РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 235/2014 НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 11 март 2014 година
за създаване на финансов инструмент за демокрация и права на човека по света
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално членове 209 и 212 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
като взеха предвид становището на Комитета на регионите (2),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (3),
като имат предвид, че:
(1)
Настоящият регламент е един от инструментите, които осигуряват пряка подкрепа за външните политики на Съюза и той заменя Регламент (ЕО) № 1889/2006 на Европейския парламент и на Съвета (4). Настоящият регламент създава финансов инструмент за насърчаване и подкрепа на демокрацията и правата на човека по света, който позволява предоставяне на помощ независимо от съгласието на правителствата и публичните органи на съответната трета държава.
(2)
В член 2 от Договора за Европейския съюз (ДЕС) се посочва, че Съюзът се основава на ценностите на зачитане на човешкото достойнство, на свободата, демокрацията, равенството, правовата държава, както и на зачитането на правата на човека, включително правата на лицата, които принадлежат към малцинства. Тези ценности са общи за държавите-членки в общество, чиито характеристики са плурализмът, недискриминацията, толерантността, справедливостта, солидарността и равенството между жените и мъжете.
(3)
В съответствие с член 2 и член 3, параграф 3 от ДЕС и член 8 от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) равенството между жените и мъжете е една от основните ценности и цели на Съюза и Съюзът следва да насърчава и включва равенството между половете във всички свои дейности.
(4)
Съгласно член 21 от ДЕС външната дейност на Съюза се ръководи от основополагащите принципи за неговото създаване - демокрацията, правовата държава, универсалността и неделимостта на правата на човека и на основните свободи, зачитането на човешкото достойнство, принципите на равенство и солидарност и зачитането на принципите на Устава на Организацията на обединените нации и на международното право.
(5)
В рамките на принципите и целите на външната дейност на Съюза насърчаването на правата на човека, демокрацията, правовата държава и доброто управление и на приобщаващото и устойчиво развитие представляват два основни стълба на политиката на Съюза за развитие. Ангажиментът за спазване, насърчаване и защита на правата на човека и демократичните принципи е основен елемент на договорните отношения на Съюза с трети държави.
(6)
Съвместното съобщение на Върховния представител на Съюза по въпросите на външните работи и политиката на сигурност и на Европейската комисия от 12 декември 2011 г., озаглавено „Правата на човека и демокрацията в основата на външните действия на ЕС - към по-ефективен подход“ предложи специфични мерки за увеличаване на ефективността и съгласуваността на подхода на Съюза към правата на човека и демокрацията.
(7)
Създаденият с настоящото инструмент е предназначен да допринесе за постигането на целите на външната дейност на Съюза, включително тези на политиката за развитие, и по-специално целите, посочени в Съвместната декларация на Света и представителите на правителствата на държавите-членки, заседаващи в рамките на Съвета, Европейския парламент и Комисията относно политиката на Европейския съюз за развитие, озаглавена „Европейският консенсус“ и съобщението на Комисията от 13 октомври 2011 г., озаглавено „Повишаване на въздействието на политиката на ЕС за развитие: програма за промяна“, и тези на политиките на Съюза, които имат отражение върху правата на човека, включително целите, очертани в Стратегическата рамка и Плана за действие на ЕС относно правата на човека и демокрацията, приети от Съвета на 25 юни 2012 г.
(8)
В съответствие със Стратегическата рамка и Плана за действие на ЕС относно правата на човека и демокрацията, за да се включат принципите на правата на човека в процеса на прилагане на настоящия регламент, Съюзът следва да прилага подход, основан на правата на човека, обхващащ всички права, независимо дали става въпрос за граждански и политически, икономически, социални или културни права.
(9)
Приносът на Съюза за демокрацията и правовата държава, както и за насърчаването и защитата на правата на човека и основните свободи, се основава на Международната харта за правата на човека, Международният пакт за гражданските и политическите права, Международния пакт за икономическите, социалните и културните права и на други инструменти за правата на човека, приети в рамките на Организацията на обединените нации (ООН), както и на съответните регионални инструменти за правата на човека.
(10)
Равенството между половете, правата на жените, включително овластяването на жените, и недискриминацията са основни права на човека, като те са от основно значение за социалната справедливост, както и за борбата с неравенствата. Насърчаването им следва да бъде хоризонтален приоритет на настоящия регламент.
(11)
Демокрацията и правата на човека са неразривно свързани и взаимно се подсилват, както се припомня в заключенията на Съвета от 18 ноември 2009 г. относно подкрепата за демокрацията във външните отношения на ЕС. Основните свободи - на мисълта, съвестта и религията или убежденията, на изразяване на мнение, на събранията и на сдружаване, са предпоставки за политически плурализъм, демократичен процес и отворено общество, докато демократичният контрол, вътрешната отчетност и разделението на властите са от съществено значение за поддържане на независима съдебна система и на правова държава, които от своя страна се изискват за ефективната защита на правата на човека.
(12)
Задачата за изграждане и поддържане на култура на правата на човека и за подкрепа на появата на независимо гражданско общество, включително чрез повишаване на ролята на това общество в съответната държава и утвърждаване на демокрация, която да работи в полза на всички граждани, макар и особено неотложна и трудна при възникващите демокрации, е по същество постоянно предизвикателство, което стои преди всичко пред хората в съответната държава, без обаче да намалява ангажиментът на международната общност. Тази задача изисква редица институции, включително национални демократични парламенти и избрани местни съвети, които осигуряват участие, представителство, ответни действия и отчетност. В този смисъл следва да бъде обърнато специално внимание на държавите в преход и на ситуациите на нестабилност или след конфликт. Следва да бъдат взети предвид опитът от прехода и извлечените поуки от прехода към демокрация в рамките на политиката на разширяване и политиката на съседство на Съюза.
(13)
За да може след изтичането на срока на действие на Регламент (ЕО) № 1889/2006 на тези проблеми да се обърне внимание по ефективен, прозрачен, навременен и гъвкав начин, е налице постоянна необходимост от конкретни финансови средства и отделен финансов инструмент, който да може да продължи да функционира по независим начин.
(14)
Помощта от Съюза съгласно настоящия регламент следва да се определя така, че да допълва различните други инструменти за изпълнение на политиките на Съюза в областта на демокрацията и правата на човека. Тези инструменти се простират от политически диалог и дипломатически действия до различни инструменти за финансово и техническо сътрудничество, включително географски и тематични програми. Помощта от Съюза следва да допълва също и действията по линия на Инструмента, допринасящ за стабилността и мира, създаден с Регламент (ЕС) № 230/2014 на Европейския парламент и на Съвета (5), свързани преди всичко с кризи, включително спешните действия през първите етапи на процеса на преход.
(15)
Съгласно настоящия регламент Съюзът трябва да предоставя помощ за преодоляване на глобални, регионални, национални и местни проблеми в областта на правата на човека и демократизацията в партньорство с гражданското общество. В тази връзка гражданското общество се разбира като обхващащо всички видове социални дейности на лица или групи, които са независими от държавата и чиято дейност способства за насърчаване на правата на човека и демокрацията, включително защитници на правата на човека съгласно определението в Декларацията на ООН за правото и отговорността на лицата, групите и органите на обществото за насърчаване и защита на всеобщо признатите права на човека и основните свободи (Декларация относно защитниците на правата на човека). При прилагането на настоящия регламент следва надлежно да бъдат взети предвид местните стратегии за правата на човека по държави от Съюза.
(16)
Освен това, докато целите на демокрацията и правата на човека трябва да бъдат все повече интегрирани във всички инструменти за финансиране на външната дейност, помощта от Съюза по силата на настоящия регламент следва да има специфична допълваща и допълнителна роля поради своето глобално естество и независимостта на действието си от съгласието на правителства и публични органи на съответните трети държави. Тази роля следва да направи възможно сътрудничеството и партньорството с гражданското общество по чувствителни въпроси на правата на човека и демокрацията, включително упражняване от страна на мигрантите на техните човешки права, правата на лицата, търсещи убежище, и на вътрешно разселените лица, като се осигурява гъвкавост и способност за реагиране по отношение на променящи се обстоятелства или потребности на бенефициерите или във времена на криза. Настоящият регламент следва също да даде възможност на Съюза да формулира и подкрепя конкретни цели и мерки на международно равнище, които не са свързани с географски критерии или кризи и които могат да изискват транснационален подход или да включват действия както в рамките на Съюза, така и в редица трети държави. Освен това настоящият регламент следва да осигури необходимата рамка за действия, като подкрепа за независими мисии на Европейския съюз за наблюдение на избори, за които е необходимо съгласуване на политиките, единна система за управление и общи стандарти на работа.
(17)
Възможно е развиването и укрепването на демокрацията съгласно настоящия регламент да включва предоставянето на стратегическа подкрепа за националните демократични парламенти и учредителни събрания, по-специално с цел повишаване на техния капацитет да подкрепят и осигуряват напредък в процеса на демократични реформи.
(18)
Съюзът следва да се обърне специално внимание на държави и спешни ситуации, в които правата на човека и основните свободи са изложени на най-голям риск и в които незачитането на тези права и свободи е драстично и системно. В такива случаи политическите приоритети следва да включват да се насърчи спазването на съответното международно право, да се предоставят осезаема подкрепа и средства за действие на местното гражданско общество и да се допринесе за неговата дейност, извършвана при изключително трудни обстоятелства. В такива държави или ситуации и за да се обърне внимание на спешната нужда от защита на защитниците на правата на човека и активистите за демокрация, Съюзът следва да е в състояние да реагира по гъвкав и навременен начин посредством използването на по-бързи и по-гъвкави административни процедури и посредством спектър от механизми за финансиране. Това следва да се отнася по-специално за случаи, когато изборът на процедурни формалности би могъл пряко да повлияе на ефективността на мерките или би могъл да породи сериозни заплахи, репресивни мерки или други видове рискове за бенефициерите.
(19)
В ситуации на конфликт Съюзът следва да насърчава спазването от страна на всички страни в конфликта на техните правни задължения по силата на международното хуманитарно право съгласно съответните насоки на ЕС. Освен това в държави в преход помощта на Съюза по настоящия регламент следва да подкрепя създаването на среда, благоприятстваща появата на политически фактори, които да са ангажирани с демократична, плуралистична и многопартийна система. Настоящият регламент следва да има за цел насърчаване на демократични структури, разделение на властите и отчетност на публичните власти.
(20)
Мисиите на Европейския съюз за наблюдение на избори допринасят съществено и по успешен начин за демократичните процеси в трети държави. Насърчаването и подкрепата на демокрацията обаче надхвърлят в значителна степен самия изборен процес и затова следва да се вземат предвид всички етапи на изборния цикъл. Поради това разходите за мисии за наблюдение на избори не следва да представляват непропорционална сума от общото финансиране, предоставяно по силата на настоящия регламент.
(21)
Следва да се подчертае значението на създаването на поста специален представител на ЕС за правата на човека (СПЕС). СПЕС следва да допринася за единството, съгласуваността и ефективността на действията на Съюза и политиката по правата на човека и следва да съдейства за насочване по съгласуван начин на всички инструменти на Съюза и действия на държавите-членки за постигане на целите на политиката на Съюза.
(22)
Съюзът следва да се стреми към най-ефективното използване на наличните ресурси с оглед оптимизиране на въздействието на външната си дейност. Това следва да бъде постигнато чрез съгласуваност и взаимно допълване между инструментите на Съюза за външна дейност, както и чрез създаването на полезни взаимодействия между настоящия регламент, другите инструменти на Съюза за финансиране на външната дейност и другите политики на Съюза. Това следва да доведе и до взаимното укрепване на програмите, разработвани в рамките на инструментите за финансиране на външната дейност.
(23)
Съюзът и държавите-членки трябва да се стремят към редовен обмен на информация и се консултират помежду си на ранен етап от процеса на програмиране, за да се насърчи взаимното допълване между съответните им дейности. Съюзът следва да се консултира и с други донори и заинтересовани участници.
(24)
Комисията и Европейската служба за външна дейност (ЕСВД), в зависимост от случая, следва да осъществяват редовен и периодичен обмен на мнения и информация с Европейския парламент. Освен това на Европейския парламент и на Съвета следва да бъде даден достъп до документи за да могат те информирано да упражнят правото си на контрол по силата на Регламент (ЕС) № 182/2011 на Европейския парламент и на Съвета (6). Мерките, предприети съгласно настоящия регламент, следва надлежно да отчитат мнението на Европейския парламент и на Съвета.
(25)
Съюзът следва да се стреми, включително където е уместно чрез делегациите си, към редовен обмен на информация и да провежда консултации с гражданското общество на всички равнища, включително в трети държави, на достатъчно ранен етап от процеса на програмиране с цел да улесни съответния принос на гражданското общество и да гарантира значимата му роля в този процес.
(26)
С цел приложното поле на настоящия регламент да се адаптира към бързо развиващата се обстановка в трети държави, на Комисията следва да бъде делегирано правомощието да приема актове в съответствие с член 290 от ДФЕС във връзка с приоритетите, определени в приложението към настоящия регламент. Особено важно е по време на подготвителната си работа Комисията да проведе подходящи консултации, включително на експертно ниво. При подготвянето и съставянето на делегирани актове Комисията следва да осигури едновременното, своевременно и подходящо предаване на съответните документи на Европейския парламент и на Съвета.
(27)
Изпълнителните правомощия, свързани с програмирането и финансирането на действията, получаващи подкрепа по силата на настоящия регламент, следва да бъдат упражнявани в съответствие с Регламент (ЕС) № 182/2011. Като се има предвид естеството на тези актове за изпълнение, по-специално ориентацията към дадена политика и финансовото им отражение, за тяхното приемане следва по принцип да се използва процедурата по разглеждане, освен за техническите мерки за изпълнение от малък финансов мащаб.
(28)
Общите правила и процедури за изпълнение на инструментите на Съюза за финансиране на външната дейност са определени в Регламент (ЕС) № 236/2014 на Европейския парламент и на Съвета (7).
(29)
Настоящият регламент установява финансов пакет за своя срок на прилагане, който е основна референтна сума за Европейския парламент и за Съвета при годишната бюджетна процедура по смисъла на точка 17 от Междуинституционалното споразумение от 2 декември 2013 г. между Европейския парламент, Съвета и Комисията за бюджетната дисциплина, за сътрудничеството по бюджетните въпроси и за доброто финансово управление (8).
(30)
Организацията и функционирането на ЕСВД са установени в Решение 2010/427/ЕС на Съвета (9).
(31)
Доколкото целите на настоящия регламент, а именно насърчаването и подкрепата на демокрацията и правата на човека по света, не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите-членки, а поради техния мащаб и последици могат да бъдат по-добре постигнати на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, установен в член 5 от ДЕС. В съответствие с принципа на пропорционалност, установен в същия член, настоящият регламент не надхвърля необходимото за постигане на тези цели.
(32)
Уместно е да се осигури плавен преход между Регламент (ЕО) № 1889/2006 и настоящия регламент и срокът на прилагане на настоящия регламент да се обвърже с този на Регламент (ЕС, Евратом) № 1311/2013 (10). Поради това настоящият регламент следва да се прилага от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2020 г.,
ПРИЕХА НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
Член 1
Предмет и цели
С настоящия регламент се създава Европейски инструмент за демокрация и права на човека (ЕИДПЧ) за периода 2014 - 2020 г., по силата на който Съюзът предоставя помощ за развитието и укрепването на демокрацията и правовата държава и на спазването на всички права на човека и основни свободи.
Целите на тази помощ са по-специално:
а)
подкрепа, развитие и укрепване на демокрацията в трети държави чрез засилване на демокрацията на участието и представителната демокрация, укрепване на цялостния демократичен цикъл, по-конкретно чрез повишаване на активната роля на гражданското общество в този цикъл, правовата държава и подобряване на надеждността на изборните процеси, по-специално чрез мисии на Европейския съюз за наблюдение на избори.
б)
повишаване на зачитането и съблюдаването на правата на човека и основните свободи, провъзгласени във Всеобщата декларация на ООН за правата на човека и други международни и регионални инструменти за правата на човека, както и засилване на тяхната защита, насърчаване, прилагане и наблюдение, най-вече чрез подкрепа за съответните организации на гражданското общество, защитниците на правата на човека и жертвите на репресии и насилие;
Член 2
Обхват
1. Помощта от Съюза се фокусира върху следното:
a)
подкрепа и засилване, в съответствие с подхода по отношение на цялостния демократичен цикъл, на демокрацията на участието и представителната демокрация включително парламентарната демокрация, както и на процесите на демократизация, най-вече чрез организациите на гражданското общество на местно, национално и международно равнище, inter alia, чрез:
i)
насърчаване на свободата на сдружаване и събиране, безпрепятственото движение на хора, свободата на мнение и изразяване, включително политическото, творческото и културното изразяване, безпрепятствения достъп до информация, свободния печат и независимите плуралистични медии, както традиционните, така и електронните, свободата на интернет и мерките за борба с административните пречки за упражняване на тези свободи, включително борбата с цензурата, по-специално чрез приемането и прилагането на съответното законодателство;
ii)
укрепване на принципите на правовата държава, насърчаване на независимостта на съдебната власт и законодателната власт, подкрепа и оценяване на правните и институционалните реформи и тяхното прилагане и насърчаване на достъпа до правосъдие, както и подкрепа на националните институции по правата на човека;
iii)
насърчаване и укрепване на Международния наказателен съд, ad hoc международни наказателни трибунали и процеса на преходно правосъдие и механизмите за установяване на истина и помирение;
iv)
подкрепа на прехода към демокрация и реформите за постигане на ефективна и прозрачна демократична и вътрешна отчетност и контрол, включително в секторите на сигурността и правосъдието, и засилване на мерките срещу корупцията;
v)
насърчаване на политически плурализъм и демократично политическо представителство и насърчаване на политическото участие на жените и мъжете, по-специално на членове на маргинализирани и уязвими групи, както в качеството им на избиратели, така и като кандидати в процеса на демократични реформи на местно, регионално и национално равнище;
vi)
укрепване на демокрацията на местно равнище чрез осигуряване на по-добро сътрудничество между организациите на гражданското общество и местните власти, като по този начин се засилва политическото представителство на равнище в непосредствена близост до гражданите;
vii)
насърчаване на равноправното участие на жените и мъжете в социалния, икономическия и политическия живот, подкрепа за равенството между половете, участието на жените в процесите на вземане на решения и политическото представителство на жените, по-специално в процесите на политически преход, демократизация и изграждане на държавни структури;
viii)
насърчаване на равноправното участие на хора с увреждания в социалния, икономическия и политически живот, включително мерки за улесняване на упражняването на съответните свободи, както и подпомагане на равните възможности, недискриминацията и политическото представителство;
ix)
подкрепа на мерки за улесняване на помирението между части на обществото, включително подкрепа на мерки за изграждане на доверие във връзка с правата на човека и демократизацията;
б)
насърчаване и защита на правата на човека и основните свободи, провъзгласени във Всеобщата декларация за правата на човека на ООН и други международни и регионални инструменти в областта на гражданските, политическите, икономическите, социалните и културните права, преди всичко чрез организации на гражданското общество, във връзка, inter alia, със:
i)
премахване на смъртното наказание и установяване на мораториуми с оглед на премахването му, а там, където смъртното наказание все още съществува - застъпничество за премахването му и спазване на минимални международни стандарти;
ii)
предотвратяване на изтезанията, малтретирането и друго жестоко, нечовешко и унизително отношение или наказание, както и на насилствените изчезвания, и реабилитация на жертвите на изтезания;
iii)
подкрепа, защита и помощ на защитниците на правата на човека, включително по отношение на спешната им нужда от защита, в съответствие с член 1 от Декларацията на ООН относно защитниците на правата на човека; тези цели, включително по-дългосрочна помощ и достъп до подслон, могат да бъдат обхванати от механизъм за защитниците на правата на човека;
iv)
борба срещу расизма и ксенофобията и дискриминацията на всякаква основа, включително на основа пол, раса, цвят на кожата, каста, етнически или социален произход, генетични характеристики, език, религия или убеждения, политически или други мнения, принадлежност към национално малцинство, имотно състояние, рождение, увреждане, възраст, сексуална ориентация и полова идентичност;
v)
свобода на мисълта, съвестта и религията или убежденията, включително чрез мерки за премахване на всички форми на омраза, нетърпимост и дискриминация, основани на религия или убеждения, и чрез поощряване на толерантността и зачитането на религиозното и културното многообразие в рамките на дадено общество и между различните общества;
vi)
правата на коренното население, провъзгласени в Декларацията на ООН за правата на коренното население, inter alia, като се подчертава колко е важно участието на това население в разработването на проекти, които го засягат и чрез предоставяне на подкрепа за улесняване на взаимодействието и участието на коренното население в международни механизми;
vii)
правата на лица, които принадлежат към национални или етнически, религиозни и езикови малцинства, провъзгласени в Декларацията на ООН за правата на лица, които принадлежат към национални или етнически, религиозни и езикови малцинства;
viii)
правата на лесбийки, гейове, бисексуални, транссексуални и интерсексуални лица (ЛГБТИ), включително мерки за декриминализиране на хомосексуалността, за борба с насилието и гоненията срещу хомосексуални и транссексуални лица и за насърчаване на свободата на събиране, сдружаване и изразяване на лицата, определящи се като ЛГБТИ;
ix)
правата на жените, установени в Конвенцията на ООН за премахване на всички форми на дискриминация по отношение на жените и незадължителните протоколи към нея, включително мерки за борба с всички форми на насилие срещу жени и момичета, по-специално срещу женското генитално осакатяване, принудителните и уредените бракове, престъпленията на честта, домашното и сексуалното насилие, и трафика на жени и момичета;
x)
правата на детето, заложени в Конвенцията на ООН за правата на детето и незадължителните протоколи към нея, включително борбата срещу използване на детски труд, трафика на деца и детската проституция и набирането и използването на деца войници; както и защита на децата от дискриминация, независимо от раса, цвят на кожата, пол, език, религия или вяра, политическо или друго мнение, национален, етнически или социален произход, имотно състояние, увреждане, рождение или друг признак;
xi)
правата на лицата с увреждания, установени в Конвенцията на ООН за правата на хората с увреждания;
xii)
икономическите, социалните и културните права, включително правото на подходящ жизнен стандарт и основните трудови стандарти;
xiii)
корпоративната социална отговорност, по-специално чрез прилагането на ръководните принципи на ООН за бизнес и права на човека, както и свободата за извършване на стопанска дейност, установени в член 16 от Хартата на Европейския съюз за правата на човека;
xiv)
образование, обучение и наблюдение в областта на правата на човека и демокрацията;
xv)
подкрепа за местни, регионални, национални или международни организации на гражданското общество, които участват в опазването, насърчаването и защитата на правата на човека и основните свободи;
xvi)
насърчаване на подобряването на условията и съблюдаване на стандартите в затворите в съответствие с човешкото достойнство и основните права;
в)
укрепване на международната рамка за защита на правата на човека, справедливостта, равенството между половете, принципите на правовата държава и демокрацията и за насърчаване на международното хуманитарно право, по-специално чрез:
i)
осигуряване на подкрепа за международни и регионални инструменти и органи в областта на правата на човека, справедливостта, принципите на правовата държава и демокрацията;
ii)
поощряване на сътрудничеството на гражданското общество с международни и регионални междуправителствени организации и подкрепа за дейностите на гражданското общество, включително изграждане на капацитет на неправителствените организации, насочени към насърчаване и наблюдение на изпълнението на международни и регионални инструменти, свързани с правата на човека, справедливостта, принципите на правовата държава и демокрацията;
iii)
обучение и разпространяване на информация относно международното хуманитарно право и подкрепа за неговото прилагане;
г)
изграждане на доверие и повишаване на надеждността и прозрачността на демократичния изборен процес и институции през всички етапи на изборния цикъл, по-специално:
i)
чрез изпращане на мисии на Европейския съюз за наблюдение на избори и други мерки за наблюдение на изборните процеси;
ii)
чрез съдействие за развитие на капацитета за наблюдение на избори на организациите на гражданското общество на регионално и местно равнище в рамките на държавата и подкрепа за техните инициативи за подобряване на участието в изборния процес и последващите действия;
iii)
чрез подкрепа на мерки, насочени към последователното интегриране на изборния процес в демократичния цикъл и към разпространяването на информация и изпълнението на препоръките на мисиите на Европейския съюз за наблюдение на избори, по-специално чрез работа с организациите на гражданското общество, както и в сътрудничество със съответните публични власти, включително парламенти и правителства, в съответствие с настоящия регламент;
iv)
чрез насърчаване на мирното протичане на изборните процеси, намаляването на насилието по време на избори и приемането на достоверни резултати от всички части на обществото.
2. Принципите на недискриминация на каквато и да е основа, на равнопоставеност между жените и мъжете, участие, овластяване, както и на отчетност, откритост и прозрачност, се вземат предвид, когато е уместно, при всички мерки, посочени в настоящия регламент.
3. Мерките, посочени в настоящия регламент се изпълняват на територията на трети държави или са пряко свързани с обстановката, която възниква в трети държави, или с действия на световно или регионално равнище.
4. Мерките, посочени в настоящия регламент отчитат особеностите при криза или при спешни ситуации и държавите или ситуациите, в които е налице сериозна липса на основни свободи, в които човешката сигурност е застрашена в най-голяма степен или в които организациите и защитниците на правата на човека работят при особено трудни условия.
Член 3
Координация, съгласуваност и допълване на помощта от Съюза
1. Помощта от Съюза по силата на настоящия регламент е съгласувана с цялостната рамка за външната дейност на Съюза и допълва помощта, предоставена по други инструменти или споразумения за външна помощ.
2. С цел повишаване на ефективността, съгласуваността и последователността на външната дейност на Съюза, Съюзът и държавите-членки се стремят към редовен обмен на информация и се консултират помежду си на ранен етап от процеса на програмиране с оглед насърчаване на взаимното допълване и съгласуваността на съответните им дейности както на равнището на вземането на решения, така и при действия на място. Такива консултации могат да доведат до съвместно програмиране и съвместни дейности на Съюза и държавите-членки. Съюзът се консултира и с други донори и партньори.
3. Комисията и ЕСВД, в зависимост от случая, осъществяват редовен обмен на мнения и информация с Европейския парламент.
4. Съюзът се стреми към редовен обмен на информация и провежда консултации с гражданското общество на всички равнища, включително в трети държави. По специално Съюзът предоставя, когато е възможно и съгласно съответните процедури, технически насоки и подкрепа във връзка с процедурата за кандидатстване.
Член 4
Обща рамка за програмиране и изпълнение
1. Помощта от Съюза по смисъла на настоящия регламент се изпълнява в съответствие с Регламент (EС) № 236/2014 и чрез следните мерки:
a)
стратегически документи, посочени в член 5 и техния преработен текст в зависимост от случая;
б)
годишни програми за действие, отделни мерки и мерки за подкрепа по членове 2 и 3 от Регламент(EС) № 236/2014;
в)
специални мерки по член 2 от Регламент(EС) № 236/2014.
2. При всяко програмиране или преразглеждане на програмите, което се прави след публикуването на доклада за междинен преглед по член 17 от Регламент (EС) № 236/2014 („Доклад за междинен преглед“), се отчитат резултатите, констатациите и заключенията на този доклад.
Член 5
Стратегически документи
1. Стратегическите документи определят стратегията на Съюза за предоставяната от него помощ по смисъла на настоящия регламент въз основа на приоритетите на Съюза, международното положение и дейностите на основните партньори. Те са съгласувани с общата цел, задачи, обхват и принципи на настоящия регламент.
2. Стратегическите документи определят приоритетните области, избрани за финансиране от Съюза през срока на действие на настоящия регламент, конкретните цели, очакваните резултати и показателите за изпълнение. Те посочват също и индикативния размер на разпределените финансови средства, както като обща сума, така и по приоритетни области, като това може да се представи под формата на диапазон от стойности, където е уместно.
3. Стратегическите документи се одобряват в съответствие с процедурата по разглеждане, определена в член 16, параграф 3 от Регламент (EС) № 236/2014. Стратегическите документи се актуализират в съответствие със същата процедура, когато това се налага поради значителни промени в обстоятелствата и политиката.
Член 6
Тематични приоритети и делегиране на правомощия
В приложението са изброени конкретните цели и приоритети, които да бъдат осъществени чрез помощта на Съюза съгласно настоящия регламент.
Комисията се оправомощава да приема делегирани актове за изменение на тематичните приоритети, установени в приложението. По-специално, след публикуването на доклада за междинен преглед и въз основа на препоръките, съдържащи се в него, Комисията приема делегиран акт за изменение на приложението до 31 март 2018 г.
Член 7
Упражняване на делегирането
1. Правомощието да приема делегирани актове, посочено в член 6, се предоставя на Комисията при спазване на предвидените в настоящия член условия.
2. Правомощието да приема делегирани актове, посочено в член 6, се предоставя на Комисията за срока на действие на настоящия регламент.
3. Делегирането на правомощия, посочено в член 6, може да бъде оттеглено по всяко време от Европейския парламент или от Съвета. С решението за оттегляне се прекратява посоченото в него делегиране на правомощия. То поражда действие в деня след публикуването на решението в Официален вестник на Европейския съюз или на по-късна, посочена в решението дата. То не засяга валидността на делегираните актове, които вече са в сила.
4. Веднага след като приеме делегиран акт, Комисията нотифицира акта едновременно на Европейския парламент и Съвета.
5. Делегиран акт, приет съгласно член 6, влиза в сила единствено ако нито Европейският парламент, нито Съветът са представили възражения в срок от два месеца след нотифицирането на Европейския парламент и на Съвета за акта или ако преди изтичането на този срок и Европейският парламент, и Съветът са уведомили Комисията, че няма да представят възражения. Този срок се удължава с два месеца по инициатива на Европейския парламент или на Съвета.
Член 8
Комитет
Комисията се подпомага от Комитет за демокрация и права на човека. Този комитет е комитет по смисъла на Регламент (ЕС) № 182/2011.
Член 9
Достъп до документи
За да могат информирано да упражняват правото си на контрол, Европейският парламент и Съветът имат достъп до всички документи на ЕИДПЧ, които са необходими за този контрол, в съответствие с приложимите правила.
Член 10
Финансов пакет
Финансовият пакет за изпълнението на настоящия регламент за периода 2014-2020 г. се определя в размер на 1 332 752 000 EUR.
Годишните бюджетни кредити се разрешават от Европейския парламент и от Съвета в границите, посочени в многогодишната финансова рамка.
Член 11
Европейска служба за външна дейност
Настоящия регламент се прилага в съответствие с Решение 2010/427/ЕС.
Член 12
Влизане в сила
Настоящият регламент влиза в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Прилага се от 1 януари 2014 г. до 31 декември 2020 г.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки.
Съставено в Страсбург на 11 март 2014 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 235/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Μαρτίου 2014
για την καθιέρωση χρηματοδοτικού μέσου για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα παγκοσμίως
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως τα άρθρα 209 και 212,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει έναν από τους μηχανισμούς οι οποίοι παρέχουν άμεση στήριξη στις εξωτερικές πολιτικές της Ένωσης και αντικαθιστά τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1889/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4). Θεσπίζει χρηματοδοτικό μέσο για την προάσπιση και στήριξη της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως που καθιστά δυνατή τη χορήγηση βοήθειας ανεξάρτητα από τη συγκατάθεση των κυβερνήσεων και άλλων δημόσιων αρχών των οικείων τρίτων χωρών.
(2)
Το άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) ορίζει ότι η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη μέλη εντός κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών.
(3)
Σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ καθώς και το άρθρο 8 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών αποτελεί θεμελιώδη αξία και στόχο της Ένωσης και η Ένωση πρέπει να προωθεί και να ενσωματώνει την ισότητα των φύλων σε όλες τις δραστηριότητές της.
(4)
Σύμφωνα με το άρθρο 21 ΣΕΕ, η εξωτερική δράση της Ένωσης διέπεται από τις αρχές που ενέπνευσαν και τη δημιουργία της: τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, την οικουμενικότητα και το αδιαίρετο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, τις αρχές της ισότητας και της αλληλεγγύης και τον σεβασμό των αρχών του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου.
(5)
Εντός του πλαισίου των αρχών και των στόχων της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της χρηστής διακυβέρνησης καθώς και η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, αποτελούν δύο βασικούς πυλώνες της αναπτυξιακής πολιτικής της Ένωσης. Η δέσμευση που ανέλαβε η Ένωση υπέρ του σεβασμού, της προάσπισης και της προστασίας των δημοκρατικών αρχών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο των συμβατικών σχέσεών της με τις τρίτες χώρες.
(6)
Η κοινή ανακοίνωση της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για τις εξωτερικές υποθέσεις και την πολιτική ασφάλειας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 12ης Δεκεμβρίου 2011 με τίτλο «Ανθρώπινα δικαιώματα και δημοκρατία στην καρδιά της εξωτερικής δράσης της ΕΕ - Προς μια πιο αποτελεσματική προσέγγιση» πρότεινε ειδικά μέτρα για την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της συνοχής της ενωσιακής προσέγγισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας.
(7)
Το μέσο που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των στόχων της αναπτυξιακής πολιτικής της ιδιαίτερα των στόχων που καθορίζονται στην κοινή δήλωση του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών στο Συμβούλιο, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής για την αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο: «Η ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη» και στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 13ης Οκτωβρίου 2011, με τίτλο: «Αυξάνοντας τον αντίκτυπο της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ: Πρόγραμμα για αλλαγή», και των πολιτικών της Ένωσης σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των στόχων που προβάλλονται στο στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ και το σχέδιο δράσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο, στις 25 Ιουνίου 2012.
(8)
Σύμφωνα με το Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ και το σχέδιο δράσης γι τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, προκειμένου να ενσωματώσει τις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, η Ένωση θα πρέπει να ακολουθήσει προσέγγιση με βάση τα δικαιώματα, η οποία θα περιλαμβάνει όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα, αστικά και πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά ή πολιτιστικά.
(9)
Η συμβολή της Ένωσης στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου και στην προαγωγή και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών βασίζεται στην Παγκόσμια διακήρυξη ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το Διεθνές σύμφωνο αστικών και πολιτικών δικαιωμάτων και το Διεθνές σύμφωνο για τα οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά δικαιώματα, και άλλες πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα που έχουν θεσπιστεί στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ), καθώς και στις σχετικές περιφερειακές πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
(10)
Η ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα των γυναικών, περιλαμβανομένης της χειραφέτησης των γυναικών, και η ίση μεταχείριση συνιστούν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και έχουν βασική σημασία για την κοινωνική δικαιοσύνη καθώς και για την καταπολέμηση των ανισοτήτων. Η προαγωγή των δικαιωμάτων αυτών θα πρέπει να αποτελεί εγκάρσια προτεραιότητα του παρόντος κανονισμού.
(11)
Η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα και αλληλοενισχυόμενα, όπως υπενθυμίζεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 18ης Νοεμβρίου 2009 σχετικά με την υποστήριξη της δημοκρατίας στο πλαίσιο των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ. Οι θεμελιώδεις ελευθερίες σκέψης, συνείδησης και θρησκείας ή πεποίθησης, έκφρασης, του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι είναι οι προϋποθέσεις της πολιτικής πολυφωνίας, των δημοκρατικών διαδικασιών και της ανοιχτής κοινωνίας, ενώ ο δημοκρατικός έλεγχος, η λογοδοσία σε εθνικό επίπεδο και ο διαχωρισμός των εξουσιών έχουν ουσιαστική σημασία για να διατηρηθεί η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και το κράτος δικαίου, τα οποία αποτελούν με τη σειρά τους προϋπόθεση για την αποτελεσματική προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
(12)
Το καθήκον της ανάπτυξης και της διατήρησης μιας παιδείας γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και της υποστήριξης της ανάδυσης μιας ανεξάρτητης κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης του ρόλου της ανεξάρτητης κοινωνίας των πολιτών στις αντίστοιχες χώρες, και της εφαρμογής της δημοκρατίας στην πράξη για όλους, παρόλο που επείγει και αντιμετωπίζει δυσκολίες στις νέες δημοκρατίες, αποτελεί στην πραγματικότητα μια ατέρμονη πρόκληση, που αφορά, κύρια και πρωταρχικά, τον λαό σε επίπεδο κάθε χώρας, χωρίς ωστόσο να παραγνωρίζεται η δέσμευση της διεθνούς κοινότητας. Απαιτεί ευρύ φάσμα θεσμικών οργάνων, περιλαμβανομένων των εθνικών δημοκρατικών κοινοβουλίων και τοπικά εκλεγμένων συνελεύσεων, που διασφαλίζουν τη συμμετοχή, την εκπροσώπηση, την υπευθυνότητα και τη λογοδοσία. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις χώρες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο καθώς και σε ασταθείς ή μετασυγκρουσιακές καταστάσεις. Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι εμπειρίες και τα διδάγματα που αντλήθηκαν από μεταβατικές περιόδους προς τη δημοκρατία στο πλαίσιο των πολιτικών διεύρυνσης και γειτονίας της ΕΕ.
(13)
Για να αντιμετωπιστούν τα ανωτέρω θέματα αποτελεσματικά, εγκαίρως, με διαφάνεια και ευελιξία μετά από τη λήξη ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1889/2006, απαιτούνται σε διαρκή βάση ειδικοί χρηματοδοτικοί πόροι και ένα χωριστό χρηματοδοτικό μέσο που θα μπορούν να λειτουργούν ανεξάρτητα.
(14)
Η βοήθεια της Ένωσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να σχεδιαστεί κατά τρόπο που να συμπληρώνει διάφορα άλλα μέσα εφαρμογής των πολιτικών της Ένωσης με επίδραση στη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τα εν λόγω μέσα ποικίλλουν από τον πολιτικό διάλογο και τα διπλωματικά διαβήματα σε διάφορα μέσα χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τα γεωγραφικά και θεματικά προγράμματα. Η βοήθεια της Ένωσης θα πρέπει να συμπληρώνει επίσης τις δράσεις βάσει του μέσου για τη συμβολή στη σταθερότητας και την ειρήνη που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 230/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) οι οποίες αφορούν περισσότερο την αντιμετώπιση των κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των επειγουσών δράσεων που είναι απαραίτητες κατά τις πρώτες φάσεις της διαδικασίας μετάβασης.
(15)
Βάσει του παρόντος κανονισμού η Ένωση θα πρέπει να παρέχει βοήθεια που θα εστιάζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα και σε θέματα εκδημοκρατισμού, σε παγκόσμιο, περιφερειακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών. Ως προς αυτό, η κοινωνία των πολιτών νοείται ως καλύπτουσα όλους τους τύπους κοινωνικών δράσεων ατόμων ή ομάδων τα οποία είναι ανεξάρτητα από το κράτος και των οποίων οι δραστηριότητες συμβάλλουν στην προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως ορίζονται στη Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα δικαιώματα και την ευθύνη των ιδιωτών, ομάδων και οργάνων της κοινωνίας για την προαγωγή και προστασία οικουμενικά αναγνωρισμένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών («Διακήρυξη για τους Υπερασπιστές των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων»). Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στις τοπικές στρατηγικές της Ένωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα ανά χώρα.
(16)
Επιπλέον, ενώ οι στόχοι για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να εντάσσονται συνεχώς σε κάθε μέσο χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης, η βοήθεια της Ένωσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να έχει ειδικό συμπληρωματικό και επιπρόσθετο ρόλο λόγω του παγκόσμιου χαρακτήρα της και της ανεξαρτησίας της δράσης από τη συναίνεση των κυβερνήσεων και των άλλων δημόσιων αρχών των οικείων τρίτων χωρών. Ο εν λόγω ρόλος θα πρέπει να επιτρέπει τη συνεργασία και τη σύμπραξη με την κοινωνία των πολιτών για τα ευαίσθητα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, όπως το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων των μεταναστών και των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο και των εντός της χώρας εκτοπισμένων, και προσφέρει ευελιξία και απαιτεί αντίδραση στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, ή τις ανάγκες των δικαιούχων ή τις περιόδους κρίσης. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει επίσης να παρέχει στην Ένωση τη δυνατότητα να διατυπώσει και να υποστηρίξει ειδικούς στόχους και μέτρα σε διεθνές επίπεδο, που δεν έχουν γεωγραφικές αναφορές ούτε αφορούν καταστάσεις κρίσεων, και που ενδέχεται να απαιτούν διεθνική προσέγγιση ή να συμπεριλάβουν ενέργειες τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε πολλές τρίτες χώρες. Επιπλέον, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να παρέχει το αναγκαίο πλαίσιο για ενέργειες, όπως η στήριξη ανεξάρτητων αποστολών εκλογικών παρατηρητών εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες απαιτούν πολιτική συνοχή, ένα ενιαίο σύστημα διαχείρισης και κοινά πρότυπα λειτουργίας.
(17)
Η ανάπτυξη και εδραίωση της δημοκρατίας στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού μπορεί ενδεχομένως να περιλαμβάνει την πρόβλεψη στρατηγικής στήριξης σε δημοκρατικά εκλεγμένα κοινοβούλια και σε εθνικές συντακτικές συνελεύσεις ιδιαίτερα για να ενισχύει την ικανότητά τους να υποστηρίζουν και να προωθούν διαδικασίες δημοκρατικής μεταρρύθμισης.
(18)
Η Ένωση θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή σε χώρες και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, στις οποίες τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες βρίσκονται σε μεγάλο κίνδυνο, και στις οποίες η έλλειψη σεβασμού των δικαιωμάτων και των ελευθεριών αυτών είναι ιδιαίτερα έντονη και συστηματική. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι πολιτικές προτεραιότητες θα πρέπει να είναι η προώθηση του σεβασμού για τις σχετικές εθνικές νομοθεσίες, η παροχή απτής στήριξης και μέσων δράσης στην τοπική κοινωνία των πολιτών, και η συμβολή στο έργο της, το οποίο φέρει σε πέρας υπό εξαιρετικά δυσχερείς συνθήκες. Σε τέτοιες χώρες ή καταστάσεις και προκειμένου να ανταποκριθεί σε επείγουσες ανάγκες προστασίας των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των υπερασπιστών της δημοκρατίας, η Ένωση θα πρέπει να είναι σε θέση να αντιδρά ευέλικτα και έγκαιρα, μέσω της χρήσης ταχύτερων και περισσότερο ευέλικτων διοικητικών διαδικασιών και μέσω διαφόρων μηχανισμών χρηματοδότησης. Αυτό θα πρέπει να συμβαίνει, ιδίως στην περίπτωση που η επιλογή των διαδικαστικών λεπτομερειών θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την αποτελεσματικότητα των μέτρων ή θα μπορούσε να θέσει τους δικαιούχους σε κίνδυνο σοβαρού εκφοβισμού, αντιποίνων ή άλλου είδους κινδύνους.
(19)
Σε καταστάσεις σύγκρουσης, η Ένωση θα πρέπει να προαγάγει τη συμμόρφωση όλων των συγκρουόμενων μερών με τις νομικές υποχρεώσεις τους βάσει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, σύμφωνα με τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης. Περαιτέρω, σε χώρες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο, η βοήθεια της Ένωσης με βάση τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να υποστηρίζει ένα κατάλληλο περιβάλλον για την ανάδειξη των πολιτικών παραγόντων προσηλωμένων σε ένα δημοκρατικό πλουραλιστικό πολυκομματικό σύστημα. Ο παρών κανονισμός στοχεύει επίσης στην προαγωγή των δημοκρατικών δομών, την κατανομή των εξουσιών και τη δημιουργία υπεύθυνων κρατικών θεσμών.
(20)
Οι αποστολές παρατήρησης εκλογών της ΕΕ συμβάλλουν αισθητά και επιτυχώς στις δημοκρατικές διαδικασίες σε τρίτες χώρες. Ωστόσο, η προώθηση και στήριξη της δημοκρατίας προχωρεί πολύ πιο πέρα από τις εκλογικές διαδικασίες και, συνεπώς, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όλες οι φάσεις του εκλογικού κύκλου. Οι δαπάνες των αποστολών παρατήρησης εκλογών της ΕΕ θα πρέπει κατά συνέπεια να μην απορροφούν δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό της συνολικής χρηματοδότησης που είναι διαθέσιμη βάσει του παρόντος κανονισμού.
(21)
Θα πρέπει να υπογραμμισθεί η σημασία της δημιουργίας της θέσης του Ειδικού Εντεταλμένου της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα (ΕΕΕΕ). Ο ΕΕΕΕ θα πρέπει να συμβάλλει στην ενότητα, συνοχή και αποτελεσματικότητα της δράσης και της πολιτικής της Ένωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και θα πρέπει να βοηθά να διασφαλισθεί ότι όλα τα μέσα της Ένωσης και οι δράσεις των κρατών μελών διεξάγονται συντονισμένα για να επιτευχθούν οι στόχοι της ενωσιακής πολιτικής.
(22)
Η Ένωση θα πρέπει να επιδιώκει την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων προκειμένου να βελτιστοποιήσει τα αποτελέσματα της εξωτερικής δράσης της. Αυτό θα πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω της συνοχής και της συμπληρωματικότητας των διαφόρων ενωσιακών μηχανισμών εξωτερικής δράσης της Ένωσης, καθώς και με τη δημιουργία συνεργιών μεταξύ του παρόντος κανονισμού, άλλων ενωσιακών μηχανισμών χρηματοδότησης εξωτερικής δράσης και άλλων πολιτικών της Ένωσης. Θα πρέπει δε περαιτέρω να συνεπάγεται αμοιβαία ενίσχυση των προγραμμάτων που καταρτίζονται στο πλαίσιο των μηχανισμών χρηματοδότησης εξωτερικής δράσης.
(23)
Η Ένωση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώκουν τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών και διαβουλεύονται μεταξύ τους σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας προγραμματισμού για να προαγάγουν τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των αντίστοιχων δραστηριοτήτων τους. Η Ένωση θα πρέπει να διαβουλεύεται επίσης με άλλους χορηγούς και σχετικούς φορείς.
(24)
Η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή υπηρεσία εξωτερικής δράσης (ΕΥΕΔ), κατά περίπτωση, θα πρέπει να προβαίνουν σε τακτικές και συχνές ανταλλαγές απόψεων και πληροφοριών με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στα έγγραφα, προκειμένου να μπορούν να ασκούν το δικαίωμα του ελέγχου που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), έχοντας την κατάλληλη ενημέρωση. Τα μέτρα που λαμβάνονται βάσει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να συνεκτιμούν δεόντως τις απόψεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.
(25)
Η Ένωση, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των αντιπροσωπιών της, θα πρέπει να επιδιώκει τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών και διαβουλεύσεις με την κοινωνία των πολιτών, σε όλα τα επίπεδα, περιλαμβανομένων των τρίτων χωρών, από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας προγραμματισμού, προκειμένου να διευκολύνει τις αντίστοιχες συμβολές της κοινωνίας των πολιτών, για να βεβαιωθεί ότι διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή.
(26)
Προκειμένου να αναπροσαρμοσθεί το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού στις ταχείες εξελίξεις σε τρίτες χώρες, η εξουσία για την έκδοση πράξεων, σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή όσον αφορά τις προτεραιότητες που καθορίζονται στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού. Έχει ιδιαίτερη σημασία να προβαίνει η Επιτροπή στις κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της, επίσης σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Κατά την προετοιμασία και την κατάρτιση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων, η Επιτροπή θα πρέπει να μεριμνά για την ταυτόχρονη, έγκαιρη και ορθή διαβίβαση των συναφών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
(27)
Οι εκτελεστικές αρμοδιότητες σχετικά με τον προγραμματισμό και τη χρηματοδότηση των δράσεων που στηρίζονται από τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011. Λαμβάνοντας υπόψη τη φύση αυτών των εκτελεστικών πράξεων, και ιδίως τον πολιτικό προσανατολισμό τους και τις δημοσιονομικές επιπτώσεις τους, πρέπει για την έκδοσή τους να εφαρμόζεται κατά κανόνα η διαδικασία εξέτασης, με εξαίρεση τα τεχνικά εκτελεστικά μέτρα μικρότερης δημοσιονομικής κλίμακας.
(28)
Οι κοινοί κανόνες και διαδικασίες για την εφαρμογή των μέσων της Ένωσης για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης θεσπίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 236/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7).
(29)
Ο παρών κανονισμός καθορίζει δημοσιονομικό κονδύλιο για όλη την περίοδο εφαρμογής του το οποίο θα συνιστά το βασικό ποσό αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της διοργανικής συμφωνίας της 2ας Δεκεμβρίου 2013 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (8) για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία προϋπολογισμού.
(30)
Η οργάνωση και η λειτουργία της ΕΥΕΔ καθορίζονται στην απόφαση 2010/427/EΕ του Συμβουλίου (9).
(31)
Εφόσον οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, ήτοι η προαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων τους, να επιτευχθούν καλύτερα στο επίπεδο της Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και της αναλογικότητας όπως ορίζονται στο άρθρο 5 ΣΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των εν λόγω στόχων.
(32)
Είναι σκόπιμο να διασφαλισθεί η ήπια μετάβαση χωρίς διακοπή μεταξύ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1889/2006 και του παρόντος κανονισμού και να ευθυγραμμισθεί η διάρκεια εφαρμογής του παρόντος κανονισμού με τη διάρκεια του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 (10). Κατά συνέπεια, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να τυγχάνει εφαρμογής από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο και στόχοι
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει ένα Ευρωπαϊκό Μέσο για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα δικαιώματα (ΕΜΔΑΔ) για την περίοδο 2014-2020, βάσει του οποίου η Ένωση θα παρέχει βοήθεια για την ανάπτυξη και εδραίωση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου καθώς και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών.
Η εν λόγω βοήθεια αποβλέπει, ιδίως, στα ακόλουθα:
α)
στήριξη, ανάπτυξη και εδραίωση της δημοκρατίας σε τρίτες χώρες με την προαγωγή της συμμετοχικής και αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, την ενίσχυση του συνολικού δημοκρατικού κύκλου, ιδίως με την τόνωση του ενεργού ρόλου της κοινωνίας των πολιτών εντός του κύκλου αυτού και του κράτους δικαίου και τη βελτίωση της αξιοπιστίας των εκλογικών διαδικασιών, ιδίως μέσω αποστολών εκλογικών παρατηρητών.
β)
προώθηση του σεβασμού και της τήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, όπως διακηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ΗΕ και σε άλλες διεθνείς και περιφερειακές πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, και ενίσχυση της προστασίας, προαγωγής, εφαρμογής και παρακολούθησής τους, κυρίως μέσω της υποστήριξης σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θύματα καταπίεσης και εκμετάλλευσης.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Η βοήθεια της Ένωσης εστιάζει στα ακόλουθα:
α)
στήριξη και ενίσχυση της συμμετοχικής και αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, σύμφωνα με τη συνολική προσέγγιση για το δημοκρατικό κύκλο, συμπεριλαμβανομένης της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, και των διαδικασιών εκδημοκρατισμού σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, κυρίως μέσω οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, μεταξύ άλλων, με:
i)
την προώθηση των ελευθεριών του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, της ανεμπόδιστης κυκλοφορίας προσώπων, της ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής, καλλιτεχνικής και πολιτιστικής έκφρασης, της ανεμπόδιστης πρόσβασης σε πληροφορίες, της ελευθερίας του Τύπου και της ανεξαρτησίας και του πλουραλισμού των μέσων ενημέρωσης, τόσο των παραδοσιακών όσο και αυτών που βασίζονται στις τεχνολογίες των πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), της ελευθερίας του Διαδικτύου, καθώς και μέτρα για την καταπολέμηση των διοικητικών φραγμών στην άσκηση αυτών των ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της λογοκρισίας, ειδικότερα μέσω της έκδοσης και εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας·
ii)
την ενίσχυση του κράτους δικαίου, την προώθηση της ανεξαρτησίας του δικαστικού και του νομοθετικού σώματος, την ενθάρρυνση και αξιολόγηση νομοθετικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων και της εφαρμογής τους, και την προώθηση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, καθώς και την υποστήριξη των εθνικών ιδρυμάτων ανθρωπίνων δικαιωμάτων·
iii)
την προώθηση και ενίσχυση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, των ad hoc διεθνών ποινικών δικαστηρίων και των διαδικασιών μεταβατικής δικαιοσύνης και εξεύρεσης της αλήθειας, καθώς και μηχανισμών συμφιλίωσης·
iv)
τη στήριξη της μετάβασης στη δημοκρατία και μεταρρυθμίσεων για την επίτευξη πραγματικής και διαφανούς δημοκρατικής και εσωτερικής υπευθυνότητας και εποπτείας, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της ασφάλειας και της δικαιοσύνης, και ενίσχυση των μέτρων κατά της διαφθοράς·
v)
την προώθηση του πολιτικού πλουραλισμού και της δημοκρατικής πολιτικής εκπροσώπησης και την ενθάρρυνση της πολιτικής συμμετοχής των γυναικών και των ανδρών, ιδίως των μελών ευάλωτων και των περιθωριοποιημένων ομάδων, τόσο με την ιδιότητα του ψηφοφόρου όσο και με εκείνη του υποψηφίου, σε διαδικασίες δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο·
vi)
ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας μέσω της εξασφάλισης καλύτερης συνεργασίας μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών αρχών, ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό την πολιτική εκπροσώπηση σε επίπεδο πιο κοντά στους πολίτες·
vii)
την προώθηση της ίσης συμμετοχής γυναικών και ανδρών και γυναικών στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή, και την υποστήριξη της ισότητας των φύλων, της συμμετοχής των γυναικών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και της πολιτικής εκπροσώπησης των γυναικών, ειδικότερα στις διαδικασίες πολιτικής μετάβασης, εκδημοκρατισμού και οικοδόμησης κρατικών θεσμών·
viii)
την προώθηση της ίσης συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή, περιλαμβανομένων μέτρων για τη διευκόλυνση της άσκησης των σχετικών ελευθεριών, καθώς και την υποστήριξη της ισότητας των ευκαιριών, της αποφυγής διακρίσεων και της πολιτικής εκπροσώπησης·
ix)
την υποστήριξη μέτρων για τη διευκόλυνση της ειρηνικής συμφιλίωσης των τμημάτων των κοινωνιών, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό·
β)
προώθηση και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών όπως έχουν διακηρυχθεί στην Παγκόσμια Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα δικαιώματα των ΗΕ και σε άλλα διεθνή και περιφερειακά μέσα στους τομείς των ατομικών, πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων, κυρίως μέσω οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ άλλων σχετικά με:
i)
την κατάργηση της θανατικής ποινής, και εκεί όπου υφίσταται ακόμη η θανατική ποινή, την αναστολή των εκτελέσεων με σκοπό την κατάργησή της, καθώς και την υποστήριξη για την κατάργησης της και την τήρηση διεθνών ελάχιστων κανόνων·
ii)
την αποφυγή των βασανιστηρίων, της απάνθρωπης μεταχείρισης και κάθε άλλης σκληρής, απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας καθώς και των αναγκαστικών εξαφανίσεων και την αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων·
iii)
την υποστήριξη, προστασία και παροχή βοήθειας στους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μεταξύ άλλων την κάλυψη της επείγουσας ανάγκης προστασίας τους, σύμφωνα με το άρθρο 1 της Διακήρυξης των ΗΕ για τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων· οι εν λόγω στόχοι, περιλαμβανομένων της μακροπρόθεσμης βοήθειας και της πρόσβασης σε καταφύγιο θα μπορούσαν να καλύπτονται από τον μηχανισμό προστασίας των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων·
iv)
την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, των διακρίσεων κάθε μορφής, όπως αυτών που βασίζονται στο φύλο, στην φυλή, στο χρώμα, στην κοινωνική τάξη, στην εθνοτική ή κοινωνική προέλευση, στα γενετικά χαρακτηριστικά, στη γλώσσα, στην θρησκεία ή στις πεποιθήσεις, στα πολιτικά ή σε οιαδήποτε άλλα φρονήματα, στην ιδιότητα του μέλους εθνικής μειονότητας, στην περιουσία, στη γέννηση, στην αναπηρία, στην ηλικία, στον γενετήσιο προσανατολισμό και στην ταυτότητα φύλου·
v)
την ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας ή των πεποιθήσεων, μεταξύ άλλων με μέτρα εξάλειψης κάθε μορφής μίσους, μισαλλοδοξίας και διάκρισης που βασίζεται στη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις, και με ενίσχυση της ανοχής και του σεβασμού της θρησκευτικής και πολιτιστικής ποικιλομορφίας εντός και μεταξύ των κοινωνιών·
vi)
τα δικαιώματα των αυτοχθόνων λαών, όπως καθορίζονται στην Διακήρυξη των ΗΕ για τα Δικαιώματα των Αυτοχθόνων Πληθυσμών, μεταξύ άλλων, τονίζοντας τη σημασία της συμμετοχής τους στην ανάπτυξη των έργων που τους αφορούν και συμπεριλαμβανομένης της στήριξης για τη διευκόλυνση της αλληλεπίδρασης των αυτοχθόνων πληθυσμών καθώς και της συμμετοχής σε διεθνείς μηχανισμούς·
vii)
τα δικαιώματα των ατόμων που ανήκουν σε εθνικές ή εθνοτικές, θρησκευτικές και γλωσσικές μειονότητες, όπως προβλέπονται στη Δήλωση των ΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων που ανήκουν σε εθνικές ή εθνοτικές, θρησκευτικές και γλωσσικές μειονότητες·
viii)
τα δικαιώματα των λεσβιών, ομοφυλοφίλων, αμφιφυλόφιλων, διεμφυλικών και ερμαφρόδιτων ατόμων (ΛΟΑΔΕ), συμπεριλαμβανομένων μέτρων με σκοπό την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας, την καταπολέμηση της ομοφοβικής και τρανσφοβικής βίας και διώξεων, και την προώθηση της ελευθερίας του συνέρχεσθαι, του συνεταιρίζεσθαι και της έκφρασης των ΛΟΑΔΕ·
ix)
τα δικαιώματα των γυναικών, όπως διακηρύσσονται στη Σύμβαση των ΗΕ για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων εις βάρος των γυναικών και τα προαιρετικά της πρωτόκολλα, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για την καταπολέμηση κάθε μορφής βίας εναντίον γυναικών και κοριτσιών, ιδιαίτερα του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, των καταναγκαστικών και προσυμφωνημένων γάμων, των εγκλημάτων τιμής, της ενδοοικογενειακής και σεξουαλικής βίας, της εμπορίας γυναικών και κοριτσιών·
x)
τα δικαιώματα του παιδιού, όπως διακηρύσσονται στη Σύμβαση των ΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού και τα προαιρετικά της πρωτόκολλα, συμπεριλαμβανομένων της καταπολέμησης της παιδικής εργασίας, της διακίνησης παιδιών και της παιδικής πορνείας, καθώς και της στρατολόγησης και χρησιμοποίησης ανήλικων στρατιωτών, και της προστασίας των παιδιών από διακρίσεις, ανεξαρτήτως φυλής, χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας ή πίστης, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων, εθνικής, εθνοτικής ή κοινωνικής προέλευσης, περιουσίας, αναπηρίας, γέννησης ή οποιαδήποτε άλλης κατάστασης·
xi)
τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, όπως καθορίζονται στη Σύμβαση των ΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες·
xii)
τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, μεταξύ άλλων το δικαίωμα σε ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο και θεμελιώδεις κανόνες εργασίας·
xiii)
την εταιρική κοινωνική ευθύνη, ειδικότερα με την εφαρμογή των κατευθυντήριων αρχών των ΗΕ για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα, και την επιχειρηματική ελευθερία όπως καθορίζονται στο άρθρο 16 του Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης·
xiv)
την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την παρακολούθηση στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας·
xv)
την υποστήριξη των τοπικών, περιφερειακών, εθνικών ή διεθνών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που συμμετέχουν στην προστασία, την προώθηση ή την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών·
xvi)
την προαγωγή της βελτίωσης των συνθηκών κράτησης και τήρησης των προτύπων σε φυλακές που θα πρέπει να συνάδουν με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα·
γ)
ενίσχυση του διεθνούς πλαισίου για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δικαιοσύνης, της ισότητας των φύλων, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας, και για την προαγωγή του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, ιδίως με:
i)
την παροχή στήριξης για διεθνή και περιφερειακά μέσα και οργανισμούς στους τομείς των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της δικαιοσύνης, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας·
ii)
την προώθηση της συνεργασίας από την κοινωνία των πολιτών με διεθνείς και περιφερειακούς διακυβερνητικούς οργανισμούς και την υποστήριξη των δραστηριοτήτων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ικανοτήτων για τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, που αποβλέπουν στην προώθηση και την παρακολούθηση της εφαρμογής διεθνών και περιφερειακών μέσων που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δικαιοσύνη, το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία·
iii)
κατάρτιση και διάδοση πληροφοριών σχετικά με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και στήριξη της επιβολής του·
δ)
ενίσχυση της εμπιστοσύνης στις δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες και στους δημοκρατικούς θεσμούς και αύξηση της αξιοπιστίας και της διαφάνειάς τους, σε όλα τα στάδια του εκλογικού κύκλου, ιδιαίτερα:
i)
με την αύξηση των αποστολών εκλογικών παρατηρητών της ΕΕ και με άλλα μέτρα παρακολούθησης των εκλογικών διαδικασιών·
ii)
συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του δυναμικού των εκλογικών παρατηρητών των εγχώριων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, και στηρίζοντας τις πρωτοβουλίες τους που προωθούν τη συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία και την παρακολούθησή της·
iii)
υποστηρίζοντας μέτρα που αποβλέπουν στη συνεπή ένταξη των εκλογικών διαδικασιών στον δημοκρατικό κύκλο, στη διάδοση πληροφοριών και την υλοποίηση συστάσεων των αποστολών εκλογικών παρατηρητών της ΕΕ, ιδίως μέσω συνεργασίας με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και με τους αρμόδιους κρατικούς φορείς, περιλαμβανομένων των κοινοβουλίων και κυβερνήσεων, σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό,
iv)
προωθώντας την ομαλή διεξαγωγή των εκλογικών διαδικασιών, τη μείωση της εκλογικής βίας και την αποδοχή των αξιόπιστων αποτελεσμάτων από όλα τα τμήματα της κοινωνίας.
2. Οι αρχές της αποφυγής διακρίσεων για οποιονδήποτε λόγο, της συνεκτίμησης της διάστασης του φύλου, της συμμετοχής, της ενδυνάμωσης καθώς και η λογοδοσία, το άνοιγμα και η διαφάνεια λαμβάνονται υπόψη, εφόσον είναι σκόπιμο, όλα τα μέτρα που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό.
3. Τα μέτρα που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό εφαρμόζονται στο έδαφος τρίτων χωρών ή συνδέονται άμεσα με καταστάσεις που προκύπτουν σε τρίτες χώρες ή συνδέονται άμεσα με παγκόσμιες ή περιφερειακές δράσεις.
4. Τα μέτρα που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό λαμβάνουν υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της κρίσης ή των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και των χωρών ή των καταστάσεων όπου παρατηρείται σοβαρή έλλειψη θεμελιωδών ελευθεριών, όπου η ανθρώπινη ασφάλεια κινδυνεύει περισσότερο ή όπου οι οργανώσεις και οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δραστηριοποιούνται υπό τις πλέον αντίξοες συνθήκες.
Άρθρο 3
Συντονισμός, συνέπεια και συμπληρωματικότητα της βοήθειας της Ένωσης
1. Η βοήθεια της Ένωσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού συνάδει με το συνολικό πλαίσιο της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, και συμπληρωματική προς τη βοήθεια που προβλέπεται στο πλαίσιο σχετικών μηχανισμών ή συμφωνιών εξωτερικής βοήθειας.
2. Για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα, η συνοχή και η συνέπεια της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, η Ένωση και τα κράτη μέλη επιδιώκουν τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών και διαβουλεύσεις μεταξύ τους σε πρώιμο στάδιο του προγραμματισμού, προκειμένου να προάγονται η συμπληρωματικότητα και η συνοχή μεταξύ των αντίστοιχων δραστηριοτήτων τους, τόσο στο επίπεδο της λήψεως αποφάσεων όσο και επί τόπου. Οι διαβουλεύσεις αυτές μπορεί να συνεπάγονται από κοινού προγραμματισμό και κοινές δραστηριότητες μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών. Η Ένωση διαβουλεύεται επίσης με άλλους χορηγούς και φορείς.
3. Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ προβαίνουν, κατά περίπτωση, σε τακτικές ανταλλαγές απόψεων και πληροφοριών με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
4. Η Ένωση επιδιώκει τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών και διαβουλεύεται με την κοινωνία των πολιτών, σε όλα τα επίπεδα, περιλαμβανομένων των τρίτων χωρών. Ειδικότερα, η Ένωση παρέχει, όποτε είναι δυνατόν και σύμφωνα με τις σχετικές διαδικασίες, την τεχνική καθοδήγηση και υποστήριξη σχετικά με την διαδικασία αίτησης.
Άρθρο 4
Γενικό πλαίσιο προγραμματισμού και εφαρμογής
1. Η βοήθεια της Ένωσης βάσει του παρόντος κανονισμού χορηγείται σύμφωνα με τον κανονισμό (EE) αριθ. 236/2014 και μέσω των ακόλουθων μέτρων:
α)
έγγραφα στρατηγικής που αναφέρονται στο άρθρο 5 και ενδεχόμενες αναθεωρήσεις τους·
β)
ετήσια προγράμματα δράσης, μεμονωμένα μέτρα και μέτρα στήριξης βάσει των άρθρων 2 και 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014·
γ)
ειδικά μέτρα βάσει του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014.
2. Τυχόν προγραμματισμός ή αναθεωρήσεις προγραμμάτων που πραγματοποιούνται μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης επισκόπησης που αναφέρεται στο άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014 («ενδιάμεση έκθεση επισκόπησης») λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα, τα ευρήματα και τα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης.
Άρθρο 5
Έγγραφα στρατηγικής
1. Τα έγγραφα στρατηγικής καθορίζουν τη στρατηγική της Ένωσης για τη χορήγηση βοήθειας στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, βάσει των προτεραιοτήτων της Ένωσης, τη διεθνή κατάσταση και τις δραστηριότητες των κυρίων εταίρων. Είναι συνεπή με τον γενικό σκοπό, τους στόχους, το πεδίο εφαρμογής και τις αρχές του παρόντος κανονισμού.
2. Τα έγγραφα στρατηγικής καθορίζουν τους τομείς προτεραιότητας που επιλέγονται για χρηματοδότηση από την Ένωση στη διάρκεια της περιόδου ισχύος του παρόντος κανονισμού, τους ειδικούς στόχους, τα αναμενόμενα αποτελέσματα και τους δείκτες απόδοσης. Προσδιορίζουν επίσης την ενδεικτική κατανομή κονδυλίων, τόσο συνολικά όσο και ανά τομέα προτεραιότητας, υπό μορφή ψαλίδας, ανάλογα με την περίπτωση.
3. Τα έγγραφα στρατηγικής εγκρίνονται με τη διαδικασία εξέτασης που ορίζεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014. Όταν το απαιτούν σημαντικές αλλαγές περιστάσεων και πολιτικής, τα έγγραφα στρατηγικής επικαιροποιούνται σύμφωνα με την ίδια διαδικασία.
Άρθρο 6
Θεματικές προτεραιότητες και εξουσιοδότηση
Οι ειδικοί στόχοι και προτεραιότητες της βοήθειας της Ένωσης βάσει του παρόντος κανονισμού περιλαμβάνονται στο παράρτημα.
Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης κατ' εξουσιοδότηση πράξεων για την τροποποίηση των θεματικών προτεραιοτήτων που περιλαμβάνονται στο παράρτημα. Συγκεκριμένα, μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης επισκόπησης, και βάσει των συστάσεων που περιέχονται στην ενδιάμεση έκθεση επισκόπησης, η Επιτροπή εκδίδει κατ' εξουσιοδότηση πράξη για την τροποποίηση του παραρτήματος έως τις 31 Μαρτίου 2018.
Άρθρο 7
Άσκηση εξουσιοδότησης
1. Ανατίθεται στην Επιτροπή η αναφερόμενη στο άρθρο 6 εξουσία έκδοσης κατ' εξουσιοδότηση πράξεων υπό τους όρους του παρόντος άρθρου.
2. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 6 εξουσία έκδοσης κατ' εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή για την περίοδο ισχύος του παρόντος κανονισμού
3. Η εξουσιοδότηση που προβλέπεται στο άρθρο 6 μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή από το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την εξουσιοδότηση που ορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Τίθεται σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που καθορίζεται στην απόφαση. Δεν θίγει το κύρος των κατ' εξουσιοδότηση πράξεων που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.
4. Μόλις εκδώσει κατ' εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή την κοινοποιεί ταυτόχρονα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Η κατ' εξουσιοδότηση πράξη η οποία εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 6 τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον δεν έχει διατυπωθεί αντίρρηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της εν λόγω πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εφόσον, πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν θα προβάλουν αντιρρήσεις. Η περίοδος αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 8
Επιτροπή
Η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα («η επιτροπή»). Πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 9
Πρόσβαση σε έγγραφα
Προκειμένου να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα άσκησης των εξουσιών ελέγχου τους εν πλήρη γνώσει, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έχουν πρόσβαση σε όλα τα έγγραφα του ΕΜΔΑΔ, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.
Άρθρο 10
Δημοσιονομικό κονδύλιο
Το δημοσιονομικό κονδύλιο για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, για την περίοδο 2014-2020, ανέρχεται σε 1 332 752 000 EUR.
Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 11
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σύμφωνα με την απόφαση 2010/427/EΕ.
Άρθρο 12
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως την 31η Δεκεμβρίου 2020.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και εφαρμόζεται άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11ης Μαρτίου 2014.