирано прекратяване на HGAA, представена от Австрия, е подходящо средство за справяне с HGAA, предвид че не е възможно да се възстанови жизнеспособността на банката като такава.
Собствен принос и споделянето на тежестта
(122)
В съобщението за преструктуриране се посочва, че е необходим подходящ принос от бенефициера, за да се ограничи помощта до минимум и за справяне с нарушаването на конкуренцията и за смекчаване на моралния риск. За тази цел се предвижда, че i) както разходите за преструктуриране, така и размерът на помощта следва да бъдат ограничени и ii) е необходим значителен собствен принос.
(123)
Съобщението за преструктуриране предвижда още, че за да се запази помощта, ограничена до минимум, банката трябва първо да използва собствените си ресурси за финансиране на преструктурирането. Разходите, свързани с преструктурирането, не би трябвало да се поемат само от държавата, а и от тези, които са инвестирали в банката. Тази цел се постига по-специално чрез покриване на загубите с наличния капитал.
(124)
Първо, всички предишните акционери на HGAA са продали своите акции на Република Австрия на символичната цена от едно евро, което намалява риска мерките за помощ да бъдат в полза на бившите акционери. Бившите собственици също са предоставили на HGAA капитал или ликвидност, били използвани за покриване на загуби и за подобряване на състоянието на ликвидността.
(125)
По време на тази продажба мажоритарният собственик на HGAA е BayernLB. Като цяло, приносът на BayernLB възлиза на 1,5 милиарда EUR под формата на капитал, като същевременно се отказва от по-нататъшни права на собственост, както и от всякаква перспектива за допълнително възнаграждение. BayernLB също допринесе 4,3 милиарда EUR под формата на ликвидност за HGAA. Освен това BayernLB е изправена пред значителна загуба поради обезценка при продажбата на своите акции в HGAA, което допринася за решаване на моралния риск в съответствие с точка 22 от съобщението за преструктуриране.
(126)
Поради това Комисията счита, че размерът на споделянето на тежестта от бившия собственик BayernLB е значителен и адекватен.
(127)
Това заключение не може да бъде засегнато от крайния резултат от продължаващото дело относно изплащането на непогасената част от кредитите на BayernLB. Ако BayernLB загуби делото, размерът на споделянето на тежестта ще бъде дори по-висок. Ако BayernLB спечели делото, размерът на споделянето на тежестта, съгласно оценката в настоящото решение, няма да се промени.
(128)
Приносът на GRAWE се състои както в капиталови, така и в ликвидни мерки. Първоначалната капиталова вноска на GRAWE в HGAA в размер на 30 милиона EUR междувременно бе намалена до около 9 милиона EUR с решение от страна на Република Австрия като едноличен собственик на капитала на банката да отпусне капитал за покриване на загуби (Kapitalschnitt). GRAWE предостави също ликвидност на HGAA.
(129)
Въз основа на горните съображения Комисията стигна до заключението, че споделянето на тежестта за GRAWE е достатъчно.
(130)
По отношение на провинция Каринтия, Комисията отбелязва, че провинция Каринтия е допринесла за споделянето на тежестта чрез вноска на капитал, който е бил значително намален междувременно чрез Kapitalschnitt.
(131)
Въз основа на горните съображения Комисията стигна до заключението, че споделянето на тежестта за провинция Каринтия е достатъчно.
(132)
Фактът, че възвръщаемостта на Partizipationskapital за GRAWE и провинция Каринтия е по-висока от възвръщаемостта на капитала, внесен от BayernLB, е оправдан, тъй като BayernLB е предоставил различен вид капиталов инструмент. За разлика от GRAWE и провинция Каринтия, тя не са предоставила Partizipationskapital, а просто се е отказала от всички права, произтичащи от капиталовите инструменти и ликвидността. По този начин BayernLB е предоставила по-висока степен на споделяне на тежестта, което изглежда целесъобразно, тъй като BayernLB бе водещ собственик на HGAA преди придобиването на банката от Австрия.
(133)
Друг открит въпрос е дали внесеният от Австрия капитал Partizipationskapital в HGAA съгласно условията на схемата за подпомагане на банките е с достатъчна възвръщаемост. Трябва да се припомни, че по схемата за подпомагане на банките се прилагаха два различни лихвени процента в зависимост от това дали подпомогнатата банка е била в затруднено положение или в напълно добро състояние. HGAA е смятана от Австрия за банка в напълно добро състояние и по този начин заплаща по-ниски ставки на възвръщаемост, отколкото ако бе смятана за банка в затруднено положение.
(134)
По този въпрос Комисията отбелязва, че целият останал Partizipationskapital остава в HBInt, като по този начин е в програмата за прекратяване на HGAA. Като се има предвид, че частта, включена в програмата за прекратяване, вече не извършва дейност на пазара и че жизнеспособността на HGAA не може да бъде възстановена (така че HGAA ще бъде ликвидирана), Комисията установи, че в настоящия случай ниското заплащане може да бъде прието.
(135)
Най-малкият собственик на HGAA с дял от 0,02 % бe Mitarbeiterstiftung Alpe Adria. Той също е продал дела си за едно евро при придобиването на HGAA от Република Австрия през декември 2009 г. Като се има предвид пълната загуба на правата на всички акционери, без всякакъв вид престации, Комисията счита, че степента на споделяне на тежестта е достатъчна, особено предвид относително малкия си размер в сравнение с останалите собственици.
(136)
По отношение на притежателите на хибридни капиталови инструменти, HGAA е предприела редица стъпки, за да се осигури тяхното споделяне на тежестта чрез обратно изкупуване на тези инструменти значително под номиналната стойност или да ги обезсили изцяло, което генерира значително въздействие върху капитала.
(137)
Освен това Комисията отбелязва, че много от хибридните капиталови инструменти, както и инструментите Partizipationskapital, получават само дивиденти или плащания на купони в случай на печалба. Като се има предвид липсата на рентабилност на банката през последните години, притежателите на тези инструменти не са получили такива плащания. В допълнение ще има ограничения за изплащания на дивиденти и купони в бъдеще. В резултат на това Комисията счита, че е налице достатъчно споделяне на тежестта от притежателите на тези инструменти.
(138)
Поради тези причини, Комисията стигна до заключението, че планът за ликвидация на HGAA предвижда целесъобразно споделяне на тежестта.
Ограничаване на нарушаването на конкуренцията
(139)
Накрая, в раздел 4 от съобщението за преструктуриране е заложено, че планът за преструктуриране съдържа мерки за ограничаване на нарушаването на конкуренцията. Такива мерки трябва да бъдат адаптирани, за да отстранят нарушаването на пазарите, ако бенефициерът извършва дейност след преструктурирането. В конкретния случай е необходимо да се гарантира, че субектите, които ще останат активни на пазара, преди те да бъдат окончателно продадени, не използват държавни ресурси, получени по начин, който е в ущърб на конкурентите и не действат нарушаващ начин.
(140)
За тази цел Австрия се ангажира с бизнес ограничения, посочени в раздел 4 от приложението, които ще гарантират, че нарушаването на конкуренцията поради продажбата в резултат на съществуването и дейността на функциониращите структури се свежда до минимум.
(141)
Естеството и формата на мерки за защита на конкуренцията зависи от два критерия: първо, от размера на помощта и условията и обстоятелствата, при които тя е било отпусната, и, второ, от характеристиките на пазарите, на които ще функционира бенефициерът.
(142)
Комисията припомня, че HGAA е получила държавна помощ в размер до 3,15 милиарда EUR под формата на капитал и гаранции за активи и 1,35 милиарда EUR под формата на гаранции за ликвидност, и за целите на процеса на прекратяване, може да получи допълнителна държавна помощ в размер до 5,4 милиарда EUR под формата на капитал и 3,3 милиарда EUR под формата на ликвидност в бъдеще.
(143)
Общият размер на помощта, предоставена като капитал и гаранции за активи, би достигнала до 8,55 милиарда EUR, което се равнява на приблизително 26 % от рисково претеглените активи от 32,8 милиарда EUR на HGAA към 31 декември 2008 г. Поради това размерът на отпуснатата помощ е много голям, което изисква целесъобразни мерки.
(144)
В точка 35 от съобщението за преструктуриране се предвижда, че структурни мерки, като например продажба на предприятие, трябва да благоприятстват навлизането на конкуренти, като същевременно позволяват процеса на оттегляне да се извърши в рамките на подходящ срок, който да съхрани финансовата стабилност.
(145)
Комисията отбелязва, че планът за ликвидация предвижда организирано прекратяване, при което до 30 юни 2015 г. оставащата HGAA ще престане да съществува като активен стопански субект на пазара и просто ще преустанови дейностите си, които не са били продадени до този момент.
(146)
По отношение на продължаването на дейността на субектите в ЮИЕ до момента на тяхната продажба, Австрия е поела редица ангажименти по отношение на новия бизнес, които ще бъдат изпълнени от тези субекти, като се избягва всяко възможно нарушаване на конкуренцията в рамките на период до момента на продажбата.
(147)
В това отношение Комисията отбелязва по-специално положително ограниченията за нов бизнес, за които Австрия и HGAA са поели ангажименти: След като се вземат предвид разходите, риска и разходите за финансиране при минимална възвръщаемост от […] % годишно трябва да бъдат реализирани по нов бизнес. Тази минимална възвръщаемост на нов бизнес ще се гарантира, че функциониращите структури не влизат в антиконкурентни практики за ценообразуване, като в същото време е гарантирана тяхната дългосрочна рентабилност. В същия смисъл банката поема ангажименти за ограничения на падежите на нов бизнес, така че трансформацията на падежите да допринася само по ограничен начин за рентабилността. […] (44) […].По отношение на […], Австрия е поела допълнителен ангажимент да ограничи […] дейността до клиентите, чийто рейтинг е […], или по-добре и да не превишава общ обем от […] EUR. Този ангажимент смекчава рисковете, свързани с девалвация на валутата, и ограничава обема, при който банката може да бъде активна в този пазарен сегмент. В обобщение, тези ограничения служат както за гаранция на дългосрочната жизнеспособност, така и за ограничаване на конкурентоспособността на съответните субекти.
(148)
Освен това Комисията има положително отношение към ангажиментите по отношение на подобряване на управлението на риска, и по-специално по отношение на годишната повторна оценка на всички експозиции, надвишаващи […] EUR, както и ангажимента в сферата на търговията на дребно и публичните финанси на банката ще направи само бизнес с клиенти, чийто рейтинг е […] (45). Тези ангажименти гарантират, че бизнес поведението ще бъде разумно и засегнатите субекти ще се въздържат от рискова бизнес стратегия. Бизнесът ще бъде извършен, така че нуждите от рентабилност да бъдат балансирани с необходимите съображения за контрол на риска. В същото време ангажиментите също изключват агресивна стратегия за експанзия на пазара.
(149)
Комисията оценява положително двойната цел на ангажиментите, посочени в съображения 147 и 148.На първо място, те допринасят за увеличаване на продаваемостта на бизнеса, тъй като не се осъществява прекалено рисков бизнес, а от друга страна, те намаляват нарушаването на конкуренцията чрез ограничаване на агресивното поведение и по този начин ограничават новия бизнес.
(150)
Съгласно плана за ликвидация всички функциониращи части на HGAA ще бъдат или прекратени, или продадени. Австрия е поела твърд ангажимент по отношение на продажбата на HBA и мрежата в ЮИЕ (отчасти или изцяло), който гласи, че продажбата трябва да бъде извършена най-късно съответно до 30 юни 2014 г. и 30 юни 2015 г. След тази дата, всички нови дейности трябва да бъдат преустановени и HGAA ще се оттегли от пазара, защото всички дейности са в процес на ликвидация или защото са били продадени на трета страна по прозрачен начин. В това си качество процесът на продажба/ прекратяване на HGAA значително допринася за ограничаване на нарушаването на конкуренцията, произтичащо от помощта, защото HGAA като такава ще изчезне от пазарите.
(151)
Комисията счита, че все още нестабилното положение на финансовите пазари, по-специално в държавите от ЮИЕ, оправдава продължителния срок до 30 юни 2015 г. за продажбата на субектите в тези държави. Тя отбелязва, че австрийските дейности вече са били продадени, и че ако продажбата не приключи до 30 юни 2014 г. тези дейности също ще бъде прекратени.
(152)
Като цяло Комисията отбелязва, че до 2017 г. останалата стойност на счетоводния баланс и рисково претеглените активи на HGAA ще намалее с около 85 % (при условие че продажбата е протекла по план).
(153)
В допълнение към тези широкообхватни мерки, Комисията отбелязва забраната за реклама на държавната подкрепа и забраната за агресивни търговски практики, за които Австрия е поела ангажимент. Тя приветства също така забраната за придобиване, която гарантира, че държавната помощ няма да се използва за придобиване на конкуренти, а ще служи по предназначение, а именно за финансиране на процеса по ликвидация.
(154)
Комисията изразява съжаление за частичното спазване от страна на Австрия на ангажиментите, които е поела в рамките на решението за оздравяване от декември 2012 г. Комисията обаче счита, че неизпълнението на някои от тези задължения за ограничен период от време, е било компенсирано от пълното разделяне и ликвидацията на банката.
(155)
Като се вземат предвид поетите задължения, и с оглед на целесъобразността на собствения принос и споделянето на тежестта, както е посочено в съображения 122-138, Комисията счита, че са налице достатъчно гаранции, за да се ограничи потенциалното нарушаване на конкуренцията въпреки големия размер на помощта, предоставена на HGAA.
ЗАКЛЮЧЕНИЯ
(156)
С оглед на ангажиментите, поети от Австрия, се стигна до заключението, че стратегията за прекратяване е в съответствие със съобщението за преструктуриране, помощта за ликвидация е ограничена до необходимия минимум и нарушаването на конкуренцията е взето под внимание в достатъчна степен. Следователно помощта за ликвидация е съвместима с вътрешния пазар в съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от Договора,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Следните мерки представляват държавна помощ:
а)
рекапитализацията в размер на 900 милиона EUR по схемата за подпомагане на банките;
б)
рекапитализацията в размер на 450 милиона EUR по схемата за подпомагане на банките;
в)
гаранциите в размер на 1,35 милиарда EUR по схемата за подпомагане на банките;
г)
гаранцията за активи в размер на 100 милиона EUR;
д)
гаранцията за активи в размер на 200 милиона EUR;
е)
рекапитализацията в размер на 500 милиона EUR;
ж)
държавната гаранция за подчинените инструменти на капитала от втори ред с номинална стойност от 1 милиард EUR;
з)
условен капитал за прекратяване на HGAA с максимален размер до 5,4 милиарда EUR;
и)
условна подкрепа за ликвидността с максимален размер до 3,3 милиарда EUR.
2. Държавната помощ, посочена в параграф 1, е съвместима с вътрешния пазар с оглед на ангажиментите, посочени в приложението.
Член 2
Австрия гарантира, че планът за ликвидация, представен на 29 юни 2013 г. и допълнен с преписка от 27 август 2013 г., се осъществява напълно, включително и ангажиментите, посочени в приложението.
Член 3
Адресат на настоящото решение е Република Австрия.
Съставено в Брюксел на 3 септември 2013 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 3ης Σεπτεμβρίου 2013
Κρατική ενίσχυση SA.32554 (09/C)
Ενίσχυση αναδιάρθρωσης χορηγηθείσα από την Αυστρία υπέρ του ομίλου Hypo Group Alpe Adria
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2013) 5648]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/341/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα κράτη μέλη και άλλους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους βάσει των προαναφερόμενων διατάξεων (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Τον Δεκέμβριο του 2008 η Hypo Group Alpe Adria (εφεξής «HGAA» ή «η τράπεζα») έλαβε από τη Δημοκρατία της Αυστρίας, βάσει του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας (2) (εφεξής «πρόγραμμα έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα»), 900 εκατ. EUR για ενίσχυση του κεφαλαίου συμμετοχής (Partizipationskapital) κατηγορίας 1 (Tier 1) (3).
(2)
Στις 29 Απριλίου 2009 η Αυστρία υπέβαλε στην Επιτροπή σχέδιο βιωσιμότητας για την HGAA.
(3)
Με την απόφαση της 12ης Μαΐου 2009 στην υπόθεση N 254/2009 («απόφαση κίνησης της διαδικασίας 2009») (4), η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία εξέτασης βάσει του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (5), δεδομένου ότι εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τη συμβατότητα της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης που χορηγήθηκε τον Δεκέμβριο του 2008 από τη Γερμανία στην BayernLB, πλειοψηφικό μέτοχο της HGAA, με την εσωτερική αγορά. Στην ίδια απόφαση, η Επιτροπή έθεσε το ερώτημα εάν η HGAA θεωρείτο κατά βάση υγιής τράπεζα.
(4)
Η HGAA κρατικοποιήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2009. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή με την απόφασή της 23ης Δεκεμβρίου 2009 στο πλαίσιο των υποθέσεων C 16/2009 και N 698/2009 (6) (εφεξής «απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009»), βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ»), ενέκρινε προσωρινά, δηλαδή εν αναμονή της υποβολής βιώσιμου σχεδίου αναδιάρθρωσης, διάφορα μέτρα ενίσχυσης. Με την ίδια απόφαση, η Επιτροπή επέκτεινε την επίσημη διαδικασία εξέτασης προκειμένου να συμπεριλάβει τα περαιτέρω μέτρα ενίσχυσης που έλαβε η Αυστρία υπέρ της HGAA.
(5)
Στις 22 Ιουνίου 2010 η Επιτροπή επέκτεινε εκ νέου την επίσημη διαδικασία εξέτασης. Αυτό οφειλόταν, πρωτίστως, στο γεγονός ότι το αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης υπέρ της HGAA, το οποίο υποβλήθηκε στις 16 Απριλίου 2010, δεν κατέδειξε τον τρόπο αποκατάστασης της βιωσιμότητας της τράπεζας και της κατάλληλης κατανομής των βαρών, ούτε τον τρόπο επαρκούς απορρόφησης των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση. Επιπλέον, η Επιτροπή παρέτεινε την έγκριση της ενίσχυσης, την οποία κήρυξε προσωρινά συμβατή με την εσωτερική αγορά με την οικεία απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009, έως την ολοκλήρωση της εκτίμησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης (εφεξής «απόφαση παράτασης του 2010») (7).
(6)
Στις 29 Δεκεμβρίου 2010 η Αυστρία κοινοποίησε συμπληρωματική ενίσχυση για την HGAA υπό μορφή εγγύησης στοιχείων ενεργητικού, ύψους 200 εκατ. EUR. Η εν λόγω ενίσχυση εγκρίθηκε με την απόφαση της Επιτροπής της 19ης Ιουλίου 2011 στο πλαίσιο των υποθέσεων SA.32172 (2011/NN) και SA.32554 (2009/C) (8) (εφεξής «απόφαση διάσωσης του Ιουλίου 2011»).
(7)
Στις 7 Φεβρουαρίου 2011 η Επιτροπή ενημέρωσε την Αυστρία και τη Γερμανία ότι η διαδικασία στο πλαίσιο της υπόθεσης N 698/2009 (9) σχετικά με την HGAA θα έπρεπε να διαχωριστεί από τη διαδικασία στο πλαίσιο της υπόθεσης C 16/2009 σχετικά με την BayernLB. Η διαδικασία που αφορά την HGAA καταχωρίστηκε στη συνέχεια ως υπόθεση SA.32554 (2009/C). Η παρούσα απόφαση αφορά αποκλειστικά την υπόθεση SA.32554 (2009/C).
(8)
Στις 21 Απριλίου 2011 η Αυστρία υπέβαλε νέο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την HGAA.
(9)
Στις 3 Δεκεμβρίου 2012 η Αυστρία κοινοποίησε περαιτέρω μέτρα ενίσχυσης για την HGAA υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου από τη Δημοκρατία της Αυστρίας στο πλαίσιο μετοχικών κεφαλαίων, καθώς και υπό μορφή κρατικής εγγύησης για ομόλογα μειωμένης εξασφάλισης που εκδίδονται από την HGAA. Η κοινοποίηση περιελάμβανε μια σειρά υποχρεώσεων για την HGAA. Τα εν λόγω μέτρα ενίσχυσης εγκρίθηκαν προσωρινά με την απόφαση της Επιτροπής της 5ης Δεκεμβρίου 2012 στην υπόθεση SA.32554 (2009/C) (10) (εφεξής «απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012»). Η εν λόγω έγκριση υπόκειτο σε ορισμένες δεσμεύσεις εκ μέρους της Αυστρίας. Ωστόσο, η Αυστρία τήρησε μόνο εν μέρει τις δεσμεύσεις αυτές.
(10)
Στις 5 Οκτωβρίου 2012 η Αυστρία άσκησε προσφυγή για την ακύρωση της απόφασης της 25ης Ιουλίου 2012 στην υπόθεση SA.28487 (C 16/2009 πρώην N 254/2009) (11) σχετικά με την BayernLB. Η εν λόγω απόφαση καταργήθηκε αργότερα και αντικαταστάθηκε από την απόφαση της Επιτροπής της 5ης Φεβρουαρίου 2013 (12) (εφεξής «απόφαση για την BayernLB»).
(11)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας του 2009, στην απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009, στην απόφαση παράτασης του 2010, στην απόφαση διάσωσης του Ιουλίου 2011 και στην απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012 γίνεται αναφορά στην αναλυτική περιγραφή της διαδικασίας.
(12)
Τα επιμέρους σχέδια αναδιάρθρωσης για την HGAA και οι αντίστοιχες τροποποιήσεις τους αποτέλεσαν κατά την περίοδο μεταξύ Ιουλίου 2010 και Αυγούστου 2013 αντικείμενο πολυάριθμων συναντήσεων και τηλεφωνικών διασκέψεων καθώς και άλλων μορφών ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εκπροσώπων της Αυστρίας, της τράπεζας και των υπηρεσιών της Επιτροπής.
(13)
Στις 29 Ιουνίου 2013 η Αυστρία κοινοποίησε σχέδιο αναδιάρθρωσης, στο οποίο προβλεπόταν η εξυγίανση της HGAA· το εν λόγω σχέδιο συμπληρώθηκε στις 27 Αυγούστου 2013.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑ
(14)
Η HGAA είναι ένας παγκόσμιος όμιλος χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών με έδρα στο Κλάγκενφουρτ (Καρινθία), από όπου ελέγχονται και κατευθύνονται οι τραπεζικές συναλλαγές και οι συναλλαγές χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing), περιλαμβανομένου του υπό κατάργηση μέρους της Hypo Alpe Adria Bank International (στο εξής «HBInt»). Η HBInt εκτελεί κεντρικές λειτουργίες σε επίπεδο ομίλου, όπως έλεγχο και λογιστική του ομίλου, διαχείριση κινδύνων, νομικά θέματα και θέματα συμμόρφωσης, διαχείριση ρευστότητας, δεσμευτική κάλυψη, καθώς και αναχρηματοδότηση των θυγατρικών εταιρειών της HGAA.
(15)
Στα τέλη του 2012 το σύνολο ισολογισμού της HGAA ανερχόταν στα 33,8 δισεκατ. EUR, ενώ τα σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού ανέρχονταν σε περίπου 21 δισεκατ. EUR.
(16)
Η HGAA ανήκει εξ ολοκλήρου στη Δημοκρατία της Αυστρίας (13).
(17)
Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2008 η HGAA εκπροσωπούνταν μέσω των τραπεζικών θυγατρικών εταιρειών της και/ή των θυγατρικών εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) σε δώδεκα χώρες: στην Αυστρία, τη Σλοβενία, την Ιταλία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, τη Βουλγαρία, την Κροατία, τη Σερβία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο, την Ουκρανία και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.
(18)
Σήμερα η HGAA δραστηριοποιείται στην Αυστρία μέσω της HBA. Επιπλέον, εκπροσωπείται στη Σλοβενία (με την HBS και την εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLS), στην Κροατία (με την HBC και την ενοποιημένη εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HAALC), στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (με τις τράπεζες HBFBiH και HBRS -της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης- συμπεριλαμβανομένης της εταιρείας χρηματοδοτικής μίσθωσης HLRS), στη Σερβία (με την HBSE) και στο Μαυροβούνιο (με την HBM) (συνολικά, «Νοτιοανατολική Ευρώπη»).
(19)
Για πολλές βιομηχανικές συμμετοχές και χρηματοπιστωτικές θυγατρικές εταιρείες της τράπεζας έχει ξεκινήσει διαδικασία εξυγίανσης. Η ιταλική HBI έπαυσε την 1η Ιουλίου 2013 τη διεξαγωγή νέων συναλλαγών. Στις λοιπές υπό εκκαθάριση θυγατρικές εταιρείες περιλαμβάνονται η κροατική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLC και η κροατική εταιρεία εκκαθάρισης H-ABDUCO, η οποία προέκυψε από τη μεταφορά τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού, η αυστριακή εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLA, η γερμανική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLG, η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLM του Μαυροβουνίου και η εταιρεία εκκαθάρισης HDM, η οποία προέκυψε από τη μεταφορά τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού, η ουγγρική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLHU, η βουλγαρική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLBG, η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLMK της πΓΔΜ, η ουκρανική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLUA, η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HETABiH της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, και η εταιρεία εκκαθάρισης BORA, η οποία προέκυψε από τη μεταφορά τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού, οι σερβικές εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης HLSE και HRSE, οι σλοβενικές εταιρείες TCK και TCV, οι οποίες προέκυψαν από τη μεταφορά τραπεζικών συναλλαγών και συναλλαγών χρηματοδοτικής μίσθωσης, καθώς και η ιταλική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLI (14). Η Alpe Adria Privatbank στο Λιχτενστάιν έχει ήδη εξυγιανθεί.
(20)
Στις αιτιολογικές σκέψεις που ακολουθούν παρέχεται επισκόπηση των επιχειρηματικών μονάδων που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται.
(21)
Η αυστριακή θυγατρική εταιρεία HBA παρέχει τραπεζικές υπηρεσίες σε ιδιώτες, επιχειρήσεις και θεσμικούς πελάτες. Παρέχει όλες τις παραδοσιακές τραπεζικές υπηρεσίες μιας τράπεζας γενικών εργασιών. Η HBA διαθέτει ισχυρή περιφερειακή βάση στην Καρινθία, με περαιτέρω καταστήματα στη Βιέννη και το Σάλτσμπουργκ. Το μερίδιο αγοράς της στην Αυστρία δεν υπερβαίνει το […] (15) % σε στοιχεία ενεργητικού και το […] % σε καταθέσεις.
(22)
Στη Σλοβενία ο όμιλος εκπροσωπείται από την τράπεζα HBS (μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού και […] % σε καταθέσεις). Η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLS επικεντρώνεται στη χρηματοδοτική μίσθωση εξοπλισμού, ενώ παράλληλα προβαίνει σε επιλεγμένες χρηματοδοτικές μισθώσεις ακινήτων.
(23)
Η κροατική HBC είναι μια τράπεζα γενικών εργασιών (με μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού και […] % σε καταθέσεις). Η HAALC δραστηριοποιείται στον τομέα της χρηματοδοτικής μίσθωσης και έχει μερίδιο αγοράς περί το […] % σε αναδιάρθρωση κεφαλαίων.
(24)
Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη λειτουργούν δύο διαφορετικές τράπεζες: η HBRS στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού και […] % σε καταθέσεις) και η HBFBiH στην Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού). Η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLRS, η οποία ανήκει στην HBRS, κατέχει μερίδιο αγοράς περί το […] % επί του συνόλου νέων χρηματοδοτήσεων.
(25)
Το μερίδιο αγοράς της HBM στο Μαυροβούνιο είναι περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού. Οι δραστηριότητες χρηματοδοτικής μίσθωσης που εκτελεί η τράπεζα κατέχουν μερίδιο αγοράς της τάξης του […] %.
(26)
Η σερβική HBSE έχει επικεντρώσει τις συναλλαγές της στον τομέα ιδιωτών και εταιρικών πελατών (μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού και […] % σε καταθέσεις).
2.2. ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
Δεκέμβριος 2008 - Μέτρα ενίσχυσης από την BayernLB και κρατική ενίσχυση στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας
(27)
Το 2008 η HGAA έλαβε ενίσχυση από την πρώην μέτοχό της, την BayernLB, και από τη Δημοκρατία της Αυστρίας.
-
Τον Δεκέμβριο του 2008, η HGAA έλαβε 700 εκατ. EUR για ενίσχυση του κεφαλαίου από την BayernLB, πρώην πλειοψηφική μέτοχό της, η οποία με τη σειρά της είχε λάβει κρατική ενίσχυση τον ίδιο μήνα από τη Βαυαρία.
-
Στις 29 Δεκεμβρίου 2008, η HGAA έλαβε 900 εκατ. EUR για ενίσχυση του κεφαλαίου συμμετοχής κατηγορίας 1 από τη Δημοκρατία της Αυστρίας και εγγυήσεις ρευστότητας ύψους 1,35 δισεκατ. EUR για έκδοση ομολογιακών δανείων βάσει του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας.
Δεκέμβριος 2009 - Κρατική ανακεφαλαιοποίηση και εγγυήσεις
(28)
Στο πλαίσιο της κρατικοποίησής της, η HGAA έλαβε τις ακόλουθες ενισχύσεις:
-
προσωρινή εγγύηση στοιχείων ενεργητικού ύψους 100 εκατ. EUR από την Αυστρία, υπό τους όρους που ισχύουν για τις τράπεζες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας,
-
εισφορά κεφαλαίου ύψους 450 εκατ. EUR από την Αυστρία, υπό τους όρους που ισχύουν για τις τράπεζες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας.
Ιανουάριος 2011 - Εγγύηση στοιχείων ενεργητικού
(29)
Λόγω της ανάγκης περαιτέρω απομείωσης της αξίας, η Αυστρία χορήγησε στην HGAA, για την περίοδο από 31 Δεκεμβρίου 2010 έως 30 Ιουνίου 2013, εγγύηση στοιχείων ενεργητικού ύψους 200 εκατ. EUR.
Δεκέμβριος 2012 - Κρατική ανακεφαλαιοποίηση και εγγυήσεις
(30)
Σύμφωνα με απόφαση της αυστριακής αρχής χρηματοπιστωτικής εποπτείας, η HGAA έπρεπε να διαθέτει, την 31η Δεκεμβρίου 2012, υψηλότερο δείκτη κεφαλαίου της τάξης του 12,04 %. Ως εκ τούτου, οι αυστριακές αρχές χορήγησαν στην HGAA τις ακόλουθες ενισχύσεις:
-
αύξηση κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. EUR με αγορά μετοχών χωρίς ονομαστική αξία, και
-
κρατική εγγύηση για κεφαλαιακά μέσα δευτέρας κατηγορίας (Τier 2) μειωμένης εξασφάλισης, ονομαστικής αξίας ύψους 1 δισεκατ. EUR.
(31)
Λεπτομερής περιγραφή της τράπεζας και των ήδη εγκεκριμένων μέτρων ενίσχυσης περιλαμβάνεται στις αιτιολογικές σκέψεις 17 έως 19 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, στις αιτιολογικές σκέψεις 13 έως 15 και 27 έως 40 της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009, στις αιτιολογικές σκέψεις 15 έως 19 της απόφασης διάσωσης του Ιουλίου 2011 και στις αιτιολογικές σκέψεις 10 έως 12 της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012.
2.3. ΕΠΙΠΡΟΣΘΕΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΑΚΟΜΗ ΧΟΡΗΓΗΘΕΙ
(32)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, για την περίοδο 2013-2017 προβλέπεται, για το υπό εκκαθάριση τμήμα, πρόσθετη κεφαλαιακή απαίτηση ύψους περίπου 2,6 δισεκατ. EUR (βασικό σενάριο), η οποία αυξάνεται σε 4,7 δισεκατ. EUR σύμφωνα με το απαισιόδοξο σενάριο και σε 5,4 δισεκατ. EUR σύμφωνα με το σενάριο ακραίων καταστάσεων. Με βάση το γεγονός ότι το κεφάλαιο διατίθεται σε ρευστή μορφή, οι επιπλέον ανάγκες της HGAA σε ρευστότητα στο βασικό σενάριο ανέρχονται σε 2,5 δισεκατ. EUR και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, σε ένα απαισιόδοξο σενάριο ακραίων καταστάσεων αυξάνονται σε 3,3 δισεκατ. EUR έως το 2017. (Σε περίπτωση που τα κεφαλαιακά μέτρα δεν έχουν επιπτώσεις στη ρευστότητα, ενδέχεται να χρειαστούν υψηλότερα μέτρα ρευστότητας.)
(33)
Η Αυστρία, για λόγους προφύλαξης, ζήτησε την έγκριση της Επιτροπής για χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, η οποία ενδέχετο να χρειαστεί για την κάλυψη των πρόσθετων αναγκών σε κεφάλαιο ή ρευστότητα κατά τέτοιον τρόπο ώστε να πληρούνται όλες οι απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας ή να καλύπτονται οι ζημίες. Το ύψος του χορηγηθέντος κεφαλαίου θα πρέπει να περιορίζεται στο ποσό που απαιτείται για την τήρηση των κανονιστικών ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων, οι οποίες πρέπει να έχουν επιβεβαιωθεί από την αρμόδια εποπτική αρχή.
2.4. ΣΥΜΒΟΛΗ ΠΡΩΗΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ HGΑΑ
(34)
Πριν από την κρατικοποίησή της, στο κεφάλαιο της HGAA συμμετείχε η BayernLB (67,08 %), το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας μέσω της Kärntner Landesholding (12,42 %), η Grazer Versicherung AG («GRAWE») (20,48 %) και το ίδρυμα εργαζομένων Hypo Alpe Adria (0,02 %).
(35)
Όλοι οι ιδιοκτήτες παραιτήθηκαν από τα δικαιώματά τους ως μετόχων και εκχώρησαν τα μερίδιά τους στην Αυστρία στη συμβολική τιμή του ενός ευρώ.
(36)
Η BayernLB παραιτήθηκε από όλα τα δικαιώματά της ως μετόχου, συμπεριλαμβανομένου του ήδη κατατεθέντος συμπληρωματικού κεφαλαίου (κεφάλαιο κατηγορίας 2) ύψους 300 εκατ. EUR, και απήλλαξε την HGAA από την υποχρέωση αποπληρωμής ήδη χορηγηθέντων δανείων ύψους 525 εκατ. EUR (16).
(37)
Προκειμένου να διασφαλιστεί η ρευστότητα της HGAA, η BayernLB διέθεσε εκ νέου διευκόλυνση ρευστότητας ύψους […] EUR, η οποία έληξε τον Δεκέμβριο του 2009. Επιπλέον, συμφωνήθηκε ότι η HGAA θα είχε τη δυνατότητα να διατηρήσει έως την 31η Δεκεμβρίου 2013 ποσό ύψους […] EUR, που της χορηγήθηκε από την BayernLB μέσω χρηματοδότησης εντός του ομίλου. Το 2014 θα παρέμεναν στην HGAA κεφάλαια της BayernLB ύψους […] EUR και το 2015 κεφάλαια ύψους […] EUR. Η Αυστρία παρέχει εγγυήσεις για τα εν λόγω ποσά σε περίπτωση διάσπασης της τράπεζας ή λήψης ενός οικονομικά συγκρίσιμου μέτρου, εφόσον έτσι δεν διασφαλίζεται η βιωσιμότητα της HGAA (17).
(38)
Το 2008 η BayernLB εισέφερε στην HGAA κεφάλαιο ύψους 700 εκατ. ευρώ EUR, το οποίο έχει πλέον πλήρως αναλωθεί καθότι χρησιμοποιήθηκε εξ ολοκλήρου για την κάλυψη ζημιών.
(39)
Η GRAWE κάλυψε με εγγραφή μη μετατρέψιμο κεφάλαιο συμμετοχής κατηγορίας 1 ύψους 30 εκατ. EUR με μέρισμα της τάξης του 6 % ετησίως από το 2013 (εφόσον υπάρχουν κέρδη). Στις 30 Μαΐου 2011 η ονομαστική αξία του κεφαλαίου συμμετοχής μειώθηκε μετά από περικοπή κεφαλαίου στα 9 εκατ. EUR.
(40)
Η GRAWE διέθεσε επίσης έως την 31η Δεκεμβρίου 2013 εξασφαλισμένη ρευστότητα ύψους 100 εκατ. EUR (50 εκατ. EUR εξασφαλίστηκαν μέσω αυστριακών ομολόγων και 50 εκατ. EUR μέσω άλλων περιουσιακών στοιχείων που είναι επιλέξιμα προς έκδοση καλυμμένων ομολόγων).
(41)
Τον Δεκέμβριο του 2009 το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας συνέβαλε στη διάσωση της τράπεζας λαμβάνοντας τα ακόλουθα μέτρα:
-
εισφορά κεφαλαίου ύψους 200 εκατ. EUR σε δύο στάδια. Η Καρινθία μετέτρεψε κεφάλαιο κατηγορίας 2 ύψους 50 εκατ. EUR σε κεφάλαιο συμμετοχής κατηγορίας 1 ύψους περίπου 31 εκατ. EUR, και ανακεφαλαιοποίησε 150 εκατ. EUR υπό τη μορφή κεφαλαίου συμμετοχής. Το κεφάλαιο συμμετοχής λαμβάνει μέρισμα 6 %, επί των κερδών το οποίο θα καταβαλλόταν για πρώτη φορά το οικονομικό έτος 2013. Το συνολικό ποσό του ανακεφαλαιοποιημένου κεφαλαίου συμμετοχής ύψους 181 εκατ. EUR έχει εν τω μεταξύ μειωθεί με μείωση κεφαλαίου σε 55 εκατ. EUR,
-
μέτρα ρευστότητας ύψους περίπου 200 εκατ. EUR, τα οποία διατίθενται από το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας στο πλαίσιο υφιστάμενων επιχειρηματικών σχέσεων.
(42)
Ο πίνακας που ακολουθεί παρέχει μια επισκόπηση των αρχικών ποσών του κεφαλαίου συμμετοχής στην HGAA (όλα μεταβιβάστηκαν στην HBInt) και του τρέχοντος ύψους αυτών. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι το κεφάλαιο συμμετοχής δεν συνεπάγεται δικαίωμα ψήφου. Η Δημοκρατία της Αυστρίας κατέχει το σύνολο των μετοχών που φέρουν δικαίωμα ψήφου.
Πίνακας 1
Επισκόπηση του κεφαλαίου συμμετοχής
Κεφάλαιο συμμετοχής ανά πρώην μέτοχο
Αρχικό ποσό (σε EUR)
Μετά τη μείωση κεφαλαίου και άλλα μέτρα (μετατροπή κ.λπ.)
GRAWE
30 000 000
9 170 369
Ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας
30 772 982
9 406 653
Ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας
150 000 000
45 851 845
Μερικό σύνολο
210 772 982
64 428 867
Δημοκρατία της Αυστρίας
900 000 000
275 111 073
Σύνολο
1 110 772 982
339 539 940
(43)
Η HGAA έχει εξαγοράσει διάφορα υβριδικά και άλλα κεφαλαιακά μέσα σε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από την ονομαστική αξία ή τα έχει ακυρώσει εντελώς, αυξάνοντας έτσι την κεφαλαιακή της βάση: τον Απρίλιο του 2012 η HGAA προέβη σε συναλλαγή η οποία επέφερε αύξηση του κεφαλαίου κατηγορίας 1 κατά 153 εκατ. EUR. Τον Αύγουστο του 2012 ακύρωσε ορισμένα υβριδικά μέσα δημιουργώντας, έτσι, περαιτέρω κεφάλαιο ύψους 23,5 εκατ. EUR. Τον Δεκέμβριο του 2012 η HGAA εξαγόρασε περαιτέρω κεφαλαιακά μέσα, γεγονός που οδήγησε σε έκτακτο κέρδος ύψους […] EUR.
(44)
Εκτός αυτού, λόγω των ζημιών της HGAA δεν διανεμήθηκαν στους κατόχους συμμετοχικών τίτλων (κεφάλαιο συμμετοχής και άλλα υβριδικά κεφαλαιακά μέσα) τα επί των κερδών υπολογιζόμενα μερίσματα ή τοκομερίδια. Επομένως, για το 2009 και το 2010 η HGAA ήταν σε θέση να διακρατήσει ποσό […] EUR.
2.5. ΑΙΤΙΕΣ ΤΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΤΗΣ HGAA
(45)
Οι δυσκολίες της HGAA οφείλονται κατά κύριο λόγο σε μια επιθετική αναπτυξιακή στρατηγική βασιζόμενη σε ευνοϊκές και εγγυημένες από το κράτος χρηματοδοτήσεις.
(46)
Η HGAA στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην ταχεία ανάπτυξη και άνοδο των αγορών των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ιδιαίτερα κατά την περίοδο μεταξύ 2000 και 2007 η HGAA εισήλθε σε πολλές νέες αγορές. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο συνολικός ισολογισμός της HGAA αυξήθηκε από 9,8 δισεκατ. EUR (31η Δεκεμβρίου 2002) σε 43,3 δισεκατ. EUR (31η Δεκεμβρίου 2008).
Πίνακας 2
Επέκταση της HGAA ανά χώρα και δραστηριότητα
(47)
Η στρατηγική επέκτασης κατέστη δυνατή λόγω του χαμηλού κόστους χρηματοδότησης, το οποίο βασίστηκε σε κρατικές εγγυήσεις του ομόσπονδου κράτος της Καρινθίας (Ausfallshaftung), που αυξήθηκαν από 4,9 δισεκατ. (31η Δεκεμβρίου 2002) σε 20,7 δισεκατ. EUR (31η Δεκεμβρίου 2009). Η πρόσβαση σε φθηνή χρηματοδότηση είχε ως αποτέλεσμα να παραμελήσει η HGAA τη συγκέντρωση καταθέσεων σε τοπικό επίπεδο.
(48)
Η ταχεία επέκταση του ισολογισμού στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και η φθηνή χρηματοδότηση υπό κρατική εγγύηση απέδωσαν βραχυπρόθεσμα κέρδη. Από το 2002 έως το 2006 η HGAA σημείωνε κέρδη σε ετήσια βάση (με εξαίρεση το 2004). Ωστόσο, το επιχειρηματικό μοντέλο συγκάλυπτε υποκείμενους κινδύνους όσον αφορά την επιδείνωση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού και την αναχρηματοδότηση· ως εκ τούτου, η τράπεζα δεν διεξήγαγε τους απαιτούμενους ελέγχους ούτε ανέπτυξε τις διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων, οι οποίες ήταν αναγκαίες για την αντιμετώπιση των νέων αναγκών μετά την επέκταση. Η στρατηγική της τράπεζας ήταν προσανατολισμένη στην αύξηση του όγκου συναλλαγών, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να αναλάβει η τράπεζα υψηλούς κινδύνους, ιδίως στους τομείς των ακινήτων και του τουρισμού, ενώ οι οικονομικοί και λειτουργικοί κίνδυνοι αξιολογούνταν συστηματικά κατά τρόπο εσφαλμένο. Δεδομένου ότι απουσίαζαν οι κατάλληλοι μηχανισμοί ελέγχου, η τράπεζα ήταν επίσης ευάλωτη στην απάτη, γεγονός που οδήγησε στη διενέργεια αρκετών ποινικών ερευνών. Με την πάροδο του χρόνου, το χαρτοφυλάκιό της υπέστη αυξανόμενη ζημία, μεταξύ άλλων λόγω της έλλειψης κατάλληλης εξασφάλισης, από σημαντικό ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων. Σε πολλές περιπτώσεις ήταν δύσκολο ή αδύνατο να εκποιηθούν οι υπάρχουσες εξασφαλίσεις και, ως εκ τούτου, κατέστησαν αναγκαίες εκτεταμένες απομειώσεις αξίας στοιχείων.
(49)
Επιπροσθέτως, η τράπεζα ανέλαβε επιπλέον κινδύνους αποπληρωμής, δεδομένου ότι σημαντικό μέρος των δανείων της προς φυσικά πρόσωπα και μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις («ΜΜΕ») χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ήταν εκφρασμένο σε ευρώ ή ελβετικά φράγκα. Μετά την ανατίμηση -ιδίως του ελβετικού φράγκου- έναντι των τοπικών νομισμάτων οι κίνδυνοι αυτοί εν μέρει υλοποιήθηκαν.
(50)
Ενόψει του προφίλ κινδύνου που απορρέει από την πελατειακή βάση και το χαρτοφυλάκιο, η τράπεζα ενήργησε με ανεπαρκή κεφάλαια, ακόμη και όταν κινείτο εντός των εποπτικών ορίων που ίσχυαν τη δεδομένη στιγμή. Μετά την επιδείνωση της κατάστασης, ο εν λόγω παράγοντας πολύ γρήγορα κατέστη πρόβλημα. Από έναν υπολογισμό που περιέχεται στο σχέδιο εξυγίανσης που έχει υποβληθεί προκύπτει ότι, χωρίς τα μέτρα ενίσχυσης, ο δείκτης κεφαλαίων της τράπεζας θα ήταν αρνητικός από το 2013 τόσο για το κεφάλαιο κατηγορίας 1 […] όσο και για το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων […]. Ο υπολογισμός αυτός είναι μέχρι στιγμής πλασματικός, καθώς σε αυτήν την περίπτωση θα απαιτείτο νωρίτερα δραστική μείωση του μεγέθους ή εκκαθάριση της τράπεζας. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Αυστρίας, η εκκαθάριση θα απειλούσε τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος αφενός στην Αυστρία, κυρίως λόγω της ανάληψης εγγυήσεων από το ομόσπονδο κρατίδιο της Καρινθίας, η οποία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει ένα σχετικό σενάριο, και αφετέρου στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπου η HGAA κατέχει σημαντικό μερίδιο της αγοράς.
(51)
Η τράπεζα συνειδητοποίησε πολύ αργά ότι το επιχειρηματικό της μοντέλο δεν λειτουργούσε, και αντέδρασε με πολύ αργούς ρυθμούς, γεγονός που οφείλεται εν μέρει στην περίπλοκη δομή του ομίλου και εν μέρει στη δυσκολία διοίκησης ενός τόσο μεγάλου και ανομοιογενούς ομίλου.
(52)
Ακόμα και στις αρχές […] η ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού συνέχισε να αποδεικνύεται προβληματική σε σχέση με τις νέες συναλλαγές και, συνεκτιμώντας το εύλογο κόστος κινδύνου και το κόστος κεφαλαίου, τα περιθώρια παρέμεναν ακατάλληλα.
(53)
Τα σχέδια αναδιάρθρωσης που είχαν ανακοινωθεί νωρίτερα δεν μπορούσαν να καταδείξουν ότι η HGAA μπορεί να υφίσταται και να λειτουργεί ως ανεξάρτητη και κερδοφόρος επιχείρηση.
(54)
Τα έγγραφα που έχει προσκομίσει η Αυστρία και αποτελούν τη βάση της παρούσας απόφασης (18) περιλαμβάνουν επίσης βασικά σενάρια, τα οποία καταδεικνύουν ότι το αποτέλεσμα του ομίλου θα είναι αρνητικό για το σύνολο της περιόδου 2013-2017, ενώ οι ανάγκες σε κεφάλαιο είναι πιθανό να αυξηθούν κατά επιπλέον […] EUR. Ακόμη και στο «σενάριο διαχείρισης», το οποίο δεν περιλαμβάνει επαρκή μέτρα για τον περιορισμό πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, προβλέπονται περιορισμένα κέρδη ύψους […] μόλις για το 2017· για τα έτη που προηγούνται προβλέπονται ζημίες. Επιπλέον, στην εν λόγω πρόβλεψη δεν συνεκτιμάται το δυνητικό κόστος των παρατάσεων των εγγυήσεων πέραν του 2013.
2.6. ΜΕΡΙΚΗ ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΔΕΣΜΕΥΣΕΩΝ
(55)
Στο πλαίσιο της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή ενέκρινε τα μέτρα που είχε κοινοποιήσει η Αυστρία όσον αφορά συγκεκριμένες δεσμεύσεις του κράτους μέλους, οι οποίες θα έπρεπε να διασφαλίσουν τον όσο το δυνατόν μεγαλύτερο περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Οι δεσμεύσεις αφορούσαν τον περιορισμό των επιχειρηματικών συναλλαγών της τράπεζας, για παράδειγμα όσον αφορά τα ποσοστά απόδοσης, τις κατηγορίες κινδύνου πελατών και τις προθεσμίες, και αποσκοπούσαν στον περιορισμό επικίνδυνων πρακτικών και, ως εκ τούτου, στη μείωση της δυνατότητας επέκτασης των συναλλαγών εις βάρος των ανταγωνιστών.
(56)
Τον Ιανουάριο του 2013 η Αυστρία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι η τράπεζα δεν ήταν σε θέση, όσον αφορά ορισμένες θυγατρικές της και για οικονομικούς λόγους, να τηρήσει το σύνολο των εν λόγω υποχρεώσεων. Ειδικότερα, επισημάνθηκαν τα εξής: ο περιορισμός σε σχέση με τις πιστώσεις σε ξένο νόμισμα, οι απαιτήσεις για περιορισμό των πιστωτικών ορίων στον δημόσιο και εταιρικό τομέα (πιστώσεις μόνο σε πελάτες με πιστοληπτική κατάταξη τουλάχιστον […]), οι οποίες, σύμφωνα με την Αυστρία, δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, και, σε σχέση με την HBA, ο περιορισμός των οικονομικών δεσμεύσεων του δημοσίου σε […].
3. ΣΧΕΔΙΟ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ
(57)
Στις 29 Ιουνίου 2013, η Αυστρία υπέβαλε σχέδιο που προβλέπει τη συντεταγμένη εξυγίανση της HGGA, έτσι ώστε να υπάρχει αρκετός χρόνος για την εκποίηση δυνητικά επικερδών περιουσιακών στοιχείων, ενώ η εκκαθάριση των υπόλοιπων στοιχείων ενεργητικού θα γίνει σταδιακά.
(58)
Σύμφωνα με το σχέδιο εξυγίανσης, ο συνολικός ισολογισμός της HGAA θα μειωθεί από 43,3 δισεκατ. EUR, που ήταν στα τέλη του 2008, στα 6,56 δισεκατ. EUR το 2017, δηλαδή, κατά 85 %. Κατά την ίδια περίοδο, τα σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού θα μειωθούν επίσης κατά 85 %, δηλαδή από 32,8 δισεκατ. EUR, που ήταν στα τέλη του 2008, σε 4,75 δισεκατ. EUR.
(59)
Η στρατηγική εξυγίανσης ισχύει για τα υπόλοιπα τρία τμήματα της HGGA: i) την αυστριακή τράπεζα (HBA), ii) το δίκτυο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και iii) το υπό κατάργηση τμήμα.
(60)
Η εξυγίανση θα κατευθύνεται από τα κεντρικά γραφεία του ομίλου, όπου εν τω μεταξύ υιοθετήθηκε μια σειρά βελτιώσεων, μεταξύ άλλων, σε σχέση με τη διαχείριση του κινδύνου, την υποβολή εκθέσεων, την αξιολόγηση εξασφαλίσεων και τη διαδικασία πιστοληπτικής κατάταξης (19).
(61)
Το σχέδιο εξυγίανσης επικεντρώνεται στην ολοκλήρωση της πώλησης της HBA, η οποία έχει ήδη ξεκινήσει, και στην αύξηση της ελκυστικότητας του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η εκποίηση όλων των μονάδων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης το αργότερο έως την 30ή Ιουνίου 2015. Στο πλαίσιο αυτό, η Αυστρία ανέλαβε σειρά δεσμεύσεων στον τομέα των νέων συναλλαγών ούτως ώστε, να διασφαλίζεται η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ κινδύνου και οικονομικής βιωσιμότητας, όσο δεν εκποιούνται οι μονάδες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
(62)
Κατά συνέπεια, η HGAA θα χορηγήσει νέα ενυπόθηκα δάνεια σε ιδιώτες πελάτες καταρχήν μόνο με επιτόκιο […] % ή μεγαλύτερο, το κόστος εσωτερικής αναχρηματοδότησης πρέπει να είναι ανάλογο προς κατάσταση αναχρηματοδότησης του εκάστοτε υποκαταστήματος ή θυγατρικής, και θα παρέχονται […] -με ορισμένες εξαιρέσεις- μόνο σε πελάτες, στους οποίους έχει χορηγηθεί […].
ΠΩΛΗΣΗ ΤΗΣ HBA
(63)
Στις 31 Μαΐου 2013 συνήφθη σύμβαση με την Anadi Financial Holdings Pte. Ltd. για την πώληση του συνόλου των συμμετοχών της HBA. Η συναλλαγή αναμένεται να ολοκληρωθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2013 (20).
(64)
Μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης, η HBA θα συνεχίσει να επικεντρώνεται στη θέση της ως περιφερειακή τράπεζα στην Καρινθία, με γραφεία στη Βιέννη και στο Σάλτσμπουργκ. Η τράπεζα έχει ήδη συρρικνωθεί σημαντικά· το προβληματικό χαρτοφυλάκιο αξίας 1,99 δισεκατ. EUR διαχωρίστηκε πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2011. Ο συνολικός ισολογισμός της HBA ανερχόταν την 31η Δεκεμβρίου 2012 σε 4,15 δισεκατ. EUR (έναντι 7,05 δισεκατ. EUR την 31η Δεκεμβρίου 2008).
ΔΙΚΤΥΟ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
(65)
Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά λόγω της εστίασης σε βασικές αγορές και ικανότητες στη Σλοβενία, την Κροατία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, τη Σερβία και το Μαυροβούνιο. Επιπλέον, οι εμπορεύσιμες μονάδες σε αυτές τις χώρες απαλλάχθηκαν από επιβαρύνσεις μέσω μεταφοράς χαρτοφυλακίου αξίας 2,4 δισεκατ. EUR. Για το 2013 προβλέπεται ακόμη ένας διαχωρισμός στοιχείων αξίας […] EUR, ο οποίος απαιτεί τη συγκατάθεση των τοπικών εποπτικών αρχών. Ο συνολικός ισολογισμός του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ο οποίος την 31η Δεκεμβρίου 2012 ανερχόταν σε 10,11 δισεκατ. EUR, θα μειωθεί μετά την ολοκλήρωση της υπόλοιπης προγραμματισμένης μεταφοράς χαρτοφυλακίου σε λιγότερο από […] EUR, δηλαδή περίπου στο […] % του συνολικού ισολογισμού της 31ης Δεκεμβρίου 2008 (14,8 δισεκατ. EUR).
(66)
Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκαν αλλαγές στη στρατηγική συναλλαγών στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Με την εστίαση στις μικρές επιχειρήσεις, στο λιανικό εμπόριο και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), η δυνατότητα εκποίησης των επιχειρήσεων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναμένεται να βελτιωθεί. Διαπιστώθηκαν επίσης αλλαγές όσον αφορά τη στρατηγική χρηματοδότησης. Οι τοπικές μονάδες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης επικεντρώνονται περισσότερο στην αξιοποίηση τοπικών πηγών χρηματοδότησης και λιγότερο στη χρήση πόρων του ομίλου. Οι νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες ήδη χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από τοπικές πηγές.
(67)
Στη Σλοβενία οι τραπεζικές συναλλαγές επικεντρώνονται στο τμήμα […] και […] […], με στόχο […]. Το […] θα συρρικνωθεί σε σημαντικό βαθμό. Το […] θα πρέπει να εγκαταλειφθεί εντελώς, ωστόσο η τράπεζα θα παραμείνει ενεργή στο […].
(68)
Στην Κροατία η τράπεζα προτίθεται να επεκτείνει το […] της, σε […]. Στο […] η προσοχή εστιάζεται περισσότερο στο […]. Το […] είναι προσανατολισμένο σε […] σε μικρό βαθμό.
(69)
Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη οι συναλλαγές επικεντρώνονται ολοένα και περισσότερο σε […], σε συνδυασμό με δραστικό/ή, βελτιωμένο/η […] και […]. Το […] θα μειωθεί. Άξονας προτεραιότητας […] […].
(70)
Στη Σερβία η προσοχή εστιάζεται στο/στην […], με στόχο την αξιοποίηση του/της […]. Όσο για την […], η έμφαση δίνεται στο/στην […] καθώς και στο/στη […]. Στο […] η τράπεζα καταβάλλει προσπάθειες δέσμευσης ακόμη και σε χαρτοφυλάκια υψηλής απόδοσης […].
(71)
Στο Μαυροβούνιο η προσοχή εστιάζεται στο/στην […] και στο/στην […] […].
(72)
Οι πιθανότητες πώλησης των τραπεζών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης βελτιώνονται συνεχώς λόγω της αναδιοργάνωσης και της αλλαγής στη στρατηγική των συναλλαγών τους. Σύμφωνα με το σχέδιο εξυγίανσης, το δίκτυο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναμένεται να εκποιηθεί εξ ολοκλήρου ή εν μέρει έως την 30ή Ιουνίου 2015. Η πώληση θα πραγματοποιηθεί με ανοικτή και διαφανή διαδικασία, κατά την οποία οι επενδυτές θα έχουν τη δυνατότητα να αποφασίσουν αν θα αναλάβουν το σύνολο ή τμήμα του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
(73)
Τα τμήματα του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης για τα οποία δεν θα έχει βρεθεί αγοραστής έως την 30ή Ιουνίου 2015 θα παύσουν από την ημερομηνία αυτή και έπειτα τις νέες συναλλαγές και θα ενταχθούν στο υπό κατάργηση μέρος (21).
ΥΠΟ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΜΕΡΟΣ
(74)
Στόχος είναι να εκκαθαριστούν όσο το δυνατόν ταχύτερα όλες οι μονάδες και χαρτοφυλάκια που έχουν μεταφερθεί στο υπό κατάργηση μέρος.
(75)
Η εξυγίανση των συναλλαγών του ιταλικού τμήματος έχει ήδη ξεκινήσει. Η εξυγίανση θα πραγματοποιηθεί με συντεταγμένη διαδικασία προκειμένου να αποφευχθεί η απότομη απόσυρση των καταθέσεων (22).
(76)
Επιπλέον, το υπό κατάργηση μέρος περιλαμβάνει όλα τα υπόλοιπα χαρτοφυλάκια που έχουν καθοριστεί για εξυγίανση (περιλαμβανομένων των επιχειρήσεων που έχουν παύσει τις νέες συναλλαγές, όπως οι θυγατρικές στην πΓΔΜ, στην Ουκρανία, στη Βουλγαρία, στη Γερμανία και στην Ουγγαρία), καθώς και συμμετοχές σε βιομηχανικές και τουριστικές επιχειρήσεις.
(77)
Το υπό κατάργηση μέρος περιλαμβάνει ειδικότερα:
i)
την HBI,
ii)
μη στρατηγικές συμμετοχές σε επιχειρήσεις (στη βιομηχανία και τον τουρισμό),
iii)
χρηματοπιστωτικά στοιχεία υπό κατάργηση, δηλαδή: α) το χαρτοφυλάκιο της HBInt, καθώς και τα υφιστάμενα υπό κατάργηση χαρτοφυλάκια και οι πιστώσεις αναχρηματοδότησης προς θυγατρικές (ιδίως την HBI και τις θυγατρικές σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης)· β) τα χαρτοφυλάκια που έχουν διαχωριστεί από ορισμένες θυγατρικές εταιρείες, όπως η ΗΒΙ και οι τράπεζες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ή από εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης· γ) τις υπό κατάργηση εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης,
iv)
τις μειοψηφικές εταιρείες Norica και HBInt Credit Management (CM) (23).
(78)
Μέχρι το 2017 οι συσσωρευμένες κεφαλαιακές ανάγκες (κυρίως λόγω της απομείωσης της λογιστικής αξίας των μονάδων υπό εκποίηση, λόγω περαιτέρω ζημιών σε επιμέρους χαρτοφυλάκια και λόγω αναγκαίας αναχρηματοδότησης) εκτιμώνται, σύμφωνα με το βασικό σενάριο, περίπου σε 2,6 δισεκατ. EUR και σύμφωνα με το απαισιόδοξο σενάριο ακραίων καταστάσεων έως και σε 5,4 δισεκατ. EUR. Το σχέδιο εξυγίανσης βασίζεται επίσης σε μια πρόσθετη ανάγκη ρευστότητας, το ύψος της οποίας εξαρτάται από το κατά πόσον το κεφάλαιο χορηγείται σε μετρητά ή ως εγγύηση. Σε περίπτωση που το κεφάλαιο χορηγείται σε ρευστή μορφή, οι πρόσθετες ανάγκες ρευστότητας της HGAA εκτιμάται ότι θα ανέλθουν έως το 2017 σε 2,5 δισεκατ. EUR (βασικό σενάριο) ή σε 3,3 δισεκατ. EUR (απαισιόδοξο σενάριο ακραίων καταστάσεων) (24).
(79)
Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την Αυστρία, για το υπό κατάργηση μέρος εξετάζονται ακόμα διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες, οι εκτιμήσεις αυτές ενδέχεται να μεταβληθούν. Για παράδειγμα, θα μελετηθεί η δημιουργία μιας εταιρείας διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων χωρίς άδεια άσκησης τραπεζικών δραστηριοτήτων, στην οποία η HGAA θα μπορούσε να μεταφέρει στοιχεία ενεργητικού προς εκποίηση. Μια τέτοια μεταφορά θα είχε συνέπειες ως προς το χρονικό διάστημα για το οποίο απαιτείται κεφάλαιο.
ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ
(80)
Η Αυστρία έχει αναλάβει την υποχρέωση να διασφαλίσει ότι το σχέδιο εξυγίανσης που υποβλήθηκε στις 29 Ιουνίου 2013, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με ανακοίνωση της Αυστρίας, της 27ης Αυγούστου 2013, καθώς και οι δεσμεύσεις που περιέχονται στο παράρτημα θα εφαρμοστούν πλήρως και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που καθορίζεται στο εν λόγω παράρτημα.
4. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(81)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι έχει κινήσει επίσημη διαδικασία εξέτασης βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με τη συμβατότητα της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης υπέρ της HGAA με την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι υπήρχαν σοβαρές αμφιβολίες, εξαιτίας των προηγούμενων σχεδίων αναδιάρθρωσης, ως προς το κατά πόσον η HGAA θα ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητά της. Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με τη διασφάλιση του ορθού επιμερισμού των βαρών και τον επαρκή περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(82)
Η Επιτροπή έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει την ικανότητα της HGAA να αποκαταστήσει την οικονομική βιωσιμότητά της (25) και έχει εκφράσει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το επιχειρηματικό μοντέλο (26). Η Επιτροπή εκφράζει επίσης αμφιβολίες ως προς το αν η HGAA θα είναι σε θέση να επιτύχει επαρκή απόδοση για τα κεφάλαιά της, όπερ αποτελεί προϋπόθεση για την οικονομική βιωσιμότητα μιας τράπεζας (27). Στην οικεία απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή είχε ήδη ζητήσει από το κράτος μέλος να εξετάσει το ενδεχόμενο συντεταγμένης εξυγίανσης της τράπεζας (28).
(83)
Στο πλαίσιο της εξέτασης της οικονομικής βιωσιμότητας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ιδίως σχετικά με τη στρατηγική χρηματοδότησης (29), την ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού (30) καθώς και τη δομή εσωτερικού ελέγχου (31). Στην οικεία απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες στην αιτιολογική σκέψη 37 σχετικά με την ποιότητα των νέων συναλλαγών της HGAA.
(84)
Όσον αφορά τον επιμερισμό των βαρών, επισημαίνεται, αφενός, στην απόφαση κίνησης διαδικασίας του 2009 (32) και, αφετέρου, στην απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009 (33) ότι η BayernLB και οι υπόλοιποι πρώην κύριοι της HGAA (η GRAWE και το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας) ενδέχεται να μην έχουν αναλάβει κατάλληλο μέρος των βαρών. Στην αιτιολογική σκέψη 102 της απόφασης κίνησης διαδικασίας του 2009 επισημαίνεται η έλλειψη συμμετοχής των ιδιοκτητών του υβριδικού κεφαλαίου της HGAA στον επιμερισμό των βαρών.
(85)
Στην αιτιολογική σκέψη 41 της απόφασης παράτασης του 2010 εκφράζονται αμφιβολίες για το κατά πόσον το κεφάλαιο που εισέφερε η Αυστρία στην HGAA έχει επαρκή απόδοση σύμφωνα με τους όρους της αυστριακής νομοθεσίας, δεδομένου ότι η τράπεζα θεωρήθηκε κατά βάση υγιής από την Αυστρία με αποτέλεσμα να καταβάλει μικρότερο αντίτιμο από ό,τι μια προβληματική τράπεζα.
(86)
Όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, βάσει των προηγούμενων σχεδίων αναδιάρθρωσης που είχε υποβάλει η Αυστρία, κατά πόσον θα επαρκούσε η μείωση του συνολικού ισολογισμού (34), και ζήτησε επανειλημμένα τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (35). Λόγω του συνεχώς αυξανόμενου ποσού ενίσχυσης, η Επιτροπή έχει επανειλημμένα ζητήσει τη λήψη πρόσθετων μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (36).
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ
(87)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις τρίτων μερών.
6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ
(88)
Οι παρατηρήσεις της Αυστρίας αφορούν κυρίως την αντιμετώπιση των εγγυήσεων που χορήγησε η Δημοκρατία της Αυστρίας στην BayernLB. Σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής της 25ης Ιουλίου 2012 στην υπόθεση SA. 28487 (C 16/2009) (37) για την ενίσχυση αναδιάρθρωσης προς την BayernLB, η εγγύηση ρευστότητας της Δημοκρατίας της Αυστρίας, ύψους 2,638 δισεκατ. EUR, η οποία σύμφωνα με τη δέσμευση της BayernLB στο πλαίσιο της διάσωσης του 2009 θα πρέπει να παραμείνει στην HGAA, συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της BayernLB, η οποία είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά και, ως εκ τούτου, μπορεί να εγκριθεί. Στις 5 Οκτωβρίου 2012 η Αυστρία άσκησε προσφυγή (38) για την ακύρωση της εν λόγω απόφασης επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, ότι η Επιτροπή δεν στοιχειοθέτησε γιατί η ενίσχυση πρέπει να θεωρείται συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, και ότι το μέτρο δεν συνιστά ενίσχυση υπέρ της BayernLB.
(89)
Η Αυστρία αναλαμβάνει τη δέσμευση να διασφαλίσει ότι ο κατάλογος δεσμεύσεων που περιέχεται στο παράρτημα θα τηρηθεί στο ακέραιο.
7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΕΡΙ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
Κατά την αξιολόγηση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης πρέπει να συνεκτιμηθούν όλες οι ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί στην HGAA από το 2008.
7.1. ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(90)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(91)
Ένα μέτρο χαρακτηρίζεται ως κρατική ενίσχυση εφόσον πληρούνται οι ακόλουθοι όροι: i) το μέτρο χρηματοδοτείται από κρατικούς πόρους· ii) χορηγεί σε ορισμένες επιχειρήσεις ή σε ορισμένους κλάδους παραγωγής πλεονέκτημα διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεώς τους· iii) το πλεονέκτημα είναι επιλεκτικό και iv) το μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και είναι ικανό να επηρεάσει τις μεταξύ κρατών μελών εμπορικές συναλλαγές. Ένα μέτρο χαρακτηρίζεται κρατική ενίσχυση μόνον εφόσον πληρούνται οι ανωτέρω όροι χωρίς εξαίρεση.
(92)
Σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις 51 έως 56 της απόφασης για έγκριση του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα, όλα τα μέτρα που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος συνιστούν κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι στις αιτιολογικές σκέψεις 48 έως 53 της απόφασης διάσωσης του 2009, στην αιτιολογική σκέψη 25 της απόφασης διάσωσης του Ιουλίου 2011 και στην αιτιολογική σκέψη 16 της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012 έχει ήδη διαπιστώσει ότι πληρούνται οι όροι του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ για τα μέτρα ενίσχυσης που αναφέρονται στα στοιχεία α) και β) και, ως εκ τούτου, τα εν λόγω μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση. Όπως εξηγείται κατωτέρω, η Επιτροπή διατηρεί τη θέση της.
α) Τα μέτρα που χορηγήθηκαν από την Αυστρία στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα
(93)
Όλα τα μέτρα που ελήφθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα, δηλαδή η εισφορά κεφαλαίου, ύψους 900 εκατ. EUR, και οι εγγυήσεις ύψους 1,35 δισεκατ. EUR, που χορηγήθηκαν το 2008, συνιστούν ενίσχυση σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις 51 έως 56 της απόφασης για την έγκριση του προγράμματος.
β) Τα υπόλοιπα μέτρα που ελήφθησαν από την Αυστρία
(94)
Εκτός από το πρόγραμμα έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα, η Αυστρία ενέκρινε εισφορά κεφαλαίου ύψους 450 εκατ. EUR, εγγύηση στοιχείων ενεργητικού (η οποία δεν υφίσταται πλέον) ύψους 100 εκατ. EUR, εγγύηση στοιχείων ενεργητικού άνω των 200 εκατ. EUR, αύξηση κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. EUR με αγορά μετοχών και εγγύηση για μειωμένης εξασφάλισης κεφαλαιακά μέσα κατηγορίας 2 ονομαστικής αξίας 1 δισεκατ. EUR.
(95)
Η εισφορά κεφαλαίου και οι εγγυήσεις χορηγήθηκαν από κρατικούς πόρους κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Ευνοούν μια μεμονωμένη επιχείρηση και, ως εκ τούτου, είναι επιλεκτικά. Επιπλέον, έχουν χορηγηθεί υπό όρους που δεν θα παρέχονταν στην HGAA στις αγορές, γεγονός που δεν αμφισβητείται από την Αυστρία. Δεδομένου ότι η HGAA δραστηριοποιείται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στον οποίο υφίσταται έντονος διεθνής ανταγωνισμός, κάθε πλεονέκτημα που χορηγήθηκε στην HGAA από κρατικούς πόρους μπορεί να επηρεάσει τις εμπορικές συναλλαγές εντός της Ένωσης και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό. Οι εν λόγω διαπιστώσεις αναφέρονται ήδη στην αιτιολογική σκέψη 16 της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012 και επιβεβαιώνονται στην παρούσα απόφαση.
γ) Η ανακεφαλαιοποίηση μέσω της BayernLB
(96)
Το 2008 πραγματοποιήθηκε εισφορά κεφαλαίου προς την BayernLB από το ομόσπονδο κράτος της Βαυαρίας και η BayernLB χρησιμοποίησε μέρος των πόρων για την ανακεφαλαιοποίηση της θυγατρικής της HGAA. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 124 της απόφασης για την BayernLB, η εισφορά κεφαλαίου από το ομόσπονδο κράτος της Βαυαρίας συνιστά καθ’ ολοκληρίαν ενίσχυση υπέρ της BayernLB. Δεδομένου ότι το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στο πλαίσιο ενός μέτρου δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη δύο φορές, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ανακεφαλαιοποίηση της HGAA μέσω της BayernLB δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της HGAA. Επιπλέον, φαίνεται ότι η BayernLB, κατά τη στιγμή της ανακεφαλαιοποίησης της HGAA, ενήργησε με βάση τα κριτήρια της αγοράς προκειμένου να εξασφαλίσει την επένδυσή της στη θυγατρική της εταιρεία, και ότι η απόφαση για ανακεφαλαιοποίηση της HGAA δεν μπορεί να αποδοθεί σε ένα κράτος μέλος.
δ) Τα πιθανά μελλοντικά μέτρα ενίσχυσης
(97)
Η Αυστρία ζήτησε την έγκριση μέτρων ενίσχυσης με τη βοήθεια των οποίων θα καλυφθούν τυχόν προκύπτουσες κεφαλαιακές ανάγκες και ανάγκες ρευστότητας, οι οποίες ενδέχεται να ανέλθουν σε 5,4 δισεκατ. EUR σε κεφάλαιο και σε 3,3 δισεκατ. EUR σε ρευστότητα, βάσει του σεναρίου ακραίων καταστάσεων. Η εν λόγω πιθανή μελλοντική ενίσχυση για την εξυγίανση της HGAA θα χορηγηθεί από κρατικούς πόρους κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Η χορήγησή της αφορά μια μεμονωμένη επιχείρηση και, ως εκ τούτου, είναι επιλεκτική. Δεδομένου ότι η ενίσχυση χορηγείται υπό όρους που δεν θα παρέχονταν στην HGAA στις αγορές, τα μέτρα ενίσχυσης συνιστούν πλεονέκτημα. Δεδομένου ότι η HGAA δραστηριοποιείται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στον οποίο υφίσταται έντονος διεθνής ανταγωνισμός, κάθε πλεονέκτημα που χορηγείται στην HGAA από κρατικούς πόρους μπορεί να επηρεάσει τις εμπορικές συναλλαγές εντός της Ένωσης και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό.
Συμπέρασμα σχετικά με το συνολικό ποσό της ενίσχυσης
(98)
Η ενίσχυση, την οποία χορήγησε η Αυστρία στην HGAA μέσω αύξησης του κεφαλαίου, ανέρχεται συνολικά σε 3,15 δισεκατ. EUR (περιλαμβανομένων των εγγυήσεων των στοιχείων ενεργητικού ύψους 300 εκατ. EUR, τα οποία έχουν το ίδιο αποτέλεσμα με μια εισφορά κεφαλαίου). Αυτό το ποσό ανέρχεται, σε σχέση με το έτος 2008, περίπου στο 9,6 % των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού της HGAA. Επιπλέον, η HGAA έλαβε το συνολικό ποσό ύψους 1,35 δισεκατ. EUR υπό μορφή εγγυήσεων. Επιπλέον, η Αυστρία ζήτησε την έγκριση μέτρων ενίσχυσης που θα μπορούσαν να καταστούν αναγκαία υπό ορισμένες συνθήκες προκειμένου να καλύψουν, στο πλαίσιο της εξυγίανσης της HGAA, περαιτέρω κεφαλαιακές ανάγκες, οι οποίες ενδέχεται να ανέλθουν σύμφωνα με το σενάριο ακραίων καταστάσεων σε ποσό έως και 5,4 δισεκατ. EUR. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνολικό ποσό ύψους 8,55 δισεκατ. EUR σε κεφάλαιο και σε εγγυήσεις στοιχείων ενεργητικού, το οποίο αντιστοιχεί στο 26 % των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού. Επιπλέον, η Αυστρία ζήτησε την έγκριση πιθανών μελλοντικών μέτρων ρευστότητας ύψους 3,3 δισεκατ. EUR.
7.2. ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
7.2.1. Εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ
(99)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, οι κρατικές ενισχύσεις δύνανται να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά εάν χορηγούνται για «την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
(100)
Παρά την αργή οικονομική ανάκαμψη που ξεκίνησε στις αρχές του 2010, η Επιτροπή θεωρεί ότι εξακολουθούν να πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έγκριση κρατικής ενίσχυσης κατ’ εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) λόγω της συνεχιζόμενης πίεσης στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Τον Ιούλιο του 2013 η Επιτροπή επιβεβαίωσε την άποψη αυτή στην ανακοίνωσή της σχετικά με την εφαρμογή, από την 1η Αυγούστου 2013, των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα στήριξης των τραπεζών στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης (39).
(101)
Η Εθνική Τράπεζα της Αυστρίας έχει ήδη δηλώσει κατά το παρελθόν ότι η HGAA ήταν τράπεζα συστημικής σημασίας για τη χρηματοπιστωτική αγορά της Αυστρίας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, και επανέλαβε την άποψη αυτή σε επιστολή της 3ης Δεκεμβρίου 2012. Χωρίς τα μέτρα ενίσχυσης, η εποπτική αρχή ενδεχομένως να έκλεινε την HGAA λόγω παραβίασης των κεφαλαιακών απαιτήσεων.
(102)
Το κλείσιμο υπό τέτοιες συνθήκες μιας τράπεζας, όπως η HGAA, η οποία θεωρείται από ένα κράτος μέλος σημαντική σε συστημικό επίπεδο, θα μπορούσε να απειλήσει άμεσα τις χρηματοπιστωτικές αγορές και το σύνολο της οικονομίας ενός κράτους μέλους. Δεδομένης της τρέχουσας αστάθειας στις χρηματοπιστωτικές αγορές, η Επιτροπή συνεχίζει να βασίζεται, κατά την οικεία αξιολόγηση της κρατικής ενίσχυσης στον τραπεζικό τομέα, στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
7.2.2. Συμβατότητα των μέτρων ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά
(103)
Όλα τα μέτρα που έχουν χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση ελήφθησαν στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και της εξυγίανσης της HGAA. Στην ανακοίνωση σχετικά με την αποκατάσταση της οικονομικής βιωσιμότητας και την αξιολόγηση των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (40) («ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης») καθορίζονται οι όροι υπό τους οποίους μπορεί να χορηγηθεί στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ενίσχυση για την αναδιάρθρωση και την εξυγίανση στο πλαίσιο της τρέχουσας κρίσης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, η αναδιάρθρωση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά, βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, μόνο όταν i) οδηγεί σε αποκατάσταση της οικονομικής βιωσιμότητας της τράπεζας, ii) προβλέπει και διασφαλίζει επαρκή ίδια συμμετοχή του δικαιούχου (επιμερισμός των βαρών) ώστε η ενίσχυση να περιοριστεί στο ελάχιστο αναγκαίο, και iii) λαμβάνονται επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
Αποκατάσταση της οικονομικής βιωσιμότητας
(104)
Όπως επισημαίνει η Επιτροπή στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, το εκάστοτε κράτος μέλος οφείλει να υποβάλει ολοκληρωμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο καταδεικνύει τον τρόπο αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του σχετικού ιδρύματος χωρίς κρατική ενίσχυση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και το αργότερο εντός πέντε ετών. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 13 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα διασφαλίζεται όταν μια τράπεζα είναι σε θέση να ανταγωνίζεται αυτοδύναμα στην αγορά για την άντληση κεφαλαίων σύμφωνα με τις σχετικές κανονιστικές απαιτήσεις. Για τον σκοπό αυτόν, η τράπεζα πρέπει να είναι σε θέση να καλύψει όλα τα έξοδά της και να μπορεί να επιτύχει κατάλληλη απόδοση ιδίων κεφαλαίων, λαμβάνοντας υπόψη το δικό της προφίλ κινδύνου. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 14 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα απαιτεί είτε την αποπληρωμή κάθε ληφθείσας κρατικής ενίσχυσης εντός ορισμένης προθεσμίας είτε την καταβολή αποζημίωσης με βάση τους όρους της αγοράς, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οποιασδήποτε μορφής πρόσθετη κρατική ενίσχυση θα έχει περιορισμένη διάρκεια.
(105)
Τα σχέδια αναδιάρθρωσης που έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα για την HGAA δεν δικαιολογούν το συμπέρασμα ότι είναι δυνατή η αποκατάσταση της βιωσιμότητας ολόκληρου του ομίλου.
(106)
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι οι ευνοϊκοί όροι χρηματοδότησης, που βασίζονται στις εγγυήσεις που χορήγησε η Καρινθία, θα λήξουν με τον καιρό και ότι η ταχεία διαδικασία κάλυψης της υστέρησης των οικονομιών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχει παύσει.
(107)
Ως εκ τούτου, η τράπεζα δεν είναι σε θέση να καταβάλει κατάλληλο αντίτιμο για το κεφάλαιό της ή να αποπληρώσει το κρατικό κεφάλαιο, προκειμένου να επανέλθει κατ’ αυτόν τον τρόπο σε κατάσταση βιωσιμότητας έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Επομένως, φαίνεται αδύνατη η αποκατάσταση της βιωσιμότητας της HGAA ως ανεξάρτητης επιχείρησης. Η Επιτροπή συνάγει από τα ανωτέρω το συμπέρασμα ότι δεν αίρονται οι ανησυχίες της όσον αφορά την αποκατάσταση της βιωσιμότητας.
(108)
Όπως ορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 9 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, τα σχέδια αναδιάρθρωσης πρέπει να περιλαμβάνουν σύγκριση με άλλες επιλογές, όπως η διάσπαση ή η εξαγορά από άλλη τράπεζα. Σε περίπτωση που η βιωσιμότητα μιας τράπεζας δεν μπορεί να αποκατασταθεί, θα πρέπει να επεξηγηθεί στο σχέδιο αναδιάρθρωσης ο τρόπος συντεταγμένης εξυγίανσης της τράπεζας. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 21, θα πρέπει πάντα να εξετάζεται το ενδεχόμενο συντεταγμένης εξυγίανσης ή πλειστηριασμού μιας προβληματικής τράπεζας, όταν η αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας δεν είναι ρεαλιστική.
(109)
Οι αυστριακές αρχές υπέβαλαν σχέδιο εξυγίανσης, το οποίο προβλέπει μια τέτοια στρατηγική όσον αφορά τη συντεταγμένη εξυγίανση. Το σχέδιο που υποβλήθηκε προβλέπει την εκποίηση των εμπορεύσιμων μονάδων, της αυστριακής HBA (για την οποία έχει ήδη συναφθεί σύμβαση πώλησης) και του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, μέσω δημόσιας διαδικασίας πώλησης το αργότερο έως τα τέλη Ιουνίου 2015. Όλα τα υπόλοιπα τμήματα θα αποτελέσουν αντικείμενο ελεγχόμενης και συντεταγμένης διαδικασίας εξυγίανσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Αυστρία αναλαμβάνει την υποχρέωση παύσης των νέων συναλλαγών της ιταλικής μονάδας HBI την 1η Ιουλίου 2013. Σε περίπτωση που η εκποίηση των εμπορεύσιμων μονάδων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν είναι εφικτή έως την 30ή Ιουνίου 2015, θα παύσουν οι νέες συναλλαγές και στις εν λόγω μονάδες, οι οποίες θα τεθούν υπό εκκαθάριση. Ως εκ τούτου, στις 30 Ιουνίου 2015 η HGAA δεν θα είναι πλέον ενεργή στον χρηματοπιστωτικό τομέα.
(110)
Η εκποίηση των εμπορεύσιμων μονάδων πραγματοποιείται στο πλαίσιο ελεύθερης, διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας κατά την οποία όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς της αγοράς έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν προσφορά. Μέσα από τις εν λόγω ανταγωνιστικές διαδικασίες θα διασφαλιστεί η διαμόρφωση της τιμής της αγοράς από τη βέλτιστη προσφορά, προκειμένου να αποκλειστεί χορήγηση ενίσχυσης στον αγοραστή (41). Εάν η Επιτροπή διαπιστώσει ότι χορηγείται ενίσχυση σε έναν αγοραστή, η Επιτροπή θα εξετάσει χωριστά τη συμβατότητα της εν λόγω ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά.
(111)
Όσον αφορά το ερώτημα εάν οι εκποιούμενες μονάδες θα μπορούσαν να αποτελέσουν οικονομική συνέχεια της HGAA και, συνεπώς, τα μέτρα ενίσχυσης θα μπορούσαν να αποτελέσουν, υπό ορισμένες συνθήκες, ενίσχυση για τις εν λόγω μονάδες, η Επιτροπή επισημαίνει καταρχάς ότι δεν είναι ακόμη σαφές κατά πόσον το δίκτυο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης θα πωληθεί στο σύνολό του σε έναν και μόνον αγοραστή ή εάν πολλοί αγοραστές θα αποκτήσουν μέρη του υφιστάμενου δικτύου.
(112)
Για τον καθορισμό μιας οικονομικής συνέχειας, πρέπει να ληφθούν υπόψη, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθοι παράγοντες: το αντικείμενο της μεταβίβασης, το τίμημα της μεταβίβασης, η ταυτότητα των μετόχων ή των ιδιοκτητών της αποκτώσας και της αρχικής εταιρείας ή η οικονομική λογική της συναλλαγής (42).
(113)
Η Επιτροπή επισημαίνει, καταρχάς, ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε δεν προοριζόταν για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των επιμέρους εμπορεύσιμων μονάδων στην Αυστρία ή στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αλλά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων της HGAA σε επίπεδο ομίλου. Ούτε κάποια από τις θυγατρικές στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ούτε η HBA αποτελεί τον πυρήνα των δραστηριοτήτων της HGAA, ενώ οι εκποιούμενες μονάδες αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μέρος των στοιχείων ενεργητικού της HGAA. Επιπλέον, το επιχειρηματικό μοντέλο των εκποιούμενων μονάδων διαφέρει από το επιχειρηματικό μοντέλο της HGAA, η οποία ήταν ένας διεθνής τραπεζικός όμιλος ο οποίος, κυρίως λόγω των εγγυήσεων που χορηγούσε η Καρινθία, είχε ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης και είχε επικεντρωθεί στην ταχεία επέκταση των δραστηριοτήτων χάρη στο δυναμικό ανάπτυξης των αναδυόμενων αγορών. Στο μέλλον, η χρηματοδότηση των θυγατρικών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν θα γίνεται βάσει κρατικών εγγυήσεων, αλλά θα βασίζεται σε τοπικές (και κατά συνέπεια πιο δαπανηρές) πηγές χρηματοδότησης και ως εκ τούτου, θα απαιτηθεί προσεκτικότερη προσέγγιση όσον αφορά τα περιθώρια και τη διαχείριση κινδύνου. Ενώ η HGAA ήταν επικεντρωμένη σε μεγάλες επιχειρήσεις και ορισμένους μεγάλους πελάτες, οι εκποιούμενες μονάδες θα επικεντρωθούν στις συναλλαγές των ΜΜΕ. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι οι εκποιούμενες μονάδες θα προσανατολιστούν σε μια νέα πελατειακή βάση.
(114)
Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι η εκποίηση των εμπορεύσιμων μονάδων στοχεύει στη μεγιστοποίηση της αξίας των στοιχείων ενεργητικού της HGAA πριν τη ρευστοποίησή τους προς το συμφέρον των πιστωτών.
(115)
Δεδομένου του αντικειμένου της μεταβίβασης, του γεγονότος ότι οι μέτοχοι της HGAA και των εκποιούμενων μονάδων δεν είναι δυνατό να είναι οι ίδιοι, και με δεδομένη την οικονομική λογική της συναλλαγής πώλησης, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπάρχει πλέον συνέχεια της οικονομικής δραστηριότητας της HGAA από τη στιγμή που θα εκποιηθούν οι εμπορεύσιμες μονάδες και η HGAA δεν θα υφίσταται πλέον.
(116)
Σύμφωνα με το σχέδιο εξυγίανσης, ορισμένα στοιχεία ενεργητικού πρέπει να διαχωριστούν από τις εκποιούμενες εμπορεύσιμες μονάδες. Ο εν λόγω διαχωρισμός θα βελτιώσει αφενός την ικανότητα χρηματοδότησης των μονάδων και αφετέρου τη μέση ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού του εναπομένοντος ισολογισμού και, κατά συνέπεια, θα ενισχύσει τη δυνατότητα εκποίησης των αντίστοιχων μονάδων.
(117)
Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 21 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η δημιουργία μιας αυτόνομης «καλής τράπεζας», με βάση τα «καλά» στοιχεία ενεργητικού και παθητικού μιας υφιστάμενης τράπεζας, μπορεί επίσης να αποτελεί αποδεκτό τρόπο αποκατάστασης της βιωσιμότητας, εφόσον η εν λόγω νέα τράπεζα δεν πρόκειται να προκαλέσει αθέμιτη στρέβλωση του ανταγωνισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η δημιουργία μιας εταιρείας χαρτοφυλακίου Νοτιοανατολικής Ευρώπης ή η μεταβίβαση ορισμένων στοιχείων ενεργητικού από την HBInt στην εταιρεία χαρτοφυλακίου Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με σκοπό τη δημιουργία μιας οικονομικά βιώσιμης και διαθέσιμης προς πώληση τραπεζικής μονάδας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, θα ήταν μια αποδεκτή λύση (43).
(118)
Το πρόβλημα της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού, το οποίο έχει προκύψει αφενός από το παλιό χαρτοφυλάκιο και αφετέρου από τη νεότερη έκθεση στον κίνδυνο, δεν μπορεί να επιλυθεί λόγω του αυξανόμενου κόστους ανάληψης κινδύνου και των απομειώσεων της αξίας σε περίπτωση που η επιχείρηση συνεχίσει να λειτουργεί. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο εξυγίανσης που υπέβαλε η Αυστρία, σύμφωνα με το οποίο ολοένα και περισσότερα προβληματικά στοιχεία ενεργητικού θα πρέπει να μεταβιβαστούν στην υπό κατάργηση μονάδα, αποτελεί κατάλληλη στρατηγική.
(119)
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση που προβλέπεται στο σχέδιο εξυγίανσης, οι εκποιούμενες μονάδες θα επικεντρωθούν ολοένα και περισσότερο σε τοπικές πηγές χρηματοδότησης και θα καταβάλουν προσπάθειες να μειώσουν την εξάρτησή τους από την αναχρηματοδότηση μέσω της HGAA. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την εν λόγω αλλαγή στη στρατηγική χρηματοδότησης. Επισημαίνει ότι θα προκύψει περαιτέρω χρηματοδοτική υποχρέωση της HGAA έναντι των εκποιούμενων μονάδων.
(120)
Επιπλέον, το σχέδιο εξυγίανσης προβλέπει σημαντική μείωση των δραστηριοτήτων χρηματοδοτικής μίσθωσης της HGAA, οι οποίες αποτελούσαν έναν από τους κύριους λόγους των προβλημάτων της HGAA, δεδομένου ότι η χρηματοδοτική μίσθωση παρουσιάζει σχετικά χαμηλή βιωσιμότητα εν συγκρίσει με τους συναφείς κινδύνους και τις συναφείς ανάγκες χρηματοδότησης. Η μείωση αυτή θα συμβάλει επίσης θετικά στη δυνατότητα εκποίησης των εμπορεύσιμων μονάδων.
(121)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η βιωσιμότητα της HGAA δεν μπορεί να αποκατασταθεί και ότι η προτεινόμενη στρατηγική της Αυστρίας για συντεταγμένη εξυγίανση της HGAA αποτελεί το κατάλληλο μέσο για τον χειρισμό της HGAA, δεδομένου ότι η βιωσιμότητα της τράπεζας δεν είναι δυνατό να αποκατασταθεί υπό τη μορφή αυτή.
Ίδια συνεισφορά και επιμερισμός των βαρών
(122)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, απαιτείται κατάλληλη ίδια συνεισφορά από μέρους του δικαιούχου της ενίσχυσης για τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο, για τη διατήρηση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στο ελάχιστο και για την αποφυγή ηθικού κινδύνου. Για τον σκοπό αυτόν, στην ανακοίνωση προβλέπεται i) ότι το κόστος της αναδιάρθρωσης και το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να περιοριστούν, και ii) ότι πρέπει να διασφαλιστεί σημαντική ίδια συνεισφορά.
(123)
Στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης προβλέπεται, επίσης, ότι η τράπεζα θα πρέπει καταρχάς να χρησιμοποιήσει δικούς της πόρους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης, ώστε η ενίσχυση να περιοριστεί στο ελάχιστο. Η δαπάνη που σχετίζεται με την αναδιάρθρωση δεν πρέπει να βαρύνει αποκλειστικά το κράτος, αλλά και εκείνους που έχουν επενδύσει στην τράπεζα. Αυτός ο στόχος επιτυγχάνεται κυρίως με την κάλυψη των ζημιών μέσω του διαθέσιμου κεφαλαίου.
(124)
Όλοι οι πρώην μέτοχοι της HGAA έχουν πωλήσει τις μετοχές τους στη Δημοκρατία της Αυστρίας στη συμβολική τιμή του ενός ευρώ, πράγμα που απέβλεπε στο να μειωθεί ο κίνδυνος να επωφεληθούν οι παλαιοί μέτοχοι από τα μέτρα ενίσχυσης. Οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες έχουν επίσης διαθέσει κεφάλαιο ή ρευστότητα για την HGAA, ώστε να καλυφθούν οι ζημίες και να βελτιωθεί η ρευστότητα.
(125)
Πλειοψηφικός μέτοχος κατά το χρονικό διάστημα της πώλησης ήταν η BayernLB. Η BayernLB συνέβαλε με κεφάλαιο συνολικού ποσού περίπου 1,5 δισεκατ. EUR, ενώ ταυτόχρονα παραιτήθηκε από περαιτέρω δικαιώματα ιδιοκτησίας, ακόμη και από την προοπτική περαιτέρω απόδοσης. Συνολικά, η BayernLB διέθεσε στην HGAA ρευστότητα ύψους περίπου 4,3 δισεκατ. EUR. Επιπλέον, η BayernLB υπέστη σημαντική απώλεια απόσβεσης κατά την πώληση των μετοχών της HGAA που κατείχε, γεγονός που συμβάλλει, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 22 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, στην αποφυγή ηθικού κινδύνου.
(126)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρώην ιδιοκτήτρια BayernLB έχει συμμετάσχει σε σημαντικό και κατάλληλο βαθμό στον επιμερισμό των βαρών.
(127)
Η έκβαση της δίκης που εκκρεμεί για την αποπληρωμή των ανεξόφλητων δανείων στην BayernLB δεν επηρεάζει το συμπέρασμα αυτό. Σε περίπτωση που η BayernLB χάσει τη δίκη, θα έχει ακόμα μεγαλύτερο μερίδιο στον επιμερισμό των βαρών. Σε περίπτωση που κερδίσει τη δίκη, δεν αλλάζει τίποτα όσον αφορά τον επιμερισμό των βαρών που εξετάζεται στην παρούσα απόφαση.
(128)
Η συνδρομή της GRAWE συνίσταται τόσο σε κεφαλαιακά μέτρα όσο και σε μέτρα ρευστότητας. Το κεφάλαιο ύψους 30 εκατ. EUR, το οποίο χορηγήθηκε αρχικά στην HGAA από την GRAWE, μειώθηκε εν τω μεταξύ σε 9 εκατ. EUR εξαιτίας της απόφασης που έλαβε η Δημοκρατία της Αυστρίας, ως μοναδική μέτοχος της τράπεζας, να χρησιμοποιήσει το κεφάλαιο για την κάλυψη ζημιών (μείωση κεφαλαίου). Επιπλέον, η GRAWE χορήγησε στην HGAA ρευστότητα.
(129)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η GRAWE συμμετέχει επαρκώς στον επιμερισμό των βαρών.
(130)
Όσον αφορά το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Καρινθία έχει συμμετάσχει στον επιμερισμό των βαρών μέσω της εισφοράς κεφαλαίων, με την εν λόγω συμμετοχή να έχει πλέον μειωθεί σημαντικά λόγω της μείωσης κεφαλαίου.
(131)
Βάσει αυτών των εκτιμήσεων, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας συμμετέχει επαρκώς στον επιμερισμό των βαρών.
(132)
Το γεγονός ότι η GRAWE και το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας λαμβάνουν για το κεφάλαιο συμμετοχής υψηλότερο αντίτιμο απ’ ό,τι η BayernLB για τη δική της εισφορά κεφαλαίου, είναι δικαιολογημένο, δεδομένου ότι η BayernLB διέθεσε άλλου είδους κεφαλαιακά μέσα. Σε αντίθεση με την GRAWE και το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας, η BayernLB δεν διέθεσε κεφάλαιο συμμετοχής, αλλά παραιτήθηκε από όλα τα δικαιώματα επί των κεφαλαιακών μέσων και από ένα μέρος της ρευστότητας. Συνεπώς, η BayernLB έχει μεγαλύτερη συμμετοχή στον επιμερισμό των βαρών, όπερ φαίνεται λογικό, δεδομένου ότι η BayernLB ήταν η κυρίαρχη ιδιοκτήτρια της HGAA πριν από την εξαγορά της τελευταίας από τη Δημοκρατία της Αυστρίας.
(133)
Πρέπει επίσης να διευκρινιστεί κατά πόσον η Αυστρία έλαβε επαρκή αποζημίωση για το κεφάλαιο συμμετοχής που χορήγησε στην HGAA στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα. Θα πρέπει να συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι στο πρόγραμμα έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα προβλέπονται δύο επιτόκια, ανάλογα με το κατά πόσον η προς ενίσχυση τράπεζα είναι προβληματική ή αποτελεί κατά βάση υγιή τράπεζα. Η HGAA χαρακτηρίστηκε από την Αυστρία ως κατά βάση υγιής και, ως εκ τούτου, κατέβαλε χαμηλότερη αποζημίωση από ό,τι θα κατέβαλλε εάν είχε χαρακτηριστεί προβληματική.
(134)
Στο σημείο αυτό η Επιτροπή επισημαίνει ότι το σύνολο του διαθέσιμου κεφαλαίου συμμετοχής παραμένει στην HBInt και μέσω αυτής στο υπό κατάργηση μέρος της HGAA. Δεδομένου ότι το υπό κατάργηση μέρος δεν είναι πλέον ενεργό στην αγορά και η βιωσιμότητα της HGAA δεν μπορεί να αποκατασταθεί (πράγμα που αποτελεί τον λόγο για την εξυγίανση της HGAA), η Επιτροπή επισημαίνει ότι το εν λόγω χαμηλότερο αντίτιμο μπορεί να γίνει αποδεκτό σε αυτή την περίπτωση.
(135)
Το ίδρυμα μελών του προσωπικού «Alpe Adria» αποτελούσε τον μικρότερο ιδιοκτήτη της HGAA με ποσοστό συμμετοχής της τάξης του 0,02 %. Η συμμετοχή του πωλήθηκε επίσης προς ένα ευρώ, όταν η Δημοκρατία της Αυστρίας απέκτησε την HGAA τον Δεκέμβριο του 2009. Με δεδομένη την πλήρη απώλεια των δικαιωμάτων μετόχου χωρίς κανένα αντάλλαγμα, η συμμετοχή της στον επιμερισμό των βαρών θεωρείται, κατά την άποψη της Επιτροπής, επαρκής, ιδίως εάν συνεκτιμηθεί το μικρό μέγεθός τους εν συγκρίσει με τους άλλους ιδιοκτήτες.
(136)
Η HGAA έλαβε μια σειρά μέτρων, ώστε να συμπεριλάβει τους κατόχους υβριδικών κεφαλαίων στον επιμερισμό των βαρών, επαναγοράζοντας τα εν λόγω μέσα σε αξία σημαντικά χαμηλότερη της ονομαστικής ή ακυρώνοντάς τα συνολικά, γεγονός που είχε σημαντική επίπτωση στα ίδια κεφάλαια.
(137)
Η Επιτροπή επισημαίνει, επίσης, ότι πολλά από τα υβριδικά μέσα και τα κεφάλαια συμμετοχής αποδίδουν μερίσματα ή τοκομερίδια μόνον εφόσον υπάρχουν κέρδη. Δεδομένου ότι η τράπεζα δεν ήταν επικερδής τα τελευταία χρόνια, οι κάτοχοι αυτών των μέσων δεν έχουν λάβει αντίστοιχες πληρωμές. Επιπλέον, στο μέλλον θα ισχύουν περιορισμοί όσον αφορά την καταβολή μερισμάτων και τοκομεριδίων. Η Επιτροπή θεωρεί, συνεπώς, ότι οι κάτοχοι αυτών των μέσων συμμετέχουν επαρκώς στον επιμερισμό των βαρών.
(138)
Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο εξυγίανσης της HGAA προβλέπει κατάλληλο επιμερισμό των βαρών.
Περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(139)
Επίσης, στο τμήμα 4 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης ορίζεται ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στις αγορές στις οποίες ο δικαιούχος της ενίσχυσης θα είναι ενεργός μετά την αναδιάρθρωση. Στην προκειμένη περίπτωση, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι μονάδες που θα εξακολουθήσουν να δραστηριοποιούνται στην αγορά προτού εκποιηθούν οριστικά δεν θα χρησιμοποιούν τα κρατικά κεφάλαια που έχουν λάβει με ζημιογόνο προς τους ανταγωνιστές τρόπο και δεν θα ενεργούν κατά τρόπο που στρεβλώνει τον ανταγωνισμό.
(140)
Για τον σκοπό αυτόν, η Αυστρία αποδέχεται τους περιορισμούς συναλλαγών που καθορίζονται στο τμήμα 4 του παραρτήματος, οι οποίοι θα διασφαλίσουν ότι έως την πώληση θα διατηρηθούν σε όσο το δυνατόν χαμηλότερο επίπεδο οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκύπτουν από την ύπαρξη και τη δραστηριότητα των εμπορεύσιμων μονάδων.
(141)
Το είδος και η μορφή των μέτρων για τον ανταγωνισμό εξαρτώνται από δύο κριτήρια: πρώτον, το ποσό της ενίσχυσης καθώς και τους όρους και τις συνθήκες υπό τις οποίες χορηγήθηκε η ενίσχυση, και, δεύτερον, τα χαρακτηριστικά των αγορών στις οποίες θα δραστηριοποιηθεί ο δικαιούχος της ενίσχυσης.
(142)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η HGAA έχει λάβει κρατική ενίσχυση ύψους 3,15 δισεκατ. EUR υπό μορφή κεφαλαίου και εγγυήσεων στοιχείων ενεργητικού, και 1,35 δισεκατ. EUR υπό μορφή εγγυήσεων ρευστότητας, ενώ μελλοντικά, για τους σκοπούς της διαδικασίας εξυγίανσης, ενδεχομένως να λάβει πρόσθετη κρατική ενίσχυση ύψους έως 5,4 δισεκατ. EUR υπό μορφή κεφαλαίου και 3,3 δισεκατ. EUR υπό μορφή ρευστότητας.
(143)
Το συνολικό ποσό της ενίσχυσης σε κεφάλαιο και εγγυήσεις στοιχείων ενεργητικού ανέρχεται σε 8,55 δισεκατ. EUR και αντιστοιχεί περίπου στο 26 % των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού (ΣΣΕ) της HGAA, τα οποία στις 31 Δεκεμβρίου 2008 ανέρχονταν σε 32,8 δισεκατ. EUR. Ως εκ τούτου, το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε είναι πολύ υψηλό και απαιτεί αντίστοιχα μέτρα.
(144)
Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 35 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, διαρθρωτικά μέτρα, όπως εκποιήσεις, θα πρέπει να ενισχύσουν την είσοδο των ανταγωνιστών στην αγορά, προβλέποντας παράλληλα ότι η αποεπένδυση θα είναι υπέρ της επίτευξης χρηματοπιστωτικής σταθερότητας σε εύλογο χρονικό διάστημα.
(145)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το σχέδιο εξυγίανσης προβλέπει συντεταγμένη εξυγίανση, μετά την οποία, και το αργότερο έως την 30ή Ιουνίου 2015, η HGAA δεν θα δραστηριοποιείται πλέον στις αγορές ως ενεργός οικονομικός φορέας, αλλά θα εστιάζει μόνο στις συναλλαγές για τις οποίες δεν έχει βρεθεί αγοραστής μέχρι εκείνη τη στιγμή.
(146)
Όσον αφορά τις άλλες δραστηριότητες των μονάδων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έως την πώλησή τους, η Αυστρία έχει αναλάβει σειρά δεσμεύσεων για τις νέες συναλλαγές αυτών των επιχειρήσεων, με τις οποίες θα πρέπει να αποφευχθούν ενδεχόμενες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στο χρονικό διάστημα έως την πώλησή τους.
(147)
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή αξιολογεί ιδίως τους περιορισμούς των νέων συναλλαγών, για τους οποίους δεσμεύονται η Αυστρία και η HGAA, ως θετικούς. Συνεκτιμώντας το κόστος ανάληψης κινδύνου και το κόστος χρηματοδότησης, θα πρέπει να διασφαλιστεί για τις νέες συναλλαγές απόδοση τουλάχιστον ύψους […]% ετησίως. Με αυτή την ελάχιστη απόδοση για τις νέες συναλλαγές θα διασφαλιστεί ότι οι εμπορεύσιμες μονάδες δεν εφαρμόζουν αντιανταγωνιστική τιμολογιακή πολιτική, και ότι παράλληλα συνεισφέρουν στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους. Υπό την έννοια αυτή, η τράπεζα έχει δεσμευτεί για τον περιορισμό της διάρκειας των νέων συναλλαγών, ώστε η μετατροπή των προθεσμιών να επηρεάζει μόνο σε περιορισμένο βαθμό τη βιωσιμότητα. […] (44) […]. Για το/την […] η Αυστρία αναλαμβάνει τη συμπληρωματική δέσμευση ότι οι συναλλαγές που εκφράζονται σε […] θα περιορίζονται σε πελάτες με πιστοληπτική κατάταξη τουλάχιστον […] και συνολικό όγκο ύψους […] EUR. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται οι κίνδυνοι που συνδέονται με συναλλαγματική ζημία, καθώς και ο βαθμός στον οποίο η τράπεζα μπορεί να δραστηριοποιείται σε αυτό το τμήμα της αγοράς. Εν ολίγοις, αυτοί οι δύο περιορισμοί χρησιμεύουν στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και στον περιορισμό της ανταγωνιστικής ικανότητας των σχετικών επιχειρήσεων.
(148)
Η Επιτροπή αξιολόγησε, επίσης, θετικά τις δεσμεύσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης του κινδύνου, ιδίως το γεγονός ότι όλα τα ανοίγματα άνω των […] EUR θα αξιολογούνται εκ νέου σε ετήσια βάση και ότι συναλλαγές στους τομείς της λιανικής τραπεζικής και των δημόσιων οικονομικών θα πραγματοποιούνται μόνο με πελάτες με πιστοληπτική κατάταξη τουλάχιστον […] (45). Οι δεσμεύσεις αυτές διασφαλίζουν ότι οι συναλλαγές θα διεξάγονται συνετά και οι σχετικές επιχειρήσεις δεν θα επιδιώκουν επικίνδυνες στρατηγικές στις συναλλαγές τους. Οι συναλλαγές διενεργούνται κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να επιτυγχάνεται ισορροπία μεταξύ της απαραίτητης βιωσιμότητας και του αναγκαίου ελέγχου των κινδύνων. Ταυτόχρονα, οι δεσμεύσεις αποκλείουν μια επιθετική στρατηγική επέκτασης στην αγορά.
(149)
Η Επιτροπή αξιολογεί τον διττό στόχο των δεσμεύσεων που ορίζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 147 και 148 ως θετικό. Αφενός οι δεσμεύσεις θα συμβάλουν στην αύξηση των δυνατοτήτων εκποίησης, καθώς δεν θα πραγματοποιούνται υπερβολικά ριψοκίνδυνες συναλλαγές, και αφετέρου θα περιορίσουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού με τον περιορισμό των επιθετικών πρακτικών και τον περιορισμό των νέων συναλλαγών.
(150)
Σύμφωνα με το σχέδιο εξυγίανσης, όλα τα εμπορεύσιμα τμήματα της HGAA είτε θα εξυγιανθούν είτε θα εκποιηθούν. Η Αυστρία έχει δεσμευτεί ότι η HBA θα πωληθεί έως την 30ή Ιουνίου 2014, ενώ το δίκτυο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης θα πωληθεί (στο σύνολό του ή τμηματικά) έως την 30ή Ιουνίου 2015. Στη συνέχεια, οι νέες συναλλαγές θα τερματιστούν και η HGAA θα αποχωρήσει από την αγορά, δεδομένου ότι όλες οι δραστηριότητες είτε θα έχουν εξυγιανθεί είτε θα έχουν πωληθεί με διαφανή τρόπο σε τρίτους. Η εν λόγω διαδικασία πώλησης και εξυγίανσης συμβάλλει σημαντικά στον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκύπτουν από τη χορήγηση ενίσχυσης, καθώς η HGAA δεν θα υπάρχει πλέον στην αγορά με αυτή τη μορφή.
(151)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η συνεχιζόμενη ασταθής κατάσταση στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ιδιαίτερα στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, δικαιολογεί τη μεγάλη προθεσμία (30ή Ιουνίου 2015) που παρέχεται για την πώληση των μονάδων στις εν λόγω χώρες. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις στην Αυστρία έχουν ήδη πωληθεί και ότι και αυτές οι επιχειρήσεις θα εξυγιανθούν σε περίπτωση που δεν έχει ολοκληρωθεί η πώληση έως την 30ή Ιουνίου 2014.
(152)
Συνολικά, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο υπόλοιπος συνολικός ισολογισμός και τα ΣΣΕ της HGAA θα μειωθούν έως το 2017 κατά περίπου 85 % (εφόσον η πώληση ολοκληρωθεί όπως έχει προγραμματιστεί).
(153)
Εκτός από αυτά τα εκτεταμένα μέτρα, η Αυστρία δεσμεύτηκε να απαγορεύσει αναφορές στην κρατική υποστήριξη για διαφημιστικούς σκοπούς, ενώ δεσμεύτηκε και ως προς την απαγόρευση επιθετικών επιχειρηματικών πρακτικών. Η Επιτροπή χαιρετίζει επίσης την απαγόρευση εξαγοράς, με την οποία διασφαλίζεται ότι η κρατική ενίσχυση δεν θα χρησιμοποιηθεί για την εξαγορά ανταγωνιστών, και ότι θα υπηρετήσει τον προβλεπόμενο σκοπό, δηλαδή τη χρηματοδότηση της διαδικασίας εξυγίανσης.
(154)
Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Αυστρία έχει τηρήσει μόνο εν μέρει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012. Ωστόσο, η μη τήρηση ορισμένων από τις εν λόγω δεσμεύσεις, που είχαν περιορισμένη διάρκεια ισχύος, εξισορροπήθηκε, κατά την άποψη της Επιτροπής, από την πλήρη διάσπαση και εξυγίανση της τράπεζας.
(155)
Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις και συνεκτιμώντας την καταλληλότητα της ίδιας συνεισφοράς, που ορίζεται στις αιτιολογικές σκέψεις 122 έως 138, και του επιμερισμού των βαρών, η Επιτροπή θεωρεί ότι υφίστανται επαρκείς διασφαλίσεις για τον περιορισμό δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, παρά το υψηλό ποσό των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στην HGAA.
ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(156)
Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις της Αυστρίας, συνάγεται το συμπέρασμα ότι η στρατηγική εξυγίανσης συνάδει με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, η ενίσχυση για την εξυγίανση περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ύψος και οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού διατηρούνται σε όσο το δυνατόν χαμηλότερο επίπεδο. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση για την εξυγίανση είναι, σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, συμβατή με την εσωτερική αγορά,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Τα ακόλουθα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση:
α)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 900 εκατ. EUR στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα·
β)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 450 εκατ. EUR στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα·
γ)
οι εγγυήσεις ύψους 1,35 δισεκατ. EUR στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα·
δ)
η εγγύηση στοιχείων ενεργητικού ύψους 100 εκατ. EUR·
ε)
η εγγύηση στοιχείων ενεργητικού ύψους 200 εκατ. EUR·
στ)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 500 εκατ. EUR·
ζ)
η κρατική εγγύηση για κεφαλαιακά μέσα κατηγορίας 2 (Tier 2) μειωμένης εξασφάλισης με ονομαστική αξία 1 δισεκατ. EUR·
η)
το πιθανό μελλοντικό κεφάλαιο για την εξυγίανση της HGAA ύψους έως 5,4 δισεκατ. EUR·
θ)
η πιθανή μελλοντική ρευστότητα για την εξυγίανση της HGAA ύψους έως 3,3 δισεκατ. EUR.
2. Η κρατική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά ενόψει των δεσμεύσεων που ορίζονται στο παράρτημα.
Άρθρο 2
Η Αυστρία διασφαλίζει ότι το σχέδιο εξυγίανσης που υποβλήθηκε την 29η Ιουνίου 2013 και συμπληρώθηκε την 27η Αυγούστου 2013, περιλαμβανομένων των δεσμεύσεων που ορίζονται στο παράρτημα, τίθεται σε πλήρη εφαρμογή.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Αυστρίας.
Βρυξέλλες, 3 Σεπτεμβρίου 2013.